1930.03.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ Ρητινολέκται κάτοικοι Τροιζηνίας ζητοῦν τὴν ἐλάττωσιν τῆς περιμέτρου τῶν ρητινευομένων πεύκων ἀπὸ 0,65 ἑκατοστομέτρων καὶ κάτω μέχρι 50. —Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ψηφίσματα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων, συνιστώντων τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Τρικκάλων–Καρδίτσης. —Οἱ κάτοικοι Νιγρίτης ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ δασικοῦ νόμου. —Ἡ Ἀγροτικὴ Λαϊκὴ Τράπεζα καὶ ἡ Ἕνωσις γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Ὀλυμπίας διαμαρτύρονται διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν οἴνων μας ἐκ τῶν ἀγορῶν Γαλλίας καὶ Γερμανίας. —Ὁ Ἡρακλ. Δημητριάδης κάτοικος Γλασκώβης Σκωτίας ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικὸν μὲ τὴν σύμβασιν ραδιοφωνίας καὶ ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως ταύτης μέχρις ἐκδόσεως τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου, τῆς Ἐπικρατείας. —Ἡ Ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Μαγνησίας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς διοικήσεως τοῦ ἐπαγγελματικοῦ καὶ βιοτεχνικοῦ ἐπιμελητηρίου Λαρίσσης διὰ τὰς κατὰ τῶν μελῶν τοῦ ἐπιμελητηρίου Βόλου κατηγορίας. —Ἐπιτροπὴ εἰσαγωγέων καὶ ἐμπόρων γεωμήλων Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὸν ἐπιβληθέντα βαρύτατον εἰσαγωγικὸν δασμὸν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐξαιρεθοῦν πάσης αὐξήσεως αἱ εὑρισκόμεναι ἐν ταῖς ἀποθήκαις καὶ ἐν πλῷ ποσότητες. —Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος ναυτικῶν πρακτορείων Πειραιῶς παρακαλεῖ νὰ ἀντιπροσωπευθῇ παρὰ τῷ αὐτονόμῳ ὀργανισμῷ λιμένος Πειραιῶς. —Οἱ ὑποδικοκατάδικοι πασῶν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ζητοῦν τὸν μετριασμὸν τῆς ποινῆς των, λόγῳ τῶν ἑορτῶν τῆς ἑκατονταετηρίδος. —Οἱ γεωργοὶ πρόσφυγες τοῦ συνοικισμοῦ ἀνατολῆς Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν οἰκρὰν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκονται καὶ ζητοῦν τὴν παράδοσιν εἰς αὐτοὺς τῶν ἀγροκτημάτων «Δεσποτικὸ» καὶ «Κολιτσίδα». —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου δημοδιδασκάλων Λευκάδος, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ συμμετοχήν των εἰς τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια. —Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μαργαριτίου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ σχεδίου τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Πρεβέζης–Σαγιάδος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαναστασίου καταθέτει αἴτησιν τῶν συγγραφέων, ἐκδοτῶν, τυπογράφων, καὶ βιβλιοδετῶν διδακτικῶν βιβλίων, δι’ ἧς οὗτοι ζητοῦσι τὴν ψήφισιν εἰδικῆς διατάξεως νόμου ἐπιτρεπούσης τὴν κυκλοφορίαν τῶν ἐγκριθέντων διὰ τοῦ νόμου 3438 διδακτικῶν βιβλίων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως ἀμέσων φόρων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Ἰασωνίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ κώδικος φορολογίας ἐπιτηδεύματος». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως τοῦ ὀρθοδόξου ἐφημεριακοῦ κλήρου τῆς Ἑλλάδος». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3503 περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως ραδιοφωνίας». Οἱ κ. κ. Ε. Βενιζέλος (Πρωθυπουργὸς) Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συνεγγυήσεως τοῦ Κράτους ὑπὲρ βιομηχανικῶν δανείων». Οἱ κ. κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐποπτείας καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀναστυλώσεως τῶν μνημείων τῆς Ἀκροπόλεως». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπικυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ περιχώρων πρὸς πληρωμὴν τῶν διαμέσων τόκων τῶν δανείων ὑδρεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ περιχώρων αὐτῶν ἐπὶ τῆς τοκοχρεωλυτικῆς ἐξοφλήσεως τοῦ προσθέτου δανείου τῶν προσωρινῶν ἔργων ὑδρεύσεως αὐτῶν, περὶ μονιμοποιήσεως τῶν προσθέτων φόρων οἰκοδομῶν τῶν ἐπιβληθέντων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰρημένου Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τῶν ἀκυρωθεισῶν προσθέτων διατάξεων καὶ τροπολογιῶν τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927, τοῦ ἐπικυρώσαντος τὸ πρῶτον Ν. Διάταγμα». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὑπηρεσιῶν καὶ προσθήκης προσωπικοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀποδημίας καὶ μεταναστεύσεως καὶ περὶ διαβατηρίων νόμων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν προσωπικοῦ Πολεμικῶν πλοίων ἐκτελούντων πλόας ἐξωτερικοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μορφώσεως καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς γλώσσης». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως κλπ. στελεχῶν Π. Ν.» καὶ 2) «Περὶ τοῦ ταμείου Προνοίας τῶν Ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς δι’ ἀνταλλαγῆς διακοινώσεων μεταξὺ τῆς ἐν Λονδίνῳ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν ὑπὸ χρονολογίαν 2 καὶ 9 Ὀκτωβρίου 1929 συνομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἀμοιβαίας ἀπαλλαγῆς τῆς τελωνειακῆς ἐξετάσεως τῶν ἀποσκευῶν τῶν ἐμμίσθων προξενικῶν ὑπαλλήλων τῶν δύο χωρῶν κατὰ τὴν 1ην ἄφιξιν αὐτῶν πρὸς ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων των» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ἰουνίου 1925 συνθήκης Συνδιαλλαγῆς, Διαιτησίας καὶ Δικαστικοῦ Διακανονισμοῦ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Στράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Λιμένος Πειραιῶς». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κειμένων διατάξεων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Συρογιάννης, Α. Μάρκου, Γ. Βελλιανίτης, Μ. Αἰλιανὸς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ν. Δ, τῆς 27 Μαΐου 1927 «περὶ διοικήσεως του Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀσκεπίδης, Ν. Ζαρίφης, Μ. Σαμαρᾶς, Ν. Τζερμιᾶς, Μ. Τζιγδέμογλου, Ι. Ἀποστόλου, Φ. Σαράντης, Α. Θεολογίτης, Α. Ξανθόπουλος καὶ Π. Λεβαντῆς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ κώδικος τῆς φορολογίας ἐπιτηδεύματος». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μαντᾶς, Κ. Κοντοδίνας, Α. Λούλης, Θ. Κριμπᾶς, Π. Στυλιανόπουλος, Α. Σπηλιάδης, Γ. Βασιλειάδης, Β. Κυρέλλος, Ι. Ἀθανασιάδης. Τ. Ἀναστασίου Δ. Τσιτσάρας, Θ. Παπαστρατῆς, Π. Χατζῆς, Κ. Βουδούρης, Ι. Μπούτης, Δ. Ἡρακλείδης, Π. Συρογιάννης, Γ. Φικιώρης, Ν. Ἀσπιώτης, Ε. Μαλαμίδης, Κ. Σῖμος, Π. Ἀραβαντινός, Ν. Σπηλιώτης, Ν. Ἀσκεπίδης καὶ Μ. Παπαδόπουλος ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 2 τοῦ 13 ἄρθρου τοῦ νόμου 1641 περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν κ.λ.π». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) «Περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν παγίων δικαιωμάτων Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν ἀποστρατευθέντων δυνάμει τοῦ νόμου 4191 περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν». καὶ 2) «Περὶ ἐκπαιδεύσεως καὶ προαγωγῆς Ἀνθυπασπιστῶν». Ὁ κ. Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰανουρίου 1930 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων Ἀστυνομίας Πόλεων». Οἱ κ. κ. Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15)22 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ εἰσφορᾶς ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Τσεριώνης, Ἠλ. Ἀποσκίτης καὶ Α. Μάρκου ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ λιμένος Πειραιῶς».

§3Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Μάρκου.

§5Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἐκ Πατρῶν σωρείαν τηλεγραφημάτων ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐκεῖ ὀργανώσεις καὶ εἰδικῶς ἀπὸ τὸν σύλλογον ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ πολεμιστῶν, αἱ ὁποῖαι μὲ παρακαλοῦν νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν, ὅπως, προκειμένου νὰ μεταφερθῇ τὸ λείψανον τοῦ ἐπισκόπου παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Πάτρας, διατάξῃ πολεμικὸν τὸ ὁποῖον νὰ μετακομίσῃ τὸ σκήνωμα ἀπὸ Κορίνθου εἰς Πάτρας ἔτι δὲ νὰ παρακαλέσω καὶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως διατάξῃ νὰ συνοδεύσῃ τὸ σκήνωμα τιμητικὴ φρουρά, ἀποδίδουσα τὰς προσηκούσας πρὸς τὸ σεμνὸν λείψανον τιμάς.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθη διαταγὴ ὅπως κατὰ τὴν τελετὴν λάβῃ μέρος καὶ τμῆμα στρατοῦ ἵνα ἀποδώσῃ τὰς τιμάς.

§7Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ παρασταθῇ καὶ Κοινοβουλευτικὴ ἀντιπροσωπεία.

§8Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§9Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ συσκεφθῆτε μὲ τὸν συνάδελφόν σας ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, διότι εἶναι ἀσέβεια νὰ μετακομισθῇ τὸ σκήνωμα μὲ ἕνα φορτηγὸν εἰς τὰς Πάτρας.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ἀναγκαστικῆς οἰκοδομήσεως.

§12Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὅταν κύριοι βουλευταί, πρὸ μηνῶν ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς, εἰσηγούμην πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τῆς κατ’ ὄροφον ἰδιοκτησίας» ἀνεκοίνωσα πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασιν καὶ γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ προτάσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλλει ὁ συνάδελφος καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς κ. Νάκος, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνοικοδομήσεως ὡρισμένων ζωνῶν τῶν Μεγαλουπόλεων. Τότε ὑπῆρξεν ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς ὁμόφωνος ἡ ἀπόφασις καὶ ἀνετέθη ἀποφάσει τῆς Βουλῆς εἰς τὰ ὑπουργεῖα Δικαιοσύνης καὶ Συγκοινωνίας ὅπως μελετήσουν τὸ ζήτημα τὸ τόσον οὐσιῶδες καὶ τὸ τόσον ζωτικόν, καὶ ἐντὸς συντόμου χρόνου ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πορίσματα τῆς μελέτης διὰ σχετικοῦ πρὸς τὸ θέμα νομοσχεδίου. Ὀλίγον χρόνον μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Βουλῆς ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Πετρίδης, συνέστησε μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ βουλευτῶν, συμβούλου ἐπικρατείας καὶ μηχανικῶν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσεν τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν ἀνετέθη δὲ παρ’ αὐτῆς εἰς τὸν σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας κ. Γαζῆν, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, νὰ μελετήσῃ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ ἔκτοτε τὸ ζήτημα παρεπέμφθη εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, διότι οὔτε ὁ σύμβουλος τῆς Ἐπικρατείας κ. Γαζῆς ἐπεραίωσε, καθ’ ἅ τοὐλάχιστον ἐγὼ γνωρίζω, τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτῷ μελέτην, οὔτε ἐκλήθη κἄν ἐκ νέου ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν καὶ οὐσιῶδες διὰ δύο λόγους: Ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὴν ὁμοιόμορφον καὶ εὐπρεπῆ παράστασιν τῶν μεγαλουπόλεων διότι ὅλοι μας δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ διαδράμωμεν τὰς κεντρικὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ ἴδωμεν, ποίαν μορφὴν παραστάσεως ἔχουν αἱ ὁδοὶ αὗται, διότι παραπλεύρως εἰς ἕνα καλλιμάρμαρον καὶ μεγαλοπρεπὲς μέγαρον βλέπετε ἕνα ἐρειπωμένον οἰκίσκον, καὶ τοῦτο διότι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μικρῶν οἰκιῶν δὲν δύνανται ἢ δὲν θέλουσι νὰ οἰκοδομήσωσι. Ἔχει λοιπὸν τὴν σημασίαν τῆς εὐπρεπείας καὶ τοῦ καλλωπισμοῦ τῶν μεγαλουπόλεων ὁ νόμος αὐτός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν σημασίαν τῆς ἐξοικονομήσεως τῆς στέγης εἰς μέρη κεντρικά, εἰς τρόπον ὥστε οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν νὰ εὕρωσι κατοικίαν ἐντὸς τοῦ κέντρου καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ πέρατα τῆς πόλεως. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ συνιστῶ καὶ ἐξ ὀνόματός μου καὶ ἐξ ὀνόματος τῶν συναδέλφων μου, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπισπεύσουν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς Βουλῆς, διότι ὡς θὰ ἴδουν οἱ κ. ὑπουργοὶ ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ἐπιτάσσει τὴν λύσιν τὴν ὁριστικὴν τοῦ ζητήματος τούτου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νάκος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§14Λ. ΝΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν πόλιν ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ζήτημα ὑποβάλλων ἓν νομοσχέδιον.

§15Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρὸ ἐλαχίστων ἀκόμη ἡμερῶν ἔλαβον γνῶσιν τῶν συστάσεων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Νάκου καὶ δὲν θὰ λείψω νὰ ἐπισπεύσω τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, οὕτως ὥστε τάχιστα νὰ δοθῇ ἡ δέουσα ἀπάντησις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Ναυτικῶν καὶ Συγκοινωνίας διὰ τὴν κατάστασιν τῆς συγκοινωνίας τῆς Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος.

§17Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν συγκοινωνίαν Πατρῶν–Στερεᾶς Ἑλλάδος ἐξετέλει ἡ Καλλιδών. Εὐτυχῶς συνεκρούσθη αὕτη μὲ ἕνα ἄλλο πλοῖον καὶ ἀπεσύρθη, ἀντικατεστάθη δὲ ὑπὸ τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἕλλη Δασκαλάκη». Ἀλλὰ καὶ τὸ πλοῖον τοῦτο, μολονότι ὡς θαλαμηγὸν εἶναι ἄριστον, ἐν τούτοις δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν τοῦτο μὲν διότι καταναλίσκει ἡμερησίως 6 τόννους γαιάνθρακας καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ ἀτμοπλοίου ἀποτελεῖται ἀπὸ εἴκοσι ἄτομα τοῦτο δὲ διότι δὲν ἔχει μέρος δι’ ἐπιβάτας τρίτης θέσεως τὸ δὲ ὑπόστεγον αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ χωρέσῃ πέραν τῶν 40 ἐπιβατῶν μετὰ μεγάλης στενοχωρίας. Ἐκτὸς τούτου, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας του, ηὔξησε τὸ εἰσιτήριον μέχρι τοῦ εἰκοσαπλασίου τοῦ προπολεμικοῦ. Ἐλέχθη δὲ ἀκόμη ὅτι πρόκειται νὰ ἀγορασθῇ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἀντὶ 8.000 λιρῶν. Τοῦτο θὰ εἶναι καταστρεπτικὸν ὄχι μόνον διὰ τὸν τόπον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἑταιρείαν, διότι τὸ πλοῖον αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλον διὰ τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν διότι ἡ μὲν πρώτη θέσις εἶναι δι’ 140 ἐπιβάτας, ἡ δευτέρα διὰ 40 καὶ ἡ τρίτη μόνον διὰ 40. Ἐνῷ τὰ πράγματα ἔδει ἀντιθέτως νὰ ἔχωσι νὰ ἔχῃ δηλαδὴ ἡ τρίτη χῶρον δι’ 140 καὶ ἡ πρώτη διὰ 40. Ἐπίσης στερεῖται ἐστεγασμένου καταλλήλου χώρου διὰ τὰς ἀποσκευάς, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ πλοῖον καταλληλότατον. Ἐκτὸς ὅλων αὐτῶν ἡ «Ἕλλη Δασκαλάκη» ἐλλιμενίζεται 1½ χιλιόμετρο μακρὰν τῆς παραλίας διότι τὸ βύθισμά του εἶναι μεγάλο καὶ δὲν δύναται νὰ πλησιάσῃ εἰς τὴν παραλίαν. Καταντᾷ δὲ ἡ ἐπιβίβασις καὶ ἀποβίβασις δυσκολωτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Καλλιδόνος. Ἐπίσης κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, εὑρίσκεται εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν διότι εἶναι τελείως κατεστραμμένη, αἱ δὲ μηχαναί της, αἱ ὁποῖαι ἠγοράσθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν συνέστη ἡ ἑταιρεία, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1889, ἔχουν ἑλκτικὴν δύναμιν διὰ 45 τόννους ἐνῷ τώρα πρέπει νὰ ἔχουν δι’ ἑκατὸ τόννους. Ἔχουν καὶ μίαν μηχανὴν ἡ ὁποία εἶναι μεγαλειτέρα ἀλλὰ τὴν ὁποίαν δὲν μεταχειρίζωνται, διότι φοβοῦνται δυστύχημα ἐκ καταστροφῆς λόγῳ τοῦ βάρους της τῆς γραμμῆς. Δι’ ὅλα αὐτὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ θεραπεύσῃ ὅσον τάχιστα τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ νὰ διατάξῃ ἄμεσον ἔλεγχον ὁλοκλήρου τοῦ ὑλικοῦ τῆς Ἑταιρείας καὶ ἰδίᾳ τῶν μηχανῶν, ἀλλὰ καὶ γενικῶς τῆς διαχειρίσεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§19Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ἔχω νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἤχθη καὶ πρὸ ἔτους ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑφ’ ἡμῶν διότι ἐπικρατεῖ μία κατάστασις, ἡ ὁποία ὄχι μόνον σοβαρῶς ζημιώνει τὸν τόπον ἀλλὰ καὶ ἐκθέτει εἰς τὰ ὄμματα τοῦ ξένου κόσμου αὐτὸν τὸν πολιτισμὸν τῆς Χώρας, διότι πρόκειται περὶ συγκοινωνίας ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς αὐτόχρημα πρωτόγονος. Τὰ διαμερίσματα καὶ αὐτῆς τῆς αʹ θέσεως ἀκόμη εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην ἀθλιεστάτην κατάστασιν ὥστε ἐρχόμενοι μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου ἐνταῦθα ἐκρατούσαμεν ἐντὸς τῶν βαγονίων τῆς αʹ θέσεως ὀμβρέλλας. Αἱ μηχαναί του εἶναι εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν, κατωτέραν πάσης περιγραφῆς. Ἀπὸ ἀπόψεως ἐπίσης θαλασσίας συγκοινωνίας ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καλλιτέρα. Ἕνα δυστύχημα κατὰ τὸ ὁποῖον μικροῦ δεῖν νὰ θρηνήσωμεν τὸν πνιγμὸν ἑκατοντάδων ἀνθρώπων, ἔθεσε εἰς παροπλισμὸν καὶ ἀργίαν τὸ σεσαθρωμένον καὶ ἄχρηστον ἀτμόπλοιον «Καλλιδὼν». Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κόσμος μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἀνέμενε τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ δι’ ἄλλου καλλιτέρου, τὸ μισθωθὲν πρὸς τοῦτο «Ἕλη Δασκαλάκη» ἀπεδείχθη ὄχι μόνον ἀκατάλληλον ἀλλὰ καὶ ἄχρηστον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας Πατρῶν, Κρυονερίου. Διότι τοῦτο ἄριστον ἴσως διὰ ταξείδια ἀνέσεως καὶ ἀναψυχῆς, εἶναι τελείως ἀκατάλληλον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας αὐτῆς διότι στερεῖται βʹ καὶ γʹ θέσεως. Οἱ ἐπιβάται τῆς βʹ καὶ γʹ θέσεως εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μένουν εἰς τὸ κατάστρωμα καὶ νὰ ταξειδεύσωσιν ὑπὸ βροχὴν καὶ ψύχος. Ἐπίσης τὸ ἀτμόπλοιον στερεῖται τελείως κύτους καὶ διαμερίσματος ἀποσκευῶν καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἀποσκευαὶ γίνονται τελείως ἀγνώριστοι ἀπὸ τὴν βροχήν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ λόγῳ τῆς χωρητικότητός του καὶ τοῦ ἐκτοπίσματός του δὲν δύναται νὰ προσεγγίσῃ τὴν παραλίαν, καὶ οὕτω πως ἡ ἐπιβίβασις καὶ ἀποβίβασις γίνεται ὑπὸ συνθήκας χειροτέρας ἐκείνων ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγίνετο μὲ τὴν «Καλλιδόνα», ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ διακόπτει τοὺς πλόας του εἰς τὴν πρώτην θαλασσοταραχήν. Εἰς ἐπίμετρον τούτων ηὐξήθησαν σοβαρῶς αἱ τιμαὶ τῶν εἰσιτηρίων καὶ κομίστρων, χωρὶς ὅμως καὶ μὲ αὐτὴν τὴν αὔξησιν νὰ ἀντιμετωπίζεται ἡ δαπάνη τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ, ὅπερ ἀπαιτεῖ ὀκτὼ τόννους ἄνθρακος ἡμερησίως ἔναντι δύο τοὺς ὁποίους θὰ ἀπῄτει ἄλλο κατάλληλον ἀτμόπλοιον. Ὑπὸ τὰς δαπάνας αὐτὰς ὄχι μόνον ἡ ἑταιρεία θὰ συντριβῇ οἰκονομικῶς, ἀλλὰ καὶ θὰ καταστῇ ἀνέφικτος ἡ βελτίωσις τοῦ τροχαίου αὐτῆς ὑλικοῦ καὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, τῶν ὁποίων αἱ ἀνάγκαι εἶναι ἄμεσοι. Ἐὰν δὲ, ὅπως λέγεται ἀγορασθῇ τὸ ἀτμόπλοιον ἀντὶ 8000 λιρῶν, τότε ἡ γραμμὴ θὰ ἐργάζεται διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ ἐπὶ προδήλῳ καταστροφῇ τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἐμπορικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. ὑπουργὲ, νὰ ἐπιστήσετε ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ νὰ συστήσητε ταχέως τὴν βελτίωσιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§21Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος. Ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἔσχε καὶ ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς κ. Γονατᾶς, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιτοπίως ἐξετάσει τὰ ζητήματα τά ἀφορῶντα τὴν συγκοινωνίαν αὐτήν. Τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἤδη κατηρτισμένην νέαν σύμβασιν κατόπιν μελέτης τοῦ ἁρμοδίου συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας ἐλπίζεται ὅτι θὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις· ὑπάρχει ὅμως σοβαρὰ ἐπιφύλαξις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς λόγῳ τῆς ἐπερχομένης μεταβολῆς τῶν οἰκονομικῶν ὅρων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν ὡς εἶπον εἶναι αὕτη ἕτοιμος, ἴσως δὲ τὸ ἁρμόδιον συμβούλιον ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις τινὰς, τάς ὁποίας εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ἀποδεχθῇ ἡ ἑταιρεία, πάντως δὲ τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Κρυονερίου, θ’ ἀπαιτηθῇ μελέτη ἡ δαπάνη τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ βαρύνῃ τὴν ἑταιρείαν. Εἶναι ἐπίσης γνωστὴ ἡ κατάστασις τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, ἰδίᾳ διὰ τοῦ παλαιοῦ ἀτμοπλοίου «Καλλιδὼν» ἡ ὁποία βέβαια ἐβελτιώθη κάπως διὰ τοῦ νέου ἀτμοπλοίου· ἡ χρησιμοποίησις ὅμως αὐτοῦ ἦτο φυσικόν, λόγῳ τῆς μεγάλης δαπάνης, νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν τῶν κομίστρων διότι ἡ δαπάνη εἶναι ἀνωτέρα τοῦ ἑκατομμυρίου. Ἡ ἑταιρεία, ὡς ἐπληροφορήθην—διότι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀναμιγνύεται ἀμέσως—προῆλθεν ἤδη εἰς διαπραγματεύσεις ἐξαγορᾶς τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ. Συγχρόνως κινδυνεύει νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀγορὰν ἄλλου πλοίου μικροτέρου τῆς «Ἕλλης Δασκαλάκη» ἀλλὰ καταλληλοτέρου τῆς «Καλλιδόνος». Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις τῆς ἑταιρείας αἱ ἀποβλέπουσαι εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἀκτοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Τὸ ὑπουργεῖον παρακολουθεῖ τὸ ζήτημα καὶ κατὰ τὸ ἐφικτὸν θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς καλλιτέρας λύσεως. Ὅσον ἀφορᾷ, ἐν τούτοις, τὴν «Ἕλλην Δασκαλάκη» ἀπὸ μέρους σωματείων καὶ συλλόγων ἔρχονται διαμαρτυρίαι περὶ διατηρήσεώς της, διότι πληρέστερον ἐξυπηρετεῖται ἡ συγκοινωνία. Ὁπωσδήποτε βεβαιῶ ὅτι θέλουσι ληφθῆ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ τὴν δυνατὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τηλικίδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐξετελέσθη ἡ διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου περὶ ἀπομακρύνσεως ἐκ τῆς περιφερείας Σκόδρας τοῦ παρανόμως ἐγκατασταθέντος ἐκεῖ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων γεωπόνου Σαζαμάνογλου.

§23Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Κύριοι, πρὸ τριετίας ἡ γενικὴ διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας ἐγκατέστησεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου κἄποιον γεωπόνον ὀνόματι Σαζαμάνογλου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη ὑπερβολικὸς κλῆρος 200 στρεμμάτων. Παρὰ τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς συστάσεις τοῦ ὑπουργείου ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλῆρον αὐτόν, ἡ ἀναθεώρησις δὲν ἐγένετο, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐδήλωσεν τότε ὅτι ἐγκαθιστᾶ τὸν γεωπόνον αὐτὸν διὰ νὰ κάμῃ ὑποδειγματικὴν καλλιέργειαν. Ἐκ τῶν ἐγγράφων ὅμως τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν φαίνεται ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔγινεν ὑποδειγματικὴ καλλιέργεια, ἀλλὰ οὐδεμία καλλιέργεια ἐγένετο δηλαδὴ τὰ στρέμματα αὐτὰ ἔμειναν ἀκαλλιέργητα. Αὐτὸ λέγει τὸ ἔγγραφον ὑπὸ ἡμερομηνίαν 29)11)1928. Ὑπάρχουν δὲ πολλαὶ καταγγελίαι εἰς βάρος τοῦ γεοπόνου αὐτοῦ, ὅτι δημιουργεῖ διαρκῶς σκάνδαλα. Μέχρι σήμερον κατὰ τὴν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἔχω κατορθώσει νὰ ἔχω, ἔχει 37 δίκας μὲ τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς ἐκείνης. Ἡ παράκλησίς μου εἶναι ὅπως σύμφωνα μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον περιορισθῇ ὁ κλῆρος του νὰ θεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις παράνομος καὶ νὰ περιορισθῇ ὁ κλῆρος του ὅπως προβλέπει ὁ ἀγροτικὸς νόμος.

§24Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅσα ἀναφέρετε εἶναι ἀληθῆ καὶ ἐλήφθησαν μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐλπίζω νὰ θεραπευθῇ σύμφωνα μὲ τάς ὑποδείξεις σας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν σχετικῶς μὲ τὴν μεταφορὰν τῶν οἴκων ἀνοχῆς ἐκ τοῦ συνοικισμοῦ Δραπετσῶνος.

§26Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Γνωρίζετε τὴν κατάστασιν τὴν θλιβερὰν τῆς Δραπετσῶνος. Ἐκτὸς ἀπὸ τά ἐπανειλημμένα διαβήματα καὶ ὑπομνήματα τοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ Δραπετσῶνος τά ὁποῖα ἔχουν ὑποβληθῆ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν παρεκλήθην ὅπως ζητήσω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἐσωτερικῶν νά καθορίσουν ἐπὶ τέλους τὸν χρόνον κατά τὸν ὁποῖον θά ἐκκαθαρισθῇ ἐκείνη ἡ ἀσχημία ἀπὸ τὸ κέντρον πολυπληθεστάτου συνοικισμοῦ, ὅπως εἶναι ὁ συνοικισμὸς τῆς Δραπετσῶνος. Δεδομένου ὅτι εἰς τὸ μέρος αὐτὸ πρὸ πολλῶν ἐτῶν πρὸς ἐξοικονόμησιν μιᾶς κοινωνικῆς ἀνάγκης ἦτο ἐγκατεστημένον τὸ κτίριον αὐτὸ εἰς ἀπόστασιν τοιαύτην, ὥστε νά μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀπολύτως συνάφεια μὲ τοὺς κατοίκους τοῦ Πειραιῶς. Ἤδη ἡ περιφέρεια ἐκείνη κατῳκήθη στενῶς καὶ εἶναι ζήτημα ἀνθρωπιστικὸν νά δοθῇ μία λύσις εἰς τὴν θλιβερὰν αὐτὴν κατάστασιν διότι οἱ κάτοικοι δικαίως ἀγανακτοῦν κατά τῆς παρατεινομένης αὐτῆς καταστάσεως, εἶναι δὲ φόβος καὶ νά ἐξεγερθοῦν ἀπὸ τὴν ἀφόρητον αὐτὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία παρ’ ὅλας τάς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς ἐξακολουθεῖ νά μένῃ ἡ ἰδία ἀπὸ ἑπτά ἤδη ἐτῶν. Νομίζω, ὅτι θά ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία κατηγορηματικὴ ὑπόσχεσις διά τὸν χρόνον τῆς μεταφορᾶς τῆς ἀσχημίας αὐτῆς ἐκ τοῦ κέντρου ἑνὸς συνοικισμοῦ ἀριθμοῦντος σήμερον πεντήκοντα χιλιάδας κατοίκων.

§27Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑπόθεσις τῶν οἴκων ἀνοχῆς δὲν εἶναι νέα, εἶναι πολὺ παλαιά. Πραγματικῶς ἐδηλώθη ἐπανειλημμένως ὅτι θὰ γίνῃ μεταφορὰ εἰς ἄλλο μέρος τῆς Πόλεως Πειραιῶς, κἄποτε μάλιστα ἔγινε καὶ διάλυσις τῆς συγκεντρωμένης αὐτῆς καταστάσεως, ἀλλὰ ἡ ἀποσυγκέντρωσις αὐτὴ ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε εἰς ὅλας τὰς συνοικίας τοῦ Πειραιῶς νὰ ὑπάρξουν οἶκοι ἀνοχῆς· εἶδον ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο ὀρθὸν καὶ ἐπανῆλθε τὸ παλαιὸν καθεστώς. Ἐπίσης ἦλθον εἰς μίαν συμφωνίαν μὲ τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν Πειραιῶς καὶ μὲ τὸν Δήμαρχον Πειραιῶς ὁ ὁποῖος εἰς τὸ πρόγραμμά του εἶχεν θέσει ὡς σκοπὸν, νὰ κατασκευάσῃ καταστήματα τά ὁποῖα φέρωσι τὸν χαρακτῆρα τῶν νοσοκομείων. Λυποῦμαι διότι δὲν μπορῶ νὰ δώσω κατηγορηματικὴν βεβαίωσιν ἵνα καθορίσω τὸν χρόνον πότε θὰ γίνῃ ἡ μεταφορά μιᾶς καταστάσεως ὑπαρχούσης ἀπὸ δεκαετηρίδων πολλῶν.

§28Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀναλαμβάνετε ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην δι’ ὅλην τὴν ἐξέγερσιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ. Διότι ὕστερα ἀπὸ 7 χρόνια ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ ἀπαντήσετε πότε θά γίνῃ ἡ μεταφορά. Οἱ κάτοικοι ἐξεγειρόμενοι θά εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένοι.

§29Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατασκευάζῃ οἴκους ἀνοχῆς ἢ νὰ τοὺς μεταφέρῃ. Ἔργον της εἶναι νὰ ἀνέχεται αὐτούς. Οἱ κάτοικοι δὲν διαμαρτύρονται διὰ λόγους ἠθικῆς. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἐντονώτερον τὸ αἴσθημα τῆς ἠθικῆς σήμερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν. Μοῦ λέγετε νὰ σᾶς δώσω κατηγορηματικὴν βεβαίωσιν πότε θὰ μεταφερθῶσιν. Σᾶς εἶπα ὅτι ὁ δῆμος Πειραιῶς θὰ κτίσῃ ἓν εἶδος νοσοκομείου, τὸ ὁποῖον θά στοιχίσῃ περὶ τὰ 8–10 ἑκατομμύρια, καὶ δὲν εἶναι εὔκολον διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς νὰ ἐξεύρῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀμέσως. Τώρα μοῦ λέγετε ὅτι ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς ἐξεγέρσεως τῶν κατοίκων. Τὴν ἀναλαμβάνω.

§30Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς νομίζω ὅτι ἔχει ἀντίθετον γνώμην. Ἐὰν συμφωνῇ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς μὲ σᾶς, θὰ ἐπανέλθω.

§31Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τοῦ δήμου Πειραιῶς κυρίως, ἔχομεν δὲ ἔλθει εἰς ἐπανειλημμένας συνεννοήσεις μὲ τὸν δήμαρχον Πειραιῶς, ἵνα ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι τρομερά. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζετε ὅτι ἀπαιτοῦνται χρήματα πολλά.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καμμία θεραπεία διὰ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίστασιν δὲν ὑπάρχει;

§33Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἡ θεραπεία εἶναι ἢ νὰ φύγωσιν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ νὰ ἀναγκασθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοὺς οἴκους νὰ κτίσωσιν εἰς ἄλλο μέρος, πρᾶγμα ὅπερ δύσκολον, ἢ ν’ ἀναλάβῃ ὁ δῆμος Πειραιῶς νὰ κάμῃ κἄτι τι.

§34Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σκέπτεται νὰ τὰ κάμῃ ὑπὸ τύπον νοσοκομείου.

§35Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ὑγιεινῆς, ἐπληροφορήθην ὅτι κατὰ μίαν συνάντησίν σας μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκανονίσθη τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διαθέσῃ ἕνα ποσὸν εἴτε εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς, δανειακῶς, εἴτε ἀπ’ εὐθείας διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ὑπουργείου, πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ὑποθέσεως.

§36Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Τοιοῦτον τι δὲν ἐλέχθη, διότι τελειωτικὴ ἀπόφασις δὲν ἐλήφθη.

§37Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δηλ. δὲν πρόκειται περὶ λόγων ἠθικῆς ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τοῦ συνοικισμοῦ, διότι αὐτὸ εἶναι ὕβρις ἀπέναντι αὐτῶν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ὑπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διατὶ δὲν ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν τῶν ἰατροδικαστῶν τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Κηφισσίας.

§39Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸν Μάρτιον τοῦ 1929 ἐξεδόθη νομοθετικὸν διάταγμα κανονίζον τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων, διότι τὸ μέχρι τότε ἰσχῦον νομοθετικὸν διάταγμα ἐθεωρήθη ὅτι ἀνεπαρκῶς εἶχεν ὁρίσει τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων. Βάσει τοῦ διατάγματος ἐκείνου, μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929 ἐγένοντο διάφοραι ἰατροδικαστικαὶ ἐκθέσεις. Οἱ ἰατροδικασταὶ μετέβαινον δαπάναις των εἰς ἄλλας περιφερείας ὑπέβαλον δὲ τὰς καταστάσεις των εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅπως ἐκδοθῶσι τὰ σχετικὰ ἐντάλματα. Δυστυχῶς ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον, καίτοι ἔχουν ὑποβληθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης αἱ καταστάσεις αἱ ἰατροδικαστικαὶ καὶ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα ἔχει σχηματισμένον ἕνα ὄγκον ὁλόκληρον ἐξ ὅλων τῶν ἐκθέσεων, αὗται παραμένουν ἐκκρεμεῖς διότι κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας δὲν θεωρεῖται ὅτι ἐξεδίδοντο καλῶς τὰ ἐντάλματα, ἐπειδὴ τὸ διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν τὸν Μάρτιον τοῦ 1929 ἐχαρακτηρίσθη ὅτι ὥριζεν ὑπερβολικὴν ἀμοιβὴν τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τοῦτο ἠδύνατο νὰ ρυθμισθῇ καὶ ὄντως ἐρρυθμίσθη, ἀλλὰ τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐρρύθμισεν τὴν νέαν ἀμοιβὴν τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων ἐδημοσιεύθη τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1929. Ἐπομένως ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1929 μέχρι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1929, στὸ ὑπουργεῖον ἠρνεῖτο νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐντάλματα, ἰσχυριζόμενον ὅτι εἶχον καθορισθῆ ὑπερβολικαὶ τιμαὶ καὶ ἔτι ἐδημιουργεῖτο καὶ εἷς ἄλλος λόγος ἀκόμη: ὅτι ἦτο ἀντισυνταγματικὸν τὸ διάταγμα, διότι δὲν εἶχεν ὑπογραφῆ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν μποροῦσαν νὰ κάνουν ἀλλοιῶς.

§41Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Πᾶς τις δύναται νὰ δημιουργῇ ἕνα λόγον διὰ νὰ ξεφύγῃ. Ὑπεχρεώθησαν νὰ μεταβαίνουν ἐκτὸς τῆς ἕδρας των καὶ ἔχασαν τὴν ἐπαγγελματικήν των ἐργασίαν καὶ κατέβαλον ἐπὶ πλέον ἔξοδα αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, ἐπειδὴ τοὺς ἠρνεῖτο ἡ ὑπηρεσία. Διὰ τοῦ διατάγματος δὲ τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχει ἀναγραφῆ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ζητεῖται νὰ μὴ πληρωθοῦν ἀπὸ τὸ Ἀπρίλιον μέχρι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1929 ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ διάταγμα ἐκεῖνο. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐφηρμόσθη καὶ τὸ Κράτος εἰσέπραξεν δικαιώματα ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων. Ὄχι δὲ μόνον εἰσεπράχθησαν κατὰ 50–60 δραχμαί, ὡς τὸ τότε διάταγμα ὥριζεν, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐδιπλασιάσθησαν καὶ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα δι’ ἑκάστην ἰατροδικαστικὴν ἔκθεσιν. Συνεπῶς ὄχι μόνον ἐφηρμόσθη, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος ἔχει εἰσπράξει δυνάμει τοῦ διατάγματος ἐκείνου τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὰ εἶναι κεκτημένα δικαιώματα τῶν ἰατροδικαστῶν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον, διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας νὰ ἀφαιροῦμεν κεκτημένα δικαιώματα τῶν ἰατροδικαστῶν. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς τὴν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§42Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ διάταγμα τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1929 δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ διότι μὴ φέρον τὴν προσυπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔφερεν τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα τῆς νομιμότητος κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναγνωρισθῇ ὡς τοιοῦτον. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οὔτε οἱ ἰατροδικασταὶ ἀπέκτησαν ἐξ αὐτοῦ δικαίωμά τι, διότι μόνον ἐκ νομίμου διατάξεως ἀποκτᾷ τις δικαίωμα. Ἕνεκα τούτου ἐγένετο τὸ διάταγμα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929, ὅπερ ρυθμίζει κατὰ διάφορον τρόπον τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἰατροδικαστῶν καὶ τὸ ὁποῖον φέρει τὴν προσυπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ συνεπῶς εἶναι ὑποχρεωτικόν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων θὰ ἔπρεπε, οἱ ἰατροδικασταὶ κατὰ τὸ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι Δεκεμβρίου χρονικὸν διάστημα νὰ πληρωθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τέως νόμου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1929 ὅπερ, ὡς μὴ φέρον τὰ γνωρίσματα τῆς νομιμότητος δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὸν οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929 ὑπῆρχε καὶ διάταξις περὶ ὑποχρεωτικῆς ἰσχύος αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1929, ἀλλὰ τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἐν ᾧ παρεπέμφθη ἐθεώρησε τὴν ὡς ἄνω διάταξιν ὡς μὴ νόμιμον καὶ τὴν ἀπήλειψε. Ἕνεκα τούτου ἠναγκάσθην νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον προσδίδει ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τὸ διάταγμα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1929 μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1929. Τοῦτο δὲ ἐγένετο χάριν τῶν ἰατροδικαστῶν, ἵνα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο αἱ ἀμοιβαὶ αὐτῶν κανονισθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἔχει ηὐξημένας τὰς τιμὰς καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου. Ἐκ τῆς ἐρωτήσεως ἣν ἐκάματε, ἓν σημεῖον ἐφήλκυσεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν μου, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ εἰσεπράχθησαν παρὰ τῶν ὑποχρέων δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ηὐξημένων τιμῶν. Πράγματι, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, δέον νὰ μελετηθῇ κατὰ πόσον θὰ ἔπρεπεν εἰς τοὺς δικαιούχους νὰ ἐπιστραφοῦν τὰ ἐπὶ πλέον εἰσπραχθέντα ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ διορθωθῇ καὶ νὰ πληρώσουν ηὐξημένας ἀμοιβὰς ὑπὲρ τῶν ἰατροδικαστῶν. Νομίζω ὅτι ὀρθοτέρα θὰ ἦτο ἡ πρώτη λύσις, διότι δὲν θὰ ἦτο νόμιμον καὶ δίκαιον οἱ ἰατροδικασταὶ δι’ ὀκτάμηνον χρονικὸν διάστημα νὰ πληρωθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει ηὐξημένων ἀμοιβῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν φέρουν τὸν χαρακτῆρα τῆς νομιμότητος καὶ αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν ὑστέρων ἠλέγχθησαν ὡς ὑπερβολικαί, θὰ ἦτο δὲ ὀρθότερον, μᾶλλον νὰ ἐπιστραφοῦν τὰ ἐπὶ πλέον εἰσπραχθέντα εἰς τοὺς δικαιούχους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπόσχομαι νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ νὰ ἴδω ἐὰν πράγματι εἰσεπράχθησαν ὑπερβολικαὶ ἀμοιβαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ Ἀπριλίου, ἢ ὄχι.

§43Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος ὄχι μόνον εἰσεπράχθησαν ὑπερβολικαὶ ἀμοιβαί, ἀλλὰ οἱ εἰσαγγελεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς καταστάσεις τῶν ἰατροδικαστῶν ἐθεώρουν τὸ διάταγμα ἐκεῖνο νόμιμον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνου τοῦ διατάγματος ἐθεώρουν τὰς καταστάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§44Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ τὸ ἐξετάσω αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως καταθέσῃ σχέδια νόμων.

§46Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω κύριοι, σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως νομοθετικοῦ διατάγματος διὰ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων» καὶ ἕτερον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας», διὰ τὸ ὁποῖον εἶχον δώσει ὑπόσχεσιν νὰ τὸ καταθέσω ἵνα δοθῇ ἀφορμὴ γενικωτέρας συζητήσεως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης.

§48Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς τῆς ὁποίας ἡ ἀσφάλτωσις κατέστη αὐτόχρημα πολυθρύλητος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἀποτελεῖ τὴν μοναδικὴν ἐμπορικὴν ἀρτηρίαν μεταξὺ τῶν δύο πόλεων. Ἑκατοντάδες φορτηγῶν ἁμαξῶν διασχίζουν τὴν ὁδὸν ταύτην καθ’ ἑκάστην Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι πρὸ 4 ἐτῶν ἀσφαλτώθη διὰ νὰ καταστραφῇ σχεδὸν τὴν ἑπομένην τῆς ἀσφαλτώσεως, λόγῳ τῆς πλημμελεστάτης αὐτῆς ἀσφαλτώσεως. Ἤδη εὑρίσκεται πάλιν ὑπὸ ἐπισκευήν, ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι ἡ ἑταιρεία ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν κατασκευὴν καὶ ἀσφάλτωσιν λόγῳ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον της. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ποιοῦμαι θερμὴν σύστασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως ἐνδιαφερθῇ ἀκόμη περισσότερον καὶ συστήσῃ εἰς τὴν ἐν λόγῳ ἑταιρείαν νὰ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον· καὶ ἂν ἀδυνατῇ αὕτη νὰ πράξῃ τοῦτο, νὰ κηρύξῃ αὐτὴν ἔκπτωτον καὶ ν’ ἀναθέσῃ εἰς ἄλλην ἑταιρείαν τὴν ἀποπεράτωσι τῆς ἀσφαλτώσεως, διότι πραγματικῶς ἡ κατάστασις τῆς ὁδοῦ εἶναι οἰκτρά, ἀθλιεστάτη καὶ ἐπιζημία ἄκρως εἰς τοὺς διερχομένους ταύτην. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, διότι ἀσφαλῶς εἶναι μία κατάστασις ἡ ὁποία πρέπει νὰ λήξῃ τὸ ταχύτερον.

§49Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πράγματι, κύριε Πρόεδρε, ὑπῆρξε πολυπαθὴς ἡ ὁδὸς Πειραιῶς. Εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ κατασκευὴ αὐτῆς εἰς τὴν γνωστὴν ἑταιρείαν Α.Κ.Τ.Ε, καὶ κατὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου παρελήφθη μόνον τὸ ἓν τμῆμα, διότι τὰ ἄλλα παρουσίασαν βλάβας καὶ φθοράς. Δυστυχῶς ἐνῷ ἐξ ἀρχῆς ἐνεφανίσθη ὡς πρὸς τὴν ὁδὸν αὐτὴν κἄποια τεχνικὴ ἀνεπάρκεια τῆς ἑταιρείας, ἐγένετο ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως δυνάμει τῆς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν ὑπὸ νέους ὅρους. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοὺς νέους ὅρους τῆς συμβάσεως δὲν συνεμορφώθη ἡ ἑταιρεία, ἐξ οἰκονομικῆς ἀδυναμίας Τελευταίως εἶχε τεθῆ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἀνελάμβανε νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ καὶ πάλιν εὑρέθη εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, καὶ σήμερον εἶναι εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Δι’ αὐτὸ πρόκειται νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, θ’ ἀναλάβῃ δὲ τὸ Κράτος τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον πολύτιμον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διατὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Ἀχαρνῶν καλλιέργεια τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος Μπάφι.

§51Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀφορᾶ τὸ κτῆμα Μπάφι, τὸ ὁποῖον εἶχε παραχωρηθῆ εἰς τοὺς ἀκτήμονας τῆς κοινότητος Ἀχαρνῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1925. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὅταν ἀκούσῃ πῶς θὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα, θέλει λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ ἀκτήμονες γεωργοὶ καθ’ ὅλην τὴν χώραν ἐν μέτρῳ τινὶ ἀπεκατεστάθησαν ὁπωσδήποτε, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποκατεστάθησαν εἶναι οἱ ἀκτήμονες τῆς κοινότητος Ἀχαρνῶν, οἱ ὁποῖοι οὐ μόνον δὲν ἀποκατεστάθησαν, ἀλλὰ καὶ μεγάλη ἔκτασις ἀφῃρέθη ἐξ αὐτῶν διὰ νὰ γίνῃ ἀεροδρόμιον—διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας τοῦ Δήμου Ἀχαρνῶν 3500 στρέμματα—. Ὅταν δὲ ἡ ἔκτασις ἀφῃρέθη πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ ἀεροδρομίου, τὸ Κράτος ὑπεσχέθη εἰς αὐτοὺς ὅτι εἰς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης τῶν κτημάτων αὐτῶν ἀφαιρέσεως ἤθελεν δοθῇ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἄλλη ἔκτασις γαιῶν, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν καὶ ἐκεῖνοι. Καὶ ἐν ἔτει 1925 κατόπιν ἐκθέσεως τῶν γεωπόνων καὶ τῶν ἐποικιστικῶν ἀρχῶν παρεδόθη δυνάμει πρωτοκόλλου εἰς τὸν ἐκεῖ συνεταιρισμὸν τῶν ἀκτημόνων μία ἔκτασις δύο χιλιάδων στρεμμάτων εἰς τὴν θέσιν Μπάφι. Παρεδόθη δι’ ἐπισήμου πρωτοκόλλου ἡ νομὴ τοῦ κτήματος τούτου καὶ ἐγκατεστάθησαν οἱ ἀκτήμονες εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ δὲ ἀπεστάλη, εἰδικὸς γεωπόνος ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ ἐποικισμοῦ Ἀττικῆς ὁ ὁποῖος καὶ ἔκαμεν ὁλόκληρον ἔκθεσιν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὡρισμένας περικοπὰς διὰ νὰ ἴδετε πῶς περιγράφει τὴν κατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τοῦ Μενιδίου (ἀναγινώσκει): «Ἡ κοινότης Ἀχαρνῶν ἀποτελεῖται κτλ.» Ἔρχεται τὸ Κράτος αὐτὸ καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι ὑπάρχουν 360 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὔτε κἂν τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ δι’ αὐτὸ παρεχωρήθη εἰς αὐτοὺς κατὰ τὸ ἔτος 1925 ἡ ἔκτασις διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ καλλιεργήσωσι τὸ μέρος τοῦτο. Ἤρχισαν ὅμως νὰ διαμαρτύρωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν εἰς τὰς πόλεις. Ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ περὶ τὴν Ἀττικὴν διάφοροι, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῇ ἡ ἔκτασις αὐτὴ διότι δὲν εἶναι καλλιεργήσιμος, ἐνῷ ἡ ἔκτασις αὐτὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ἐκρίθη ὅτι εἶναι καλλιεργήσιμος ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία θέλουσα, ὅπως ἔλεγε νὰ περιορίσῃ τὸ πράσινον διότι ἐγένοντο συλλαλητήρια ἐν Κηφησσίᾳ παρὰ τῶν ἐκεῖ παραθεριζόντων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲ κἂν ἀνελογίζοντο τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς χωρικοὺς ἐὰν ἔχουν τὰ πρὸς τὸ ζῆν ὅτι δὲν δύναται νὰ καλλιεργηθῇ τὸ Μπάφι. Καὶ ξέρετε ποῖο εἶναι τὸ Μπάφι: ὅταν ἀνέρχεται κανεὶς εἰς τὸ Τατόϊ εἶναι τὸ δεξιὸν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ὅπου δὲν ὑπάρχει καθόλου δασικὴ ἔκτασις ἀλλὰ μόνον καλλιεργήσιμοι γαῖαι. Παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν τῶν χωρικῶν καὶ παρ’ ὅλα τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα εἶχον καταβάλλει, ἡ δασικὴ ὑπηρεσία ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἑτέραν ὑπηρεσίαν τὴν ἐπικοιστικὴν ἤρχετο ἀντίρροπος καὶ οὐδὲν ἔργον ἐγένετο τῆς ἐπικοιστικῆς ὑπηρεσίας, διότι εἶχον ἀπέναντι τὰ δασικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτρεπον οὐδὲ κἂν τὴν ἐν τῷ κτήματι παραμονὴν, παρ’ ὅλην τὴν παραχώρησιν τῆς νομῆς ἡ ὁποία τοὺς εἶχε γίνει. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐξ ἄλλου λόγου ὑποχρέωσιν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὁριστικὰ μέτρα σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατόπιν τῶν ἀπαγορεύσεων εἰς τὰς ὁποίας ἑκάστοτε προέβαινεν ἡ δασικὴ ἀρχή, μετὰ διαφόρους ἐκκλήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ ἀγρόται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν Γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μετέβησαν εἰς τὸ Μενίδιον ὁ τέως ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ κ. Κυριάκου Βενιζέλου καὶ ἀφοῦ ἐκάλεσαν τοὺς χωρικοὺς ἐν συναγερμῷ εἰς τὸ χωρίον ὑπεσχέθησαν εἰς αὐτοὺς ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ μεταβοῦν νὰ καλλιεργήσουν τὰ κτήματα αὐτῶν. Καὶ πράγματι τὴν ἑπομένην διετάχθη ὁ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔχει κάμει τὴν ἔκθεσιν ταύτην, νὰ μεταβῇ καὶ νὰ διαχωρίσῃ τὸ κτῆμα ἵνα ἐγκατασταθοῦν εἰς τοῦτο οἱ ἀκτήμονες. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ὑποσχέσεων τούτων εἶναι ἀληθές, ὅτι κατά τάς γερουσιαστικάς ἐκείνας ἐκλογάς ἐπέτυχον καὶ ἀρκετὸν ἀριθμὸν ψήφων ἐν τῇ περιοχῇ ἐκείνῃ εἰς τὴν ὁποίαν οὐδέποτε εἶχον ἐπιτύχει. Ἀλλά παρῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐξεδιώκοντο καὶ πάλιν ἐκ τοῦ κτήματος τούτου καὶ δὴ δι’ ὁριστικῆς διαταγῆς ἐκ μέρους τῆς αὐτῆς ἐποικιστικῆς ὑπηρεσίας, τῆς ὁποίας ἤλλαξαν τά πρόσωπα καὶ ἦλθον καὶ οὕτω εἶπον ὅτι ἡ ἔκτασις αὐτὴ δὲν εἶναι καλλιεργήσιμος καὶ ἐξέβαλον τοὺς χωρικοὺς ἐκ τοῦ κτήματος τούτου. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νά φέρω ἐνώπιον ἡμῶν τὸ πρᾶγμα τοῦτο καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν ἰδιαιτέραν ὑμῶν προσοχήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅταν ἐπήραμεν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς μίαν ἔκτασιν 3.000 στρεμμάτων, ποὺ εἶναι ἡ ἔκτασις τοῦ ἀεροδρομίου, διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα μέχρι σήμερον δὲν τοὺς ἔχομεν ἀποζημιώσει — διότι ὡς γνωρίζετε τὸ Κράτος προκειμένου περὶ τῆς πληρωμῆς ζητεῖ τίτλους καὶ παρατίτλους — νὰ μὴ τοὺς δίδωμεν ἄλλην ἔκτασιν μικροτέραν.

§52Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχετε γνῶσιν ὅτι παραπλεύρως εἶναι ἐγκατεστημένοι μὴ ἀγρόται;

§53Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Βεβαίως, παραπλεύρως εἶναι συνοικισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι φαρμακοποιοὶ καὶ ἰατροί.

§54Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἕνας φαρμακοποιὸς ἐκ Πειραιῶς, δύο ἰατροί, εἷς χρυσοχόος, ἔχουσιν ἐγκατασταθῇ γεωργικῶς!

§55Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κατόπιν τούτων, νομίζω ὅτι ἡ προσωπική σας πρωτοβουλία θὰ εἶναι ὅπως διατάξητε ἵνα ἡ ἔκτασις παραδοθῇ εἰς τοὺς ἀκτήμονας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσετε ἐκθέτους τόσας οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν πόρον ζωῆς, διότι ἀτυχῶς ἡ περιφέρεια τοῦ Μενιδίου εἶναι τόσον μικρὰ καὶ περιστοιχίζεται ἀπὸ διάφορα ἄλλα κτήματα καὶ μέχρι σήμερον δὲν ἔχει δοθῆ οὔτε σπιθαμὴ γῆς, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀφῃρέθη ἡ μεγάλη ἔκτασις τοῦ ἀεροδρομίου. Εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαφίεμαι ὅπως ἐπιλύσητε τὸ ζήτημα προσωπικῶς, ἵνα μὴ ἔχομεν τὸ παράπονον οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ὅτι τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοὺς δίδομεν ὑποσχέσεις διὰ νὰ τὰς ἀναιροῦμεν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν.

§56Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε κύριε συνάδελφε, ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων, μὲ ποῖον αἴσθημα δυσφορίας ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα αὐτό. Βεβαίως ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτὴν τὴν νομήν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς πρὸ τὸ δικαιοστάσιον.

§58Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ὁμιλήσω σχετικῶς μὲ τὸ δικαιοστάσιον, καὶ εἰδικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς τῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Ὡς εἶναι γνωστὸν τὸ δικαιοστάσιον παρετείνετο κατὰ διαφόρους ἐποχάς, πάντες δὲ ἐγνώριζον ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις μόνον διὰ τὸ δημόσιον. Ἐν τούτοις μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου εὑρέθησαν μὲ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν διαγεγραμμένας, διότι τὸ δικαιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὴν 15ην Μαρτίου 1928 ἐξῄρεσε ἐξ ἀπείνης δύναμαι νὰ εἴπω τὰς ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου καὶ εὑρέθησαν αὗται παραγεγραμμέναι.

§59Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 31 Ἰανουαρίου 1928 καὶ ὥρισε ὅτι παρετείνετο τὸ ἐνοικιοστάσιον μέχρι τῆς 15 Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους.

§60Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἰς τὴν οὐσίαν εἴμεθα σύμφωνοι. Καίτοι ὅμως ἀνεγνωρίσατε τὸ δίκαιον τῶν πολιτῶν καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ νὰ λέγῃ εἰς τοὺς πολίτας, ἐφ’ ὅσον παρέτεινε διὰ τὰς ἄλλας περιστάσεις τὸ δικαιοστάσιον, τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς τοῦ δημοσίου τὰς θεωρεῖ παραγεγραμμένας χωρὶς νὰ προλάβουν οἱ πολῖται νὰ λάβουν γνῶσιν.

§61Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπεσχέθην νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα ὅταν διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§62Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἰδοὺ τὶ εἴπατε. (ἀναγινώσκει τὰ πρακτικά). Καταλήγων ἐκφράζω τὴν γνώμην ὅτι ἡ μὲν τροποποίησις τῆς Γερουσίας ἡ ἀπαλείψασα τὴν περὶ ἧς πρόκειται διάταξιν δέον νὰ γίνῃ δεκτὴ νὰ εἰσαχθῇ δὲ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, αὐτοτελὴς πρότασις νόμου προβλέπουσα τὴν ρύθμισιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πορισμάτων μελέτης αὐτοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγει ὅτι τὰ πορίσματα τῆς μελέτης τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸν ἤγαγον εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀδικίας τῆς προσγενομένης εἰς πολίτας, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου, καὶ τοῦτο διότι τὰ διάφορα νομικὰ συμβούλια καὶ οἱ δικαστικοὶ σύμβουλοι διὰ νὰ μὴ ἔχουν πληθώραν ἐργασίας εὗρον τὸ μέσον νὰ παραγράψουν ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τῶν πολιτῶν κατὰ τοῦ δημοσίου.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς ἠδίκησε τὸ δημόσιον; Διότι ἐξῄρεσεν ἀπὸ τὸ δικαιοστάσιον τὰς ὀφειλάς του;

§64Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διότι χωρὶς νὰ πάρῃ κανεὶς εἴδησιν κατέστησε παραγεγραμμένας τὰς κατ’ αὐτοῦ ἀπαιτήσεις.

§65Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρῶτον ἤρθη ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐρημοδικίας κατὰ τοῦ δημοσίου, καὶ κατόπιν ἐπηκολούθησε τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ᾖρε τὸ δικαιοστάσιον. Δὲν ἔγινεν ἐξαίφνης, διότι ὡς εἶπον ἐδημοσιεύθη τὴν 15 Ἰανουαρίου 1928 καὶ ὥρισε ὅτι παρετείνετο τὸ δικαιοστάσιον μέχρι τῆς 15 Μαρτίου ἰδίου ἔτους.

§66Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἠξεύρετε πότε ἐδημοσιεύθη τὸ διάταγμα; Τὰς παραμονὰς τῆς ἄρσεως τοῦ δικαιοστασίου, οἱ δὲ πολῖται οὔτε κἂν ἐγνώριζον, ὅτι τὰ δικαιώματά των, θὰ παρεγράφοντο, καὶ σήμερον δὲν δύνανται νὰ ἐγείρουν ἀγωγὰς δι’ ὅλας αὐτῶν τὰς ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου. Τὸ ζήτημα εἶναι αὐτό. Ἐπετράπη εἰς τὸ δημόσιον διὰ διατάξεως τὴν ὁποίαν αὐτὸ ἔκαμε, νὰ μὴ παραταθῇ τὸ δικαιοστάσιον διὰ τὰς κατ’ αὐτοῦ ἀπαιτήσεις ὅπως παρετάθη δι’ ὅλας τὰς ἄλλας. Αὐτὸ εἶναι πρᾶξις ἀξιόμεπτος.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θέλετε νὰ ἔκαμνε, νὰ τὸ παρέτεινε καὶ διὰ τὰς κατ’ αὐτοῦ ἀπαιτήσεις. Διότι εἶπε δὲν θέλω, νὰ ἔχω ἐγὼ δικαιοστάσιον αὐτὸ εἶναι πρᾶξις ἀξιώματος τοῦ δημοσίου;

§68Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μά, ἐὰν τὸ ἤξευρε κύριε ὑπουργὲ ὁ πολίτης, θὰ σᾶς ἔκαμνε τὴν ἀγωγήν. Κατελήφθησαν ἐξ ἀπίνης.

§69Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς εἶναι ἐξ ἀπίνης κύριε βουλευτά, ὅταν ἦτο γνωστὸν ἀπὸ ἐτῶν, ὅτι τὴν δεῖνα ἡμέρα τελειώνει τὸ δικαιοστάσιον;

§70Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἦτο γνωστόν, ὅτι ἐτελείωνε καὶ ἐπρόκειτο, νὰ παραταθῇ.

§71Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ὑπέθεταν ὅτι θὰ παραταθῇ;

§72Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Παρετάθη δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους πλὴν διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ δημοσίου.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Ἕ. Αὐτὸ εἶναι ἀδικία;

§74Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Βέβαια εἶναι ἀδικία, διότι εἶναι ἑκατομμύρια δραχμαὶ αὐτὰ ποὺ ἔχασε ὁ κόσμος. Ἐὰν ἤρετο, κύριε ὑπουργὲ τὸ δικαιοστάσιον, δι’ ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις καλά, ἀλλὰ ὅταν δὲ ἤρετο διὰ τὸ Κράτος δὲν εἶναι ἐξ ἀπίνης αὐτό;

§75Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς εἶναι ἐξ ἀπίνης;

§76Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα, νὰ μελετηθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεται μίαν ἡμέραν τὸ δημόσιον καὶ νὰ μᾶς λέγῃ τὰ δικαιώματά σας παρεγράφησαν.

§77Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ τοῦ ἐπερωτήσαντος, φέρουσι τὸν ἑξῆς χαρακτῆρα καθὼς ἀντελήφθην. Λέγει, ὅτι ἐξ ἀπίνης τὸ δημόσιον διὰ διατάγματος τοῦ 1928 ἐστέρησε τοὺς ἐνδιαφερομένους τοῦ δικαιώματος, νὰ ἀσκήσωσι τὰς ἀγωγὰς αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ δημοσίου. Ἴσως νὰ μὴ εἶναι ἐξ ἀπίνης, διότι ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως τὸ διάταγμα τοῦ δικαιοστασίου ἐξεδόθη τὴν 30ην Ἰανουαρίου 1928 καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὴν 31ην Ἰανουαρίου 1928, ὥριζε δὲ λῆξιν τοῦ δικαιοστασίου τὴν 15ην Μαρτίου ἤτοι ὑπῆρχε εἷς καὶ ἥμισυς μὴν πρὸ τῆς λήξεως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ ἑρμηνεία ἐκ τοῦ δικαιοστασίου ἐπετράπη ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1923, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1923 ἐπετράπη τοῦτο, τοῦτο ὑπῆρξε μία ἐνέργεια, ὅτι θᾶττον ἢ βράδιον θὰ λήξῃ τὸ δικαιοστάσιον διὰ τὸ δημόσιον. Ἑπομένως ἡμεῖς ἀπὸ τὸ 1923 γνωρίζομεν, ὅτι θὰ λήξῃ ἡ ἀναστολὴ τῶν ἀπαιτήσεων κατὰ τοῦ δημοσίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὡς ὑπεσχέθην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου ἐν τῇ Γερουσίᾳ προεκάλεσα τὸ σχετικὸν ἔγγραφον δι’ αὐτόν. Ἐζήτησα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα καὶ τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ δημοσίου ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδωσε τὰς γνώμας καὶ ἐκθέσεις ὅλων τῶν νομικῶν συμβουλίων. Ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης ἀποδεικνύεται ὅτι πρόκειται περὶ παλαιοῦ διατάγματος, ἀλλὰ ἔχει ὁλόκληρον ὑπόθεσιν. Ἐὰν σήμερον ἔπειτα ἀπὸ δύο ἔτη ἠθέλομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν πάλιν αὐτὴν τὴν ἀναβίωσιν τῶν ἀξιώσεων ἐκείνων θὰ ἐφέρωμεν ἡμεῖς σήμερον ἀγωγὴν κατὰ τοῦ δημοσίου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχουσι τεθῆ κατὰ μέρος ὅλοι οἱ φάκελλοι, καὶ ἔχουσι γίνει καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ μέτρα κατὰ τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἡ δευτέρα ἄποψις ἴσως δύναται, νὰ γίνῃ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ λέγητε περὶ προφανοῦς ἀδικίας, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦτο καὶ δὲν εἰσέρχομαι ἐν τούτῳ.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω κύριε ὑπουργέ, ὅτι θὰ ζητήσητε τὴν γνώμην τῶν δικηγορικῶν συλλόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσουν, ἐὰν πράγματι κατελήφθησαν ἐξ ἀπίνης, διότι δὲν πρόκειται περὶ ὀλίγων χρημάτων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀπαιτήσεων. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψει, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἀναστολὴ τοῦ δικαιοστασίου ἡ ὁποία ἐπῆλθε συνεπείᾳ ἑνὸς νόμου δὲν ἦτο εὔκολον, νὰ ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὸ κοινόν. Εἶναι δὲ εὐκολώτερον, νὰ ἔχουσι ὑπ’ ὄψει των ὅτι τὸ δικαιοστάσιον ἐξακολουθεῖ. Δὲν εἶναι εὔκολον, νὰ γνωρίζωσι ὅτι τὸ δικαιοστάσιον δὲν ἰσχύει.

§79Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ δικαιοστάσιον δὲν ἰσχύει ἀπὸ τὸν Μάρτιον τοῦ 1923. Πέντε ἔτη μετὰ τὴν λῆξιν του ἐπιτρέπεται ἡ ἄγνοια;

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σημαίνει αὐτό. Νομίζω, ὅτι τὸ δημόσιον δὲν δύναται, νὰ ἀδικήσῃ. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἐὰν ἐζητούσατε πληροφορίας σχετικῶς παρὰ τῶν δικηγορικῶν συλλόγων. Τώρα οἱ νομικοί σας σύμβουλοι τὶ θὰ σᾶς εἴπουν; βεβαίως ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς παρῆλθεν ἡ προθεσμία, δὲν δύνασθε νὰ τὸ κάμητε, νὰ ἀναβιώσῃ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς ἄλλας περιπτώσεις προκειμένου περὶ τοῦ δικαιοστασίου, διὰ τὰς ἐκκρεμεῖς δίκας ἐλήφθη μία ἰδιαιτέρα πρόνοια διὰ κοινοποιήσεως ἐγγράφου, νὰ γνωστοποιηθοῦν αἱ προθεσμίαι. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος χάριν τῆς κανονικῆς τάξεως τῶν πραγμάτων, θὰ ἔπρεπε, νὰ ζητήσητε τὰς γνώμας τῶν δικηγορικῶν συλλόγων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν, νὰ κρίνητε, διότι καὶ οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι εἶναι ἕνας σύνδεσμος δημοσίου δικαίου.

§81Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται ὑποθέτω περὶ ἐλλείψεως μόνον τῆς γνώμης τῶν δικηγορικῶν συλλόγων. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, νὰ ζητήσω καὶ τὴν γνώμην αὐτῶν.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν γνωμῶν, νὰ ἀποφασίσητε.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς αἱ ἐπερωτήσεις διακόπτονται. Ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν κατηγόρου τῆς Βουλῆς διὰ τὰ ἐγκλήματα τῆς δικτατορίας εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ παραιτηθέντος κ. Ἀβραάμ. Ἐπίσης ψηφοφορία περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ δολοφονηθέντος διευθυντοῦ τῶν δασῶν κ. Μαρκοπούλου. Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Παπαδάκης, Μαντᾶς καὶ Τζερτιᾶς.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνηγοροῦμεν ἐκθύμως ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως εἰς ἓν θῦμα τοῦ καθήκοντος. Ὁ ἀείμνηστος Μαρκόπουλος ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον εὐδοκίμως ἐργασθέντων ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ἀφοσιωμένος τελείως εἰς τὸ καθῆκόν του. Ἔπεσε θῦμα τοῦ καθήκοντός του. Δὲν γνωρίζω ἐὰν καὶ ὁ Δαβερώνης ἄφησε καὶ αὐτὸς οἰκογένειαν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Τὰ λέγω αὐτὰ πρὸς ἀπότισιν φόρου τιμῆς. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν ἑτέραν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ κ. Ἀβραὰμ ὁ ὁποῖος παρῃτήθη, θὰ ἐπρότεινα ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ἀβραάμ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ παρουσιάζεται ὑπουργὸς ὡς δημόσιος κατήγορος καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο τοῦτο. Ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἔχει προχωρήσει εἰς ὃ σημεῖον ἔχει προχωρήσει νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σφάλμα νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ κυριώτερος ἴσως τῶν δημοσίων κατηγόρων. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Ἀβραὰμ εἶναι ὑπερβολικὰ ἀπησχολημένος, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἕν τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ὅταν μοῦ ἐλέχθη ἡ παραίτησις, ἔφερα ἀντιρρήσεις, ἀντέδρασα, ἀλλὰ μοῦ παρετηρήθη ὅτι τὸ προηγούμενον δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, διότι τὸ προηγούμενον ἀφορᾷ ἀδίκημα καθαρῶς πολιτικὸν, ὅπου βεβαίως εἷς ὑπουργὸς ἠμποροῦσε πολὺ καλὰ νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντα αὐτά, χωρὶς νὰ ἐπηρεάζεται, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀδικημάτων τοῦ κοινοῦ δικαίου καθαρῶς. Ἐρωτᾶται λοιπόν, ἠμπορεῖ ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐμφανίζεται ὡς κατήγορος ἐνώπιον ἑνὸς δικαστηρίου δι’ ἀδικήματα τοῦ κοινοῦ δικαίου;

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, ὄχι ἐνώπιον οἱουδήποτε δικαστηρίου. Δὲν ὑπάρχει δὲ φόβος ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἤθελε ἐπηρεάσῃ τὴν Γερουσίαν. Καὶ ἄλλοτε ἐδῶ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε ἀμεροληψίαν ἀπόλυτον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀφ’ ἧς ἄφησε ἐντελῶς ἐλευθέρους τοὺς βουλευτάς, κατὰ μείζονα δὲ λόγον θὰ κάμῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς δικαστάς. Καὶ δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ παρουσία ἑνὸς μέλους τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς δικαστάς. Φοβοῦμαι ὅτι ἀντικαθισταμένου τοῦ κ. Ἀβραὰμ θὰ ἔχωμεν μίαν συνέχειαν παραιτήσεων δημοσίων κατηγόρων.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὑπουργός, βουλευτής, πηγαίνει εἰς τὴν Γερουσίαν, ἐὰν κάνῃ καὶ τὸν κατήγορον δὲν θὰ ἐπαρκῇ χρονικῶς.

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν πρόκειται ν’ ἀπασχοληθῇ ὑπερβολικὰ ἂς μὴν ὑπάγῃ.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ ἰδίου.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγει δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκπληρώσω τὰ καθήκοντά μου, δὲν ἔχω καιρόν.

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης εἶναι χαλκέστερος ὑπουργὸς θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω μετὰ δυσφορίας ἤκουσα τὴν παραίτησιν. Ἀνέπτυξα τὰ ἐπιχειρήματά μου καὶ μοῦ ἀντέταξεν τὰ ἰδικά του. Πείσατέ τον.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του. Θὰ ἔχωμεν ἀθρόας παραιτήσεις καὶ τῶν ἄλλων συνηγόρων καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰς ἀποκρούσωμεν.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ἀβραὰμ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του......

§96Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει καὶ ἕνα λόγον τέλος πάντων. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα λόγον. Καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραιτηθοῦμε καὶ νὰ μὴ ἐκτελέσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀναλάβει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸς ἔχει μίαν εὔλογον δικαιολογίαν.

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Ἀβραὰμ σημαίνει ὅτι δέχεται ὡς ὑποχρέωσίν του νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§98Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὑπέβαλλον τὴν παραίτησίν μου δι’ ἐπιστολῆς πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν τονίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐξελέγην ὡς κατήγορος ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Γερουσίας καὶ τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ μέλους τῆς κατηγορούσης κατὰ τὸν νόμον τῆς Βουλῆς ἀφ’ ἧς περιεβλήθην τὴν ἰδιότητα τοῦ μέλους τῆς Κυβερνήσεως ἤρθη ἡ προϋπόθεσις αὕτη καὶ ἐγεννήθη κώλυμα. Ἔχω δηλαδὴ ἀτομικῶς, ἐφ’ ὅσον δικαστικὰ ἐπιτελῶ καθήκοντα κατὰ τὰς διατάξεις τῆς κοινῆς ποινικῆς δικονομίας τὰς ἀφορώσας τὰ κωλύματα καὶ τῶν εἰσαγγελέων καὶ τῶν δικαστῶν, ἔχω τὴν συνείδησιν ὅτι ὑπάρχει κώλυμα. Ἡ ποινικὴ δικονομία λέγει, ὅτι ἐὰν σύνοιδε εἴτε ὁ εἰσαγγελεὺς εἴτε ὁ δικαστὴς κώλυμα, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὸ δηλώσῃ. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὑπὸ αὐστηρὰν δικονομικὴν ἔννοιαν, θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι δὲν θὰ ἦτο βάσιμος ἡ ἀντίληψίς μου αὕτη. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς ἐμὲ ἀπόκειται νὰ κρίνω, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων μου αὐτῶν, θὰ εἶχον τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, ἵνα αἱ γνῶμαι μου καὶ ἡ κρίσις μου, ἐκφερόμεναι δημοσίᾳ φέρουν τὸν ἀπρόσβλητον ἐντελῶς χαρακτῆρα τῆς ἀντικειμενικότητος. Ὑπεστηρίχθη ὅτι καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν εἰς μίαν ἄλλην δίκην πολιτικήν, ἡ ὁποία ὅπως εἶναι γνωστόν, διεξήχθη μὲ ἔννοιαν εὐρυτέραν, ἠθοπλαστικὴν πολιτικὴν ἔννοιαν ὑπῆρξε μέλος τῆς Κυβερνήσεως κατήγορος. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ δίκη ἐκείνη ἦτο δίκη ἄλλης μορφῆς, ἄλλου χαρακτῆρος. Ἡ δίκη ἡ σημερινὴ ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ, ἀφορᾷ τὰ ἀδικήματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα παρεπέμφθησαν ὑπουργοὶ τῆς Δικτατορίας ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία εἶναι ἐν προκειμένῳ ἡ κατηγοροῦσα ἀρχὴ κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα. Δηλαδὴ ἡ πρωτοβουλία εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπορρέει ἐξ ὁλοκλήρου ἐκ τῆς Βουλῆς. Ἡ συγχώνευσις ἐν τῷ προσώπῳ μου καὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ βουλευτοῦ καὶ τῆς ἰδιότητος ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως ἴσως μετέβαλε τὸν χαρακτῆρα αὐτόν, διότι πάντως θὰ παρείχετο ἡ ἐντύπωσις ὅτι, εἰς τὴν πλάστιγγα τῆς κατηγορίας τίθεται κἄποιο βάρος τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς ἰδιότητός μου αὐτῆς ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐφ’ ὅσον ὡς εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἡ ἰδική μου παραίτησις θὰ ἐξελαμβάνετο ὡς περιέχουσα τὴν ἐκδήλωσιν Κυβερνητικῆς προθέσεως πρὸς ἐξασθένησιν τῆς κατηγορίας, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον, νομίζω καὶ ἡ συμμετοχή μου θὰ ἡρμηνεύετο ὡς πρόθεσις τονώσεως τῆς κατηγορίας, ὅπερ ἐπίσης δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον. Κατὰ σχετικὴν συζήτησιν ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ ἐξ ἀφορμῆς τῆς δίκης Μαλβὼ ἡ τότε Κυβέρνησις Κλεμανσὼ διεκήρυξε διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς προκληθεῖσα ὅτι οὐδαμῶς θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπῃ γνώμην ἐπ’ αὐτῆς. Καὶ εἶναι πράγματι φανερὸν ὅτι ἀντικειμενικῶς θὰ ἐγεννᾶτο πάντως ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἐν προκειμένῳ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀνεξάρτητος ἡ ἄσκησις τῆς κατηγορίας καὶ ἀνεπηρέαστος ἀπὸ οἱασδήποτε Κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας ἢ Κυβερνητικῆς ὑποδείξεως. Ὡς εἶναι ἄλλως γνωστὸν ἡ ποινικὴ δίωξις εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐκινήθη ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς διὰ τῆς προτάσεως ἡ ὁποία ὑπεβλήθη κατὰ τὸν νόμον ἐκ μέρους 22 βουλευτῶν καὶ ἡ ὁποία ἐνεκρίθη δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ ἡ παραπομπὴ τῶν κατηγορουμένων δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐγένετο, τῆς Κυβερνήσεως μηδαμῶς ἀναμιχθείσης εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην. Τούτων δεδομένων εἶναι σαφὲς ὅτι δημιουργεῖται κώλυμα ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐγὼ ὑπέβαλλον τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ κατηγόρου εἰς τὴν ὁποίαν μὲ ἔταξεν ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν ἐγκαταλείπω ἐξ ἐλλείψεως θέσεως τὰς ὑποχρεώσεις μου, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἡ ἐντολή μου αὕτη. Νομίζω ὅτι ἀπέδειξα ὅτι τὰς αἰσθάνομαι αὐστηρῶς, ὁμολογῶ δὲ ὅτι μετὰ λύπης μου ἀποχωρίζομαι τοῦ ὑψηλοῦ ἔργου εἰς τὸ ὁποῖον ὅπως εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, καὶ ἐγὼ συνέβαλον. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι τόσον συνυφασμένον μὲ τὴν ἰδικήν μου προσωπικότητα τὸ ἔργον αὐτό, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι ἐν τῇ κατηγορίᾳ νὰ νομίζουν ὅτι εἶναι τόσον ἀπαραίτητος ἡ ἰδική μου παρουσία ὥστε ἄνευ αὐτῆς νὰ εὑρίσκωνται καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν καὶ πάλιν εἰς τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι ἐφόσον προσωπικῶς αἰσθάνομαι αὐτὴν τὴν ἠθικὴν ἀδυναμίαν δὲν ἔχω καὶ ὑποχρέωσιν καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ ἀπὸ γενικωτέρας ἠθικοπολιτικῆς ἀπόψεως νὰ δικαιολογήσουν περισσότερον τὸ κώλυμα, ἐφόσον ἐγὼ ἔχω τὴν συνείδησιν ὅτι κωλύομαι ἀπὸ τὴν ἰδιότητά μου εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων καὶ δὲν θὰ δυνηθῶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ν’ ἀνταποκριθῶ εἰς αὐτά. Νομίζω συνεπῶς ὅτι οὐδαμῶς δικαιολογεῖται ἡ μὴ ἀποδοχὴ τῆς παραιτήσεώς μου.

§99Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτυχής, ὄχι μόνον διότι πρόκειται ἐντελῶς περὶ ἄλλου δικαστηρίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐφαρμόζονται διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἀλλὰ καὶ διότι ἀκόμη, ὅταν ἡ Ποινικὴ Δικονομία λέγει ὅτι ὅταν ὁ εἰσαγγελεὺς συνοῖδεν ὅτι ἔχει κώλυμα μπορεῖ νὰ δηλώσῃ καὶ νὰ παραιτηθῇ τῶν καθηκόντων τούτων ἐννοεῖ τοῦτο ὅτι ἔχει τὸν φόβον ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἔνορκος ὅτι δὲν εἶναι ἡ γνώμη του ἀνεπηρέαστος ἀπὸ συμπάθειαν ἢ ἀντιπάθειαν, ἀπὸ δεσμὸν καὶ ἀπὸ ἔχθραν, ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν συμβαίνει τοῦτο. Δὲν ἀπέκτησε, γενόμενος ὑφυπουργὸς ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἰδιαιτέραν συμπάθειαν, ἢ ἰδιαιτέραν ἀντιπάθειαν ἀπέναντι τῶν κατηγορουμένων. Ἀμερολήπτως ἔκρινε περὶ τῆς διώξεως τῶν κατηγορουμένων καὶ ἀμερολήπτως πρόκειται νὰ συνεχίσῃ τὰ καθήκοντά του. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς νομίζει ὅτι ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐξηκολούθει νὰ κάμνῃ τὰ καθήκοντά του ὡς δημόσιος κατήγορος, θὰ ἐνεφάνιζε τὴν Κυβέρνησιν ἐνδιαφερομένην ὑπὲρ τῆς διώξεως. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν διὰ τῆς ἀναμίξεως αὐτῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐκτίθεται ἡ Κυβέρνησις καὶ φέρεται ἐπιδιώκουσα νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν γνώμην τῶν δικαστῶν. Ἀλλὰ τοιαύτην ἀντίληψιν, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον συνεπέρανα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὡς βουλευτὴς μολονότι Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἔχουν διπλῆν ἰδιότητα εἶναι καὶ ὑπουργοὶ εἶναι καὶ βουλευταί, εἶναι δὲ ἐκτὸς συζητήσεως ὅτι ὁ δημόσιος κατήγορος, οἱονδήποτε ἀξίωμα κατέχει πλὴν τοῦ βουλευτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς γερουσιαστάς, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ τοὺς ἐπηρεάσῃ δὲν εἶναι ζήτημα προσωπικὸν τοῦ κ. Ἀβραὰμ ἀλλὰ καθαρῶς ἀντικειμενικόν. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἐπιμένει εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ χωρὶς νὰ ὑπολογίζῃ ὅτι ἡ παραίτησίς του ἠμπορεῖ νὰ ἑρμηνευθῇ καὶ ὡς βάσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν σημασίαν τῆς διεξαχθείσης δίκης. Διατὶ ἡ παραμονή του θὰ θεωρηθῇ δίωξις καὶ διατὶ ἡ παραίτησίς του δὲν θὰ θεωρηθῇ ὑποβίβασις τῆς σημασίας τῆς κατηγορίας, ἀφοῦ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπῆρξε ὁ κ. κατήγορος ὁ ὑποβαλὼν τὴν αἴτησιν τῆς διώξεως, ὁ σπουδαιότερος τῶν κατηγόρων; Νομίζω ὅτι ὁ κίνδυνος αὐτὸς πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ, διότι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ μὴ λησμονηθῇ ὅτι ἄλλοτε κατηγορήθησαν προηγούμεναι Κυβερνήσεις καὶ προηγούμεναι Βουλαὶ διότι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φέρουν εἰς πέρας αὐτὴν τὴν περίφημον δίκην καὶ ἀφοῦ αἱ κατηγορίαι ὅλαι ἐξονίχθησαν, νομίζω ὅτι ἔχει καὶ μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις ὡς ἡγουμένης τῆς πλειοψηφίας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν νὰ μὴ συντελέσῃ ὥστε νὰ ἐπιβραδυνθῇ ἡ διαδικασία ἢ νὰ ὑποβιβασθῇ ἡ σημασία τῆς δίκης καὶ τῆς κατηγορίας. Ὅλοι μένομεν ξένοι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ δὲν ἐνδιαφέρεται κανεὶς νὰ ἐπηρρεάσῃ ὑπὲρ ἢ κατὰ τοὺς δικαστὰς καὶ τὴν Γερουσίαν ὁλόκληρον. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει ὁ ἐλάχιστος κίνδυνος, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ δοθῇ ἑρμηνεία ὡς πρὸς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὑποβιβασμοῦ τῆς σημασίας τῆς δίκης.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ θεωρηθῇ ὅτι διὰ τῆς παραιτήσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ἀβραὰμ πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ γνώμην τοιαύτην, ἢ τοιαύτην ὅσον ἀφορᾷ τὴν περαιτέρω πορείαν τῆς δίκης. Ἐξήγησα δὲ ἄλλοτε ὅταν μοῦ ὑπεβλήθη αὕτη, ὅτι δὲν μοῦ ἤρεσεν ἡ τοιαύτη παραίτησις, μετὰ δυσφορίας τὴν ἤκουσα ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπιμείνω διὰ νὰ ἐμποδίσω τὸν συνάδελφόν μου. Ἐννοεῖται τὸ ζήτημα δὲν εἶναι Κυβερνητικόν. Τὸ ζήτημα, ὁ λόγος τῆς παραιτήσεως θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἕνας ὅπου ἐξελέγη καὶ ἀνέλαβε μίαν τοιαύτην ἐντολήν, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ ἂν δὲν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προβάλλει. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ τοὺς λόγους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§102Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἕνας ἄλλος λόγος συντρέχει εἰς τὸ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὀρθὴ ἡ παραίτησις τοῦ κ. Ἀβραάμ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ὅταν ἐξελέγη κατήγορος ἐξελέγη καὶ βουλευτής. Δὲν ἦτο ὑπουργός, ἐνῷ σήμερον εἶναι ὑπουργὸς καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν ἡ Βουλὴ θὰ τὸν ἐξέλεγε ὡς κατήγορον ὑπουργὸν ὄντα. Καὶ δι’ αὐτὸ πολὺ ὀρθῶς προτείνει καὶ εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς του.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει βασίμους τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεως καὶ δὲν τὴν ἀποδέχεται ἕνας ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε μίαν τοιαύτην ἐντολήν, δὲν ἠμπορεῖ βέβαια νὰ τὴν παραιτήσῃ. Βέβαια δὲν θὰ τὸν πιάσωμεν ἀπὸ τὸν λαιμόν, ἀλλὰ θὰ τοῦ εἴπωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι. Λοιπὸν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι. Λοιπὸν ἠμποροῦμεν νὰ εἰποῦμεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ αὐτό. Κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μοῦ λέγει ὁ συνάδελφός μου ὅτι δὲν ἔχει τὸν χρόνον νὰ βαστάξῃ αὐτὰ τὰ καθήκοντα.

§104Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δέχεται.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ, ἀλλ’ ἡ Βουλή, θὰ κρίνῃ τοὺς λόγους ἀναγνωρίζουσα τὴν βασιμότητα ἢ ὄχι αὐτῶν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Ἀβραάμ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθοῦν καὶ ἀντιθέτως. (Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ καὶ ἀντιθέτως καὶ κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Προεδρείου ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται δεχομένη τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ἀβραάμ).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 106, ἐξ ὧν ὑπὲρ μὲν τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν Μαρκοπούλου 86, κατ’ αὐτῆς δὲ 20, καὶ ὑπὲρ διορισμοῦ τοῦ βουλευτοῦ κ. Τσεριώνη ὡς κατηγόρου 99, ὑπὲρ τοῦ κ. Ἀβραὰμ 1, ὑπὲρ τοῦ Τσιτσίλια 2, καὶ εὑρέθησαν 2 λευκά. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ δολοφονηθέντος διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κ. Μαρκοπούλου» καὶ ἐξελέγη κατήγορος τῆς Βουλῆς διὰ τὰ ἐγκλήματα τῆς δικτατορίας εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ κ. Ν. Ἀβραὰμ ὁ βουλευτὴς κ. Η. Τσεριώνης. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑνώσεως τῶν Σοβιετικῶν Σοσιαλιστικῶν Δημοκρατιῶν, Συμβάσεως Ἐμπορίου καὶ Ναυτιλίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήνας τῇ 11 Ἰουνίου 1929». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπογραφείσης τὴν 31) 12)29 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης περὶ παροχῆς δανείου τοῦ πρώτου πρὸς τὸν δεύτερον 10.000.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ προστατευτικὴν ἐπένδυσιν τοῦ δικτύου τῶν ὑπονόμων Θ)νίκης ὡς καὶ τὴν ἔναρξιν λειτουργίας αὐτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3646 στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν». Ἄρθρον πρῶτον (ἀναγινώσκει).

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα. 2 καὶ 3)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει).

§112Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐξαιρεθοῦν οἱ ὑπομοίραρχοι δι’ εἰδικοὺς λόγους, νὰ τεθῇ «πλὴν τῶν ὑπομοιράρχων».

§113Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 5 δεκτόν. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει).

§115Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὑπάρχει ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποδέχομαι.

§116Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Οἱ παθόντες καὶ τραυματίαι ἂν εἶναι ἐν ὑπηρεσίᾳ.

§117Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ δέχομαι ὑπὸ ἄλλους ὅρους, διότι θὰ ἦτο ἴσως δικαιότερον νὰ τεθῇ μέχρι 2 βαθμῶν διὰ τοὺς κατωτέρους καὶ ἕνα βαθμὸν διὰ τοὺς ἀνωτέρους.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργόν· Ἄρθρον 7 Δεκτόν. Ἄρθρον 8. (ἀναγινώσκει).

§119Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι δὲν προάγονται ἀξιωματικοὶ ἂν δὲν ἐπιτύχουν εἰς τὸ σχολεῖον ἐκπαιδεύσεως· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καθηγηταὶ διδάσκοντες εἰς τὸ σχολεῖον αὐτό, σπουδάσαντες ἐν Εὐρώπῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτεῖται καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ φοιτήσουν εἰς τὸ σχολεῖον.

§120Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι ὀρθή. Δὲν ἀπαιτεῖται δι’ αὐτοὺς νὰ φοιτήσουν εἰς τὸ σχολεῖον.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8, 9, 10, 11, 12 καὶ 13. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκει).

§122Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἤθελα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν καὶ κατὰ πόσον θὰ κάμῃ ἀποδεκτὴν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου.

§123Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι. Ὁμιλήσατε καλλίτερον, διότι εἶναι καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετον ἄποψιν.

§124Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἔχουν ἀντίθετον γνώμην.

§125Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχουν, ὑπάρχουν.

§126Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν τῷ στρατῷ, ὡς πάντες γνωρίζετε ὑπάρχουν καὶ αἱ γενικαὶ θέσεις. Θὰ ἐξηγήσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὶ ἐννοοῦμεν λέγοντες γενικὰς θέσεις. Λέγοντες γενικὰς θέσεις ἐννοοῦμεν ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔκαμε ὁ νομοθέτης, αἱ ὁποῖαι ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν 67, ἵνα διὰ τῆς καταλήψεως αὐτῶν κατωρθωθῇ ὅπως οἱ δικαιούμενοι ἀξιωματικοί, ἐκ λόγων ἄλλωστε τυχαίων, καταλαμβάνουν τὰς θέσεις ταύτας. Ὁ νόμος οὗτος ἴσχυεν μέχρι τοῦ 1925, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1925 κατηργήθησαν αἱ γενικαὶ θέσεις τοῦ στρατεύματος, δι’ ἑνὸς διατάγματος δικτατορικοῦ ἐπὶ Παγκαλικοῦ καθεστῶτος. Ἐπηκολούθησεν τότε ὁ νόμος ἐπὶ τῆς οἰκουμενικῆς κυβερνήσεως τοῦ ἔτους 1927, ἡ δὲ κατανομὴ τῶν γενικῶν θέσεων καθωρίσθη κατὰ 12 εἰς τὰ διάφορα ὅπλα. Ἐπακολουθεῖ ὁ νόμος 4443 τοῦ ἔτους 1929 δηλαδὴ πρὸ ὀλίγου χρόνου καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ὑμῶν, ὁ ὁποῖος νόμος εἰς ἄρθρον 6ον ἀναφέρει ρητῶς τὰ ἑξῆς: Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὸ ἄρθρον 6ον κύριοι βουλευταί, λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Καὶ ὀρθότατα ὁμιλεῖ, κύριοι, τὸ ἄρθρον τοῦτο περὶ τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος. Τί ἤθελε νὰ εἴπῃ ὁ νομοθέτης ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει; Ἤθελε νὰ εἰπῇ ὅτι ἡ γενικὴ ἀρχαιότης ρυθμίεζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατατάξεως τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξῆλθον τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, δηλαδὴ ὅταν μετὰ τὰς ἐξετάσεις γίνεται ὁ πίναξ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπιτυχίας ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, καθορίζεται ὁ ἀριθμός, ἡ σειρὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ ἀξιωματικὸς κατὰ τὴν γενικὴν ἀρχαιότητα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τὸν ὁποῖον ἔχει. Ἀλλ’ ἡ ἀδικία ἡ ὁποία γίνεται ἀφ’ ἧς ἔπαυσεν νὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων μέχρι τοῦ 1925, ὁ νόμος ὁ ἰσχύων μίαν ὁλόκληρον 25ετίαν. Ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς καὶ ἐπαναφέρει τὸν νόμον αὐτὸν ἵνα μὴ ἐν τῷ στρατεύματι γίνεται ἀδικία ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ νῦν ὑφισταμένου. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει κάνει μίαν διάκρισιν καὶ λέγει ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲ θὰ ἰσχύῃ διὰ τὴν παροῦσαν περίπτωσιν. Ἦλθεν ὅμως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶπεν ὅτι εἶναι ἄδικον αὐτὸ καὶ ζητεῖ διαγραφὴν τῆς παραγράφου ταύτης, δικαίως καὶ διότι ἐὰν θὰ παραμείνῃ ἡ παράγραφος αὕτη εὑρισκόμεθα πρὸ καταφανοῦς ἀδικίας ὡρισμένης τάξεως ἀξιωματικῶν. Ἐὰν παραμείνῃ κ. βουλευταί, τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἔχει, λαμβάνει τὴν ἀρχαιότητα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν θέτει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βαθμοῦ ὃν κέκτειται ἕκαστος ἀξιωματικὸς κατὰ τὸν χρόνον τοῦ προβιβασμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλὰ αὕτη δὲν εἶναι ἡ ἑρμηνεία ἡ προσήκουσα τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἑρμηνεία σφαλερὰ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἀπὸ νομικῆς τοιαύτης, διότι ἡ νομικὴ ἐξήγησις τοῦ ἄρθρου 6ου ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ περὶ ρυθμίσεως, εἶναι ὅτι λαμβάνεται ἡ γενικὴ ἀρχαιότης τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἐκ τῆς σχολῆς. Διότι σήμερον κ. Βουλευταὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου, φαινομένου τὸ ὁποῖον δὲν ἐμπεδώνει τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ διασαλεύει ταύτην μέχρι τοιούτου βαθμοῦ, ὥστε νὰ γεννᾶται εἰς κάθε ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος πηγαίνει εἰς τὴν σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι περιττὸν εἰς αὐτὸν νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἔλθῃ πρῶτος, ἐφ’ ὅσον τὸ τοιοῦτον εἰς τίποτε δὲν μεταβάλει εἰς τὴν κατάστασίν του ἀλλ’ ὁ 100ός διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἡ ὁποία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θεσπίζεται, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου ἐνῷ ὁ πρῶτος τῆς τάξεως, διότι εἰς τὸ ὅπλον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ δὲν ἐγένοντο προαγωγαί, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ μένῃ λοχαγός. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη φανερὰ ἀδικία ἡ ὁποία γίνεται, ἐὰν ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 17 παραμείνῃ ὡς ἔχει. Καὶ ἐξηγοῦμαι κύριοι βουλευταί· καὶ συγκεκριμένως ἐν τῷ πεζικῷ καὶ τῷ πυροβολικῷ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ τῆς αὐτῆς τάξεως ἔχοντες σειρὰν ἐπιτυχίας κατὰ τὴν ἔξοδον αὐτῶν ὡς ἀνθυπολοχαγοὶ τὸν ἀριθμὸν 1, ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ εἰς ἄλλα ὅπλα ἔχοντες ἀριθμὸν 70 καὶ ὁ μὲν τῆς τάξεως ὁ ἔχων σειρὰν ἐπιτυχίας 1 εἶναι ἀκόμη λοχαγὸς ὁ δὲ τοῦ ἄλλου ὅπλου τῆς αὐτῆς τάξεως καὶ ἔχων σειρὰν ἐπιτυχίας 70 εἶναι ταγματάρχης. Ἐὰν θεσπισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει μὲν ὅτι εἶναι ἄδικος καὶ ὅτι ἐπαναφέρει τὸν ἰσχύοντα μέχρι τοῦ 1925 νόμον ἀλλὰ διὰ τὴν παροῦσαν περίπτωσιν λέγει ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δέον νὰ ἰσχύσῃ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου τὸ ὁποῖον ἀνέφερον, ὅτι δηλαδὴ ὁ μὲν ἀξιωματικὸς τῆς αὐτῆς τάξεως ὁ πρῶτος κατὰ σειρὰν τῆς γενικῆς αὐτοῦ ἀρχαιότητος θὰ εἶναι λοχαγὸς ὁ δὲ συνάδελφός του τῆς αὐτῆς τάξεως καὶ ἔχων σειρὰν ἐπιτυχίας κατὰ τὴν ἔξοδόν του ἀριθ. 70–80 νὰ εἶναι ἀντισυνταγματάρχης. Δύναται, κύριοι βουλευταί, νὰ προβληθῇ παρά τινος βουλευτοῦ, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ κεκτημένον δικαίωμα τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ τὰ κεκτημένα αὐτὰ δικαιώματα δὲν πρέπει νὰ τὰ παραβλέψωμεν. Ἄς ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὑπάρχουν κεκτημένα δικαιώματα. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν κεκτημένα δικαιώματα δὲν ὑπάρχουν διότι ἦλθε ὁ νόμος τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν, καὶ εἶπε περὶ μὴ ἐνεργείας προβιβασμῶν, μέχρι συντάξεως νέων πινάκων, ἤτοι μέχρι τέλος Ἰουνίου 1930. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸν νόμον αὐτὸν δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι εἶχον κεκτημένα δικαιώματα. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐψηφίζετο ὁ νόμος αὐτός, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη καὶ εἶπε ὅτι οἱ προβιβασμοὶ θὰ γίνουν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1930, ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 6 τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος καὶ περὶ τῆς ρυθμίσεως τῶν προβιβασμῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Λέγω δὲ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἤθελε νὰ ρυθμίσῃ διότι ἤθελε νὰ προλάβῃ ὅπως ἄλλωστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἄλλως, νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ δίκαιον ἐκείνων τῶν ὁποίων ἐκ τυχαίων λόγων, διότι δὲν ὑπῆρχε θέσις ἐν τῷ ὅπλῳ εἰς τὸ ὁποῖον ἦσαν παρέμειναν εἰς τὸν βαθμὸν τῶν λοχαγῶν, ἐνῶ ἀντιθέτως εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα, ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο προαγωγὴ καὶ προήχθησαν οἱ κατώτεροι κατὰ τὴν σειρὰν τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος, παρέμειναν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Ἦλθε ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ὁμίλησε περὶ γενικῆς ἀρχαιότητος ἀκριβῶς διὰ νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τὰς γενικὰς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀδικηθεῖ. Ἀλλὰ ἐὰν κ. βουλευταί, λάβομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ Ὀκτωβρίου ἐγένοντο προαγωγαὶ καὶ πάλιν οὐδὲν κεκτημένον δικαίωμα παραβλάπτεται ἐκ τῆς διαγραφῆς τοῦ ἄρθρου τούτου. Διότι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι κατὰ τὰς προαγωγάς, θὰ προαχθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν προήχθησαν καὶ θὰ προαχθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν καὶ θὰ ἀδικηθοῦν ἐν τῷ μέλλοντι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι παραμένει ἡ παράγραφος αὐτή. Καὶ ἐξηγοῦμαι, κύριοι βουλευταί. Ὡς εἶναι γνωστὸν κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν ἔφυγαν περισσότεροι ἀπὸ ὅτι ἔπρεπε νὰ φύγουν συνταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι, ἐγένετο δὲ ἔξοδος ὀλιγοτέρων ταγματαρχῶν καὶ αὐτῶν πῶς θὰ ὑπάρχουν πίνακες ὥστε νὰ γίνουν προαγωγαὶ ἀπὸ τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου καὶ συνταγματάρχου, τὸ δὲ λεγόμενον ὅτι παραβλάπτεται κεκτημένον δικαίωμα οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ καὶ νὰ ἀμφισβητήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω. Διότι οὐδὲν κεκτημένον δικαίωμα παρεβλάφθη μέχρι σήμερον ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἄν ὁ νόμος δὲν ἤρχετο οὐδὲν δικαίωμα θὰ παραβλάπτετο.

§127Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐγένοντο προβιβασμοὶ κατὰ τὸ Ἰανουάριον θὰ συνεπληροῦντο αἱ θέσεις αἱ κεναί;

§128Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὄχι. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν, ἐὰν εἶναι δίκαιον ἀξιωματικὸς τῆς αὐτῆς τάξεως ἔχων τὸν ἀριθμὸν 1 ἐξερχόμενος τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, ἐὰν εἶναι δίκαιον, ἐὰν εἶναι θεμιτόν, ἐὰν εἶναι ὀρθὸν, νὰ παραμείνῃ λοχαγὸς ἐνῶ ὁ συνάδελφός του ὁ ἔχων ἀριθμὸν 100 κατὰ τὴν ἔξοδόν του ἐκ τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων νὰ εἶναι ἀντισυνταγματάρχης. Ἐὰν τοῦτο εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν καὶ πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι, σᾶς συγχαίρω διὰ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας πρεσβεύετε.

§129Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατὶ ἀποκλείετε εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶχεν 70 ἀριθμὸν κατὰ τὴν ἔξοδόν του ἐκ τῆς σχολῆς νὰ ἔχῃ εὐδοκιμωτέραν σταδιοδρομίαν ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος βγῆκε μὲ ἀριθμὸν 1;

§130Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε συνάδελφε φαίνεται ὅτι δὲν κατέχετε τὸ ζήτημα. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπέβαλε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας θὰ ἀπαντήσω διὰ συγκεκριμμένων παραδειγμάτων καὶ ἀριθμῶν. Ἡ τάξις τοῦ πυροβολικοῦ τοῦ 1915 εἶναι κύριοι συνάδελφοι ταγματάρχαι. Ἡ τάξις ἀντιθέτως τοῦ 1916 εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα εἶναι ἀντισυνταγματάρχαι. Ἐὰν μείνῃ ἡ διάταξις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ ὁ ταγματάρχης τοῦ 1915 νὰ μείνῃ ταγματάρχης, ὁ δὲ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ 1916 νὰ γείνῃ συνταγματάρχης. Δὲν μοῦ λέτε σᾶς παρακαλῶ ὑπάρχει ἔννοια στρατεύματος ὑπὸ τοιούτους ὅρους, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ πειθαρχία ἐν τῷ στρατεύματι, ὅταν ἀξιωματικοὶ ἔχοντες τὰ αὐτὰ προσόντα καὶ ἴσως καὶ περισσότερα παραμένουν εἰς κατώτερον βαθμόν; Διότι τὰ προσόντα ὡς γνωρίζετε εἶναι ἡ ἅμιλλα ἐν τῷ σχολείῳ τῶν Εὐελπίδων καὶ ἡ σειρὰ τὴν ὁποίαν καταλαμβάνουν, διότι εἰς αὐτοὺς ὡς εἶναι γνωστὸν ἡ σχολὴ τῶν Εὐελπίδων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δίδει τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος καὶ τὴν σειρὰν τῆς ἱκανότητος, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπιλοχίας εἰς τὴν σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ ἐξέρχεται πρῶτος ἐξ αὐτῆς βέβαια θὰ εἶναι ἱκανότερος πάντων καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸ στράτευμα ὁ πρῶτος τῆς τάξεως εἶναι ταγματάρχης καὶ ὁ 70ος τῆς αὐτῆς τάξεως, διότι ἔτυχε νὰ εἶναι εἰς ἓν ὅπλον εἰς τὸ ὁποῖον ἐκκενώθησαν θέσεις καὶ ἐπροβιβάσθη νὰ εἶναι ἀντισυνταγματάρχης.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ἐξερχόμενος τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πάῃ εἰς τὸ ὅπλον τὸ ὁποῖον τοῦ ὁρίζει τὸ Ὑπουργεῖον ἢ κατὰ θέλησιν;

§132Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§133Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν χρειάζονται πολλαὶ λεπτομέρειαι καὶ συζητήσεις ἀκαδημαϊκαί. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀπαλλείψεως, εἰπέτε το διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ὁ κ. βουλευτὴς θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τὰς γνώμας του, διατὶ τὸν ἐμποδίζετε;

§135Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πάντοτε τὸ στράτευμα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν θέσεων. Δι’ αὐτὸ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐπαναφέρων τὸν νόμον αὐτὸν τὸν ἰσχύσαντα ἐπὶ μίαν 20ετίαν μέχρι τοῦ 1925 ἀκριβῶς διὰ νὰ προλάβῃ τὰς ἀδικίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι διὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοὺς ἐπικειμένους δὲν θὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμος αὐτός. Ἐνῷ δηλαδὴ ἀναγνωρίζει ὅτι πρόκειται περὶ νόμου δικαίου ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ τεθῇ ἐν ἰσχύει λέγει ὅτι διὰ τὸν χρόνον τοῦτον δὲν θὰ ἰσχύῃ.

§136Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Δὲν ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἀπησχολούμεθα τόσην ὥραν.

§137Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ τελειώσω ἀμέσως. Ἐγὼ ζητῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἶναι ὀρθαί. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπανέφερεν εἰς ἰσχὺν διάταξιν ἰσχύουσαν ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ γενικαὶ θέσεις καταλαμβάνοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος ἀπὸ τῆς κατατάξεως εἰς τὸν στρατόν, καὶ καταργεῖ ἕν καθεστώς, καθιερωθὲν ἐσχάτως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου, ἡ ἀρχαιότης κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίου βαθμοῦ τοῦτο προεκάλεσεν ἀναστάτωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Αἱ γενικαὶ θέσεις ὑπάρχουν καὶ διὰ νὰ ἐπέρχεται μία ἰσότης εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὥστε νὰ μὴ παραμένουν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἐνῷ προάγωνται ἄλλοι νεώτεροι. Ἐνῷ τίθεται λοιπόν, ἡ διάταξις αὐτὴ ὁρίζεται προσέτι ὅτι, αἱ προσεχεῖς προαγωγαὶ δὲν θὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς εἰδικῆς ἀρχῆς ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυσάσης τοιαύτης. Νομίζω ὅτι, δυοῖν θάττερον, ἢ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀρχή, ἢ δὲν εἶναι. Ἄν δὲν εἶναι ὀρθή, δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχύῃ διὰ τὸ μέλλον καὶ νὰ μὴ ἰσχύῃ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον ἀπέκρουσεν ἀντιρρήσεις περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, στηριζομένας δηλαδὴ εἰς κεκτημένα δικαιώματα ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχωσι προαχθῇ· κατὰ μείζονα λόγον δὲν δικαιολογεῖται ἐνταῦθα.

§140Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἀπέκρουσα, τοὐναντίον ἐπερίμενα νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ εἶπον ὅτι: «κεκτημένα δικαιώματα δὲν θὰ θιγῶσιν». Ἐδεσμεύθην ὄχι ἀπὸ σᾶς, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην κυρίως (τῶν Λαϊκῶν), ὅταν ἐπανειλημμένως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μὲ ἠρώτησε καὶ μὲ ἠνάγκασε νὰ τοῦ ἀπαντήσω ὅτι δὲν θὰ θιγῶσι κεκτημένα δικαιώματα.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐλπὶς προαγωγῆς ὑπάρχει ὄχι κεκτημένον δικαίωμα.

§142Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ προήγοντο ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο ὁ νόμος.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει κεκτημένον δικαίωμα.

§144Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἕως τώρα ἔχω μίαν ἔκθεσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μοῦ λέγει ὅτι ἡ παράγραφος δεῖνα ἀπαλείφεται. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ ν’ ἀκούσω, πρωτίστως ἀπὸ ἕν μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους νομίζει ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς.

§146Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ζήτημα: Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι, πραγματικῶς ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος τῶν προαγωγῶν τῶν γενικῶν θέσεων καταλαμβάνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος ἀφ’ ἧς ἐξῆλθον οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τὴν Σχολήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιωτέρα, τρόπον τινά, διότι ρυθμίζει τὸ ζήτημα τῶν προαγωγῶν, ὥστε εἰς τὰ διάφορα ὅπλα νὰ ὑπάρχῃ μία ἰσότης τῶν προαγωγῶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν. Οὐχ’ ἧττον, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὀφείλω νὰ τὸ δηλώσω, δὲν ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ κατελάμβανον τὰς θέσεις, ἐὰν ἐνεργοῦντο αἱ προαγωγαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ προαγωγῶν. Ἐὰν αἱ προαγωγαὶ ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου «περὶ προαγωγῶν» ὁ ὁποῖος κατανέμει τὰς γενικὰς θέσεις εἰς τόσα ποσοστὰ τῶν διαφόρων ὅπλων, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς διαγραφῆς τῆς παραγράφου αὐτῆς. Ὀφείλω νὰ τὸ δηλώσω κύριοι, ὅτι εἶναι γενικωτέρα καὶ δικαιοτέρα ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θεσπίζει τὸ Νομοσχέδιον.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης.

§148Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐγένετο σοβαρωτάτη συζήτησις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐγὼ μόνον ἐπλειοψήφησα, καὶ τοῦτο, ἀκολουθῶν ἀκριβῶς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ὅταν ἐπεκαλέσθη νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος «περὶ ἀναστολῆς προαγωγῶν» ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ὅτι δὲν θὰ θίξῃ κεκτημένα δικαιώματα. Ἀπαντῶν δέ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι: κεκτημένα δικαιώματα ὑπάρχουν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει πίναξ προαγωγῶν κεκυρωμένος. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τοιοῦτοι πίνακες καὶ ὁ ἀξιωματικὸς κρίνεται προακτέος καὶ ὑπάρχει θέσις κενή, ὑπάρχει κεκτημένον δικαίωμα. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἐγένοντο προαγωγαὶ τὸν Δεκέμβριον ἢ τὸν Ἰανουάριον, δὲν θὰ κατελαμβάνοντο αἱ θέσεις ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ὡς προακτέοι εἰς τὸν πίνακα προαγωγῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἔφυγεν ἀπὸ τὸ μέσον τὸ μῆλον τῆς ἔριδος διότι αἱ γενικαὶ θέσις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐκίνουν πάντα λίθον πῶς νὰ προαχθοῦν. Τώρα θὰ ἔχουν καθημερινῶς τοὺς ἰδίους καυγάδες. Θὰ εἶναι πολὺ ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑφίστανται αἱ γενικαὶ θέσεις, ὅπως ἦσαν κατανεμημέναι. Συνεπῶς ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τῆς παραγράφου αὐτῆς, διότι εἶναι ἡ δικαιοτέρα ἄποψις.

§149Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὥστε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀνακαλεῖ τὴν ἀπόφασίν της.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀνακαλεῖ.

§151Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Πρέπει νὰ ἐπαλειφθῇ ἡ διάταξις.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κυρίως ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ καμμία συζήτησις, διότι ἔκπαλαι εἶχε καθιερωθῆ ὅτι τὰς γενικὰς θέσεις τὰς καταλαμβάνουν οἱ ἀξιωματικοὶ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος· εἶχε δὲ οὐσιωδέστατον λόγον τοῦτο, διότι ὡς ἐπὶ τῷ πολὺ οἱ πρῶτοι κατὰ σειρὰν κατετάσσοντο εἰς τὸ μηχανικὸν ἢ τὸ πυροβολικὸν καὶ οἱ ἄλλοι εἰς τὸ πεζικόν. Καὶ εἰς τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος τοῦ πεζικοῦ, ἐπειδὴ εἶναι περισσότερα σώματα ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἡ πιθανότης τῆς προαγωγῆς. Ἐκεῖ ὅπου καθυστεροῦνται αἱ προαγωγαὶ ἦσαν τὰ σώματα τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ διὰ τοῦτο καθωρίζετο ἡ σειρὰ τῆς ἀρχαιότητος διὰ νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ μίαν εὐκολίαν εἰς τὴν προαγωγήν. Τοῦτο ἦτο καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ στρατιωτικῶς ἀνεγνωρίσθη καὶ καθιερώθη διὰ νόμου δύναμαι νὰ εἴπω, παγίου. Καὶ ἂν ἐπῆλθε μεταβολὴ, ἐπῆλθεν εἰς ἐποχὴν ἀνώμαλον τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν νὰ διορθώσωμεν. Καὶ θὰ ἔπρεπεν ἀνεξαρτήτως ἄλλων λόγων, διότι ἐπῆλθεν κατ’ ἐποχὴν ἀνώμαλον ἡ μεταβολὴ ἑνὸς δικαιώματος στρατιωτικῶς ἐπιβεβλημένου νὰ τό διορθώσωμεν. Ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι: ἐνῶ ἀναγνωρίζεται τοῦτο καὶ διὰ τὸ μέλλον, θέλω νὰ κάμω ἐν τῷ μεταξὺ μίαν ἀναστολὴν τοῦ δικαίου αὐτοῦ μέτρου.

§153Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οὐδεμίαν ἀναστολὴν ἐπιζητῶ.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναστολὴ τοῦ νόμου εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μοὶ ἐπιτρέπετε, Ἠρώτησα καὶ ἐγὼ διατὶ γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ μοὶ εἶπον ὅτι: ἐὰν δὲν ἐκάμναμεν αὐτὸν τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστείλαμεν τὰς προαγωγὰς μέχρι τοῦ Μαΐου, θὰ ἐγίνοντο αἱ προαγωγαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως αὐτοῦ τοῦ νόμου. Δὲν θέλομεν λοιπὸν διὰ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν νὰ ἀναστείλωμεν τὰς προαγωγάς, νὰ μεταβάλωμεν τὴν σειρὰν τῆς προαγωγῆς καὶ νὰ ἀδικήσωμεν κανένα.

§156Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Οὐδεὶς ἀδικεῖται. Τριάντα ἑπτὰ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ προαχθῶσιν ἐὰν ἐγίνοντο αἱ προαγωγαί.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θέλω τοῦτο νὰ μὴ συντελέσωμεν, νὰ μὴ γίνωμεν ἀφορμὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν νὰ χαλάσωμεν τὴν σειρὰν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ προήγοντο ἄνευ αὐτοῦ.

§158Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τριάντα ἑπτὰ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ προαχθῶσι.

§159Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σεῖς λαμβάνετε τὸ σύνολον τῶν προαγωγῶν, ὑπολογίζετε καὶ τὰς κοινὰς προαγωγάς. Τὸ πεζικὸν παίρνει τριάντα ἑπτὰ, ἀλλ’ αἱ εἴκοσι ὀκτὼ εἶναι προαγωγαὶ τοῦ ὅπλου.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰς ἀντιρρήσεις καὶ τὰς ἰδικάς σας καὶ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἤθελον πρὶν ὁμιλήσω περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, ἤθελον νὰ ὁμιλήσω εἰδικῶς πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅστις ἐπιλαμβάνεται τὴν ρύθμισιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Ὅταν διὰ νόμου παγίου καὶ παγίως, ὡς ἐλέχθη ἀνεγνωρισμένου ὑπὸ πάντων τῶν στρατιωτικῶν, αἱ προαγωγαὶ ἔπρεπε νὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος, πῶς θὰ ἠθέλατε νὰ στηρίξετε ἀντίθετον προηγούμενον ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατ’ ἀνώμαλον περίοδον, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους πάντες γνωρίζομεν, καθιερώθη μία ἀνώμαλος ἀρχή; πῶς θὰ ἠθέλατε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου νὰ εὕρητε ἔρεισμα. Ἀλλ’ ἐγὼ θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς οὐσίας. Πῶς, ἐνῷ παγίως ἔχει καθιερωθῆ ἡ προαγωγὴ νὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος, τοῦτο δὲ καὶ ὑμεῖς ἀναγνωρίζετε ὡς ὀρθὸν καὶ σχεδὸν παρ’ ὅλου τοῦ στρατιωτικοῦ κόσμου, τοῦ ἐν τῇ Βουλῇ εὑρισκομένου ἀναγνωρίζεται ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθόν, πῶς θέλετε αὐτὴν τὴν μεταβολήν; ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀνωμαλία; Ἡ ἀνωμαλία ἐπῆλθε συνεπεία ἑνὸς διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατ’ ἀνώμαλον περίοδον. Καὶ ἔρχεσθε καὶ μοῦ λέγετε τώρα, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἀνωμαλίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς μίαν ἀνώμαλον περίοδον οὐχὶ βεβαίως χάριν τοῦ στρατεύματος, οὐχὶ βεβαίως ὅπως περισωθῇ ἡ τάξις καὶ τὸ δίκαιον τοῦ στρατεύματος, ἀλλ’ ὅπως στηλιτευθῇ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος. Καὶ θέλετε ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου τινὸς νόμου, νὰ συναγάγητε ἔρεισμα περὶ ἀναδρομικῆς προσβολῆς δικαιωμάτων. Θὰ ἔλεγον ἐγὼ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν ὅτι: ἂν τότε ἐγένοντο αἱ προαγωγαὶ συνεπείᾳ τοῦ ἀνόμου αὐτοῦ διατάγματος τῆς ἀνόμου περιόδου, ἔχετε καθῆκον χάριν τοῦ στρατεύματος νὰ σεβασθῆτε αὐτό. Καὶ θέλομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ στράτευμα πρὶν ἢ κάμετε τὴν προαγωγήν, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τό συμφέρον τῆς χώρας. Καὶ τώρα ἔρχεσθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ, εἰδικῶς νὰ μὴ προσβάλλωνται δικαιώματα. Ἐὰν θέλετε, νὰ ἐξετάσητε οὐσιαστικῶς τὸ τὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, δὲν θὰ σᾶς ἐγεννᾶτο οὐδεὶς δισταγμός, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται τὸ διάταγμα αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν.

§161Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν λέξιν, χάριν τῆς ἀκριβείας; Ἐπειδὴ παράγεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς δικτατορίας ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἀπολύτως. Διότι κατόπιν ἦλθε νόμος ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος νόμος ἐπεκύρωσε τὸ Διάταγμα αὐτό, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοῦτο καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου ἐγένοντο πολλάκις αἱ προαγωγαί.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Καλογερᾶ, ἐκ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχω, ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, διαφόρως κανονίζει τὸ πρᾶγμα· καὶ ἂν ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖνος ὁ νόμος, βεβαίως δὲν θὰ γίνῃ...

§163Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖνον τὸν νόμον ἐφαρμόζομεν.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸν ἐφαρμόζετε.

§165Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Ἔχω εἰς τὴν μνήμην μου ζωηρὰν τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμεν ἡ συζήτησις ἀκριβῶς κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου «περὶ ἀναβολῆς τῶν προαγωγῶν». Ἐνθυμοῦμαι τότε ποσάκις μοῦ ἐπετέθησαν ὅλοι καὶ μὲ ὠνόμασαν στραγγαλιστὴν τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου, διότι ἀφήρουν κεκτημένα δικαιώματα· καὶ τότε προέβην εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ σεβασθῶ τὰ δικαιώματα αὐτά. Σήμερον ἔρχεσθε καὶ μοῦ λέγετε, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς τοιούτου διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν...

§166Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον τῆς Οἰκουμενικῆς διότι πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 6 θὰ πρέπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ κάμῃ αὐθαίρετον ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου περὶ προαγωγῶν τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§167Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάθε ἄλλο, παρὰ αὐθαίρετος εἶναι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν κάμω. Σεῖς κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν εἴπατε ὅτι εἶμαι στραγγαλιστὴς τοῦ νόμου καὶ ἐγὼ ἔκαμα δήλωσιν ὅτι θὰ σεβασθῶ τά δικαιώματά των. Τώρα δὲ θέλετε ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον νά κάμω.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὁμιλεῖτε ἤδη περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, ἀλλ’ ὑπὸ μίαν ἔννοιαν ὑποκειμενικὴν. Θὰ κάμω μίαν διασάφησιν. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ τῶν δηλώσεων τάς ὁποίας ἐκάματε, καὶ ὀφείλω νά εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἔννοια τῶν λόγων σας βεβαίως δὲν ἦτο περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τά ὀνομάζω ἐγὼ κεκτημένα δικαιώματα, ἀλλά δὲν θέλω μὲ τὸν νόμον τῆς Κυβερνήσεως νά πλήξω ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἄνευ τοῦ νόμου θά προήγοντο.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, ἀλλά περὶ μιᾶς ἁπλῆς εὐκαιρίας· περὶ εὐκαιρίας, ἡ ὁποία δὲν δίδει κανὲν δικαίωμα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν πρὸς προβιβασμὸν καὶ δύναται, ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ, νὰ ψηφίσῃ ἀντίθετον νόμον. Δὲν προσβάλλεται κανὲν κεκτημένον δικαίωμα. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐννόει ὅτι δὲν ἤθελε νὰ προσβάλῃ τὰ κεκτημένα δικαιώματα ὑπὸ τὴν νομικὴν ἔννοιαν, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἤθελε νὰ μεταβάλῃ τὴν σειρὰν τῶν προβιβασμῶν ἀπὸ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ὑπῆρχεν ἂν δὲν ἀνεβάλλοντο αἱ προαγωγαί. Καὶ τοῦτο δηλώσας, βεβαίως ἔχει δίκαιον. Σήμερον εἶναι ἑπόμενον νὰ λέγῃ ὅτι ὀφείλει νὰ τὸ τηρήσῃ. Ἀλλ’ εἶναι δύο ζητήματα ἐρευνητέα μετὰ τοῦτο: Ἐπέρχεται μεταβολὴ εἰς τὴν σειρὰν ἄν προαγωγαὶ ἐγένοντο τότε; Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ ἵνα δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο. Ἀλλὰ ὡς ἠκούσατε προηγουμένως, ὁ ἀγορεύσας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν ἐπέρχεται μεταβολή. Λοιπὸν ὄχι μόνον κατὰ νόμον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων δηλώσεών σας ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μὴ φέρετε πλέον μεταβολὴν σήμερον. Καὶ διὰ τοῦτο.....

§171Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπέρχεται μεταβολή, διότι κατὰ μὲν τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα θὰ ἐλάμβανε 38 γενικὰς θέσεις τὸ πεζικόν, σήμερον ὅμως λαμβάνει μόνον 19. Καὶ εἰς τὸ πυροβολικόν, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει καμμία θέσις, ἤδη διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, θὰ ὑπάρξουν 18 θέσεις.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα: Θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ἢ θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τῆς Οἰκουμενικῆς καὶ θά γίνῃ κατανομὴ τοῦ ποσοστοῦ;

§173Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ ἀκριβῶς γίνεται, δηλαδὴ κατανομὴ τοῦ ποσοστοῦ.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἄν, κ. ὑπουργέ, κατὰ τὴν κατανομὴν δὲν ἔχομεν καμμίαν θέσιν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται κατανομή; κατ’ ἀναλογίαν θὰ πάρουν; Κύριε ὑπουργέ, ἔχω ἐδῶ μίαν σημείωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἂν ἐφαρμόσητε τὴν γενικὴν σειρὰν ἀρχαιότητος καὶ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον τὸν ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ψηφισθέντα, θὰ πάρουν κατ’ ἀναλογίαν ὅλα τὰ ὅπλα. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ πάρῃ τὸ μηχανικὸν καὶ τὸ πυροβολικόν. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ λάβετε ὑπ’ ὄψει μίαν ἀδικίαν, ἡ ὁποία πρόκειται ν’ ἐπέλθῃ εἰς δύο σώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ αὐτὰ τὰ ἴδια δικαιώματα μὲ τὰ ἄλλα σώματα τοῦ στρατοῦ.

§175Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἤκουσα μετὰ τῆς μεγαλειτέρας προσοχῆς. Ἀφήσετε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς παραγράφου αὐτῆς κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 2)9)26 Ν. Δ. περὶ διακανονισμοῦ ἀποζημιώσεως διὰ τ’ ἀπαλλοτριωθέντα ἀγροκτήματα μονῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ κ. ὑπουργοῦ). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας, συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4097 περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς συνταξιούχους ἀνταλλαξίμους». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου συντηρήσεως τῆς εἰς τὸ νοσοκομεῖον Γυθείου «Ἡ Ὑπαπαντὴ» καταλειφθείσης ὑπὸ τοῦ Γ. Σ. Κυριανάκου περιουσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ Διευθύνσεως Τεχνικῶν Ἔργων ὑπουργείου Γεωργίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαδᾶς.

§178Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ θεσμός, κύριοι βουλευταί, τοῦ ὁποίου τὴν εἰσαγωγὴν ἐν Ἑλλάδι προτίθεται τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου, εἶναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν μεταπολεμικῶς. Τὸ ὑπὸ τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον δὲν ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις ἄνευ προηγουμένης προεργασίας. Τοὐναντίον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ἡ μελέτη τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κορυζῆ, καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ μελέτη τοῦ κ. Σαλβατώρ, ἐγένετο ἐπεξεργασία τῶν δύο αὐτῶν σχεδίων ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ κ. Σβώλου καὶ κατηρτίσθη νομοσχέδιον δεχθὲν τὰς καλλιτέρας τῶν διατάξεων τῶν δύο προτάσεων, οὕτως δ’ ἀπετελέσθη τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς εἰδικῶς συσταθείσης Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Καραπάνου. Εἶναι γνωστόν, ἐκ τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν τελευταίως, μάλιστα μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως ὅτε καὶ ἐξεδόθη μία πραγματεία πλήρης ὑπό τοῦ δικηγόρου κ. Χέλμη, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι θὰ καθίστατο πολὺ εὐχερέστερον τὸ ἔργον της. Εἶναι γνωστὸν λέγω ἐκ τῶν συζητήσεων ὅτι ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἐκληροδότησε πολλὰς συμφορὰς καὶ εἰς τοὺς νικητὰς καὶ εἰς τοὺς ἡττημένους τὴν ἑπομένην τῆς λήξεως τοῦ πολέμου ὠρθώθησαν ἐνώπιον τῶν Κυβερνήσεων ὅλων τῶν Κρατῶν διάφορα οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ προβλήματα πάσης φύσεως τῶν ὁποίων ἡ λύσις ἦτο ἐπιτακτική, ἀλλὰ καὶ τῶν ὁποίων ἡ λύσις δὲν ἦτο εὐχερὴς ἄνευ γνώσεων καὶ ἐνασχολήσεων εἰδικῶν καὶ ἰδιαιτέρας διαρκοῦς παρακολουθήσεως τῶν διαφόρων κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν φαινομένων, διότι ἄνευ τῆς εἰδικωτέρας αὐτῆς γνώσεως καὶ μελέτης καὶ ἄνευ τῆς παρακολουθήσεως αὐτῶν καθίστατο ἀδύνατος ἡ λεπτομερειακὴ μελέτη καὶ παρακολούθησις αὐτῶν ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων καὶ ὑπὸ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ὡς ἰδιαίτερον σκοπὸν καὶ ὡς ἰδιαιτέραν ἐνασχόλησιν τὰς εἰδικὰς μελέτας ἐπὶ κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν προβλημάτων. Ἀλλὰ δὲν ἦτο αὐτή μόνον ἡ ἀνάγκη. Ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἔσπειρε πανταχοῦ τήν δυστυχίαν. Αἱ διάφοροι κοινωνικαὶ ὁμάδες ἐπειδὴ αἱ Κυβερνήσεις τῶν διαφόρων Κρατῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρακολουθήσωσι τὰς ἀνάγκας των αἵτινες ἐνεφανίζοντο πολλαὶ συγχρόνως καὶ νὰ τὰς θεραπεύσωσιν ἐγκαίρως, ἡνοῦντο μεταξύ των καὶ ἐσχημάτιζον Συνδικάτα ἵνα προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἔστιν ὅτε νὰ ἐπιβάλουν τὴν θέλησίν των. Ἐντεῦθεν δὲ αἱ συνδικαλιστικαὶ ροπαὶ ἤρχισαν ἐντονώτερον νὰ ὑπάρχωσι κατέστησαν ἐντονωτέραν τὴν συνειδητοποίησιν τῶν κοινωνικῶν διαφορῶν καὶ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν συμφερόντων καὶ ἔτεινον πλέον νὰ μεταβάλωσι τὸν ρυθμὸν τὸν ἰσχύοντα τὴν βάσιν τὴν ἰσχύουσαν τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Διότι ἔτεινεν ὁλοὲν μειούμενος πλέον ὁ ἀτομικισμὸς ὡς βάσις τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἤρχισε νὰ ὑποχωρῇ αὐτὸς καὶ νὰ ὑποκαθίσταται ὁσημέραι ἀπὸ τὸν συλλογικὸν ρυθμὸν καὶ τὴν ὁμαδικὴν ζωήν, κινουμένην ἐντὸς πλαισίου κοινῶν συμφερόντων, τάξεων ἢ καὶ ὁμάδων ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου ἦτο ὅτι αὐτὴ ἡ τόνωσις τῶν συνδικαλιστικῶν ροπῶν εἶχε καταστήσει ἐντονώτερα τὰ φαινόμενα τῆς διαστάσεως καὶ οὕτω τὰ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ προβλήματα κατέλαβον ἐξέχουσαν θέσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν κάθε τόπου. Ἐκτὸς λοιπὸν τῆς ἀνάγκης τῆς μεγαλειτέρας μελέτης καὶ τῶν εἰδικῶν γνώσεων ἀνέκυπτεν ἡ ἀνάγκη τοῦ συντονισμοῦ τῶν διαφόρων ἑκατέρωθεν ροπῶν καὶ τῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐναρμονίσεώς των ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως τὰ πολιτικὰ σώματα ὅταν ἔρχωνται ἐνώπιον αὐτῶν τοιαῦτα ζητήματα, ἔχωσιν ὅλην τὴν ἀναγκαίαν προεργασίαν νὰ δώσωσι λύσεις πρακτικάς, ἐπωφελεῖς καὶ ἱκανοποιούσας κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς πλείονας τῶν διϊσταμένων ἀπόψεων καὶ μὴ παρορῶντα, ἐν μέσῳ τῶν συγκρουομένων συμφερόντων, τὰ δίκαια ἐξ αὐτῶν, νὰ ἀποβλέπωσιν τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Χώρας. Δευτέρα λοιπὸν ἀνάγκη ἦτο αὐτὴ τῆς ἐνηρμονισμένης λύσεως τῶν διαφόρων τούτων προβλημάτων. Τοῦτο ὅμως καθίσταται ἀπολύτως ἀδύνατον ἄνευ τῆς ὑπάρξεως ἰδιαιτέρου ὀργάνου τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἐνασχόλησιν τῆς εἰδικωτέρας μελέτης καὶ τῆς ἐναρμονίσεως τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν διαφόρων ὑπουργείων διότι ὑπὸ τὸν ὄγκον τὴν ποικιλίαν καὶ τὸ πολυσύνθετον ποὺ ἐνεφανίσθησαν τὰ διάφορα ταῦτα ζητήματα, καὶ ὑπὸ τὴν ἔκτασιν ποὺ ἔλαβον παντοῦ ὁ κύκλος τῆς ἐνεργείας τοῦ Κράτους ἀδύνατον ὁ ὑπουργὸς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνεργοῦν αὐτοὶ τὸν συντονισμὸν τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν μέτρων καὶ τὴν ἐναρμόνισιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν διαφόρων ὑπουργείων. Διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἀνεγνωρίσθη ὡς ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς μὲ τὸν διττὸν σκοπόν, πρῶτον τῆς εἰδικωτέρας μελέτης καὶ παρακολουθήσεως τῶν διαφόρων πολυσυνθέτων καὶ πολυποικίλλων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων τῆς μεταπολεμικῆς πολιτικῆς ζωῆς ὡς εἶπον, δεύτερον τὴν ἀνάγκην τοῦ συντονισμοῦ καὶ ἐναρμονίσεως τῶν δεδομένων λύσεων ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως καθορισθῇ πλέον μία κοινωνικοοικονομικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τῶν προβλημάτων τούτων, ἡ μονομερὴς λύσις τῶν ὁποίων ποικίλλουσα κατὰ ὑπουργεῖον δὲν συνετέλει εἰς τὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἁρμονίαν, ἀπαραιτήτους διὰ τὴν εὐρυθμίαν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Τέλος δευτερεύοντως ὅλως ἔθαλπε τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ θεσμοῦ καὶ ἡ ἐλπὶς ὅτι διὰ τῆς ἐπὶ τῷ αὐτῷ συγκεντρώσεως τῶν ἀντιπροσώπων διαφόρων, ἀντικρουόμενα συμφέροντα ἐχουσῶν, ὁμάδων θὰ ἐπήρχετο ἀμβλύτης τῶν διαφόρων συζητήσεων καὶ τὸ ἐπωφελὲς κοινωνικὸν ἀποτέλεσμα νὰ συνειθίζουν οἱ διάφοροι ἀντιπρόσωποι εἰς ἀμοιβαίας ὑποχωρήσεις ἵνα ἐπιτευχθῇ μία λύσις ἱκανοποιοῦσα κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ διάφορα συμφέροντα. Εἰς τὴν ἵδρυσιν δὲ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ ἔτειναν αἱ μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς προστασίας τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Εἶναι ἰδιαιτέρα ἀνάγκη νὰ τονισθῇ τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι μία ἐκ τῶν κυριωτέρων ἀντιρρήσεων κατὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου εἶναι ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀποτελεῖ ἕν τραῦμα, ἕν ράπισμα κατά....

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§180Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν, καὶ τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα εἰς τὴν ἀποδοχὴν ἀπὸ τὰ διάφορα κράτη τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ ἕνας ἄλλος λόγος ἐπὶ πλέον ἦτο ὅτι δι’ αὐτοῦ τείνει νὰ συμπληρωθῇ ὁ κοινοβουλευτισμὸς καὶ νὰ τονωθῇ ἡ ἔννοια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Διότι οἱ διάφοροι ἐχθροὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἐκμεταλλευόμενοι τὴν κατάστασιν ἔλεγον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι ἦτο δυσχερὲς ὑπὸ τὴν μονομερῆ σύνθεσιν τῶν κοινοβουλευτικῶν σωμάτων νὰ ὑπάρξουν συζητήσεις ἀποτελεσματικαὶ καὶ λύσεις πρακτικαὶ καὶ συντονισμέναι οἰκονομικῶς πολιτικῶς ἐπὶ τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου παρίστανον εἰς τὸν τόπον ὅτι ὁ κυριώτερος αἴτιος τῆς κακοδαιμονίας αὐτῆς, ἦτο ἡ ὕπαρξις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Καὶ ἔχουν φθάσει μάλιστα πολλοὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Γάλλος σοφὸς Duguit νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ σύστημα τὸ ἀντιπροσωπευτικόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ ἀντιπροσωπείαν συμφερόντων. Διότι, λέγουν αὐτοί, ὁ σημερινὸς χαρακτὴρ τῆς κοινωνίας εἶναι ἡ ὁμαδικὴ ζωὴ καὶ ὁ συνδικαλισμός. Ἑπομένως ὅλα τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν λύσιν τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων ὀφείλονται εἰς τὸν κοινοβουλευτισμόν. Ἐντεῦθεν δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ φόβος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν τοιούτων ὀργανισμῶν ἐπέρχεται τραῦμα ἐν τῷ Κοινοβουλευτισμῷ. Διότι τὰ ὄργανα ταῦτα εἶναι συμπληρωματικὰ τῶν διαφόρων πολιτικῶν σωμάτων, ἀφοῦ διατηρῇ πάντοτε ἡ Κυβέρνησις τὴν πρωτοβουλίαν τῶν πολιτικῶν σωμάτων τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς γενικῆς των μορφῆς εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωσι ὑπ’ ὄψει ὅλας τὰς ἀπόψεις καὶ νὰ προκρίνουν ἐκ τῶν ὑποδεικνυομένων τὴν καλλιτέραν ἄποψιν καὶ ἐκείνην ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς περισσοτέρας κοινωνικὰς τάξεις. Ταῦτα γενικῶς. Εἰς τὸ δημοσιευθὲν τεῦχος εἶναι ἐγγεγραμμένη, ἰδίως εἰς τὴν μελέτην τοῦ κ. Κορυζῆ, ἡ ἁρμοδιότης, ἡ σύνθεσις καὶ ὁ τρόπος τῆς λειτουργίας τῶν περισσοτέρων οἰκονομικῶν συμβουλίων τῶν διαφόρων κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Συνοπτικῶς καὶ μόνον χάριν τῆς πληρότητος τῆς εἰσηγήσεως θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὀλίγα περὶ αὐτῶν εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἀναφερομένων εἰς τὰς ἐκθέσεις. Θὰ ἐξετάσω δὲ ταῦτα, ἀκριβῶς διὰ νά καταλήξω εἰς τὸ τέλος εἰς τὴν διχογνωμίαν τῶν μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ποῖον εἶναι τὸ σύστημα ὅπερ δέον νὰ προκριθῇ ἐν Ἑλλάδι. Εἰς τὴν Γερμανίαν τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται «οἰκονομικὸν συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας» εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπαναστάσεως, τῆς συνδικαλιστικῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1918.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ὀνομάσωμεν συνδικαλιστικὴν ἐπανάστασιν, εἶναι δημοκρατικὴ ἐπανάστασις.

§182Χ. ΛΑΔΑΣ. Δημοκρατικὴ ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τὴν πίεσιν συνδικαλιστικῶν ροπῶν.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦτο ἐπανάστασις συνδικαλιστικὴ θὰ ἦτο συνδικαλιστικὸν καὶ τὸ Κράτος.

§184Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν εἶχε τόσην δύναμιν ἡ ἐπανάστασις ὥστε νὰ τὸ ἐπιβάλῃ διότι δὲν εἶχον τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Ἐρριὼ εἰς τὴν Γαλλίαν ἐνῷ εἶχεν ὁλόκληρον τὴν διάθεσιν νὰ τὸ ἐπιβάλῃ, δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, περιορισθεὶς δὲ οὗτος μόνον εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπόρεσε νὰ τὸν ἐπιβάλῃ διότι ἐπλειοψήφουν τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα.

§186Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ βάσις Δημοκρατική, ἀλλ’ ἡ οὐσία ἦτο συνδικαλιστική.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἦτο ἀποτέλεσμα τῶν συνδικαλιστικῶν ροπῶν αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον τότε ἐν Γαλλίᾳ.

§188Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀπόδειξις ὅτι τὸ ἄρθρον 165 τοῦ Συντάγματος τῆς Βεϊμάρης, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν συνταγματικὴν κατοχύρωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου, καὶ τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: Ὅτι τὰ συμβούλια θὰ συνεργάζωνται εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς νομοθεσίας ἐπὶ οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων. Δηλαδὴ καθιερώνει τὸ Σύνταγμα αὐτὸ ἕνα σῶμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει μὲν ἁρμοδιότητα πρὸς λῆψιν ἀποφάσεων— καὶ ἐνῶ προκαλεῖ τὴν προσοχὴν τῶν κ. βουλευτῶν, διότι ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μακκᾶ νὰ γίνῃ δεκτὴ πρότασις ἀνάλογος καὶ ἐδῶ καὶ ἡ ὁποία ἀπερρίφθη—ἀλλ’ εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὴν νομοθετικὴν μηχανὴν τῆς Χώρας κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ ἀπεριόριστον ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς λήψεως τῶν νομοθετικῶν μέτρων. Διότι ναὶ μέν, λέγει τὸ Σύνταγμα τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐπεβλήθη δυνάμει τοῦ Συντάγματος ὅπως ὅλα τὰ περιέχοντα κοινωνικὸν ἢ οἰκονομικὸν περιεχόμενον νομοσχέδια, δέον νὰ ὑποβάλωνται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὸ Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ συντάσσῃ σχέδια νόμων ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται μὲν νὰ διαφωνήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀλλ’ ὀφείλει νὰ τὰ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Ράϊγχσταχ, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἀποστέλλει καὶ ἀντιπροσώπους τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις των. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐνῶ δὲν εἶναι σῶμα τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἀποφάσεις, εἶναι συνδεδεμένον ὅμως ἀρρήκτως μὲ τὴν μηχανὴν τὴν Κοινοβουλευτικήν. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν παρὰ ἕνα μόνον βῆμα ἀπὸ τοῦ νὰ καταστῇ τὸ Οἰκονομικὸν Συμβούλιον πολιτικὴ συνέλευσις μὲ δικαίωμα ἀποφάσεων. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἔχει 1) τριπλῆν ὀργάνωσιν, τυπικὴν αὐτόνομον διοικήσεως. Ἀρχίζει ἀπὸ τὰ ἐργατικὰ συμβούλια ἑκάστης ἐπιχειρήσεως προχωρεῖ εἰς τὰ περιφερειακὰ ἐργατικὰ συμβούλια, κατὰ ὡρισμένας οἰκονομικὰς περιφερείας καὶ καταλήγει εἰς τὸ ἐργατικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Τὰ μέλη ἐκλέγονται δι’ ἀμέσου μυστικῆς καὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς. Ἀφ’ ἑτέρου 2) ἔχει μίαν ὀργάνωσιν καί οἰκονομικὸν κλάδον μὲ παραστατικὸν σύνδεσμον «οἰκονομ. συμβ. τῆς Ἐπικρατείας» ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται εἰς τὴν προεργασίαν τῶν διαφόρων νομοσχεδίων. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα μὲ ὅλον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1918 καὶ ἐφ’ ἑξῆς εἶχε ἀρχίσει αὐτὴ ἡ συνδικαλιστικὴ ροπή, ἐν τούτοις οὔτε εἰς τὴν Γερμανίαν δὲν κατωρθώθη νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ συμβούλιον αὐτό, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ ὅτι ἀπῃτεῖτο καὶ προεργασία τῆς ἐκλογῆς ἐκ μέρους τῶν ὀργανώσεων. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔγινε τὸ 1920 ἕνα προσωρινὸν συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀπετελέσθη ἐκ 326 μελῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἀντιπρόσωποι τῶν ὑφισταμένων ὀργανώσεων, 12 ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως καὶ 12 τῶν χωρῶν. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ εἰργάσθη καὶ δὲν εἰργάσθη, διότι τὰ ἀποτελέσματά του πενιχρότατα ἀναφέρονται λεπτομερῶς ἐν πολλοῖς εἰς τὴν μελέτην τοῦ κ. Χέλμη, μέχρι τοῦ 1923. Ἀλλὰ παρετηρήθη ἐκεῖ ὅτι τὰ διάφορα μέλη τοῦ συμβουλίου μετέβαλλον τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον εἰς πεδίον κοινοβουλευτικῆς δράσεως, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατηργήθησαν αἱ συζητήσεις ἐν ὁλομελείᾳ, αἱ δὲ ἁρμοδιότητές του περιῆλθον εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ τέλος τὸν Ἰούλιον τοῦ 1917 ἐπεβλήθη σχέδιον νόμου εἰς τὸ Ράϊχσταγ περὶ ὁριστικοῦ συμβουλίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχονται πλεῖσται μεταρρυθμίσεις. Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὴν σύνθεσιν 1) ἀπαρτίζεται ἐξ 151 μελῶν διοριζομένων ἐπὶ ἑξαετίαν μὲ τριετῆ ἀνακαίνισιν τοῦ ½, καθιερώνει ἐπαγγελματικὴν ἐκπροσώπησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανώσεων καὶ κατὰ λόγον σημασίας ἑκάστου κλάδου. Προνοεῖ περὶ τῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ τῶν μὴ ὀργανωμένων οἰκονομικῶν δυνάμεων. Ζητεῖ τὴν ἀριθμητικὴν ἰσορροπίαν ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν καὶ ἐξασφαλίζει τὴν συμμετοχὴν εἰδικοτήτων καὶ ἐξεχουσῶν οἰκονομικῶν προσωπικοτήτων. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς πρὸς τὴν θέσιν αὐτοῦ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς πολιτείας δὲν εἶναι ἁπλῶς τεχνικὸν συμβούλιον, ἀλλὰ διοικητικῶς αὐτόνομος ἀρχή, διότι ἔχει καὶ αὐτὸ πρωτοβουλίαν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποστέλλει εἰς τὸ Ράϊχσταχ ἀντιπροσώπους πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεών του. Τέλος ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν θέτει εἰς κανόνα οὐχὶ τὴν ὁλοκληρίαν ἀλλὰ τὰς ἐπιτροπὰς καὶ καθιεροῖ ἰδιαιτέραν ἐπιτροπὴν ἐρευνῶν διὰ ζητήματα οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικά. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ὅτι ὑπάρχει μία φράσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως παραληφθεῖσα ἐκ τοῦ τυπογραφείου, διότι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἐψηφίσθη μὲν τὸν Ἰούνιον 28 ἀπὸ τὸ Ράϊχσταχ ἀλλ’ ἐπειδὴ μετέβαλε τὴν συνταγματικὴν μορφὴν τοῦ ἄρθρου 165 ἔπρεπε νά ὑποβληθῇ εἰς τὸ Ράϊχσταχ ὅπερ δὲν ἔγινε μέχρι σήμερον. Ἕνεκα τούτων οὐσιαστικῶς τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον ἐν Γερμανίᾳ ἀργεῖ, διότι λέγεται μὲν ὁριστικὸν οἰκονομικὸν συμβούλιον, ἀλλὰ δὲν ἔφθασε ἀκόμη μέχρι τοῦ Ράϊχσταχ. Τοῦτο τὸ δέχονται ὅλοι οἱ συγγραφεῖς μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ Prelot εἰς τὸ ἔργον του la representation professionelle dans l’ Allemagne contemporaine. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφήνω τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη, διότι θὰ μᾶς χρησιμεύσουν περαιτέρω, καὶ φθάνω εἰς τὸ ὅτι πρῶτος ὁ Herriot διὰ τῶν διαταγμάτων τῆς 16 Ἰανουαρίου καὶ 19 Ἰουνίου 1915 ἵδρευεν τὸ ἐθνικὸν οἰκονομικὸν συμβούλιον τῆς Γαλλίας ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν προτείνεται καὶ ἐδῶ δηλαδὴ ὡς ἔγκυρον ὄργανον οἰκονομικῶν μελετῶν, Στηριζόμενον εἰς τὴν συνεργασίαν ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ διακεκριμένων ἁρμοδίων προσώπων. Διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ὀργανώσεων ὡρίσθη ὅτι θὰ προτείνονται μόνον ὑπὸ ἐκείνων τῶν ὀργανώσεων, τὰς ὁποίας ὑποδεικνύει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὑπάρχει καὶ μία διαδικασία ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας σχετικῶς πρὸς τὴν ὀργάνωσιν. Τὸν Νοέμβριον τοῦ 1924 ἡ Κυβέρνησις Πουανκαρὲ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἄρθρου, τοῦ ἄρθρου 134, τοῦ νόμου περὶ προϋπολογισμοῦ τῆς 29 Ἀπριλίου 1926, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο ἐξουσιοδότησις νὰ ἱδρυθῇ τοιοῦτον οἰκονομικὸν συμβούλιον, ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ἀνωτάτου ἐθνικοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου, τοῦ ὁποίου τὰ μέλη ὡρίσθησαν 169, ἐκλεγομένων ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν τάξεων. Εἰς τὴν Ρωσσίαν κατὰ τὸ Σύνταγμα τῆς Σοσιαλιστικῆς ὁμοσπόνδου Δημοκρατίας τῶν Σοβιὲτ τῆς Ρωσσίας (Répu blique Sosialiste Fédérative des Soviets de Russie) τῆς 10 Ἰουλίου 1918 ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις τῶν συμφερόντων ἐν τῇ στενωτέρᾳ οἰκονομικῇ ἐννοίᾳ τῆς γνωμοδοτήσεως, δηλαδὴ εἰς κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ ζητήματα, εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ξένη, δι’ ὃ ὑπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀρτιωτέρας οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, ἡ Σοβιετικὴ Κυβέρνησις ἵδρυσε τὸ «ἀνώτατον συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας», ὅπερ εἶναι ἡ κορυφὴ ὀργανώσεως διαδοχικῶς μὲ κατωτάτην βαθμίδα τὰ συμβούλια τῶν ἐργατῶν ἐλέγχου ἐπιχειρήσεων, καὶ ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν μελέτην τῆς νομοθετικῆς ὀφειλομένης ρυθμίσεως τῶν ζητημάτων τῶν βιομηχανιῶν, τὴν ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως μελέτην τῆς ἀκολουθητέας βιομηχανικῆς πολιτικῆς καὶ τὴν ἐν τῇ πράξει παρακολούθησιν ἐπὶ σκοπῷ ἐπιτεύξεως ἑνιαίας ρυθμίσεως τοῦ συνόλου τῆς Ἐθνικῆς βιομηχανίας. Εἰς τὴν Ρουμανίαν ἔχει κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Ρουμανικοῦ Συντάγματος «νομοθετικὸν συμβούλιον» γνωμοδοτικὸν μὲ γνώμην ζητημάτων ὑποχρεωτικῶς ὅλων τῶν νομοσχεδίων, τὸ τρίτον τμῆμα τοῦ ὁποίου εἶναι τὸ τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς νομοθεσίας. Τὰ μέλη διορίζονται καὶ δὲν ὑπάρχει ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ἱδρύθη διὰ Β. Δ. τῆς 6 Σεπτεμβρίου τοῦ 1923 «Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας» μετὰ τὴν συγχώνευσιν εἰς ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῶν 3 ὑπουργείων Γεωργίας. Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Ἀπαρτίζεται ἐκ 50 περίπου μελῶν, καταργηθεισῶν τῶν μονίμων Ἐπιτροπῶν τῶν τριῶν ὑπουργείων καὶ χαρακτηρίζεται ὡς «Τεχνικὸν οἰκονομικὸν ὄργανον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». Τὰ μέλη διορίζονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ σημειωθῇ ὅτι διὰ νόμου τοῦ 1926, ἡ Φασιστικὴ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἱδρύσῃ συνδικαλιστικὸν Κράτος, ἀλλὰ μὲ ἓν μόνον ἀνεγνωρισμένον συνδικάτον δι’ ἕκαστον ἐπάγγελμα καὶ μὲ ἀπαγόρευσιν τῶν ἀπεργιῶν καὶ τῶν λὸκ ἄουτ ὑπὸ ποινὰς αὐστηράς. Συνέπεια τούτου ὑπῆρξεν ἡ ἐξάλλειψις πάσης συνελεύσεως ἐκλεγομένης διὰ τῆς ψήφου ἀτόμων καὶ ἡ ἵδρυσις Κοινοβουλίου συνδικαλιστικοῦ, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ συγχρόνως ἀντὶ τοῦ δόγματος τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας ἀνεγνωρίσθη τὸ δόγμα τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους. Οὕτω δὲ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1928 οὐδεὶς δύναται νὰ εἶναι ὑποψήφιος βουλευτὴς ἂν μὴ προταθῇ παρὰ τῶν ὁμοσπονδιῶν καὶ συνδικάτων καὶ τῶν κοινωνικῶν καὶ ἐπιστημονικῶν ὀργανώσεων τῶν ἀναγνωριζομένων ὑπὸ τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν ἵδρυσε διὰ Διατάγματος τὴν 5 Νοεμβρίου 1920 «Συμβούλιον δι’ οἰκονομικὰ ζητήματα» ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ 150 μέλη, κατὰ τὰ ⅖ ἐξ ἐργατῶν, ⅖ ἐξ ἐργοδοτῶν καὶ ⅕ ἐξ εἰδικῶν ἐπιστημόνων καὶ καταναλωτῶν. Τὰ μέλη διορίζονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν συνεννοήσει πρὸς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις, αἵτινες προτείνουν. Τὸ συμβούλιον εἶναι συμβουλευτικόν. Εἰς τὴν Πολωνίαν τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος προβλέπει οἰκονομικὴν αὐτοδιοίκησιν δι’ ἱδρύσεως «Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Ἐπιμελητηρίου». Ἤδη λειτουργεῖ ἀπὸ τοῦ 1926 προσωρινὸν οἰκονομικὸν συμβούλιον ἐξ 110 μελῶν, διὰ νὰ συνεργάζηται μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν σύνταξιν τῶν νομοσχεδίων καὶ ἐμπορικῶν συμβάσεων, νὰ δίδῃ τὴν γνώμην του ἐφ’ ὅλων τῶν οἰκονομικῆς φύσεως προβλημάτων, νὰ ἐπιλαμβάνηται ἐρευνῶν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ νὰ προτείνῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα, ὑπάρχει ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις χωρὶς τὰ μέλη νὰ εἶναι ἀνακλητὰ ὑπὸ τῶν ὀργανώσεων. Εἰς τὴν Ἰαπωνίαν τὴν 6 Δεκεμβρίου 1928 ἱδρύθη οἰκονομικὸν συμβούλιον διὰ νὰ μελετᾷ τῇ προτάσει τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τὰ προβλήματα τῆς Χώρας καὶ νὰ προτείνῃ λύσεις. Ἀπαρτίζεται ἀπὸ 20 τακτικὰ μέλη διοριζόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ προσωρινὰ δι’ εἰδικὰ θέματα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἱδρύθη τελευταίως τὴν 27ην Ἰανουαρίου 1920 οἰκονομικὸν συμβούλιον ὑπὸ τύπον ἰνστιτούτου μελετῶν. Τὰ μέλη διωρίζονται ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργοῦ λόγῳ ἐγκυρότητος οἰκονομολογικῶν μελετῶν καὶ πείρας. Ἀξίζει τὸν κόπον νὰ διαβάσῃ τις ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος διότι ἐμφανίζεται ἐκεῖ ὅλη ἡ ἁπλότης καὶ ἡ λυτότης τῶν Ἄγγλων. Εἶναι ὁλόκληρον δημοσιευμένον εἰς τὴν ἀρτίαν μελέτην τοῦ Χέλμη. Οἰκονομικὰ συμβούλια ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν Ἱσπανίαν, εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ εἰς τὸ Μεξικόν. Συμπέρασμα: Ἔχομεν 5 κατηγορίας οἰκονομικῶν συμβουλίων. Πρώτη κατηγορία: Ὅπου εἶναι ἀπόρροια ἐφαρμογῆς καθαρῶς σοσιαλιστικῶν ἀρχῶν (ὡς ἡ Ρωσσία). Δεύτερον: Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπέρρευσαν ἀπὸ ἰσχυρὰν σοσιαλιστικὴν ροπὴν κίνησιν ἐν μέρει ἐπιτυχοῦσαν ἐν Γερμανίᾳ καὶ Γαλλίᾳ. Τρίτον.: Τὰ ἀπορρεύσαντα ἐξ ἁπλῆς μιμήσεως καὶ διακρινόμενα διὰ τὴν συντηρητικότητά των ὅπως εἶναι ἡ Τσεχοσλοβακία. Τέταρτον: Τὰ δημιουργηθέντα χάριν ὑποστηρίξεως δικτατορικῶν καθεστώτων ὅπως εἶναι ἡ Ἱσπανία καὶ ἡ Ἰταλία. Πέμπτον: Εἶναι τὰ διατυπωθέντα μὲ καθαρῶς βοηθητικὸν χαρακτῆρα ὅπως εἶναι ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἰαπωνία. Ἑπομένως ἐν τῇ κυριολεξίᾳ οἰκονομικὰ συμβούλια ὑπάρχουν μόνον ἐν Γερμανίᾳ, Γαλλίᾳ, Ρωσσίᾳ καὶ Τσεχοσλοβακίᾳ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰδικώτερον τὴν Γʹ Συνέλευσιν ὁ μακαρίτης Γούναρης εἶχε ὑποβάλει τὴν γνωστὴν πρότασιν, περὶ ἱδρύσεως ἑνὸς παρακοινοβουλίου, ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως. Λέγεται καὶ γράφεται ὅτι αὐτὸ ἐγένετο κατ’ ἀπομίμησιν τῶν ἐν Γερμανίᾳ κρατούντων. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἀντιθέτως εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διδάσκει ὁ Duguit ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἄλλαι κορυφαὶ αἱ ὁποῖαι ὁμιλοῦν περί τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ σώματος τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Ἰσχυρίζομαι λοιπόν, ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι βελτίωσις τῆς Γαλλικῆς προτάσεως Duguit. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀνοίξετε τὸ σύστημα τοῦ Duguit καὶ θὰ ἴδετε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἐνώπιον τῆς συνελεύσεως ὁ μακαρίτης Γούναρης. Ἡ Γʹ Συνέλευσις διελύθη καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι, ἡ πρότασις ἔμεινεν ἐκκρεμής. Ἀπὸ τῆς προτάσεως καὶ ἐφεξῆς ἐδημιουργήθησαν δύο ἰσχυραὶ ροπαί, Ἡ μία ροπὴ ἦτο περὶ ἱδρύσεως παρακοινοβουλίου μείζονος ἐκτάσεως τοῦ Γερμανικοῦ. Εἶχον τὴν ἀξίωσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὄχι μόνον νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνωμοδότησίς του ἀλλὰ νὰ ἔχῃ καὶ δικαίωμα ἀναπομπῆς, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐὰν ψηφίσῃ παρὰ τὴν γνώμην του νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀναπομπῆς. Ἡ δευτέρα ροπὴ εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὸ παρακοινοβούλιον. Ἡ συζήτησις ἦλθεν ἐπὶ τάπητος κατὰ τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἡ ὁποία ἐξετέλεσε καὶ καθήκοντα συντακτικῆς συνελεύσεως καὶ ἐκεῖ ἀνεπτύχθησαν πάλιν δύο διάφοροι ἀπόψεις. Ἡ μία πλευρὰ λέγει, ὅτι τὴν πολιτικὴν ἐκπροσώπησιν ἀποδίδει ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ἱκανὴ διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν νομοθεσίαν, ἀπεδείχθη ὅμως ἀνίκανος διὰ τὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν νομοθεσίαν. Ὅτι ἀφοῦ βάσις τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς ἦτο ἡ ἀριθμητικὴ μονὰς τοῦ πολίτου, βάσις τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀντιπροσωπεία τῶν τάξεων. Ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἰδιαίτερος χαρακτὴρ τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἶναι ἡ ὁμαδικὴ καὶ συλλογικὴ ζωή, νὰ λησμονήσωμεν ὅτι δὲν ἀποτελοῦν τὸ Κράτος μόνον τὰ ἄτομα καὶ τὰ κόμματα, ἀλλὰ ἰδίως τὰ συνδικάτα καὶ εἶπον ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς πρέπει νὰ γίνῃ καὶ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα, τοῦ ὁποίου ἡ σύνθεσις νὰ εἶναι ἀντιπροσωπευτικὴ τῶν διαφόρων τάξεων. Ἄλλοι ἀντιθέτως ὑπεστήριζον ὅτι ἡ Ἐθνικὴ κυριαρχία εἶναι ἀρχὴ Δημοκρατικὴ ἑπομένως εἶναι ἀνεπείδεκτος ἐκπροσωπήσεως τῶν διαφόρων ὁμαδικῶν συμφερόντων. Πρέπει νὰ ἔχῃ γενικότητα εἰς τὴν ἐκπροσώπησίν της. Πάντες λέγουν ὡς πολῖται διὰ τῆς καθολικῆς των ψήφου ἀντιπροσωπεύονται εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν εἰσαχθῇ ἀντιπροσώπευσις τῶν τάξεων αὐτῶν θὰ εἰσαχθῇ προνόμιον τάξεως μὲ διπλῆν ψῆφον καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπέλθῃ ἀμφισβήτησις τῶν διαφόρων ἀντιθέτων συμφερόντων ἐκ τῆς συζητήσεως, τοὐναντίον θὰ ἐπέλθῃ μία διαιώνισις τῆς διαμάχης, διότι εἶναι ψεῦδος, εἶναι ὀφθαλμαπάτη, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγομεν ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν διαφόρων ἐπαγγελματιῶν εἰς τὴν Γερουσίαν θὰ ὑπάρχῃ πλέον καὶ εἰδικότης καὶ εἰδικοποίησις, διότι λέγουν ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων δὲν θὰ ἔχουν εἰδικότητα, θά ἔχῃ ὁ εἷς μόνον τὴν εἰδικότητά του καὶ οἱ ἄλλοι θὰ εἶναι ἀνίδεοι αὐτῆς, εἰδικοὶ δι’ ἄλλας, ταὐτοχρόνως δὲ θὰ τοὺς λείπῃ ἡ λεπτὴ πολιτικὴ κρίσις διὰ νὰ δώσουν μίαν γενικωτέραν λύσιν ἐπὶ γενικωτέρων ζητημάτων. Ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων ἔγεινε ὅπως ἔγεινε καὶ ἡ Γερουσία. Εἰς τὸ Σύνταγμα ἐθέσαμεν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται ἡ ἐκλογὴ ὅλων τῶν γερουσιαστῶν διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας καὶ μᾶλλον τοῦ μεγίστου μέρους αὐτῆς πλὴν δι’ ἑνὸς μικροῦ ἀριθμοῦ γενομένης δεκτῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, καὶ συνεκροτήθη καὶ εἶναι σήμερον κατηρτισμένη ἡ Γερουσία. Τὰ λέγω αὐτὰ διότι ὑπάρχει τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν Γερουσίαν συγκροτημένην κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην τὴν συγκρότησιν τῆς Γερουσίας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου καὶ παρ’ ὅτι ἔχομεν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας φερομένης ἀπὸ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, δὲν ἔχομεν τὸ μεγαλείτερον κεφάλαιον τῆς προπαρασκευῆς τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς συστηματικῆς παρακολουθήσεως. Ἐπιπροσθέτως δὲ μᾶς λείπει ὁ συντονισμὸς καὶ ἡ ἐναρμόνησις τῶν διαφόρων λύσεων εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἀκολουθεῖ ἰδικήν του οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἥτις οὐχὶ σπανίως ὁδηγεῖ εἰς ἀντιθέτους λύσεις, μὴ δυναμένου τοῦ Πρωθυπουργοῦ, λόγῳ τοῦ πολυασχόλου αὐτοῦ, νὰ παρακολουθῇ τὰς διαφόρους λύσεις αἵτινες δίδονται ὑπὸ τῶν διαφόρων κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν λόγῳ τοῦ ἀρχαίου συστήματος τοῦ συγκεντρωτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ ἐν Ἑλλάδι. Ἑπομένως οὔτε προπαρασκευαστικὴ ἐργασία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μὲ τὴν συγκρότησιν τῆς Γερουσίας, οὔτε ὁ συντονισμός, ὁ ἀπαραίτητος· τρίτον ἀκόμη τὸ πολυμελὲς τῶν νομοθετικῶν σωμάτων δὲν εἶναι περιβάλλον ἱκανὸν διὰ σοβαρὰν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Τὰ κοινοβουλευτικὰ σώματα δύνανται μὲν νὰ συζητῶσιν ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ μελετῶσι. Ἐὰν δὲν ἔλθουν μελετημένα τὰ ζητήματα πληρέστατα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις. Ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν διαφόρων αὐτῶν λόγων καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς τεχνικοῦ ὀργάνου συμβουλευτικοῦ τῆς Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Σκοπὸν ὁρίζει τὸ Οἰκονομικὸν συμβούλιον ὅμοιον μὲ ὅλα τὰ Κράτη, δηλαδὴ τὴν παρακολούθησιν καὶ τὴν μελέτην τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν προβλημάτων τῆς χώρας καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκφέρει γνώμην διὰ τὴν πληρεστέραν αὐτῶν λύσιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἀναγράφεται ἡ δικαιοδοσία. Τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον ἀναγράφει τρεῖς καὶ ἀφίνει καὶ μίαν πρωτοβουλίαν εἰς τὸ συμβούλιον. Δηλαδὴ εἰς τὸ Συμβούλιον δύναται νά ἀπευθύνεται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ λαμβάνῃ τὴν γνωμοδότησίν του ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον θὰ κάνῃ τὴν μελέτην καὶ θὰ ἐκφέρῃ γενικωτέραν κρίσιν ὑποδεικνύων τὴν ἀκολουθητέαν ὁδόν. Ἐπίσης δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλλῃ πρὸς τὸ συμβούλιον καὶ σχέδια νόμου καὶ διατάγματα. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ δύναται νὰ κάμνῃ καὶ τὴν ἐργασίαν ἣν κάμνει τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Δύναται δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νά στέλλῃ πρὸς τὸ Συμβούλιον καὶ κανονιστικὰ διατάγματα οἰκονομικοῦ περιεχομένου καὶ νὰ λαμβάνῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ. Ὑπάρχει ἐπίσης καὶ μία τρίτη παράγραφος διαγράφουσα μίαν πρωτοβουλίαν, ἤτοι ὅταν ὑπάρχει μία πλειοψηφία τῶν ⅔ δύναται τὸ συμβούλιον νὰ ἐκφράσῃ εὐχὰς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ὑπέγραψε τὴν τρίτην αὐτὴν παράγραφον διότι ἠθέλησε νὰ ἀφίσῃ καθαρῶς ἔκδηλον τὸν συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα τοῦ συμβουλίου ὅπως δίδεται ὑπὸ τῶν 2 προηγουμένων παραγράφων. 1) Ὡρίσθη λοιπὸν ὅτι ἡ δικαιοδοσία εἶναι καθαρῶς συμβουλευτικὴ καὶ ὅτι τὸ ἔργον του θὰ εἶναι ἡ ὑποβολὴ ἀντικειμενικῶν γνωμῶν γενικωτέρων λύσεων καὶ ὄχι ὁ καταρτισμὸς νομοσχεδίων παρὰ κατ’ ἐξαίρεσιν ὅταν ἡ Κυβέρνησις τὸ θελήσῃ, Ποῖαι εἶναι αἱ χαρακτηριστικαὶ καὶ αἱ θεμελιώδεις ἀρχαὶ τοῦ συμβουλίου ὅπως διατυποῦνται αὗται; Εἶναι ὅτι τὸ συμβούλιον εἶναι Σῶμα συμβουλευτικὸν μὲ προορισμὸν τὴν ἐπιστιμονικήν, πρακτικὴν καὶ ἀντικειμενικὴν μελέτην τῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων. Ἀναμφισβήτητον λοιπὸν εἶναι καὶ τὸ τονίζω ὅτι ὑπὸ τὴν μελέτην τοῦ συμβουλίου θὰ ὑπάγωνται μόνον τὰ θέματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις κρίνει ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ τὴν μελέτην τοῦ συμβουλίου, δηλαδὴ τὴν πρωτοβουλίαν τὴν διατηρεῖ ἀκεραίαν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ πρᾶγμα δὲ λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας συστάσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος παρ’ ἡμῖν ἔχει σημασίαν. Διότι ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ἐσχηματισμένην γνώμην ἐπὶ οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ προβλήματος νὰ τὸ εἰσήγαγεν εἰς τὸ συμβούλιον καὶ τοῦτο, νὰ ἀπήντα ἀντιθέτως τότε λόγῳ τοῦ κύρους ὅπερ θὰ ἀπέκτα σὺν τῷ χρόνῳ τὸ συμβούλιον θὰ ἔδιδεν ὅπλα ἐναντίον τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς π. χ. Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, μόνον ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσῆγε τὸ ζήτημα διὰ τὴν διατύπωσιν εἰς τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον, ἂν δὲν ἤθελεν δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον λοιπὸν παραμένει ἀκεραία εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τρίτον τὸ συμβούλιον ἐκδίδει γνωματεύσεις διὰ τῶν ὁποίων ὑποδεικνύει γενικὰς ἀκολουθητέας λύσεις. Δὲν συντάσσει νομοσχέδια. Ἡ σύνταξις τῶν νομοσχεδίων παραμένει δικαίωμα κατὰ πρῶτον λόγον τῶν ὑπηρεσιῶν. Δύναται ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὅταν θέλει νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸ συμβούλιον τὴν σύνταξιν νομοσχεδίων ἢ σχεδίου διατάγματός τινος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Μακᾶς ἐπρότεινεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ τεθοῦν διατάξεις καθ’ ἃς ἂν αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαὶ θέλουσιν, τότε νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ περιμένουν γνωμάτευσιν τοῦ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ συμβουλίου ἐπὶ νομοσχεδίων, περιεχομένου τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ συμβουλίου. Ἡ ἐπιτροπὴ μολονότι θὰ εἶχεν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ἀπέκρουσεν. Πρῶτον διότι ἀντίκειται εἰς τὸ ὅλον σύστημα τοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου ὡς ἱδρύεται τοῦτο παρ’ ἡμῖν. Διότι τοιαύτη τις ὑποχρεωτικὴ ἀναμονὴ θὰ τὸ συνέδεε μὲ τὴν νομοθετικὴν μηχανὴν κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν ἀφοῦ τὸ θέλωμεν μὲ καθαρῶς συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη πρότασις ἦτο ἀπό τινος ἀπόψεως καὶ ἀντισυνταγματικὴ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ περιμένῃ ὑποχρεωτικῶς γνωμάτευσιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ τὸν ὁποῖον νὰ συνδέσῃ μὲ τὴν νομοθετικὴν μηχανήν. Καὶ θὰ ἀντετίθετο ἡ πρότασις πρὸς τὸ ὅλον κοινοβουλευτικὸν σύστημα διότι ναὶ μὲν δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀλλὰ δύναται νὰ θέσῃ προθεσμία εἰς αὐτήν, ἧς παρερχομένης δύναται νὰ συζητήσῃ ἄνευ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς. Πῶς λοιπὸν θὰ νομοθετήσωμεν εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα γνωμάτευσιν ἐπιτροπῆς ὑποχρεωτικὴν καὶ δὴ ἐπιτροπῆς ὄχι κοινοβουλευτικῆς; Τέλος ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως θὰ ἦτο καὶ ἐπικίνδυνος διότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιβραδύνῃ τὴν λῆψιν μιᾶς ἀποφάσεως, εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἦτο ἴσως ἐπιβεβλημένη ταχεῖα λῆψις τῆς ἀποφάσεως, ἑπομένως τὸ συμβούλιον δὲν εἶναι παρακοινοβούλιον καὶ ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ δὲ τελικὴ ἀπόφασις ὑπάρχει εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, ὅλοι οἱ φόβοι λοιπὸν οἱ ὁποῖοι ἐξεφράσθησαν ἀντιθέτως εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμοι. Ἀποτελεῖ ἁπλῶς τεχνικὸν συμβούλιον βοηθητικὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ ἀφήνει πλήρη τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα. Ὡραίαν εἰκόνα τοῦ πράγματος αὐτοῦ ἔδωσε ὁ Πουανκαρὲ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του τῆς 7 Ἰουνίου 1928 πρὸς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν λέγων: «Οἱ νόμοι ἐπὶ τῶν συνδικάτων καὶ τῶν ἑνώσεων παρήγαγον εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν καὶ τὰ κοινωνικὰ ἤθη ἐπανάστασιν, ἥτις ἐν τῷ συνόλῳ της ὑπῆρξεν εὐτυχὴς καὶ γόνιμος, ἀλλ’ ἥτις ἵνα μὴ παρεκτραπῇ δέον νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Εἶναι βεβαίως χρησιμώτατον ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ νομοθετικὰ σώματα νὰ ἔχουν ἑκάστοτε καὶ ὑπευθύνως γνώμας τῶν βιομηχανικῶν, ἀγροτικῶν, ἐργοδοτῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων, ἀλλ’ εἶναι ἀναγκαῖον ἔναντι τῶν ὁμάδων τούτων, ἡ ἐκτελεστικὴ καὶ νομοθετικὴ ἐξουσία, φύλακες ἀμφότεροι τῶν προνομίων τοῦ Κράτους, νὰ διατηρήσουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς κρίσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως». Τὰς ὀρθὰς αὐτὰς σκέψεις τοῦ Πουανκαρὲ ἀκολουθεῖ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον καὶ ἐνίσχυσεν ἡ ἐπιτροπή. Ὡς πρὸς τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου στρατοῦ ἐξετάσαμεν τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου· ἀναφέρω μερικὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου, τὰς ὁποίας ἐνόμισεν ἀναγκαίας νὰ προτείνῃ ἡ ἐπιτροπή. Πρῶτα τὸ συμβούλιον ὁμιλεῖ περὶ μιᾶς ἀντιπροσωπείας ψήφου ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἓν ἢ περισσότερα μέλη του ἐκωλύοντο νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς ἐργασίας. Λέγει ὅτι δύναται νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον του τὸ μέλος διὰ πληρεξουσίου. Αὐτὴν τὴν διεγράψαμεν ἡμεῖς, διότι ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ συμβουλίου. Ἡμεῖς ἀκριβῶς θέλομεν νά ἔχωμεν συζητήσεις διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν συμβιβασμὸν τῶν διαφόρων γνωμῶν καὶ τὴν ἄμβλυνσιν τῶν διαφόρων ὀξυτήτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις διὰ πληρεξουσίων. Προτείνομεν λοιπὸν τὴν ἐξάλειψιν. Δεύτερον ὑπάρχει διευθυντὴς τῶν γραφείων καὶ ἀφ’ ἑτέρου Γενικὸς Γραμματεύς. Ἔκρινεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι οἱ τεχνικοὶ σύμβουλοι, οἱ τεχνικοὶ οἰκονομολόγοι, ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἐνισχυμένοι. Προτείνομεν δηλ. ὅπως ἐκ τῶν 3 τμηματαρχῶν εἷς νὰ ἔχῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ γραφείου δυνάμενος νὰ διευθύνῃ καὶ ἓν ἐκ τῶν πέντε τμημάτων εἰς τὰ ὁποῖα διαιρεῖται τὸ συμβούλιον. Οἱ ἄλλοι δὲ δύο διορίζονται ἐξ ἐξεχόντων οἰκονομολόγων ἐχόντων πεῖραν καὶ μόρφωσιν, ἀναπληροῦσι δὲ τὸν γραμματέα κωλυόμενον κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ, διότι ἐὰν ἔχωμεν διευθυντὴν τῶν γραφείων ἀσχολούμενον μὲ τὴν γραφειοκρατείαν καὶ Γενικὸν γραμματέα ἀφ’ ἑτέρου, δὲν θὰ εἴχομεν κανένα ὁ ὁποῖος νὰ ἀναπληροῖ τὸν Γενικὸν Γραμματέα. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀντὶ νὰ ἔχωμεν δύο τμηματάρχας τοὺς ἐκάμαμεν τρεῖς καὶ ἐκ τῶν τμηματαρχῶν αὐτῶν ὁ εἷς θὰ εἶναι διευθυντὴς τῶν γραφείων, οἱ ἄλλοι δὲ δύο οἰκονομολόγοι ἐξέχοντες εἰς τὴν πεῖραν καὶ μόρφωσιν καὶ ἐνισχύοντες τὸν Γενικὸν Γραμματέα, θὰ ἔχωμεν δ’ οὕτω καὶ φυτώριον προπαρασκευῆς γενικῶν γραμματέων. Ἡ τρίτη τροπολογία τήν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ὡς πρὸς τὴν διάρκειαν τοῦ συμβουλίου. Εἴπομεν ὅτι ἡ διάρκεια τῆς συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι δίμηνος. Πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἀνώτατον ὅριον ἑνὸς μηνός, διότι ἐὰν ἔχωμεν δύο μῆνας τὴν πρώτην τακτικὴν σύνοδον καὶ δύο τὴν ἄλλην, δηλ. τέσσαρας μῆνας καὶ ἔχομεν καὶ τὰς ἐκτάκτους συνόδους, ἀρχίζομεν νά ὑποκαίωμεν τὴν φιλολογίαν μέσα εἰς τὸ συμβούλιον, ἐνῷ ἡμεῖς χρειαζόμεθα νὰ ἔχωμεν ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ Πουανκαρὲ δηλ. ὄχι ἀσκόπους συζητήσεις ἀλλὰ πρακτικάς. Ἐὰν ἄλλως τε ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐκτάκτων συνόδων θὰ κάμωμεν ἐκτάκτους. Ἀπηγορεύσαμεν τὴν δημοσιότητα τῶν συζητήσεως προτείνοντες ὅπως αἱ συνεδριάσεις τῆς ὁλομελείας μὴ ὦσιν δημόσιαι, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγήσουν τὸν προορισμόν των τά μέλη του συμβουλίου καὶ νὰ μεταβάλλουν τὸ σῶμα εἰς στίβον ἐπιδείξεως ρητορίας ὁπότε δὲν θὰ ἐτελείωνον ποτὲ αἱ συζητήσεις. Ἀρκεῖ νὰ μάθετε ὅτι μία ὁλόκληρος σύνοδος τοῦ Γαλλικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου τῆς 8ης Φεβρουαρίου 1926 κατέληξεν εἰς τὸ νὰ διαιρεθῇ εἰς πέντε ἐπιτροπὰς διὰ νὰ μελετήσουν τὰ ζητήματα. Τὴν σύνθεσιν κατὰ τὰ λοιπά τὴν ἀφήσαμεν, ὅπως εἶχε. Ἐπίσης ἐδέχθημεν κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπροσώπησιν. Εἴπομεν δηλαδὴ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν δυνατότητα τῆς ἰσορροπήσεως τῶν ἀντιθέτων συμφερόντων μάλιστα ἀφηρέσαμεν ἀπὸ τὸν νόμον τὴν κατανομὴν καὶ εἴπωμεν νὰ γίνῃ διὰ διατάγματος, δὲν ἐδέχθημεν νὰ ἔχωμεν ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων τάξεων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιπροσωπεύουν τὰς ἑπτὰ τάξεις τὰς ὁποίας λέγει τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον τὴν βιομηχανικήν, τὴν ἀγροτικὴν τὸ ἐμπόριον, πιστωτικὰ ἱδρύματα καὶ Τραπέζας, τὸν τεχνικὸν ἐξοπλισμόν, τὴν κατανάλωσιν, τὴν ἐπιστήμην καὶ τέχνην καὶ τὰς Ἑλληνικὰς οἰκονομικὰς ὀργανώσεις τῆς ἀλλοδαπῆς. Καὶ προτείνομεν ὅπως ἡ κατανομὴ γίνῃ διὰ διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ἰσορροπήσεως τῶν συμφερόντων. Διατηροῦμεν, λοιπόν, τὴν βάσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως. Ἐπίσης παμψηφεὶ σχεδὸν ἐδέχθημεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὰ πρῶτα τρία ἔτη νὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ συγκρότησις παρὰ μόνον διὰ διορισμῶν διὰ διατάγματος προτάσει τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δυναμένου νὰ ζητήσῃ καὶ τὴν γνώμην τῶν ὀργανώσεων, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν. Ἐδῶ ὅμως ἐπηκολούθησεν ἡ διαφωνία τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐδέχθη ὅτι οὕτω πρέπει νὰ γίνεται πάντοτε καὶ γενικῶς ἡ συγκρότησις τοῦ συμβουλίου. Ἡ μειοψηφία ὅμως ἐδέχθη πρότασιν τῶν ὀργανώσεων. Πρὶν ἢ ἀναπτύξωμεν τὰς δύο ἀπόψεις ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν προεχόντως δύο τινά. Πρῶτον, ποία εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀντιτάσσονται κατὰ τῆς θέσεως ὡς βάσεως τῶν οἰκονομικῶν συμβουλίων τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως. Διότι κατὰ τῆς θέσεως ὡς βάσεως τῶν Οἰκονομικῶν Συμβουλίων, τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως ἀντετάχθησαν σοβαρώτατα ἐπιχειρήματα, πάμπολλα μάλιστα· τὰ περιορίζομεν εἰς τρία. Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἡ διαφορότης τῶν διαφόρων συμφερόντων εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπιτύχωμεν εὐχέρειαν ἱκανοποιητικοῦ συμβιβασμοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ καταλήγουν εἰς ἑνώσεις μεταξύ των, καταστρεπτικὰς διὰ τὸ σύνολον. Λόγου χάριν οἱ ἔμποροι μὲ τοὺς βιομηχάνους θὰ ἑνοῦνται καὶ θὰ καταπολεμοῦν τοὺς ἄλλους. Τὸ αἰώνιον θῦμα θὰ εἶναι ὁ καταναλωτὴς ὁ ὁποῖος θὰ ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ 2 μόνον μέλη. Ὁ εἷς θὰ εἶναι καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑπουργοῦ. Οὕτω τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δίδεται, καὶ ἀπὸ εἶμαι εἶναι ὅτι ἡ διαφορότης τῶν ἀπόψεων εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμός, παρὰ μόνον εἰς τὰ ζητήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐθίγετο ὁ ἀντιπρόσωπος παράδειγμα τὸ ἑξῆς: Ὁρίστε νὰ βάλετε μέσα εἰς τὸ συμβούλιον, τὰς διαφορετικὰς ἀντιλήψεις σχετικῶς πρὸς τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ ἂν τοὺς ἀφήσωμεν νὰ κάμουν συμβιβασμόν, δὲν θὰ ἐπέλθῃ ποτὲ συμβιβασμός. Δεύτερον ὅτι οἱ ἐπαγγελματίαι ψυχολογικῶς ἔχουσιν ὑποστῇ μίαν ὑποβολὴν καὶ νομίζοντες ὅτι ὑποστηρίζοντες τὸ ἴδιον συμφέρον, σώζουν τὸ Κράτος. Καὶ διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς κατορθοῦται πάντοτε νὰ ἐπέρχεται συνένωσις τῶν συμφερόντων τῶν μερικωτέρων εἰς βάρος τῶν γενικωτέρων συμφερόντων, διότι ὡς γενικὸν συμφέρον κάθε ἐπαγγελματίας θεωρεῖ τὸ ἴδιον συμφέρον. Τρίτον ὅτι ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις δὲν μᾶς ὠφελεῖ διὰ τὸν σκοπὸν τοῦ συμβουλίου, διότι διὰ νὰ ὑπάρχῃ οἰκονομικὸν συμβούλιον ἐκπληροῦν τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον τὸ θέλομεν, πρέπει νὰ εἶναι ὡς μέλη αὐτοῦ πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν μεγάλην μόρφωσιν, ἰδιαιτέραν ἐφυΐαν ἐργατικότητα γνῶσιν ξένων γλωσσῶν, τὰ ὁποῖα προσόντα δὲν ἐγγυᾶται ἡ ἐκλογὴ ἡ γινομένη ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν τάξεων. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἰδίως πρέπει νά εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ὀξύτητα καὶ ἀδιαλλαξίαν εἰς τὰς ἀντιλήψεις των, διότι θὰ καταλήξωμεν ἀκριβῶς ὥστε νὰ ματαιώσουν τὸν σκοπὸν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου ὅταν ἐκλεγῶσι πρόσωπα τοιαῦτα καὶ θὰ ἐκλεγῶσι, διότι ὅποιος φωνάζει περισσότερον ἔχει καὶ περισσότερον κῦρος εἰς τὴν ὀργάνωσιν. Φαντασθῆτε λοιπόν. Ἡ τάξις τῶν βιομηχάνων, θὰ ἐκλέξῃ τὸν ὀξύτερον ὑπερασπιστὴν τῶν βιομηχάνων, ἡ τάξις τῶν ἐμπόρων τὸν ὀξύτερον ὑπερασπιστὴν καὶ οὕτω καθεξῆς ποὺ θὰ κατέληγε τὸ Οἰκονομικὸν Συμβούλιον; Θὰ ἐγίνετο πεδίον εὐρυτέρου ἀνταγωνισμοῦ χωρὶς νὰ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα. Θὰ ἦτο μία δευτέρα Βουλὴ καὶ θὰ ἀλληλοσυγκρούοντο χωρὶς κἂν νὰ ἔχουν καὶ τὴν ἰδιαιτέραν Κοινοβουλευτικὴν μόρφωσιν καὶ τὴν λεπτότητα τῆς κρίσεως ποὺ ἀποκτῶμεν ἐδῶ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ἀντὶ νὰ φέρωμεν ἀμβλύτητα ἀνταγωνισμοῦ νὰ προκαλέσωμεν τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἐπιτροπὴ παρ’ ὅσα λέγονται κατὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως ὡς βάσεως τοῦ Α. Ο. Σ. ἐπιστημονικῶς ἀπὸ διακεκριμένους ἐπιστήμονας, ὡς ὁ Μπαρτελεμί, φρονῶν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ἐπιφέρει κανὲν ἀποτέλεσμα, καὶ ὁ Haurion ἰσχυριζόμενος ὅτι θὰ καταντήσωμεν νὰ ἔχωμεν πλήρη συμμαχίαν ἐπαγγελματικῶν συμφερόντων, ἡ ἐπιτροπή, λέγω, ἐδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπροσώπησιν ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μειοῦνται τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις. Δι’ αὐτὸ ἐδέχθη κατὰ πλειοψηφίαν ὅπως γενικῶς καὶ πάντοτε ἡ συγκρότησις γίνεται καθ’ ὃν τρόπον τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον προτείνει τὸν καταρτισμὸν τοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν πρώτην 3ετίαν δηλαδὴ διὰ διορισμοῦ τῶν μελῶν. Τὰ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας διδόμενα ἐπιχειρήματα εἶναι τὰ ἑξῆς ἐν συνόψει: Πρῶτον, ὅτι ἀφοῦ γενικῶς ἐγένετο δεκτὸν ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος λόγῳ ἐλλείψεως συγκροτήσεως τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως συγκρότησις παρὰ διὰ διορισμοῦ ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι προκειμένου περὶ νέου θεσμοῦ ὅστις πανταχοῦ δοκιμάζεται, τίποτε δὲν ἐμποδίζει ἂν ὁ χρόνος ἀποδείξῃ ὅτι ἐπαρκῶς συνεκροτήθησαν αἱ τάξεις καὶ ἐπιτρέψουν αἱ κοινωνικαὶ περιστάσεις, νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ καθιερωθῇ συγκρότησις δι’ ἐκλογῆς. Δὲν νομίζει ὅμως ὅτι ἀπὸ τοῦδε ἀφοῦ σήμερα κρίνει ἀδύνατον τὴν δι’ ἐκλογῆς συγκρότησιν ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ προικοδοτήσῃ τοὺς μετὰ τριετίαν Κυβερνήτας μὲ σύστημα διάφορον τοῦ σήμερον κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ὀφείλοντος νὰ κρατήσῃ. Δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει ἀκόμη τοιαύτη πρόοδος τοῦ συνδικαλισμοῦ οὔτε τοιαύτη πάλη συμφερόντων, ὥστε πλειοδοτοῦντες τοῦ ὑπάρχοντος νὰ ἀγωνιζόμεθα νὰ τὴν δημιουργήσωμεν. Τοῦτο ἀπεδείχθη κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν 18 ἐπαγγελματικῶν ἀντιπροσώπων εἰς τὴν Γερουσίαν Κατανοοῦμεν ἐπαρκῶς ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ μὴ περιμένῃ τὸν συνδικαλισμὸν ἀπὸ τὰς διαφόρους τάξεις, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ οὗτος τὰς θελήσεις του, ἀλλὰ προβλέπουσα καὶ ἀφορῶσα εἰς τὸ γενικὸν καλὸν νὰ προβαίνῃ αὐτὴ μόνη προκαταβολικῶς εἰς τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐν Ἑλλάδι χωρὶς νὰ τῆς πῇ κανεὶς ἐσκέφθη νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ κάμῃ κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις. Μέχρι τῆς ὥρας ποὺ τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καμμία συνδικαλιστικὴ ἕνωσις δὲν εἶχεν εἴπει ὅτι θέλει κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις. Ὡμίλουν μόνον περὶ ταμείου προνοίας περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑνώσεων, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ Γαλλικοῦ νομοσχεδίου δὲν ὡμίλει κανείς. Σημειώσατε μάλιστα ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν βιβλίον περὶ αὐτῶν γραμμένον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, καὶ τοῦτο διότι ἐδῶ δὲν ἔχομεν τοιαύτην συνδικαλιστικὴν κίνησιν.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν τὰ περιοδικά.

§190Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἄλλο πρᾶγμα αὐτό. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ κάμωμε τὴν χαλιναγώγησιν, νὰ χαλιναγωγήσωμεν αὐτὴν τὴν κίνησιν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ σημερινοῦ πολιτεύματος ἀλλ’ ὄχι νὰ πλειοδοτήσωμεν προκαλοῦντες τὴν κίνησιν. Ἰσχυριζόμεθα λοιπὸν ὅτι ὅπως ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ συνδικαλιστικὴ κίνησις νὰ τὴν περισωληνώσωμεν, νὰ τὴν χαλιναγωγήσωμεν καὶ νὰ τὴν φέρωμεν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ νὰ τὴν κινήσωμεν πρὸς τὴν ὀρθὴν ὁδὸν διὰ τῆς ἀμβλύνσεως τῶν ὀξυτήτων. Ἀλλὰ πέραν τούτου νὰ μὴ τὴν προωθήσωμεν, καὶ νὰ μὴ κάνωμεν τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προκαλέσωμεν ἡμεῖς τὴν προώθησιν, δημιουργοῦντες ἐπίτηδες διὰ τὸν θεσμὸν συνδικαλιστικὰς ὀργανώσεις καὶ τονώνοντες τὰς διαφορὰς συμφερόντων καὶ τάξεων. Διότι θὰ ἴδητε ὅτι καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπιδιώκουν διὰ τοῦ συμβουλίου. Τὸ πρόγραμμα τῆς πανεργατικῆς συνομοσπονδίας «Confédération générale de Travail εἰς τὴν Γαλλίαν ἀναγράφει ὡς τὸ minimum τῶν διεκδικήσεων της αὐτὸ τὸ συμβούλιον. Ὡς δικαιολογίαν δὲ φέρουν ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν πρέπει νὰ τονωθῇ ὁ συνδικαλισμὸς καὶ ὅλοι νὰ ἀποκτήσουν συνείδησιν τῶν ταξικῶν συμφερόντων των. Οὕτω τὸ χειρότερον μέσον πρὸς χαλιναγώγησιν τῆς πάλης τῶν συμφερόντων θὰ ἦτο ἡ ἐκλογή, ἥτις ἀναγκαίως προϋποθέτει τὴν συνδικαλιστικὴν τόνωσιν διὰ τὸν θεσμόν, ἐνῷ ζητοῦμεν νὰ χειραγωγήσωμεν διὰ τοῦ θεσμοῦ. Τρίτον διότι ἂν γίνεται διὰ τῆς ἐκλογῆς ἡ συγκρότησις, ἐκλογὴ σημαίνει ἀναγκαίως δεσμοὺς μεταξὺ ἐκλογέων καὶ ἐκπροσώπων καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν παροχῶν καὶ ἀντιπαροχῶν καὶ τῶν συναφῶν πρὸς τὴν ἐκλογικὴν πάλιν ὑποσχέσεων, ὅταν πρόκειται μάλιστα καὶ περὶ θέσεως ἀμειβομένης, θὰ καταργηθῇ ἡ ἀνεξαρτησία τῆς γνώμης καὶ ἡ ἀμεροληψία ἐν ταῖς συζητήσεσι τῶν μελῶν, ἀφοῦ ταῦτα ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ ἐπανεκλεγῶσι θὰ προσπαθοῦν κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνουν εὐαρεστότεροι εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των, καὶ δὲν θὰ τολμῶσι νὰ προέλθωσιν εἰς συμβιβασμοὺς ἀπόψεων ἐπὶ θυσίᾳ τῆς δημοτικότητός των. Διότι τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποχωρήσουν εἰς συμβιβασμὸν μὲ τὴν τάξιν τὴν ἔχουσαν ἀντίθετα συμφέροντα, τὴν ἰδίαν ὥραν ὁ ἀντίπαλός των θὰ τοὺς καταγγέλῃ ἐνώπιον τῆς τάξεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει. Καὶ ἐνθυμεῖσθε κύριοι βουλευταὶ ὅτε ἦλθον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν δέκα ἀντιπρόσωποι τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, δὲν ἐπέρασε παρὰ ἐλάχιστος χρόνος ποὺ εἶχον ἔλθει ἐδῶ, καὶ κατηγγέλθησαν ἀπὸ τὸ κόμμα των, ὅτι δῆθεν συνεφώνουν μὲ ἡμᾶς, ἂν καὶ καθημερινῶς μᾶς ἔκαναν ἐπεισόδια. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ ἔγκριτος τότε συνάδελφος κ. Γεωργιάδης ὁ ὁποῖος εἶχε παράσχει ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον κατηγγέλθη ὑπὸ τινων ὡς ἀντεργάτης διότι ἐδείκνυεν ὀρθοφροσύνην εἰς τὰς συζητήσεις του, τοὐτέστι εἰπεῖν, ἐκλογὴ θὰ σημαίνῃ ἀναγκαίως ἀδιαλλαξίαν γνωμῶν καὶ συζητήσεων. Τέταρτον διότι διὰ τῆς ἐκλογῆς οὔτε τά κατάλληλα λόγῳ γνώσεων πρόσωπα ἐπιτυγχάνονται οὔτε ἀποκλείονται οἱ ἐκμεταλλευταὶ καὶ οἱ ἀδιάλλακτοι εἰς τὴν ὑπεράσπισιν ταξικῶν συμφερόντων. Πέμπτον διότι ἐκλογὴ μὲ τὴν ἀπαραίτητον προεργασίαν αὐτῆς θὰ ὁδηγήσῃ τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου, εἰς παρεξήγησιν τοῦ προορισμοῦ των καὶ οὕτω τοῦτο θὰ μεταβληθῇ ἀσυναισθήτως, ὡς ἐν Γερμανίᾳ εἰς παρακοινοβούλιον, προκαλουμένης καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις καλούμεναι εἰς ἐκλογὴν θὰ παρεξηγήσουν τὸν ρόλον τοῦ Α.Ο.Σ. καὶ θὰ ἀξιώσουν παρ’ αὐτοῦ πράγματα ὑπερακοντίζοντα τὸν σκοπόν του. Περαιτέρω ἕκτον διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν ἀντιπροσώπων σπανίως ἐπέτυχον, σπανιώτερον δὲ ἀπέδωσαν τοὺς ἀληθῶς ἀξίους νὰ ἐκπροσωπήσουν αὐτάς, τὸ μὲν διότι αἱ ἀξίαι δὲν ἀναγνωρίζονται, ἂν δὲν συντρέχουν καὶ αἱ πρὸς τοὺς συνεπαγγελματίας περιποιήσεις κλπ., τὸ δὲ διότι ἡ ἐπιμελὴς ἀποχὴ ἀπὸ τὴν ἀνάμιξιν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἀρτίων στοιχείων, φέρει εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἀσημότητας ἢ ξένους πρὸς τὰς ὀργανώσεις ἐκμεταλλευτάς. Ἀλλ’ ἰδίως ἐν Ἑλλάδι ὅπου ἡ ποιότης τῶν θεσμῶν κρίνεται ἐκ τῆς ποιότητος τῶν ὑπηρετούντων προσώπων ἀνάγκη τὸ συμβούλιον νὰ συγκεντρώσῃ τὰς πραγματικὰς ἀξίας, ἄλλως ἄγεται εἰς θάνατον ταχὺν καὶ ἀσφαλῆ.

§191Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον καθόλου.

§192Χ. ΛΑΔΑΣ. Διὰ τὴν Γερουσίαν ὁμιλεῖτε; Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν Γερουσίαν. Ὑποθέτω νὰ γνωρίζετε κ. συνάδελφε, ὅτι κατὰ σύστημα κρατοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλοι οἱ ἱκανοὶ ἐπαγγελματίαι ἀπὸ συστήματος ἀπεχθάνονται τὴν ἀνάμιξιν εἰς τοιούτου εἴδους ὀργανισμούς, διότι κάθε καλῶς βιομήχανος δὲν θέλει νὰ ἀφήσῃ τὴν δουλειά του γιὰ νὰ μαζέψῃ ψήφους, διότι διὰ νὰ ἐκλεγῇ πρέπει νὰ κάνῃ περιποιήσεις εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του, θὰ μείνουν 4–5 ἱκανοὶ καὶ ἡ πλειονότης θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ καὶ θὰ καταντήσῃ τοιουτοτρόπως νὰ ἔχωμεν ἀντιπροσώπους ἐνδιαφερομένους διὰ τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα. Ἕβδομον, διότι ὅπου ἱδρύθη τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη ὑπάρχουν διορισμοὶ τῶν μελῶν διότι τοῦτο προκαλεῖ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ ἀνώτατον οἰκονομικὸν συμβούλιον, νὰ ὑπάρχουν τεχνικαὶ εἰδικότητες ἐν αὐτῷ. Ὅταν βέβαια δὲν ὑπάρχουν τεχνικαὶ εἰδικότητες δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία τοῦ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ συμβουλίου. Ἀνώτατον οἰκονομικὸν συμβούλιον καταρτιζόμενον δι’ ἐκλογῆς τῶν μελῶν δὲν ὑπάρχει, παρὰ μόνον εἰς τὴν Γαλλίαν Ρωσσίαν καὶ Γερμανίαν. Καὶ διὰ μὲν τὴν Ρωσσίαν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὁμιλήσω. Διὰ τὴν Γερμανίαν εἴδατε τὰ ἀποτελέσματά του καὶ συγχρόνως τὴν καταγωγήν του, δὲν μένει παρὰ ἡ Γαλλία. Πῶς ἱδρύθη καὶ ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἐν Γαλλίᾳ τὸ ἀνώτατον οἰκονομικὸν συμβούλιον θὰ σᾶς εἴπω μὲ δύο λέξεις. Ἐν Γαλλίᾳ τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον ἀνέγραψεν ἡ πανεργατικὴ συνομοσπονδία εἰς τὸ πρόγραμμά της, ὡς ἓν βῆμα προόδου. Ἐπίσης ἀναγράφεται εἰς τὸ συνέδριον τὸ ὁποῖον ἐγένετο τὸ 1895 εἰς τὴν Ἀμιέννην. Σημειώσατε ὅτι ὅταν ἀνεγράφη ὡς πρόγραμμα διεκδικήσεως, ὁ Πὼλ–Μπονκοὺρ ὁ ὁποῖος δὲν φημίζεται διὰ τὴν συντηρητικότητά του, ἐξεφώνησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πραγματικὸν ἐπικήδειον.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φιλιππικὸν δηλαδή.

§194Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶχεν ψηφισθῆ ἀπὸ τὰς ὀργανώσεις. Ὁ Γενικὸς γραμματεὺς τῆς Πανεργατικῆς Συνομοσπονδίας εἶναι ὁ πολὺς Jouhoux ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ σήμερον μέλος τοῦ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ συμβουλίου καὶ ἕνα ἀπὸ τὰ καλλίτερα μέλη, αὐτοῦ ἐκ τῶν πράγματι ἐργαζομένων. Λέγει λοιπὸν ὁ Jouhaux ὅτι ἡ δημιουργία τοῦ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ συμβουλίου ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν ἐκ τῶν φάσεων τῆς συνδικαλιστικῆς δράσεως. Καὶ προχωρεῖ: «Ὀργανώσου καλλίτερα διὰ νὰ καταστρέψῃς εὐκολώτερα». Αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἀρχὰς θέλουν νὰ εἰσαγάγουν καὶ παρ’ ἡμῖν οἱ ζητοῦντες προώθησιν συνδικαλισμοῦ δι’ εἰσαγωγῆς ἐκλογῆς. Ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὁ Ἐρριὼ οἱ περισσότεροι ὑποστηρικταί του καὶ οἱ μεγαλύτεροι ἦσαν αἱ διάφοροι ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀριθμοῦν εἰς τὴν Γαλλίαν 3.000.000 μέλη καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν αὐτῶν ἵδρυσε τὸ συμβούλιον. Ἀλλὰ ἦλθε ὁ Πουανκαρέ, ὁ ὁποῖος ἦτο συντηρητικός, διατὶ δὲν τὸ κατήργησε; ἀλλὰ μάλιστα ἐπήνεσε τὴν ἐργασίαν του εἰς δύο λόγους μεστοὺς Γαλατικῆς ἁβρότητος, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀκούετε ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς καὶ Πρωθυπουργοὺς δι’ ὅλα τὰ συμβούλια. Διότι ὁ κ. Πουανκαρὲ δὲν εἶχε ἰδικόν του κόμμα, ὁ κ. Πουανκαρὲ εἶχε κυβέρνησιν συγκεντρώσεως. Συμμετεῖχε καὶ τὸ κόμμα τῶν σοσιαλιστῶν—ριζοσπαστῶν (Radicals sosialistes) τοῦ ὁποίου ἀρχηγὸς ἦτο ὁ κ. Ἑρριὼ ὅπως ἦτο καὶ ὑπουργός του. Ἦτο δυνατὸν ποτὲ ὅταν εἶχε μίαν κυβέρνησιν συγκεντρώσεως νὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι θὰ καταργήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπετέλει διὰ τὸ κόμμα τοῦ ὑπουργοῦ του καὶ τῶν ὑποστηρικτῶν του τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς ἀγῶνος 100 ἐτῶν; Δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ ὁ Πουανκαρὲ προεδρεύων κυβερνήσεως συγκεντρώσεως νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Ἑρριὼ ὅτι σοῦ καταργῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ minimmu τῶν διεκδικήσεων τὰς ὁποίας ἀπέτυχες σὺ καὶ οἱ ὀπαδοί σου. Μὰ δὲν μοῦ λέγετε ποία κυβέρνησις θὰ ἐσκέπτετο νὰ δώσῃ ἓν ράπισμα εἰς 3 ἑκατομμύρια ψηφοφόρους καὶ θὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθησαν 100 χρόνια καὶ σᾶς τὸ ἔδωσε ὁ Ἑρριὼ ἐγὼ σᾶς τὸ ἀφαιρῶ. Πῶς θὰ ἠδύνατο νὰ σταθῇ ὁ Πουανκαρὲ ἔχων ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς κοινῆς γνώμης διὰ νὰ κάμῃ ὅλας αὐτὰς τὰς κολοσσιαίας οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι ἔσβυσαν τώρα διότι ἦσαν τρομεραὶ ἀφοῦ μεταξὺ ἄλλων κατήργησε τὰ ἡμίση πρωτοδικεῖα κλπ. διὰ νὰ ἐπανέλθουν πάλι τώρα; Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πουανκαρὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐδημοσίευσε τὸ τεῦχος, ὅτι ὡραῖα εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε ἐὰν γίνωσι, ἀλλὰ ξεύρετε πρέπει νὰ τὰ συμβιβάσωμεν. Καὶ δι’ αὐτὸ καμμίαν πραγματικὴν ἐργασίαν δὲν ἔδωσεν ὁ Πουανκαρὲ εἰς τὸ συμβούλιον.

§195Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας.

§196Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἁπλῆς ἀναγνώσεως. Εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τοῦ ἔδωσε τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως, τὸ ὁποῖον ἀφοῦ ἔγινε ἀντικείμενον συζητήσεων κατέληξαν νὰ κάμουν μίαν συζήτησιν τόσον ἀτελείωτον ἀλλὰ καὶ τόσον ἄτακτον ὥστε ἐδέχθησαν τέλος καὶ πρότασιν νὰ ἀναβάλωσι τὴν συζήτησιν. Ἦλθεν ἡ δευτέρα σύνοδος, ἡ ὁποία κατέληξεν νὰ κάμῃ ἕνα πρόγραμμα στεγάσεως, τὸ ὁποῖον δὲν παρεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν τρίτην σύνοδον κατέληξαν νὰ γίνουν πέντε ἐπιτροπαὶ διὰ νὰ μελετήσωσι διάφορα ζητήματα καὶ ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον ἡ μόνη σοβαρὰ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἔκαμε εἶναι νὰ καταρτίσῃ τὸν κατάλογον τῆς σειρᾶς τῶν δημοσίων ἔργων, σὰν αὐτὸ πού ἔχομεν ἡμεῖς διὰ τὰ ἔργα τοῦ Μακρῆ. Δι’ αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὡς βάσιν τὴν ἀντιπροσωπείαν τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ φθάνουν μέχρι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων αἱ ἀπόψεις τῶν ἀντικρουομένων συμφερόντων. Ἀλλ’ ἐν τῷ σκοπῷ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν δηλαδὴ τῆς εἰδικωτέρας μελέτης καὶ τοῦ συντονισμοῦ, ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν πλήρη τὴν ἀντιπροσώπευσιν τῶν τάξεων διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν καταλληλοτέρων καὶ τῶν ὀλιγώτερον ἀδιαλλάκτων, δηλαδὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συγκεντροῦν τὰ δύο προσόντα ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ τὸ οἰκονομικὸν συμβούλιον. Καὶ αὐτὰ τὰ δύο προσόντα εἶναι ἡ μόρφωσις ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ καὶ ἡ μὴ ἀδιαλλαξία ἐν τῇ ἐμμονῇ εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς διεκδικήσεις. Διότι ἐὰν τὰ προσόντα ταῦτα λείψουν τὸ σῶμα αὐτὸ εἶναι προωρισμένον νὰ ἀποτύχῃ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ μὴ ἀποτύχῃ. (χειροκροτήματα).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ συνεγγυήσεως τοῦ Κράτους ὑπὲρ βιομηχανικῶν δανείων». Ἐκ τῶν ἐφημερίδων θὰ γνωρίζετε ὅτι πρὸ δύο περίπου μηνῶν ἡ Κυβέρνησις ἐκάλεσε τοὺς διευθυντὰς των κυριωτέρων Τραπεζῶν διὰ νὰ συνεννοηθῇ μετ’ αὐτῶν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ ἐντονώτερον ἡ βιομηχανία τῆς Ἑλλάδος. Ἐδήλωσε τότε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς Τραπέζας ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὰς κάθε χρηματικὴν πλὴν τῆς ἠθικῆς ἐνίσχυσιν διὰ νὰ δυνηθοῦν αὐταὶ νὰ βοηθήσουν τὰς βιομηχανίας. Ἐδήλωσεν δὲ ἀκόμη ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ ὑποστῇ καὶ θυσίας διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἔθεσεν ὅμως πάντοτε ὡς ὅρον ὅτι τὴν χρηματικὴν ἐνίσχυσιν, τὴν ὁποίαν ἦτο διατεθειμένη νὰ κάμῃ θὰ τὴν ἔκαμνε πρὸς τὰς Τραπέζας αἱ ὁποῖαι αὐταὶ θὰ ἀνελάμβανον ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ τὴν διάθεσιν αὐτῶν τῶν χρημάτων. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ, πρὸ 3 περίπου ἢ 4 ἑβδομάδων ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος σύμφωνον ἔχουσα εἰς τοῦτο καὶ τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν, ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ζητήσῃ νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀλληλεγγύως, τὴν σύναψιν δανείου 600 χιλιάδων λιρῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν ἑταιρείαν τῶν λιπασμάτων. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως μετὰ μελέτην τῆς προτάσεως ἦτο ἀρνητική. Εἶπε δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ὅτι: «πράγματι ἐπιθυμῶ διὰ παντὸς τρόπου νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἐνίσχυσις εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν βιομηχανίαν, ἐν τούτοις δὲν εἶμαι διατεθειμένη νὰ ἀναλάβω αὐτό. Θὰ ἤμην διατεθειμένη νὰ ἐγγυηθῶ ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸ δάνειον αὐτὸ διὰ νὰ εὑρεθῇ ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους, ἀλλὰ θὰ ἔχω ἀντέγγραφον τῆς Τραπέζης ὅτι οἱ κίνδυνοι ἀνήκουν εἰς αὐτὴν ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον παρουσιασθῇ τοιοῦτοι». Συνεστήσαμεν τότε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐὰν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐζητεῖτο ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἄνευ τῆς παρεμβάσεως αὐτῶν τῶν ἐγγυήσεων ὅμως ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξε ἀποφατική. Ἐπανῆλθε λοιπὸν ἡ Τράπεζα εἰσηγουμένη καὶ πάλιν καὶ σύμφωνον ἔχουσα εἰς τοῦτο τὴν γνώμην τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πάντοτε εἰς τοιαύτας περιστάσεις ζητοῦμεν διότι εἶναι ὁ κυριώτερος οἰκονομικός μας σύμβουλος, ἐπικουρουμένη δὲ καὶ διὰ τῆς γνώμης τῆς ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ἐπανῆλθε καὶ μᾶς εἶπε νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν ἀπόφασιν. Ἐδήλωσα ὅτι δὲν μὲ πτοεῖ ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐπεκτείνω τὴν Κυβερνητικὴν παρέμβασιν καὶ εἰς ἄλλους κύκλους παρὰ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐξετείνετο μέχρι τοῦδε. Φαίνεται, δυστυχῶς, ὅτι τὰ πράγματα μᾶς φέρουσιν καὶ καθ’ ἡμέραν εἰς τοιαύτην εὔρυνσιν τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δράσεως τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐθεώρησα, ὅτι ἐὰν ἐδίδετο μία τοιαύτη ἐγγύησις ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἔστω ἰσχυρὰν ἔστω καὶ διαθέτουσαν μεγάλην πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον μποροῦσε νὰ ἀποβῇ μίαν ἡμέραν κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἐδήλωσα λοιπὸν εἰς τὸν κ. Δροσόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. διοικητὴν τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης ὅτι εἶμαι διατεθειμένος νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἐγγυήσεως, τὴν παροχὴν μᾶλλον τῆς συνεγγυήσεως τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπὸ ἕνα ὅρον ὅτι: ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐκπροσωπούμενος ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἦτο σύμφωνος εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, οὕτως ὥστε τὸ προηγούμενον τὸ ὁποῖον θὰ καθιερώσωμεν σήμερον, νὰ μὴ τὸ ἐπικαλεσθοῦν εἰς τὸ μέλλον παρὰ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὁπότε θὰ ὑπῆρχον ὅλαι αἱ δυναταὶ ἐγγυήσεις ὅτι δὲν πρόκειται οὔτε χαριστικαὶ πράξεις νὰ γίνουν οὔτε κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνοι, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας θὰ ἦτο σύμφωνος θὰ ἐξουδετεροῦντο κατὰ τὸ δυνατὸν οἱ κίνδυνοι αὐτοί. Ἦλθα εἰς συνεννόησιν μὲ τοὺς διαφόρους ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων καὶ φαίνεται ἐπικρατοῦσα ἡ γνώμη ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἐγγύησις καὶ νὰ δοθῇ ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς περιορισμούς: Ἀντὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξουσιοδότησιν ὅπως δώσωμεν τὴν ἐγγύησιν εἰδικῶς δι’ αὐτὸ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον μᾶς εἰσηγεῖται ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ καὶ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντιλήψεων καὶ ἄλλων πολιτικῶν παραγόντων, κατηρτίσαμεν τὸ νομοσχέδιον γενικώτερον ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Θὰ σᾶς φανῇ βέβαια παράδοξον, θὰ ἐκπλαγῆτε διὰ τὸν νεωτερισμὸν αὐτόν. Ἐρχόμεθα καὶ θέτομεν κατὰ μέρος τὴν πλειοψηφίαν καὶ ζητοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν σύμφωνον γνώμην τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος. Ἀρχικῶς εἶχα ζητήσει νὰ εἶναι ὅλοι σύμφωνοι, ὕστερα ὅμως ἐσκέφθην ὅτι ἴσως γυρεύω κάτι τι ὑπερβολικὸν καὶ ὅτι, ἐπιμένον εἰς τοῦτο, θὰ ἐματαίωνα τὴν προκειμένην ἐνέργειαν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰ ⅔ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ὅταν μάλιστα, ὡς ἐν προκειμένῳ, εἰς τὰ ⅔ αὐτὰ περιλαμβάνωνται τὰ ἰσχυρότερα κόμματα, ἐκτὸς τοῦ κυβερνητικοῦ καὶ τὰ δύο ἄλλα τὰ ἀμέσως ἐρχόμενα ὡς ἰσχυρότερα ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι μὲ τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας λαμβάνομεν, τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἰσηγούμεθα εἰς τὴν Βουλήν, ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἀφοῦ ἐμεριμνήσαμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, χωρὶς βέβαια νὰ γνωρίζωμεν μέχρι τοῦδε ἂν φανοῦν ὅλα τὰ ἀποτελέσματα τῆς μερίμνης, ἀλλὰ τὰ περιμένομεν, ὑπὲρ τῆς γεωργίας τῆς Χώρας, καθῆκον εἴχομεν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας μας. Διότι ἂν μέχρι τοῦ 1912 εἰμπορούσαμε νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ὡς κατ’ ἐξοχὴν καὶ σχεδὸν μόνον ὡς γεωργικὴ χώρα, ἀφ’ ἧς ἰδίως μετὰ τοὺς μεγάλους πολέμους καὶ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν, ὁ πληθυσμὸς μας ἐπυκνώθη ὡς ἐπυκνώθη, εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωμεν ὡς ἀποκλειστικῶς γεωργικὴ χώρα. Βεβαίως ἡ γεωργία θ’ ἀποτελεῖ πάντοτε τὴν κυριωτέραν πηγὴν τοῦ πλούτου, ὀφείλομεν ὅμως νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ τὴν βιομηχανίαν διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ τόπος νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑψώσεως τῆς συντηρήσεως ἀλλὰ καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ καθ’ ἡμέραν αὐξανομένου πληθυσμοῦ ἐκ τῆς ὑπερτερήσεως τῶν γεννήσεων ἐπὶ τῶν θανάτων, ἥτις θὰ αὐξήσῃ μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνωνται ὑπὲρ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ὑγείας τῆς χώρας. Θὰ μᾶς εἴπουν ἴσως μερικοὶ κύριοι ὅτι φροντίζομεν διὰ τὸ κεφάλαιον. Εἶναι περιττὸν ἴσως νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ μέριμνα ἡ ὁποία πρέπει προσηκόντως νὰ δοθῇ καὶ διὰ τὸ κεφάλαιον διότι ἀλλοίμονον ἂν μᾶς λείψῃ αὐτό, δίδεται κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ὑπὲρ τῶν ἔργων. Ἡ ἑταιρεία λιπασμάτων αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν μὲ τὰ μεταλλεῖα της, μὲ τὴν ἑταιρείαν τῶν τσιμέντων ὁ «Τιτάν», μὲ τὴν ἑταιρείαν «Κεραμεικός»,—ἡ ὁποία εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἰδική της—ἀπασχολεῖ 6½ χιλιάδας περίπου ἐργάτας καὶ 500 ὑπαλλήλους, πλὴν 400 πρακτόρων τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἡ ἑταιρεία λιπασμάτων. Εἶναι ἡ κυριωτέρα καὶ σπουδαιοτέρα βιομηχανία ἀναπτυχθεῖσα ἄριστα, καὶ δημιουργηθεῖσα ἄνευ προστατευτικῶν δασμῶν. Μόνον ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς δικτατορίας, ἀφοῦ ἠνδρώθη αὐτὴ ἡ βιομηχανία ἐπὶ 20 ἔτη, ἔγινε σκέψις, ἔγινε συνεπεία αἰτήσεώς της, νὰ τῆς δώσουν καὶ μίαν προστασίαν δασμολογικήν. Τὸ διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου παρεσχέθη αὐτὴ ἡ προστασία καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη καὶ μία δωρεὰ εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, τὸ δικαίωμα νὰ δέχεται καταθέσεις καὶ εἰς ὄψιν, δωρεά ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸν χιτῶνα τοῦ Νέσσου διὰ τὴν ἑταιρείαν, μόνον τότε ἔγινεν λοιπὸν αὐτὸ τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ὅταν ἀπὸ πέρυσι μοῦ ἐζητήθη νὰ τὸ ἐπικυρώσωμεν καὶ τὸ ἐδιαβάσαμεν, ἐδήλωσα εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅτι αὐτὸ ἦτο σκάνδαλον. Τοὺς εἶπα ἂν ἐδημιουργήθητε ἄνευ δασμολογικῆς προστασίας, ἠνδρώθητε καὶ ἔρχεσθε, ἀφοῦ ἠνδρώθητε, νὰ λέγετε δώσατέ μας δασμολογικὴν προστασίαν, θὰ σᾶς τὴν ἀφαιρέσω. Μοῦ εἶπαν δὲν μᾶς χρειάζεται, μᾶς ἐχρειάζετο τότε προσωρινῶς, σᾶς ζητοῦμεν μόνον ἀφοῦ δὲν θὰ ἔχωμεν καμμίαν προστασίαν νὰ μᾶς δώσετε ἀπαλλαγὴν τῶν φόρων διὰ τὰς πρώτας ὕλας καὶ τὰ σακκιὰ τὰ ὁποῖα εἰσάγομεν. Τοὺς εἶπα: Μάλιστα εἶναι δίκαιον νὰ σᾶς δώσωμεν. Εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ βιομηχανίας, ἡ ὁποία ἠνδρώθη ἄνευ δασμολογικῆς προστασίας πλὴν μιᾶς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἰς τὴν περίοδον τῶν ἀνωμαλιῶν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐπέμεινε ὄχι τώρα ὅπου εὑρίσκεται εἰς ἀνάγκην καὶ ζητεῖ τὴν ἐπικουρίαν, ἀλλὰ πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἐδέχθη νὰ καταργηθῇ καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι ἔχομεν κάθε λόγον νὰ παράσχωμεν τὴν ἐγγύησιν, ἡ ὁποία μᾶς ζητεῖται καὶ μᾶς συνιστᾶται ἀπὸ τὰ δύο ἀνώτατα Τραπεζιτικὰ ἱδρύματα. (χειροκροτήματα).

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐλησμονήσατε νὰ εἴπητε ὅτι ἐν συνδυασμῷ μὲ αὐτὸ θὰ εἶναι καὶ εἷς οἰκονομικὸς ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἐπιχειρήσεων.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Παρακαλῶ νὰ ταχθῇ 48 ὡρῶν προθεσμία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τάσσεται 48ωρος προθεσμία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 9 20′ μ. μ.)