1930.03.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 22 καὶ ἑπομένων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Τζερμιᾶς, Β. Ἀγγελῆς, Ι. Παπαδάκης καὶ Μ. Βολουδάκης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μουντζουρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ προστίμων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Χατζῆς, Ε. Μαχαίρας, Φ. Μανουηλίδης, Ι. Τσονταρίδης, Α. Θεολογίτης, Α. Ταβουλάρης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὑπηρεσιῶν καὶ προσθήκης προσωπικοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων ἀντιλυσσικῶν σταθμῶν ἐν Πάτραις, Ἰωαννίνοις, Ἡρακλείῳ καὶ Ἀλεξανδρουπόλει». Οἱ κ. κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Λονδίνῳ τῇ 28ῃ Ἰουνίου 1929 διομολογηθείσης ἀναθεωρήσεως τῶν διεθνῶν συμφωνιῶν περὶ συνδρομῶν ἐφημερίδων, εἰσπράξεων καὶ μεταφορῶν πιστώσεων μετὰ τῶν συναφῶν αὐταῖς κανονισμῶν ἐκτελέσεως». Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 16 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ μονιμοποιήσεως προσωπικοῦ μηχανικῶν καὶ ἠλεκτρομηχανικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀσυρμάτου καὶ τῶν τροποποιησάντων τοῦτο Ν. Δ. τῆς 29 Μαΐου 1926 καὶ 2 Σεπτεμβρίου 1926». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πολυχρονίδης καὶ Α. Μυλωνογιάννης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς χρόνου δικηγορικῆς ὑπηρεσίας τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν δικηγόρων τῶν ὑπηρετησάντων ὡς μόνιμοι ἀξιωματικοὶ κατὰ τοὺς πολέμους 1917–1922». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανάσης, Α. Καλατζᾶκος, Γ. Στρᾶτος, Γ. Βοραζάνης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου περὶ ἀπαλείψεως τῶν αʹ καὶ βʹ παραγράφων τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ νόμου 3601 «περὶ συστάσεως φαρμακευτικῶν συλλόγων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Καλογερᾶς, Ν. Μαμούνης κ. Χ. Λαδᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως τοῦ ὀρθοδόξου ἐφημεριακοῦ κλήρου τῆς Ἑλλάδος». — Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου ὑποβάλλουν τροπολογίαν καὶ οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Σταυρόπουλος, Α. Βερδέλης, Π. Χατζῆς, Α. Θεολογίτης καὶ Ι. Ἀθανασιάδης. Οἱ κ. κ. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν), Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰσλανδίας συμβάσεως ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας ὑπογραφείσης ἐν Βερολίνῳ τῇ 28ῃ Ἰανουαρίου 1930». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 11)7)1923 Ν. Δ. «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν ἀναπήρους». — Ἐργάται τελωνείου Πειραιῶς ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ λιμένος Πειραιῶς. —Τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ εἰσαγγελέως πλημμελειοδικῶν Θεσσαλονίκης διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μεσαντζῆ, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ τύπου. —Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν κοινότητος Ἡρακλείας γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ συντεχνιῶν κωμοπόλεως παρακαλούντων τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν κατασκευὴν ἑνιαίας ποιότητος ἄρτου πρὸς μείωσιν οἰκονομικῆς δυσπραγίας παραγωγῶν. —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς πρὸς τὰς συντάξεις των ἐπίδομα καὶ μέχρι τῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεών των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει αἴτησιν τῆς χήρας Παν. Δημ. Παπαχρήστου δι’ ἧς αὕτη αἰτεῖται τὴν παροχὴν συντάξεως. —Κάτοικοι συνοικισμῶν Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν προέκτασιν μέχρι τῶν συνοικισμῶν των τοῦ ἐγκριθέντος τροχιοδρομικοῦ δικτύου Ντεπὸ–Καλαμαριᾶς. —Ὁ σύλλογος Μακεδονομάχων ὁ «Παῦλος Μελᾶς» ζητεῖ τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ νόμου 4413. —Ὁ σύνδεσμος μυλεργατῶν Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀλεύρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. —Αἱ ὑποβιβασθεῖσαι γραμματεῖς βʹ τάξεως διδασκάλισσαι τοῦ Παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος. —Ἡ ἕνωσις ἰδιοκτητῶν καὶ οἱ κτηματικοὶ σύνδεσμοι Δράμας, Τριπόλεως, Πατρῶν καὶ Μυτιλήνης ζητοῦν τὴν τελείαν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Σερρῶν παρακαλοῦντος ὅπως ἀνασταλοῦν τὰ βίαια μέτρα φόρων συντεινόντων εἰς ἐπαύξησιν οἰκονομικῆς κρίσεως. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν προέδρου συνοικισμῶν Νέου Σουφλίου διαμαρτυρομένων διότι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Σερρῶν πιέζει ἐμπόρους καπνοῦ ὅπως καταβάλωσι καθυστερουμένους φόρους παραγωγῶν ἀπὸ 1922 καὶ ἐντεῦθεν. —Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν ἐνοικιαστῶν Δημοσίων δασῶν Ν. Σερρῶν δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νῦν ἰσχῦον σύστημα καταβολῆς δασικοῦ μισθώματος καταβαλλομένου τούτου κατὰ τὴν ἔκδοσιν ἀδειῶν ὑλοτομίας. —Ἡ ἕνωσις συνοικισμῶν Ἄρτης ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νομοσχεδίου δασμοῦ πατάτας καὶ ἀραβοσίτου καὶ ἐπὶ πάντων τῶν ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων. —Ἡ ἕνωσις τῶν ἀποστράτων καὶ συνταξιούχων Πατρῶν ζητεῖ τὴν δικαίαν αὔξησιν τῶν συντάξεων. —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὡς πολεμικὴ περίοδος τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν ἐτῶν 1916–1917. —Ὁ Β. Κ. Κάης δι’ ὑπομνήματός του ὑποβάλλει τάς σκέψεις καὶ τάς γνώμας του διὰ τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ προβλήματος. —Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει τηλεγράφημα συλλόγων πολυτέκνων Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων ζητούντων νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν των. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης δι’ ὑπομνήματός του γνωρίζει τὸν ἐξευτελισμὸν τῶν τιμῶν τῶν δημητριακῶν καὶ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνάγκην λήψεως μέτρων πρὸς προστασίαν αὐτῶν. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης δι’ ὑπομνήματός του ἀναφέρει τὴν ἀνάγκην ἄρσεως τῶν περιορισμῶν οἵτινες ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν καπνοκαλλιέργειαν διὰ τῶν διατάξεων τοῦ περὶ φορολογίας τῶν σπορελαίων διατάγματος. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Πρεβέζης ζητεῖ τὴν σύστασιν τριμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς ἔλεγχον τῶν κληρούχων τῶν ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀσκεπίδης.

§3Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Εἶναι ὄντως λυπηρά, κύριοι βουλευταί, ἡ στάσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ ζήτημα τῆς καταβολῆς τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία πολλάκις ἀπησχόλησε τοὺς κυρίους βουλευτάς, λόγῳ διακοπῆς τῆς καταβολῆς τῶν ἀποζημιώσεων διὰ διαφόρους λόγους.....

§4Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸ τῆς Ἡμερηρεσίας Διατάξεως λαμβάνεται τὸν λόγον διὰ τὸ ζήτημα τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων; Θέλετε τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ διαπραγματευθεῖτε πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως, ἓν κολοσιαῖον ζήτημα;

§5Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ παραπόνων ὁμολογιούχων οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται ὅτι τὸ ὑποκατάστημα... ..... διέκοψε τὴν διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν, λόγῳ ἐλλείψεως τοιούτων.

§6Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἓν ὑποκατάστημα τῆς Τραπέζης στερεῖται ὁμολογιῶν καὶ διέκοψε τὴν διανομὴν τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον νὰ ἀποταθεῖτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Τραπέζης καὶ νὰ ζητήσητε νὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὸ ὑποκατάστημα αὐτὸ αἱ ἀναγκαιοῦσαι διὰ τὴν διανομὴν ὁμολογίαι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§8Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Τὸ Σύνταγμα δίδει τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ εἰσάγηται νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς, καὶ προτάσεις νόμων ἀπὸ τοὺς βουλευτάς. Ἀτυχῶς ἐπικράτησε μία τακτικὴ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ὥστε πρότασιν νόμου νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ βουλευτὴς νὰ ὑποβάλλῃ.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλῃ.

§10Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Λέγω ὅτι κατηργήθη ἡ διάταξις, διότι ὅταν ὁ βουλευτὴς θελήσῃ νὰ ὑποβάλλῃ μίαν οἵαν δήποτε πρότασιν νόμου αὕτη θὰ καταποντισθῇ καὶ δὲν θὰ ἔλθῃ ποτὲ πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διατί; Διότι δὲν ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν σύμφωνον πρὸς τὴν πρότασίν του;

§12Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κάθε νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν αἱ προτάσεις νόμων τῶν βουλευτῶν δὲν ἀναγράφονται.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε λοιπὸν αἱ προτάσεις νόμου νὰ ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμηρεσίαν Διάταξιν ὅταν θέλῃ κάθε βουλευτής;

§14Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλα νομοσχέδιον πρὸ πολλοῦ περὶ μειώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου καὶ αὐτὸ δὲν εἶδε τὸ φῶς. Εἶναι νομοσχέδιον κύριε Πρόεδρε σπουδαιότατον καὶ ὑπεβλήθη ἀπὸ τὰς 29 Μαΐου 1929.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε θέσατέ το παρακαλῶ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νὰ συζητηθῇ τὴν Παρασκευήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβαλλομένων τῶν Ἀναφορῶν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Τὸν λόγον ὁ κ. Ἡρακλείδης.

§17Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Φρονῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει νὰ γίνεται τυπικῶς, ἀλλὰ κατόπιν συζητήσεως περὶ τῆς σκοπιμωτέρας διαθέσεως τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐζήτησα κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν κατεχωρήθη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, ὁ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμός, τὴν ἀναβολήν. Ὅτε δὲ τὴν ἑπομένην ἐζήτησα τὸν λόγον ἡ Βουλὴ ἔδωσεν ἀκόμη περισσοτέρων ἡμερῶν ἀναβολήν, κατόπιν συστάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη συζητουμένου τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς χρήσεως 1930–1931, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, νομίζων ὅτι ἐκτελῶ ἐπιβεβλημένον καθῆκον, ἐπιτακτικὸν μάλιστα ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῆς πανθομολογουμένης γενικῆς κρίσεως, κρίσις ἥτις ἤγαγεν, ὡς εἶναι γνωστὸν ὅλους τοὺς φορολογουμένους πολίτας εἰς μεγίστην οἰκονομικὴν ταλαιπωρίαν. Ἡ ἐξέτασις τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ 1930– 1931, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ διάφορα κονδύλια τῶν προϋπολογισμῶν τῶν προγενεστέρων χρήσεων παρουσιάζει μίαν σταθερὰν αὔξησιν κατ’ ἀνιοῦσαν κλίμακα. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων κονδυλίων, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ παρουσιαζόμεναι σήμερον αὐξήσεις εἶναι ἢ ὄχι δικαιολογημέναι εἰς τὰ καθέκαστα τῆς χρήσεως. Ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω ἐπὶ τῶν ἑξῆς κονδυλίων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀνάλυσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῆς θερμάνσεως, παρουσιάζεται ἀληθῶς μία μικρὰ διαφορά, ἀσήμαντος διαφορά, ἡ ὁποία πραγματικῶς δὲν ὑπάρχει, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς διαφορᾶς εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν θέρμανσιν τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἐνῷ πέρυσιν ἡ δαπάνη αὐτὴ περιλαμβάνετο εἰς τὴν δαπάνην τῆς θερμάνσεως τῆς Βουλῆς. Πέρυσιν ἡ θέρμανσις ἦτο 60 χιλιάδες καὶ ἐφέτος εἶναι 75 χιλιάδες, ἀλλὰ πέρυσιν ἦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς βιβλιοθήκης 15.000 ἐνῷ ἐφέτος δὲν ἔχει ἐγγραφεῖ καμμία δαπάνη εἰς τὴν Βιβλιοθήκην, διότι σήμερον περιλαμβάνεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Δεύτερον κονδύλιον, εἶναι τὸ κονδύλιον τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Ὑπάρχουν δύο στῆλαι ἐξόδων ἢ κονδυλίων διὰ τὸν τυπογραφικὸν χάρτην. Εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν ἐνεγράφη ποσὸν 250.000, ἴσον πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους διπλάσιον πρὸς τὸ ποσὸν τῶν χρήσεων 1927–1928, διότι εἰς τὰς χρήσεις 1925–1926 εἶχαν ἀναγραφῇ 60.000 καὶ τοῦ 1926–1927, 70,000.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσα πρακτικὰ ἐστενογραφημένα τῆς Βουλῆς ἐδημοσιεύθησαν κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο;

§19Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Καθὼς ἐπληροφορήθην καὶ ἐγὼ, ὄντως γίνεται ἤδη μία συστηματικὴ ἐργασία διὰ νὰ ἐκτυπωθῶσι τὰ πρακτικὰ ὅλων τῶν παρελθουσῶν συνόδων· Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν αὐτῶν ἀναγράφεται ἰδιαίτερον κονδύλιον δραχμῶν 240.000. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ διαπιστώνω ὅτι ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη μία διαφορὰ ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὰς παρελθούσας χρήσεις. Ἐπίσης διαφορὰν εὑρίσκω εἰς τὸ κονδύλιον, «στολαὶ κλητήρων καὶ λοιπά». Ἡ διαφορὰ αὐτὴ παρουσιάζεται εἰς τὴν ἐν ἐνεργείᾳ χρῆσιν καὶ τὴν ὑπὸ κρίσιν τοιαύτην, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι δεδικαιολογημένη διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς παρουσιάζονται ἀπὸ ἀπόψεως στολῆς καλλίτερον ἐνδεδυμένοι ἀπὸ τὰ ἄλλα ἔτη. Ἄλλη διαφορὰ παρουσιάζεται εἰς τὸ κονδύλιον, «ἐπίπλωσις, ἐγκαταστάσεις, ἐπισκευαί, προσθῆκαι καὶ διακοσμήσεις». Ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς παρελθούσης χρήσεως ἡ διαφορὰ εἶναι διπλασία, καὶ πολλαπλάσια ὅλων τῶν προηγουμένων χρήσεων εἰς δὲ τὴν χρῆσιν 1926–27 εἶναι κατά τι μεγαλειτέρα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐλήφθη ὁριστικὴ ἀπόφασις νὰ μεταφερθῇ τὸ Βουλευτήριον εἰς τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα ποὺ πρόκειται νὰ ἐπισκευασθῶσιν, νομίζω ὅτι αἱ ἐπισκευαὶ καὶ ἀκόμη αἱ διακοσμήσεις εἶναι ἐντελῶς περιτταί. Ἴσως ὡρισμέναι ἐπισκευαὶ νὰ δικαιολογοῦνται, ἀλλὰ διακοσμήσεις ἢ καὶ ἀκόμη ἐπιπλώσεις εἰς τὸ κατάστημα τὸ παρὸν νομίζω ὅτι εἶναι περιτταί. Καὶ ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖαι αἱ ἐπισκευαὶ αὗται, πρέπει νὰ διατεθῇ δι’ αὐτὰς ἓν κονδύλιον μετὰ μεγάλης φειδοῦς. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα. Τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀναγράφει ποσὸν εἰς τὰ δύο τελευταῖα ἔτη 100 χιλιάδας δραχμάς, διπλασίας τῆς χρήσεως 1928–1929 ὅπου ἀναγράφονται 50.000 ἐκ τῆς χρήσεως 1926–1027. (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ ἐὰν ἐγένετο εὔλογος χρῆσις, δὲν δύναμαι βεβαίως ἐγὼ νὰ τὸ κρίνω τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ διάθεσις τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνεται διὰ τῶν προϊσταμένων ὑπηρεσιῶν καὶ κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα ὁπωσδήποτε τὴν καλὴν διάθεσιν αὐτοῦ διὰ νὰ μὴ γίνωνται σπατάλαι. Ἐκεῖ πάλιν ὅπου παρουσιάζεται μία διαφορὰ, ἀλλὰ προλαμβάνω νὰ εἴπω ἀπολύτως δεδικαιολογημένη, εἶναι ἡ ἐπὶ τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸν ἀναγράφεται ποσὸν 191.225 εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀναγράφονται 165.000 δραχμαί. (ἀναγινώσκει) Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὐτή, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς προγενεστέρας χρήσεις καὶ ἀκόμη περισσότερον ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ὑπουργικὰ αὐτοκίνητα, εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι ἐνῷ τὰ ὑπουργικὰ αὐτοκίνητα καὶ τὸ αὐτοκίνητον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς πρό τινος ἐλάμβανον τὰ ὑλικὰ ἀπὸ τὴν ἀποθήκην Στρατοῦ, ἐφέτος τὸ αὐτοκίνητον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καί τινα αὐτοκίνητα ὑπουργικὰ διατελοῦσιν ὑπὸ ἰδιωτικὴν μίσθωσιν καὶ συνεπῶς εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ αὔξησις ἡ παρουσιαζομένη, ἐφόσον εἶναι ἰδιωτικὴ συμφωνία μὲ ὑποχρέωσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ὅπως παρέχῃ ὅλα τὰ εἴδη τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς κινήσεως δηλαδὴ βενζίνην, ἔλαιον, ἀνταλλακτικὰ κλπ. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ τὴν πρώτην στιγμὴν ὅταν εἶδον τὴν διαφορὰν αὐτὴν ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἔξοδα κινήσεως καὶ συντηρήσεως τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, καὶ ἀντιθέτως εἶδον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν γενικὸν νὰ ἀναγράφεται τὸ ποσὸν 80.000, ἐδοκίμασα κἄποιαν ἔκπληξιν καὶ ἠθέλησα νὰ βεβαιωθῶ τὶ συμβαίνει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ ἐβεβαιώθην καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον περισσότερον μὲ ἀπησχόλησε ὄχι μόνον ἐμὲ ἀλλὰ καὶ ὑμᾶς, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ περισσότερον τὴν Βουλὴν, εἶναι τὸ κονδύλιον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐκτάκτων. Διὰ τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν ἐκτάκτων ἡ Βουλὴ ἀπησχολήθη καὶ πέρισυ, ἐπ’ αὐτοῦ ἀπησχολήθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος δι’ ἀγορεύσεώς του κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 Ἰουλίου 1929, ἐχαρακτήρισε τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς διαθέσεως αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου των ἐκτάκτων εἰς τὴν Βουλήν, ἐχαρακτήρισε τὴν κατάστασιν τρόπον τινα νοσηράν, χρῄζουσαν ἐξυγιάνσεως, διορθώσεως. Ἡ Βουλὴ παμψηφὶ ἀπεφάσισεν ὅπως καταρτισθῇ μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ καθορίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ γίνεται ἡ παρουσιαζομένη αὐτὴ καθ’ ἕκαστον ἔτος μεγάλη σπατάλη. Διότι εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀναγράφεται ποσὸν δραχμῶν 500.000. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν περυσινὴν ἀγόρευσίν του, εἶπε τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Καὶ μετὰ ταύτην κατηρτίσθη ὡς ἐπληροφορήθην, μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ κανονίσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ἀλλὰ ἡ ὁποία δὲν ἐκανόνισε τίποτε, δηλαδὴ δὲν συνεδρίασε ἢ δὲν ἔλαβε καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποφάσεις.

§20Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς) Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη συνεδρίασασα τρίς.

§21Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐὰν ἀπεφάνθη καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἀφήσῃ καὶ πάλιν τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, δὲν γνωρίζω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔχω νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι ἐκεῖνα ποὺ ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπεφασίσθησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πιστεύω καὶ ἐγὼ σήμερον εἶναι ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ ἔχωμεν καὶ τακτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐκτάκτους ὑπαλλήλους. Ἡ εὐκαιρία εἶχε παρουσιασθῆ πέρυσι καὶ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον συνεστήθη τὸ δεύτερον νομοθετικὸν Σῶμα θὰ ἦτο ὀρθὸν ἵνα οἱ ἐν τῷ σώματι τούτῳ ὑπηρετοῦντες τακτικοὶ ὑπάλληλοι κατὰ τὸ ἥμισυ μετατεθῶσιν εἰς τὸ δεύτερον νομοθετικὸν σῶμα ὥστε νὰ παρουσιασθῶσιν ὀλιγώτερα τὰ ἔξοδα. Νομίζω ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν διότι ἀντὶ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, ηὐξήθη, διότι οἱ διορισθέντες πρὸ τῆς λειτουργίας τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, μετετέθησαν ὅλοι σχεδὸν εἰς τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα. Μετετέθησαν καί τινες τακτικοὶ καὶ αἱ θέσεις καὶ τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ τῶν τακτικῶν ἐπληρώθησαν πάλιν. Ἔχω τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἐζήτησα καὶ μοῦ παρεδόθησαν καὶ ἐκ τῆς μελέτης αὐτῆς βλέπω ὅτι οὐδεμία παρουσιάσθη οἰκονομία κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ εἰς τοὺς πίνακας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λεχθῇ εἶναι ὅτι δὲν παρουσιάζονται αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν παρουσιάζεται οὐδεμία φειδὼ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν Δημοσίων χρημάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπὸ κρίσιν 1930–1931 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς παρελθούσης χρήσεως 1929–1930, καίτοι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ σημειοῦται ἐλάττωσις κατὰ δραχμὰς 572.000. Κατ’ οὐσίαν ὑπάρχει αὔξησις διότι ἡ ἐλάττωσις αὐτὴ ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῶν τακτικῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, δηλαδὴ ἔξοδα πάγια τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπίσης ἀφορᾷ παγίας δαπάνας κεκλεισμένων χρήσεων αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὑπὸ κρίσιν. Πράγματι οὐσιαστικὴ ὑπάρχει μία αὔξησις ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 543.000 δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν κονδυλίων δηλαδὴ τῶν μὴ παγίων, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπιδέχονται κἄποιαν περικοπὴν ἢ κἄποιαν καλλιτέραν ἐξέτασιν περὶ τῆς σκοπιμωτέρας διαθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν προγενεστέρων χρήσεων, ὅσον κανεὶς ἀνατρέχει παλαιότερον, τόσον ἀνευρίσκει μεγαλειτέραν τὴν διαφοράν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1927–1928 ἐν συγκρίσει μὲ τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμόν, παρουσιάζει διαφορὰν 1.960 χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1928–1929. (ἀναγινώσκει). Ὥστε, κ. βουλευταί, ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι μεθ’ ἑκάστην παρερχομένην χρῆσιν τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς σταθερῶς αὐξάνονται εἶναι ἀνακριβές. Παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ τῆς αὐξήσεως καθ’ ἣν στιγμήν, ὅπως πάλιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν πέρισυ, ἐτόνισε, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι μικρότερος καὶ αἱ ἀγορεύσεις εἶναι ἀκόμη μικρότεραι ὥστε νὰ μὴ ἀπασχολοῦν τόσον προσωπικὸν ὑπαλληλικόν. Νομίζω ὅτι τὸ κακὸν αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσῃ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης ἐξαγγέλλονται σοβαραὶ οἰκονομίαι καὶ κάθε Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ἀρνηθῇ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα νὰ αὐξάνωσι τὰς δαπάνας διαρκῶς τῆς διοικήσεώς των. Πρέπει νὰ δώσωμεν πρῶτοι ἡμεῖς τὸ παράδειγμα τῆς περισυλλογῆς τῆς οἰκονομικῆς, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν ἡμεῖς πρῶτοι τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν εἰς τὰ τοῦ σώματος ἵνα ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔλαβεν ἡ Βουλὴ κατόπιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διακανονισθῶσι τὰ ζητήματα αὐτὰ εἴτε διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλως, ἀλλὰ πάντως νὰ διακανονισθῶσι ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕν συμπέρασμα θετικόν. Δὲν νομίζω ὅτι ποσὸν 500.000 δραχμῶν δι’ ἀποζημιώσεις ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, δύναται νὰ διατίθεται τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ προσωπικὸν τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων θὰ εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ προσωπικὸν τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἐπαρκές, δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξυπηρετούμεθα δι’ ὑπαλλήλων ἐκτάκτων καὶ νὰ δίδεται ἡ ἀφορμὴ νὰ πιστεύεται ὅτι παρέχεται ἡ εὐχέρεια διαθέσεως, ἐλευθεριωτέρας διαθέσεως τῶν κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἤθελα λοιπὸν νὰ προτείνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως λάβωμεν ὁριστικὴν τὴν ἀπόφασιν ἵνα παύσωσι νὰ διατίθενται κονδύλια διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐκτάκτων, καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπαλληλικὸν τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τακτικοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι νὰ προσλαμβάνωνται κατόπιν διαγωνισμοῦ ὅπως συμβαίνει καὶ εἰς τὰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ὁ τρόπος τῆς καταρτίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς......

§22Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι ἐργάζονται 5 μῆνας μόνον ἐνῷ οἱ τακτικοὶ ἐργάζονται ὅλον τὸν χρόνον καὶ θὰ πάρουν καὶ σύνταξιν;

§23Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι δὲν μπορεῖ τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι ἐργάζονται 5 μῆνας ἀλλ’ οἱ τακτικοὶ ὑπάλληλοι ἐργάζονται καὶ κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν δὲν ἐργάζεται ἡ Βουλὴ ἀλλὰ ἐργάζονται πολὺ ὀλιγώτερον καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν κατὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τὴν ἐργασίαν τῶν ἐκτάκτων. Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς καταρτίσεως τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ κανονισθῇ κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον κανονίζονται καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν. Δηλαδή, νὰ καταρτίζεται ὁ προϋπολογισμὸς ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τῆς διευθύνσεως τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ χωρὶς ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα γνώμης ἐπὶ τῆς ὀρθότητος τῶν κονδυλίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Ἐπίσης, ὅτι ὁ τοιοῦτος προϋπολογισμὸς δὲν πρέπει νὰ κρίνεται καὶ ἐπεξεργάζεται ἀπὸ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ, ὅπως λέγει ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία καταρτίζεται μονομερῶς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὴν ἐνδεδειγμένην. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τάξιν καὶ ἀκρίβειαν καὶ νὰ δώσωμεν πρὸ παντὸς τὴν ἀντίληψιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ὅτι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν αὐτήν.

§24Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δὲν παραπονοῦμαι καθόλου διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀγυιᾶς ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ νὰ λείψωσι καὶ οἱ ψίθυροι ὅτι δῆθεν ἐν τῇ Βουλῇ δὲν γίνεται καμμία οἰκονομία καὶ ὅτι σπαταλᾶται τὸ δημόσιον χρῆμα. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ἐφετεινὸς εἶναι κατὰ 572 χιλιάδας οἰκονομικώτερος τοῦ περισυνοῦ, ἔχει δὲ ὡς περίσσευμα περὶ τὰς 600.000 δραχμῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἐδαπανήθησαν καὶ 200.000 ἐπὶ πλέον, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν ὡς ἐπίδομα ἐκ τῶν 80.000.000 τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Βουλήν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἀφῆκε εἰς βάρος μας. Ἐπομένως εἶναι ἐπὶ ἔλαττον 800.000 δρχ. καὶ 600.000 αἱ ὁποῖαι περισσεύουν, ἀνέρχεται τὸ ἀδιάθετον ποσὸν περίπου εἰς 1.400.000 δρχ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πέρυσυ ἐνδίδων εἰς τὰς μεμψιμοιρίας, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ὑπῆρχον, μερίδος τινὸς τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι πολὺ φειδωλεύονται τὸ δημόσιον χρῆμα, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ὁρισθῇ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἰδοῦμε κατὰ ποῖον οἰκονομικώτερον τρόπον δύνανται νὰ διοικηθῶσι τὰ νομοθετικὰ σώματα. Καὶ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην συνεστήσαμεν μετὰ τοῦ κ. Προέδρου ἀπετελέσθη δὲ αὕτη ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Μανουηλίδου, Μπακάλμπαση, Εὐριπαίου, Σακαλῆ καὶ τῶν γερουσιαστῶν Φούμη, Μανέτα καὶ Γκέκα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνῆλθεν τρὶς καὶ συνεζήτησε. Κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν, παρεκάλεσα τὸν κ. Σακαλῆ νὰ λάβῃ τοὺς προηγουμένους προϋπολογισμοὺς νὰ τοὺς ἐξετάσῃ ἰδιαιτέρως καὶ νὰ φέρῃ τὰς προτάσεις του.

§25Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς;

§26Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εἰς τὴν τρίτην συνεδρίασιν ἡ ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: (ἀναγινώσκει). «Ὅτι κρίνει ἀβλαβῆ τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στενογράφων κατὰ δύο αʹ. τάξεως, τοιούτων ἀποφαίνεται ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων δὲν εὑρίσκει δυνατὴν τὴν μείωσιν τούτου, νομίζει ὅμως ἐφικτὴν διὰ τὸ μέλλον τὴν ρύθμισιν τοῦ προσωπικοῦ κατὰ τρόπον ἐλαττοῦντα τὴν δυσαρμονίαν μεταξὺ ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου προσωπικοῦ». Τοῦτο δὲ διότι ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν τὴν γνώμην ὅτι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς ὑπῆρχεν δυσαναλογία μεταξὺ τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ὑπαλλήλων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς περιέκοψα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοὺς 2 στενογράφους πρώτης τάξεως. Ἐντεῦθεν δὲ εἶναι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀγυιᾶς δὲν δύναται νὰ ἀνεύρῃ καὶ περιεκόπησαν κατὰ συνέπειαν καὶ 3 ἐκ τῶν ἀντιγραφέων, οἱ ὁποῖοι ἀναλογοῦσιν πρὸς τοὺς στενογράφους. Οἱ μισθοὶ τούτων εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φέρουν τὴν οἰκονομίαν. Ὁ κ. βουλευτὴς αἰτιᾶται τὸν προϋπολογισμὸν πρῶτον διὰ τὸ κονδύλιον θερμάνσεως. Καὶ δὲν εὐηρεστήθη κἂν νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἓν εὐχαριστῶ, διότι ἐγκατέστησε τὴν κεντρικὴν θέρμανσιν, ἡ ὁποία εἶχε ἀποφασισθῆ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπέκτησεν δὲ οὕτω ἡ Βουλὴ ἀληθῆ καὶ πλήρη θέρμανσιν. Ἠτιᾶτο ὅτι εἶνε περισσότερον τὸ κονδύλιον, ὅταν δὲ τοῦ ὑπεδείχθη, φαίνεται ὑπό τινος ὑπαλλήλου, νὰ μὴ προβάλλῃ αὐτὸ, διότι τότε ἦσαν δύο θερμάνσεις, μία τῆς Βουλῆς καὶ μία τῆς βιβλιοθήκης καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προσθέσῃ τὰ δύο ποσά, ἔκαμε τὴν πρόσθεσιν καὶ εἶδεν ὅτι τὸ κονδύλιον εἶναι ἴσον πρὸς τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἐδαπανᾶτο προηγουμένως. Δὲν εἶναι ὅμως ἴσον, λέγω πρὸς αὐτόν, εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον διότι κρίνει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν λάβῃ ἀπολογισμὸν οἱουδήποτε ἔτους θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ κονδύλιον τῆς θερμάνσεως δὲν ὑπῆρχε καὶ ηὔξανεν ἐκ τῶν ἄλλων κονδυλίων τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐπερίσσευον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§27Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἀπολογισμὸς δὲν κατετέθη ποτέ.

§28Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἔχω ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ 1928 καὶ 29 Τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν τὸν ἐξετέλεσεν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Σοφούλης μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ κατὰ τοὺς ὑπολοίπους μῆνας τὸν ἐξετέλεσα ἐγώ. Ὁ ἀπολογισμὸς αὐτὸς τῆς θερμάνσεως λέγει ὅτι ἐδαπανήθησαν (ἀναγινώσκει). 66 χιλ. διὰ τὴν Βουλὴν καὶ 10 διὰ τὴν Βιβλιοθήκην, ἤτοι σύνολον 76 χιλ. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, θὰ καταδείξῃ ὅτι τὸ ποσὸν τῆς θερμάνσεως δὲν ἐπαρκοῦσε καὶ ἠναγκάσθην νὰ τὸ συμπληρώσω ἐξ ἄλλης πιστώσεως. Δὲν ὑπολογίζετε δὲ αὐτὴν τὴν σπατάλην ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τῆς ἀντικαταστάσεως θερμαστήρων, οἱ ὁποῖοι ἐφθείροντο. Ἠτιᾶτο τὸ κονδύλιον τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου καὶ ἔκαμε σύγχισιν τῶν δύο κονδυλίων· τὸ πρῶτον κονδύλιον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδόθησαν μέχρι τοῦδε, τῶν παλαιῶν, δίδονται δὲ ἐργολαβικῶς διὰ δημοπρασίας 240 χιλιάδων δραχμῶν.

§29Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔχετε δίκαιον, διότι φαίνεται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ διαφορά.

§30Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Βεβαίως. Τὸ ἄλλο κονδύλιον εἶναι διὰ τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι μόνον τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, εἶναι τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τὸ ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἐκτυποῦνται ἐν τῷ τυπογραφείῳ. Ἔρριψεν μίαν βολὴν κατὰ τῆς στολῆς κλητήρων.

§31Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐδικαιολόγησα μόνος μου αὐτό.

§32Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ θέα τῶν κλητήρων παρατεταγμένων τὰ διέψευσεν, ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ εἶναι δεδικαιολογημένη. Ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἐπίπλωσιν καὶ ἐπισκευὴν καὶ ἐφαντάσθη ὅτι κτίριον παμπάλαιον ὡς εἶναι τοῦτο, δὲν ἔχει ἀνάγκη συνεχῶν ἐπισκευῶν. Κατέπεσεν μία στέγη, κατέπεσεν ἄλλη στέγη, καθημερινῶς δαπανῶμεν εἰς ἐπισκευάς. Ἐδαπανήθησαν δὲ αὐτὰ διὰ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Τὸν ἐξένισεν ὅμως ἡ λέξις «διακοσμήσεις». Τὶ νὰ γίνῃ; Ὡρκίσθησαν δύο πρόεδροι τῆς Δημοκρατίας, ὅτε ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ κἄποια διακόσμησις. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο κονδύλιον διὰ διακοσμήσεις. Περιλαμβάνεται εἰς τὸ αὐτὸ κονδύλιον τῶν ἐπισκευῶν καὶ τῆς ἐπιπλώσεως. Εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις χρειάζεται νὰ ὑπάρχῃ, ὄχι διότι δαπανᾶται ἀλλὰ ὅταν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, ὅπως ἡ ὁρκωμοσία τῶν Προέδρων τῆς Δημοκρατίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ὡμίλησε διὰ τὸ κονδύλιον τῶν «ἀπροβλέπτων καὶ μικρῶν ἐξόδων». Αὐτὰ δαπανῶνται ἐπὶ τῇ βάσει λογαριασμοῦ καὶ δαπανῶνται ἀπὸ τὸν κ. διευθυντὴν τῆς Βουλῆς. Συνήθως λαμβάνει πίστωσιν 5.000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας δαπανᾷ, ὅταν δὲ ἐξαντληθῇ ἡ πίστωσις καὶ φέρει τὰ δικαιολογητικὰ τότε τοῦ δίδω νέαν πίστωσιν 5.000 δραχμῶν. Τὸ αὐτοκίνητον, τὸ ἐδικαιολόγησε μόνος του, διότι ἤκουσεν ὅτι προηγήθη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρᾶξις. Εἶναι πολὺ οἰκονομικώτερον νὰ ἐνοικιάζωνται ἰδιωτικὰ αὐτοκίνητα παρὰ νὰ μεταχειριζώμεθα τὰ λεγόμενα κρατικά. Ἐγὼ δὲ πρῶτος ἐνοικίασα ἰδιωτικὸν αὐτοκίνητον. Βλέπω δὲ μετὰ χαρᾶς ὅτι μὲ ἐμιμήθησαν εἰς τοῦτο καὶ πολλοὶ τῶν κυρίων ὑπουργῶν. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὸ ἔχει αὐτό.

§33Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. 600 δραχμαὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ 500 τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας.

§34Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Καὶ 550 δραχμαὶ ἡμερησίως τὸ ἔχω ἐγώ. Ἐὰν πάρετε, τώρα, κρατικὰ αὐτοκίνητα ὑφίστασθε τὸν κίνδυνον τῆς φθορᾶς τοῦ αὐτοκινήτου, δαπανᾶται τὴν βενζίνην, δαπανᾶτε τὰ ἀνταλλακτικὰ καὶ δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ εὕρῃ λογαριασμόν. Ἠσχολήθην ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τὸ καταλληλότερον μέσον εἶναι νὰ εἶναι ὅλαι αἱ δαπάναι ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ἰδιοκτήτου, καὶ ἡ βενζίνη νὰ πληρώνεται ἀπὸ τὸ ἐμπόριον εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιστραφῇ ὅλη ἡ φορολογία τῆς βενζίνης πάλιν εἰς τὸ δημόσιον. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸν τρόπον τῆς καταρτίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ φίλος, κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἀγυιᾶς παρεῖδεν, ὅτι ἐν τῷ συντάγματι κανονίζεται κατὰ τίνα τρόπον συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁρίζει ὡς διατάκτην τὸν Πρόεδρον τὸν ὁρίζει ὡς συντάσσοντα αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν κτλ. Κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος; ἀλλὰ εἴπατέ μοι πρὸς Θεοῦ πότε ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πότε ἠσχολήθη ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ τρόπου τῆς καταρτίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ; Εἶναι τόσον ἀσήμαντα τὰ πράγματα, εἶναι τόσον μηδαμινὰ τὰ ποσά, ὥστε δὲν πρόκειται περὶ σοβαρᾶς οἰκονομίας. Εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ἐν συνόλῳ 30.000.000 ἐκ τῶν ὁποίων 22 ἑκατομμύρια περίπου εἶναι αἱ ἀποζημιώσεις τῶν βουλευτῶν. Ἑπομένως μένουσιν 7.500.000 διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Βουλῆς, τῆς μισθοδοσίας τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ, φωτισμόν, ἐπισκευὰς αὐτοκινήτων κλπ. καὶ δύο βιβλιοθήκας, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς βάρος τῆς Βουλῆς, διότι ὅλαι αἱ Βουλαὶ ἔχουν μίαν βιβλιοθήκην ἀπὸ 20–30.000 τόμους. Ἡμεῖς ἔχομεν βιβλιοθήκην ἀπὸ 350 χιλιάδας τόμους διοικεῖται δὲ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ὁ ἐφετεινὸς ἀναγράφει 22 ἑκατομμύρια, περίπου διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν βουλευτῶν 5.911.360 διὰ τὸ τακτικὸν προσωπικὸν τῆς Βουλῆς. Μὴ ὁμιλεῖτε περὶ προϋπολογισμοῦ παρελθόντων. Μὰ δὲν ἀνοίγετε νὰ διαβάσετε, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς Βουλῆς ἐλάμβανε 1.200 δραχμὰς τὸν μῆνα καὶ σήμερον λαμβάνει 8.000 δραχμάς;

§35Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν χρήσεων κατὰ τὰς ὁποίας οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων ἦσαν ηὐξημένοι.

§36Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δὲν σημειοῦται τὸ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἀπὸ 1.150.000 δραχμαὶ καὶ σημειώσατε ἐν παραβολῇ πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ παρελθόντος, αἱ αὐξήσεις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων εἶναι συνεχεῖς. Διότι ἐκεῖ ὅπου ὁ διευθυντὴς τῆς Βουλῆς ἐλάμβανε 5.500 δραχμὰς καὶ 300 τὸ ἐπίδομα 5.800 σήμερον λαμβάνει 8,000. Κατ’ ἀναλογίαν δὲ καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι διότι εἶναι αἱ αὐξήσεις, εἶναι τὰ 3)16, εἶναι τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον αὐξάνει τοὺς μισθούς. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928–29 ἦτο 3.000.000 ἀλλὰ τὸ περίσσευμα τῶν 3.000.000 ἑκατομμυρίων ἀφεώρα κυρίως τὰς ἀποζημιώσεις τῶν βουλευτῶν, διότι ἦσαν 284, ἑπομένως ἦτο περίπου ὁ αὐτὸς μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν σημερινὸν καὶ ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄρχεται τὸ ἐπίδομα ἀπὸ τὸ 1928–29, τὸ ὁποῖον εἶναι 900.000 δραχμαί. Πρὸ τοῦ 27–28 ὅπου κατεφύγατε δὲν ὑπάρχει οὐδὲ λεπτὸν ἐπιδόματος. Λοιπὸν πῶς θέλετε αὐτὸ τὸ 1.000.000 ἐκτὸς τῶν αὐξήσεων τῶν ἄλλων, αὐτὸ τὸ ἑκατομμύριον νὰ τὸ προσθέσω; Ἐκ τίνος προϋπολογισμοῦ; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμίλησεν περὶ τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐστάθη ἀδύνατον ἐκ τῆς μελέτης τῆς ἐπιτροπῆς νὰ εὑρεθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ τακτικὸν προσωπικόν. Λέγετε ὅτι εἶναι οἱ ὑπάλληλοι 148. Αὐτὸ δὲν ἔχει κανένα νόημα. Διότι οἱ πεντήκοντα ἐκ τούτων ἀποτελοῦσι τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς πλέον τῶν 50, μαζὺ μὲ τῶν βιβλιοθηκῶν, καθαριστρίας, κλητῆρας, θερμαστάς, ἠλεκτρολόγους, κηπουροὺς κλπ. Ἑπομένως πραγματικὸν προσωπικὸν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι παρὰ μόνον 80 ἕως 90 ὑπάλληλοι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς βιβλιοθήκας. Ἀλλὰ διατὶ τὸ ἔκτακτον προσωπικόν; Τὸ ἔκτακτον προσωπικόν, ἂν ἀναδιφήσετε τοὺς προϋπολογισμούς, ὑπῆρχε πάντοτε ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα. Ἐὰν δὲ ἀναζητήσετε τὸν πίνακα τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπουργείων θέλετε ἴδῃ τὴν ἐξέλιξιν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1915 διὰ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖτε. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν οἱ τακτικοὶ ὑπάλληλοι ἀνῆλθον εἰς 844 τὸ 1929 ἀπέναντι 454 τοῦ 1915. Ἔκτακτοι 32. Ἐξωτερικῶν 57 ἦσαν οἱ τακτικοὶ εἰς τὸ 1915, 139 εἶναι σήμερον καὶ 26 ἔκτακτοι. Δικαιοσύνης 61 εἰς τὸ 1915, 89 σήμερον καὶ 23 ἔκτακτοι Συγκοινωνίας 257 εἰς τὸ 1925 470 σήμερον. Παιδείας 68 εἰς τὸ 1915, 122 σήμερον. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ αὔξησις ὑπῆρξεν ἀπολύτως φυσιολογική. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τέλος πάντων νὰ συνωμόσουν ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις εἰς τὸ νὰ αὐξήσουν τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπουργείων ἀσυνειδήτως καὶ ἄνευ ἀνάγκης. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ οὔτε κατὰ ἕνα ηὔξησα τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Ἠλάττωσα κατὰ 2 στενογράφους καὶ 3 ἀντιγραφεῖς. Δὲν ἠδυνήθην νὰ κάμω τὶ ἐπὶ πλέον. Ἀλλὰ λέγουν αὐτὸ τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν τὶ χρειάζεται; Μὴ νομίσει κανείς, ὅτι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ἔκτακτον προσωπικόν. Εἶναι ἀνάγκη ἀδυσώπητος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθοῦν αἱ Βουλαὶ διὰ τακτικοῦ προσωπικοῦ μόνον, ὅταν εὑρίσκωνται εἰς ἔντασιν ἐργασιῶν ἔχουν ἀνάγκην χειρῶν καὶ ἑπομένως ἐπικαλοῦνται τὸ ἔκτακτον προσωπικόν. Εἶναι δὲ πολὺ οἰκονομικώτερον τὸ σύστημα τοῦτο, διότι ἂν διορίσητε τὸ ⅓ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ εἰς τακτικοὺς ὑπαλλήλους ἐπιβαρύνετε καὶ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Αὐτὸ τὸ σύστημα, κύριοι, εἶναι καὶ εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν. Ὁ πρέσβυς κ. Πολίτης τῇ παρακλήσει μου μοῦ ἔστειλε τὸν ἐσωτερικὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἔχει τὸ τακτικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον μισθοδοτεῖται καθ’ ὃν τρόπον μισθοδοτεῖται, ὁ γενικὸς γραμματεὺς μὲ 100 χιλ. φράγκα ἐτησίως, ὁ hey des serviecs μὲ 75.000 φράγκα, κλτ. ἔρχεται τὸ κεφάλαιον τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ. Γιατί τὸ ἔχει; Τὸ ἔχει ἁπλούστατα διὰ τὸν λόγον, ὅτι τοῦ χρειάζεται διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν τὸ ἔχῃ, διότι πληρώνῃ πολὺ ὀλιγώτερα διὰ τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους ἀπολύει, ὅταν δὲν τοὺς χρειάζεται. Τί δὲ διαθέτει ὁ Γαλλικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ 1929 διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων; 1.316.000 φράγκα. Μὴ μοῦ εἴπητε ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι μεγάλος. Ὁ προϋπολογισμὸς ἀνέρχεται εἰς 46 ἑκατομμύρια Γαλλικὰ φράγκα 26 ἑκατομμύρια διατίθενται διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν βουλευτῶν ἄρα 20 ἑκατομμύρια φράγκα μόνον διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπῃ 60 ἑκατομμύρια δραχμάς. Καὶ ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐδῶ διὰ τὰ 4 ἑκατομμύρια. Καὶ δὲν διοικεῖται μόνον ὅπως ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἐδῶ διοικῆται ἡ Βουλὴ καὶ αἱ δύο βιβλιοθῆκαι εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐργάζωνται ἔκτακτοι ὑπάλληλοι. Εἰς τὴν Μπενάκειον βιβλιοθήκην ἐκ 35.000 τόμων ἐργάζονται συνεχῶς πλέον τῶν 8 ἐκτάκτων ὑπαλλήλων πρὸς ταξινόμισιν τῆς βιβλιοθήκης. Ὅτε ἐγενόμην Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μοῦ εἴπουν ποίας οἰκονομίας εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν. Πρῶτος μοῦ ἀπηύθυνεν ἔγγραφον ὁ διευθυντὴς τῆς βιβλιοθήκης ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1928 ὁ ὁποῖος λέγει «ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὴν ὑμετέραν ἐξοχότητα, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ προσθήκης προσωπικοῦ. Ὡσαύτως παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι συντάσσεται ὁ καθ’ ὕλην κατάλογος τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ὀκταετίαν προσκτημάτων τῆς βιβλιοθήκης, οὗτος δὲ χρήζει καὶ ἄλλης ἐπαυξήσεως τοῦ προσωπικοῦ». Πράγματι δὲ ἐξεδόθησαν 4 τόμοι καταλόγου. Ὁ διευθυντὴς τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ μοῦ ἀναφέρει ὅτι ἐλλείπουσι τὰ πρακτικὰ τῆς 3ης συνόδου 17ης βουλευτικῆς περιόδου τοῦ 1914–1915, τῆς βʹ, γʹ καὶ δ’ ἀπὸ τοῦ 1917–1920, τῆς 21ης βουλευτικῆς περιόδου τῆς 6ης Ὀκτωβρίου 1925, μοῦ προσθέτει τὰ ἑξῆς: «Καταφαίνεται, κ. Πρόεδρε καὶ τοῦτο, ὅτι ἀποβαίνει ἀδύνατος ἡ σύγχρονος ἔκδοσις τῶν παλαιῶν πρακτικῶν καὶ τῶν τῆς παρούσης συνόδου ἄνευ ἐνισχύσεως τοῦ προσωπικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς μετὰ λύπης, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι πλὴν τοῦ ὑπὸ τῆς ὑμετέρας προεδρείας ἐκδοθέντος τοιούτου, 19 Μαΐου 1912 30 Σεπτεμβρίου 1913 ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οὐδὲ εἷς τόμος κατωρθώθη νὰ ἐκδοθῇ». Ἐφέτος διενεμήθη ὁ πρῶτος τόμος, καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας διανέμεται καὶ ὁ δεύτερος τόμος τοῦ ἀρχείου τῆς Βουλῆς. Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν εὐσυνειδήτως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς μὴ ἐκδόσεως τοῦ ἀρχείου τῆς Βουλῆς, τῆς μὴ ἐκδόσεως τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τῆς μὴ ἐκδόσεως τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν; Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν του διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἱκανοποίησιν ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Ἀγυιᾶς ἐπευφημεῖ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων μοῦ ἀναφέρει ποῖα ἐξέδωκε καὶ ποῖα δὲν ἐξέδωκε καὶ μοῦ λέγει ὅτι «ἐκ τοῦ ἀπωτέρου παρελθόντος βαρύνει τὸ σημερινὸν εὐαριθμότατον προσωπικὸν τοῦ ὑπ’ ἐμὲ γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων, ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ προϊσταμένου τοῦ γραφείου τούτου καὶ δύο γραφέων ὄγκος ὕλης. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Λογιστηρίου, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐκθέτει εἰς ποίαν κατάστασιν ἦτο τὸ Λογιστήριον πρὶν τοῦ Συντάγματος τοῦ τελευταίου. Ὅτι τὸ Λογιστήριον δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ἀπασχόλησιν καὶ εἶχε τὸ αὐτὸ τακτικὸν προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ σήμερον. Ἤδη τὸ Λογιστήριον μετεβλήθη εἰς εἰδικὸν Λογιστήριον ὑπουργείου, διότι τὸ Λογιστήριον ἐνεργεῖ ὅλας τὰς πράξεις τακτικοῦ Λογιστηρίου ἐκδίδει τὰ ἐντάλματα κλπ. Πρὶν ἀπεστέλλετο μόνον μία κατάστασις τῶν βουλευτῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ὁποῖον ἐνήργει ὅλην τὴν λοιπὴν ἐργασίαν.

§37Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἶναι ὀλίγος ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἢ μήπως εἰς τὸ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπάρχοντες δὲν ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία τοὺς εἶναι ἀνατιθεμένη;

§38Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Κύριε Βουδούρη, θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι εἰς ἕκαστον σῶμα ὑπάρχουν ὑπάλληλοι εὐσυνειδήτως ἐργαζόμενοι ὑπάρχουν ὅμως καὶ ὑπάλληλοι μὴ κατάλληλοι, τοὺς ὁποίους εἰσήγαγεν ὁ χρόνος. Δυστυχῶς τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπαλληλικόν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι καλόν, δὲν δύναμαι νὰ τὸ μεταβάλω διότι προστατεύεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Μεταξὺ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων εἶναι καὶ οἱ μὴ ἐργαζόμενοι, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν πιστεύω νὰ συμβαίνῃ μόνον εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Βουλῆς. Εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα τοῦ Κράτους τὸ ἴδιον συμβαίνει.

§39Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι διευθυνταὶ ὅλοι. Πάντως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νέων ὑπαλλήλων.

§40Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δὲν εἶπα ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τακτικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἶπα ὅτι τὸ κονδύλιον τὸ ψωραλέον τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων πρέπει νὰ διατηρηθῇ διότι, ἂν δὲν διατηρηθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ τακτικὸν προσωπικόν. Ἡ διεκπεραίωσις μοῦ ἔκαμε ἔκθεσιν καὶ μοῦ εἶπε ὅτι κατὰ τὸ 1915 εἰσῆλθον καὶ ἐξῆλθον ἔγγραφα 815, κατὰ τὸ 1929 εἰσῆλθον καὶ ἐξῆλθον ἔγγραφα 29.153, ὅτι ἀναφοραὶ κατὰ τὸ 1915 εἰσῆλθον 343, κατὰ δὲ τὸ 1929 εἰσήχθησαν 1.895 ὅτι νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν 178 εἰς τὰ 1915 καὶ ὅτι εἰς τὰ 1929 ὑπεβλήθησαν 1019. Μοῦ ἀριθμεῖ δὲ κατά τινα τρόπον ἐργάζονται σήμερον αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ καὶ κατὰ τίνα τρόπον εἰργάζοντο κατὰ τὸ 1915. Τότε οὐδεμία τακτικὴ ἐργασία ἦτο εἰς τὰς ἐννεαμελεῖς ἐπιτροπάς, οὐδὲ ὑπάλληλοι ἐχρειάζοντο, διότι δὲν εἰργάζοντο αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί. Σήμερον αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ἀνῆλθον εἰς 12 πλὴν τῶν εἰδικῶν καὶ παρ’ αὐταῖς ὑπάρχει ὑπάλληλος εἰδικός. Ἀλλὰ μὲ ποίους ὑπαλλήλους νὰ ἐργάζωνται; μὲ τοὺς 2 γραμματεῖς τῶν ἐπιτροπῶν τοὺς τακτικούς; Πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν ἕνα ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας νὰ συντάσσῃ τὰ πρακτικά. Ἰδία δέ, κύριοι, ἀπὸ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκανονίσθη ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς διάφορος καὶ τὸ σύστημα τῶν ἀναφορῶν, καὶ τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν μετεβλήθη, ἐπολλαπλασιάσθη ἡ ἐργασία τοῦ προσωπικοῦ. Θὰ εἶμαι, κύριοι, πολὺ εὐτυχὴς ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθοῦν ἐπὶ πλέον αἱ δαπάναι. Ἐλπίζω εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος μεταρρυθμιζομένου τοῦ κανονισμοῦ νὰ κανονισθοῦν τὰ τοῦ προσωπικοῦ εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀντικαταστάται αὐτῶν νὰ μὴ καταλαμβάνωσιν ἀνωτέρους βαθμούς. Περιμένω τὸ νομοσχέδιον τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν ἵνα προσαρμοσθῶ τελείως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἱεραρχίαν τῶν ὑπαλλήλων, διότι παρ’ ἡμῖν συμβαίνει ὥστε νὰ ἔχωμεν μίαν τάξιν διευθυντοῦ ἀντὶ δύο, νὰ μὴ ἔχωμεν θέσιν εἰσηγητοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχωσι τὰ ὑπουργεῖα καὶ σχεδὸν νὰ μὴ ἔχω θέσιν ἀκολούθου διότι ὁ κανονισμὸς οὕτω πως τὸ εἶχε κανονίσει. Φυσικὸν εἶναι ὅτι ἡ προσαρμογὴ πρὸς τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαχθῇ καὶ θὰ κανονίζηται ἡ ἱεραρχία κατὰ ὁμοιόμορφον τρόπον θέλει μὲ φέρει εἰς τὴν θέσιν ὥστε ἐὰν ἀποχωρήσῃ αὔριον ὁ Α ὁ κατέχων θέσιν τμηματάρχου σήμερον νὰ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ γραμματέως, ἐὰν πρόκειται νὰ προαχθῇ καὶ λάβῃ ἀνώτερον μισθὸν νὰ λάβῃ τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ οὐχὶ τοῦ τμηματάρχου, ὁ δὲ τμηματάρχης ἐὰν πρόκειται νὰ προαχθῇ κατὰ μισθὸν νὰ λάβῃ τὸν μισθὸν διευθυντοῦ βʹ καὶ οὐχὶ αʹ. Αὐτὰ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχουσι μεγάλην σημασίαν ἀλλὰ συμποσούμενα αὐτὰ εἰς τὸ τέλος ἀναβιβάζονται εἰς ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ σεβαστόν. ἵνα φέρωσιν οἰκονομίας. Ἐγώ, κύριοι, ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰργάσθην ὅσον μοὶ ἦτο δυνατὸν διὰ τὴν εὐπρέπειαν τοῦ βουλευτηρίου διὰ τὴν μεταβολὴν τούτου ὁπωσδήποτε εἰς κατάστασιν δυναμένην νὰ στεγάσῃ τοὺς βουλευομένους. Ἔκαμα ὅτι ἦτο δυνατὸν πρὸς τακτοποίησιν τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ὅτι ἤρχισεν ἡ τακτικὴ τύπωσις ὅλων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἐκτυπωθοῦν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶμαι ἄξιος ψόγου. Εἶμαι δὲ πρόθυμος, ἐὰν συμμερίζονται τὴν γνώμην τοῦ κυρίου βουλευτοῦ Ἁγυιᾶς οἱ πολλοὶ τῶν βουλευτῶν, νὰ παραχωρήσω τὴν θέσιν μου εἰς ἄλλον, ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ περισσότερον τὰς προσδοκίας τῆς Βουλῆς. (χειροκροτήματα).

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης.

§43Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον προκειμένου νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, διότι ἐνόμιζον ὅτι, ἦτο καθῆκον μου νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν ὥστε ἡ ψήφισις τῶν προϋπολογισμῶν νὰ γίνεται κατόπιν συζητήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξεπλάγη διότι προεκλήθη τοιαύτη συζήτησις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων πρέπει νὰ γίνεται συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Οὐδένα ψόγον δὲ ἐξέφρασα ὁμιλῶν προηγουμένως καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ τὸ ἀντελήφθη, ἐναντίον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐγὼ ἤθελον μόνον νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὅτι καθ’ ἑκάστην παρεχομένην χρῆσιν αὐξάνονται τακτικῶς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τῆς Βουλῆς καὶ ἤθελον νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν ἵνα διὰ τὴν συζήτησιν ἐπιτευχθῇ μείωσις τῶν δαπανῶν αὐτῶν. Ἰδιαιρέρως ἐπέστησα τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ κονδυλίου ἀποζημιώσεις τῶν ἐκτάκτων, τὸ ὁποῖον ἐπέσυρεν καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 500.000 δρχ. διὰ τὴν παρελθοῦσαν καὶ ἐνεστῶσαν χρῆσιν ἐνῶ κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1923–1924 ὅπου ἦσαν 398 βουλευταὶ ἐνῶ σήμερον εἶναι 250 καίτοι αἱ ἀγορεύσεις ἦσαν πολὺ περρισότεραι εἴχομεν ἔξοδα ἐκτάκτων ὑπαλλήλων μὴ ἀνερχόμενα παρὰ εἰς δρχ. 59.000 καὶ μόνον. Αὐτὰ εἶχον νὰ προσθέσω. Ὅσον ἀφορᾷ αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ ὁμολογήσω, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, διότι ἐγὼ ἀντικειμενικῶς ἐξήτασα τὰ διάφορα κονδύλια. Μόνον ὡμολόγησα ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ κονδυλίου διὰ τὴν στολὴν τῶν κλητήρων εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη, διό παρουσιάζεται ἡ Βουλὴ εὐπρεπεστέρα. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπεν ὅτι ἔρριψα μίαν βολὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐγὼ οὐδομίαν βολὴν ἔρριψα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακαλῆς.

§45Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχω καθῆκον, κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ μετέσχον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς καταρτισθείσης πρὸς ἔρευναν τῆς συνθέσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰ ἑξῆς: Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ καταρτισθεῖσα ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συστάσεως τῶν γραφείων τοῦ ἑτέρου νομοθετικοῦ σώματος, εἶχε τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ μεταταχθῇ μέρος τοῦ περισσεύοντος προσωπικοῦ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Γερουσίας. Ἀτυχῶς, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ τότε ἀξιοτίμου ἀντιπροέδρου τῆς Γερουσίας εἶχε συντελεσθῆ ἡ κατάρτισις τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων τῆς Γερουσίας, εἶχον δὲ μετατεθῆ καὶ ὀλίγοι ὀλίγιστοι τινὲς ὑπάλληλοι ἐκ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Γερουσίας. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ νὰ ἐκτιλύξῃ, ὅλας τὰς πτυχὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι καθόσον διατηρῶ τὴν μνήμην δὲν ἀνευρέθη ὑπερβολή τις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅτι ἐκίνησεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἦτο τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ βαθμολογίᾳ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς παρατηρεῖται ἀνωμαλία τις. Ἔχομεν πάρα πολλοὺς σχετικῶς διευθυντάς, τόσους ὥστε νὰ ἐνθυμίζῃ τὸ σῶμα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς ἐκεῖνο ποὺ ἐλέγετο ἄλλοτε διὰ τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ τοῦ στρατοῦ. Εἴχομεν ἕνα σύνταγμα μηχανικοῦ καὶ 10 ἢ 12 συνταγματάρχας ὅτι ἀπετέλει τὸ σύνταγμα τῶν συνταγματαρχῶν. Οὕτω θὰ ἀπετέλει τὸ σῶμα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς σῶμα τῶν διευθυντῶν. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ πολυτέλεια εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς ὑπῆρξε τρόπος μετριασμοῦ τῆς πτωχείας τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν. Διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ ἐβελτιοῦτο κατά τι ὁ μισθός. Ἀλλὰ οὕτω ἐνῷ δὲν ἀπεφεύχθη ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ συνεπήγετο ἡ βελτίωσις τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν, ἔλαβε χώραν σπατάλη τῶν βαθμῶν. Πρὸς ἀποτροπὴν τῆς σπατάλης αὐτῆς πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ βελτίωσις τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν. Ἐνθυμοῦμαι ἐπίσης ὅτι κατελήξαμεν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς: νὰ καταρτισθῇ ὁ ὁριστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς τοιοῦτος ὥστε νὰ ἐξευρεθῇ καὶ τρόπος περιορισμοῦ τινὸς τοῦ προσωπικοῦ ἰδίως τῶν μεγάλων βαθμῶν ἐν τῷ μέλλοντι.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις κ. Πρόεδρε. Βεβαίως ἡ ψήφισις τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ δὲν δὲν θὰ μᾶς ἔδιδεν τὸν καιρὸν νὰ ἐπιτύχωμεν οἰκονομίας τινὰς τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐκάμαμεν πρὸς τόν σκοπὸν τοῦτον μίαν ἐπιτροπὴν εἰδικήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν μποροῦν νὰ συζητηθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ περιορισθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ μόνη ἀνωμαλία ἡ παρατηρηθεῖσα εἶναι ὅτι οἱ ἀνώτατοι βαθμοὶ δὲν εἶναι ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τοὺς κατωτάτους. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπεξεργασθῇ ἀπὸ τοῦδε ἕναν νέον κανονισμὸν ὁ ὁποῖος νὰ ρυθμίζῃ τὰ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπαλληλικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι δηλαδὴ πραγματικῶς τὸ ποσὸν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ἀποτελεῖ μίαν οἰκονομίαν διότι προσαρμόζεται πρὸς τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας. Ἐὰν ἤθελεν λείψῃ τὸ προσωπικὸν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων θὰ ηὐξάνετο ὁ ἀριθμὸς τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ κατὰ τρόπον ἐπιβαρύνοντα τὰ δημόσια οἰκονομικά, διότι τότε θὰ εἴχωμεν καὶ τὰς συντάξεις. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι ἀπό τινος χρόνου γίνεται ἐργασία σύντονος διὰ τὴν ἔκδοσιν ὅλης τῆς καθυστερούσης πολὺ ἐργασίας.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§50Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως» καὶ ἐπιφυλλάσσομαι νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν σχετικὴν εἰσήγησιν.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν συμφωνιῶν τῆς Χάγης» τῶν σχετικῶν μὲ τὰ πολεμικὰ χρέη, καὶ νὰ παρακαλέσω νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ ὅπως τὸ ταχύτερον μᾶς φέρει τὴν ἔκθεσίν της, διότι ἔχομεν κάθε συμφέρον ὅπως ἡ Κυβέρνησις πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἰδικῆς μας Βουλῆς κυρώσῃ τὰς συμβάσεις ταύτας. Ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων κρατῶν μόνον ἡ Βουλγαρία ἔχει κυρώσει τὰς συμβάσεις. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐκ τῶν κρατῶν τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρει νὰ κυρωθῇ ὅσον τὸ ταχύτερον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3122 εἰς ἀναπήρους ὁπλίτας καὶ οἰκογενείας τῶν παθόντων καὶ φονευθέντων ὁπλιτῶν ἐν τῷ στρατῷ Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 6, 17 καὶ 93 τοῦ νόμου 4411 καὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως εἰς τὸν αὐτὸν νόμον 4411». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου καὶ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους χρήσεως 1930–31 ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§53Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δύο ἑβδομάδες, κύριοι βουλευταί, μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους 1930 –1931 καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶναι προφανὲς ὅτι θὰ ἔχῃ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός. Καὶ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν διακόπτεται μία κακὴ παράδοσις ἀπὸ μακροῦ διαρκοῦσα, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ Κράτους ἐψηφίζοντο εἰς ἐποχήν, ὅταν εἶχον ἤδη ἐκτελεσθῆ. Ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως δὲν γίνεται ἀργά. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συμμορφούμενος πρὸς τὸ σύνταγμα καὶ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, κατέθηκε ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν ὑπῆρχε ὅμως καὶ οὐδεμία ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς ἐποχὴν πολὺ ἀπέχουσαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ ἐν πάσῃ ἀνέσει τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐξετέλεσε καὶ αὕτη τὸ καθῆκον της, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι πολλὰ νομοσχέδια συναφῆ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μεγάλην ἐπ’ αὐτοῦ ἀσκοῦντα ἐπιρροὴν συνεζητήθησαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Ἐπὶ πλέον δὲ ἕνεκα τῶν γενικῶν περιστάσεων ἀνεμένοντο νέα διαρκῆ νομοσχέδια ἐπίσης ἀσκοῦντα μεγάλην ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως ὑποβληθῶσι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξετασθοῦν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Λέγω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἴσως καὶ σκόπιμον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸν τελευταῖον μῆνα τοῦ προηγουμένου ἔτους. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι πληρεστέρα πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ δὲν κινδυνεύουμε νὰ εὑρεθῶμεν μετά τινας μῆνας πρὸ ἄλλης καταστάσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἐκφράσωμεν τὰς εὐχαριστίας μας, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν φορὰν αὐτὴν μᾶς ἔδωσε ὅλον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἔχομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡμεῖς χαίρομεν ὄχι μόνον διὰ τὴν τυπικὴν αὐτὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀλλὰ χαίρωμεν διότι ταχεῖα κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ σημαίνει ὅτι τὸ ὑπουργεῖον καὶ γνωρίζει ποῦ εὑρίσκεται καὶ γνωρίζει ποῦ βαίνει. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι βουλευταί. Τὴν ἔγκαιρον κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ τὴν συνδυάσωμεν πρὸς τὰς ἄλλας συναφεῖς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ αἱ συναφεῖς αὗται ἐργασίαι εἶναι ὅτι παρασκευάζονται οἱ λογαριασμοὶ τοῦ Κράτους, ἀνεφέρθησαν δὲ οἱ μέχρι τοῦ 1916 προϋπολογισμοὶ καὶ πιστεύω ὅτι πολὺ σύντομα θὰ ἐξετασθῶσι καὶ οἱ λοιποί. Ἐπὶ πλέον δὲ ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ κατατεθῶσι καὶ οἱ ἰσολογισμοὶ ἀπὸ τοῦ 1918 καὶ ἐντεῦθεν. Τότε ἐλπίζω ὅτι μία διάταξις τοῦ ὑπάρχοντος νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ γίνεται ἐν εἴδει διαδηλώσεως πανηγυρικῆς θέλει ἐφαρμοσθῇ. Διότι μολονότι φαίνεται τυπικὴ εἶναι οὐσιωδεστάτη. Πρέπει οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ Κράτους μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου νὰ ἀναγινώσκωνται ἐν πανηγυρικῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ δίδεται ἡ ἀπόδειξις εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται, νὰ παρακολουθήσῃ τὰς λεπτομερείας, νὰ δίδεται ἡ εὐκαιρεία, νὰ γνωρίζῃ πῶς διατίθενται οἱ φόροι. Ἄς φαίνεται τοῦτο ὀλίγον ὀπισθοδρομικὸν καὶ ὀλίγον ἄνευ σημασίας πρακτικῆς, ἐνῷ ἔχει πρακτικὴν σημασίαν καὶ ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀκολουθεῖ τὴν γραμμὴν ἡ ὁποία εἶχε τεθῆ ἀπὸ τοῦ 1920 ὅσον ἀφορᾶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἤρχισε νὰ ἐκκαθαρίζῃ τοὺς παλαιοὺς λογαριασμοὺς σύντομα, τὰς ἐκκρεμεῖς βεβαιώσεις. Σπεύδει, νὰ εἰσπράξῃ ὅτι παλαιὸν ἔχει, νὰ εἰσπράξῃ δι’ ἐκπτώσεων, δι’ εὐκολιῶν, διὰ παντὸς ἄλλου μέσου, καὶ ἐπὶ πλέον ἐνῷ δὲν δύναται πλήρως, νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν νομοθεσίαν τὴν ὁποίαν εἶχε ἐπαναφέρει πρὸ τοῦ 20, κυττάζει, νὰ τὴν διαθέσῃ ἐκ τῶν ἐνόντων, νὰ τὴν καταστήσῃ ἁπλῆν καὶ συγκεντρωμένην. Παρατηροῦμεν, ὅτι ἔλαβε ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον εὐχάριστον ἀποτέλεσμα ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβε διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ἡ ὁποία εἶναι οὐσιωδεστάτη, διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν δὲν εἶχον ληφθῆ, τὰ μέτρα αὐτὰ αἱ διαθέσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἦσαν ὀλίγον βαρύτεραι, διότι εἶναι βαίβαιον, ὅτι ἡ κρίσις ἡ ὁποία μαστίζει ὅλον τὸν κόσμον καὶ συνεπῶς καὶ ἡμᾶς ἔφερε κἄποιαν διαταραχὴν εἰς τὰ οἰκονομικά, τὴν ὁποίαν θὰ ᾐσθάνετο πολὺ περισσότερον ὁ προϋπολογισμός, ἐὰν δὲν εἶχε τεθῇ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου. Ὅλα αὐτά, κύριοι, εἶνε μέτρα τὰ ὁποῖα δεικνύουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσῆλθεν εἰς μίαν ἀσφαλῆ ὁδὸν διευθετήσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Διευθέτησις οἰκονομικῶν δὲν κρίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ συνέχισις αὐτῶν, ὅτι αἱ προσπάθειαι αὗται θὰ συνεχισθοῦν, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα τῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ σήμερον, εἶναι ἀδύνατον, νὰ μὴ γίνῃ λόγος τις περὶ τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα παρετηρήθησαν φαίνεται καὶ βλέπετε, ἄλλοι μὲν θέλοντες ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των, ἄλλοι θέλοντες, νὰ καταβιβάσουν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τοὺς φόρους, καὶ ἄλλοι παραπονούμενοι δι’ ἀδικίας, ὅτι δῆθεν τὸ Κράτος εἰσπράττει πολὺ περισσότερα, ἀπὸ ὅτι ἔχει ἀνάγκην. Ἰδοὺ διατὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν μὲ δύο λέξεις δι’ αὐτά. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐὰν πρῶτον ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς διακρίσεως αὐτῆς ἔχει καταβάλλει ποσὰ πρὸς κανονισμὸν διαφόρων ὀφειλῶν, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ ἀποσύρῃ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 3 ἑκατομμυρίων τῆς σταθεροποιήσεως. Ἐζήτησε τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 663 ἑκατομμύρια. Ἀπέσυρε ὅμως ἐξ αὐτῶν 132. Ἔχομεν λοιπὸν ἀμέσως εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 632 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐδήλωσεν κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλει διαθέσει διὰ τὴν συνέχισιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων, καὶ διὰ τὴν λῆψιν μέτρων ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἀκολουθεῖ, ὡς δεύτερον τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 27–28, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθε εἰς 590 ἑκατομμύρια διετέθη δὲ ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ποσὸν 560 ἑκατομμυρίων, δυνάμει ψηφισθέντος νόμου πρὸς πλήρωσιν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Τρίτον ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ 28–29 προέκυψε πλεόνασμα ἀνερχόμενον εἰς 545 ἑκατομμύρια χωρίς, νὰ ἀποκλείεται καὶ ἡ περαιτέρω αὔξησις αὐτῶν, καὶ διαγράφονται ὑποχρεώσεις περιλαμβανόμεναι εἰς τὰ 698 ἑκατομμύρια τὰ ὑπόλοιπα. Καὶ ἔπειτα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, χρήσεως 29–30, περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπεται μὲν ἓν ποσὸν περισσεύματος, τὸ ὁποῖον ὅμως ἕνεκα τῆς κρίσεως, συμφώνως πρὸς τὰς τελευταίας δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ κατέλθῃ εἰς τὰ 225 ἑκατομμύρια. Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἠξεύρωμεν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει πάντοτε, νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένον, καὶ ἂν εἶναι καὶ τοῦτο, ἔσχε τὸν ἀντίκτυπόν του, διότι ὡς συνέπειαν εἴχομεν τὴν σύμβασιν τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐπέβαλε μέγιστα βάρη ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἄλλοτε. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εἶναι αὐταπόδεικτον, ὅτι τὰ πλεονάσματα αὐτὰ πρέπει, νὰ τὰ θεωροῦμεν, ὡς ποσά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε, νὰ διατεθοῦν προηγουμένως, τὰ ὁποῖα ὅμως πράγματι μένουν, ὅταν βεβαιωθῇ, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Κράτους εἶναι ὑπερεξησφαλισμένον. Αὐτὰ ὅμως, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως τὰ περισσεύματα ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ζητοῦν ἄλλοι μὲν αὐξήσεις δαπανῶν καὶ ἄλλοι μειώσεις φόρων. Ἀλλὰ εἰς τὰς μειώσεις τῶν φόρων προέβη ἡ Κυβέρνησις. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι πέρυσι εἶχε καταβιβάσει τοὺς ἀμέσους φόρους καὶ τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος, ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶχεν ὑποβιβάσει καὶ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ὑπῆρχον μάλιστα καὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἤκουσαν μετ’ ἐκπλήξεως τὴν μείωσιν αὐτήν, διότι εἶχον νομίσει ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ. Γίνονται δὲ ἀκόμη μεγαλείτεροι μειώσεις, διότι μόνον εἴς τινας φόρους ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 200.000.000 δραχμῶν. Μειώσεις λοιπὸν φόρων γίνονται μολονότι ἡ Κυβέρνησις σύμφωνα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν εἰς τὸν προγραμματικόν της λόγον, δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ καταβιβάσῃ ποσοστὰ τῶν φόρων. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην: Ἀναγνωρίζομεν ὅτι βαρεῖα εἶναι ἡ φορολογία, ἀλλὰ δὲν σᾶς ὑποσχόμεθα καμμίαν μείωσιν, ὑποσχόμεθα μόνον ὅπως διαρρυθμίσωμεν τὴν φορολογίαν κατὰ τρόπον δικαιότερον καὶ ὀργανώσωμεν φοροτεχνικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ δίδῃ ὀλίγας στενοχωρίας εἰς τοὺς φορολογουμένους, καὶ τώρα βλέπομεν μειώσεις τῶν φόρων Κανεὶς δὲν θὰ παραπονεθῇ διὰ τὸ πρᾶγμα αὐτό, διότι πραγματικῶς σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος θεωρεῖ ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἀντέχει πλέον εἰς τὰ βάρη τὰ ἐπιβληθέντα εἰς αὐτόν. Βεβαίως, κ. βουλευταί, δὲν θὰ ἦτο πρακτικὸν νὰ λεπτολογήσῃ κανεὶς διὰ μακροῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς φορολογικῆς ἀντοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἐξετάζει κανεὶς μόνον διὰ νὰ γνωρίζῃ ὡς ἔγγιστα ποὺ εὑρίσκεται, μὴ τυχὸν καὶ ἔχει παρασυρθῆ καὶ περάσει τὰ ὅρια τῆς ἀντοχῆς τοῦ Λαοῦ, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι πραγματικῶς εἶναι πολὺ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον μένει εἰς τὸν Λαὸν μετὰ τὴν συντήρησίν του καὶ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὅπως γνωρίζετε, δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ ἐπακριβῶς, καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν ὅτι ἐνῷ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁρίζει αὐτὸ ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν δεδομένων εἰς 4 ἑκατομμύρια ἄλλοι ὁρίζουν μεγαλείτερα ποσά. Ἔξαφνα ἕνας σοβαρώτατος καθηγητὴς ὁ κ. Ζολώτας ὁρίζει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς 47.000.000 000, ἄλλοι δὲ προσθέτοντες εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν διαφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν καὶ αὐτὸ εἰσόδημα ἐθνικὸν τὸ ἀναβιβάζουν εἰς 50 δισεκατομμύρια.

§54Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ φορολογία μας ἀφαιρεῖ τόσον ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐνῷ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἔλεγον ὅτι ἀνέρχεται εἰς 45 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Εἶπον ἕνα ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι εἶναι ὁ κατώτερος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος δηλαδὴ ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ εἶναι τοὐλάχιστον τόσον. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀφ’ ἧς ἤδη ἠδυνήθην νὰ μελετήσω καλλίτερον τὸ ζήτημα, πείθομαι ὅτι τὸ εἰσόδημα εἶναι παραπάνω καὶ ἀπὸ τὸ ὑπολογιζόμενον ἀπὸ τὸν κ. καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

§55Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν λάβωμεν αὐτὰ τὰ ποσὰ μεταξὺ 45–50 δισεκατομμύρια ὅπου φαίνεται ὅτι εὑρίσκεται καὶ ἡ πραγματικότης, καὶ ἐκπέσωμεν 33 δισεκατομμύρια διὰ τὴν ἐλαχίστην συντήρησιν τοῦ Λαοῦ μένουν περίπου περὶ τὰ 14 δισεκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν καὶ διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ποσοτικὴ καὶ ποιοτικὴ ἀνάπτυξις τοῦ λαοῦ. Ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἀνέρχεται εἰς 8,544 ἑκατομμύρια εἰς τὰ ὁποῖα ἂν προστεθοῦν καὶ κοινοτικὴ φορολογία καὶ μετοχικὸν ταμεῖον ἀνέρχεται εἰς 9.492 ἑκατομμύρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις.

§56Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τῶν 9.492 ἑκατομμυρίων δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ὑπολογίζετε καὶ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις διάφορα ποσὰ τὰ ὁποῖα εἰσπράττει τὸ Κράτος ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς του περιουσίας.....

§57Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὄχι. Ὄχι.

§58Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. 8.540 ἑκατομμύρια εἶναι οἱ φόροι.

§59Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. 8.544 ἑκατομμύρια.

§60Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐξεταστέον ζήτημα εἶναι αἱ πρόσοδοι ἐκ τῶν μονοπωλίων.

§61Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς φόρους γίνεται τὸ λάθος ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ σύνολον τῶν φόρων καὶ τοιουτοτρόπως ὑπελογίσθησαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ δάνεια τῶν δήμων, τοιουτοτρόπως διπλασιάζεται.....

§62Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διὰ τὰ μονοπώλια ὑπελογίσαμεν μόνον 120 ἑκατομμύρια διότι βέβαια δὲν εἶναι φορολογία τὸ ἀντίτιμον τοῦ πράγματος τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ μονοπώλιον.

§63Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Θὰ ἀφαιρέσῃ καὶ τὸ ἐμπορικὸν κέρδος.

§64Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κατὰ ταῦτα περισσεύει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων του ἓν ποσὸν 4½ –5 δισεκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ποσοτικὴν καὶ ποιοτικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Λαοῦ, ὅπως λέγουν οἱ εἰδικοί. Ὁμολογουμένως μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ τίθεται μία καλὴ καὶ κανονικὴ βάσις τῆς συζητήσεως ἑνὸς προϋπολογισμοῦ, διότι ἐπάνω εἰς τὸ ζήτημα τῆς φορολογικῆς ἀντοχῆς δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι χρησιμεύει ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμόν.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπάνω αὐτὰ ἔτσι μὲ γενικοὺς ἀριθμούς;

§66Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὄχι θὰ ἴδητε ὅτι θὰ εἰσέλθω εἰς τὰ εἰδικά. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἀφοῦ καθαρίσωμεν ὡς ἔγγιστα ποῦ ἀκριβῶς εὑρισκόμεθα καὶ ἂν φθάσωμεν τὰ ὅρια τῆς ἀνωτέρας φορολογικῆς ἀντοχῆς, κατόπιν θὰ ἴδωμεν ποῖαι σήμερον εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρῶτον διὰ νὰ τονώσῃ αὐτὴν τὴν φορολογικὴν ἀντοχὴν καὶ δεύτερον διὰ νὰ μειώσῃ τὰ βάρη ὡς καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου νὰ ἐνισχύεται ἡ φορολογικὴ ἀντοχὴ τοῦ Λαοῦ. Ἡ πρώτη περίπτωσις ἀνάγεται εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὸ δεύτερον ἀνάγεται εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ καθορίζουν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ καλλίτερον ὁ λαὸς καὶ μὲ ὀλιγώτερα ἔξοδα. Περὶ τοῦ πρώτου θέματος θὰ εἴπω λέξεις τινάς. Ὅταν θὰ πραγματευθῶ ἐν συντόμῳ περὶ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀρκοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω τινὰ περὶ τοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαφρυνθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὰ βάρη τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ συνεπῶς, νὰ αὐξήσῃ ἡ φορολογική του ἀντοχή. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν προγραμματικόν του λόγον, γνωρίζων πόσον εὐπαθὴς εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, εἶχε δηλώσει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ ὑπεσχέθη νὰ πραγματοποιήσῃ πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν εἰς τρόπον, ὥστε οἱ φορολογούμενοι καταβάλλοντες τοὺς φόρους νὰ γνωρίζουν ὅτι καταβάλλουσι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα ποσὰ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ποία δὲ εἶναι, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων εἶναι γνωστόν. Τὰς οἰκονομίας ἐπεδίωξαν ἄλλοι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διὰ τῆς δημιουργίας μιᾶς ἐπιτροπῆς οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εἶχε καταρτισθῆ λίαν ἐπιμελῶς εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴν ἐπέρχεται καμμία παρεξήγησις· κατηρτίσθη δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ πρόσωπα μᾶλλον τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως εἰς τρόπον ὥστε, οὐδεὶς ὑπάρχῃ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἐγκυρότητα τοῦ ἔργου αὐτῆς. Βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶχε κάμει πολλὰς καλὰς καὶ πρακτικὰς συστάσεις, ἀλλὰ τῆς ἔλειψεν ἓν πρᾶγμα: δὲν ἠννόησεν ὅτι: οἰκονομία δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἂν δὲν ἀνασυνταχθῇ ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς Χώρας. Εἶχε προτείνει πραγματικῶς πολλὰς οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθησαν πολλαί. Ἐγὼ προσωπικῶς, ἐπειδὴ ἔτυχε τότε νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἠθέλησα νὰ μὴν ὑστερήσω ποσῶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Εἶχε δὲ τότε ἐλαφρυνθῆ σοβαρώτατα ὁ προϋπολογισμὸς διότι —ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς— εἰς 2500 ἀνήρχοντο οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον εὑρεθῆ ἐκτὸς ὑπηρεσίας, διότι δὲν εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν τὸ Κράτος. Καὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἦτο ὅτι καὶ τὴν ἀπεργίαν τῶν σιδηροδρομικῶν ἀντιμετωπίσαμεν διὰ νὰ πειθαρχήσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦτο καὶ νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὅπως λείψουν τὰ περισσὰ πρόσωπα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι περισσεύουν περὶ τὰς 2000 πρόσωπα.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰ 1925; Αὐτὴν τὴν ἀπεργίαν τὴν προεκαλέσατε.

§68Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὴν προεκάλεσα; Καὶ αὐτὸ εἶναι θεμιτὸν ὅταν πρόκειται νὰ βάλῃ τις πειθαρχίαν εἰς μίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονῆτε ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διεχειρίσθην τὸ ζήτημα δὲν ἐδικαιολόγει ποσῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε: ὅτι προεκάλεσα τὴν ἀπεργίαν. Ἐγένετο ἐφαρμογὴ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομιῶν καί, μπορῶ μάλιστα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς οἰκονομιῶν ὅταν μὲ εἶδε προπαρασκευαζόμενον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν μὲ ἠρώτησε: μὰ θὰ τὰ ἐφαρμόσητε; Καὶ τοῦ εἶπον ὅτι: δι’ αὐτὸ τὰ ἐκάματε διὰ νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν. Βραδύτερον ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καὶ αὐτὴ αἰσθανομένη τὴν ἀνάγκην τῶν οἰκονομιῶν, ἠκολούθησε τὸ σύστημα τῆς καταρτίσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία ὑπέβαλε καὶ αὐτὴ τὴν μελέτην της ἀλλὰ καὶ αὐτὸ παρῆλθε χωρὶς οὐδὲν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχε προτείνει. Ἡ δὲ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἀνέκαθεν εἶχεν ὡς πρόγραμμα αὐτῆς νὰ ὀργανώσῃ τὸ Κράτος εἰς τρόπον, ὥστε εἰς μὲν τὰ ὑπουργεῖα νὰ ὑπάρχουν αἱ ἀνώταται διοικήσεις τῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους, αἱ δὲ λοιπαὶ διοικητικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ ἐνεργοῦνται ἀποκεντρωτικῶς εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ εἰς μέγα βαθμὸν τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μόνον θὰ μπορέσῃ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πραγματοποιήσωμεν οἰκονομίας καὶ εἶναι τὸ σύστημα μόνον τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυγιάνῃ τὰ οἰκονομικά μας, διότι, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος συγκεντρώνει τὰ πάντα εἰς χεῖρας αὐτοῦ καὶ θέλει ἐκ τοῦ κέντρου νὰ διευθύνῃ τὰς ὑποθέσεις τῶν ἐπαρχιῶν, μοιραίως αἱ ἐπαρχίαι μὴ ἱκανοποιούμεναι εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτάς, θὰ ζητοῦν καὶ ἐκεῖναι διαφόρους ἰδιαιτέρους φόρους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τοπικῶν σκοπῶν καὶ βλέψεων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας φροντίζουν νὰ ὀργανωθοῦν ὑπηρεσίαι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, τὰ ὁποῖα μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν διότι δὲν ἔχουν τὰς πιστώσεις αἱ ὁποῖαι χρειάζονται. Μοιραίως λοιπόν, ἐφ’ ὅσον παρέρχεται ὁ καιρός, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ γεννᾶται ἡ πίεσις τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς ἀπόσπασιν πόρων τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἱκανοποίησιν τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν. Ἐπίτηδες, κύριοι, εἰς τὴν ἔκθεσίν μου ἔχω ἀντιγράψει ἓν χωρίον τοῦ Μπερτιλιμῆ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Παρισίων, ὁ ὁποῖος λέγει τὰ ἑξῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκέντρωσιν: «Ἐφ’ ὅσον, λέγει, ἡ δρᾶσις τοῦ Κράτους ἐπεκτείνεται, ἡ ὑπαλληλοκρατία προοδεύει ὡς παράσιτον φυτόν, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ νὰ ἀποπνίξῃ τὸ κοινωνικὸν σῶμα. Εἶναι λοιπὸν ἡ συγκέντρωσις καὶ ἡ ὑπαλληλοκρατία συμφυᾶ. Τὸ ἓν παρακολουθεῖ τὸ ἄλλο. Διὰ νὰ θεραπεύσωμεν λοιπὸν τὸ κακὸν τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἀφήσωμεν τὴν συγκέντρωσιν καὶ μετατεθῶμεν εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Ἰδοὺ δέ, κύριοι, πῶς νομίζω ὅτι ἠμποροῦν νὰ γίνουν αὐτά. Νομίζω, ὅτι ἂν λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν διαίρεσιν τὴν δικαστικήν, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσωμεν τίποτε καινούργιο καὶ ἔχομεν ἀντιδράσεις εἰς τὰς ὁποίας συνήθως δίδομεν μεγαλειτέραν σημασίαν ἐκείνης τὴν ὁποίαν πραγματικῶς ἔχει, θὰ ἔχωμεν 9 ἐφετεῖα, 9 διοικήσεις, 50 πρωτοδικεῖα, 50 νομαρχίας. Αἱ δικαστικαὶ αὐταὶ διαιρέσεις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν εἶναι συνυφασμέναι μὲ τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ καὶ ὅτι ἡ περιφέρεια ἑνὸς πρωτοδικείου δὲν δημιουργεῖ μίαν τοπικὴν συνείδησιν κοινήν. Δὲν θὰ διαμαρτυρηθῇ δὲ κανεὶς διότι πρῶτον θὰ παρατηρήσετε ὅτι ἐκ τῶν 36 νομῶν οἱ 24 εἶναι περιφέρειαι ἔχουσαι ἓν πρωτοδικεῖον, μένουν ἄλλαι μερικαὶ νομαρχίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι φυσιολογικὸν νὰ διαιρεθοῦν καὶ αὐταὶ καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 50, τοῦτο δὲ γίνεται χωρὶς τὴν ἐλαχίστην ἀντίδρασιν διότι ἐξεγείρεται μία περιφέρεια ὅταν καταργήσετε τὴν νομαρχίαν της ἀλλὰ δὲν λέγει τίποτε ἂν ἀποσπάσετε ἕν τμῆμα της διὰ νὰ τὸ καταστήσετε αὐτόνομον.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξεγείρεται ἀλλὰ ὀλιγώτερον.

§70Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἐξεγείρεται ἀλλ’ ἂν ἐξεγερθῇ εἶναι πολὺ ἄδικος ἡ ἐξέγερσίς της καὶ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ καμμία προσοχή. Λοιπὸν ἂς ἀρχίσωμεν περὶ τοῦ πῶς τὸ Κράτος θὰ πραγματοποιήσῃ οἰκονομίας καὶ πῶς πρέπει νὰ ὀργανώσῃ τὰς ὑπηρεσίας του. Ἔχομεν 9 ἐφετεῖα καὶ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἔχουν καὶ αὐτὰ τὰς ἐπιθεωρήσεις των, αἱ ὁποῖαι ποικίλλουν ἀπὸ 9–12. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ κάμωμεν ὥστε ὅλαι αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖ. Εἰς τὸν νομάρχην θὰ δώσωμεν τίτλον νομάρχου πρώτης τάξεως καὶ αὐτὸς ὁ νομάρχης θὰ ἔχῃ ἕνα ἐπιτελεῖον πλῆρες ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως μὲ τὸ ὁποῖον θά ἠμπορῇ νὰ λύῃ τέλος πάντων τὰ μικρὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ ἐμφανίζονται. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ πλείστας οἰκονομίας θὰ ἠμπορέσουμε νὰ ἐμφανίσωμε 9 κέντρα διοικητικὰ εἰς τὸ Κράτος, τὰ ὁποῖα θὰ παρακολουθοῦν ἐκ τοῦ πλησίον τὰς μικροτέρας διοικητικὰς μονάδας. Τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ εἰς τὸν νομὸν τὸν νομάρχην, τὸν ἔφορον, τὸν ταμίαν καὶ τὸν δασάρχην. Θὰ ἔχωμεν εἰς τοὺς νομοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν ἕνα νομάρχην, διαλεγμένον, ὁ ὁποῖος συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ διευθύνῃ τὰς ὑποθέσεις τοῦ νομαρχιακοῦ συμβουλίου. Θὰ ἰδῆτε ὅτι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ τοὺς πόρους ἐξ ἐμμέσων φόρων καὶ νὰ ἐλαφρύνωμεν καὶ τὸ Κράτος ἐκ βαρῶν τὰ ὁποῖα σήμερον συντρίβουν. Τὸ νομαρχιακὸν συμβούλιον ποίας θὰ ἔχῃ ἁρμοδιότητας; Ἀναφέρονται αἱ ἁρμοδιότητες αὐτοῦ εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ διατάγματος περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ. Πρῶτον θὰ ἔχῃ τὸ γραφεῖον τῶν δημοσίων ἔργων, διότι ὡς γνωστὸν ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις συγκεντρώνει καὶ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν καὶ τὴν συγκεντρώνει μὲ τὸν πρακτικώτερον δυνατὸν τρόπον. Σήμερον τί συμβαίνει; Σήμερον ἔχομεν τὸν νομομηχανικὸν μὲ τὸ προσωπικόν του, ὁ ὁποῖος ἐὰν μὲν ἔχει νὰ κάμῃ 5 ἢ 6 χιλιόμετρα ἔχει δουλειὰ ἐὰν δὲ δὲν ἔχει δέν κάμνει τίποτε. Καὶ βλέπομεν αὐτὸν τὸν κύριον νομομηχανικὸν ἐξαπλωμένον εἰς τὸ γραφεῖον του μετὰ τοῦ βοηθοῦ του, τὸν δὲ κόσμον καιόμενον ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κάμῃ κάτι τι καὶ λαμβάνοντα τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ αὐτὸν ὅτι αὐτὸς εἶναι μόνον διὰ τὰ ἔργα τοῦ δημοσίου. Ἔχομεν τὸν νομομηχανικὸν λοιπὸν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸν χρησιμοποιήσωμεν. Ὅταν ὅμως δοθῇ ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν χρειάζονται πλέον ποσῶς ἄλλοι μηχανικοὶ τοῦ δημοσίου καὶ ἄλλη ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου, παρὰ ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ δημοσίου ἔργου εὑρισκομένη εἰς τὸ διοικητικὸν κέντρον θὰ παρακολουθῇ συμφώνως βέβαια μὲ τὸν νόμον ὅπως τὸ καθορίζει τὸ διάταγμα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν διότι δὲν πιστεύω νὰ ἀρνηθῇ τὸ Κράτος νὰ δώσῃ αὐτὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα πληρώνει σήμερον εἰς τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀφοῦ αὐτὸ ἀναλαμβάνῃ τὰ βάρη αὐτά. Καὶ τί συνέπειαι ἄλλαι προέρχονται ἐκ τούτων, προέρχονται αἱ ἑξῆς συνέπειαι ὅτι ὁλόκληρα τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος διὰ τὴν ὁδοποιΐαν διπλασιάζονται διότι ἡ αὐτοδοιήκησις διαθέτει τὸν πόρον τῆς προσωπικῆς ἐργασίας, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἐκ τῶν 6 ἑκατομ. 250 χιλ, Ἑλλήνων τὸ 1.000.000 Ἑλλήνων θὰ ἐξασφαλίσῃ προσωπικὴν ἐργασίαν θὰ ἔχωμεν ἀμέσως 6 ἑκατομ. ἡμερομίσθια, κατὰ ἑβδομάδα καὶ ἀπὸ 50 δρχ. ἐὰν θελήσωμεν νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ ἡμερομίσθιον θὰ ἔχωμεν ἀμέσως 300 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν νὰ προστεθοῦν εἰς τὰς πιστώσεις τὰς ὁποίας τὸ Κράτος δίδει διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Δὲν γνωρίζω δὲ ἐὰν δὲν ἠμπορεῖ καὶ πολὺ περισσότερα ἀκόμη νὰ δώσῃ ἡ αὐτοδιοίκησις, διότι ἠμποροῦν καὶ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτουν οἱ χωρικοὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἀλλὰ κύριοι εἶναι ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία, θὰ πάρωμεν ὁλόκληρον τὴν περιφερειακὴν ὑπηρεσίαν καὶ θὰ τὴν ἐνσωματώσωμεν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, θὰ ἴδωμεν ὅτι περιέχει πράγματι σοφὰς διατάξεις τὸ διάταγμα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Μόνον ἔτσι θὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας μόνον μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, ᾐσθάνθην βαθύτατα ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην: Δὲν εἶναι κρῖμα τόση καλὴ θέλησις καὶ τόση πρωτοβουλία τῶν ἐπαρχιῶν νὰ ματαιοῦται διότι ἡμεῖς δὲν τὰς ἀφίνομεν ν’ ἀναπτύξουν τὴν πρωτοβουλίαν αὐτήν; Ἐγὼ παρετήρησα ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καίονται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν ὅπως ἐργασθοῦν, οἱ ὁποῖοι ὅμως διαρκῶς εὑρίσκουν ἐμπόδιόν των τὴν διοίκησιν. Νομίζω ὅτι τοιαύτη πρωτοβουλία ὑπάρχει μόνον εἰς τὰς Νέας Χώρας, αἱ ὁποῖαι ἐσυνείθησαν ἐπὶ Τουρκοκρατίας νὰ ἐργάζωνται διὰ τὰ κοινά. Ἠσθάνθην δὲ μεγάλην χαρὰν, ὅταν μίαν ἡμέραν ἐδιάβασα ἀνταπόκρισιν ἀπὸ τὴν Χαλκίδα ὅπου τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον διοικεῖται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν θαυμάσια τὴν ἐργασίαν τους, τὰ ὁποῖα δὲν δαπανοῦν οὔτε ἕνα λεπτόν, ἐργάζονται μὲ τόσον ζῆλον καὶ τόσην προθυμίαν, ὥστε πράγματι προσήκει νὰ δοθῇ μεγάλη προσοχὴ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ Χαλκίς.

§72Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πράγματι, κύριοι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἀπὸ μέσα ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς αὐτοδιοικήσεως βγῇ τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον ὄχι μόνον δὲν θὰ στοιχήσῃ τίποτε, ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πραγματικὰ θαύματα. Θὰ ἴδωμεν τὴν Ἑλληνικὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἀνοίγῃ δρόμον, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς κάνῃ νὰ καταπλαγῶμεν.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ἐννοεῖτε;

§74Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ Διάταγμα προβλέπει περὶ εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ τὸ συμβούλιον νὰ καταρτίσῃ διὰ τὰ διάφορα ζητήματα τῆς περιφερείας. Δὲν βλέπω διατί νὰ δημιουργῶμεν πόρους ἰδιαιτέρους διὰ τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, καὶ πόρους ἰδιαιτέρους διὰ τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια, ἀφοῦ ὅλοι αὐτοὶ οἱ πόροι ἠμποροῦν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ καλλιεργεῖ περισσότερον τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν πολιτῶν. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχει γεωργικὸν ἐπιμελητήριον.

§76Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πάλιν εἰδικὸν θὰ εἶναι, ἀλλὰ θὰ ἦτο πρακτικώτερον ὅπως τὸ κάμνουν εἰς τὴν Ἰταλίαν, νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ συμβούλιον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Προχωρῶν περαιτέρω, κύριοι, λέγω, ὅτι θὰ ἔχῃ ἡ αὐτοδιοίκησις καὶ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, ἕνα παράδειγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πρόσφατον. Εἶχε διαδοθῆ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀπεφάσισε νὰ ἐνισχύσῃ μερικὰς περιφερείας διὰ μικροῦ ποσοῦ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠμπορέσουν καὶ αὐταὶ συνεισφέρουσαι νὰ δημιουργήσουν νοσοκομεῖα εἰς διαφόρους ἐπαρχιακὰς πόλεις. Ἐπῆρα καὶ ἐγὼ εἴδησιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος καὶ ηὗρα τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμω εἰς τὸν τόπον ἕνα νοσοκομεῖον. Ἀμέσως βλέπω τὸν κ. ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος μοῦ λέγει, ὅτι ἂν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δώσῃ 100.000 δραχ. τὸν χρόνον, θὰ σᾶς δώσω καὶ ἐγὼ ἄλλας 100.000 δραχ.

§77Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ χθὲς ἔφερα ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ ἀδελφάτου ἕνα ἔγγραφον, πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς διὰ τοῦ ὁποίου λέγει ὅτι διαθέτει ἡ κοινότης τῆς Βερροίας 1.000.000 δραχ. διὰ νὰ γίνῃ ἓν νοσοκομεῖον καὶ ζητεῖ ἀνάλογον ποσόν.

§78Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εὐθύς, κύριοι, ὡς ἀνήγγειλα τὸ γεγονὸς εὑρέθη ὁ δωρητὴς τοῦ κτιρίου, ὁ ὁποῖος ἐχάρισε ἕνα λαμπρότατον κτίριον διὰ τὸ νοσοκομεῖον, προσεφέρθησαν δὲ καὶ ἄλλοι πολλοὶ καθὼς καὶ ὁ δῆμος εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνῃ ἕνα πρότυπον νοσοκομεῖον εἰς τὸ ἄκρον ἐκεῖνον τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ καὶ πολλὰ πράγματα. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐχρειάζετο καὶ ἡ ἀρωγὴ τοῦ Κράτους ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ καὶ βραδύτερον καὶ ἐν τούτοις συναντῶμεν πάλιν ἐμπόδια καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εὑρισκόμεθα καὶ ἐκτεθειμένοι, διότι ὁ κόσμος αὐτὸς μᾶς λέγει ὅτι δὲν εἴμεθα συνεπεῖς. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καθὼς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ σταματήσῃ ἕνα τόσον καλὸν προηγούμενον Ἰδίως ἂς ἐνθυμηθῇ ὅτι πάλιν μία εἰδική μας πρωτοβουλία ἔγινεν ἀφορμὴ νὰ κτισθοῦν τόσα σχολεῖα εἰς τὴν Μακεδονίαν. Καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ ἐὰν ἐφηρμόζετο καὶ εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἐπαρχίας...

§79Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τοὺς δρόμους τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα νὰ τὸ κάμουν, διατὶ δὲν ἐφαρμόζουν τὸ σύστημα αὐτό; Διότι ἂν ὑπάρχουν τοπικῆς σημασίας δρόμοι εἶναι αὐτοί. Διὰ τὰς Ἐθνικὰς ὁδοὺς ἀμφιβάλλω ἂν θὰ εὕρητε ἰδιωτικὰς προσφοράς, εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς ὅμως δύναται νὰ εὑρεθοῦν, διατὶ λοιπὸν δὲν ἐφαρμόζετε τὸ σύστημα αὐτό;

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι δὲν ἔχουν τίποτε αὐτοὶ Νὰ σᾶς εἴπω τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κ. ὑπουργέ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ Κράτος συνεισφέρει 50% διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς καὶ 25% διὰ τὰς κοινοτικὰς καὶ οὕτως ἐξάπτει τὸν ζῆλον τῶν κατοίκων καὶ τοὺς ὑποκινεῖ εἰς χρηματικὰς εἰσφοράς διότι ἐκεῖ δὲν ἔχουν προσωπικὴν ἐργασίαν. Παρ’ ἡμῖν ὅμως ὅπου αἱ χρηματικαὶ εἰσφοραὶ δὲν εἶναι εὔκολοι ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ προσωπικὴ ἐργασία. Ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπωφελῶς χρειάζονται νὰ ὑπάρχουν τεχνικαὶ ἐργασίαι, νὰ ὑπάρχουν μηχανικοὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν γεφυρῶν κλπ. ἀλλὰ καὶ κάποιας πιστώσεως. Διότι ἠξεύρετε ὅτι ἀναπτύσσεται ἕνα μεγάλο ἐνδιαφέρον καὶ προθυμία εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἀλλὰ προσκόπτει αὕτη εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν τεχνικῶν μέσων κλπ.

§81Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸν νόμον τῆς ὁδοποιΐας ἠμπορεῖ ὁ νομάρχης νὰ φέρνῃ μηχανικοὺς διαθέτων πρὸς τοῦτο ἕνα ποσοστὸν ἐκ μέρους τοῦ ταμείου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συνάμα δὲ πιστώσεις ἀπὸ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων δήμων καὶ κοινοτήτων ὥστε νὰ δύναται νὰ συντηρηθῇ ἕνα ὁλόκληρον συνεργεῖον μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν, διὰ νὰ γίνουν οἱ δρόμοι.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὰς σημερινὰς προσόδους;

§83Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὰς σημερινάς. Ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα πολὺ μεγάλον δίκτυον κοινοτικῶν δρόμων οἱ ὁποῖοι μένουν ἔκθετοι μὲ τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας καὶ δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι, οὔτε ἐνδιαφέρεται περὶ αὐτοῦ ὁ νομομηχανικός. Παρεκάλεσα λοιπὸν τὸν νομάρχην τῆς Κεφαλληνίας νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον καὶ μοῦ εἶπε ὅτι πράγματι διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὑπάρχοντος ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ γραφεῖον.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πενῆντα μόνον κοινότηταις ἂν ἔχει ὁ νομὸς μαζεύεται ἡ δαπάνη.

§85Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος συνεστήθη τὸ γραφεῖον αὐτὸ καὶ ηὐδοκίμησε θαυμάσια.

§86Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν μοῦ λέτε κ. συνάδελφε ὁ μηχανικὸς τοῦ δήμου ἦτο πολὺ ἀπησχολημένος;

§87Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀδύνατον, δὲν ἐπαρκεῖ, δὲν ἐστέκετο οὔτε μίαν ἡμέραν εἰς τὸ γραφεῖον του μέσα.

§88Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι οὐδεὶς ἐμποδίζει μὲ τὰς ἐπαρχιακὰς ἐπιτροπὰς νὰ ἐκτελέσωμεν ἔργα ὁδοποιΐας, αἱ κοινότητες....

§89Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι οὐδεὶς ἐμποδίζει νὰ ἔχουν τὴν εἰσφορὰν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας, κ. συνάδελφε.

§90Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ γείνῃ ἕνας ὀργανισμός, οὕτως ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰς τὰς ἐπαρχιακὰς ἐπιτροπὰς τοῦ κ. Μεταξᾶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀναμένωμεν σήμερον τὴν σωτηρίαν. Ἦτο γνωστὸν ἀπὸ τότε ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα θὰ ἀπετύγχανεν καὶ τό ἐπολέμησα ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ βήματος. Ἐδῶ πέρα εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα μάλιστα ἡμεῖς τὸ ἐκάμαμεν ἀφ’ ὅτου ἦλθεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Σύνταγμα θέλει τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἠρεμίαν Διατὶ νὰ ἀρνηθῶμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ μᾶς φέρῃ, ἐπαναλαμβάνω εἰς τὴν ἠρεμίαν, εἰς τὴν γαλήνην τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον θέλει σήμερον συμπτύξῃ τὰ πάντα; Ὅσοι ἐναντίον τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν εἶναι φιλελεύθεροι, θὰ τὸ εἰποῦμεν καθαρὰ καὶ ξάστερα. Ἡ κοινότης θὰ διοικηθῇ καλλίτερον ὅταν γίνῃ αὐτοδιοίκησις, Ἡ αὐτοδιοίκησις θὰ παρακολουθῇ καὶ τὰς κοινότητας εἰς τὰ διαφόρους ὑπηρεσίας καὶ τὴν ἀστυνομίαν αἱ ὁποῖαι σήμερον δὲν παρακολουθοῦνται. Ἤθελον ἐπίσης κύριοι, νὰ κάμω μικρὸν λόγον καὶ περὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον ἐπίσης, εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον καλῶς χειριζόμενον δύναται νὰ ἐλαττώσῃ κατὰ πολὺ τὰ βάρη τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πᾶς τις ἀναγνωρίζει ὅτι 38.000.000.000 εἶναι χρέη δισβάστακτα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ ἀκόμη πρόκειται νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ δημοσίου χρέους, ν’ αὐξηθῇ διὰ πολλῶν ἄλλων δανείων τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν νὰ τὸ ἀναβιβάσουν εἰς ποσὸν ἴσως προσεγγίζων τὰ 50.000.000.000. Ἐὰν ἴδετε σήμερον θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι τὰ 47,5½ καταναλίσκονται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τὰς ἀποσβέσεις. Τὸ δημόσιον χρέος διὰ τοκοχρεωλύσιον καὶ ἀποσβέσεις ἀπασχολεῖ τὰ 41.75% τῶν δημοσίων ἐσόδων.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§92Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπῆρα τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§93Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶδα ἕνα ὑπολογισμὸν εἰς τὴν ἔκθεσίν σας εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καὶ κονδύλια τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δημοσίου χρέους.

§94Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Προσθέτω εἰς τὸ δημόσιον χρέος καὶ τὰς συντάξεις Συνεπῶς πρέπει νὰ κεφαλαιοποιηθῇ καὶ νὰ ἴδωμεν τὶ εἶναι καὶ ἐκεῖθεν τὸ δημόσιόν μας χρέος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι τὸ βάρος δισβάστακτον καὶ περὶ τούτου ἔχει πλήρη συναίσθησιν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία παντὶ σθένει προσπαθεῖ νὰ ἐξεύρῃ τὸν κατάλληλον τρόπον ὅπως τὸ βάρος τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον πίπτει ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐλαφρυνθῇ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν. Ἀλλὰ φυσικῷ τῷ λόγῳ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲ δύναται νὰ διευθετηθῇ εἰς τὴν κρίσιμον στιγμήν. Θὰ ἀναμένωμεν τὴν κατάλληλον στιγμὴν ὅπως μπορέσωμεν νὰ ἐλαφρυνθῇ τὸ βάρος αὐτό. Ἔχομεν ὅμως ὑπ’ ὄψει νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς εἰς τοῦτο, ὅτι μέγα μέρος τοῦ δημοσίου χρέους ἀνερχόμενον εἰς 11 δισεκατομμύρια περίπου δὲν εἶναι καθ’ ἑαυτὸ δημόσιον χρέος· ἢ μᾶλλον εἶναι, ἀλλὰ ἔχει τὰ ἀντικρίσματά του. Δὲν ἔχομεν, λοιπόν, παρὰ νὰ φροντίσωμεν ὅπως τὰ εὐεργετικὰ αὐτοῦ τὰ διαχειρισθῶμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν ἀπόσβεσιν. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ποῖα εἶναι τὰ τμήματα αὐτὰ τοῦ δημοσίου χρέους. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἡ ὁποία κατετέθη ἀναφέρονται λεπτομερῶς. Εἰς τὴν πρώτην θέσιν εὑρίσκονται τὰ προσφυγικὰ δάνεια. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ προσφυγικά μας αὐτὰ δάνεια ἔχουν γενναιότατα ἀντισταθμίσματα 38 ἑκατομμύρια στρέμματα γῆς 127 χιλ. οἰκήματα καὶ ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως λαμβάνειν ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας. Ἐὰν τὰ ζητήματα αὐτὰ χειρισθοῦν καταλλήλως, εἶναι δυνατὸν ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν νὰ ἀποσβεσθοῦν τὰ χρέη καὶ συνεπῶς νὰ μὴ βαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα εἶναι δύσκολον, διότι ἀκόμη αἱ ἀνάγκαι τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων ὑπάρχουν καὶ εἰς ἑκάστην περίπτωσιν παρουσιάζεται εὐκαιρία διὰ νὰ καταλάβῃ κανεὶς ὅτι διανύομεν μίαν περίοδον, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ κανεὶς ὡρισμένην γραμμήν. Πάντως εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ εὐχάριστον αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Ὡς εἶναι γνωστὸν τὰ ἐνεργητικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ ἐκκαθαρισθοῦν σήμερον διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας, καὶ διὰ τῆς Ἐκδοτικῆς ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας. Ἄλλα χρέη ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἔχει ἀντισταθμίσματα εἶναι τὰ τῆς ὑδρεύσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖται ἀπὸ πόρους ἀδήλους προορισμένους διὰ τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, εἴχομεν δηλώσει τότε εἰς τὸν Δῆμον ὅτι τὸ Κράτος ἐκτελεῖ ἕνα καθῆκον ἀπέναντι τοῦ Δήμου, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ἐπὶ τέλους, ὅτι ὡς συντελεσθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐκχωρηθῇ ὡς δημοτικὴ περιουσία, τὸ Κράτος θὰ περιορίσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του ἕως αὐτοῦ τοῦ σημείου νὰ σᾶς δίδῃ τὸ νερό, ἀλλὰ κατόπιν πρέπει νὰ ἱκανοποιεῖται ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις τοῦ ὕδατος. Καὶ εἶναι γνωστὸν θὰ ἔχῃ 25 κατὰ κυβικόν. Τόσο θὰ κοστίζῃ τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἶναι λοιπὸν ἕνα νερὸ ἀπὸ τὰ πειὸ φθηνά, πειὸ φθηνὸ καὶ ἀπὸ τὸ νερὸ ἀκόμη τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ τις, τὶς ἀνάγκη νὰ ἐκχωρηθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ τὴν στιγμὴν ποὺ αὐτὸ ἐξυπηρετεῖται ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις; Δὲν εἶναι ὀρθόν, κ. βουλευταί, τὸ Κράτος νὰ κρατῇ δημοτικὰς ἐξουσίας. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ βοηθῇ κατὰ τὸν σκοπιμώτερον τρόπον. Τὰ ποσοστὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν φόρον οἰκοδομῶν, φέρουν τὰς εἰσπράξεις· διότι τὸ τελευταῖον 10% δὲν ἐπεβλήθη εἰς τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ πολὺ δικαίως διότι εἶναι ἐπιβεβαρυμέναι αἱ Ἀθῆναι ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν οἰκοδομῶν. Διότι ἀκριβῶς ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ποσοστὸν διὰ τὴν ὕδρευσιν. Δὲν λέγω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τραγικὸν ἀλλὰ ὁπωσδήποτε τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φυλάττῃ τὰς πηγὰς τῶν πόρων του νὰ μὴ τὰς ἀφίσῃ εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ περισπῶνται ἐντεῦθεν κ’ ἐκεῖθεν. Οὔτε πρόσθετα ποσοστὰ οὔτε κανὲν ἄλλο βάρος. Μόνον τότε ἡ φορολογία μπορεῖ νὰ ἀποδώσῃ μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν. Προχωρῶ, κύριοι, εἰς τὸ δάνειον τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Αὐτὸ εἶναι δάνειον τὸ ὁποῖον διαρκῶς ἀναπτύσσεται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ὁποίων ἀπηλλοτριώθησαν τὰ κτήματα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιότερον καὶ καλείτερον πρᾶγμα ἀπὸ τοῦ νὰ παίρνωμεν ἀπὸ τοὺς ἀποκατασταθέντας γεωργοὺς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων. Δὲν εἰσπράξαμεν ἕως τώρα τίποτε, καὶ τὸ Κράτος πληρώνει διαρκῶς ἐξ ἰδίων. Ἡ συμπάθεια ὅλων μας ἀνήκει εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, καὶ θέλομεν νὰ ἀπαλλοτριοῦνται τὰ κτήματα δυνάμει ἑνὸς νόμου λογικοῦ. Ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς διεφθάρη καὶ ἔφθασε νὰ πέρνουν τὰ κτήματα τοῦ κόσμου δωρεὰν δηλαδὴ νὰ πληρώνουν τὸ ⅒ τῆς ἀξίας καὶ νὰ τὸ πληρώνουν εἰς 20 χρόνια. Ἂς δώσῃ τέλος πάντων τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόκου τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ποσοῦ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἐξ ἰδίων του τὸ ποσὸν αὐτό. Σᾶς εἶπα, ὅτι πᾶν ποσὸν τὸ ὁποῖον πηγαίνῃ εἰς τὴν γεωργίαν εἶναι ἕνα ποσὸν τὸ ὁποῖον μὲ ὅλην τὴν καρδίαν του μπορῇ κανεὶς νὰ τὸ ἐξοδεύσῃ διότι ἡ γεωργικὴ τάξις ἀποτελῇ τὸ θεμέλιον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ φοβοῦμαι πολύ, ὅτι ἡ πολὺ γενοδωρία ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ. Θὰ κινδυνεύουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ χάσουν τὴν συνείδησιν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ θὰ εἶναι πολὺ σοβαρό. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Ὅταν κατελήφθη ἡ Κωνσταντινούπολις μετὰ τὴν ἀνακωχὴν ἤθελον ὅλοι οἱ Ἕλληνες οἱ πέριξ τῆς Κωνσταντινουπόλεως νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των, ἡ δὲ Κυβέρνησις τότε κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔστειλε 20 ἑκατομμύρια διὰ νὰ βοηθήσῃ ἐν Κωνσταντινουπόλει τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των. Ἀπήντησε λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία κατηρτίσθη ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ τῆς ὁποίας μάλιστα μέλος ἀπετέλει ὁ νῦν ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ δώσωμεν δωρεὰν τὰ χρήματα αὐτά. Θὰ τὰ δώσωμεν ὡς δάνειον ἔστω καὶ εἰκονικόν. Εἴπαμε λοιπὸν εἰκονικὰ δάνεια ἐπ’ ὀνόματι τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, καὶ τότε ὅλοι ἔσπευσαν νὰ κάμουν τὰ σπίτια των καὶ μετ’ ὀλίγον καιρὸν εἶχον ἀρχίσει νὰ πληρώνουν καὶ ἀπέναντι τοῦ δανείου, διότι εἶχον τὴν συνείδησιν ὅτι ἐδανείσθησαν διὰ νὰ κάμουν τὰ σπίτια των καὶ νὰ φκιάσουν τὰ χωριά των.

§95Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε ἄλλοτε, χρήματα Κρατικὰ διετέθησαν καλλίτερον καὶ σκοπιμότερον.

§96Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω αὐτό: ὅτι πηγαίνομεν νὰ τοὺς κάμωμεν καλὸ καὶ θὰ τοὺς κάμωμεν κακό. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ τὰ δάνεια αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῶσι ἀπὸ τὰ εὐεργετικὰ τὰ ὁποῖα διαθέτουν καὶ μάλιστα νὰ κτίσουν μὲ αὐτὰ κατὰ τὸν ἀνετώτερον δυνατὸν τρόπον. Ἄλλα δάνεια εἶναι τὰ καλλιεργητικὰ περὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἔχωμεν νὰ εἴπωμεν τίποτε. Καὶ ἔρχομαι εἰς τοὺς σιδηροδρόμους. Πληρώνομεν 208.000.000 τόκους διὰ 2½ δισεκατομμύρια δημοσίου χρέους, τὰ ὁποῖα μάλιστα καὶ δὲν φιγουράρουν εἰς τὰ βιβλία τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν σιδηροδρόμων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἠναγκάσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐν πλήρει ἀπεργία νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν Διευθυντὴν τῶν σιδηροδρόμων. Καὶ ἐτόλμησε μάλιστα ὁ Διευθυντὴς αὐτὸς καὶ νὰ ἀρθρογραφήσῃ καὶ τὸν ἐκάλεσα καὶ τοῦ ἔδειξα τὶ χρεωστοῦν οἱ σιδηρόδρομοι καὶ τὶ πληρώνει τὸ Κράτος. Λοιπόν, τὰ ποσὰ αὐτὰ ἆρα γε θὰ δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν καλλίτερα ἀπὸ μίαν οἰκονομικωτέραν καὶ καλλιτέραν διαχείρισιν τῶν σιδηροδρόμων; Οἱ σιδηρόδρομοί μας, δηλαδή, θὰ μποροῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ἀξίαν των καλλίτερα; Ἐγώ, κύριοι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὄχι βέβαια ἀμέσως ἀλλὰ μὲ μίαν σύντονον ἐργασίαν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον ὅπως καὶ κατὰ μικρόν, νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν οἱ σιδηρόδρομοί μας πᾶν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀξίαν των. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἶχα καταλήξει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι μόνον ἀπὸ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐργοστασίων τῶν σιδηροδρόμων θὰ εἴχαμεν 20 ἑκατομμύρια. Ἐὰν δὲ δώσωμεν εἰς ἐργολάβον τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν θὰ ἔχωμεν ὡς οἰκονομίαν τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον δαπανῶμεν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν διόρθωσιν τῶν μηχανῶν καὶ τῶν ἁμαξῶν. Δύνανται νὰ ὑψωθοῦν οἱ πόροι τῶν σιδηροδρόμων, ὅταν καταλλήλως τοὺς μεταχειρισθοῦμεν. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἀπὸ τὰς μόνον μεταφορὰς ζώων ἐκ Μακεδονίας εἶχον εἰσπράξεις ὑπερβαινούσας τὰ 20 ἑκατομμύρια, εἰσπράξεις τὰς ὁποίας ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἠρνοῦντο διαρκῶς νὰ πραγματοποιήσουν οἱ διευθυνταὶ παρὰ τὰς συστάσεις μας. Ἐπὶ τέλους κατέληξαν εἰς τὸ νὰ ἐκτελέσουν αὐτὰς τὰς μεταφορὰς καὶ εἶχον μόνον ἐκ τούτου μία διαφορὰν ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις 20 ἑκατομμυρίων.

§97Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἠρνοῦντο;

§98Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ξεύρω. Δὲν εἶχον ἔλεγον, βαγόνια καὶ μηχανάς, ἀλλ’ ἡ καλὴ θέλησις ὅλα τὰ ἐκάλυπτεν. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ, κύριοι, τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν πρέπει νὰ δώσῃ προσοχὴ ἰδιαιτέρως τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ πατὴρ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, διότι ἐν ἐναντία περιπτώσει μίαν ἡμέραν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ πέσῃ εἰς ξένα χέρια. Εἶναι πολλοὶ οἱ τρέχοντες ὄπισθεν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κάποτε ἐγένετο παράπονον διὰ τὸν σταθμὸν τοῦ Δερτηλῆ καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἔλεγε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι πρέπει ἀφοῦ δὲν μποροῦν νὰ κάμουν τὸν σταθμόν, νὰ τοὺς δώσωμεν τοὺς σιδηροδρόμους εἰς μίαν ἑταιρείαν. Ἀλλά, κύριοι, ὅταν ἔρχωνται αἱ ἑταιρεῖαι ἐδῶ ζητοῦν πάρα πολλὰ πράγματα καὶ ἡμεῖς δίδομεν τὰ πάντα ἀρκεῖ τὰ βάρη νὰ πέσουν εἰς τοὺς ὤμους Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὅταν ἔλθῃ, μία ξένη ἑταιρεία τοῖς τὰ δίδομεν ὅλα καὶ ὅταν ἔχωμεν μίαν Κρατικὴν ἐπεχείρησιν νὰ εἴμεθα στριφνοὶ εἰς τὸ νὰ δώσωμεν καὶ τὴν ἐλαχίστην πίστωσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι λυπηρὸν ὅτι μία τόσον ὡραία ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία εὐκόλως μπορεῖ νὰ μπῇ εἰς τὸν δρόμον της ἐγκατελείφθη ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ τὴν ἴδωμεν εἰς χεῖρας ξένων κεφαλαίων. Μεταδίδω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν ὅτι ξένοι μελετήσαντες τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εὑρῆκαν, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ μπορῇ νὰ δώσῃ κέρδος 50–70 ἑκατομμύρια ἐτησίως.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐσκεπτόμην σοβαρώτατα αὐτὸ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μᾶς δώσουν 70 ἑκατομμύρια.

§100Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ μᾶς τὰ δώσουν, ἀλλὰ νὰ τὰ πάρουν αὐτοί. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει τρόπος τὸ μεγάλο αὐτὸ ποσὸν δημοσίου χρέους νὰ κατατεθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε ὄχι μόνον νὰ μὴ εἶναι τόσο μεγάλο, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ φαίνεται. Ἐνθυμοῦμαι πρὸ τριετίας ὅταν αἱ συντάξεις τῶν στρατιωτικῶν ἦσαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.... Ηὔξαναν δὲ τόσον πολὺ καὶ δι’ αὐτὸ τὰς πῆραν τὰς συντάξεις καὶ τὰς βάζουν τώρα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κάλμα εἰς τὸν κόσμον. Κύριοι, ἕνα ἀπὸ τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἀκούομεν συνεχῶς εἶναι, ὅτι καὶ ἡ φορολογία μας εἶναι ἄδικος διότι ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν συμβαίνει αὐτὸ μόνον εἰς ἡμᾶς. Ἐὰν κάμῃ τις μίαν παραβολὴν θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν εἴμεθα μόνον ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχομεν τὴν διαφορὰν αὐτήν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι τοὺς ἀμέσους φόρους, τὰ 4 δισεκατομμύρια τῶν ἀμέσων φόρων, πρέπει νὰ τὰ διακρίνωμεν εἰς δασμοὺς τελωνειακοὺς καὶ εἰς δασμοὺς ἐκ φόρου καταναλώσεως καπνοῦ, καὶ φόρου καταναλώσεως οἰνοπνεύματος, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ δώσωμεν τοὺς καταλληλοτέρους χαρακτηρισμούς. Πρέπει νὰ ξεύρωμεν τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ τελωνειακοὶ δασμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται σήμερον εἰς δύο δισεκατομμύρια 170 χιλιάδας (ἀναγινώσκει)....Αὐτὸ τὸ ποσὸν βέβαια σήμερον εἶναι ὑπερβολικὸν καὶ ἄδικον συγχρόνως. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἥμισυ ἀκριβῶς τείνει νὰ καταργήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Ἐὰν συνεχίσῃ τὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅπως ἐλπίζομεν, ἐπιτύχῃ, θὰ κατέλθῃ εἰς τὸ ½ ὁ φόρος αὐτός, διότι δὲν θὰ εἰσάγωνται πλέον τοιαῦτα εἴδη. Καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ἂν σήμερον ὑφίστανται ποιάν τινα ἐπιβάρυνσιν, δὲν ἔχει ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ μόνον ταμειακὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ λόγον προστατευτικόν, διὰ νὰ ἔλθῃ σύντομα μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Ἕλληνες θὰ ἔχουν ἐξασφαλίσῃ τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται. Θὰ ἐπέλθῃ μία δυσαναλογία, ἡ ὁποία ὅμως θὰ ἀρθῇ ἠρέμα καὶ κατὰ μικρόν, διότι αὐξάνει ἡ βιομηχανική μας παραγωγὴ καὶ μίαν ἡμέραν θὰ φθάσωμεν νὰ εἰσάγωμεν ἀπὸ τὰ τελωνεῖα μόνον τὰ εἴδη πολυτελείας. Ὅταν δὲ φθάσωμεν εἰς τὰ εἴδη πολυτελείας, μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἄδικος ὁ φόρος, διότι δὲν εἶναι ἄδικος ὁ φόρος ὅταν καταβάλλονται βαρεῖς δασμοὶ διὰ τὰ εἴδη αὐτὰ ἐν τοῖς τελωνείοις. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα τὸν φόρον ἐπὶ τῶν καπνῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχομεν ἑνιαίαν ποιότητα, ἀλλὰ μήπως πταίει διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις πρὸ τοῦ 1920 εἶχεν καθιερώσει τὰ τέσσαρας ποιότητας. Ἕκαστος πληρώνει ἀναλόγως τῆς θέσεώς του καὶ τῆς ἐπιθυμίας του νὰ ἀνήκῃ εἰς ὡρισμένην τάξιν καταναλωτῶν· ἂν ἦτο πτωχὸς ἔπερνε τὴν τελευταίαν κλάσιν, πληρώνει κανεὶς ἀναλόγως τῶν πόρων του, καὶ ἡ φορολογία εἶναι ἀνάλογος τῶν θυλακίων του. Ἐὰν ἔχουν καταργηθῇ αὐταὶ αἱ διάφοροι ποιότητες, βεβαίως δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων. Ἐκείνη ἤθελε νὰ συμπληρώσῃ καὶ διορθώσῃ καὶ ἡ συμπλήρωσις καὶ διόρθωσις δὲν ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως νὰ γίνῃ οὔτε εἰς ὀλίγον διάστημα οὔτε ἄλλως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰνόπνευμα, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν λυποῦμαι καθόλου ἐκείνους οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται πολὺ διὰ νὰ πιοῦν οἰνόπνευμα. Ἄλλοι κάμνουν μίαν προπαγάνδαν διὰ νά πείσουν τὸν κόσμον νὰ μὴ πίνῃ. Ἡμεῖς ἀφοῦ δὲ μποροῦμεν νὰ κάμωμεν τὴν προπαγάνδαν, τοὐλάχιστον ἂς φορολογήσωμεν δυνατά, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἐλαττωθῇ ἡ κατανάλωσις. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀμέσους φόρους, εἰς τὴν ἔκθεσίν μου δὲν πραγματεύομαι περὶ τούτων, διότι συνέπεσε νὰ ὑπάρχῃ ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ μειώσεως φόρων τινων, ὅπου ἔγινε μία ἐπιμεμελημένη ἐργασία ὀφειλομένη εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου κ. Βαρβαγιάννην. Δὲν ὑπάρχει σήμερον ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ἡμεῖς μόνον ἁπλῶς λέγομεν ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς φορολογίας, ἡ Κυβέρνησις ἐπανελθοῦσα εἰς τὴν ἀρχήν, εὗρε τελείως διαστρεβλομένον τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχε καθιερώσει πρὸ εἰκοσαετίας. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὅταν ἦλθε τὸ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Χώραν, εὗρε μίαν νομοθεσίαν ἀντεπιστημονικήν, ἐμπειρικήν, τῆς ὁποίας τὰ ἐλαττώματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφέρωμεν χωρὶς νὰ φανῶμεν ὑβρίζοντες ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον φθάσει νὰ ἔχουν τοιαύτην φορολογίαν. Καὶ ὑπῆρξε τραγικὴ ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης, ὅταν ἐπανῆλθεν ἐκεῖθεν, ἐν μέσῳ ἀφθόνων ἐκτάκτων κερδῶν τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνατο νὰ συλλέξῃ διότι οὔτε προσωπικὸν εἶχεν, οὔτε νομοθεσίαν εἶχεν. Καὶ ἐνθυμοῦνται πολλοὶ τότε ὅτι ἐκάμαμεν τὸν νόμον περὶ καθαρᾶς προσόδου ἐλπίζοντες ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψωμεν τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ πληρώνουν οἱ πτωχοὶ καὶ νὰ πληρώνουν μόνον οἱ δυνάμενοι νὰ κρατήσωσι εἰς τοὺς ὤμους των τὰ βάρη. Δυστυχῶς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἔχει ἀντιληφθεῖ τὴν μεταρρύθμισιν αὐτήν. Ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἦλθε καὶ ἔδωσε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μίαν κατάκτησιν ἑτοίμην, κατάκτησιν τὴν ὁποίαν ἄλλοι λαοὶ εὑρίσκουν κατόπιν μακρῶν ἀγώνων, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν τὴν ἀνεγνώρισε. Ὄχι μόνον δὲν ᾐσθάνθη αὐτὴν τὴν τροποποίησιν ἀλλὰ καὶ ἀντέδρασε διὰ νὰ ἀποτύχῃ τὸ σύστημα αὐτό, καὶ ἀπέτυχε. Ἀλλὰ πλέον δὲν ἀναγνωρίζει κανεὶς τὴν φορολογίαν αὐτὴν διότι λείπει ἀπὸ αὐτὴν ἡ βάσις τῆς λογικῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ ὁ λαὸς ἔχει τὰ δικαιολογητικά του. Καὶ ὅσοι τότε εἴχομεν ἐργασθεῖ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ πῶς θὰ ἐπιτύχῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἡτοιμάζαμεν σχολὴν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων διδάσκοντες αὐτοὺς ὅτι ἐὰν ἤθελον νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐγενεῖς καὶ λεπτοὶ ἀπέναντι τῶν φορολογουμένων. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅπως γίνονται συνδιαλέξεις πρὸς διαφώτισιν τῆς φορολογικῆς συνειδήσεως τοῦ λαοῦ διότι ἡμεῖς ἐδῶ ἀγνοοῦμεν πράγματα τὰ ὁποῖα ἀλλαχοῦ εὑρίσκονται εἰς τὰ ἀναγνωσματάρια τῶν δημοτικῶν σχολείων. Καὶ πραγματικῶς εὑρίσκομεν καὶ ἀντιδράσεις κάθε φορὰ ποὺ θὰ βάλουμε καὶ ἀπὸ ἕνα ἄμεσον φόρον. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ διατυπώνονται παράπονα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα καὶ νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀφίσει. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπεδείχθη πλέον ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον συγκρίσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ Βλέπομεν ὅτι ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ἐβγῆκεν ἀπὸ τὴν πρώτην κατηγορίαν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐγὼ ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἶχον προτείνει τότε νὰ μὴ βάλωμεν τὸν γεωργικὸν κόσμον εἰς τὴν δοκιμασίαν αὐτήν, καὶ εἶχον διατυπώσει τὴν γνώμην ὅπως ὑπὸ τύπον τεκμηρίου εἰσοδήματος καθωρισθῇ φόρος ὄχι ὅμως ὡς ποσοστὸν τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένοντο κατάλογοι ἰσχύοντες ἐπὶ μίαν δεκαετίαν.

§101Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε δηλαδὴ ὑπὲρ τοῦ τεκμαρτοῦ ἢ τεκμαιρομένου;

§102Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἐκεῖνο ποὺ σᾶς ἐνδιαφέρει. Δηλαδὴ θέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν τύπον τοῦ φόρου, ἀλλὰ νὰ μὴ ποῦμε ὅτι ὑπάρχει τεκμαρτὸν εἰσόδημα.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ μὴ τὸ ποῦμε ἀφοῦ θέλομεν νὰ τὸ κάμωμεν;

§104Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον δὲν ὑπάρχουν ἐπιχειρηματίαι γεωργοὶ ἐνῶ αὔριον μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς πρὸς αὐτοὺς θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ κατηγορία τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν καὶ μεγάλοι ἐπιχειρηματίαι γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων ἐν συνδυασμῷ μάλιστα μὲ τὴν ἀποξήρανσιν καί ἑλῶν τινων, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποτελέσουν μεγάλας ἐκτάσεις. Ἀλλὰ θὰ γίνῃ αὐτό, δὲν θὰ γίνῃ δὲν ξέρω. Ἀλλὰ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα 500–800 κτήματα ἐπιστημονικῶς ὀργανωμένα ὄχι ἀμέσως βέβαια, ἀλλὰ παραδιδόμενα ὅλα εἰς ἐπιχειρηματίας τοὺς ὁποίους νὰ ἀσφαλίζωμεν κατὰ παντὸς κινδύνου καὶ νὰ τοὺς βοηθῶμεν.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πόσης ἐκτάσεως θὰ εἶναι αὐτὰ τὰ κτήματα;

§106Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Περὶ τὰς 6.000 στρέμματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι αὗται ἐβασίσθησαν εἰς τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ἢ μᾶλλον εἰς τὰς χρήσεις τοῦ 28–29–30 καὶ εἰδικότατα εἰς τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους 1930, καὶ εἰς τὸ 2ον ἑξάμηνον τοῦ 1929. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν συνετάχθη ὁ προϋπολογισμός. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπῆλθον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 2ου ἑξαμήνου τοῦ 1929 καὶ ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως καὶ τῆς διαταραχῆς κατέστη ἀνάγκη νὰ μειωθοῦν κατά τι αἱ προβλέψεις τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου, ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι λόγος νὰ μειωθοῦν καὶ αἱ προβλέψεις διὰ τὸ 1930–31. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κάμωμεν κἄποιαν αὔξησιν ἀντίστοιχον πρὸς τὴν μείωσιν τὴν ὁποίαν εἴχομεν σήμερον. Πάντως δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἔχομεν καὶ ἕνα γενναῖον ἀποθεματικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψῃ πᾶσαν ἐνδεχομένην μείωσιν. Ἰδοὺ διατὶ ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι καλῶς θεμελιωμένος καὶ ὅτι οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀποτελεσμάτων δυσμενῶν. Ἐλησμόνησα, κύριοι, νὰ κάμω λόγον καὶ περὶ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ κεφάλαιον τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων ἀνέρχεται εἰς 909,273,000 δραχμαί, ὁρίζει δὲ ποσὰ διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἶναι ὑπερήφανος. Μεταξὺ τῶν ποσῶν τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, ἔχομεν καὶ τὸ ἔσοδον τῶν 52 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐξησφάλισεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πολιτικῆς της, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑπεραξίας τῶν καλυμμάτων. Περιέχει δὲ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν Χάγῃ, τὰ ὁποῖα ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐχειροκρότησεν, καὶ εἴδομεν εὐχαρίστως, ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἐπιδοκιμάζουν τὴν μεγάλην αὐτὴν πρᾶξιν, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενναίως ἀνακουφίζουσαν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Οὐδέποτε θὰ δυνηθῶ νὰ δώσω τὴν διαυγῆ καὶ ὡραίαν εἰκόνα τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἕν μόνον θέλω νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ρητῶς μοῦ ἀνέθηκεν νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοὺς κόπους, καὶ διὰ τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλεν, καὶ αἱ ὁποῖαι τόσον γενναίως ἀνεκούφισαν τὸ κονδύλιον τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων. Ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου ἀναφέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἕνα ποσὸν ἐκ 50 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἰσχυριζόμεθα ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἐφόσον πρόκειται νὰ γίνουν μεγάλα παραγωγικὰ ἔργα, εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ νὰ ἀναφέρεται τὸ ποσὸν εἶναι ἀναγκαῖον, καὶ νὰ ἀναφερθῇ μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δύναται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παρακολουθῇ τὰ σπουδαιότατα αὐτὰ ζητήματα. Βεβαίως δὲν ἔχω σήμερον νὰ προσθέσω τίποτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐλπίζω ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Πάντως ὅμως διὰ τὴν τάξιν πρέπει νὰ ἀναφέρεται τὶ ποσὸν διατίθεται καὶ ὑπολογισθῇ τὶ θὰ διατεθῇ δι’ ἕκαστον τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ λογιστικῶς θὰ εἴμεθα ἐν μεγαλειτέρᾳ τάξει καὶ πρακτικῶς θὰ δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρακολουθῇ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἰδού, κύριοι βουλευταί, τὶ ἐν συντόμῳ εἶχον νὰ εἴπω, λαβὼν τὴν ἐντολὴν νὰ συντάξω τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀγαθὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν δίδει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἐλπίδα ὅτι συντομώτατα θέλωμεν φθάσει εἰς τὸ εὐχάριστον σημεῖον νὰ εἴδωμεν, ὅτι ὄχι μόνον ἐσταθεροποιήσαμεν καὶ ἐμονιμοποιήσαμεν τὰ οἰκονομικά μας ἀλλὰ καὶ ὅτι ἀπεκατεστάθη καὶ τάξις ἐν τῇ φορολογίᾳ ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρὸ τοῦ 1920 εἴχομεν ἀναπτύξει. Δὲν παραλείπω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀρκετὰ εἰλικρινής, ὥστε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ δυσχερὲς ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Δυνάμεθα νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι ἐκ τοῦ μέχρι σήμερον συντελεσθέντος ἔργου. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐργασία ἀποδεικνύει ὅτι ἔχει ἀποφασίσει νὰ διορθώσῃ τὰ δημόσιά μας οἰκονομικὰ καὶ ὅτι ἤρχισε τόσον καλὰ ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ καταλήξῃ ἀκόμη καλλίτερα. (χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησις ἵνα συνεχισθῇ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8 μ. μ.)