1930.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49ῃ

ΠΕΜΠΤΗ 13 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Φλῶρος, Κ. Κατσαδήμας, Σ. Σταυρόπουλος, Π. Ρεδιάδης καὶ Η. Παπαδόπουλος καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ Α. Πλατῆ ζητοῦντος τὴν εἰς μεταλλικὰς δραχμὰς πληρωμὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὸ ἀπαλλοτριωθὲν οἰκόπεδόν του. — Οἱ πρόσφυγες τῆς ἀγροτικῆς ὁμάδος Μεγάλης Βρύσης Λαμίας ζητοῦν τὴν παραχώρησιν καὶ βοσκησίμου ἐκτάσεως ἐκ τοῦ ἀγροκτήματος τούτου. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ ἱππικοῦ Δ. Σταυρόπουλος ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς του. — Ὁ ἀπόστρατος ἀνθυπομοίραρχος Ἠλίας Μπότσικας ζητεῖ τὴν προσμέτρησιν εἰς συντάξιμον ὑπηρεσίαν του τοῦ χρόνου ὃν διήνυσε εἰς διαφόρους κρατικὰς ὑπηρεσίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πρεβέζης ζητοῦντος τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τοῦ Βʹ Πανελληνίου ἐλαιοκομικοῦ συνεδρίου. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Συλλόγου Ἰθώμης Καρδίτσης ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἔναρξιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ἀναστολὴν πληρωμῆς φόρου ἐπὶ ἓν ἔτος κλπ. — Ὁ Σύνδεσμος ἀξιωματικῶν θυμάτων πολέμου παρακαλεῖ ὅπως μὴ τροποποιηθῇ τὸ σχέδιον νόμου περὶ «καταστάσεως τῶν ἐν πολέμῳ παθόντων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». — Ὁ Λαὸς τῆς Κομοτινῆς διαμαρτύρεται διότι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ ἀθλητικοῦ Συλλόγου Ροδόπης κρατεῖ κλειστὸν τὸ δαπάναις τοῦ δήμου καὶ τῶν κοινοτήτων ἱδρυθὲν στάδιον. — Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4042. — Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Ἀθηνῶν περὶ ἐκδόσεως ἀδείας διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Καρασεβδᾶ κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει καὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει. — Οἱ Ἕλληνες πάροικοι Ἀμβέρσης ζητοῦν τὴν παραμονὴν τοῦ ἐμμίσθου προξενείου. Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 415 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχ. 10.655.365 καὶ 9.782.222. 20 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 442 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχ. 8.728.041 καὶ 2.047.460.80 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰανουαρίου 1930 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ 3333 νόμου τῆς 5 Ἰουνίου 1925 περὶ βαθμολογίας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ κανονισμοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς μηχανικοὺς τοῦ Π. Ναυτικοῦ. 2) Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 17, 19 καὶ 63 τοῦ 4411 νόμου περὶ συγκροτήσεως προσκλήσεως προαγωγῆς κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ 3) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Μαΐου 1927 περὶ διοικήσεως τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4261 περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀσκεπίδης, Ν. Τζερμιᾶς, Μ. Σαμαρᾶς, Ν. Ζαρίφης, Ι. Μιχαὴλ, καὶ Ι. Ἀποστόλου ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13)17 Νοεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3799 καὶ 37770 νόμου περὶ ἀρτοποιΐας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 6, 17 καὶ 93 τοῦ νόμου 4411 καὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως εἰς τὸν αὐτὸν νόμον». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ταμείου παρακαταθηκῶν καὶ δανείων. 2) Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ δολοφονηθέντος διευθυντοῦ τῶν δασῶν Π. Μαρκοπούλου» καὶ 3) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4010 περὶ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου. Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐνοικιαστοῦ τοῦ δάσους Γκολέμα Ρέκα, Νικολάου Θεοδωρίδου. 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 512 περὶ καταστροφῆς τῶν ἀρουραίων καὶ ἀκρίδων ὡς ἐτροποποιήθη καὶ 3) Περὶ ἐπανεκδικάσεως τοῦ κτήματος Γιδᾶ περιφερείας Βερροίας. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἐν περιπτώσει ἀποδημίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Μαλαμίδας Π. Μπουκουβάλας Α. Μάρκου κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως σχολῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας». Οἱ κ. κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων μηχανικῶν ἐν τῇ Διευθύνσει Σιδηροδρόμων» τὸ ὁποῖον παρακαλοῦν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ὑπηρεσιακόν.

§2Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Κυρέλλε.

§4Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω τελευταίως ἡ καταδίωξις τῶν πολιτῶν διὰ τοὺς ὀφειλομένους πρὸς τὸ Δημόσιον φόρους ἀπέβη τοσοῦτον ἀμείλικτος καὶ ἀπηνὴς ὥστε οἱ φορολογούμενοι ἀντιμετωπίζουν τὴν ὁρμὴν ἐχθρῶν τοῦ λαοῦ ὁρμούντων εἰς τοὺς οἴκους των. Ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπερβολῆς τῶν λόγων τούτων, τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐνετάθη ἡ καταδίωξις εἰς βαθμὸν ὑπεράγαν αὐστηρόν. Καὶ τοῦτο προκειμένου περὶ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι αὕτη δὲν ἀνεγράφη εἰς τὸν ἐπίσημον κατάλογον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἐγράφησαν αἱ ἐπαρχίαι αἵτινες καθυστεροῦσιν τοὺς φόρους. Πρόκειται περὶ ἐπαρχίας καθαρῶς γεωργικῆς τῆς ὁποίας οἱ πολῖται εὑρίσκονται εἰς ἀπόλυτον καὶ πραγματικὴν ἀδυναμίαν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους. Δὲν ζητοῦν δὲ νὰ τοὺς χαρισθοῦν οἱ φόροι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ ἡ εἴσπραξις ἐπὶ τρίμηνον ἕως ὅτου ἔλθει ἡ νέα ἐσοδεία, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι πολὺ πλουσία, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τότε ὅλοι οἱ φόροι θὰ καταβληθοῦν καὶ δὲν ἔχετε νὰ χάσετε τίποτε.

§5Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ πραγματικῆς ἀδυναμίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν νὰ καταβάλλωσι τοὺς καθυστερουμένους φόρους θὰ τοὺς περιμένωμεν, ἀλλ’ ἐὰν ἴδωμεν ὅτι δυστροποῦν τότε θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῶν αὐστηροτέρων μέτρων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶ καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς πολεμοπαθῶν ὁπλιτῶν τοῦ Γκέρλιτς.

§7Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη κ. Πρόεδρε καὶ ὑπεστηρίχθη ὅτι οἱ πολεμοπαθεῖς αὐτοὶ ὁπλίται τοῦ Γκέρλιτς, δικαιοῦνται καὶ αὐτοὶ εἰς ἀποζημίωσιν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν κατέστη δυνατὸν ἐντὸς τῆς προθεσμίας νὰ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις των. Παρακαλοῦν λοιπὸν διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων ἀποζημιώσεως τὸ ὁποῖον εἶναι δικαιότατον καὶ ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀποδοχὴν τῆς αἰτήσεως ταύτης.

§8Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται νὰ μελετηθῇ, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ ἐκ μέρους τῶν ὑποστηριζόντων αὐτό, κυρίων βουλευτῶν σχετικὴ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν ἐπιφυλλάσσομαι νὰ μελετήσω.

§9Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς τὰ αἰτήματα τῆς ὁποίας εἶναι κατὰ πάντα δίκαια.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν ἁρμοδίων πολλοὶ οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι οἱ πολεμοπαθεῖς τοῦ Γκέρλιτς δὲν ὑπάγονται στὸν νόμον αὐτόν, ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως φρονεῖ ὅτι ὑπάγονται, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἐκπρόθεσμοι, τί εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ;

§12Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλατε πρότασιν νόμου καὶ θὰ μελετηθῇ.

§13Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν ἐὰν ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως ἀποστράτων καὶ συνταξιούχων Πατρῶν.

§15Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν κύριε Πρόεδρε συνιστῶ ὡς δικαιοτάτην καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§16Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ κύριε Πρόεδρε συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Λ. Οἰκονόμου, Γ. Ἀγάθου κλπ.

§18Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ὑπουργὸς διὰ ποῖον λόγον δὲν ἀπελύθησαν οἱ ὑπερβάντες τὸ ὅριον ἡλικίας ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ τῆς φιλεκπαιδευτικῆς ἑταιρείας (Ἀρσακείου Ἀθηνῶν), ἐφ’ ὅσον τυγχάνουσι δημόσιοι ὑπάλληλοι, καὶ κατόπιν μάλιστα τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1061 γνωματεύσεως τοῦ νομικοῦ συμβουλίου (τμῆμα αʹ.)

§20Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεωνίδας.

§22Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖα συμπεράσματα κατέληξεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν ναυτικῶν χορηγημάτων τῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ νόμου καὶ μέχρι τοῦδε δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ προβῶ εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ κρατοῦντος ἀπὸ αἰῶνος σχεδὸν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν χορηγημάτων τῶν τριῶν νήσων.

§24Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε νὰ ὑποβάλωμεν εἰς ὑμᾶς ἕνα τρόπον τὸν ὁποῖον νὰ μὴ φέρῃ οὐδεμίαν βλάβην. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ τί θὰ ἀποφασίσετε νὰ πράξητε;

§25Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂς τὸν ὑποδείξουν αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§26Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Θὰ σᾶς ὑποδείξω αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ὁποῖος δύναται νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν ἀνθρώπων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν Καρδίτσης.

§28Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἀμβύκων ἔχουν ἐπιβληθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καρδίτσης χρηματικαὶ ποιναὶ ἐξ ἀφορμῆς μικρῶν τοπικῶν παραβάσεων ἄνω τῶν 500.000 δραχμῶν ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἥμισυ δίδεται εἰς τοὺς ἐφοριακοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπέναντι τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀμοιβῆς τὴν ὁποίαν λαμβάνουν σπεύδουν νὰ ἀνακαλύψουν 50 δράμια οὖζο καὶ ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ ἐφόρου ἐπιβάλλονται πρόστιμα χάριν τοῦ ἰδίου των συμφέροντος. Οἱ πλεῖστοι τῶν καταδικασθέντων εἶναι πτωχοὶ καὶ δὲν ἔκαμον χρῆσιν τῶν ἐνδίκων μέσων, διότι θὰ ἐπλήρωνον εἰς Ἀθήνας μεγάλας δικηγορικὰς ἀμοιβάς. Οὕτω πρόκειται περὶ ποινῶν, αἱ ὁποῖαι μόνον ὑπὸ τὸν νόμον τοῦ Δράκοντος ἐπεβλήθησαν, ἀφοῦ διὰ 30 δράμια οὖζο ἐπεβλήθη πρόστιμον 10.000 δραχμῶν. Ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦ νόμου περὶ ἀμβύκων θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ δοθῇ μία διαταγὴ περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐνταλμάτων, διότι αἱ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν εἶναι ὑπερβολικαί. Φρονῶ ὅτι τὸ αἴτημα τῶν ποτοποιῶν Καρδίτσης εἶναι πολὺ δίκαιον καὶ πρέπει νὰ δοθῇ ἄφεσις.

§29Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐὰν οἱ ποτοποιοὶ συνεμορφοῦντο πρὸς τὸν νόμον. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητοῦν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Παρέβησαν τὸν νόμον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διώκωνται οἱ λαθρέμποροι. Ἡ παράδασις εἶναι καθαρά.

§30Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι τυπικὴ ἡ παράδασις.

§31Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ συμμορφώνωνται μὲ τὸν νόμον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Μακεδονομάχων Θεσσαλονίκης.

§33Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν καὶ δίκαιον νὰ γίνῃ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Πανηπειρωτικοῦ συνδέσμου τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀναπήρων ἀξιωματικῶν.

§35Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης.

§37Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Γεωργίας. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ παραπονοῦνται ὅτι οἱ ἔφοροι δὲν τοὺς ἐπιτρέπουν νὰ πωλήσωσι τὰ καπνά των ἐφ’ ὅσον δὲν παρουσιάζουσι ἀπόδειξιν ὅτι ἐξώφλησαν τὸ χρέος των πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Παρακαλοῦσι ὅπως τὸ ἀψυχολόγητον τοῦτο μέτρον ἀρθῇ τώρα ποὺ ἡ τιμὴ τῶν καπνῶν εἶναι πολὺ χαμηλὴ λόγῳ τῆς μικρᾶς ζητήσεως.

§38Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλὴ τὰ χρέη πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰσπράττονται ὡς δημόσια ἔσοδα. Αὕτη χρωμένη τοῦ δικαιώματος τούτου, ἐζήτησεν ἀπὸ τὰς ἐφορίας νὰ μὴ ἐπιτρέπουν τὴν πώλησιν τοῦ καπνοῦ ἄνευ προσαγωγῆς πιστοποιητικοῦ ὅτι ὁ κάτοχος τοῦ καπνοῦ οὐδὲν ὀφείλει αὐτῇ. Τὸ μέτρον πράγματι δημιουργεῖ δυσκολίας καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ στείλῃ κατάλογον τῶν ὀφειλετῶν της ὥστε νὰ συμψηφίζωνται τὰ χρέη αὐτῶν καὶ νὰ ἀπαλλάσσωνται οὕτω πάσης ἐνοχλήσεως οἱ μὴ ὀφείλοντες. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξακολουθοῦν ἀκόμη αἱ συνεννοήσεις πρὸς διευκόλυνσιν τῶν καπνοπαραγωγῶν.

§39Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται ὅτι ἀποτελεῖ δεσμόν. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐμπορεύωνται. Ὁ ἔμπορος πέρνει τὰς δηλώσεις καὶ πηγαίνει καὶ πέρνει τὰ καπνά. Δὲν πηγαίνει ὁ ἴδιος ὁ καπνοκαλλιεργητὴς νὰ ζητήσῃ.

§40Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ διευθετηθῇ τὸ ζήτημα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων Νάξου.

§42Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἶναι ἀναφορὰ τῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν 5–6 μέλλη καὶ παρακαλοῦν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρό τινος, διὰ νὰ γίνῃ ἡ θητεία τῶν προέδρων διετής. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε διότι ἐπὶ ἓν ἔτος ἐκλεγόμενοι δὲν ἔχουν τὸν καιρὸν νὰ ἐκτελέσουν οἱονδήποτε κοινωφελὲς κοινοτικὸν ἔργον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νόμου, νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§43Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ δοθῇ εὐκαιρία συζητήσεως τοῦ πράγματος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης.

§45Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς βενζίνης εἶχεν ὑποβληθῇ εἰδικὸς φόρος διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς καμμία ἀποζημίωσις, διότι ἑκάστοτε τὸ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως, λέγει ὅτι δὲν ἔχει τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδώσαμεν εἰς τὸ ταμεῖον αὐτὸ ὅ,τι εἴχαμεν νὰ δώσωμεν καὶ κἄτι πάρα πάνω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ συνάδελφός μου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θ’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων τῆς πόλεως Δαδίου.

§48Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης.

§50Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῶν πρὸ τοῦ 1920 εἰς χρῆμα προικῶν ἔχουν ἐγερθῆ διάφοροι διενέξεις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἁρμοδία προκειμένου εἶναι μόνον ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ καὶ ὄχι ἡ νομοθετική, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιοῦνται ἑκάστοτε ἀστικοὶ νόμοι, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἀρέσουν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων σιτηρῶν, κατοίκων Αἰκατερίνης.

§53Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§54Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀργοστολίου.

§56Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Κράτους καταδίκων.

§58Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι ἔσφαλαν καὶ ἐγκλημάτισαν. Δὲν ζητοῦν ν’ ἀποφυλακισθοῦν, διότι γνωρίζουν ὅτι ὁ νόμος ἀπαγορεύει τοῦτο, ἀλλὰ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ παράπονά των. Ἡ ἀνισότης ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μέχρι σήμερον μεταξὺ τῶν καταδίκων, διότι ἂν ἄλλαι Κυβερνήσεις ἔδωσαν ἀθρόας χάριτας εἰς λῃστάς, κακούργους καὶ δολοφόνους, καὶ ἔρχωνται αἱ ἤδη Κυβερνήσεις, διὰ νὰ ἐπανορθώσουν αὐτὸ τὸ λάθος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεταχειρισθοῦν καὶ δι’ αὐτοὺς τὴν αὐτὴν ἰσότητα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ τὸ εὔλογον παράπονον, ὅτι ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος των ἐμερολήπτησε διὰ τοὺς μὲν ἢ διὰ τοὺς δέ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύῃ τὰς ἀμνηστείας καὶ τὰς χάριτας νὰ δοθῇ χάρις μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκτίσει τὸ ἥμισυ τῆς ποινῆς των. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ὅτι εἰς τὰς φυλακὰς σήπωνται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀφειλέται τοῦ δημοσίου. Νομίζω ὅτι κατὰ τὰς ἑορτὰς τῆς Ἐθνικῆς Παλιγγενεσίας καὶ τῆς ἐλευθερίας, εἶναι δίκαιον νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἐγκληματίαι λόγῳ τῶν περιστάσεων, ὅπως καὶ πᾶς τις δύναται νὰ παρασυρθῇ εἰς τὰ ἐγκλήματα εἰς τὰ ὁποῖα παρεσύρθησαν ἐκεῖνοι. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα μετὰ τῆς διακρινούσης αὐτὸν προσοχῆς, διὰ νὰ δοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος.

§60Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ εἴκοσι περίπου ἡμερῶν συνέβη εἰς τὸ Κεράσοβον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Παραμυθίας τὸ ἑξῆς θλιβερὸν ἐπεισόδιον: Ὁ ἀποσπασματάρχης Κοριέτας μετὰ δύο–τριῶν χωροφυλάκων μετέβη πρὸς εἴσπραξιν ἐνταλμάτων 3.000 δραχμῶν, εὑρῆκε δὲ τὸν ὀφειλέτην ἀσθενῆ, ἀλλ’ ἐπέμενε νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος του καὶ τὸν ἐπῆρε βιαίως ἀπὸ τὸ σπίτι του. Ἐκεῖ οἱ συγγενεῖς του προσεπάθησαν νὰ τὸν ἀποσπάσουν διότι ἐπρόκειτο νὰ τὸν μεταφέρῃ εἰς ἀπόστασιν 7 ὡρῶν. Κατὰ τὴν συμπλοκὴν ἐρρίφθησαν ἑξῆντα βολαὶ ἐκ μέρους τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἐτραυματίσθη ὁ ὀφειλέτης, ἡ γυναῖκα του, τρεῖς ἄλλαι γυναῖκες ἐκ τῆς αὐτῆς οἰκογενείας, ἐκ δὲ τῶν χωροφυλάκων οὐδεὶς ἔπαθεν. Γνωρίζω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ μοῦ πῆτε πῶς ἔγινεν προανάκρισις, ἀλλὰ κατὰ τὴν προανάκρισιν αὐτήν, βεβαίως τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα θὰ εἶπον ὅτι εὑρέθησαν ἐν ἀμύνῃ. Καίτοι πιστεύομεν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, μᾶλλον οἱ πολῖται εὑρίσκονται ἐν ἀμύνῃ. Ἐν τούτοις παραδέχομαι ὅτι, ἀντιθέτως, εὑρίσκοντο ἐν ἀμύνῃ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἀλλὰ τὸ νὰ χρησιμοποιήσουν τὰ ὅπλα των, ὄχι ἁπλῶς πρὸς ἐκφοβισμόν, ἀλλὰ διὰ νὰ τραυματίσουν πέντε ἄτομα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τρεῖς γυναῖκας, τῶν ὁποίων μάλιστα ἀκόμη δὲν ἐξήχθησαν αἱ σφαῖραι, ἀποδεικνύει ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ὑπερβάσεως τῶν ὁρίων τῆς ἀμύνης. Δὲν εἶναι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν τὰ ἔκτροπα αὐτὰ ἐν Ἠπείρῳ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ὅτι εἰς Ἰωάννινα διὰ νὰ συλλάβουν κἄποιον ἐθεώρησαν καλὸν νὰ τὸν τραυματίσουν, ἄλλοτε πάλιν, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξετε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, εἰς τὸ Μέτσοβον συνελήφθησαν δύο πολῖται ἐδάρησαν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀπέθανον. Ἐπ’ αὐτῶν δὲ ἔχει ὁμιλήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φλῶρος.

§61Π. ΦΛΩΡΟΣ. Αὐτοστιγμεὶ ἀπέθανον, ὄχι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας.

§62Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Ὅταν λοιπὸν τοιαῦτα συμβαίνουν, πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους, καθ’ ἣν στιγμὴν δηλαδὴ ἐπαγιώθη ἡ ἀσφάλεια, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐν Ἠπείρῳ, χάρις εἰς ὑμᾶς δι’ ὃ καὶ σᾶς εἶναι εὐγνώμων ὁ Ἠπειρωτικὸς Λαὸς, φρονῶ ὅτι ἡ νοοτροπία αὐτὴ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὀφείλεται εἰς τὸ αἴτιον ὅτι ἐν Ἠπείρῳ καλῶς τοὺς ἔχουν χαρακτηρίσει ὡς μὴ δυνηθέντας, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὔτε νὰ συλλάβουν ποτὲ ληστάς, οὔτε νὰ συμπλακοῦν μετ’ αὐτῶν ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς διευκολύνουν καὶ διὰ νὰ ἀποπλύνουν τώρα τὴν κακὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν......

§63Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ἀδικῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν χωροφυλακήν.

§64Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὰ ἄξια συγχαρητηρίων ὄργανα. Θέλουν νὰ δείξουν τὴν ἀνδρείαν των εἰς τοὺς φιλησύχους πολίτας. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκτὸς τῆς ἀπομακρύνσεως νὰ ληφθοῦν καὶ ἄλλα μέτρα παραδειγματικῆς τιμωρίας καὶ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰ ἔκτροπα αὐτὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐν γένει ὅλης τῆς χωροφυλακῆς.

§65Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐγὼ ἄλλοτε ἐδίδαξα ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς πῶς πρέπει νὰ ἀμύνωνται οἱ πολῖται, ὅταν εὑρίσκονται ἀντιμέτωποι τοιούτων ὀργάνων. Ὁ καλλίτερος τρόπος ἀμύνης εἶναι νὰ ὁπλίζωνται καὶ νὰ φονεύουν καὶ αὐτοὶ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα.

§66Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταγγέλλονται τρεῖς ὑπερβασίαι. Μία διὰ τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ἔγινε λόγος καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἰωαννίνων ἔλαβε τὴν πληροφορίαν ὅτι τὰ ὄργανα τῆς χωροφυλακῆς, τὰ ὁποῖα περιέπεσαν εἰς τόσον βαρέα σφάλματα εἶναι ἐν προφυλακίσει. Συμφώνως μὲ τὸν ποινικὸν νόμον θ’ ἀποφανθῇ πλέον ἡ δικαιοσύνη περὶ αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφον, εἶναι γνωστὸν ὅτι καίτοι ἡ διεξαχθεῖσα ἀνάκρισις ἐβεβαίωσεν ὅτι τὰ ὄργανα τῆς χωροφυλακῆς ὑπέστησαν ἐπίθεσιν, ἐν τούτοις διέταξα νέαν ἀνάκρισιν. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἠξεύρω τὶ ἔγινεν εἰς τὸ Μέτσοβον, οὔτε εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίζῃ ὅλα τὰ παραπτώματα τῆς χωροφυλακῆς. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι, διότι ὑπέπεσαν ὄργανά τινα εἰς ὡρισμένας παραβάσεις πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ἄλλην κατηγορίαν ὅτι ὁ Ἠπειρωτικὸς πληθυσμὸς ἔχει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν κάμνει τίποτε, ὡς ἐὰν νὰ μὴ ὀφείλεται εἰς τὴν δρᾶσιν τῆς χωροφυλακῆς ἡ ἐξάλειψις τῆς ληστείας ἐκ τῆς ὑπαίθρου γενικῶς καὶ εἰδικώτερον ἐν Ἠπείρῳ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Αʹ. Παγχαλκιδικοῦ συνεδρίου Νέων Μουδανιῶν.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε οἱ κάτοικοι Χαλκιδικῆς παραπονοῦνται ὅτι ἡ ἐπαρχία των εἶναι ἐγκαταλελειμμένη ἀπὸ μακροῦ. Ζητοῦν ὡρισμένα τινὰ στοιχειώδη δικαιώματα. Ζητοῦν ὑποκατάστημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης π. χ. καὶ ἄλλα ἀφορῶντα τὴν συγκοινωνίαν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ γίνῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως ἀδικημέναι.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§70Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, προχθὲς ὅτε ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπόμνημα τῆς Χαλκιδικῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν δρᾶσιν τοῦ ἐκεῖ Νομάρχου, καὶ σήμερον, ὅτε ἔρχεται ὑπὸ συζήτησιν τὸ θέμα αὐτό, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαίτατα διότι τὸ διαμέρισμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶνε ἐξαιρετικὸν μάλιστα ἀπέναντι τῆς ὅλης Μακεδονίας, διότι εἰς αὐτὸ δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ ποικίλλῃ ἡ καλλιέργεια, ἀφέθη ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένον ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνιακήν. Εἴδομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ ὑποκατάστημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἐπιβάλλεται ἡ ταχυτέρα ἵδρυσις τοῦ ὑποκαταστήματος διότι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἕνα καθαρῶς ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ συγχρόνως, διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς ἀντεκατεστάθη δι’ ἑνὸς ἄλλου ὁ ὁποῖος, ἐλπίζομεν, θὰ μεριμνήσῃ ὥστε νὰ δοθῇ μία λύσις εἰς τὰ ἐκεῖ ζητήματα. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συγκοινωνιακῆς, διότι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκοινωνήσῃ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, διότι οἱ δρόμοι εἶναι ἀδιάβατοι. Ἕνας δρόμος διαρκεῖ τώρα ἐπὶ 10 ὁλόκληρα ἔτη καὶ σήμερον ζητεῖται ἕνας ἄλλος δρόμος ὁ ὁποῖος θὰ συμπεριλάβῃ κυρίως τὰ χωρία τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς εἰς τὰ ἀπαλλοτριωθέντα μοναστηριακὰ μετόχια. Ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τὴν ἐρώτησιν αὐτήν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα δηλαδὴ τὸ συγκοινωνιακὸν τὸ ἀφορῶν τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ εὑρίσκεται ἡ μελέτη ἡ ὁποία θὰ συνδέσῃ τὰ χωρία αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι συγκοινωνίαν οὔτε μὲ τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὴν ὁποίαν δοσιδικοῦν.

§71Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ περιφέρεια τῆς Χαλκιδικῆς ἑλκύει ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπειδὴ τὰ ζητήματα εἶναι πολλὰ καὶ ποικίλα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἔχει δοθῇ ἡ δέουσα προώθησις εἰς τὰ ζητήματα αὐτά. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐκάλεσα εἰδικῶς διὰ τὸ ἑπόμενον Σάββατον τοὺς ἀντιπροσωπεύοντας τὴν περιφέρειαν ἐκείνην ὥστε ἐν συσκέψει μετὰ τοῦ διορισθέντος νέου νομάρχου νὰ ἴδωμεν τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ διὰ τὴν περιφέρειαν αὐτήν.

§72Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Καὶ διὰ τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας κ. ὑπουργέ.

§73Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων.

§75Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§77Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐπίσης.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Μαρμαρίου.

§79Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ἡ κοινότης Μαρμαρίου παραπονεῖται ὅτι ἐνῶ παρὰ τῶν ἀδελφῶν Ἐμπειρίκου ἐπωλήθη πρὸς τὴν ἑταιρείαν Μπάϋρον Στήμσιπ Κόμπανυ τῶν νήσων Πεταλιῶν ἀτμόπλοιον ἀντὶ 3.000.000 δραχμῶν συνετάγη εἰκονικὸν συμβόλαιον ὅτι τὸ ἐπώλησαν ἀντὶ 300.000 μόνον διὰ νὰ κερδίσουν τὸν φόρον τοῦ ὑπερτιμήματος. Ἐκ τοῦ φόρου τούτου δικαιοῦται ἡ κοινότης νὰ λάβῃ περὶ τὰς 3.600 δραχμάς. Ἡ κοινότης Μαρμαρίου ἔκαμε ἔνστασιν ἐνώπιον τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον διέταξε ἀποδείξεις καὶ πραγματογνωμοσύνην ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον τοῦ τόπου ὅπου εἶναι τὸ..... Ἐν τούτοις ὅμως ὡρίσθη τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀθηνῶν. Ἀλλ’ ἡ κοινότης δὲν δύναται νὰ προσκομίσῃ τὰ στοιχεῖα εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀθηνῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§80Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), Μάλιστα θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατόχων ἐπιτροπῶν τοῦ βʹ ἀναγκαστικοῦ δανείου.

§82Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν κατόχων ἐπιτρόπων τοῦ Βʹ. ἀναγκαστικοῦ Δανείου. Συνιστῶ ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λάβῃ ἕνα μέτρον, διότι ἕνεκα διαφόρων λόγων ἄφησαν νὰ παρέλθῃ ἡ προθεσμία καὶ οἱ δυστυχεῖς δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τοὺς ἀνταλλάξουν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κ. Παπαδοπούλου.

§84Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν ἐθελονταί, καὶ ζητοῦν νὰ ὑπηρετήσουν καὶ αὐτοὶ ὅσον θὰ ὑπηρετήσουν καὶ οἱ κληρωτοὶ καὶ ὄχι νὰ ὑπηρετήσουν 18μηνον ὁλόκληρον.

§85Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ συμπληρωθείσης τῆς ὥρας ἀναβάλλονται. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§87Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Βερδέλη.

§89Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐψηφίσθη ἓν νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Ὀκτωβρίου 1920 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 25 Σεπτεμβρίου 1924 περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Φαίνεται ἡ Βουλὴ δὲν ἀντελήφθη ὅτι τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα ὑπεβλήθη μὲ μίαν μικρὰν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 2 διὰ τῆς ὁποίας ἀφαιρεῖται ἓν κεκτημένον δικαίωμα δηλαδὴ μία μισθοδοσία ἡ ὁποία ἐχορηγήθη εἰς τοὺς μηχανικοὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἐπειδὴ ἀντισυνταγματικῶς ἐψηφίσθη, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπολύτως παραλλήλους αἱ ὁποῖαι ἔχουν προσωπικὸν μὲ τὴν αὐτὴν μόρφωσιν.....

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ παρατήρησιν ἔχετε νὰ κάμετε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν· τὰ πρακτικὰ, καλῶς ἔχουν.

§91Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θὰ ζητήσω νὰ περάσῃ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ὁπότε θὰ ζητήσωμεν νὰ κάμωμεν τὴν τροποποίησιν. Ἐψηφίσθη εἰς μίαν ἀνάγνωσιν καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς δευτέραν.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σημειοῦται ὅτι ἐψηφίσθη εἰς πρώτην συζήτησιν καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ μὲ τὰς ἀνωτέρω τροποποιήσεις).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Ἰουνίου 1928 συμβάσεως ἀνταλλαγῆς διαιτησίας καὶ δικαστικοῦ διακανονισμοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Γενικοῦ Γραμματέως παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Μακεδονίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13)18)Νοεμβρίου 1929 Ν. Δ, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθμὸν 3769 καὶ 3770 νόμων περὶ ἀρτοποιΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον κατόπιν προτάσεως τοῦ κ. Γ. Σίδερη (ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν) ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν ψηφιζόμενον εἰς δύο ἀναγνώσεις). Βʹ, Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου καταρτίσεως πινάκων προβιβασμῶν ἐνωμοταρχῶν διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ κατὰ τὰς ἐνεργηθείσας κατὰ τὴν 17ην Ὀκτωβρίου 1929 ἐξετάσεις». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἱδρύσεως ταμείου αὐτασφαλίσεως βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν», ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§95Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἀντηλλάξαμεν σκέψεις διάφοροι συνάδελφοι, ὁρμηθέντες ἐκ τοῦ αὐτοῦ συναισθήματος ὅτι ἐπιβάλλεται μία μέριμνα καὶ μία πρόνοια περὶ τῶν ἀτόμων ἐκείνων, τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἵτινες τὸν βίον αὑτῶν κατηνάλωσαν εἰς τὰ δημόσια, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπομακρυνόμενοι ἐκρίθησαν νὰ εἶναι εἰς κατάστασιν ἡ ὁποία νὰ ἐπιβάλλῃ μίαν μέριμναν ὀλίγον σοβαρωτέραν, ὄχι δι’ ἄλλον τί, ὄχι διὰ τὴν εὐμάρειάν των, ἀλλὰ διὰ τὴν στοιχειώδη, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, περίθαλψιν αὐτῶν. Διότι ἀτυχῶς εὑρισκόμεθα πρὸ παραδειγμάτων τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ἀπαγοήτευσιν κάθε ἀσχολουμένου μὲ τὰ κοινά. Ὡς ἐκ τούτου κατελήξαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς προτάσεως νόμου, βάσις τῆς ὁποίας εἶναι ἡ παροχὴ βοηθήματος εἰς τοὺς πολίτας οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται περὶ τὰ κοινά, μετὰ πάροδον ὡρισμένου χρόνου καὶ παροχὴν ὡρισμένης ὑπηρεσίας συνεχοῦς ἢ καὶ κατὰ διακοπάς. Διὰ τῆς προτάσεως Νόμου τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποῖα ἐγένετο δεκτὴ ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, σχετικῶς δύναται νὰ λεχθῇ, ἐκτὸς μιᾶς διατάξεως περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω ὅτι οὐδεμία ἐπιβάλλεται ἐπιβάρυνσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὁποίου οἱ πόροι εἶναι ἀπολύτως ἐξ εἰσφορῶν τῶν μελῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὸ ταμεῖον αὐτό. Βάσις συνεπῶς τῆς προτάσεως ταύτης κ. συνάδελφοι εἶναι ὅτι τὸ ταμεῖον τὸ ὁποῖον ἱδρύεται, θὰ ἔχῃ πόρους ἐκ μόνων τῶν διαφόρων εἰσφορῶν τῶν μελῶν αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ὑποχρεωτικῶς ὅλοι οἱ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐκλεγέντες βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ ὅπως καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλέγωνται εἰς τὸ μέλλον. Πόροι ἐπίσης θὰ εἶναι διπλάσιον παράβολον, καταβαλλόμενον ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων, ἐκείνου τὸ ὁποῖον καταβάλλει ὁ ὑποψήφιος διὰ νὰ ἐκλεγῇ εἴτε ὡς βουλευτὴς εἴτε ὡς γερουσιαστής, καὶ παράβολον τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλλουν οἱ γερουσιασταὶ οἱ ἐκλεγόμενοι ἀπὸ τὰς ὀργανωμένας τάξεις. Θὰ εἶναι ἐπίσης τὰ κληροδοτήματα, αἱ τυχὸν δωρεαί, καὶ ἡ μὴ εἰσπραττομένη ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν. Μεταξὺ τῶν πόρων τοὺς ὁποίους ἐθέσαμεν ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ὡς πόρος, αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, καὶ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ μὲν προπερυσιναὶ ἀδιάθετοι πιστώσεις τῆς Βουλῆς ἦσαν περὶ τὸ 1 ἑκατομ, αἱ περυσιναὶ δὲ περὶ τὰς 600 χιλιάδας δραχμάς. Ἐφέτως ὅμως, λόγῳ τῶν οἰκονομιῶν αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὁποίου εἰργάσθην μετὰ συναδέλφων εἰς τὴν κατὰ τὸ Σύνταγμα Ἐπιτροπήν, περὶ τὰς 600 χιλ. δραχ. ἐξ οὗ ὑπολογίζεται ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν ἀδιάθετοι πιστώσεις ἢ ἓν ἐλάχιστον ποσὸν ἴσως ὀλίγαι δεκάδες χιλιάδων δραχμῶν.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἔχει τὸ ἑξῆς κακό, ὅτι θὰ μᾶς ὑποπτευθοῦν οἱ θέλοντες νὰ διαβάλλουν τὸν νόμον αὐτόν, τοῦ ὁποίου ἡ διάταξις εἶναι ὀρθοτάτη ὅτι θὰ κάμωμεν τὸν προϋπολογισμόν μας ἐξωγκωμένον. Θὰ ἦτο σωστὸ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις αἱ προερχόμεναι ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἔλλειψαν βουλευταὶ ἢ δὲν ἐπῆραν τὴν ἀποζημίωσίν των, ὥστε νὰ μὴ εἶναι αὐτὸ τὸ ἀόριστον.

§97Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις εἰς αὐτὸ καὶ οἱ βουλευταὶ τὸ δέχονται μετὰ εὐχαριστήσεως διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν μόνην εἰσφορὰν τοῦ Κράτους, τόσο μᾶλλον ὅσον τὰ ὑπόλοιπα ταῦτα τ’ ἀδιάθετα, εἶναι διατεθειμένα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὥστε θὰ ἐνισχύσῃ ὁπωσδήποτε τοὺς πόρους τοῦ ταμείου, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καμμία ἐπιβάρυνσις δὲν ὑπάρχει τοῦ Δημοσίου ταμείου;

§99Ν. ΞΗΡΟΣ. Καμμία ἀπολύτως καὶ τὸ βεβαιῶ ἀπολύτως. Ἅμα ἴδητε τὸ ἄρθρον 4 θὰ πεισθῆτε, διότι εἶναι σαφὲς καὶ ἁπλοῦν. Κατὰ τὰ λοιπὰ φρονῶ ὅτι τὰ τοῦ ταμείου ρυθμίζονται κατὰ τὸν μᾶλλον δυνατὸν τελειότερον τρόπον ὁ ὁποῖος πιστεύω ὅτι εἶναι ὁ πλέον κατάλληλος καὶ ὁ πλέον προσήκων διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Διότι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει ὅλαι αἱ περιπτώσεις καὶ ὅλαι αἱ συνθῆκαι ὑφ’ ἃς δέον νά...

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς τεχνικῆς ἀρτιότητος τοῦ νὰ μὴ πέσῃ ἔξω;

§101Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγὼ συνειργάσθην μὲ ὑπάλληλον εἰδικὸν ἀσφαλιστικῆς ἑταιρείας καὶ μὲ ἄλλον τοῦ ταμείου Προνοίας τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀσχοληθῆ εἰδικῶς περὶ τὰ τοιαῦτα. Λόγῳ μάλιστα τοῦ ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην νὰ προχωρήσωμεν σωφρόνως εἰς τὸ ἔργον καὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἐπάρκειαν τῶν πόρων του, ὁρίσαμεν ἔναρξιν παροχῆς βοηθήματος τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1933, διότι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ γίνουν νέαι ἐκλογαὶ καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν βάσιν τῶν πόρων μας θετικήν, ὡς καὶ τῶν μελλόντων νὰ γίνουν μέλη τοῦ ταμείου καὶ προσέτι ποῖα ἐκ τούτων θὰ εἰσφέρουν ὡς ἐπανεκλεγόμενοι, καίτοι ἔχουν τὰ προσόντα νὰ γίνουν περιθαλψιοῦχοι. Εἰς τὴν πρότασιν νόμου ὑπεβλήθησαν διάφοροι τροπολογίαι. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ καμμίαν τροπολογίαν, διότι οἱαδήποτε τροπολογία γενομένη δεκτή, θὰ ἐπιφέρῃ ἀπόλυτον κλονισμὸν εἰς τὴν πρότασιν ὡς πολὺ ὀρθῶς τὸν φοβεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἴσως τὸ τορπιλλίσωμεν ἀμέσως ἅμα τῇ γενέσει του ὥστε νὰ μὴ εἶναι καὶ βιώσιμον. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶναι βιώσιμον ἂν γίνουν δεκταὶ αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι, τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων ἐν μέρει θὰ θεραπευθῇ διὰ τῶν νέων ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὰ λοιπά, ὅ,τι ἀπομένῃ θὰ ὑπάρχῃ ἡ καλὴ θέλησις τῆς Βουλῆς νὰ τὸ διορθώσῃ. Αἱ τροπολογίαι αὗται εἶναι τοῦ κ. Ζαβιτσιάνου καί τινων ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων διὰ τῶν ὁποίων προτείνεται ὅπως συμπεριληφθοῦν ὡς ὑποχρεωτικὰ μέλη τοῦ ταμείου αὐτοῦ καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν διότι σᾶς εἶπα ὅτι διαταράσσεται ἡ ὅλη οἰκονομία ἀφοῦ μόλις φθάνομεν εἰς τὴν ἐπάρκειαν τοῦ ταμείου. Ἐπίσης πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ καὶ ἡ τροπολογία πολλῶν βουλευτῶν περὶ μετατροπῆς τοῦ χρόνου προϋπηρεσίας, καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ ταμείου, εἴτε τιθεμένου ὁρίου ἡλικίας, εἴτε ὁριζομένου μεγαλειτέρου ποσοῦ ἐτησίας ἐξαγορᾶς, ἢ αὐξήσεως τῶν ἐξαγοραζομένων μερῶν. Ἐλπίζω μετὰ τὰ ὀλίγα ταῦτα, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀρνηθῇ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν ὁμοίως λειτουργούντων ταμείων ἐν Γαλλίᾳ καὶ Βελγίῳ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ τρὶς μέχρι τοῦδε ἠσχολήθη ὥστε νὰ εἶναι ὥριμος.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, παρόμοιον ἢ παρεμφερὲς πρὸς τὸ ἤδη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς εἰσήχθη καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων. Νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον εἰσήχθη εἰς τὰ 1861 ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔφθασεν τότε εἰς κανένα πέρας. Διότι θὰ εἴμεθα ἡμεῖς σήμερον ἀπηλλαγμένοι ἀπὸ ἕνα πειρασμόν, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπήχησις παρὰ τῷ λαῷ Ἕτερον νομοσχέδιον παρόμοιον μὲ τὸν παρὸν εἰσήχθη εἰς τὰ 1880 ἐπὶ τῆς Πρωθυπουργίας τοῦ ἀοιδήμου Κουμουνδούρου, καὶ τότε εἰσήχθη ἐπίσης παρὰ κυρίων βουλευτῶν χωρὶς νὰ ἐκφράσῃ οἱανδήποτε γνώμην ἡ Κυβέρνησις, ἐζητήθη ὅμως καὶ τότε ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ἐκδηλώσῃ γνώμην ἐπὶ τούτου κατ’ ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τὸ θεωρῇ ὀρθὸν ἢ ὄχι.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ἦτο σύνταξις.

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, τὸ δεύτερον νομοσχέδιον τοῦ 1880 ἦτο ὅμοιον πρὸς τὸ παρόν καὶ διεξήχθησαν μακρόταται συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ συζήτησις τότε περιεστράφη εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ περιστραφῇ καὶ σήμερον. Ἀλλὰ τότε ὑπῆρχεν ἓν σημεῖον τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ὑπάρχει, ὑπῆρχε τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς γνωρίζετε κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα ἡ ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν ἐκανονίζετο παρὰ τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως στέρησις διὰ νόμου μέρους τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν—διότι στέρησις διὰ νόμου ἐγένετο—εἶχεν ἀντισυνταγματικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ αἱ τότε συζητήσεις δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀντισυνταγματικότητος, τὴν ἐπεξέτειναν καὶ ἐπὶ ἑτέρας διατάξεως ὁμοίας πρὸς τὴν σημερινήν, ἐπὶ τῆς διατάξεως ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ οἱ ὑποψήφιοι μᾶλλον ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσιν καὶ διπλοῦν παράβολον. Ἐκτὸς δηλαδὴ τοῦ παραβόλου τὸ ὁποῖον καταβάλλουν σήμερον διὰ τὰς ἐκλογικὰς δαπάνας, τότε κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπεχρεοῦντο νὰ καταβάλωσιν ἀκόμη ἕνα παράβολον. Κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον προτείνεται νὰ καταβάλλεται διπλοῦν παράβολον διὰ τὴν σύνταξιν, ἐκτὸς δηλαδὴ τοῦ παραβόλου τὸ ὁποῖον δίδεται σήμερον νὰ καταβληθοῦν καὶ δύο ἄλλα. Ἡ καταβολὴ αὐτὴ προσεβλήθη τότε ὡς ἀντισυνταγματική; ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς ὑποψηφιότητος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερον ὥστε νὰ δύνανται νὰ μετάσχωσιν πάντες τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς θέλει νὰ ὑποδείξῃ. Ἀλλ’ αὐτὰ μὲν ἦσαν τὰ συνταγματικὰ καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι παρ’ ὅλον ὅτι σπουδαῖοι πολιτικοὶ ἄνδρες ὑπεστήριξαν καὶ τὸ δεύτερον ἀντισυνταγματικόν —ὡς πρὸς τὸ πρῶτον νομίζω ὅτι, ἔχουν ἀπολύτως δίκαιον, διότι ἀφοῦ ἡ ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν ὡρίζετο παρὰ τοῦ Συντάγματος δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ διὰ νόμου—ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, νομίζω ὅτι εἶναι ὀλίγον ἐξεζητημένον. Δὲν νομίζω ἐν πάσῃ περιπτώσει σήμερον ὅτι αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὥστε νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν εἰς τὸ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς ὑποψηφίους τοὺς ὁποίους θέλει διότι ὡς γνωρίζετε καὶ τὸ παράβολον ὑποτίθεται ὅτι καταβάλλεται παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουν τὴν ὑποψηφιότητα. Ἐν τούτοις ὅμως ἐκ τῆς σφοδρᾶς τότε συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς ἡμέρας μὲ διαφόρους ψηφοφορίας περὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν δεκτοῦ καὶ περὶ προτάσεως ἀναβολῆς ἢ μὴ τέλος ἔφθασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἐψηφίσθη. Ἀλλ’ ὅταν ἔφθασαν εἰς τὸ σύνολον, τότε ἡ ἐξέγερσις λίαν διακεκριμένων βουλευτῶν, σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἦτο ἐναντίον ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, ὁ ἀείμνηστος Καλλιγᾶς....

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸ συνταγματικόν;

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἦσαν γενικώτερον ἐναντίον ὁ ἀείμνηστος Ράλλης, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι: «θὰ μᾶς πάρῃ ὁ λαὸς ἔξω νὰ μᾶς βγάλῃ ὅταν φροντίζωμεν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μας», καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν καὶ— κατά μίαν περίεργον σύμπτωσιν ἦτο κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους—ἀπερρίφθη. Κύριοι, τὰ ἀντισυνταγματικὰ ἐκεῖνα δὲν δύνανται σήμερον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου νὰ ἔχωσιν σημασίαν. Τὸ μὲν πρῶτον διότι στεροῦνται τῆς βάσεως τὴν ὁποίαν εἶχον, καὶ δεύτερον νομίζω ὅτι ἦτο λίαν ἐξεζητημένον καὶ ὅτι ἴσως ἡ ἀπόκρουσις τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς συνταγματικῆς, ἐζητήθη μόνον διὰ νὰ ἐνισχύσῃ μίαν γενικωτέραν ἰδέαν ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὀφείλω ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τότε ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐδέχθη κατ’ ἀρχὴν καὶ ὑπερεψήφισεν τούτου ὁ ἀείμνηστος Δεληγιάννης ὢν ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἦτο ἀσθενὴς κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας καὶ δὲν παρίστατο εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦτο πτωχὸς ὁ Δεληγιάννης.

§109Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὔτε ὁ Ράλλης ἦτο πλούσιος, καὶ πολλοὶ πτωχοὶ τὸ κατέκριναν. Κύριοι βεβαίως καὶ οἱ βουλευταὶ ἔχουσιν ἀνάγκην προνοίας τινὸς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτάχθησαν νὰ προνοοῦσι ὑπὲρ τῶν κοινῶν νὰ προνοοῦσι καὶ ὑπὲρ αὐτῶν.

§110Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχουν στομάχι αὐτοί;

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλουν ἴσως νὰ μὴ ἔχουν καὶ στομάχι ἀκόμη. Ἡ κοινὴ γνώμη ἀπαιτεῖ βίον ἀσκητικὸν καὶ δὲν ἀρέσκεται νὰ ἀκούῃ ὅτι παρέχεται τι ὑπὲρ αὐτῶν. Οὕτω πως ἐννοεῖται ὁ πολιτικὸς βίος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοιαύτην ἰδέαν ἔχει ὁ λαὸς διὰ τοὺς πολιτικοὺς αὐτοῦ, ὅτι ὀφείλουν νὰ ἀφιερώνουν τὸν βίον τους καὶ νὰ καταναλίσκουν ἑαυτοὺς καὶ νὰ διαθέτουν πᾶν ὅ,τι δύνανται νὰ διαθέσουν διὰ τὰ κοινὰ χωρὶς νὰ προνοῶσι περὶ αὐτῶν. Αὐτὴ ἦτο καὶ εἶναι ἡ γνώμη ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ τις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔρχεται νὰ ἐπιβάλῃ κανὲν βάρος εἰς τὸν λαόν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἐὰν καὶ τὸ ἐλάχιστον βάρος ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸν λαὸν, ὑποθέτω ὅτι ὄχι μόνον ἐγὼ ἀλλὰ μία μεγάλη μερὶς τῶν βουλευτῶν....

§112ΦΩΝΑΙ. Ὅλοι. Ὅλοι.

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. ... θὰ ἀντετίθετο κατ’ αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ βάρος οὐδὲν κατὰ τοῦ Δημοσίου ταμείου, κατὰ τοῦ ταμείου τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ μεμφθῇ τοὺς βουλευτὰς θέλοντας νὰ λάβωσι μίαν πρόνοιαν περὶ τοῦ ὑστέρου βίου ὅταν δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ νὰ παρέχωσι ἐργασίαν εἰς τὴν πατρίδα· ἐπειδὴ ἴσως πολλοὶ δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ νὰ παρέχωσιν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν δι’ ἑαυτοὺς νὰ λάβωσι μίαν πρόνοιαν περὶ αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον δὲν θίγει καθόλου τρίτους παρὰ μόνον ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ, τότε οὐδεὶς δύναται νὰ μεμφθῇ οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τοὺς ὑποβαλόντας οὔτε τὴν Βουλὴν δεχομένην τοῦτο. Ἀλλ’ ὑπάρχουν δύο πλευραὶ τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἐλεύθερον τοιαύτης μομφῆς. Ἔχει σημεῖα τινὰ τά ὁποῖα σήμερον δὲν γνωρίζω ἂν παρέμειναν. Ἦτο ἓν ποσοστὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνεται ἐκ τῶν συμβάσεων αἱ ὁποῖαι συνάπτονται...

§114Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καλῶς. Τὰ μόνα σημεῖα συνεπῶς κατὰ τὰ ὁποῖα βαρύνονται τρίτοι εἶναι ἐκεῖνα τῆς διπλῆς ἐπιπλέον καταβολῆς τῶν ὑποψηφίων. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐξετάσωμεν ἐν τῇ οὐσίᾳ του τὸ νομοσχέδιον ἐγὼ θὰ εἴπω ὅτι ὅλον τὸ βάρος πίπτει ἐπὶ τρίτων· τὸ βάρος κατ’ ἀρχὴν πίπτει ἐν τῷ συνόλῳ του ἐπὶ τρίτων, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι οἱ τρίτοι αὐτοὶ εὑρίσκονται ἔν τινι περιωρισμένῳ κύκλῳ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἔφεσιν νὰ ὑπηρετήσωσι τὰ κοινά.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μπορεῖ νὰ ἐπιτύχουν καὶ νὰ ὀφεληθῶσι καὶ αὐτοί.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἐξυπηρετοῦσι διπλοῦν σκοπὸν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης ἄνευ τῆς προσηκούσης συζητήσεως· διότι, ὡς εἶπον καὶ ὡς πάντες ἀντιλαμβάνεσθε, ὁ πολιτικὸς πρέπει νὰ εἶναι ὡς ἡ γυνὴ τοῦ Καίσαρος καὶ νὰ εἶναι ἐνάρετος καὶ νὰ φαίνεται. Λοιπὸν δὲν δύναται νὰ ἀφήσωμεν ἐδῶ νὰ γεννηθῇ οἱαδήποτε ἀμφισβήτησις, ὅτι διὰ τούτου τίθεται ἓν βάρος εἰς ξένους ὤμους, καί ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ὅλην αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνετε διότι περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου πρόκειται — τὴν ρίπτει βάρος εἰς τοὺς ὤμους οὐχὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσιν. Δὲν εἶναι ὡς τὰ αὐτασφαλιστικὰ ταμεῖα τῶν ὑπαλλήλων, οὔτε ὡς τὰ τῶν δικηγόρων ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπεκτείνονται δυστυχῶς. Ἐὰν ἐξ ἰδίων, ὡς ἔχουν κάμει οἱ συμβολαιογράφοι, καταβάλλουν, εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ὁποῖοι καὶ θὰ τὰ πάρουν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνταῦθα —πρέπει τοῦτο νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν—δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἴδιοι οἱ ὁποῖοι φορολογούμεθα καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ λαμβάνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τῆς φορολογίας, ἂς μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω φορολογίας, διότι εἶναι πάντως ἓν βάρος, εἰσφορὰ ἂν θέλετε, εἶναι ἓν εἶδος φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται σήμερον ἀναγκαστικῶς καὶ ἐπὶ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν μετέχουσι καὶ δὲν ἔχουσι πάντα τὴν δυνατότητα ὄχι τὴν πιθανότητα. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως στερεῖται καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦ χαρακτῆρος τῆς αὐτασφαλείας ἢ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Αὐτὴ εἶναι μία ἄποψις τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἶναι δικαιολογημένη. Αὔριον θὰ ὑπάρξουν δύο, τρεῖς τέσσαρες συνδυασμοί· βεβαίως ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ ἐπιτύχουν ὅλοι, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχουν. Οἱ μὴ ἐπιτυγχάνοντες θὰ πληρώσουν ἕνα φόρον, τὸν ὁποῖον τοὺς ἐπιβάλλουσιν οἱ ἐπιτυγχάνοντες πρὸς ὄφελός των.

§118Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Πιθανὸν νὰ ἐκλεγῶσι μετὰ 5–6 ἔτη καὶ νὰ ὠφεληθῶσι καὶ αὐτοί.

§119Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καί τὸ Βέλγιον ὅπου ἰσχύει τὸ ταμεῖον, ὑπάρχει.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὰ ὑπάρχει βέβαια, διότι δὲν μπορεῖ νὰ συντηρηθῇ ἀλλοιῶς. Ἀλλ’ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι ὑπάρχει μία εἰσφορά, μία ἐπιβολὴ ἀναγκαστικῆς εἰσφορᾶς, καθ’ ὡρισμένων προσώπων, τῶν ὁποίων φορολογεῖται ἡ ἔφεσις τοῦ νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Πατρίδα.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἀορίστων προσώπων.

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω «ὡρισμένων», διότι ὁρίζονται ἐκ τῆς ἰδιότητος καὶ ἐκ τῆς ἐφέσεως τὴν ὁποίαν ἔχουσι, νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Πατρίδα.

§123Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐν δεδομένῃ στιγμῇ θὰ ἀπολαύσωσι καὶ ἐκεῖνοι.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἀπολαύσωσιν, ἀλλὰ ξεύρετε, δυστυχῶς, ἀπέθανον οἱ περισσότεροι ὑποψήφιοι καὶ εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι ἐὰν τινές ἐξ αὐτῶν γίνουν, θὰ ἔχουν τὴν εὐχαρίστησιν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν ἀναγκαστικὴν εἰσφορὰν ἡ ὁποία σήμερον ἐπιβάλλεται, χωρὶς ποτὲ νὰ ἔχωσι τὴν ἀπόλαυσιν. Διότι γνωρίζομεν ὅτι, ἐκ τῶν πολιτευομένων, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι σειρὰν ἐν τῷ πολιτικῷ βίῳ......

§125Ν. ΜΑΜΟΥΝΗΣ. Νὰ μὴ ἐκτεθῶσιν.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι αὐτό, διότι θὰ ὑποπέσετε εἰς τὸ χειρότερον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτοὶ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ καταβάλλουν, ἴσως, διὰ μίαν περίοδον, χωρὶς νὰ εὐτυχήσωσι ποτὲ νὰ ἔχωσιν τὴν ἀπόλαυσιν.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχουσι καὶ τὸν κίνδυνον.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, διότι μόνον ὅσοι διήνυσαν ἢ κατώρθωσαν νὰ δημιουργήσωσι, πολιτικὸν στάδιον, θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπολαύσωσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου εἰς βάρος ὡρισμένης ἄλλης τάξεως ἀνθρώπων. Θέλω νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Δέν πρόκειται περὶ αὐτασφαλείας, κύριοι. Βεβαίως ἡμεῖς καταβάλλομεν σήμερον καθὼς καὶ ἐκεῖοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι αὔριον θά καταβάλλουσιν ἓν ποσόν. Ἀλλὰ δὲν θά πληρωθῶσιν αἱ συντάξεις ἢ αἱ ἀποζημιώσεις—ὅπως θέλετε—ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου. Θὰ πληρωθῶσιν ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποχρεωθῶσιν νὰ καταβάλλωσι διάφοροι ἄλλοι. Θὰ εἶναι μικρὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτεθῶσιν ὡς ὑποψήφιοι, χωρὶς καὶ νὰ ἐπιτύχουν θὰ εἶναι δὲ μεγαλύτερον ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὴν ἐπιτυχίαν νὰ ἔλθωσι μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ὡς ἔχω ὑπ’ ὄψει, τὸ νομοσχέδιον κανονίζει 10 ἔτη διὰ τὴν ἀπόλαυσιν αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθινή του ἄποψις· καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι κάμνει αὐτασφάλειαν. Κάμνει μίαν φορολογίαν εἰς μίαν ὡρισμένην τάξιν, χάριν τῶν προσώπων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ κατορθώσουν ἐπὶ μακρότερον χρόνον νὰ ἀφιερώσωσι τὰς δυνάμεις των εἰς τὴν Πατρίδα, ἔχοντα ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ τὴν ὑποστήριξιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις ἡ καθαρὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, κ. βουλευταί, φοβοῦμαι καὶ ἓν ἕτερον. Οἱ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον, εἶναι γνωστόν, ὅτι λαμβάνουσι ἀποζημίωσιν ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχουσι. Καὶ ἐὰν δὲν ἐξεδηλώθη δυσφορία, εἶναι τὸ φυσικὸν τοῦ Ἕλληνος πολιτευομένου, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἔχει τὸ αἴσθημα ὅτι ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του ὡς πολιτικὸς θυσιάζων τὸ ἀτομικὸν συμφέρον. Διότι γνωρίζομεν πόσοι ἐγκατέλειψαν τὰ ἐπαγγέλματά των καὶ ἐκτίθενται εἰς δαπάνας. Ἐὰν αὔριον ἐπέλθῃ καὶ ὁ περιορισμὸς οὗτος, δραχμῶν 350 κατὰ μῆνα, ὁ ὁποῖος θὰ αὐξηθῇ καὶ δι’ ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλωσι διὰ νὰ ἐκλεγῶσι, τοῦ κοινοῦ, τοῦ ἁπλοῦ παραβόλου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πλέον θὰ αὐξηθῇ καὶ διὰ τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ὀφείλουσι νὰ κάμωσι οἱ ἔγγαμοι καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα ποσὸν νομίζω 3–4000 δραχμῶν, φοβοῦμαι μήπως, μετὰ τὰς τοιαύτας εἰσφορὰς εἰς τὰς ὁποίας ἀναγκαστικῶς θὰ ὑποβληθῶσιν, ὁ περιορισμὸς τοῦ γλίσχρου αὐτοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι εἶναι τοιοῦτος ὥστε πλέον νὰ παραστῇ καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἐκ τῶν πραγμάτων σήμερον ὑφισταμένη ἀνάγκη πρὸς αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως. Καὶ ἐὰν ἐκ τοιούτων λόγων προέλθῃ ἡ ἀνάγκη ἢ ὁπωσδήποτε θεωρηθῇ αἰτία καὶ ἀφορμὴ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν, θὰ ἔχωμεν τότε κύριοι, δὲ δικαιολογημένως ἢ ἀδικαιολογήτως—τὸ ἀφίνω νὰ τὸ ἐξετάσητε σεῖς—μίαν ἐπίκρισιν τῆς κοινῆς γνώμης, μίαν ἐπίκρισιν ἡ ὁποία εἶναι δύσκολον νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ πολλοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ τὴν δικαιολογήσουν Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσιν ἐὰν ἐπέλθῃ μία μεταβολὴ τῆς συνθέσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρξωσι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ προτέρα θητεία προστιθεμένη δύναται εὐθὺς ἀμέσως νὰ συμπληρώσῃ τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον ὅπως τύχωσι τοῦ βοηθήματος τούτου τοῦ καθιερουμένου διὰ τοῦ νόμου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαντλήσωσι τὸ ταμεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι κίνδυνος νὰ στραφῶμεν, ἢ νὰ στραφῶσιν οἱ τότε εἰς ἀναζήτησιν ἄλλων πόρων. Καὶ εἶναι κίνδυνος νὰ στραφῶσι εἰς ἀναζήτησιν πόρων οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι ἀνεκτοὶ οὔτε εἰς τὴν συνείδησιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι φόβος τὸ ταμεῖον τοῦτο ἐντελῶς νὰ ἐκλείψῃ. Τοῦτο δὲ λέγων κύριοι, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἕνα ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἐλάττωμα ὅτι εἶναι ὁπωσδήποτε ἐγωϊστικὸν προνοεῖ περὶ τοῦ παρελθόντος, προνοεῖ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος. Ὑπάρχουν πρόσωπα πολιτικὰ τὰ ὁποῖα διήνυσαν τὸν βίον των ἐν τῷ πολιτικῷ σταδίῳ, καὶ διήνυσαν τὸν βίον των ἐν τῷ πολιτικῷ σταδίῳ οὐχὶ ὀλιγώτερον ἡμῶν μοχθοῦντες καὶ ὄχι ὀλιγώτερον ἡμῶν θυσιάζοντες τὰ καθ’ ἑαυτοὺς διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὴν πατρίδα. Περὶ αὐτῶν δὲν λαμβάνεται μέριμνα. Καὶ γνωρίζω τὴν ἀπάντησιν ἡ ὁποία θὰ μοῦ δοθῇ: πῶς θέλετε νὰ λάβωμεν μέριμναν ἀφ’ οὗ σεῖς ὁ ἴδιος σείετε κώδωνα κινδύνου ὅτι τὸ ταμεῖον τὸ ὁποῖον προνοεῖ διὰ τὸ παρὸν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ διὰ τὸ μέλλον; Ἀναγνωρίζω τὴν σοβαρότητα τοῦ ἐπιχειρήματος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς προτάσεώς μου, ἀλλ’ ἴσως θὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν ἐὰν εἶναι προσῆκον νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τοῦδε. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀδιάφορος ἡ πρόνοια περὶ τοῦ μέλλοντος, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἀγορεύω ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς· ἀλλ’ οὐδὲ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων, οὔτε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐσκέφθησαν καὶ ἐπέβαλλον τὴν πρότασιν ταύτην οὔτε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατόπιν συνετάχθησαν μετ’ αὐτῆς ἐσκέφθη περὶ αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἐνδεχόμενον οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν νὰ μὴ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται τοῦτο νὰ μὴ παράσχῃ τὰς ἀσφαλείας ἐκείνας διὰ τῶν ὁποίων πραγματικῶς θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ θὰ ἐξυπηρετηθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ θιχθῇ οὐδὲ τὸ παράπαν ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, τότε εἶναι προτιμώτερον νὰ σκεφθῶμεν διαφορετικὰ καὶ νὰ ἐπιζητήσωμεν καλλιτέρας περιστάσεις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, καθ’ ἣν πρόνοια τοιαύτη δὲν ἔχει ληφθῆ παρὰ εἰς δύο μόνον Κράτη εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον. Ἡμεῖς σπεύδομεν νὰ ἔλθωμεν τὸ τρίτον Κράτος εἰς τὴν πρόοδον αὐτήν, ἐνῷ δὲν ἔχομεν ἀκόμη λάβει ἐπαρκῆ πρόνοιαν, διότι τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ δὲν ἐπαρκῶσιν ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸν ἄνετον βίον κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἐκπληροῦν οἱ πολιτευόμενοι τὰ καθήκοντά των. Αἰσθάνομαι, κύριοι, τὸ καθῆκον νὰ εἴπω τὰς ἀμφιβολίας τὰς ὁποίας μοῦ γεννᾷ εἰς τὴν ψυχήν μου καὶ εἰς τὴν συνείδησίν μου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀμφιβολίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πραγματικῆς περιθάλψεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως.... τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπέναντι τοῦ λαοῦ γενικώτερον. Ἐξέθεσα ταῦτα πρὸς ὑμᾶς καὶ ἡ Βουλή, προκειμένου μάλιστα περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἰσάγεται κατὰ πρότασιν βουλευτῶν, θὰ σκεφθῇ βεβαίως καὶ θὰ ἀποφασίσῃ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχον σκοπὸν, κ. βουλευταί, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ὑπέθετον ὅτι εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τοῦ προτεινομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου μέτρου. Οἱ δισταγμοὶ ὅμως τοὺς ὁποίους ἐξέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μὲ ἔφερον ἐπὶ τοῦ βήματος. Ὁ Πλάτων εἰς τὴν πολιτείαν του, ὅπως ἠξεύρετε κύριοι βουλευταί, τοὺς φύλακας καὶ τοὺς ἄρχοντας τοὺς θέλει νὰ μὴ ἔχουν οὔτε περιουσίαν οὔτε οἰκογένειαν διὰ νὰ ἐδιαφέρωνται ἀποκλειστικῶς διὰ τὰ κοινά. Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι κατὰ τὴν Πλατωνικὴν πολιτείαν καὶ οἱ φύλακες καὶ οἱ ἄρχοντες εἶχον ἐξησφαλισμένην τὴν ζωήν των ἀπὸ τὴν πολιτείαν. Εἰς τὴν περίοδον εἰς τὴν ὁποίαν ζῶμεν, ὡς ὀργανωμένη κοινωνία, εἶναι ἠναγκασμένος κάθε ἕνας νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῶν πρὸς τὸ ζῆν διὰ τῆς ἰδίας ἐργασίας. Καὶ τὸ βουλευτικὸν λειτούργημα ἐφ’ ὅσον ὁ βουλευτὴς καὶ ὁ γερουσιαστὴς δὲν ἔχει ἰδίαν περιουσίαν, παρέχει καὶ πρέπει νὰ παρέχῃ τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Καὶ ὅταν λέγω τὰ πρὸς τὸ ζῆν, δὲν ἐννοῶ ἁπλῶς ὅσα χρειάζεται εἷς ἄνθρωπος ἀσκῶν ἓν δημόσιον λειτούργημα διὰ νὰ ζήσῃ, ἀλλὰ ὅσα χρειάζονται διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ζωήν του ἐξησφαλισμένην καὶ ὅταν δὲν μπορεῖ νὰ ἐργάζεται. Τὸ βουλευτικὸν λειτούργημα ἔχει γίνει ἓν ἐπάγγελμα’ πιθανὸν αὐτὸ νὰ ἔχῃ καὶ τὰς κακάς του ὄψεις ἀλλὰ εἶναι μία ἀνάγκη ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον αἱ λειτουργίαι τοῦ Κράτους καὶ τὴν μεγάλην ἀπασχόλησιν τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ βουλευταὶ ἀσκοῦντες τὰ καθήκοντά των. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν ἔχῃ κακὰς ὄψεις τὸ βουλευτικὸν λειτούργημα ὡς ἐπάγγελμα, εἶναι ὀρθὸν καὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς πολιτείας τὸ ἐπάγγελμα αὐτὸ νὰ παρέχῃ τὰ πρὸς τὸ ζῆν εἰς τὸν βουλευτὴν εὐθέως, δηλαδὴ ἡ ἄμεσος ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος νὰ παρέχῃ τὰ πρὸς τὸ ζῆν εἰς τὸν βουλευτὴν καὶ τὸν γερουσιαστήν; καὶ νὰ μὴ συμβαίνῃ ὥστε οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ γερουσιασταὶ νὰ φροντίζουν ἀσκοῦντες τὸ λειτούργημα τὸ βουλευτικὸν νὰ ἔχουν καὶ ἀπόρους μὴ κανονισμένους διὰ τοῦ νόμου. Ἐννοεῖτε ποίαν σημασίαν ἔχει διὰ τὸ καλὸ τῆς πολιτείας καὶ διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα ἡ ἠρεμία τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀσκῶν ἓν λειτούργημα ἀνώτερον πολιτειακόν, ἡ ἠρεμία τὴν ὁποίαν ἔχει ὅταν γνωρίζῃ ὅτι ἡ ζωή του εἶναι ἐξησφαλισμένη καὶ ὅταν δὲν θὰ ἀσκῇ τὸ λειτούργημα αὐτὸ καὶ ὅταν δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐργάζεται. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑπέμνησε τὰς προηγουμένας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη παρόμοιον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ὑπέμνησεν ὅτι κατὰ τὰς δύο προηγουμένας περιπτώσεις τὰ νομοσχέδια ἀπεκρούσθησαν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθεσε. Θὰ συνομολογήσῃ ὅμως μετ’ ἐμοῦ, ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις εἶναι κάπως διαφορετικαί. Καὶ εἶναι διαφορετικαὶ ἀπὸ δύο ἀπόψεις: ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι ἡ σημερινὴ ἀπασχόλησις τοῦ βουλευτοῦ εἰς τὰ βουλευτικά του καθήκοντα εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα καὶ πολὺ ἐντατικωτέρα ἀπὸ τὰς προηγουμένας περιόδους, καὶ δεύτερον διότι ἡ Βουλὴ σήμερον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου ἐγένετο πολὺ Δημοκρατικωτέρα ἀφ’ ὅ,τι ἦτο πρίν. Πρὸ τοῦ 1910 ἡ Βουλή, τὸ σῶμα δηλ. τῶν πολιτευομένων, ἀπετελεῖτο ἀπὸ μέλη ἀνήκοντα εἰς ὡρισμένας τάξεις, εἶχεν ἕνα χαρακτῆρα ὀλιγαρχικόν. Ἀπὸ τοῦ 1910 καὶ ἐντεῦθεν εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἐξέλιξιν ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται μὲ τοῦτο ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατέκτησαν ἰθυνούσας θέσεις ἄνθρωποι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνήκοντες εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις, ἄνθρωποι ἄποροι. Ὁ μέσος ὅρος τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως τῶν βουλευτῶν σήμερον εἶναι ἀσυγκρίτως κατώτερος ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον ὑποστάσεως τῶν βουλευτῶν τῶν προπολεμικῶν περιόδων. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον οἰκονομικῆς ἐξασφαλίσεως τῶν βουλευτῶν εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάγκην ἡ ὁποία ὑπῆρχε κατὰ τὴν προπολεμικὴν περίοδον. Τότε, ὡς καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, δὲν ὑπῆρχον πενόμενοι βουλευταί· ἦσαν σπάνια τοιαῦτα παραδείγματα. Σήμερον ὁ κανὼν εἶναι ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι πενόμενοι. Ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦν οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λόγῳ ἰδίας περιουσίας δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ μέλλοντος.

§131Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων ἀπέθανον πτωχοί.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιμένετε, κ. συνάδελφε, ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὅταν αὐτοὶ ἦσαν βουλευταὶ ἦσαν ἄνθρωποι πτωχοί. Διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ κανόνα πτωχοί, εἰσῆλθον ὅμως καὶ πολλοὶ ἐκ τοῦ λαοῦ. Ἐκτὸς αὐτῶν ἐπῆλθε μία μεταβολὴ οἰκονομικῆς καταστάσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀξίας τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος, λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀναγκαῖον ἐπηκολούθημα τοῦ πολέμου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ἐπαναλαμβάνω ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς προηγουμένης περιόδου ἦσαν κατὰ κανόνα εὔποροι καὶ οἰκονομικῶς αὐτάρκεις, ἐνῷ σήμερον οἱ βουλευταὶ κατὰ κανόνα δὲν εἶναι οἰκονομικῶς αὐτάρκεις, καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ταλιαδοῦρος λέγων ὅτι παλαιοὶ πολιτευόμενοι, ἄλλοτε πλούσιοι, εἶναι καὶ αὐτοὶ σήμερον ἄποροι· καὶ ἐγεννήθησαν σκέψεις περὶ δημιουργίας ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἀσφαλίζοντος περίθαλψιν εἰς τοὺς βουλευτὰς ὅταν εἶδον συμπολίτην μου παλαιὸν πολιτευόμενον εὐπορώτατον ἄλλοτε ὑπηρετήσαντα καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρὰν σειράν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ τελευταῖα τῆς ζωῆς του πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν δὲν εἶχεν οὔτε τὸ γάλα νὰ πληρώσῃ, τὸ ὁποῖον τοῦ ἦτο ἀπαραίτητον διὰ νὰ κάμῃ τὴν δίαιταν τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπέβαλον οἱ ἰατροὶ καὶ ἀπέθανεν εἰς τὴν ψάθαν καὶ δι’ ἐράνων ἐκηδεύθη. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὸ παράδειγμα αὐτοῦ τοῦ πολιτευόμενου Ἀρκαδίας ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν εἰς τὴν ἐσχάτην πενίαν· ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς βουλευτῶν καὶ παλαιῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν παλαιῶν πολιτευομένων ὁ κανὼν σήμερον εἶναι ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι ἄποροι καὶ εἶναι συμφέρον τοῦ Κράτους ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας, οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ κοινὰ νὰ μὴ ὑφίστανται τοιαύτας στερήσεις, ὥστε νὰ μὴ μποροῦν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντά των, καὶ νὰ μὴ εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸν πειρασμόν, εἰς τρόπον ὥστε τὸ βουλευτικὸν λειτούργημα νὰ μεταβάλλεται εἰς ἐπάγγελμα ὄχι ἐντίμου πλουτισμοῦ. Εἶναι ὑπέρτατον συμφέρον τῆς Πολιτείας καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀμέσως μὲν ἐλαττώνει τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ ἐμμέσως αὐξάνει τὴν ἠρεμίαν τοῦ πολιτευομένου μὲ τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει διαθέσῃ τὰ πολύτιμα ἔτη τοῦ βίου του εἰς τὴν ἐνάσκησιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ κατόπιν καταστῇ ἀνίκανος—διότι ὁ βουλευτὴς σήμερον ἐνασκῶν τὸ βουλευτικὸν λειτούργημα δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἐὰν θέλῃ πράγματι νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του εὐσυνειδήτως, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκῇ καὶ ἄλλο ἐπάγγελμα—μὲ τὴν ἐγγύησιν λέγω, τὴν ὁποίαν τοῦ παρέχει ὅτι καὶ ὅταν δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ πορισθῇ τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἡ ζωή του εἶναι ἐξησφαλισμένη καὶ δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἐξευτελιστικὴν κατάστασιν νὰ ζητῇ δι’ ἐράνων ἢ διὰ δανείων ἢ δι’ οἱωνδήποτε ἄλλων ὄχι ἀξιοπρεπῶν μέσων νὰ εὕρῃ τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι τοῦ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ ζήσῃ. Τονίζω λοιπὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι σήμερον εἶναι περισσότερον παρὰ ποτὲ ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς εἰς τοὺς διευθύνοντας τὰ δημόσια. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν συνεφώνησεν ἀπολύτως καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ συμφωνήσῃ.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅτι εἶπον, τὸ ἠκούσατε.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τέλος πάντων πρέπει νὰ συνεννοούμεθα. Εἴπετε ὅτι «ἐφ’ ὅσον δὲν βαρύνονται ἄλλοι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος»· ἠξεύρω τὰς ἀντιρρήσεις σας τὰς ἄλλας. Ἂν τὸ πόρισμα τῆς ὁμιλίας σας εἶναι ὅτι καὶ κατ’ ἀρχὴν εἶσθε ἀντίθετος ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν· ἡ ἀντίληψίς μου ὅμως εἶναι, ὅτι κατ’ ἀρχὴν συνεφωνήσατε. Τοὺς δισταγμούς σας τοὺς ἀνεπτύξατε καὶ θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν καὶ θὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι βάσιμοι αὐτοὶ οἱ δισταγμοί. Ἂν βεβαιώνετε ὅτι δὲν εἶσθε κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσω τὴν δήλωσίν σας. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς λοιπὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐξέφερε δισταγμοὺς, στηριζόμενος εἰς τὰς ἑξῆς σκέψεις: Πρῶτον ὅτι βαρύνονται καὶ ἄλλοι ἐκτὸς τῶν ὠφειλουμένων ἐκ τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας τῶν βουλευτῶν. Δεύτερον ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ χειροτερεύσῃ ἡ θέσις τῶν βουλευτῶν περιοριζομένης τῆς ἀποζημιώσεως λόγῳ τῶν καταβολῶν αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται. Καὶ τρίτον ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τοὺς ὠφελουμένους ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἀμέσως, κατὰ τὴν ἰδικήν του ἀντίληψιν οἱ παλαιότεροι πολιτευόμενοι. Ἂς ἴδωμεν τώρα ἂν αὐτοὶ οἱ ἰσχυρισμοὶ εἶναι βάσιμοι. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ὠφελῶνται, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, βαρύνονται; Τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὰς καταβολὰς τῶν ἰδίων τῶν βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν. Στηρίζεται κατὰ δεύτερον λόγον εἰς τὰς καταβολὰς τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν ὅτι οἱ ὑποψήφιοι εἶναι πολὺ περισσότεροι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐκλέγονται. Εἶναι ὅμως καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐκλεγόμενοι μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων. Εἶναι ποτὲ δυνατὸν εἰς μίαν ἀσφάλειαν τῆς ὁποίας ἡ καταβολὴ δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τυχαῖα γεγονότα δηλ. ἀπὸ ζητήματα παρατάσεως τῆς ζωῆς ἀπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀσκήσεως ἐπὶ μακρὸν χρόνον τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, εἶναι δυνατὸν ὅλοι οἱ καταβάλλοντες νὰ ὠφελοῦνται; Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Πάρετε οἱανδήποτε ἀσφάλειαν σχετιζομένην μὲ τὴν ζωήν, πάρετε οἱανδήποτε παροχὴν συντάξεως καὶ θὰ ἴδετε ὅτι οἱ ὠφελούμενοι δὲν εἶναι ὅλοι οἱ καταβάλλοντες· ὑπάρχει διὰ πάντα καταβάλλοντα ἡ πιθανότης ὠφελείας, βεβαιότης ὅμως ὠφελείας δὲν ὑπάρχει. Διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταβάλλουν ἂν ἀποθάνουν πρὸ τοῦ δεκάτου ἔτους δὲν ἔχουν νὰ πάρουν τίποτε μολονότι εἶναι δικαιοῦχοι, ἢ ἂν ἐκλέγωνται συνεχῶς. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν ἡμεῖς τόσην εὐτυχίαν ἐπιδοκιμαζόμεθα τόσον πολὺ ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς μας ὥστε νὰ ἐκλεγώμεθα συνεχῶς ἐπὶ 10, 20 χρόνια ἐὰν ζήσωμεν. Δὲν ἔχομεν νὰ ὠφεληθῶμεν τίποτε ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν των συντάξεων, θὰ ὠφελοῦνται δὲ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτύχουν καὶ θὰ γίνουν περιθαλψιοῦχοι τοῦ ταμείου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ. Λοιπὸν ἡ οὐσία τῆς ἀσφαλείας ἔγκειται εἰς τοῦτο: ὅτι συνεισφέρουν περισσότεροι καὶ ἀπολαμβάνουν ὀλιγώτεροι. Ἂν ὅλοι ὠφελοῦντο, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια. Ἑπομένως ἐδῶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίθεσις πρὸς τὰς ἀσφαλιστικὰς ἀρχὰς διὰ τῆς ἐπιβολῆς μιᾶς καταβολῆς εἰς τοὺς ὑποψηφίους βουλευτὰς διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι εἰς τὸν κύκλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐλπίζουν νὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῆς ὀργανώσεως τοῦ ταμείου ἀσφαλείας ἂν τυχὸν ἐκλεγοῦν. Ἂν δὲν ἐκλεγοῦν, φυσικὰ δὲν θὰ δικαιοῦνται. Διότι ἡ σύνταξις δὲν δίδεται διότι εἷς εἶναι πολιτευόμενος ἁπλῶς, ἀλλὰ διότι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν προσέφερεν ὑπηρεσίας, λόγῳ δὲ τῆς ἐπὶ μακρὸν ἀπασχολήσεως εἰς τὰ βουλευτικὰ καθήκοντα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσῃ ἄλλο ἐπάγγελμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιολογία τῆς παραχωρουμένης συντάξεως. Κατὰ συνέπειαν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ὀλίγα ἔτη, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐκλεγῇ πάλιν καὶ δὲν θὰ συμπληρώσῃ δεκαετίαν, δὲν δικαιοῦται νὰ πάρῃ σύνταξιν, διότι δὲν ἔχει προσφέρει ὑπηρεσίας ἐπαρκεῖς κατὰ τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον ὁρίζεται καὶ δὲν ἔχει καταστῆ ἀνίκανος, παρέχων τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸ Κράτος, ὅπως ἐξεύρῃ ἄλλην ὑπηρεσίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠμπορεῖ ὁ μὴ ἀσκήσας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα νὰ λάβῃ περίθαλψιν. Βεβαίως ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι, ὅλοι οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν περίθαλψιν, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς στηρίζεται ὁ ὀργανισμὸς καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἀσφαλείας, ὅτι περισσότεροι εἶναι οἱ εἰσφέροντες καὶ ὀλιγώτεροι οἱ ὠφελούμενοι· ἀλλ’ ἔτσι εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ ἀσφάλεια νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ νὰ πληρωθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι νὰ μὴ λαμβάνουν συντάξεις ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παρέσχεν ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος. Δὲν εἶναι εἰς διάφορον μοῖραν ὁ ἐκτιθέμενος ὑποψήφιος ἀπὸ τὸν ἐκλεγόμενον βουλευτήν, διότι καὶ ὁ ἐκλεγόμενος βουλευτὴς δὲν λαμβάνει σύνταξιν ἂν δὲν ἐκλεγῇ τόσας φοράς, ὥστε νὰ παρακαθήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ δεκαετίαν. Καὶ ἡ ἀντίρρησις τὴν ὁποίαν ἐφέρατε, θὰ ἰσχύῃ καὶ δι’ ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἂν δὲν συμπληρώσωμεν τὴν δεκαετίαν, νὰ μὴ ἀπολαύσωμεν τὴν ἀσφάλειαν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀσφαλείας, οὐδ’ ὑπάρχει κανὲν ἀδίκημα, διότι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ νὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινῶν νὰ ἐλπίζουν ὅτι ἂν κάμουν μίαν εἰσφοράν, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντος καὶ δὲν συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἐξογκώνωνται τὰ ἔξοδα τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήρχοντο προπολεμικῶς, εἶναι ἐξησφαλισμένη. Προπολεμικῶς τὸ ποσὸν διὰ τὴν ὑποψηφιότητα ἦτο δρ. 200, αἱ ὁποῖαι σήμερον εἶναι, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ὁ τιμάριθμος, 3.000. Μὲ τὸν ὀργανισμὸν τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν αἱ 1000 δρ. εἰς τὰς ὁποίας ἀνέρχεται τὸ παράβολον γίνονται 3000 δραχμαί. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι θέτομεν φραγμοὺς νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα. Διότι εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι ὁ θέλων νὰ ἐκτεθῇ βουλευτὴς δαπανᾶ πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὸ μικρὸν αὐτοῦ παράβολον.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν προπετῶν ὑποψηφίων ποὺ μοῦ εἴπατε, σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὅποιος δὲν πάρει τὸ πάρει τὸ 11)0 τοῦ συνόλου τῶν ψηφοφορησάντων πληρώνει ἕνα πρόστιμον ἑκατὸν πεντήκοντα λιρῶν.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται βάρη εἶναι πραγματικός. Ἐπιβάλλονται βάρη εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσδοκοῦν ὠφέλειαν· αὐτοὶ ὅμως οἱ προσδοκοῦντες ὠφέλειαν δὲν εἶναι ἐδῶ πάντες; Ἂς ἴδωμεν τὸν ἄλλον ἰσχυρισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Λέγει ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ ἀποζημίωσις ἀλλὰ μήπως εἶναι μικρὸν πρᾶγμα διὰ τὸν πολιτευόμενον ὁ ὁποῖος παραμένει 8 ἢ 10 ἔτη εἰς τὴν Βουλήν, μήπως εἶναι μικρὸν πρᾶγμα νὰ γνωρίζῃ, ὅτι, ἐὰν θ’ ἀποτύχῃ, δὲν θὰ εὑρεθῇ ἐντελῶς ἐκτεθειμένος ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ ἡ ζωή του, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ ἀποταμιεύῃ; εἶναι μικρὰ αὐτὴ ἡ ὠφέλεια; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη. Ἐὰν ἦτο δυνατόν νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια βουλευτῶν ἰδιωτική, θὰ ἔλεγα: ἂς αὐξηθῇ ἡ ἀποζημίωσις καὶ ἂς φροντίσῃ ἕκαστος πολιτευόμενος, νὰ ἀσφαλισθῇ. Ἀλλὰ εἶναι ὁ μόνος κίνδυνος τὸν ὁποῖον δὲν ἀσφαλίζουν αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις. Ἰδιωτικαὶ ἀσφάλειαι ὑπάρχουσι διὰ κλοπάς, πυρκαϊάς, ναυάγια καὶ λοιπά, διὰ τοὺς ἀποτυγχάνοντας πολιτευομένους ὅμως, δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια, κατὰ συνέπειαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν ὀργανώσωμεν κρατικήν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν καὶ ἄλλα μέρη. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς εἶναι βάσιμος. Εἶναι μέγιστον πρᾶγμα ἡ βεβαιότης τῆς ἀσφαλείας διὰ τὴν αὔριον, αὐτὴ κρατᾶ εἰς ἀνησυχίαν τὰς ἐργατικὰς τάξεις, δὲν εἶναι μόνον ὁ μικρὸς μισθός, εἶναι καὶ ἡ ἀβεβαιότης τῆς αὔριον ποὺ ἐξεγείρει τὰς ἐργατικὰς τάξεις καὶ καθιστᾶ δικαίας τὰς ἐξεγέρσεις αὐτῶν διὰ τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις. Ἀλλ’ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίκαιρος ἡ στιγμή, διότι δὲν ἔγινε τοιοῦτον τι εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ διότι ἀκόμη πολλοὶ πολιτευόμενοι παλαιοὶ μὴ εὑρισκόμενοι σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ δικαιοῦνται συντάξεως. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ξένον παράδειγμα θὰ εἴπω τὸ ἑξῆς εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἔχομεν ἤδη 100 παραδείγματα εἰς δύο Κράτη ποὺ ἐφηρμόσθη ὁ θεσμός. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ἠμπορεῖ νὰ μοῦ εἰπῇ πόσα Κράτη ὑπέστησαν τὸν οἰκονομικὸν αὐτὸν κλονισμὸν τὸν ὁποῖον ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς καὶ πόσα Κράτη ὑπέστησαν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, οὕτως ὥστε τὸ ⅓ τοῦ κοινοβουλίου νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἀνθρώπους πτωχοὺς ἢ πένητας οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἦσαν εὐπορώτατοι; Δὲν ἔχομεν οὐδὲν παράδειγμα, οὔτε εἰς τὴν Γερμανίαν οὔτε ἀλλοῦ που. Ἡμεῖς μόνον παρουσιάζομεν αὐτὸ τὸ παράδειγμα, καὶ μαζὶ μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ χρήματος ἡ προσέλευσις τῶν προσφύγων εἰς ἡμᾶς εἶναι τοιαύτη, ὥστε καταντᾶ ὁ μέσος ὅρος τῶν βουλευτῶν νὰ εἶναι πολὺ χαμηλότερος ἀφ’ ὅ,τι εἶναι σὲ ἄλλα Κράτη. Περὶ αὐτοῦ, δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι βάσιμον, ὅτι δὲν ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα. Μὴ λησμονῆτε ἄλλως τε, ὅτι ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις εἰς ἄλλα μέρη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν ἐδῶ. Δὲν νομίζω ἑπομένως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος ἀλλοῦ, ἄλλως τε δὲν βαρύνομεν καθόλου τὸν Λαόν· θέλομεν μόνον, νὰ ὑπάρχῃ ὀργάνωσις διὰ τοὺς πολιτευομένους διὰ τὴν αὔριον, ὥστε νὰ λείπουν οἱ δισταγμοὶ εἰς αὐτοὺς πῶς θὰ ἀνταποκριθοῦν ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας. Εἶναι καὶ κάτι τι ἄλλο ἀκόμη ὅτι ἀδικοῦνται οἱ ἄλλοι πολιτευόμενοι. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐλησμόνησεν, ὅτι αἱ συντάξεις δὲν θὰ ἀρχίσουν νὰ δίδωνται ἀπὸ αὔριον, ἀλλὰ μετὰ μίαν τριετίαν, δηλαδὴ μετὰ μίαν ἀκόμη βουλευτικὴν περίοδον, καὶ κανεὶς δὲν γνωρίζει τὶ θὰ γίνῃ μετὰ μίαν περίοδον βουλευτικήν. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι θ’ ἀρχίσωμεν νὰ καταβάλωμεν εἰσφορὰς εἰς τὸ ταμεῖον αὐτό, ἡμεῖς νὰ δημιουργήσωμεν τὸ πρῶτον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπολαύσουν ἴσως ἄλλοι εὐτυχέστεροι ἐκλεγόμενοι εἰς τὴν προσεχῆ περίοδον. Διὰ τὴν σημερινὴν Βουλὴν δὲν δημιουργεῖται οὐδὲν προνόμιον ἀφοῦ μετὰ τὴν τριετίαν θὰ ἀρχίσουν νὰ δίδωνται συντάξεις. Εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ παλαιοὶ πολιτευόμενοι νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἂν τότε, ἀφοῦ θὰ ἔχωμεν ἤδη ἕνα κεφάλαιον εἰς τὸ ταμεῖον, ἐὰν τότε ἴδωμεν, ὅτι ὑπάρχουσι πένητες, ἀποτυχόντες παλαιοὶ πολιτευόμενοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἀνάγκην, νὰ τοὺς ὑποστηρίξωμεν, βεβαίως δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ταμείου δὲν θὰ κινδυνεύσῃ νὰ καταρρεύσῃ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Βουλὴ ἥτις δὲν θὰ θεωρήσῃ τοὺς παλαιοὺς πολιτευομένους, διὰ τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι δὲν ἔτυχε νὰ ἐκλεγοῦν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον, δικαιουμένους συντάξεως. Εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ προσεχὴς βουλευτικὴ ἐκλογὴ νὰ ἀποβῇ καὶ ἀπὸ αὐτῆς ἀκόμη τῆς ἀπόψεως τῶν ὠφελειῶν τοῦ ταμείου συντάξεως, εἰς βάρος ἡμῶν οἱ ὁποῖοι ψηφίζομεν τὸ ταμεῖον σήμερον καὶ ὑπὲρ ὠφελείας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν αὔριον· καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ αὐτὸς ὁ ἐνδοιασμὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν εἶναι βάσιμος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μὲ κάμῃ, νὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπηρεάσθη περισσότερον ἀπὸ ὅσα εἶπεν, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτόνισε διὰ τοὺς παλαιοὺς πολιτευομένους. Εἶπε δηλαδὴ διὰ τοὺς παλαιοὺς πολιτευομένους, ὅτι οὐδέποτε ἔγινε διαμαρτυρία διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν καὶ δὲν ἠγέρθη ζήτημα ἀπὸ ὑπερβολικὴν ἀξιοπρέπειαν. Ἀπὸ ὑπερβολικὴν ἀξιοπρέπειαν αἱ πολιτικαὶ ὀργανώσεις περὶ ἀπονομῆς συντάξεων, διότι ἤθελον καί νὰ καί, νὰ φαίνωνται ὅτι ἐξυπηρετοῦν τὰ δημόσια χωρὶς νὰ θέλωσι τίποτε. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπερβολικὴν ἀξιοπρέπειαν νομίζω, ὅτι δὲν ὑπῆρξε ξένος, τοὐλάχιστον ὑποσυνειδήτως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀλλ’ ὅταν σκεπτώμεθα γενικώτερον, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐμβαθύνωμεν εἰς τὰ πράγματα, νομίζω, ὅτι τὸ ἀξιοπρεπὲς εἶναι, νὰ ὁμολογῶμεν εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν, νὰ λέγωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ ἀσκοῦντες τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, νὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον των ἀπερισπάστως καὶ νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην οἱ ἔχοντες τοὐλάχιστον ἀσθενῆ τὸν χαρακτῆρα, νὰ πορίζωνται ἄλλοθεν τὰ πρὸς τὸ ζῆν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀνταποκρίνονται πλήρως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ὥστε δὲν θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου ἐρχομένου ἐνώπιόν σας ἐκ τῆς βουλευτικῆς πρωτοβουλίας καὶ ἂν δὲν ἐθεώρουν καθῆκον μου νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα μὴν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπεκφεύγει τῆς εὐθύνης. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι εἰς Δημοκρατικὰ πολιτεύματα, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαοῦ πρέπει νὰ ἀμείβωνται ἐπαρκῶς, ὥστε ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Λαοῦ νὰ μὴ παραμένῃ «νόμημα» μόνον τῶν τάξεων αἱ ὁποῖαι εὐποροῦν. Ἄν παρέμενε τὸ ἀξίωμα «νόμημα» μόνον αὐτῶν τῶν τάξεων, δὲν θὰ ἦτο Δημοκρατία τὸ πολίτευμα αὐτό, ἀλλὰ ἀληθινὴ ὀλιγαρχία. Ἀπὸ δεκαοκτὼ ἢ δεκαεννέα μηνῶν, ὅπου εὑρίσκομαι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως, πολλάκις φίλοι μου μοῦ ὡμίλησαν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις αὐξηθῇ. Ἀντετάχθην διαρκῶς κατὰ τῆς γνώμης ταύτης, καίτοι ἀναγνωρίζω τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, καὶ εἶπον ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἐλύσαμεν ἀκόμη τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρκοῦς αὐξήσεως τῶν μισθοδοσιῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶναι ἀδύνατον νὰ μεριμνήσωμεν περὶ ἑαυτῶν, χωρὶς νὰ ἐκθέσωμεν τὸ νομοθετικὸν σῶμα εἰς τὰς ὑποψίας καὶ τὰς δαπάνας κατακρίσεως τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, πιστεύω ὅτι τὴν αὔξησιν τὴν ἐπιβεβλημένην ἐν τῷ μέλλοντι τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως πρέπει νὰ τὴν ἐπιδιώξωμεν διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν γερουσιαστῶν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν τριακοσίων ἑβδομήκοντα βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν δύναται οὐσιωδῶς νὰ περιορισθῇ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ αὐξηθῇ τὸ βάρος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς παροχῆς ἐπαρκοῦς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀσκοῦντας τὰ βουλευτικὰ καὶ γερουσιαστικὰ καθήκοντα. Ἄλλοτε, ὅπως γνωρίζετε κύριοι, εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἐδίδετο καμμία ἀποζημίωσις εἰς τοὺς πολιτικούς, καὶ διεξήχθη μακρὸς ἀγὼν ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα. Παρέχεται ἤδη ἡ ἀποζημίωσις καὶ παρέχεται δὲν λέγω πλουσία, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὰ καθ’ ἡμᾶς ἐπαρκής, διότι εἶναι ἀποζημίωσις 400 λιρῶν κατ’ ἔτος, ἤτοι 150 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ζητήσωμεν, ὅπως εἶπον, αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν. Ἔρχονται ὅμως καὶ μᾶς λέγουν: Ἠξεύρετε πόσον γλίσχρα εἶναι ἡ ἀποζημίωσις τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν, ἠξεύρετε τὰ καταντήματα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Χώρας μας—διότι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ ὅλους μας, καὶ μεθ’ ὑπερηφανείας ὅτι ἐν συνόλῳ ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἀπὸ 75 ὁλοκλήρων ἐτῶν ἀπετέλεσε φαινόμενον, ἀληθινὰ ἐξαιρετικὸν φαινόμενον Ἑλληνικόν. Λοιπόν, μᾶς λέγουν: Γνωρίζετε τὸ κατάντημα· σᾶς παρακαλοῦμεν βοηθήσατέ μας δι’ ἑνὸς νόμου, διὰ νὰ κατορθώσωμεν ὥστε εἰσφέροντες τὰ ἀναγκαῖα ποσά, νὰ ἐξασφαλισθῶμεν εἰς τὴν ὥραν ἀνάγκης εἰς τὸ γῆρας μας, ἢ μετὰ θάνατον νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τὰ παιδιά μας, ὄχι κἄν μία ἄνεσις, ἀλλὰ τὸ ξηρὸ ψωμί. Ὅπως παρετήρησα προηγουμένως, ὑπάρχει μία διάταξις ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐπιβάλλει βάρος εἰς τὸν Λαόν, ἐκείνη ἡ ὁποία διαθέτει τὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγείρῃ τὰς ὑποψίας τῆς κοινῆς γνώμης, ὅτι φουσκώνομεν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς διὰ διαφόρων πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ μένουν ἀδιάθετοι, ἵνα οὕτω μεταφέρονται εἰς τὸ ταμεῖον βουλευτῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ εἰσηγηθέντες τὴν πρότασιν ἐδέχθησαν νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ νὰ μείνῃ ὅτι πηγαίνῃ εἰς τὸ ταμεῖον αὐτὸ μόνον ἀδιάθετος ἀποζημίωσις βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὶ μένει, διὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ δυσκολευθῶμεν νὰ δεχθῶμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον; Ποίαν ἐπιβάρυνσιν ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν Λαόν; Οὐδεμίαν ἀπολύτως. Οὔτε ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπε παρόμοιόν τι· ἀλλ’ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι πρόκειται ἐντελῶς περὶ αὐτασφαλίσεως, διότι βαρύνομεν καὶ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὸ αὐτό. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν λέξιν «αὐτοὺς» καὶ νὰ εἴπωμεν «περὶ ἱδρύσεως ταμείου ἀσφαλίσεως κλπ...» Ἀλλὰ πόθεν ποριζόμεθα τοὺς πόρους; Ὄχι ἀπὸ τὸν Λαόν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν πολιτικὸν πάλιν κόσμον, ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς καὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θέλουν νὰ γίνουν βουλευταί. Ὁ δὲ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀνέπτυξε πολὺ πειστικῶς, ὅτι εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν εὑρίσκεται καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκτίθεται καὶ δὲν ἐπιτυγχάνει καὶ θὰ δώσῃ 2.000 δραχμάς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἐκτεθῶμεν ὡς ὑποψήφιοι εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἀληθινά, ὅταν ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἔρχεται νὰ εἴπῃ ὅτι «σᾶς ζητῶ νὰ μὲ βοηθήσετε ὅπως δι’ εἰδικῶν εἰσφορῶν ὅταν ἐπιτυγχάνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅταν δὲν ἐπιτυγχάνω — μεγαλειτέρων εἰσφορῶν εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν καὶ μικροτέρων εἰς τὴν δευτέραν — ἀσφαλίσω ἕνα ξηρὸ ψωμὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ βίου μου ἢ διὰ τὰ παιδιά μου», δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς τὸ ἀρνηθῶμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ δὲ ὄχι μόνον τὰς 2000 δραχμὰς θὰ ἐδεχόμην, ἀλλὰ πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ὅταν ξαναμιλήσωμε, καὶ φαίνεται πρὸ τοῦ τέλους αὐτῆς τῆς περιόδου, ὁπότε θὰ ὡμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος θὰ ζητήσω, καὶ θὰ ἐπιμείνω νὰ ἐπιβληθῇ ἕνα πρόστιμον εἰς τοὺς προπετεῖς καὶ θὰ ζητήσω τότε, ἐλπίζω νὰ ἔχω σύμφωνον καὶ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, καὶ αὐτὰ τὰ πρόστιμα νὰ πηγαίνουν εἰς αὐτὸ τὸ ταμεῖον (χειροκροτήματα). Δὲν πρόκειται δὲ περὶ νέου φόρου. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται σήμερον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μᾶς λέγει, ὅτι νομίζει ὅτι ὀλίγον γρήγορα τὸ κάμνομεν αὐτό. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι μὲ ὅσα εἶπεν ὕστερα, λυπούμενος διὰ τύχην τῶν παλαιῶν πολιτευομένων κυρίως ἤθελε νὰ εἴπῃ ὅτι ἀργὰ λαμβάνομεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν. Καὶ τὸν εὐχαριστῶ θερμῶς, διότι μὲ τὴν συνήθη του ἐπιμέλειαν ἀνεδίφησεν εἰς τὰ παλαιά μας πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ μᾶς ἔφερε τὴν ἱστορίαν, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἔγινεν αἰσθητὴ πρὸ 50 ἐτῶν, εἰς τὰ 1861 ἀρχικῶς καὶ ἔπειτα 1880. Ἐψηφίσθη μάλιστα καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, καὶ μόνον κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου ἐματαιώθη. Νομίζω ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον οἱ προκάτοχοί μας ἄφησαν ἡμιτελὲς πρὸ 50 ἐτῶν, ἔχομεν καθῆκον νὰ τὸ συμπληρώσωμεν ἡμεῖς σήμερον, τόσον τὸ μᾶλλον, καθ’ ὅσον δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι δηλ. τότε οἱ πολιτευόμενοι ἀνῆκον εἰς εὐπορούσας τάξεις. Σήμερον ὅμως, μετὰ τὰς καταστροφὰς καὶ μετὰ τὴν εἰσροὴν τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ συγκρίνωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν βουλευτῶν μὲ τὴν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης; Ἄν ἐκεῖνοι εἰς τὴν ἐποχήν των ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ τὸ ψηφίσουν καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν καὶ μόνον εἰς τὸ σύνολον ἀπερρίφθη, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ ἔργον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄφησαν δι’ ἡμᾶς, νὰ μὴ τὸ συμπληρώσωμεν μετὰ 50 ἔτη καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν μετὰ 50 ἔτη νὰ ἔρχεται ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ νὰ λέγῃ ὅτι βιαζόμεθα νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν δουλειά, ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ 50 ἐτῶν; Τώρα ἡ ἀνησυχία τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι μὲ τὴν εἰσφορὰν τοῦ 5% θὰ καταστήσωμεν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν ἀκόμη ἀνεπαρκεστέραν, δὲν εἶναι νομίζω σπουδαία, διότι ὁ βουλευτὴς ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδε 500 δραχμὰς τὸν μῆνα θὰ τῆς δώσῃ προθύμως, ὅταν ἠξεύρῃ ὅτι ἔχει κἄποιαν ἐξασφάλισιν διὰ τὸ μέλλον. Τώρα ὁ φόβος ὅτι δὲν εἶναι καλῶς μελετημένη ἡ πρότασις τοῦ νόμου ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς τεχνικῆς, αὐτὸν τὸν φόβον τὸν ἔχω καὶ ἐγὼ καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, τροποποιοῦντες τὸν τίτλον «ἀσφάλισις τῶν βουλευτῶν», διὰ νὰ μὴ μᾶς εἴπουν ὅτι λέγομεν ψέμματα. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ ἀπὸ τὸ προεδρεῖον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἐξετασθῇ ἡ καθαρῶς τεχνικὴ ἄποψις, διὰ νὰ ἴδωμεν ἄν κάμνωμεν κἄτι τι τὸ ὁποῖον στέκει ἐντελῶς, διὰ νὰ μὴ κάμωμεν θόρυβον ἀσκόπως. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ νομίζω ὅτι μοῦ ἐπεβάλλετο νὰ τὴν εἴπω. (χειροκροτήματα).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§140Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νομίζω ὅτι περιττεύει πᾶσα συζήτησις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον καὶ τὸ ὁποῖον ἐτόνισα καὶ χθὲς εἶναι τοῦτο, καὶ ὀφείλει νὰ διευκρινισθῇ καὶ νὰ τονισθῇ καθαρῶς ἐκ μέρους πρὸ παντὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, δηλαδὴ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκουσθῇ, ἢ νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιβαρύνεται εἴτε τὸ Κράτος εἴτε ὁ προϋπολογισμὸς εἴτε ἡ κοινωνία. Πρέπει νὰ μάθῃ ἡ κοινὴ γνώμη, ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ εἰς τίποτε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§142Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνεται συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ τονίσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι τὸ Κράτος δὲν πληρώνει οὔτε πεντάρα διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ οὔτε τρίτος κανεὶς πληρώνει. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς καπήλους τοῦ πολιτεύματος, οἱ ὁποῖοι ἐκθέτουν ὑποψηφιότητα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ στραπατσάρουν τὸ Πολίτευμα καὶ νὰ φέρουν εἰς δύσκολον θέσιν τοὺς γνησίους ἀντιπροσώπους τοῦ Λαοῦ, ὅσον ἀφορᾷ αὐτοὺς λέγω βεβαίως ἐπιβάλλεται νὰ πληρώνουν τριπλοῦν παράβολον, καὶ ἔπρεπεν ὄχι μόνον αὐτὸ νὰ πληρώνουν, ἀλλὰ καὶ κἄποιαν ἄλλην ποινήν. Καὶ ἡ ποινὴ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ τῶν βουλευτῶν διότι κατ’ αὐτῶν στρέφονται αἱ ὑποψηφιότητες αἱ τιθέμεναι πρὸς καταδολίευσιν τοῦ Πολιτεύματος. Πρέπει ἐπίσης νὰ τονίσω ὅτι τὰ μόνα ὄργανα τοῦ Κράτους, οἱ βουλευταί, δὲν λαμβάνουν ποτὲ οὔτε βοήθημα οὔτε σύνταξιν παρὰ τοῦ Κράτους καὶ οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον ἐφρόντισαν νὰ μὴ ἐπιβαρύνουν κανένα. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα, διὰ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι αἶσχος διὰ τὸ Κράτος νὰ μὴ εἰσφέρῃ τίποτε ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν βουλευτῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ αἶσχος μετατρέπεται εἰς ὑπερτάτην θυσίαν, διότι ἐκεῖνοι ποὺ τὸ διαπράττουν, τό διαπράττουν εἰς βάρος αὐτῶν. Εἶναι μία θυσία, τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἡμεῖς εἰς βάρος ἡμῶν καὶ ὑπέρ τοῦ Κράτους. Τὸ ταμεῖον εἶναι πρόσωπον ἰδιωτικοῦ δικαίου καὶ δὲν ζητεῖ παρὰ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων παρὰ κύρωσιν πρὸς ὀργάνωσίν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ταῦτα δὲν ἀποτελοῦν ἐνδοιασμούς, ἀπεσκόπουν δὲ νὰ προστατεύσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πρώην βουλευταὶ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐκλεγοῦν καὶ πάλιν. Καὶ ἡμεῖς τὸ συνεζητήσαμεν αὐτὸ καὶ δι’ αὐτοὺς θὰ ληφθῇ πρόνοια, ἐπιφυλλάσσομαι δὲ νὰ ὑποστηρίξω καὶ μίαν τροπολογίαν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§144Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι πληροῖ μίαν ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν εἰς τὸ ζήτημα τῶν πωλήσεων τοῦ καπνοῦ. Ἡ κατάστασις ἡ κρατοῦσα εἰς τὰς πωλήσεις καπνοῦ μέχρι σήμερον ἦτο ἀπελπιστική. Συνήπτοντο πωλήσεις καπνοῦ διὰ ποσὸν χιλιάδων δραχμῶν ἐπὶ τῇ καλῇ πίστει, εἰς τρόπον ὥστε ἀμφότεροι οἱ συμβαλλόμενοι εἶχον τὴν εὐχέρειαν νὰ παραβῶσι τὴν συμφωνίαν των. Καὶ οἱ μὲν παραγωγοὶ παρέβαινον τὴν συμφωνίαν των ὅταν αἱ τιμαὶ τῶν καπνῶν ὑψοῦντο πέραν τῆς συμφωνηθείσης τιμῆς, οἱ δὲ καπνέμποροι ὅταν αἱ τιμαὶ τῶν καπνῶν ἔπιπτον καὶ οὕτω εὑρίσκοντο καθημερινῶς εἰς τὰ δικαστήρια. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποδείξεως παρουσίαζεν ἀνωμαλίας, παρουσίαζεν ἀνισότητας συνισταμένας εἰς τὸ ἑξῆς: Ὁ μὲν γεωργὸς ἠδύνατο νὰ ἀποδείξῃ καὶ διὰ μαρτύρων τὴν σύμβασιν γενικῶς ἢ μέρος τῆς συμβάσεως, διότι εἶχεν ἀπέναντί του ἔμπορον, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὁ καπνέμπορος δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς διὰ μαρτύρων ἀποδείξεως τῶν ἰσχυρισμῶν του ἔχων ἀπέναντί του παραγωγόν. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν μαρτύρων ὁ μὲν χωρικὸς ὁ εὐφυὴς εὑρίσκει ψευδομάρτυρας ὁ δὲ χωρικὸς ὁ μὴ εὐφυὴς δὲν δύναται νὰ εὕρῃ μάρτυρας, καὶ τότε ὁ καπνέμπορος ὑπερισχύει τοῦ γεωργοῦ τούτου εἰς βάρος τῆς δικαιοσύνης. Τὸ αὐτὸ ἐγίνετο καὶ ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων. Εἶχον δημιουργήσει μίαν κατάστασιν εἰς τὰ μέρη τὰ καπνοπαραγωγικά, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ δίκαιον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ. Διὰ τοῦτο κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ νὰ ρυθμίσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς αὐτὴν· καὶ τὸ μόνον κακὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ, εἶναι νὰ περιορίσῃ τὰ ἔσοδα τῶν δικηγόρων. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἐντελῶς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω μόνον νὰ ὑποδείξω μερικὰς τροπολογίας ἀπαραιτήτους, κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ κατὰ τὴν πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἔχω σχηματίσει ὡς καταγόμενος ἀπὸ τὰ καπνοπαραγωγικὰ μέρη καὶ ὡς δικηγόρος. Ἐν πρώτοις εἰς τὸ ἄρθρον 3 ὁρίζεται... (ἀναγινώσκει). «Οἱ διὰ τὰς συμβάσεις τοῦ παρόντος χρησιμοποιούμενοι τύποι, καθορίζονται διὰ διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τῶν ὑπουργῶν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Δικαιοσύνης, Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας. Ἔχω προηγουμένην πικρὰν πεῖραν, περὶ τοῦ χρόνου ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ νὰ διεκπεραιωθοῦν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὰ ὑπουργεῖα, ὡς εἰσερχόμενα καὶ ἐξερχόμενα διαρκῶς διὰ νὰ κριθοῦν ἀπὸ τοὺς διαφόρους τμηματάρχας. Νομίζω ὅτι, ὡς διετυπώθη τὸ ἄρθρον εἶναι μεγάλη πολυτέλεια καὶ ἀρκετὸν εἶναι νὰ ἀναθέσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο μόνον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· διότι τὰ διατάγματα ἄλλως θὰ βραδύνουν ἐπὶ μῆνας διὰ νὰ ὑπογραφοῦν. Δὲν βλέπω τί λόγον ἔχουν ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνακατεύωνται μὲ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητός των.

§145Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§146Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω πεῖραν ἀπὸ ἕνα νόμον περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν χρημάτων τῆς ἀγροφυλακῆς Καρδίτσας, διὰ νὰ γίνῃ δὲ ὁ νόμος οὗτος ὀφείλει νὰ ἐκδοθῇ διαταγὴ ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς Συγκοινωνίας, Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Προνοίας. Ἐξεδόθη διάταγμα τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον καθώριζε τὰ ποσὰ διὰ διάφορα ἔργα. Μετὰ 10 ἡμέρας ἦλθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ παραλάβω τὸ ἔγγραφον, ἀλλὰ ἐπὶ 15 ἡμέρας ἀκόμη ἐπερίμενα εἰς μάτην καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἐκτελέσω χρέη κλητῆρος, νὰ πάρω τὸ ἔγγραφον νὰ τὸ φέρω προσωπικῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ τὸ ὑπογράψῃ ὁ κ. ὑπουργός. Ἠξεύρω τὴν κατάστασιν καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι πλέον τῶν δύο ὑπουργείων δὲν πρέπει νὰ εἶναι. Ἔχω μίαν ἄλλην τροπολογίαν, κ. ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει). «Πᾶσα διαφορά... ἐκδικάζεται ἐπὶ ἀγοραπωλησίας μέχρι δραχ. 25 χιλιάδων τῶν ὑπὸ εἰρηνοδικῶν, ἄνω δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν». Τὴν κατάστασιν δυστυχῶς τῶν εἰρηνοδικῶν μας τὴν γνωρίζει ἰδιαίτατα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀρκετοὶ εἶναι ἤδη ὑπὸ ἀπόλυσιν.

§147Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχομεν τὴν διαιτησίαν, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον μάλιστα ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἔγινεν.... ὥστε, (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως ἔχουν συμφέρον οἱ συναλασσόμενοι νὰ βάλλουν τὸν ὅρον τῆς ὑποχρεωτικῆς διαιτησίας εἰς τὰ συμβόλαιά των.

§148Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ὑποχρεωτικῶς ἡ διαιτησία. Πάντως εἶναι ἐπικίνδυνον ν’ ἀναθέσωμεν ἐκδίκασιν ὑποθέσεων 25 χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην. Τὴν κατάστασιν τῶν εἰρηνοδικείων τὴν γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Κάθε ἄλλο, παρὰ εὐχάριστος εἶναι. Δὲν εἶναι οἱ Εἰρηνοδίκαιμας ἀτυχῶς, εἰς θέσιν νὰ διαχειρισθοῦν ὑποθέσεις μεγάλων χρηματικῶν ποσῶν καὶ δέον νὰ περιορίσωμεν τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Εἰρηνοδίκου μέχρι ποσοῦ δραχ. 10.000.

§149Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι εὔκολον διὰ τοὺς ἐνδιαφερομένους, αἱ δὲ σχέσεις δὲν εἶναι τόσον ποικίλαι ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἁρμόδιος ὁ Εἰρηνοδίκης. Ὑπόκειται ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς δεύτερον βαθμόν.

§150Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἶναι πολυποίκιλα καὶ δὲν γνωρίζω τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ. Εἶναι ἐπικίνδυνον πρᾶγμα νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην τοιοῦτον δικαίωμα.

§151Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ εἶναι μεγάλη. Ἐν τούτοις ἂς τὸ κάμωμεν 20 χιλιάδες.

§152Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κατόπιν ἀναγράφεται. (ἀναγινώσκει): «Ἀνακοπὴ κατὰ τῶν ἐρήμην δικασθέντων δὲν ἐπιτρέπεται». Αὐτὸ εἶναι πολὺ κακόν, νὰ μὴ ἐπιτρέπετε τὴν ἀνακοπήν. Μὰ ἂν ἔχῃ λόγους; Ἀποκλείομεν ἐντελῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς. Διατί; Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἕνας λόγος ἀνωτέρας βίας πλήμμυρα ποταμῶν, ἀσθένεια ἰδική του ἢ μελῶν τῆς οἰκογενείας του σοβαρά, ἕνα ἄλλο κώλυμα νομικόν, πῶς θ’ ἀποκλείσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς;

§153Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχει τὴν ἔφεσιν.

§154Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Μὰ διατὶ ἀφοῦ δύναται εἰς τὸν τόπον ἐκεῖ νὰ ὁρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐρημοδικίας του ὑπὸ τοῦ πρωτοβάθμου δικαστοῦ;

§155Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀρχικῶς εἶχον τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν σας, ἀλλά ...

§156Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Μὰ ἅμα εἶχε μίαν ἀσθένειαν σοβαρὰν, πῶς θὰ τοῦ ἀποκλείσετε τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς;

§157Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν τὸν καλύπτει ἡ ἔφεσις;

§158Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸν καλύπτει. Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις. Εἶναι πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον λόγον νὰ μὴ παρουσιασθοῦν τὴν ὥραν ἐκείνην εἰς τὰ δικαστήρια· πῶς θὰ ἀποκλείσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς;

§159Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ ἐπιτρέψωμεν τὸ ἄδικον μέτρον τῆς ἀνακοπῆς, χωρὶς νὰ ἀναστείλῃ τὸ ἐκτελεστὸν τῆς ἀποφάσεως.

§160Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἔστω, δέχομαι τοῦτο. Κατόπιν γράφει τὸ ἄρθρον: «ἐπιτρέπεται τὸ εἰδικὸν μέσον τῆς ἐφέσεως ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου». Τὸ σημεῖον τοῦτο πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἐνώπιον μὲν τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν κατ’ ἀποφάσεων τοῦ Εἰρηνοδίκου ἐνώπιον δὲ τοῦ Ἐφετείου κατ’ ἀποφάσεως τῶν Προέδρων Πρωτοδικῶν». Ἔφεσιν πῶς θέλετε τὸ Πρωτοδικεῖον νὰ δικάζῃ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν; δηλαδὴ οἱ κατώτεροι δικασταὶ νὰ κρίνουν τὰς ἀποφάσεις τοῦ προϊσταμένου των; Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ, διότι αὐτὸ λέγετε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἄνω εἶπον.

§161Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα. Μάλιστα.

§162Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Τώρα ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6 ἔχει μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία εἶναι τρομερὰ ἐπικίνδυνος ἂν μείνῃ ὡς ἔχει. (ἀναγινώσκει): «Οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ δύνανται νὰ ἐπιδιώξουν διὰ μιᾶς κοινῆς ἀγωγῆς πλείστας ἀπαιτήσεις τῶν μελῶν των κατὰ τῶν αὐτῶν προσώπων, θεωρούμενοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς νόμιμοι ἐκδοχεῖς τῶν ἀπαιτήσεων τούτων». Δημιουργεῖτε μίαν νόμιμον ἀπαγόρευσιν τῶν ἀτόμων καὶ τοὺς θέτετε εἰς ἐπιτροπείαν ἢ κηδεμονίαν τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ λέγετε ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγονται οἱ διάδικοι ἔχει δικαίωμα νὰ κάνῃ ἀγωγὰς διὰ λογαριασμὸν τῶν ἀτόμων δηλ. παρίστανται πρόσωπα ξένα δι’ ἰδιωτικὰς ὑποθέσεις πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει καὶ τὸ ἄρθρον 1 τῆς πολιτικῆς δικονομίας. Καὶ πῶς θ’ ἀποδείξῃ τὰς συμβάσεις καὶ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως ταύτης ὁ συνεταιρισμός; Θὰ φέρῃ μάρτυρας ὁ συνεταιρισμός; Μὰ ἂν ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ δωροδοκηθῇ ἀπὸ τὸν ἀγοραστήν; Πῶς θὰ προστατευθοῦν τὰ δικαιώματα τοῦ δημότου Ἀθηναίων λ. χ. ἀπὸ τὸν δῆμον Ἀθηναίων; Δημιουργεῖτε μίαν ἐπικίνδυνον ἐπιτροπείαν ξένων συμφερόντων, καὶ οὕτω δημιουργεῖται μία ἀπαγόρευσις νομικὴ τῶν ἀτόμων τὰ ὁποῖα ὁρίζετε ὅτι θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὰ δικαστήρια ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς.

§163Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ διάταξις εἶναι δυνατὴ καὶ ἔχει σκοπὸν νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος εἶναι δαπανηρὸς διὰ τοὺς χωρικούς. Ἄλλωστε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἐπεξεργασθῇ ἀπὸ τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ ἐμπορίου, καὶ εἶναι ἀπαύγασμα τρόπον τινὰ τῆς πείρας.

§164Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ ἀπὸ δικηγόρους.

§165Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ στείλαμε εἰς τὴν νομοπαρασκευαστικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη δυστυχῶς, ὄχι ἐν τῷ συνόλῳ του. Μόνον 5 ἄρθρα κατώρθωσε νὰ ἐπεξεργασθῇ ἐπὶ τόσους μῆνας καὶ ἐπειδὴ βιαζόμεθα νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν, τὸ πείραμε πίσω.

§166Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σχετικῶς μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐδαφίου 3 νομίζω ὅτι οἱ φόβοι σας δὲν εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένοι, διότι ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς δύναται ν’ ἀσκήσῃ τὰς πολλαπλὰς ἀγωγὰς τῶν μελῶν του ὡς ἐκδοχεὺς. Ἂν ἐλάμβανε ἐκχωρήσεις δὲν θὰ ἠδύνατο τὸ νομικὸν αὐτὸ πρόσωπον διὰ μιᾶς ἀγωγῆς νὰ κινήσῃ τὰς παρὰ πλείστων ἐκχωρηθείσας ἀπαιτήσεις· καὶ ἐν τῇ περιπτώσει αὐτῇ δὲν ὑπάρχουν ὅλαι αἱ δυσχέρειαι τὰς ὁποίας προεβλέψατε χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νομικὴ ἀκυρότης;

§167Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς φέρω ἕνα πρόχειρον παράδειγμα. Ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ δὲν μεταβαίνει τὴν ὥραν τῆς συνεδριάσεως τοῦ δικαστηρίου διότι ἐθύμωσεν μὲ τὰ μέλη τοῦ συνεταιρισμοῦ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνάγοντες ἢ ἐναγόμενοι, εἴτε διότι ἐζήτησεν ὁδοιπορικὰ καὶ δὲν τοῦ ἔδωσαν—πρᾶγμα συνηθέστατον διὰ τοὺς ἰδικούς μας συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι τρώγονται καθημερινῶς διὰ τὰ ἀξιώματα— καὶ δὲν θὰ διστάσῃ ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ νὰ μὴ μεταβῇ τὴν ὥραν τῆς δίκης καὶ νὰ χαθῇ ἡ ὑπόθεσις. Τί θὰ τὸν κάνετε; Ν’ ἀφήσῃ τὸ ζευγάρι του ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀμισθὶ διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ δικαστήριον διὰ ξένας ὑποθέσεις; πῶς θὰ ἀναγκάσετε τὸν πρόεδρον τοῦ συνεταιρισμοῦ τὴν ἐποχὴν τῆς σπορᾶς ἢ τῆς καλλιεργείας ν’ ἀφήσῃ, λέγω τὸ ζευγάρι του καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ δικαστήριον νὰ χάσῃ μίαν ἢ δύο ἡμέρας καὶ νὰ καθίσῃ νὰ κάνῃ διεξαγωγὴν μαρτύρων καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ μετὰ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὰς ἐργασίας του; Θὰ σᾶς εἰπῇ ὅτι δὲν πηγαίνει ἐφ’ ὅσον δὲν τοῦ δίδετε καὶ τὰ μέσα τῆς ἀποζημιώσεως. Φρονῶ ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἐδάφιον 3 πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι θὰ δημιουργήσῃ ἀδικίας εἰς βάρος τοῦ κόσμου τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν.

§168Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ ἐζητήθη ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς. Ἀναγνωρίζομεν ὅτι ἡ θέσις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν διοικούντων αὐτοὺς δὲν δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μᾶς παρέχῃ ἀπόλυτον ἡσυχίαν ὅτι θὰ προστατεύουν τὰ δίκαια τῶν συνεταιρισμῶν. Νὰ τὸ διαγράψωμεν.

§169Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐζητήθη ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν συνεταιρισμῶν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Βεβαίως ὑπάρχουν πρόεδροι συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβάνονται τὰ καθήκοντά των ὅπως τὰ ἀνεπτύξατε.

§170Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ τὸ διαγράψωμεν.

§171Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κατωτέρω ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ὁ δικαστὴς δύναται νὰ χορηγήσῃ παράτασιν προθεσμίας, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον τοῦ ἡμίσεως ἐν συνόλῳ τῆς ἀρχικῶς ὁρισθείσης...» Ἐδῶ πάλιν ἔχομεν μίαν νέαν προθεσμίαν. Συνάπτεται μία σύμβασις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔμπορος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν παραλάβῃ ἐντὸς τριῶν μηνῶν. Δὲν τὸν παραλαμβάνει καὶ γίνεται μία διαμαρτυρία καὶ κατόπιν δίκη ἥτις δυνατὸν νὰ γίνῃ μετὰ πάροδον 8–9 μηνῶν. Τώρα ὁ δικαστὴς θὰ δύναται νὰ δώσῃ καὶ ἄλλην ἀκόμη προθεσμίαν εἰς τὸν ἀθετήσαντα καταφώρως τὴν σύμβασιν τῆς ἀγοραπωλησίας, καταλήγομεν δὲ τότε εἰς τὸ νὰ παραλύωμεν τὰς συμβάσεις.

§172Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐν προκειμένῳ θέλει ὁ πωλητὴς νὰ παραλάβῃ ὁ ἀγοραστὴς τὸ ἐμπόρευμα ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας καὶ ἐκβιάζεται ὁ ἔμπορος νὰ τὸ παραλάβῃ. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ δικαστὴς τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ δώσῃ μίαν προθεσμίαν εἰς τὸ ½ τῆς συμπεφωνημένης.

§173Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ τὸ ὁρίσωμεν τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦδε «ὄχι πλέον τῶν δύο μηνῶν», διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἕνα περιθώριον λογικὸν διότι ἡ δίκη δυνατὸν νὰ γίνῃ μετὰ πάροδον 8–9 μηνῶν—ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ ἀγοραστοῦ ἢ τοῦ πωλητοῦ. Θὰ ἔχομεν λοιπὸν καὶ νέαν προθεσμίαν.

§174Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι μία τοιαύτη δήλωσις πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ὑποτίθεται ὅτι εἶναι ἐκπρόθεσμος ὁ παραλήπτης καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ παραλάβῃ ἐμπροθέσμως καὶ ὁ δικαστὴς παρέχει μίαν πρόσθετον προθεσμίαν, ἐφ’ ὅσον γίνεται ἐκπρόθεσμος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ προθεσμία παρέλθῃ, δὲν συντρέχει περίπτωσις νὰ παρέξῃ καὶ νέαν προθεσμίαν ὁ δικαστής.

§175Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Διαρκῶς θὰ τὴν παρέχῃ, διότι ἡ δίκη θὰ γίνεται μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς προθεσμίας.

§176Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται νὰ τὸ παραλάβῃ μετὰ μίαν ἑβδομάδα καὶ πιέζεται νὰ τὸ παραλάβῃ καὶ πηγαίνει εἰς τὰ δικαστήρια. Ὁ διοικητὴς δὲν θὰ δύναται νὰ τοῦ δώσῃ μίαν προθεσμίαν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ μιᾶς ἑβδομάδος· ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκπρόθεσμος μετὰ 2–3 μῆνας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ δώσῃ καὶ ἄλλην προθεσμίαν.

§177Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐπίσης ἐδῶ ὑπάρχει μία διάταξις ἡ ὁποία ἀναιρεῖ τὸν ἀστικὸν νόμον (ἀναγινώσκει): «ὁ καθ’ οὗ ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις ἐπὶ ἀθετήσει τῶν συμφωνιῶν πωλητὴς ἢ ἀγοραστὴς ὑποχρεοῦται ἐκτὸς τῶν διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐπιβαλλομένων αὐτῷ συνεπειῶν, νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἀντίδικον δι’ ἀποζημίωσιν καὶ ποσὸν ἴσον πρὸς τὰ 40% τὸ πολὺ τῆς συμφωνηθείσης ἀξίας τῶν καπνῶν». Περιορίζομεν δηλαδὴ τὴν ἀποζημίωσιν εἰς 40%. Δὲν δυνάμεθα κύριοι νὰ καταργήσωμεν οὐσιώδη διάταξιν τοῦ ἀστικοῦ νόμου διότι ὅπως γνωρίζωμεν ἰσχύει τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἀποζημίωσις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τῶν ἀντικειμένων τῆς συμβάσεως. Ἤδη περιορίζομεν τὴν ἀποζημίωσιν εἰς 40% μόνον, ἐνῷ θὰ ἦτο συμφέρον δι’ ἀμφοτέρας τὰς τάξεις ἐμπόρων καὶ παραγωγῶν νὰ καταργήσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ ἀστικοῦ νόμου καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἀπεριόριστος ἡ ἀποζημίωσις.

§178Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἠθέλαμεν νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμόν, διότι ὅταν ἡ τιμὴ ἀνέρχεται οὐσιωδῶς ἔχει συμφέρον ὁ παραγωγὸς νὰ μὴ παραδώσῃ τὸν καπνὸν χάνων ἐν ἀνάγκῃ καὶ οἱονδήποτε ἀρραβῶνα· τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὸν ἔμπορον. Τὴν παραβίασιν λοιπὸν τὴν θέλομεν ὀδυνηράν.

§179Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε, κατὰ τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον ἡ ἀποζημίωσις δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τῆς συμβάσεως, ἐκτὸς τῆς καταπτώσεως τοῦ ἀρραβῶνος.

§180Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συνέπεια θὰ εἶναι ὁ διπλασιασμὸς τοῦ ἀρραβῶνος.

§181Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀρραβών, ὡς γνωρίζετε, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἀγοραστοῦ καὶ τοῦ πωλητοῦ· καὶ ἄλλοτε κανονίζεται ἱκανοποιητικὸς ἄλλοτε ὄχι ἐν σχέσει μὲ τὸ ποσὸν τοῦ ἀντικειμένου τῆς συμβάσεως. Συνεπῶς ὁ ἀθετῶν τὴν σύμβασιν ὠφελεῖται ὅταν ἀρραβὼν εἶναι μικρός. Αὐτὸ εἶναι συνηθέστατον, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ὑποδείξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ....

§182Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ;

§183Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ λείψῃ αὐτό, διότι τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πωλητὴν ἢ ἀγοραστὴν νὰ ἀποζημιωθῇ μὲ τὸ διπλάσιον τοῦ ποσοῦ τῆς συμβάσεως.

§184Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν ὑπάρχει ἀρραβών; Ἡ ἔννοια τοῦ ἀρραβῶνος ποία εἶναι;

§185Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι νομολογιακῶς γνωστόν, ὅτι ὁ ἀρραβὼν δὲν ἀποκλείει καὶ τὴν ἐπιδίκασιν τῆς ἀποζημιώσεως.

§186Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ δὲν θεωρεῖται ἐπαρκὲς οὔτε ἀπὸ τὸν παραγωγὸν οὔτε ἀπὸ τὸν ἔμπορον, διότι ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ ὑπερβῇ τὸ διπλάσιον, λύεται τὸ ζήτημα.

§187Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὰ δικαστήρια ἔχει λυθῇ τὸ ζήτημα ὅτι δύνασθε καὶ τὸν ἀρραβῶνα νὰ χάσετε καὶ ἀποζημίωσιν νὰ πληρώσετε.

§188Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας ἑκάστης συμβάσεως.

§189Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Μὲ τὸ 40% καταργεῖται τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον, καὶ ἀντὶ 200% ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς συμβάσεως περιορίζομεν τὴν ἀποζημίωσιν εἰς 40%, ἐκτὸς ἂν συμφωνήσουν οἱ συμβαλλόμενοι ὅτι ἐκτὸς τῆς καταπτώσεως τοῦ ἀρραβῶνος, δύνανται νὰ ἐπιδικασθοῦν καὶ αἱ λοιπαὶ ἀποζημιώσεις. Νὰ τὸ ἀφήσωμεν τὸ πρᾶγμα ὡς ἰσχύει καὶ σήμερον καὶ ὅπως ὁρίζει τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις δὲν ὑπερβαίνει τὸ διπλάσιον τοῦ ἀντικειμένου τῆς συμβάσεως.

§190Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον μέρος οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ εὗρον ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ἐγγύησις ἡ διδομένη διὰ τῶν 40%, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπερακοντίζετε θέλοντες νὰ ὑπερασπίσητε τὰ συμφέροντα αὐτῶν, ζητοῦντες περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐζήτησαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι.

§191Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Συνέβησαν τὰ ἑξῆς περιστατικά: Ὁ καπνὸς ἐπωλεῖτο 50 δραχμάς, ὁ Θεσσαλικὸς καὶ ἐγένοντο αἱ πράξεις μὲ αὐτὴν τὴν τιμήν· κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν καὶ εἶχε τιμὴν ὁ καπνός 20 δραχμῶν. Τώρα πῶς θὰ ἀποζημιώσωμεν τὸν πωλητὴν καπνοῦ ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν ἀθέτησιν τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τοῦ ἀγοραστοῦ ἐπώλησεν εἰς ἄλλον τὸν καπνόν του ἀντὶ δρ. 20 κατ’ ὀκᾶν; Τοῦ λέγετε ὅτι θὰ ἀποζημιωθῇ μόνον μὲ τὰ 40%, ἀφοῦ ἡ ζημία του ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ ἦτο μεγαλειτέρα· ἦτο 100%.

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶναι ὑπὸ τύπον χρηματικῆς ποινῆς, ἐκτὸς τῶν ὑπὸ τῆς ἀποφάσεως ἐπιβαλλομένων ἀποζημιώσεων.

§193Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἴσως νὰ ἐννοεῖτε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Ἀλλ’ ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις, καταργεῖ ἰσχύουσαν διάταξιν τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου «περὶ διαφέροντος» καὶ τὴν περιορίζει, ἐνῷ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν σκοπὸν ὃν ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτό.

§194Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ λέγετε;

§195Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Λέγω τὸ ἑξῆς: «ὁ πωλητὴς ἢ ὁ ἀγοραστής...» (ἀναγινώσκει). Αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι αἱ ἑξῆς: Θὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ἀγοραστὴν νὰ παραλαμβάνῃ τὸν καπνὸν συμφώνως πρὸς τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ προθεσμία ἐξέπνευσε, θὰ τοὺς δώσῃ προθεσμίαν ἑνὸς μηνός. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Εἰρηνοδίκου. Δὲν θὰ τὸ παραλάβῃ, οὔτε θὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν διότι ἠναγκάσθη νὰ πωλήσῃ αὐτὸν τὸν καπνὸν ὁ ὁποῖος ὑπέστη μείωσιν τῆς ἀξίας του. Πῶς θὰ λάβῃ τὴν ἀποζημίωσίν του, τὸ διαφέρον; Τὰς 20 δραχμ. θὰ λάβῃ αὔριον ἢ μεθαύριον καὶ θὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι μπορεῖ νὰ ἐζημιώθη περισσοτέρα ἀλλὰ τὸ δικαστήριον τοῦ ἐπιδικάζει μόνον 40%.

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ ὑποστηρίζετε σεῖς;

§197Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ λείψῃ καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ ἀστικοῦ νόμου. Τὸ διαφέρον θὰ συνίσταται εἰς τὴν ποσότητα τοῦ διπλασίου τοῦ ἀντικειμένου τῆς διαφορᾶς.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἡ ἀποζημίωσις, ἂν μὲν ὑπάρχῃ ἀρραβών, τότε δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλη πλὴν τοῦ διπλασίου ἀρραβῶνος ἢ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ ἀρραβῶνος. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου δύναται νά δοθῇ ἀποζημίωσις, εἴτε διότι δὲν ὑπάρχει ἀρραβών εἴτε διότι ὁ ἀρραβὼν δὲν ἀποκλείει τὴν ἀποζημίωσιν, τότε ἡ ἀποζημίωσις θὰ ἐκτιμηθῇ πόση θὰ εἶναι, ἡ ὁποία ὅμως ἀποζημίωσις πάντως δὲν δύναται νὰ εἶναι πέραν τοῦ διπλασίου. Καὶ μάλιστα ὑπάρχει καὶ μία ἀντίθετος γνώμη περὶ αὐτοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι καταργεῖ τὴν διάταξιν τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ καθορισθῇ σαφῶς τὶ θέλει τὸ νομοσχέδιον.

§199Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σεῖς φοβεῖσθε ὅτι χειροτερεύομεν τὴν θέσιν τοῦ πωλητοῦ ἢ τοῦ ἀγοραστοῦ. Τὰ πρᾶγμα θὰ διωρθοῦτο, ἂν θέλετε νὰ βάλωμεν τὸ ἑξῆς: «Ὅτι ἐκτὸς τῶν διὰ τῆς ἀποφάσεως...» (ἀναγινώσκει). Νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἀντίδικον ἴσον ποσόν.

§200Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι φρασεολογία αὐτὴ νομική.

§201Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ προσθέσωμεν: «πλὴν ἂν τὸ κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ νόμου καταβλητέον διαφέρον εἶναι ὑπέρτερον».

§202Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), Εἴμεθα σύμφωνοι ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ τὸ κανονίσωμεν.

§203Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Φοβοῦμαι μήπως κάμωμεν χειροτέραν τὴν τύχην τῶν διαδίκων.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂς μή πέσωμεν εἰς τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον. Ἠξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι δύναται ὁ ἀγοραστὴς νὰ πῇ ὅτι «δὲν μοῦ τὸ ἔδωσες ἐγκαίρως καὶ δὲν μπορῶ νὰ τό πάρω» ἢ ὁ πωλητὴς νὰ πῇ «δὲν μπορῶ νά σοῦ τὸ δώσω». Νὰ ὁρισθῇ λοιπὸν σαφῶς τὸ πρᾶγμα.

§205Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ τὸ διατυπώσωμεν.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ πᾶτε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συζητήσετε τὰς τροπολογίας καὶ νὰ τὰς συμπεριλάβετε ἀφοῦ εἶσθε σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§207Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἔγινε ἀντιληπτὸς παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, νὰ μὴ μεταβληθῇ τὸ ἰσχῦον δίκαιον τὸ ὁποῖον ἔχει περιοριστικὰς διατάξεις. Εἰς ἄρθρον 8 λέγονται τὰ ἑξῆς: «πᾶς ἐνεργῶν ἀγορὰν καπνοῦ δέον νὰ ᾖ ἐφοδιασμένος δι’ ἐγγράφου ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ ἐμπόρου ἢ τῆς ἑταιρείας διὰ λογαριασμὸν τῶν ὁποίων διενεργεῖ τὰς ἀγορὰς καπνοῦ». Ἐν πρώτοις νὰ διατυπωθῇ οὕτω «πᾶς ἐνεργῶν διὰ λογαριασμὸν ἄλλων ἀγορὰς καπνοῦ». Ἔχουν συμβῆ εἰς τὴν πρᾶξιν διάφορα ἄτοπα καὶ ἐπιβαρύνονται οἱ χωρικοὶ νὰ ἀποδείξουν τὰ πληρεξούσια αὐτῶν καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐντολῆς των. Εἰς ὁ ὁποῖος ἀγοράζει καπνὰ διὰ λογαριασμὸν ἄλλου εἶναι δύσκολον νὰ προσάγῃ ἑκάστοτε τὰ πληρεξούσια αὐτοῦ. Ἡ ἑταιρεία ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι τοῦ ἀπέστειλαν μίαν ἐπιστολὴν νὰ παύσῃ νὰ ἀγοράζῃ καπνὰ εἰς τῆς Κουκουβάουνες καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν συνοικίαν τάδε ἢ τάδε τῆς πρωτευούσης καὶ ὑπὸ τοὺς τάδε ὅρους. Ποῦ νὰ τὸ ξεύρῃ αὐτὸ ὁ χωρικός; Ὁ ἀγοραστὴς ἔχει συμφέρον νὰ ἀθετήσῃ τὴν σύμβασιν, διότι εἰς τὰ καπνὰ ἔχει ἐπέλθῃ μία πτῶσις τῶν τιμῶν. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἔχω μίαν τροπολογίαν, τῆς ἑξῆς: «τὸ πληρεξούσιον ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ ἀγοραστοῦ νὰ κατατίθεται ἔν πρωτοτύπῳ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ συμβολαιογραφικὸν ἔγγραφον, εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ καπνεμπορικοῦ συλλόγου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας». Θὰ ἔχῃ καταθέσει τὸ πληρεξούσιον εἰς τὸν καπνεμπορικὸν σύλλογον, ὁ δὲ σύλλογος θὰ τοῦ δώσῃ ἀντίγραφον τοῦ πληρεξουσίου ἢ ἔγγραφον ὅτι δύναται νὰ ἐνεργῇ ἀγορὰς εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν κλπ. Διότι συμβαίνουσι τὰ ἑξῆς: τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω ἐκ τῆς δικηγορικῆς μου πείρας: Εὑρέθην εἰς ἀνάγκην νὰ ἀποδείξω ὅτι εἶχεν ἐντολὴν ὁ τάδε ἄνθρωπος νὰ ἀγοράσῃ καπνά. Ἀλλ’ ἔρχεται ἡ ἑταιρεία καὶ σᾶς λέγει, ὅτι τὴν τάδε ἐντολὴν τὴν ἀνεκάλεσα· καὶ τότε ἔρχεται καὶ πίπτει εἰς παγίδα ὁ ἀνύποπτος χωρικὸς καὶ χάνει τὴν ὑπόθεσιν. Πρόκειται διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ κάνωμεν μίαν ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων ἐγγλέζους εἰς τὰς συναλλαγάς των τόσον τοὺς χωρικοὺς ὅσον καὶ τοὺς καπνεμπόρους, ἄλλως δὲν θὰ ὑπάρχει τακτοποίησις τῶν λογαριασμῶν. Καὶ ὅπως ξεύρετε, οἱ καλοὶ λογαριασμοὶ κάνουν τοὺς καλοὺς καλοὺς φίλους. Διὰ νὰ εἶναι ὅμως ὁ νόμος ἄρτιος πρέπει τὸ πληρεξούσιον νὰ κατατίθεται εἰς τὸν καπνεμπορικὸν σύλλογον ὁπότε δὲν θὰ ἔχωμεν δικαίωμα εἰς κάθε περίπτωσιν.

§208Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ σύλλογος.

§209Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ σύλλογος, τότε τὸ γραφεῖον τοῦ πρωτοδικείου νὰ ὁρίσωμεν.

§210Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ διατυπώσετε τροπολογίαν, διὰ νὰ τὴν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§211Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐπίσης τὸ σχέδιον λέγει ὅτι πρέπει τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς νὰ πιστοποιῆται ἀπὸ τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχήν, ἀλλὰ καθὼς ξέρετε, εἰς τὰ χωρία ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕναν ὑπενωματάρχην ἀγνοοῦντα τὰ πρόσωπα καὶ τὰς ὑπογραφάς των καὶ θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ προσθέσωμεν «καὶ ἡ κοινοτικὴ ἀρχὴ τοῦ τόπου». Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἀπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ λιμένος Πειραιῶς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σακκαλῆς.

§215Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ σοβαρωτάτη μέριμνα τὴν ὁποίαν ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ Κράτη ἔλαβον ὑπὲρ τῶν λιμένων, ὀφείλεται εἰς τὴν μεγίστην ἐπιρροὴν τὴν ὁποίαν οἱ λιμένες ἀσκοῦσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωήν. Διὰ τῶν λιμένων ὡς διὰ πυλῶν ἐπικοινωνοῦσιν αἱ χῶραι μὲ τὰς θαλασσίας γραμμὰς ἐκ τῶν ὁποίων φέρεται καὶ τὸ παγκόσμιον ἐμπόριον κατὰ τὴν μεγίστην αὐτοῦ μοῖραν. Πρὸς δήλωσιν δὲ τοῦ ὄγκου τοῦ θαλασσίου ἐμπορίου ἀρκεῖ νὰ μνημονευθῇ ὁ ὄγκος τῶν πλοίων τῶν καταπλεόντων εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τοῦ κόσμου. Καταπλέουν κατ’ ἔτος πλοῖα τόννων ὑπὲρ τὰ 600.000.000. Οἱ ἀπόπλοι ἀνέρχονται εἰς ὅμοιον ποσόν. Ἡ χωριτικότης τῶν πλοίων μαρτυρεῖ τὸν ὄγκον τοῦ διεξαγομένου ἐμπορίου διὰ θαλάσσης. Διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰ Κράτη νὰ μὴ φείδωνται δαπανῶν διὰ τὴν διασκευὴν τῶν λιμένων, τὴν προσήκουσαν, πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ των. Ἐντὸς τῶν τελευταίων ἐτῶν ἐδαπανήθησαν διὰ τὸν λιμένα τοῦ Ἀμβούργου 500 ἑκατομ. φράγκα χρυσᾶ, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία σταθμίζεται καλῶς ἐὰν ἀναλογισθῶμεν καὶ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ νόμισμα πρὸ 60–70 ἐτῶν, διὰ τὸν λιμένα τοῦ Μπουένος–Ἄϋρες 450 ἑκατομ., διὰ τὸν λιμένα τοῦ Λονδίνου 400 ἑκατ. διὰ τὸν λιμένα τῆς Ἀμβέρσης 420 ἑκατομ. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ λιμένες εἶναι ἐγκαταλελειμένοι, ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι λιμένες φυσικοί, καὶ ἂν κάπου διακρίνεται γωνία τις μερίμνης κρατικῆς, αὕτη ἀνευρίσκεται εἰς τοὺς λιμένας ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλὰς προσεκτήσατο ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην βλέπομεν ἔργα, ἐνθυμίζοντα λιμένας νεωτέρους. Καὶ εἰς τὴν Χίον νομίζω, ὅπου δὲν ἔχω πάει. Σήμερον εὐτυχῶς, ἀπὸ τίνος ἤρχισεν νὰ ἀνανήφῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ κοινωνία, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν σημασίαν τῶν λιμένων καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς μερίμνης ὑπὲρ αὐτῶν. Κατὰ σημείωμα τὸ ὁποῖον ἐπορίσθην ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, τὰ τοῦ κεντρικοῦ λιμένος ἔργα ἔχουσι ἀξίαν 720 ἑκατομμυρίων, ἔχουν δὲ ἐγκριθεῖ καὶ ἄλλα ἔργα ἀξίας 550 ἑκατομμυρίων, καὶ μελετῶνται ἀκόμη καὶ ἄλλα τινά. Ὁ Πειραιεὺς εἰς τὰ κονδύλια αὐτὰ ἀντιπροσωπεύεται μὲ τὸ ποσὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων ἐνῷ διὰ νὰ περατωθῇ ἡ ὅλη του διασκευὴ θὰ ἀπαιτηθοῦν ὑπὲρ τὰ 1000 ἑκατομμύρια ἐν συνόλῳ.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μαζὶ μὲ τὸ Φάληρον;

§217Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πάμφθηνον. Αὐτὸ θὰ μᾶς ἀφίσῃ καὶ κέρδη. Ἀλλ’ οἱ πόροι τῶν λιμενικῶν ταμείων μας τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 180 ἑκατομ. ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς εἶναι πενιχρότατοι, οἱ πόροι οἱ τακτικοὶ ἀντιπροσωπεύουσι μόνον 220.000.000. Ἴσως ὡς τοκοχρεωλύσιον νά ἔχουν ἔννοιάν τινα ἵνα ἐξευρεθοῦν τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια πρὸς διευθέτησιν........ Ἐξαιρετικὴν σημασίαν ἔχουν ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου οἱ μεγάλοι λεγόμενοι λιμένες οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον σημασίαν τοπικὴν ἀλλὰ πολὺ εὐρεῖαν, εἶναι λιμένες οἱ ὁποῖοι ἔχουν σημασίαν αὐτόχρημα Ἑλληνικὴν, ἡ ἐπιρροή των δηλαδὴ ἐξικνεῖται εἰς εὐρυτάτην περιοχὴν τῆς ὅλης χώρας. Τοιοῦτος εἶναι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς. Διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ τῶν λιμένων ἀπαιτοῦνται δύο προϋποθέσεις: τεχνικὴ διασκευὴ ἀρτία, ἀνταποκρινομένη δηλαδὴ εἰς τὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ παρ’ αὐτὴν καὶ διοίκησις ἀρτία. Διότι ὑπάρχουν καὶ εἰς κράτη Εὐρωπαϊκὰ τελειότατοι τεχνικῶς, οἱ ὁποῖοι ὅμως δυσπραγοῦν κατὰ ἕνα τρόπον, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἐζήλευεν ὁ Πειραιεύς, διότι περίεργον εἶναι ὅτι ἔχουν Πειραϊκὴν εἰκόνα λιμένες τινες τῆς Γαλλίας καὶ οἱ Ἰταλικοὶ λιμένες. Παντοῦ τὸ πρόβλημα τῆς διοικήσεως τῶν λιμένων ἀπησχόλησε, καὶ συστήματα πολλὰ καὶ διάφορα ἐπινοήθησαν ὅπως ἐπιτύχουν τοῦ σκοποῦ ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν ἁρμόζει τὸ αὐτὸ σύστημα διὰ τὴν διοίκησιν παντὸς λιμένος. Ὑπάρχουν καὶ διεμορφώθησαν ἔθιμα καὶ καταστάσεις αἰώνιαι εἰς πολλοὺς τῶν λιμένων εἰς τοὺς ὁποίους ἁρμόζει τοῦτο τὸ προαιώνιον σύστημα τὸ εὐστόχως λειτουργοῦν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν αἴφνης οἱ λιμένες διοικοῦνται κατὰ ἔθιμα προαιώνια, καὶ ὅπως κάθε Ἐγγλέζικο πρᾶγμα διοικεῖται ἰδιοτύπως, ποῦ μὲν βλέπομεν τοὺς δήμους διοικοῦντας τοὺς λιμένας ὡς ἐν Γλασκώβῃ, ποῦ σιδηροδρομικαὶ ἑταιρεῖαι ποῦ σωματεῖα, ποῦ τοπικοὶ ὀργανισμοὶ καὶ ποῦ ἄτομα. Ὁ λιμὴν τοῦ Κάρδιφ ἀνῆκεν εἰς τὸν Λόρδον ὁ ὁποῖος ἐσχάτως μετέτρεψε τὸν λιμένα εἰς μετοχικὴν ἑταιρείαν. Ἐννοεῖται ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ ὀργανισμοὶ αἱ διοικήσεις ἢ αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι διοικοῦν καὶ ἐκμεταλλεύονται τοὺς λιμένας, αὐτοὶ προνοοῦν καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων ἔργων. Τὸ Λονδῖνον μόλις εἰς τὰ 1908 ἀνεγνωρίσθη καὶ αὐτὸ ὡς λιμὴν διοικούμενος ὑπὸ τοπικοῦ ὀργανισμοῦ. Θαυμασίως διοικοῦνται οἱ λιμένες τῆς Βορείου Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης, εἶναι ἀληθῶς οἱ εὐδαιμονέστεροι τῶν λιμένων τοῦ κόσμου, οἱ Ὁλλανδικοὶ οἱ Γερμανικοὶ καὶ ὁ Βελγικός. Πάντως αὐτοὶ διοικοῦνται ἀπὸ τὰς πόλεις, ἀπὸ τοὺς δήμους, εἰς τὴν Γερμανίαν ἀπὸ τὰς κρατοπόλεις, τὰς γνωστὰς Ἀμβοῦργον καὶ Βρέμην. Εἰς τὴν Γαλλίαν οἱ λιμένες διοικοῦντο ἄλλοτε ἀπὸ τοὺς δήμους, ἀλλ’ ἡ διοίκησις ἡ δημοτικὴ ἐν Γαλλίᾳ δὲν ἐδικαίωσε τὰς προσδοκίας τῆς κοινωνίας καὶ τὸ Κράτος δὲν εἶχε νὰ κάμῃ τίποτα ἄλλο παρὰ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν ἀπὸ τοὺς δήμους, καὶ μάλιστα, ἀφ’ ἧς ἐν Γαλλίᾳ ἀνυψώθη τὸ δόγμα τοῦ δημοσίου χαρακτῆρος τῆς παραθαλασσίας ἀκτῆς πρᾶγμα ποῦ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἀμερικήν, δι’ αὐτὸ ἡ παραλία κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι ἰδιοκτησία ἐπιχειρήσεων μόλις δὲ ἐπ’ ἐσχάτων ἡ πόλις τῆς Νέας Ὑόρκης κατώρθωσε νὰ γίνῃ κυρία τμήματος παραλίας γιὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ ἔργα καὶ νὰ χαλιναγωγήσῃ τὰς διαφόρους ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐξεμεταλλεύοντο τοὺς γειτονικοὺς λιμένας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ γενναιοδωρία τῆς πόλεως τῆς Νέας Ὑόρκης ἐσταμάτησε μέχρι τοῦ σημείου ὥστε διὰ τῶν καθοριζομένων τελῶν νὰ πληρώνεται ὁ τόκος τῶν κεφαλαίων τῶν καταβληθέντων πρὸς ἐξαγορὰν τῶν ἀκινήτων καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτουμένων ἔργων. Εἰς τὴν Μεσόγειον ἔχομεν τοὺς Ἱσπανικοὺς λιμένας, οἱ ὁποῖοι μπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἔδωσαν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἰταλίαν τῆς αὐτονόμου διοικήσεως τῶν λιμένων. Εἰς τὴν Ἱσπανίαν οἱ λιμένες ἦσαν κρατικοὶ ὅπως καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἐπειδὴ ἦτο ἀνίκανον νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν μεγάλων λιμένων ἠθέλησε νὰ μεταθέσῃ τὸ βάρος αὐτῶν εἰς τοπικάς τινα ἑνώσεις καὶ ἔγιναν ἱδρύματα κρατικοτοπικαὶ ὀργανώσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀνετέθη ἡ ἐπιμέλεια τῶν λιμένων κατὰ μίμησιν τοῦ συστήματος αὐτοῦ τοῦ Ἱσπανικοῦ ἐγένετο καὶ αὐτονόμησις τοῦ λιμένος τῆς Γενούης. Ἀλλ’ ἡ διοίκησις ἦτο εὐρυτέρα. Ἐκ τῶν 27 μελῶν τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν διοίκησιν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τὰ 10 ἦσαν κρατικά. Σήμερον τὰ μέλη εἶναι 21 τῶν ὁποίων τὰ 6 εἶναι κρατικοὶ ἀντιπρόσωποι, ὁ δὲ πρόεδρος ὅστις εἶναι καὶ ὁ ἀνώτατος ἰθύντωρ τῆς ὅλης διοικήσεως εἶναι κρατικὸς ὑπάλληλος. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἀπό τινων ἐτῶν εἶχεν ἀρχίσει τάσις τις, τῆς λεγομένης αὐτονομήσεως τῶν λιμένων. Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν αὐτονομίαν λιμένων δὲν πρέπει νὰ τὴν συγχέωμεν μὲ τὴν αὐτονομίαν τῶν δήμων, διότι ἄλλη ἡ φύσις τοῦ ἑνός, καὶ ἄλλη τοῦ ἄλλου. Ὁ λιμὴν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἔχει τοπικὴν ἀποκλειστικῶς σημασίαν, καὶ ὁ μικρότερος τῶν λιμένων ὑπηρετεῖ καὶ γενικωτέρας ἀνάγκας, πολλῷ δὲ μᾶλλον οἱ μεγάλοι λιμένες οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπήχησιν καθ’ ὅλην σχεδὸν τὴν Χώραν. Εἰς Γαλλίαν.... τοῦ ὁποίου ἡ ἐπίδρασις ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων ἦτο πάρα πολὺ ἰσχυρὰ καὶ τὸ πρῶτον εἰς τὰ 1912 διὰ νόμου ἐψηφίσθησαν τὰ τῆς διοικήσεως τῶν λιμένων οὕτως ὥστε νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν διοίκησιν αὐτῶν καὶ τοπικαί τινές ὀργανώσεις καὶ δὴ ἐκ τῶν κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορικῶν. Τελικὴν μορφὴν ἔλαβεν αὐτὸ τὸ σύστημα τῶν αὐτονόμων λιμένων ἐν Γαλλίᾳ διὰ τοῦ νόμου 1920. Ἐθεωρήθη δὲ ὅτι ἐγένετο καὶ ὑπέρβασίς τις ἐν τῇ παραχωρήσει αὐτῆς τῆς αὐτονομίας. Ἐν τούτοις καὶ ἐκεῖ ἡ διοίκησις ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀντιπροσώπους διαφόρων συμφερόντων συνδεομένων μὲ τὸν λιμένα, ἀλλὰ τὸ ἐκτελεστικὸν ὄργανον τῆς διοικήσεως ἔχει καὶ χαρακτῆρα κρατικοῦ ὑπαλλήλου, διότι διορίζεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἐκλογὴν μεταξὺ τριῶν ὑποδεικνυομένων ὑπὸ τοῦ γενικοῦ συμβουλίου τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ταύτην τοῦ κρατικοῦ ὑπαλλήλου ἤσκει καί τινα δικαιοδοσίαν ἐφ’ ὅλων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν τῶν ἐπιτοπίως ἐγκατεστημένων, ἐφ’ ὅσον ἥπτετό τι τῶν καθηκόντων των ἀμέσως πρὸς τὰ τοῦ λιμένος. Τὸ ἐν διαφωνίᾳ μετὰ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν τὸ ζήτημα ἐφέρετο ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν περιορίζεται μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡ παρακολούθησις ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους ἐπὶ ἔργων οὐσιωδῶν, σπουδαίων, ἐπὶ ἔργων μετασχηματισμοῦ τοῦ λιμένος, μετασχηματισμοῦ τμημάτων τοῦ λιμένος, ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ καὶ πᾶς ὑπουργὸς ἁρμόδιος δύναται κατ’ ἔνστασιν νὰ ἐκμηδενίσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἐπιτοπίου συμβουλίου. Παρ’ ἡμῖν εἶναι γνωστὰ πῶς ἔχουσιν, ἀπὸ τοῦ 1911 κατὰ μίμησιν δῆθεν τοῦ ἐν Γενούῃ συστήματος ἐγκαθιδρύθη καὶ ἐν Πειραιεῖ ἰδία διοίκησις τοῦ λιμένος, ἡ ἀσκουμένη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπείας αὐτοῦ. Ἀλλὰ μετεφέρθη καὶ ἐγκατεστάθη κατὰ ἕνα τρόπον νόθον, διότι ἐλήφθη φροντὶς ἐκ τοῦ κέντρου νὰ τεθῇ ἡ ρήτρα κατὰ τὴν ὁποίαν «πᾶσα ἀπόφασις ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιτροπείας τοῦ λιμένος διὰ νὰ τελεσθῇ χρῄζει τῆς προηγουμένης ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου, καὶ δὲν ἔχει αὐτοβουλίαν τινα οἱανδήποτε». Οὐδ’ ἐγὼ θὰ συνίστων νὰ δοθῇ αὐτοβουλία ὑπέρμετρος εἰς τοπικοὺς ὀργανισμοὺς διευθύνοντας τοὺς λιμένας, διότι ἐὰν ὑπάρχει θερμὸν τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν λιμένων εἰς τὰς κατὰ τόπους τάξεις, ἐμπορικάς, τὰς βιομηχανικάς, δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει ὄχι εἰς ἐπαρκῆ οὔτε εἰς μέτριόν τινα βαθμὸν ἐκεῖνο τὸ ἄλλο προαπαιτούμενον διὰ νὰ ἐπιτύχουν. Δὲν ὑπάρχει ἡ γνῶσις, ἐννοῶ, ἡ εἰδικὴ γνῶσις—τόσον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὅσον καὶ διὰ τὴν διοίκησιν. Διὰ τὴν καθ’ ἡμέραν λειτουργίαν τοῦ λιμένος ἀπαιτεῖται ἐμπειρία ἐξιδιασμένη, ἡ ὁποία δὲν ἀπαντᾷ, ὄχι ἐν ἐπαρκῇ μέτρῳ, ἀλλ’ οὔτε ἐν πολὺ σμικρῷ, εἰς οἱονδήποτε λιμένα μεγάλον ἢ μικρὸν τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο παρ’ ἡμῖν καταντᾷ προβληματικὸν ἀληθῶς τὸ ἂν θὰ ἐπιτευχθῇ εὐθὺς ἀμέσως ἡ διοίκησις ἡ πρέπουσα, ἀλλὰ πάντως ἐπιβάλλεται νὰ σταματήσῃ ἡ κατάστασις, ἡ καθαρῶς ἀναρχική, ἡ κρατοῦσα ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν—χρονολογεῖται ἴσως ἀπὸ 15 ἐτῶν ἀπὸ τοῦ μεγάλου πολέμου. Δὲν κατέστη δυνατὸν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐπαναχθῇ εἰς τάξιν ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, ἀλλά, τοὐναντίον, ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον προάγεται εἰς ἀταξίαν. Δυστυχῶς δὲ ἐκράτησεν ἀπὸ μέρους τοῦ κέτρου, τοῦ ἀνωτάτου κέντρου, τοῦ Κυβερνητικοῦ, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἡ τακτικὴ τῆς ἀντιμετωπίσεως μιᾶς πραγματικῆς ἀναρχίας ὑπαρχούσης εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ τῆς ἐξοικονομήσεως τῶν περισσῶν ἀνθρώπων, τῶν μὴ ἐξευρισκόντων πόρον ζωῆς πουθενά, εἰς βάρος τῶν ἐργασιῶν τῶε διεξαγομένων διὰ τοῦ λιμένος. Ἦτο, νομίζω, ὁ χειρότερος τρόπος ἀντιμετωπίσεως αὐτῆς τῆς ἀνάγκης. Θὰ ἦτο ἀσφαλῶς πολὺ ὀρθοτέρα ἡ εὐρυτέρα ἀντιμετώπισις τῆς ἀνάγκης αὐτῆς παρὰ ὁ τρόπος αὐτῆς τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐργασίας διὰ τῆς ἐπισωρεύσεως ἐργατῶν, διπλασίων καὶ τριπλασίων τοῦ ἀναγκαίου. Διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὰς ἐργασίας τὰς διεξαγομένας ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς, ἀλλ’ ἡ συσσώρευσις τόσων προσώπων διετάραξε τὴν τάξιν εἰς βαθμὸν ἀληθῶς ἐπικίνδυνον, εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ προκαλῇ τὰς τοῦ συναλλασσομένου μετὰ τοῦ Πειραιῶς κόσμου διαμαρτυρίας, ὅτι δηλαδὴ κατέστησαν αἱ μετὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς συναλλαγαὶ τόσον ἐπικίνδυνοι ὥστε εἶχον δηλώσει πολλαὶ Αὐστριακαὶ ναυτιλιακαὶ ἐπιχειρήσεις ὅτι θὰ ἐσταματοῦσαν τὰς προσεγγίσεις τῶν πλοίων των εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαί, αἱ λιμενικαί, αἱ τελωνειακαί, αἱ ἀστυνομικαί, ἔχουσιν ἐκθέσει ἐπανειλημμένως τὴν ὅλην κατάστασιν, αἱ δὲ ἐμπορικαὶ τάξεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διαμαρτύρονται ἐπίσης ἀπὸ μακροῦ καὶ μέχρι πρό τινος, εἰς μάτην. Εὐτυχῶς ἤδη ὅτι λαμβάνονται ἐγκαίρως πάντοτε, ἂς εἴπωμεν, ἀφ’ οὗ ἐπεσσωρεύθησαν ὅμως ἐρείπια ἐπὶ ἐρειπίων, ἐκ τῶν ὁποίων τώρα θὰ μετρήσωμεν — ἔχομεν μετρήσει μέχρι τώρα, ἀλλ’ ἀπομένει νὰ μετρήσωμεν τὸ πόσον ἐστοίχισαν καὶ τὸ πόσον θὰ στοιχίσουν—θὰ ἴδωμεν τὴν ἐξαγορὰν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως, ἐκτὸς τῶν ὅσων ἐπλήρωσε ἡ κοινωνία πέραν τοῦ πρέποντος διὰ τὰς ἐργασίας τὰς οὕτω διεξαγομένας. Τώρα διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως θὰ χρειασθῇ μία ἐξαγορά, τὴν ὁποίαν φαντάζομαι πολὺ–πολὺ ὀγκώδη. Δυστυχῶς τὸ προαναφερθὲν σύστημα διοικήσεως δὲν ἔχει πρωτοτυπίαν τινά. Εἰς τὴν διοίκησιν αὐτὴν λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἀντιπροσωπευθῶσι τὰ πρὸς τὸν λιμένα συνδεόμενα σπουδαιότερα συμφέροντα, θὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ τὸ Κράτος βεβαίως. Ἐλπίζω νὰ θελήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀποσκορακίσῃ ἀπὸ τὸ συνέδριον ἐκεῖνο καὶ ὀλίγην ἐπιστήμην. Ἡ μηχανικὴ ἐκπροσωπεῖται εὐρέως, ἀλλ’ ὑπὲρ τὴν μηχανικὴν εἶναι ἄλλη τις ἐπιστήμη, εἰδικώτερον ἐνδεδειγμένη διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν λιμενικῶν πραγμάτων.

§218Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἐπιστήμη αὐτή;

§219Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ γνωρίζουσα τὰ λιμενικά. Οἱ λιμένες, κ. συνάδελφε, εἶναι ἓν κεφάλαιον τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Οἱ λιμένες εἶναι ἕνας σταθμὸς τῶν πλοίων εἶναι ἱδρύματα ναυτικά.

§220Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ ἐφοπλισταί;

§221Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Οἱ ἐφοπλισταὶ ἔχουν ἐμπειρίαν, ἀλλ’ ἔχουν συμφέροντα.

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ; Ποίους θὰ προτείνετε;

§223Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ ζητήματα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ εἶναι ὑπέρ τινα καὶ ἄλλοι ἁρμοδιώτεροι διὰ νὰ ἔχουν γνώμην ἐπὶ τῶν λιμενικῶν πραγμάτων. Εἰς τὸν Πειραιᾶ μάλιστα εἶχεν ἀρχίσει καὶ ὀλίγος διασυρμός, διότι δὲν ἔβλεπον τὴν ναυτικὴν ἐμπειρίαν ἐκπροσωπουμένην. Ἐλπίζω μέχρι τέλους νὰ λάβουν μορφὴν τοιαύτην ὥστε νὰ μὴ μένῃ οὐδὲν ἴχνος διοικήσεως τῶν φιλοπαιγμόνων συμπολιτῶν μου τῶν ναυτικῶν. Ὅ,τι εἶναι ἄξιον καὶ προσοχῆς ἰδιαιτέρας καὶ φροντίδος ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ καθιερούμενον σύστημα ἐν τῇ ἐκμεταλλεύσει τοῦ λιμένος Εἶναι καινοφανές. Δὲν μὲ τρομάζει τοῦτο ὡς νέον, μὲ τρομάζει μόνον διὰ τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας θὰ ἐμφανίσῃ ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι δεκτὸν τὸ σύστημα τὸ διατυπούμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ἀρχικῶς ὑπεβλήθη ἀλλὰ νομίζω, ὅτι παρομοίως διατυποῦται καὶ ἤδη, πολὺ φοβοῦμαι δὲ ὅτι τοῦτο δὲν θὰ γίνῃ ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ λιμένος. Ἀνατίθενται εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος τὰ καθήκοντα γενικοῦ ἐργολάβου. Βεβαίως προσήκει εἰς τὸν ὀργανισμὸν ἐν τῷ γενικωτέρῳ δικαιώματι τῆς ἐκμεταλλεύσεως λιμένος, νὰ ἀσκῇ καὶ δι’ ἀντεπιστασίας τὰς διαφόρους ἐργασίας μεταφορῶν αἱ ὁποῖαι τελοῦνται εἰς τὸν λιμένα· ἀλλὰ νὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν ὅπως ἀναλάβῃ τὴν διεξαγωγὴν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ λιμένος, τοῦτο ὑπολογίζω ὡς λίαν ἐπικίνδυνον. Θὰ ἦτο δυνατὸν δηλαδὴ καὶ ἐν προκειμένῳ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν φυσικωτέραν ὁδὸν τοῦ «ὀλίγον κατ’ ὀλίγον». Ἂς ἀρχίσῃ ὁ ὀργανισμὸς νὰ ἐκμεταλλεύεται ἕνα τμῆμα, καὶ ἂς ἀρχίσῃ ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι ἔχει ἀνάγκην μείζονος πειθαρχίας καὶ τάξεως παρὰ τὰ λοιπά. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε, μάλιστα τὸ παράπαν, ἐξ αὐτῶν δὲ νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ὁ κύριος ἐκ Σπετσῶν συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἔτη καὶ ἔτη ἐργασθεὶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχει πεῖραν, ὁ κ. Λεωνίδας, ὅστις τρομάζει πρὸ τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ λιμένος θὰ ἀναδεχθῇ ποτὲ εἴτε ἐν ὅλῳ εἴτε ἐν μέρει τὴν ἐπιμέλειαν τῶν μεταφορικῶν αὐτοῦ ἐργασιῶν. Ἐκεῖνος τείνει νὰ παρουσιάσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος ἁπλὸν ρυθμιστὴν τῶν ἐργασιῶν. Δὲν τίθεμαι πρὸς τὴν πλευρὰν αὐτὴν, οὔτε θέλω νὰ ἀπομονώσω τὸν ὀργανισμὸν τοιαύτης ἱκανότητος. Νομίζω μάλιστα, ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ καταντήσῃ ἐπὶ τέλους ὁ ἐργολάβος, διότι πλεῖστα ὅσα ζιζάνια θὰ φύγουν ἀπὸ τὴν μέσην, πρὸς κοινὴν ὠφέλειαν. Ἐὰν τὸ συμφέρον τοῦ λιμένος θὰ ἦτο νὰ θέσωμεν ὁλόκληρον τὸ βάρος τῆς ἐφαρμογῆς ὅλων αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν, ἐγὼ θὰ ἔλεγον εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ λιμένος νὰ ἐκλέξῃ τὸν τομέα εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνελάμβανε τὸ ἔργον του ὁ ἐργολάβος. Ἀλλ’ ἐὰν εἶναι ὅλων μας ἡ γνώμη περὶ τοῦ τὶς εἶναι ὁ τομεὺς αὐτὸς διὰ νὰ ἀσκήσῃ ὁ ὀργανισμὸς τὰ χρέη τοῦ ἐργολάβου, τότε ἂς τεθῇ ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι πρέπει ἐπίσης νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· εἶναι ἡ καθορίζουσα τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς. Ὁρίζει ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὸ ἡμερομίσθιον, ὡς τρόπον πληρωμῆς. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ἔσφαλεν ὁ ὀργανισμός. Πρῶτον βεβαίως ὑπάρχουσι κλάδοι ἐργασίας ἐν τῷ λιμένι, ὅπως εἶναι ἡ ἐργασία ἐντὸς τοῦ λιμένος, ἡ ὁποία φέρεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ ἄλλως παρὰ δι’ ἡμερομισθίου ἀλλὰ ἂν τεθῇ ὡς κανὼν ὅτι πᾶσα ἐργασία μεταφορᾶς μόνον ἐπὶ τῇ βάσει ἡμερομισθίου δύναται, νὰ γίνῃ, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν πενιχροτάτην τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς. Ἐὰν δὲ προστεθοῦν εἰς αὐτὰ πάντα καὶ τὰ ἄλλα λαμβανόμενα μέτρα, τὰ εὔλογα περὶ τῶν περισσευόντων ἐργατῶν—διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπερίσσευσαν ἀναδειχθέντες εἰς τὸν λιμένα—ἐὰν προστεθοῦν καὶ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα θὰ ἐπισυρθοῦν πρὸς συνταξιοδότησιν ἐξ αὐτῶν τῶν μελλόντων ν’ ἀπομείνουν εἰς τὸν λιμένα περιττευόντων ἐργατῶν, καὶ ἂν θέλωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη νὰ τὰ καλύψωμεν διὰ τοῦ ἀνταλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὀργανώσωμεν εἰσπράττοντες ἐκ τῶν ἐργασιῶν μεταφορᾶς, θὰ ἔπρεπε τὰ τιμολόγια νὰ ἦσαν ὑψηλά, ὑψηλότερα ἀπὸ σήμερον. Ἀλλὰ κἄποια, ἀσφαλῶς, ἀντινομία πρὸς στιγμὴν θὰ ὑπάρξῃ, διότι καὶ αὐτοὶ καὶ ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὰ ὑψηλὰ τιμολόγια· ὁ θεσμὸς δὲ ἐπειδὴ ἔχει ρητὴν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ Νόμου νὰ καλύπτῃ ὅλα τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν ὑπαλλήλων, θὰ πορισθῇ τοὺς ἀναγκαίους πόρους, πόθεν ἄλλοθεν; Ἢ ἀπὸ τὰ ἐνοίκια τῶν ἀποθηκῶν, ἢ ἀπὸ τὰ τέλη τὰ διάφορα τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς τὰ ἐμπορεύματα, ὁπότε θὰ κατελήγωμεν εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, θὰ εἴχομεν πάλιν ὑψηλὸν κόστος τῆς ἐργασίας εἰς τὸν λιμένα. Ἐκτὸς ἐὰν ὁ ὀργανισμὸς ἀπέβλεπε, νὰ ἐξεύρῃ εἰσφορὰν ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους ὁπότε γεννᾶται ζήτημα προϋπολογισμοῦ. Ἐντελῶς ἴδιον θέμα ἀποτελεῖ ἡ σύστασις τῆς ἐλευθέρας ζώνης περὶ τῆς ὁποίας προβλέπει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Θὰ ἥρμοζεν ἴσως τοῦτο νὰ ἀπετέλῃ τὴν ἀρχὴν εἰδικοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ προσωπικῶς ἀγαθὰ ἀπεκδέχομαι τὴν ἐλευθέραν ζώνην, ὄχι ὅμως τὰ ἀγαθὰ τὰ παραφουσκωμένα. Ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐλευθέρας ζώνης προτιμῶ νὰ τὸ ἀναθέσω εἰς συνάδελφον, ὅστις κατέχει τοῦτο, καθὼς πιστεύω καὶ εἶμαι βέβαιος περισσότερον ἐμοῦ, καὶ ἐπὶ τέλους διὰ νὰ λαλήσῃ καὶ ἄλλο ἀηδόνι.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡσαΐας.

§225Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς τόσον ἀναλυτικῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ φίλου συναδέλφου ἐκ Πειραιῶς κ. Σακκαλῆ, τὸ ἔργον μου διευκολύνεται τὰ μέγιστα, διότι δὲν μένουν ἢ μὴ ὀλίγα τινὰ σημεῖα, πρὸς ἐξέτασιν τῶν ὁποίων, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοί ἀναθέσῃ τὴν ἀνάπτυξιν. Τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι τρία: α) Τὸ τῆς ἐλευθέρας ζώνης. β) Μέρος ἐκ τοῦ Κεφαλαίου τῆς διοικήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ λιμένος, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸν πρόεδρον, δηλαδὴ ἐὰν θὰ ἐκλέγεται οὗτος ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἢ θὰ διορίζεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τοιαύτην τροπολογίαν ὑπέβαλλον ἐγὼ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ κατὰ πλειοψηφίαν, ἐνῷ ἑτέρα τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐλευθέρας ζώνης ἐγένετο αὕτη δεκτὴ κατὰ ὁμοψηφίαν. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ οἰκονομικὸν τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει καὶ συνεπῶς οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ συνεζήτησε. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὅτι λεχθῇ ἀντιπροσωπεύει ἀτομικὴν γνώμην τοῦ ὁμιλοῦντος πρὸς ὑμᾶς ταύτην τὴν στιγμήν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ὡς εἶπον τὸ οἰκονομικὸν δηλαδὴ εἰς ποίαν οἰκονομικὴν βάσιν στηρίζει ἡ Κυβέρνησις τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Διότι ὅταν φθάσω εἰς τὸ σχετικὸν κεφάλαιον θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς τοιαύτη. Ὁ ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος κ. Σακκαλῆς πρὸ ὀλίγου ἁπλῶς ἔθιξε τὸ ζήτημα χωρὶς ὅμως καὶ νὰ τὸ ἀναλύσῃ, οὕτω δὲ γεννᾶται ἓν μέγα ἐρώτημα, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ὡς γνωστὸν θὰ εἶναι βεβαρυμένος μὲ τόσας ὑποχρεώσεις σχετιζομένας μὲ τὴν δαπάνην τῶν ὑπὸ μελέτην καὶ τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἤδη τόσων πολλῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ὡς ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Σακκαλῆ θὰ εἶναι ἀξίας περὶ τὰ χίλια ἑκατομμύρια ἐν συνόλῳ, χωρὶς τοῦτο νὰ εἶναι καὶ τὸ ἀκριβές, διότι ἐγὼ ἀπέδειξα ἄλλοτε χωρὶς τώρα νὰ θέλω ἐκ νέου νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν διὰ γνωστὰ πράγματα ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτηθησομένη πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων τῶν, εἴτε διὰ τοῦ σχεδίου τῆς λιμενικῆς εἴτε τοῦ σχεδίου Κελενὲκ προβλεπομένων, θ’ ἀνέλθῃ μαζὺ μὲ τὰ συμπληρωματικὰ ἔργα τῆς ἐλευθέρας ζώνης εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν δύο δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐρωτᾶται λοιπόν, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ἓν τόσον μέγα φορτίον, τόσας βαρείας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας τοῦ ἐπιβάλλει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον; Δὲν θὰ ἐξιστορίσω ποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ λιμένος Πειραιῶς διότι τόσες φορὲς ἐλέχθησαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἀκόμη καὶ μὲ πόσον χρῆμα ἤ μᾶλλον μὲ πόσον αἷμα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἐπλήρωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἀβελτηρίαν ταύτην τῶν ἁρμοδίων. Διότι αὐτὴ ἡ κατάστασις ὡς γνωστόν, ὑφίσταται πρὸ δύο δεκαετηρίδων, καὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμαν τὰ ἐπιμελητήρια Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τὰ χανόμενα χρήματα κατ’ ἔτος ἦσαν πλέον τῶν διακοσίων ἢ τριακοσίων ἑκατομμυρίων. Ἑπομένως αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν πληρώσει κατὰ τὸ διάστημα τῶν εἴκοσι αὐτῶν ἐτῶν εἶναι πλέον τῶν δύο δυσεκατομμυρίων δραχμῶν. Καὶ τώρα θὰ ἔπρεπε διὰ τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην, νὰ ἐρωτήσῃ τις: Τέλος πάντων, ποῖος εἶναι ὁ πταίστης τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία διήρκεσε δεκαπέντε, διὰ νὰ μὴ εἴπω εἴκοσι χρόνια, ἂν καὶ ἐπανειλημμένως ἐλάμβανον γνῶσιν οἱ ἁρμόδιοι διότι ἐγράφοντο ὅλα τὰ μειονεκτήματα τὰ ὁποῖα παρουσίαζεν ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς; Ἀπροκαλύπτως, κύριοι, θὰ εἴπω ὅτι ἔπταισαν ἅπασαι αἱ Κυβερνήσεις, καὶ αἱ μεταπολεμικαὶ καὶ αἱ προπολεμικαί, ἰδίως δὲ αἱ μεταπολεμικαί, διότι ἐπὶ τέλους αἱ προπολεμικαὶ εἶχον μίαν δικαιολογίαν ὅτι ἦσαν ἀπησχολημέναι μὲ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους καὶ μὲ τὸν μεγάλον πόλεμον. Εἰς τὸ σημεῖον ὅμως αὐτὸ ἤθελον νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρέκβασιν καὶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πιστεύω νὰ ἐνθυμηθῇ, ἕνα γεγονός. Ὅταν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ἐπανῆλθεν εἰς Ἀθήνας, μὲ προσεκάλεσεν ἐν τῇ οἰκίᾳ του δι’ ὑπόθεσίν τινα· γενομένης δὲ συζητήσεως περὶ τῶν ἐκλογικῶν πραγμάτων μιᾶς ἐπαρχίας διὰ τὴν ὁποίαν ἠδυνάμην νὰ ἔχω μίαν γνώμην τοῦ εἶπον: «Κύριε Πρόεδρε, τὰ πράγματα δυστυχῶς δὲν εἶναι εὐχάριστα—καὶ ἐπέπρωτο νὰ ἐπαληθεύσουν οἱ φόβοι μου ἐκεῖνοι—πρὸς βελτίωσιν αὐτῶν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν μερικὰ ἔργα, διότι τῷ ὄντι ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἔχει ἀδικηθῆ ἀπὸ τὰ Δημόσια ἔργα, δὲν ἔχει γίνει τίποτε εἰς αὐτήν». Ἐνθυμοῦμαι τὰ λόγια τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δίπλα του μάλιστα εἶχε ἕνα μπλὸκ χαρτιὰ καὶ μοῦ λέγει: «κύριε Ἡσαΐα, ἔχετε δίκαιον. Τώρα ἐπέρασαν οἱ πόλεμοι καὶ τώρα θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐποχὴ τῶν ἔργων καὶ νά, ἐπειδὴ εἶσθε καὶ Πειραιώτης, κυττάξετε ἐδῶ», καὶ ἄνοιξε καὶ μοῦ ἔδειξε τὰ σχέδια τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ὁμολογῶ ὅτι ἔμεινα κατάπληκτος. Εἶχεν ὑπολογίσει μάλιστα τὴν δαπάνην περὶ τὰ 150 ἕως 200 ἑκατρμμύρια δραχμῶν, χρυσῶν βεβαίως, δηλαδὴ δυόμισυ περίπου δισεκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν, ἀκριβῶς ὅσα ἀποδεικνύεται ὅτι χρειάζονται διὰ νὰ γίνῃ πραγματικὸς λιμήν, ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς. Θὰ ἦτο παράλειψις ἐκ μέρους μου σοβαρά, ἀφοῦ ἐπέρριψα τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην εἰς τὰς μεταπολεμικὰς Κυβερνήσεις, νὰ μὴ ἀναφέρω τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι μόνον ἡ τότε Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὑπὸ τὸν αὐτόν, εὐτυχῶς, ἀρχηγὸν καὶ σήμερον εἶχε τὰ σχέδια ἕτοιμα καὶ τὴν ἀπόφασιν νὰ φκιάσῃ ἀμέσως μετὰ τὸν πόλεμον τὸν μεγαλείτερον λιμένα τοῦ Κράτους. Ἐγὼ τότε ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καίτοι δὲν εἶχον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀρκετὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν μελέτην τῶν λιμενικῶν ζητημάτων τὰ ἑξῆς: «Κύριε Πρόεδρε, ἡ μόνη καλλιτέρα λύσις θὰ εἶναι διὰ τὸν λιμένα ἡ κατασκευὴ μιᾶς διώρυγος πρὸς τὸ Φάληρον» καὶ μοῦ ἀπαντᾶ ὁ κύριος Πρόεδρος: «μὰ λοιπὸν γιατὶ δὲν τὸ γράφετε αὐτὸ ποὺ λέτε;» καὶ τοῦ λέγω: «δὲν εἶμαι εἰδικὸς». Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαιοῖ ταῦτα. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Ἄς ἀναλύσωμεν τώρα τὰ τρία θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξα ἐν τῇ ἀρχῇ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἀντιστρέψω τὴν σειρὰν τῶν θεμάτων καὶ ἀντὶ ν’ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ζώνην θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὰ διοικητικά, διότι ἐπ’ αὐτῶν αἱ ἀντιλήψεις μας εὑρίσκονται πολὺ πλησίον πρὸς τὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν διαφωνοῦμεν εὐτυχῶς εἰς πολλὰ πράγματα. Ἀκόμη δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν ἂν θελήσητε νὰ ψηφίσωμεν τὸ Νομοσχέδιον καὶ ὅπως ἔχει ὡς πρὸς τὰ τῆς διοικήσεως ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τροποποιηθῇ εἰς ἕνα σημεῖον αὐτοῦ. Ἐννοῶ τὸ ζήτημα τῆς ἀπαρτίας τῶν συνεδριάσεων, τόσον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ὅσον καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦτο ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ προβλέπουσα τὸν διορισμὸν τοῦ Προέδρου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ταύτην τὴν τροπολογίαν ἐπρότεινα ἐγὼ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι τὸν πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου πρέπει νὰ διορίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τὸ ἐπρότεινα αὐτό, διότι εἶχα ὑπ’ ὄψει μου ὅτι εἶναι τόσον μεγάλος ὁ ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσον σπουδαῖον ρόλον νὰ παίξῃ καὶ ἔχει τόσα ζητήματα νὰ λύσῃ, ὥστε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ἀπὸ τρεῖς διοικήσεις, διότι τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει τρεῖς διοικήσεις· μίαν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ἑτέραν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπὴν καὶ τρίτην τὸν γενικὸν διευθυντὴν τὸν ὁποῖον διορίζει ἡ Κυβέρνησις. Φαντάζομαι ὅτι ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον θὰ δημιουργήσῃ σύγκρουσιν ἐξουσιῶν ἢ ἄν δὲν παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις θὰ γίνῃ κάτι πολὺ χειρότερον δηλαδὴ θὰ ὑπάρξῃ ἀδιαφορία εἰς τὴν διοίκησιν. Καὶ λέγω τὸ δεύτερον τοῦτο χειρότερον διότι ἐν περιπτώσει μὲν συγκρούσεως τῶν ἐξουσιῶν θὰ κινηθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τόσον τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσουν τὶ τάχα συμβαίνει καὶ διατὶ παρουσιάζονται προστριβαί. Ἄν συμβῇ ὅμως τὸ δεύτερον δηλαδὴ ἡ ἀδιαφορία τοῦ Προέδρου εἰς τὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ, τότε ὁ πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου θὰ εἶναι μὲν ὁ πλέον σοβαρὸς καὶ ἐμπνέων ἐμπιστοσύνην ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ κέκτηται μίαν πεῖραν εἰς τὸ νὰ διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις τοῦ συμβουλίου ἀλλὰ πλέον δὲν θὰ περιορισθῇ δηλαδὴ καὶ αὐτὸς καὶ τὸ συμβούλιον εἰς τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον παίζει περίπου ὁ πρόεδρος καὶ τὸ συμβούλιον εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Ἀλλὰ πάντες γνωρίζωμεν πόσον μακρὰν τῆς διοικήσεως εὑρίσκονται τόσον ὁ πρόεδρος ὅσον καὶ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Κατὰ τὸν ἴδιον καὶ χειρότερον τρόπον θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν καὶ μόνον ὁ γενικὸς διευθυντὴς θὰ εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὁ διευθύνων νοῦς. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ θέλῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Τοὐναντίον ἐὰν τὸν πρόεδρον τὸν διορίζῃ ἡ Κυβέρνησις, αὕτη θὰ εἶναι κατὰ συνέπειαν ὑπεύθυνος διὰ τὴν εἰδικότητα τὴν βαρύτητα καὶ ἱκανότητα τοῦ διορισθησομένου προσώπου, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ ὑφίσταται ὁ ἔλεγχος καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπαναλαμβάνω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ν’ ἀφήσῃ τὰ τῆς διοικήσεως ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφονται, τότε θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ καταστήσῃ αὐστηροτέρας τὰς διατάξεις περὶ ἀπαρτίας τῶν συνεδριάσεων τοῦ συμβουλίου καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὡς ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται τὴν πρώτην ἀπαρτίαν ἀποτελοῦν οἱ ἡμίσεις πλέον ἑνὸς καί, ἂν δὲν γίνῃ τοιαύτη, εἰς τὴν δευτέραν συνεδρίασιν διὰ τὴν ἀπαρτίαν ἐπαρκεῖ τὸ ⅓ τῶν μελῶν. Τοῦτο δὲ θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν νὰ λύωνται τὰ μεγάλα ζητήματα ἀπὸ 2 ἕως 3 ἀνθρώπους εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπὴν καὶ 6 ἕως 7 τοιούτους εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, πρᾶγμα πολὺ ἐπικίνδυνον.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ὅταν τὰ μέλη δὲν προσέρχωνται, τὶ θὰ γίνῃ;

§227Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Θὰ ἔπρεπεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ληφθοῦν τοιαῦτα μέτρα δυνάμενα νὰ ἀποκλείσουν τὴν περίπτωσιν ταύτην ὥστε οἱ σύμβουλοι νὰ μὴ ἀποσιάζουν εἰς τὴν πρώτην ἀλλὰ κυρίως κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἂν ὁ πρόεδρος θὰ εἶναι διωρισμένος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πάντως θὰ εἶχε συναίσθησιν τῆς θέσεώς του, θὰ ἔχῃ ἐπὶ πλέον τὸν ἔλεγχον τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ γεννηθοῦν δὲ οὔτε ζητήματα ἀπαρτίας, οὔτε τίποτε ἄλλο δυνάμενον νὰ διαταράξῃ τὴν ἰσορροπίαν τῆς Δικαιοσύνης. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο μοῦ ἔδωσεν ἡ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀγόρευσις τοῦ μέλους τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ πρῴην προέδρου αὐτῆς κ. Τερζάκη, εἰς τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον. Ἐὰν οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Τερζάκη δοθέντες ἀριθμοὶ εἶναι ἀληθεῖς, ὅπως δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς ὅτι θὰ εἶναι, διότι καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι καὶ πρόεδρος αὐτῆς διετέλεσεν ἐπισήμως δὲ ἀπὸ ἐπίσημον βῆμα ἐξηγγέλθησαν παρευρισκομένου μάλιστα καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλων ὑπουργῶν. Ἐὰν λοιπόν, λέγω, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀληθεῖς, καθίσταται τὸ ζήτημα τραγικόν, ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ κἄτι περισσότερον· διότι φαίνεται ὅτι λείπει ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος τὸ ἔρεισμα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ στηριχθῇ ἡ εὐδοκίμησίς του. Ὁ κ. Τερζάκης λέγει ὅτι: (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὰ τελευταῖα ὀκτὼ ἔτη τὸ ταμεῖον λιμένος Πειραιῶς παρουσιάζει τὴν ἑξῆς οἰκονομικὴν εἰκόνα:

Διὰ τὰ ἔτη 1929 καὶ 1930 σημειωθήτω ὅτι σημειοῦνται δραχμαὶ 50.000.000 διὰ τὸ πρῶτον καὶ 117.000.000 διὰ τὸ δεύτερον ἐκ δανείων. Ἤδη ἔχει λάβει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς ἐκ τοῦ οἴκου Hambro μίαν προκαταβολὴν δανείων ἐκ λιρῶν 300.000, ὡς ἔχει δὲ τὸ πρόγραμμα τῶν ἔργων καὶ ἄνευ τῶν προτεινομένων ἐπ’ ἐσχάτων τεχνικῶν τροποποιήσεων, τὸ δάνειον δέον νὰ ἀνέλθῃ εἰς 1.500.000 λίρας, ποσὸν δηλαδὴ ὅπερ θὰ ἀπῄτει, ὑπὸ τὰς αἰσιωτέρας οἰκονομικὰς συνθήκας ἐτήσιον τοκοχρεωλύσιον δραχμῶν 45.000.000 περίπου. Ἀτυχῶς τὰ ἔσοδα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἐμειώθησαν ραγδαίως ἐπ’ ἐσχάτων, δύο δὲ ὑπῆρξαν αἱ κύριαι αἰτίαι: αʹ) ἡ μείωσις τῶν ἐσόδων ἐκ τῶν πρώτων πηγῶν, ἰδίᾳ τοῦ λιμενικοῦ φόρου ὑποκειμένων ἐμπορευμάτων ἐξ ἀλλοδαπῆς καὶ βʹ) αἱ διάφοροι ἀποδόσεις πρὸς τὰ πολυώνυμα εἰδικὰ ταμεῖα ἃ αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἐπέβαλλον. Διὰ τὸ ἔτος 1929 λ.χ. ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει δι’ εἰσφορὰς ὑπὲρ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ εἰδικοῦ ταμείου λιμενικῶν μηχανημάτων, ταμεῖον ἄρτου κλπ. 36.145.000 δραχ. ἐπὶ ὁλικῶν προϋπολογιζομένων εἰσπράξεων ἐκ φόρων μήπω εἰσπραχθεισῶν δραχ. 74.000.000, τὸ ἥμισυ δηλαδὴ τοῦ συνόλου δι’ εἰσφορᾶς. Ἡ Ἐπιτροπὴ Λιμένος Πειραιῶς διεμαρτυρήθη πολλάκις, ἀτυχῶς ὅμως δὲν εἰσηκούσθη. Παραμένει συνεπῶς ὡς γεγονὸς βέβαιον, ὅτι κινδυνεύομεν νὰ μὴ ἔχωμεν οὔτε κἂν τὴν ἐγγύησιν ἵνα ἐπιτύχωμεν τὸ ἀπαραίτητον διὰ τὸ ἤδη ὑπὸ ἐκτέλεσιν πρόγραμμα δάνειον. Φαντασθῆτε τώρα τὶ θὰ περισσεύσῃ δι’ ἔξοδα διοικήσεως συντηρήσεως ὑφισταμένων ἔργων καὶ πλέον αὐτῶν διὰ τὰ νέα βάρη ἅτινα θὰ ἀναλάβῃ ὁ ἱδρυθησόμενος ὀργανισμός. Σημειωθήτω ὅτι τὸ ἐμπόριον γογγύζει καὶ διὰ τὰ ἤδη ὑφιστάμενα φορολογικὰ λιμενικὰ βάρη, ἐγένετο δὲ πρὸ ἔτους ἐλάττωσις τοῦ φόρου ζακχάρεως κατὰ 40)70 καὶ τῶν λοιπῶν κατὰ 10)70. Αὔξησιν οὔτε κἂν νὰ σκεφθῶμεν, δυνάμεθα, οὔτε δέ, ἂς μὴ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ ἐγὼ τοὐλάχιστον, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἐπιβολὴν βαρῶν ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἐκφορτωτικῶν μηχανημάτων, χρήσεως κρηπιδωμάτων, χρήσεως λιμενικῶν ἀποθηκῶν, ὑπερημεριῶν κλπ., διότι ἡ κατανάλωσις, ὡς εἴδομεν ἀνωτέρω, ἐπλήρωσεν ἤδη ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἴδῃ ἑαυτὴν ἀνακουφιζομένην διὰ τοῦ συγχρονισμοῦ τοῦ λιμένος. Ἐὰν δὲ σήμερον ἀντὶ ἀπαλλαγῆς βαρῶν αἰσθανθῇ ἑαυτὴν ἔτι πλέον βαρυνομένην τότε πρὸς τὶ τόσαι θυσίαι καὶ τοσοῦτοι κόποι μιᾶς δεκαετίας; Συμπέρασμα εἶναι ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς ὑπὸ τὴν νέαν μορφήν, ἣν ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις θέλει νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸ συγκεντροῦσα εἰς χεῖρας του πραγματικῶς καὶ ὄχι κατὰ πλᾶσμα πάσας τὰς ἐν τῷ λιμένι ἐξουσίας, δέον νὰ ἀπαλλαγῇ πάσης εἰσφορᾶς ἐκτὸς τοῦ προορισμοῦ του κλπ. Ὅπως λοιπὸν βλέπετε, τὸ λιμενικὸν ταμεῖον σήμερον ἔχει ἕνα εἰσόδημα 32 ἑκατομμυρίων, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Τερζάκης, ὅτι πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων ὡς τὰ ὑπολογίζει ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ χρειάζονται 1075 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατὰ τὴν γνώμην πάντοτε τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἀσφαλῶς ἐν πλάνῃ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τῆς δαπάνης, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν συνάδελφόν μου κ. Σακκαλῆν, ὅστις λέγει ὅτι εἴτε τὸ ἕνα σχέδιον ἐκτελεσθῇ εἴτε τὸ ἄλλο, ἡ δαπάνη θὰ ὑπερβῇ τὰ 1200–1300 ἑκατομμύρια δραχμῶν· τοῦτο δὲ σχεδὸν τὸ παρεδέχθη καὶ ὁ μηχανικὸς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ κληθείς. Ἐπομένως οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀναμφισβήτητοι. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν κ. Τερζάκην, ὅστις λέγει ὅτι θὰ χρειάζεται εἰς τὸ ἑξῆς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ὑπαρχόντων ἢ μελλόντων δανείων περὶ τὰ 45 ἑκατομμύρια. Τὸ ποσὸν τοῦτο σημειώσατε τοῦ τοκοχρεωλυσίου ἀπαιτεῖται διὰ τὴν δαπάνην πρὸς ἀποπεράτωσιν μόνον τῆς βορείου πλευρᾶς μετὰ τῶν ἐξοπλισμῶν τῶν κρηπιδωμάτων ἀποθηκῶν κλπ. καὶ ὄχι ὁλοκλήρου τοῦ λιμένος ὅτε τὸ ποσὸν τοῦ τοκοχρεωλυσίου θὰ ὑπερδιπλασιασθῇ. Ἐπομένως ἀμέσως ἔχομεν διὰ τὴν νέαν δαπάνην τῶν 500 ἑκατομμυρίων ὡς οἱ λογαριασμοὶ τῆς λιμενικῆς, ἕνα ἔλλειμμα 10 ἑκατομμυρίων, διὰ δὲ τὴν δευτέραν περίπτωσιν ὑπερδιπλάσιον.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν αὐτὸ ποὺ λέγετε, μὲ τὸ νομοσχέδιον ποὺ ψηφίζομεν.

§229Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἔχει σχέσιν μεγίστην, διότι θὰ ἴδετε μετ’ ὀλίγον πόσας ἐπὶ πλέον δαπάνας θὰ προσθέσῃ ἡ ἐλευθέρα ζώνη καὶ τὶ μεγάλην ἀνάγκην χώρων θὰ χρειασθῇ ἐπὶ πλέον ποὺ καὶ πῶς θὰ ἱδρυθῇ. Ἑπομένως ἔχει σχέσιν μὲ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, δι’ αὐτὸ δὲ ἤλλαξα καὶ τὴν σειρὰν τῶν θεμάτων μου προτιμήσας νὰ ὁμιλήσω πρῶτον διὰ τὸ οἰκονομικόν, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς κάποιο χάος, δεδομένου ὅτι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς διὰ τὰ ἔργα τὰ λιμενικὰ δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει της καὶ τὴν ἐπιπρόσθετον δαπάνην τῆς ἐλευθέρας ζώνης.

§230Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡ ἐλευθέρα ζώνη τώρα δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ νεωτέρας δαπάνας.

§231Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Θὰ ἴδωμεν ἄν θέλῃ δαπάνας, ποίας καὶ πόσας. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φρονῇ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ εἶναι ἀρκετὰ παχὺς ὥστε νὰ βοηθήσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἡμεῖς οἱ Πειραιεῖς θὰ τοῦ εἴμεθα εὐγνώμονες. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ πράγματα δὲν εἶναι ρόδινα ὅπως φαίνονται. Πάντως ἡ προσπάθεια τείνει μὲ τὸ πνεῦμα νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ φορολογικὰ βάρη τοῦ λιμένος καὶ ὄχι νὰ τὰ αὐξήσωμεν, ὅπερ ἀσφαλῶς θὰ συμβῇ ἐὰν δὲν προσέξωμεν. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐλευθέρας ζώνης. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς ἐλευθέρας ζώνης δὲν εἶναι τίποτε καινούργιο. Ὅτι εἶναι νεοφανὴς θεσμὸς τῆς ἐλευθέρας ἐμποροβιομηχανικῆς εὐρυτάτης ἢ μᾶλλον διεθνοῦς μορφῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι ἡ πρώτη ἐλευθέρα ζώνη ποὺ ἱδρύσαμεν εἰς Θεσσαλονίκην εἶναι ζώνη ἐλευθέρα ἐμπορική, ἁπλουστάτης μορφῆς· δὲν εἶναι λέγω, νεοφανὴς θεσμὸς διότι εἶναι γνωστὸς πρὸ 4 αἰώνων καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν Μεσόγειον οἱ λιμένες τῆς Γενούης, τῆς Μεσσήνης, τῆς Ἀγκῶνος, τῆς Σεβιταβέκιας εἶναι πρὸ 4 αἰώνων ἐλεύθεροι λιμένες, κατόπιν ἔγιναν ἐλεύθεραι ζῶναι. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν Μασσαλίαν, ἡ Γαλλία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι τό μόνον κράτος τῆς Μεσογείου καὶ τῆς Βορείου Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης ποὺ δὲν ἔχει ἐλευθέραν ζώνην. Ἐν τούτοις ἐπὶ Λουδοβίκου XIV τὸ 1660 ὁ Colbert ἵδρυσεν λιμένα εἰς Μασσαλίαν. Ἀλλ’ ἦλθεν ἡ Γαλλικὴ Ἐπανάστασις, ἡ ὁποία τὸν κατήργησεν. Κατόπιν ὁ Ναπολέων ἠθέλησε νὰ τὸν ἐπανιδρύσῃ, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπέτυχε διότι ἡ ἀντίδρασις ἐν Γαλλίᾳ διὰ τὴν ἐλευθέραν ζώνην ἦτο καὶ εἶναι τεραστία, καὶ θὰ σᾶς ἀναπτύξω κατόπιν τοὺς λόγους διατί. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βόρειον θάλασσαν, ἔχομεν, ὡς γνωρίζετε, τὸ Ἁμβοῦργον, τὴν Βρέμην, τὴν Κοπεγχάγην κλπ. Ἡ ὠφέλεια τὴν ὁποίαν παρέχει μία ἐλευθέρα ζώνη, ἔστω καὶ ἐμπορικὴ μόνον καὶ ἁπλῆς μορφῆς ὅπως εἶναι τῆς Κοπεγχάγης καταφαίνεται ἀπὸ τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸν παράδειγμα: Ἡ Κοπεγχάγη ἡ ὁποία ἦτο ἕνα λιμανάκι ὅλως διόλου ἄσημον κατὰ τὸ 1895 ἦτο 187.000 τόννους· μόλις ἵδρυσε τὴν ἐλευθέραν ἐμπορικὴν ζώνην, τὸ ἄλλο ἔτος εἶναι 299.000. Ἀλλ’ ἄς μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς δώσω μερικὰ στοιχεῖα τῆς ἐλευθέρας ζώνης Κοπεγχάγης (ἀναγινώσκει). Λιμὴν Κοπεγχάγης Ἡ ἐλευθέρα ζώνη ἱδρύθη τῷ 1894. Κίνησις εἰς τόννους

Χάρις εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς ἐλευθέρας ζώνης καὶ τὴν τελειότητα καὶ εὐθηνίαν τοῦ λιμένος καὶ τὰς εὐκολίας τῶν πλοίων ὁ λιμὴν τῆς Κοπεγχάγης ἐξειλίχθη ραγδαίως. Κυριώτερα προσόντα: Εὐχερεῖς χειρισμοὶ τῶν πλοίων, μεγάλα βάθη, μεγάλη ἔκτασις κρηπιδωμάτων, μέσα φορτοεκφορτωτικὰ τελειότατα. Ὁ λιμὴν τῆς Κοπεγχάγης ἔγινεν ὁ λιμὴν διανομῆς τῶν ἐμπορευμάτων διὰ πολλοὺς ἄλλους λιμένας τῆς Βαλτικῆς. Διότι ἀντὶ ἓν πλοῖον μὲ φορτίον π. χ. 10.000 τόννων νὰ καταπλέῃ εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας καὶ νὰ ἐκφορτώνῃ τὸ ἐμπόρευμα τμηματικῶς, καταπλέει εἰς Κοπεγχάγην, ὅπου ὁ λιμὴν τοῦ παρέχει ὅλα τὰ μέσα εὐχερῶς, καὶ εὐθηνὰ ξεφορτώνει ὅλον τὸ ἐμπόρευμά του καὶ ἐκεῖθεν δι’ ἄλλων πλοίων μικροτέρων μεταφέρεται εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας. Τὸ ἴδιον γίνεται ἀντιστρόφως προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς. Ἀλλὰ τὸ λιμανάκι αὐτὸ ἔγινε λιμήν, διότι ἡ ἐλευθέρα ζώνη προϋποθέτει λιμένα τέλειον μὲ κρηπιδώματα ἀνάλογα. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι συνήθως εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην προσορμίζονται πλοῖα μεγάλης χωρητικότητος, διότι αὐτὸς ἦτο ὁ προορισμός τους. Ἐν Πειραιεῖ πρέπει νὰ ἔρχωνται πλοῖα 10 καὶ 15.000 τόννων τότε καὶ μόνον συμφέρει. Νὰ ξεφορτώσουν ὅλα τὰ ἐμπορεύματα εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ κατόπιν μὲ μικρότερα πλοῖα νὰ διοχετεύωνται εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀσίας καὶ τῶν Βαλκανίων. Αὐτὰ διὰ τὴν Κοπεγχάγην. Γενικώτερον ὅμως περὶ τῆς ἐξελίξεως μερικῶν μεγάλων λιμένων, θὰ σᾶς διαβάσω τὸν «Corgemoy» ὁ ὁποῖος λέγει: (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ τὸ βιβλίον τοῦ De Cordemoy EXPLOITATION DES PORTS MARITIMES Ἕνας καλὸς λιμὴν δύναται νὰ γίνῃ κέντρον διαμετακομίσεως, προϊόντων ξένων προελεύσεων, ὅπως ἡ Ἀμβέρσα, τὸ Ρόττερδαμ, τὸ Ἀμβοῦργον. Ἐπίσης δύναται νὰ γίνῃ διεθνὴς ἀγορὰ ἑνὸς ἐμπορεύματος ξένης προελεύσεως, ὅπως τὸ Μπορντὼ διὰ τὸ καουτσούκ. (Σελὶς 5) Ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαστάσεις τῶν πλοίων εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον ὑπολογίζουν μῆκος 300 μέτρων μὲ βύθισμα 12 μέτρων. Συνεπῶς μόνον οἱ βαθεῖς λιμένες καὶ εὐρύχωροι θὰ εἶναι οἱ εὐκολώτερον προσαρμοστέοι. (Σελὶς 8–9) Ἡ πτῶσις τῶν Γαλλικῶν λιμένων ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους λιμένας ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ ὅτι οἱ ἀντίζηλοι λιμένες τελειοποιηθέντες καὶ συγχρονιζόμενοι συνεχῶς ἀπερρόφησαν τὴν κίνησιν τῶν Γαλλικῶν λιμένων. (Σελὶς 32) Αὔξησις τῆς κινήσεως τῶν λιμένων.

(Διότι δὲν ἔγιναν ἔργα, ὁ δὲ λιμὴν εἶναι ἀνεπαρκής). Σελὶς 53) Καὶ νῦν ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐλευθέρων ζωνῶν. Αἱ ἐλεύθεραι ζῶναι ὅπως, εἴπομεν, διαιροῦνται εἰς ἐμπορικὰς αἱ ὁποῖαι πάλιν ὑποδιαιροῦνται εἰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἁπλαῖ καὶ εἰς τὰς συνθέτους. Ἁπλαῖ ἐμπορικαὶ ἐλεύθεραι ζῶναι εἶναι ἁπλῶς ἓν εἶδος διαμετακομίσεως. Ἔρχεται τὸ ἐμπόρευμα, τοποθετεῖται εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ κατόπιν ἄνευ οὐδεμιᾶς τελωνειακῆς ἐνοχλήσεως ἐξάγεται. Ἂν πρόκειται νὰ ἐξαχθοῦν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν φυσικὰ θὰ ὑποστοῦν τὰς τελωνειακὰς διατυπώσεις. Τοιαύτη ζώνη εἶναι τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ αἱ σύνθετοι ἐμπορικαὶ ζῶναι. Εἰς ταύτας ἐπιτρέπεται ἐντὸς τῶν ἀποθηκῶν ἡ ἀνασυσκευασία, ἡ ἀνάμιξις, πολλάκις δὲ καὶ ἡ κατεργασία.

§232Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διατὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν ἐπιτρέπεται;

§233Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ὄχι. Δὲν ἠθέλησαν οἱ ἴδιοι καίτοι ἐπροτάθη μάλιστα ἀπὸ μεγάλας ἑταιρείας διὰ τὰ καπνὰ νὰ γίνῃ συσκευασία, ἀναμίξεις κτλ.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔγινεν μόνον διὰ τὰ καπνὰ τὰ ὁποῖα ἀπηγορεύει δι’ ἄλλους λόγους.

§235Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ μὲν διὰ τὰς ἐμπορικὰς ἐλευθέρας ζώνας δὲν γεννᾶται μεγάλη ἀντίρρησις οὔτε δυσκολία. Ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσι μεγάλας δυσκολίας, καὶ γεννῶσιν μεγάλας ἀντιρρήσεις εἶναι αἱ ἐλεύθεραι βιομηχανικαὶ ζῶναι, αἵτινες ὑποδιαιροῦνται εἰς πολλὰς κατηγορίας ἀναλόγως τῆς εὐρύτητος τῆς βιομηχανοποιήσεως. Εἰς τὰς ζώνας ταύτας δύνασθε νὰ δημιουργήσητε οἱανδήποτε βιομηχανίαν θέλετε ἄνευ οὐδεμιᾶς διατυπώσεως τελωνειακῆς, καὶ νὰ ἐξάγετε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ προϊόντα ἢ νὰ εἰσάγετε ταῦτα εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὁπότε καὶ μόνον θὰ ὑποστοῦν ταῦτα τὰς τελωνειακὰς διατυπώσεις. Δύνασθε δηλαδὴ νὰ χρησιμοποιῆτε πρώτας ὕλας, εἴτε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσάγοντες ταύτας εἴτε ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, καὶ νὰ τάς βιομηχανοποιήσητε ἐντὸς τῆς ἐλευθέρας ζώνης. Προκειμένου νὰ ἐξαχθῶσι τὰ βιομηχανικὰ ταῦτα προϊόντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τελωνειακὰς αἱ διατυπώσεις· προκειμένου ὅμως νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διάφοροι περιπτώσεις παρουσιάζονται: δηλαδὴ τὰ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἰσαγόμενα προϊόντα εἴτε θὰ πληρώσουν τὸν δασμὸν τοῦ βιομηχανοποιουμένου προϊόντος ἢ τὸν δασμὸν τῆς πρώτης ὕλης. Καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ περιπτώσει ἢ θὰ πληρώσουν τὸν δασμὸν μόνον τῆς πρώτης ὕλης τῆς εἰσαχθείσης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἢ καὶ τὸν δασμὸν τῆς πρώτης ὕλης τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυσχερὴς ὁ καθορισμὸς τῆς προελεύσεως τούτων. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ὑπάρχει τρόπος καθορισμοῦ τῆς προελεύσεως τῶν πρώτων ὑλῶν καὶ συνεπῶς αἱ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ προερχόμεναι ἀπαλλάσσονται τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ εἰς ἀντίστοιχα βιομηχανικὰ προϊόντα. Ὅπως βλέπετε λοιπὸν ἡ λειτουργία μιᾶς ἐλευθέρας ἐμποροβιομηχανικῆς ζώνης εἶναι ἀρκετὰ πολύπλοκος διότι πλὴν τῶν ἀνωτέρω δύναται νὰ ἀσκήσῃ εὐνοϊκὴν ἢ δυσμενὴ ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τῆς ὑπαρχούσης βιομηχανίας τῆς λειτουργούσης εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Διὰ τοῦτο οἱ Γάλλοι, ὅπως σᾶς εἶπα ἐν ἀρχῇ, εἶχον καὶ ἔχουν ἀκόμη μεγάλας ἀντιρρήσεις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ἐπειδὴ δηλαδὴ ἔχουν πολλὰ βιομηχανικὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἔχουν φήμην παγκόσμιον, καὶ φοβοῦνται ὅτι αἱ βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὰς ἐλευθέρας ζώνας θὰ δύνανται νὰ παράγουν προϊόντα εὐθηνότερα καὶ δευτέρας ποιότητος, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν φόρμαν τὴν Γαλλικὴν καὶ τὴν γνωστὴν πελατείαν τῶν Γάλλων θὰ εἶναι δυνατὸν νά βλάψουν τὴν ἐσωτερικήν των βιομηχανίαν, ἡ ὁποία ὡς γνωρίζετε εἶναι παμμεγίστη.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁ σκοπός μου εἶναι ὅπως μπαίνουμε ἀριστερὰ εἰς τὸ λιμάνι εἰς τὰς ἀποθήκας νὰ συμπληρώσωμεν τὸ κηγκλίδωμα νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ νὰ τὸ χαρακτηρίσωμεν ἐλευθέραν ζώνην. Ὑπάρχει ἕνα σχέδιον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνουν μηχανουργεῖα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν πλοίων. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ βιομηχανικὴν ἐλευθέραν ζώνην μόνον εἰς τὸν Ἅγιον Γεώργιον θὰ γίνῃ· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι παρὰ ὕστερα. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, βέβαια εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν βιομηχανικὴν ζώνην.

§237Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Χωρὶς νὰ ἀποκλεισθῇ αὐτὸ διὰ τὸ μέλλον.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§239Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποκλείεται βεβαίως νὰ γίνῃ βιομηχανικὴ ζώνη ἐντὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ ἀδιαχωρήτου. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο, οὔτε ἡ ἐλευθέρα ἐμπορικὴ ζώνη δὲν χωρεῖ εἰς τὸν Πειραιᾶ, διότι ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐξεταστικὴν ὅτι τὰ κρηπιδώματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἤδη ὑπὸ κατασκευὴν δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσουν οὔτε τὸ σημερινὸν εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἐλευθέραν ζώνην.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί; Εἰς τὶ πλοῖα ἐπιτρέπουν τὰ κρηπιδώματα; Τὶ πειράζει, ὅτι τὸ ἐμπόρευμα τὸ ὁποῖον θὰ ἤρχετο καὶ θὰ ἐπήγαινεν εἰς τὴν τελωνειακήν, τὶ πειράζει ὅτι θὰ μπῇ εἰς αὐτὴν τὴν λεγομένην ἐλευθέραν ζώνην καὶ ἀποθηκευθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας νὰ μὴ ἔχωμεν ἐκτελωνίσεις, διαβαθμίσεις καὶ τὰς γνωστὰς ἀνωμαλίας αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐντεῦθεν; τὶ πειράζει;

§241Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Δὲν πειράζει τίποτε· ἂν ὑπῆρχεν ὁ χῶρος, δὲν θὰ ἐπείραζε τίποτε. Σήμερον εἰσέρχονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν περὶ τὰ 1.800.000 τόννοι, κατ’ ἄλλους 2.200.000, οἱ ὁποῖοι ἐξοδεύονται εἰς τὸν τόπον. Φαντάζεσθε βεβαίως ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν θὰ μείνῃ ἕως αὐτοῦ θὰ αὐξήσῃ. Ἑπομένως ἀφοῦ ὁ λιμὴν δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε δι’ αὐτὴν τὴν κίνησιν πῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὴν τῆς ἐλευθέρας ζώνης;

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουρκός). Δὲν βλέπετε ποῦ θὰ γίνῃ ἡ ἐλευθέρα αὐτὴ ζώνη;

§243Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν βλέπετε; Ζητοῦμεν τὸ διαμετακομιστικὸν ἐμπόριον νὰ φέρωμεν ἐδῶ.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν νὰ μὴ κάμωμεν τὴν ἐλευθέραν ζώνην;

§245Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Νὰ τὴν κάμωμεν. Ἀλλὰ ὅπου πρέπει καὶ ὅπως πρέπει καὶ πρὸ παντὸς ἀνταξίαν τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τοῦ Πειραιῶς, καὶ ὄχι μίαν ἁπλῆν διαμετακόμισιν.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον εἶναι.

§247Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Πάντως τὸ ζήτημα τῆς ἐλευθέρας ζώνης τὸ συνδυάζω μὲ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ θὰ κάνωμεν τὴν ἐλευθέραν ζώνην μὲ τὰ ὀλίγα ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσωμεν σήμερον, καὶ ὅταν θὰ ἔχωμεν περισσότερα ἑκατομμύρια....

§249Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν τόση δουλειὰ ὥστε νὰ μὴ μᾶς ......

§250Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Νὰ μὴ νομίζετε ὅτι ἂν βάλωμεν ἕνα κιγκλίδωμα θὰ ἔχωμεν ἐλευθέραν ζώνην.

§251Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ εἶναι μετριόφρων ἐλευθέρα ζώνη.

§252Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι, ὑπέβαλλον τὴν τροπολογίαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διότι τὸ πρῶτον νομοσχέδιον λέγει καθαρὰ καὶ ξάστερα: ἱδρύομεν ἐλευθέραν ζώνην ἐν Ἁγίῳ Γεωργίῳ. Αὐτὸ ὅμως εἶναι καταστροφὴ καὶ διὰ τὴν βιομηχανίαν τοῦ Φαληρικοῦ ἁλιπέδου ὅπως θὰ ἀναπτύξω περαιτέρω.

§253Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτείνετε νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ἔχετε μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ βγάλῃ τὸ διάταγμα καὶ ἡ ὁποία ἐὰν ἤθελεν νὰ κάμῃ ἐπιτροπὴν θὰ τὴν ἔκαμνεν ὅπως αὐτὴ ἤθελεν; Αὐτὸ δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγεται. Δηλαδὴ ἐὰν εἶναι 12 καὶ ὄχι 13 τὰ μέλη, θὰ μᾶς ἀποδοκιμάσετε.

§254Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἀρκεῖ ὅτι παραδέχεσθε, ὅτι ὅπως ἦτο εἰς τὸν πρῶτον νόμον ποὺ ἱδρύεται τὴν ἐλευθέραν ζώνην δὲν ἦτο ἐπαρκές. Τὸ ἄλλο ἦτο μία λεπτομέρεια ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐπιμένω.

§255Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ καταλάβω; ἐπιτίθεσθε κατὰ τῆς ἐλευθέρας ζώνης; Ἐξηγηθῆτε σαφέστερον· τὶ θέλετε;

§256Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Εὐρυτάτην βιομηχανικὴν ζώνην.

§257Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τόπον εἰς τὸν λιμένα; Εἰς τὸ Φάληρον;

§258Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Μάλιστα· διότι τὸ Φάληρον.....

§259Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τήν ἔχομεν κάμει αὐτὴν τὴν συζήτησιν· μὴ τὴν ξανακάνουμε.

§260Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Εἶπον τὴν λέξιν Φάληρον.

§261Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ Φάληρον προσφέρεται ἄριστα διὰ μίαν ἐλευθέραν ζώνην καὶ ἐμπορικὴν καὶ βιομηχανικὴν κλπ.

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τουλάχιστον νομίζω ὅτι θά καταλήξωμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὸ Φάληρον ἰδίως μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἀεροπορίας.

§263Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ εἰς τὰς γνώμας μου διότι δὲν εἶμαι ἴσως ἱκανὸς εἰς τὸ νὰ ἐκφράζωμαι τόσον εὐγλώττως, δηλῶ ὅτι οὔτε πρὸς στιγμὴν ἐσκέφθην ἐναντίον τῆς ἐλευθέρας ζώνης. Τοὐναντίον θὰ καταλήξω ὅτι εἶμαι ὑπέρμαχος τῆς ἐλευθέρας ζώνης εὐρυτάτης μορφῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ θεωρεῖτε ἀνεπαρκῆ τὸν λιμένα Πειραιῶς.

§265Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Καὶ ἔκαμον μόνον ἀντιδιαστολὴν διὰ τοὺς Γάλλους καὶ εἶπον: ἔχουν ἴσως δίκαιον νὰ ἔχουν οὗτοι ἀντιρρήσεις διότι ἔχουν σοβαρωτάτην βιομηχανίαν ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ὑφίστατο ζημίας μεγάλας ἐὰν ἱδρύετο ἐλευθέρα ζώνη βιομηχανικῆς μορφῆς. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν παρὰ ἐλαχίστας τοιαύτας μεγάλας βιομηχανίας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ὅπως ἔχουν ἐκεῖνοι. Βεβαίως θὰ λάβωμεν προφυλακτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν σοβαρῶν βιομηχανιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ· περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ δὲν πρέπει ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ φύγῃ ἡ ἰδέα ὅτι τὸ ταχύτερον εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικὰ διὰ νὰ γίνῃ ζώνη εὐρυτάτης βιομηχανικῆς μορφῆς. Οἱ Γάλλοι μάλιστα ἐφοβήθησαν καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν κρασιῶν, ἀλλὰ οἱ καλλίτερον μελετήσαντες τὰ πράγματα τοὺς ἔλεγον: Διατὶ τὸ Ἀμβοῦργον ἔχει δημιουργήσει ἐλευθέραν ζώνην καὶ παίρνει τὰ κρασιὰ τὰ ἰδικά μας καὶ ἀγοράζει καὶ ἀπὸ ἀλλοῦ καὶ τὰ ἀναμιγνύει καὶ τὰ πωλεῖ ὡς Γαλλικὰ κρασιά; Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν τὰ κρασιά, τὰ ἔλαια, τὰ καπνὰ τὸν λιγνίτην, καὶ ἄλλα προϊόντα καὶ δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν μετὰ θάρρους εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς ἐλευθέρας ζώνης, ὅπου τὰ προϊόντα μας αὐτὰ ἐπεξεργαζόμενα θὰ ἐξάγωνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους. Καταλήγων, διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλὴν, δὲν ἔχω παρὰ νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπὶ τέλους μία ἀπαρχὴ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν κατατρύχει τὸν λιμένα Πειραιῶς, ἰδίως δὲ διότι ἐν αὐτῷ προβλέπεται ἡ ἵδρυσις ἐλευθέρας ζώνης, ἐλπίζω δέ εὐρυτάτης μορφῆς τὰ ὠφελήματα τῆς ὁποίας θὰ εἶναι μεγάλα, τόσον διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν ὅσον καὶ διὰ τὴν ναυτιλίαν μας τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ ἀποκαλέσω ἐθνικήν· διότι τόσας ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς τὸ κράτος κατὰ τὰς ἡμέρας τὰς ὁποίας τοῦτο εἶχεν ἀνάγκην αὐτῆς. Ἡ Ἑλληνικὴ λοιπὸν ναυτιλία διὰ τῆς ἐλευθέρας ζώνης θὰ ἐνισχυθῇ οὕτως ὥστε εἰς δεδομένην στιγμὴν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον της ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθὸν πάντοτε ἔπραξε.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερδέλης.

§267Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ μετὰ τοὺς προλαλήσαντας δύο ρήτορας παρεῖλκεν ἴσως νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐνόμιζον ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψιν νομοσχεδίου, πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ συμφέρον τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς δυσπραγίας ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερον εἰς τὸν Πειραιᾶ οὔτε ἐπὶ τῆς κινήσεως αὐτοῦ, εἶναι πράγματα γνωστὰ τὰ ὁποῖα ἐτόνισεν ἄλλωστε πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἔγκριτος συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς διοικήσεως καὶ μόνον, ὡς αὕτη προβλέπεται, χωρὶς πρὸς τοῦτο νὰ καταφύγω εἰς συγκρίσεις πρὸς ξένους λιμένας, ἰδίως θὰ ἀποφύγω τὰς συγκρίσεις πρὸς τοὺς λιμένας τῆς Βορείου ἢ Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀγγλίας. Πολλάκις καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ ἀλλοῦ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος προσεπάθησαν οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τοὺς λιμένας τῆς Μεσογείου, τῆς Γαλλίας, νὰ κάμουν συγκρίσεις μὲ τοὺς λιμένας τοῦ Ἀμβούργου ἢ τῆς Κοπεγχάγης. Τὰ ζητήματα ἐκεῖ εἶναι ὅλως διόλου διάφορα ἀπὸ τὰ ἰδικά μας. Οἱ λιμένες ἐκεῖ εἶναι ὠργανωμένοι διαφορετικὰ ἀπό ὅτι εἶναι καὶ ἀπὸ ὅτι μποροῦν νὰ εἶναι οἱ λιμένες τῆς Μεσογείου. Ἔχω ἐπίσης τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει οὔτε καὶ πρὸς τὸν λιμένα τῆς Γενούης νὰ συγκρίνωμεν τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, διότι καὶ ἐκεῖ τουλάχιστον μετὰ τὴν ἄνοδον τοῦ φασιστικοῦ καθεστῶτος, ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως τὰ πράγματα ἤλαξαν τελείως. Ἀπό οὐσιαστικῆς ἐννοεῖται ἀπόψεως καὶ ὄχι ἀπὸ τοπικῆς. Δέν θὰ προσπαθήσω νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν τῆς διοικήσεως τοῦ λιμένος Πειραιῶς μὲ τὴν διοίκησιν τῆς Γενούης καίτοι μὲ τὴν Γένουαν δύναται νὰ γίνῃ μία ὀρθὴ καὶ οὐσιαστικὴ σύγκρισις. Ὁ λιμὴν τῆς Γενούης κύριοι, καθὼς εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, διοικεῖται ἀπὸ ἕνα κονσόρτσιουμ, διοικητικὸν συμβούλιον ἂν θέλετε εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται κατὰ πρῶτον λόγον τό Κράτος εἴτε αἱ διάφοροι οἰκονομικαὶ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν λιμένα, καὶ τέλος αὐτὴ αὕτη ἡ πόλις τῆς Γενούης. Εἰς τὸν λιμένα τῆς Γενούης ὅμως ὅπως καὶ εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἰταλίας, ὅπως καὶ εἰς πάντα Ἰταλικὸν σήμερον ὀργανισμὸν, ἡ μορφὴ τοῦ Κράτους εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία προέχει· ἐὰν δὲ πράγματι ὑπάρχουν ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ὀργανώσεων, οἱ ἀντιπρόσωποι τοὺς ὁποίους αἱ ὀργανώσεις αὗται ἐκλέγουν εἶναι ἄνθρωποι τοῦ καθεστῶτος ἑπομένως ὑπακούοντες εἰς τὴν πνοὴν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τῆς ἐξουσίας τοῦ Φασιστικοῦ κόμματος. Τὰ λέγω ἀκριβῶς δὲ αὐτὰ διότι ἐπηρεάσθην ὁμολογῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν τῆς Γενούης, ἔνθα ὁ πρόεδρος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ταυτοχρόνως καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ἀλλὰ εἶναι καὶ κἄτι τι ἄλλο περισσότερον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐτονίσθη ἐνταῦθα ἐπαρκῶς. Εἶναι πρὸ παντὸς ὁ κυβερνητικὸς ἀντιπρόσωπος, εἶναι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι ὁ ἄνθρωπος τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κόμματος περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ λιμένος τῆς Γενούης, ὅπως δηλαδὴ ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἀντιπρόσωπον αὐτῆς καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐπιχείρησιν ὄχι μόνον κρατικῆς ἀλλὰ καὶ ἡμικρατικῆς ἀκόμη μορφῆς, θὰ τολμήσω νὰ εἴπω καὶ ἰδιωτικῆς ἀκόμη μορφῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπικρατοῦσα κατάστασις. Θὰ προσπαθήσω ἑπομένως νὰ περιορίσω τὴν σύγκρισιν πρὸς τοὺς λιμένας τῆς Γαλλίας, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν ἐτέθησαν τὰ πράγματα ὅπως τίθενται σήμερον καὶ δι’ ἡμᾶς, διότι οἱ γαλλικοὶ λιμένες εὑρίσκονται πρὸ μιᾶς διοικήσεως πολυαρχικῆς, ἂν δὲν θέλετε νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν ἀναρχικῆς. Ὅπως καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει. Μὲ τὰ τοῦ λιμένος ἀσχολεῖται ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπή, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὁ λιμενάρχης κανονίζει τὰ καθαρῶς λιμενικὰ ζητήματα, τὰ ζητήματα τῆς κινήσεως, ὁ τελώνης ἐξετάζει τὰ ἐμπορεύματα ὅπου θέλει καὶ ὅπως οἱ ἐλεγκταὶ πρὸ παντὸς θέλουν, οἱ ἐργάται ἐργάζονται ἢ δὲν ἐργάζονται καὶ κανονίζουν ὅπως θέλουν τὰ ζητήματά τους. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις ἡ ὁποία παρετηρεῖτο καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἅμα εὑρέθησαν εἰς τὴν Γαλλίαν ἐνόμιζαν ὅτι ὤφειλον νὰ ἀντιδράσουν καὶ νὰ δώσουν καὶ εἰς τοὺς Γαλλικοὺς λιμένας μίαν ὁπωσδήποτε νεωτεριστικωτέραν ὀργάνωσιν. Ἅμα ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς ἀστυνομίας εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅλοι οἱ παρελάσαντες ρήτορες ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἐπηρεάσθησαν καὶ αὐτοὶ δυστυχῶς ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ λιμὴν εἶναι ἓν κρατικὸν ἵδρυμα διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐνδιαφέρεται καὶ ἑπομένως ἐνεργῶς νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ἐν γένει διοίκησιν αὐτοῦ. Ἐνισχύθησαν, εἶναι ἀλήθεια, εἰς τὴν Γαλλίαν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν διότι οἱ Γαλλικοὶ λιμένες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐτοδιοικηθοῦν ἀπολύτως διότι δὲν ἔχουν ἀρκετοὺς ἰδίους ἐπαρκεῖς πόρους. Θέλω νὰ εἴπω δηλαδὴ ὅτι μέχρι σήμερον ἀκόμη οἱ Γαλλικοὶ λιμένες προικοδοτοῦνται συστηματικῶς ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ὄχι μόνον ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν πρόοδον τοῦ λιμένος ἀπὸ ἐθνικῆς καθαρῶς ἀπόψεως ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶς ἐνισχύει τοὺς λιμένας, ἦτο φυσικὸν καὶ ἡ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους νὰ εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλειτέρα. Διὰ τοῦτο εἰς ὅλους τοὺς Γαλλικοὺς λιμένας εἴτε ὑπὸ τὸ αὐτόνομον σύστημα εἶναι ὠργανωμένοι, εἴτε ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ καθαρῶς Κρατικόν, ἡ Κρατικὴ ἐξουσία ὁπωσδήποτε εἶναι μεγαλειτέρα. Διὰ τὸν Πειραιᾶ τὸ ζήτημα διαφέρει ὀλίγον διότι τὸ Κράτος ὅπως εἶναι γνωστὸν δὲν συνεισφέρει, ἀλλ’ ἀφίνει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον νὰ εἰσπράττῃ φόρους τοὺς ὁποίους φυσικά, τὸ Κράτος θὰ μποροῦσε νὰ εἰσπράττῃ διὰ λογαριασμὸν τοῦ λιμένος καὶ νὰ τοὺς δίδῃ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ— ὁ κ. Σακαλῆς θὰ ἔλεγε ὁ Λαὸς πληρώνει πάντοτε.

§268Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐξουσιοδοτεῖτο νὰ φορολογήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐφορολόγει.

§269Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Καὶ ἐδῶ ἐπηρεάσθημεν ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἡ δικαιοδοσία τὴν ὁποίαν ἐπεφύλαξε, τοῦ νὰ διορίσῃ τοὐλάχιστον διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν τὸν Δ)τὴν τοῦ λιμένος, ἦτο μία πρόθεσις καθαρῶς διακυβερνήσεως τῶν λιμενικῶν πραγμάτων. Ἐγὼ κύριοι δὲν ἔχω ἀπολύτως πεισθῇ ἐὰν ἡ τελεία αὐτονομία, ἡ τελεία αὐτοδιοίκησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἁρμόζει ἢ ἐὰν τοὐναντίον τὸ Κράτος θὰ ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ μποροῦσε νὰ διοικήσῃ πράγματι τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Καὶ τοῦτο διότι πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι οἱ θεσμοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δίδουν πάντοτε τὴν ἐπιτυχίαν εἰς ἕνα ὀργανισμόν, ἀλλ’ ὅτι κυρίως τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰ πρόσωπα, ἅτινα πρόκειται νὰ διοικήσουν ἢ νὰ διευθύνουν ἕνα ὀργανισμόν. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους νομίζω ὅτι θὰ ὀφείλωμεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινέστεροι, δηλαδὴ νὰ καταρτίσωμεν ἕνα συμβούλιον ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς καὶ νὰ ἀφίσωμεν εἰς αὐτὸ μίαν εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν, ἢ ἐὰν νομίζωμεν ὅτι ἡ Κρατικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία νὰ κυριαρχῇ, νὰ φροντίσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Δ)τὴν τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀντλῇ ἐξ αὐτοῦ τοῦ διορίζοντος αὐτὸν, τὰ δικαιώματα δὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Δ)τὴν δὲν τὰ δίδομεν μόνον διότι πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Κράτους εἰς τὸν ὀργανισμὸν ἀλλὰ καὶ διότι πρέπει ὁ διευθυντὴς αὐτὸς νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο διότι μετὰ μεγάλης μου λύπης παρατηρῶ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι αἱ δύο ὑπηρεσίαι τοῦ λιμένος, ἡ τελωνειακὴ καὶ ἡ λιμενική, παραμένουν καὶ πάλιν ἀσύδοτοι· ὁ τελώνης Πειραιῶς καὶ ἐπιλιμενάρχης Πειραιῶς θὰ παραμένουν δύο ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ὑποτάσσονται οὔτε θὰ ὑποταχθοῦν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ αἰσθανθοῦν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ λιμένος ἕνα διευθυντὴν ὁ ὁποῖος νὰ ἀρύεται τὸ κῦρος αὐτοῦ ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ὁ πραγματικὸς ἐκπρόσωπος αὐτῆς.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἐξουσίαν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ὀργανισμόν;

§271Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκλήθη ὁ τελώνης Πειραιῶς. Τοῦ ἔθεσαν τὸ ἐρώτημα πῶς θά ἐξακολουθήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του. Μετὰ λύπης μου παρετήρησα ὅτι δὲν ἔχει ἀκόμη πεισθῇ ὅτι ὁ ἐλεγκτὴς πρέπει νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ ἐμπόρευμα καὶ ὄχι τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὸν ἐλεγκτήν. Τοιαῦται λεπτομέρειαι εἶναι ἐν τούτοις ἱκαναὶ ὥστε νὰ ἐπιβαρύνουν τοὐλάχιστον 20% τὰ διερχόμενα διὰ τοῦ Πειραιῶς ἐμπορεύματα.

§272Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἐμπορεύματα θὰ πηγαίνουν ν’ ἀποβιβάζωνται εἰς τὴν ὠργανωμένην ἐλευθέραν ζώνην. Ὁ τελευταῖος δὲν ἔχει νὰ ἀναμιχθῇ παντάπασιν. Θὰ πηγαίνῃ τὴν στιγμὴν ποὺ τὸ ἐμπόρευμα θὰ ζητήσῃ νὰ βγῇ ἀπὸ τὴν μοναδικὴν πύλην καὶ θὰ σταθῇ ἐκεῖ ὁ τελώνης νά τὸ τελωνίσῃ. Διατὶ νομίζετε ὅτι ὁ τελώνης θὰ παράσχῃ προσκόμματα εἰς τὸν ὀργανισμόν; καὶ τὶ ἐξουσίαν θέλετε νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν ὅσον ἀφορᾷ γιὰ τὸν τελώνην;

§273Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν Γαλλικὴν νομοθεσίαν. Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον ἐπιλαμβάνεται τῶν ζητημάτων τῆς καθαρᾶς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἔργων, ἀλλὰ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῶν αὐτονόμων λιμένων δὲν ἔχει οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν ἄλλων κρατικῶν ὑπαλλήλων, καὶ τοῦτο διότι ἡ νομοθετικὴ Γαλλικὴ ἐξουσία δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποτάξῃ κρατικὰ ὄργανα ὑπὸ ἕναν αὐτόνομον ὀργανισμόν.

§274Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ θέλετε; Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ νὰ φροντίζῃ μόνον διὰ τὰ ἔργα;

§275Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θέλω ὁ διευθυντὴς νὰ ἔχῃ διτὴν ἰδιότητα: Πρῶτον· τοῦ ἐκτελεστικοῦ ὀργάνου τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, καὶ δεύτερον τὴν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως.

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ τὸν βάλωμεν νὰ διευθύνῃ καὶ τὰ τελωνεῖα;

§277Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θέλω ὁ διευθυντὴς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ λιμένος νὰ εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως καὶ ἐκπρόσωπος τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· καὶ δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τῶν τελωνείων, τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§278Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ εἶναι καὶ ὁ ἴδιος τελώνης;

§279Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ὑπερτελώνης. Νὰ δίδῃ διαταγὰς εἰς τὸν τελώνην διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῶν τελωνείων.

§280Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἶναι ἀναρχία.

§281Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κάθε ἄλλο. Θὰ ἴδητε ἐκ τῶν πραγμάτων πόσον ἔχω δίκαιον.

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶσθε σαφής. Δὲν σᾶς ἐννοῶ, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἰδικό μου λάθος. Τὶ θέλετε;

§283Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θέλω ὁ διευθυντὴς τοῦ λιμένος νὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὰς χεῖρας του ὅλην τὴν ἐξουσίαν.

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ διατάσσῃ τὸν τελώνην;

§285Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Μάλιστα. Τὸ πιστεύω ὅπως πιστεύω ὅτι ὁ γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὸν τελώνην Θεσσαλονίκης. Δὲν συγκεντρώνει βέβαια ὁ γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας τὰ τελωνειακὰ καθήκοντα.

§286Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Θέλει, ὁ διευθυντὴς τοῦ λιμένος νὰ ἔχῃ τὴν ἄρχουσαν γνώμην καὶ ἐπὶ τῶν τελωνείων καὶ τοῦ λιμεναρχείου.

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό.

§288Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἐγὼ θέλω μίαν πλήρη ἀποκέντρωσιν. Φοβοῦμαι ὅτι τὰ ζητήματα ὅπως ἐχρόνισαν μὲ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα, φοβοῦμαι λέγω ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἴδια κατάστασις. Θέλω νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος......

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐννοῶ καίτοι θέλω νὰ σᾶς ἐννοήσω, διότι ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν γνώμην σας.

§290Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θέλω ἐκπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος νὰ συγκεντρώνῃ τὴν Κυβερνητικὴν δύναμιν.

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπα: «νά διευθύνῃ τὸ τελωνεῖον;» Καὶ μοῦ εἴπατε «ναί».

§292Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Θέλω τὴν ἐποπτείαν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον ὁ ὑπουργός......

§293Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρήσεως τοῦ λιμένος.

§294Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ἐννοῶ καὶ εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ὁ τελώνης νά ἀναμιγνύεται εἰς τά ζητήματα, ποῦ θά ἀποβιβασθοῦν τά ἐμπορεύματα.

§295Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «συναινέσει» τοῦ τελώνου.

§296Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Δὲν θέλω αὐτὸ τὸ «συναινέσει».

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νά δεχθῶ ὅπως ἐν ἀγνοίᾳ τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία μᾶς δίδει ἑκατομμύρια, νά πηγαίνῃ ν’ ἀποβιβάζῃ τά ἐμπορεύματα ὅπου θέλει. Πρέπει νά ὑπάρχῃ κἄποια συνοχή.

§298Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον διατηρεῖ τὸ δικαίωμα.

§299Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βερδέλην νὰ μοῦ διατυπώσῃ ἐγγράφως τροπολογίας.

§300Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἂς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ τελωνείου τὸ ὁποῖον σᾶς πειράζει καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸν λιμενάρχην. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὀργανισμοῦ θὰ ἴδωμεν μίαν ὡραίαν πρωΐαν τὸν λιμενάρχην καὶ τὸν διευθυντὴν εἰς διάστασιν.

§301Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ζητῶ νὰ μοῦ διατυπώσετε ἐγγράφως τὰς τροπολογίας ποὺ θέλετε.

§302Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ λιμενάρχης ἀσκεῖ μὲν τὴν ἀστυνομίαν τοῦ λιμένος, ἀλλ’ εἶναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ ποῦ θὰ πλευρίσουν τὰ ἀτμόπλοια.

§303Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ, εἶναι ὅτι, παρὰ τὸ ὅτι ἱδρύομεν τὸν ὀργανισμόν, δὲν εἴδομεν οὐδένα ὑπουργὸν νὰ ἐκχωρήσῃ τὰ παρομαρτοῦντα δικαιώματα.

§304Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ θέλετε νὰ τὰ ἐκχωρήσῃ;

§305Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ διευθυντής.

§306Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατέ μου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, τί σᾶς πειράζει.

§307Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Σᾶς εἶπα. Τὸ ζήτημα τοῦ τελώνου.

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ δικαιώματα θὰ τὰ φυλάττῃ ὁ ὑπουργός.

§309Ι. ΚΟΚΚΙΝΑΤΟΣ. Ἐξ ὅσων ἀντιλαμβάνομαι, ὁ κ. Βερδέλης θέλει μίαν γενικὴν δικτατορίαν τοῦ λιμένος Πειραιῶς.

§310Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἂν θέλετε, ἂς ἀφήσωμεν τὴν αὐτονομίαν πλήρη.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατέ μας τί σᾶς ἐνοχλεῖ.

§312Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Τὰ ὑπουργεῖα ἔχουσι δικαίωμα ἐφέσεως εἰς ὅλα τὰ ζητήματα.

§313Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καθόλου· αὐτὸ τὸ ἐβάλλατε σεῖς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐγὼ τὸ ἀπέρριψα.

§314Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἔχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως.

§315Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τό ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ ἓν μέτρον. Ὁ ὑπουργὸς καὶ εἰς διάστασιν ποὺ δὲν τὴν γνωρίζει διόλου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ.

§316Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Τὸ ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς τὸ ἐβγάλαμε. Δύναται νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ὁ ὑπουργός, ἀλλ’ ὄχι ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑπ’ εὐθύνην του. Εἴπατέ μου λοιπόν, τὶ σᾶς ἐνοχλεῖ.

§318Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἰδική μου πρότασις εἶναι προτιμωτέρα. Ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίζῃ τὸν Πρόεδρον ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι καὶ ὁ διευθυντής. Παίζει μεγάλον ρόλον αὐτό.

§319Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Τὸ ἔχω γράψει μάλιστα αὐτό. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τοῦ κ. Βερδέλη τὰς ἀντιρρήσεις, διότι δὲν μοῦ διασαφηνίζει τὰ πράγματα. Μοῦ δημιουργεῖ μίαν σύγχυσιν.

§320Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λέγω τοῦτο. Πᾶσα ἀρχὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιῇ τὸν λιμένα. Ἐν ᾗ περιπτώσει συμφωνοῦν μεταξὺ των, θὰ γίνεται αὐτὸ ποὺ συμφωνοῦν. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ διΐστανται, τότε θὰ ἐπεμβαίνει τὸ ὑπουργεῖον.

§321Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 16 λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)... «Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς κλπ.». Ἐγὼ βλέπω τρία πρόσωπα τὰ ὁποῖα διευθύνουν ταὐτοχρόνως. Αὐτὸ θέλω ν’ ἀποφευχθῇ.

§322Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἄρθρον 1ον εἶναι ἢ εἰς τὸ ἄρθρον 2ον;

§323Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον. Ἄλλως τε, κ. Πρόεδρε, μᾶς διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§324Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, δι’ αὐτό σᾶς εἶπα, διατυπώσατε ἐγγράφως τὰς τροπολογίας σας. Γνωρίζετε μετὰ πόσης προσοχῆς σᾶς παρακολουθῶ.

§325Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβαγιάννης.

§327Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ ἑνός μόνον σημείου θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω ἐγώ, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπιφυλάξεις καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ λαμπρὰ κατὰ τὰ ἄλλα εἰσήγησις ἡ γενομένη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν Πειραιῶς ἦτο λίαν σύντομος. Τὸ νομοσχέδιον ὀρθῶς ἀναθέτει εἰς ἕνα ἑνιαῖον καὶ αὐτόνομον ὀργανισμὸν τὴν διαχείρισιν, τήν διοίκησιν τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὀρθῶς ἀκόμη ἀναθέτει εἰς τὸν ὀργανισμὸν δικαιώματα ἀστυνομικῆς φύσεως καὶ διοικητικῶς ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐργάτας τοῦ λιμένος. Δηλαδὴ ὀρθότατα, ἀναθέτει εἰς τὸν ὀργανισμὸν τὸ δικαίωμα νὰ συντάσσῃ τοὺς κανονισμοὺς τῶν φορτοεκφορτώσεων, νὰ συντάσσῃ τὰ τιμολόγια καὶ νὰ παύῃ καὶ νὰ διορίζει τοὺς ἐργάτας ὡς καὶ νὰ τιμωρῇ αὐτούς. Πραγματικῶς δέ, ἐὰν περιορίζετο τὸ νομοσχέδιον εἰς αὐτὴν καὶ μόνην τὴν ἁρμοδιότητα, ἀσφαλῶς θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ πολυθρυλήτου ἐργατικοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον καὶ κυρίως ἐπροεκάλεσεν τὴν εὔστοχον αὐτὴν νομοθετικὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχω ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὴν περαιτέρω πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου. Ἐκεῖ ὅπου εἴχομεν μονοπώλειον τῶν φορτοεκφορτωτικῶν τῶν συνεργατικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐν τῇ κυριολεξίᾳ ἐνεργοῦσιν μονοπωλειακῶς τὰς ἐκφορτώσεις, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον δὲν ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ τὸ σύστημα τῆς ἐκ περιτροπῆς ἐργασίας, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα εἰς κάθε παραλαβὴν ἐμπορεύματος ὑποδεικνύουν Α. Β. Γ. ἐργάτας, τοὺς ὁποίους εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ παραλήπτης νὰ παραλάβῃ, καὶ νά ἐνεργήσῃ τὰς ἐκφορτώσεις, αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον, καθ’ ἃ ἐγὼ γνωρίζω, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔχω κάμει μίαν γενικὴν ἔρευναν τῶν κυριωτέρων λιμένων ἔξω, καὶ δι’ ἐπιτοπίου ἐπισκέψεως καὶ μελέτης ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως διὰ συγκεντρώσεως ὅλων τῶν νόμων διαταγμάτων καὶ κανονισμῶν τῶν διεπόντων τοὺς Εὐρωπαϊκοὺς λιμένας, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον προετοιμάζεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου δὲν ὑπάρχει πουθενά. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, ἀρτία εἰς ὅλα τὰ σημεῖα καὶ ἐμπεριστατωμένη, δὲν ἠσχολήθη κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς τὸ νὰ ἐξετάσῃ πῶς λύεται τὸ ἐργατικὸν ζήτημα καὶ πῶς λύεται τὸ ἐν γένει φορτοεκφορτωτικὸν ζήτημα τῶν λιμένων τῶν συγχρόνων ἔξω, καὶ ἐννοῶ τῶν λιμένων τῶν αὐτονόμων. Θὰ προσθέσω εἰς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς ὅτι καὶ εἰς τὸ Βέλγιον σήμερον δὲν διοικοῦνται οἱ λιμένες ἀπὸ τὸν Δῆμον. Ὑπάρχει νεώτερος κανονισμὸς ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ αὐτόνομον ὀργανισμόν. Καὶ συγκεκριμένως ἡ Ἀμβέρσα, διοικεῖται ὑπὸ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Ἡ Ἀμβέρσα διοικεῖται ὑπὸ διοικητικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἰσαρίθμους ἀντιπροσώπους τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων καὶ ἀπὸ ἰσαρίθμους ἀντιπροσώπους τῶν ἐργοδοτικῶν τοιούτων. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, κύριοι βουλευταὶ καίτοι προχείρως ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα—διότι δὲν ἐνόμιζον ὅτι σήμερον θὰ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν—νὰ ἐξετάσω ποία εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς ὅλους τοὺς λιμένας τῆς Εὐρώπης ἀπὸ ἐργατικῆς ἀπόψεως. Εἰς ὅλους τοὺς λιμένας, κύριοι βουλευταὶ μηδὲ τῆς Γενούης, μηδὲ τῆς Τεργέστης ἐξαιρουμένης, ἰσχύει ἡ ἀπόλυτος ἐλευθερία τῆς ἐργασίας καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διὰ διαταγμάτων ἐπὶ τῇ βάσει νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἔχουν συνταχθεῖ ὡρισμένου τύπου συμβόλαια συλλογικῆς ἐργασίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων οἱοσδήποτε πλοιοκτήτης ἢ παραλήπτης ἐμπορεύματος, συμβάλλεται μὲ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀνεγνωρισμένων ἐκφορτωτῶν ἐργατῶν, ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν διορισθεῖ ἀπὸ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος, καὶ οὕτω ἐνεργεῖ ἐλευθέρως τὴν ἐκφόρτωσιν τοῦ ἐμπορεύματος. Οἱ ὀργανισμοὶ κανονίζουν τὰ ἑξῆς. 1ον γενικὸν κανονισμὸν ὡρῶν ἐργασίας καὶ τρόπου ἐκφορτώσεως, 2ον κανονισμὸν πειθαρχικῆς ἐπιβλέψεως τῶν ἐργατῶν, 3ον κανονισμὸν προσόντων διορισμοῦ τῶν ἐργατῶν, 4ον εἰδικὰ τιμολόγια ἐκφορτώσεως, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου παγίως νά ὁρίζωνται διότι ποικίλουσιν ἀναλόγως τῶν ἐποχῶν. Πέραν τούτων ὅμως οὐδεὶς ὀργανισμὸς αὐτόνομος λιμένος ἔχει μεταβληθεῖ εἰς ἐπιχειρηματίαν ἢ ἂν θέλετε εἰς ἐργολάβους ἐκφορτώσεων. Ἡμεῖς, ὅπως εἶπεν εὐφυέστατα ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητής, δημιουργοῦμεν ἢ μᾶλλον μεταβάλλομεν, τὸν ὀργανισμὸν εἰς ἐργολάβον φορτοεκφορτώσεων. Ἀλλὰ ἐὰν ἦτο καὶ αὐτὸ μόνον, καὶ ἐπετρέπετο εἰς οἱονδήποτε ἄλλον πολίτην, εἰς οἱονδήποτε ἄλλον ἐπιχειρηματίαν εἴτε ὑπὸ μορφὴν Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, εἴτε ὑπὸ μορφὴν συνεταιρισμῶν ἐργατικῶν, νὰ ἐνεργῇ φορτοεκφορτώσεις, τότε τὸ κακὸν βεβαίως δὲν θὰ ἦτο μέγα, διότι θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ποῦμε ὅτι δοκιμάζομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ἐπιτυχίαν ἢ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπὸ τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας προχείρως ἐμελέτησα βλέπω ὅτι ὅπως εἴχομεν μέχρι σήμερον μονοπώλειον ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιμένος ἀπὸ τὰς συνεργατικάς, οὕτω δημιουργοῦμεν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μονοπώλειον ἐκμεταλλεύσεως ὅλων τῶν φορτοεκφορτώσεων ἀπὸ τὸν συνιστάμενον αὐτόνομον ὀργανισμόν, καὶ ἐπιβάλλομεν καὶ ποινὰς ἀκόμη φυλακίσεως κατὰ παντὸς ὅστις ἤθελεν ἀναλάβῃ παρὰ τὸν νόμον φορτοεκφορτωτικὴν ἐργασίαν. Τώρα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, διότι καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐπὶ δεκαετίαν ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου ὡς διευθυντοῦ τοῦ πρώτου ἐπιμελητηρίου τῆς Χώρας, ἀσχολοῦμαι μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω πῶς αὐτὸς ὁ τεράστιος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ νὰ φροντίσῃ διὰ τὰ ἔργα τοῦ λιμένος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν διοίκησιν μιᾶς ἐλευθέρας ζώνης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν διαχείρησιν τοῦ λιμένος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ νὰ φροντίσῃ διὰ τὸν καταρτισμὸν καὶ τῶν τιμολογίων, πῶς ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι εἰς θέσιν εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἀναλάβῃ καὶ ὅλην τὴν ἐργολαβίαν τῶν φορτοεκφορτώσεων; Πῶς θὰ γίνῃ αὐτό; Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἔμπορος καὶ παραλαμβάνω μίαν φορτωτικήν, καὶ θὰ ἀποτανθῶ εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ βάλῃ τοὺς ὑπαλλήλους του νὰ μοῦ ἐκφορτώσουν τὰ ἐμπορεύματα πληρώνων αὐτοὺς κατὰ ἡμερομίσθιον. Ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς πληρωμῆς κατὰ ἡμερομίσθιον, ἀσφαλῶς θὰ βραδύνῃ τὴν ἐκφόρτωσιν θὰ καταστήσῃ καὶ τὸ κόστος τῶν ἐκφορτώσεων ἀκόμη μεγαλείτερον, διότι ὅταν ὁ ἐργάτης, ὅστις σήμερον αἰσθάνεται ὅτι εἶναι ἐργάτης, αὔριον γνωρίζων ὅτι εἴτε ἐργάζεται εἴτε δὲν ἐργάζεται θὰ πληρώνεται, διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι εἴτε ἐργάζεται εἴτε δὲν ἐργάζεται θὰ πληρώνεται.

§328Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ἐργάζεται θὰ ὑποστῇ πειθαρχικὴν ποινήν.

§329Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτό, ἐννοῶ ὅτι ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἐργασία μίαν ἡμέραν, αὐτὴν τὴν ἡμέραν θὰ τὴν πληρώνεται ὁ ἐργάτης διότι, ἂν ὑπάρχῃ ἐργασία καὶ ἀρνηθῇ ὁ ἐργάτης θὰ ἀπολυθῇ· δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία περὶ τούτου. Ἂν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ἐργασία θὰ πληρώνεται πάγιον ἡμερομίσθιον 125 δρχ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι αὐτὸς ὁ ἐργάτης πλέον δὲν θὰ εἶναι τόσον ἀποδοτικός, ὅσον θὰ εἶναι ὅταν πληρώνεται κατὰ τόννον. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θεωρῶ καθῆκον μου, κ. βουλευταί, νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας. Θὰ εἶχον δὲ νὰ κάμω μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν, νὰ εἰδικεύσω μᾶλλον τὴν πρότασιν τὴν νῦξιν προτάσεως, ἣν ἔκαμε ὁ κ. Σακκαλῆς. Ὑπάρχει μία κατηγορία ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι πράγματι διαφέρουν ἀπὸ τοὺς ἄλλους φορτοεκφορτωτάς, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ μπορούσαμε δοκιμαστικῶς νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν διατάξεων. Ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία τῶν ἐργατῶν ἐν κεκλεισμένῳ τελωνειακῷ χώρῳ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν εἰδικοὶ ἐργάται καλούμενοι κομισταὶ τοῦ τελωνείου, οἵτινες θὰ εἶναι γνωστοὶ ὑποθέτω εἰς ὑμᾶς, ἂν δὲν εἶναι τὸ τονίζω, οἵτινες λέγω πρὸ πολλῶν ἐθεωροῦντο δημόσιοι ὑπηρέται καὶ ὑπάγονται καὶ σήμερον ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτοὶ οἱ ἐργάται ποὺ ἐργάζονται ἐν κλειστῷ χώρῳ εἶναι ὑπεύθυνοι δι’ ἀπώλειαν, κλοπὴν ἐμπορευμάτων ἐν κλειστῷ χώρῳ. Εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐργάτας θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν μίαν δοκιμήν, νὰ τοὺς κάμωμεν ὑπαλλήλους τοῦ ὀργανισμοῦ λιμένος, καὶ εἰς τὸν ὀργανισμὸν νὰ δόσουμε εἰς ἕνα τμῆμα αὐτῆς τῆς ἐργασίας πρὸς ἐκτέλεσιν. Ἀλλὰ ἐὰν δώσωμε συλλήβδην ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὁλόκληρον τὴν ἐργολαβίαν τῶν ἐκφορτώσεων 2 ἑκατομμυρίων τόννων ἐμπορευμάτων καὶ πλέον καὶ 10.000 ἀτμοπλοίων τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἰς ἕνα ὀργανισμόν, ὃν ὑπερφορτώνομεν καὶ μὲ σωρείαν ἄλλων καθηκόντων, φοβοῦμαι πολὺ καὶ ἀπεύχομαι νὰ γίνω μάντις κακῶν, ὅτι εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς θὰ σταματήσῃ πᾶσα ἐμπορικὴ κίνησις. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰ λοιπὰ συμφωνῶ πρὸς ὅλας τὰς διατάξεις αὐτοῦ.

§330Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην δὲν θέλετε ὁ ὀργανισμὸς νὰ μπορῇ νὰ εἶναι καὶ ἐργολάβος τῶν φορτοεκφορτώσεων;

§331Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν θὰ τὸ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ εὐθὺς ἀμέσως. Ἐγὼ ἐπὶ τῆς ἐλευθέρας ζώνης ἔχω ἄλλας ἀντιλήψεις. Ἐὰν δημιουργηθῇ ἐλευθέρα ζώνη θὰ εἶναι καταπληκτικὴ ἡ πρόοδος αὐτῆς, διότι δὲν θὰ ὠφεληθῇ μόνον τὸ ἐγγὺς περιβάλλον ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ζώνην Πειραιῶς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ ὅτι θὰ ἔχῃ πολλὰ νὰ κερδίσῃ ἡ Βαλκανικὴ ὁλόκληρος, ἰδία δὲ ἡ Ρουμανία, καὶ ἡ Τουρκία καὶ ἡ Αἴγυπτος. Ὁ Πειραιεὺς ὡς ἐλευθέρα ζώνη διὰ τὴν Βαλκανικὴν θά ἀποτελέσῃ κέντρον τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου. Ὀφείλετε δὲ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Ρουμανία σήμερον μελετᾶ τὴν ἵδρυσιν ἐλευθέρας ζώνης ἐν Κωνστάντζῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν γειτόνων χωρῶν, παρ’ ὧν θὰ ζητήσῃ ἀνάλογα ἀνταλλάγματα. Διότι μία ἐλευθέρα ζώνη δὲν εἶναι μόνον πρὸς ὠφέλειαν τῆς Χώρας, ἡ ὁποία τὴν ἱδρύει, ἀσφαλῶς παρέχει πολλὰ πλεονεκτήματα καὶ εἰς τὰς Χώρας, τὰς ὁποίας ἐξυπηρετεῖ.

§332Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν, λέγετε ἐλευθέραν ζώνην ἐννοεῖτε τὴν περιφέρειαν τοῦ τελωνείου. Ἐκεῖ μέσα δὲν νομίζετε ὅτι ἐὰν ὁ ὀργανισμὸς ἔχῃ αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν τῶν φορτοεκφορτώσεων, θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν τάξιν, παρὰ νὰ ἀφήσωμεν τὸν καθένα ἔμπορον νὰ φροντίζῃ διὰ τὸ ἐμπόρευμά του καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τῶν γερανῶν, τὴν ὁποίαν θὰ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει; Πῶς θέλετε νὰ ἀφήνωμεν τὸν κάθε ἔμπορον νὰ εὑρίσκῃ τοὺς ἐργάτας του νὰ κάνῃ αὐτὴ τὴν δουλειά; Εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον νομίζω ὅτι ἔχετε δίκαιον. Δὲν πρέπει διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον κάμνομεν νὰ ὁρίσωμεν ὅτι οἱ ἐργάται θὰ ἐργάζωνται μόνον ἐπὶ ἡμερομισθίῳ. Μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἐργάζωνται καὶ κατ’ ἀποκοπήν. Ἀλλὰ μέσα εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν καθένα ἔμπορον νὰ ἔρχεται εἰς συνεννόησιν μὲ τοὺς ἐργάτας.

§333Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ τὸν ὀργανισμὸν κατάλληλον διὰ τὴν ἐργολαβικὴν ἀνάληψιν τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Δὲν θεωρῶ οὔτε τὸν ἔμπορον ἱκανὸν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν μόνος του. Ὑπάρχουν εἰδικαὶ ἐπιχειρήσεις, οἱ ἐργολάβοι ἐκφορτωταί, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπιχειρήσεις ἰδιωτικαί, ἀσφαλῶς θὰ εἶναι εἰς θέσιν καὶ καλλίτερον νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ εὐθηνότερον.

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ εἴπετε ἐλεύθερα. Τότε εἶσθε ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς σημερινῆς ἐργασίας τῶν ἐκφορτωτῶν διὰ τοῦ συνδέσμου τῶν ἐκφορτωτῶν.

§335Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι γνωσταὶ κ. Πρόεδρε, αἱ ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐργατῶν, καὶ τῶν συνεργατικῶν ἐκφορτώσεων τοῦ λιμένος Πειραιῶς.

§336Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι γνωσταὶ καθόλου. Τάς ἤξευρα ἀλλοίας παρ’ ὅτι τὰς βλέπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν. Σᾶς ἐρωτῶ, θέλετε νὰ ἀφήσητε τὴν ὀργάνωσιν τὴν συνεργατικὴν τῶν φορτοεκφορτωτῶν νὰ κάνῃ τὴν φορτοεκφόρτωσιν; Τὶ θέλετε;

§337Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλω τὸ ἑξῆς: Ὑπὸ αὐστηροτάτους κανονισμούς, τοὺς ὁποίους θὰ συντάσσῃ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς τοῦ λιμένος, ὑπὸ τιμολόγια τὰ ὁποῖα αὐτὸς θὰ συντάσσῃ, μὲ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς θὰ ἐνασκῇ μέχρι βαθμοῦ ὁριστικῆς ἀπολύσεως τοῦ ἐργάτου, νὰ ἠμπορῇ οἱοσδήποτε παραλήπτης νὰ συμβάλλεται ἐλευθέρως εἴτε δι’ ἐργολάβου εἴτε διὰ τοῦ πράκτορός του, εἴτε καὶ ἀπ’ εὐθείας συνάπτων τύπῳ συμβολαίου συλλογικὰς συμβάσεις ἐργασίας μὲ ἀνεγνωρισμένους φορτοεκφορτωτὰς ἐργάτας.

§338Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε δηλαδὴ νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ γίνῃ ὀργάνωσις φορτωτῶν νέα, ἐπιχείρησις φορτωτῶν νέα ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης πειθαρχίας.

§339Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλω τὸ ἑξῆς: ὁ ἐργάτης νὰ εἶναι ἐργάτης ἐκφορτωτὴς ἀνεγνωρισμένος ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν καὶ ὑπαγόμενος εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁ δὲ ἔμπορος καὶ παραλήπτης νὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν νὰ συμβάλλεται μετὰ τοῦ ἐργάτου ἀπ’ εὐθείας ἢ καὶ διὰ τρίτου, διὰ τοῦ ἐργολάβου ἢ διὰ τοῦ πράκτορός του, ἐὰν εἶναι πλοιοκτήτης ἢ δι’ ἐπιχειρήσεων ἐργολαβικῶν.

§340Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νὰ τὸ κάμω διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις φορτοεκφορτωτῶν, τὴν ὁποίαν θὰ διαλύσωμεν μετὰ πολλῆς δυσκολίας μέν, ἀλλὰ θὰ νικήσωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἀφοῦ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὰς τὰς δυσκολίας διὰ νὰ διαλύσωμεν τὴν ὀργάνωσιν τῶν φορτοεκφορτωτῶν, νὰ δημιουργήσωμεν μίαν νέαν. Ἀλλ’ ὁ ὀργανισμὸς δὲν θὰ ἔρχεται εἰς συνεννόησιν μὲ τὰς ὀργανώσεις διὰ νὰ ἐξευρίσκουν αὐταὶ τοὺς ἐργάτας, μόνος θὰ συνεννοῆται ἀπ’ εὐθείας μὲ αὐτοὺς. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δημιουργήσω μίαν νέαν ὀργάνωσιν φορτοεκφορτωτῶν. Νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς κάθε ἔμπορον νὰ διαλέγῃ τὸν ἐργάτην, καὶ νὰ τὸν βάζῃ νὰ βγάζῃ τὸ πρᾶγμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διότι θὰ γίνεται διὰ τῶν γερανῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ λιμένος. Ὅταν θὰ βγαίνῃ μὲ τοὺς γερανοὺς θὰ ἀποβιβάζεται εἰς τὰς ἀποθήκας.

§341Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ξένους λιμένας, ἐπεσκέφθην καὶ ἐμελέτησα τό ζήτημα ἐπὶ ἑβδομάδας εἰς τὸ Ἄμστερνταμ, φέρ’ εἰπεῖν σᾶς λέγω ὅτι ἓν μέγα μέρος τῆς ἐργασίας γίνεται μὲ τοὺς ἐκφορτωτάς.

§342Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐδῶ γίνεται μὲ τοὺς φορτωτὰς ὀργανωμένους. Ἀλλὰ βλέπετε ποῦ ἐφθάσαμεν; Σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον. Εἰς τὴν ζώνην ὅπου περνοῦν τὰ πλοῖα εἶναι ἕτοιμοι οἱ γερανοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ βγάνουν τὰ ἐμπορεύματα καὶ θὰ τὰ πηγαίνουν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ὅταν θὰ περάσουν ἀπὸ ἐκεῖ θὰ τὰ παραλάβῃ ὁ ἔμπορος μὲ τοὺς ἰδικούς του ἐργάτας καὶ θὰ τὰ κάνῃ ὅτι θέλει. Ἀλλὰ μέσα εἰς τὴν ζώνην θὰ ἀφήσητε τὸν ὀργανισμὸν νὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν μὲ ὡρισμένους ἐργάτας. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δέχομαι εἶναι ὅπως ἀντὶ τῶν ἡμερομισθίων γίνεται καὶ δι’ ἐργολαβίας αὐτὴ ἡ ἐργασία.

§343Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην θὰ τὸ δεχθῶμεν, διότι ὑπάρχει ὁλόκληρος κατηγορία ἐμπορευμάτων, τὰ ἐμπορεύματα τῆς ἀκτοπλοΐας, τὰ ὁποῖα δὲν δίδουν κἂν δουλειὰ δι’ ἓν ὁλόκληρον ἡμερομίσθιον. Φθάνουν τὰ βαπόρια εἰς τοὺς δύο τὸ μεσημέρι καὶ φεύγουν τὸ ἀπόγευμα.

§344Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ὀργανισμὸς θὰ ἔχῃ τοὺς ἐργάτας του, τὰ τῆς ἀκτοπλοΐας δὲν θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην θὰ ἀφήσετε εἰς τὸν ἐργάτην τῆς ἐλευθέρας ζώνης νὰ γίνεται κανονικῶς ἡ ἐκφόρτωσις χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀναρχίαν.

§345Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἠθέλετε δηλ. ὁ ὀργανισμὸς ὁ αὐτόνομος νὰ ἔχῃ ὡς ἐξουσίαν νὰ κανονίζῃ τὰς φορτοεκφορτώσεις, δηλαδὴ τὰ ἀνώτατα ὅρια καὶ ἐντὸς πάντοτε τῶν ὁποίων νὰ ἐπιτρέπεται ὁ συναγωνισμός, ὥστε νὰ μπορῇ τὸ ἐμπόριον νὰ ἐπωφελῆται ἀπὸ τὸν συναγωνισμόν.

§346Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ γίνῃ ὁ συναγωνισμὸς μέσα εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην;

§347Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι μόνον περὶ τῆς ἐλευθέρας ζώνης.

§348Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Βαρβαγιάννη, σεῖς θέλετε ὁ ἔμπορος, ὁ ἐπιχειρηματίας νὰ ἠμπορῇ νὰ συμβάλλεται μόνος του δι’ ἐργάτας. Ποίους ἐργάτας ἐννοεῖται; Ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του ὁ ὀργανισμός; Αὐτοὺς ἢ ἄλλους;

§349Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτούς, τοὺς ἀνεγνωρισμένους.

§350Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω τὸ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι καταγεγραμμένοι καὶ θὰ ἐργάζωνται κανονικῶς καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ τιμολόγια θὰ ὁρίζωνται ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν ποῖον εἶναι τὸ πλεονέκτημα τὸ ἰδικόν σας; Ὅτι θὰ ἔχετε προθυμοτέρους ἐργάτας, διότι θὰ τοὺς διαλέγετε;

§351Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀσφαλῶς.

§352Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ὅμως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν εἶναι μικρός, εἶναι τόσος οἷα καὶ ἡ ἐργασία, τότε τὸ πλεονέκτημα εἶναι μικρόν, διότι δὲν θὰ ἠμπορεῖτε νὰ εὑρίσκετε ἐργάτας οἵους θέλετε καὶ ὁπόταν θέλετε, ἂν ὅμως ὁ ἀριθμὸς δὲν εἶναι καθωρισμένος οἷος πρέπει νὰ εἶναι καθωρισμένος τότε ἡ πρότασίς σας ἐμμέσως θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὸν πολλαπλασιασμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐργατῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπικίνδυνον.

§353Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν συνέπειαν αὐτήν, διότι εἴπομεν ὅτι ὁ ὀργανισμὸς θὰ εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ διορίζῃ τοὺς ἐργάτας. Δὲν θέλω νὰ τοὺς δώσωμεν ψυχὴν ὑπαλλήλου τοῦ ὀργανισμοῦ. Θέλω ὁ ἐκφορτωτὴς νὰ εἶναι ἐργάτης, νὰ ξέρῃ ὅτι εἶναι ἐργάτης.

§354Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω εἰλικρινῶς τὶ διαβλέπω; Ἀφοῦ καταργοῦμεν τὴν ὀργάνωσιν τὴν ἐργατικὴν θέλετε νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν δημιουργίαν ὀργανώσεων ἐργοδοτικῶν διὰ τὰς φορτοεκφορτώσεις. Αὐτὸ εἶναι ἀπὸ πίσω ἀπὸ τὰ λόγια σας.

§355Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπὸ πίσω. Αὐτὸ ὑπάρχει παντοῦ· εἰλικρινέστατα σᾶς τὸ λέγω.

§356Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διότι εἴχαμε πάγει ἐκεῖ ὅπου ἐπήγαμε καὶ δὲν μποροῦμε τώρα νὰ πᾶμε ἐκεῖ ὅπου λέτε. Ὁ λιμὴν δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸ Κράτος· ἀνῆκεν εἰς τὰς ὀργανώσεις καὶ εἰς τοὺς κομιστάς· τὸ Κράτος δὲν ἤσκει καμμίαν ἐπιρροήν. Θέλομεν νὰ λείψουν αὐτὰ ἀλλὰ δὲν μποροῦμε ἁπλῶς νὰ μεταβάλωμεν τὰς ὀργανώσεις τὰς ἐργατικὰς εἰς ὀργανώσεις ἐργοδοτικάς, διότι θά δημιουργήσωμεν δικαίως τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μεροληπτοῦμεν ὑπὲρ τῶν ἐργοδοτῶν.

§357Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν πρόκειται νὰ διαλυθῇ ἡ συνεργατική.

§358Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν διαλύομεν.

§359Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐσιαστικῶς τὴν διαλύετε.

§360Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν θέλομεν ὡς ἐργολάβον.

§361Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ εἶναι πλέον συνεργατική, θὰ μείνῃ ὡς ἐπαγγελματικὸν σωματεῖον.

§362Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Σωστά.

§363Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον τὴν διαλύετε ὡς ἐπιχείρησιν ἐκφορτώσεων, ἀσφαλῶς ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμενον μέτρον εἶναι τὸ ὀρθότερον δηλαδὴ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς νὰ ἔχῃ τὴν διεύθυνσιν καὶ διαχείρισιν τῆς φορτοεκφορτώσεως, διότι τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει ὁ κ. Βαρβαγιάννης θὰ δημιουργήσῃ ἀναρχίαν.

§364Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ἦτο καὶ ἀντιπολιτικώτατον καὶ θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὴν ψυχικήν μου διάθεσιν. Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ ἔλθω εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς ἐργάτας διότι νομίζω ὅτι ἐξυπηρετῶ τὸ κοινὸν συμφέρον ὄχι ὅμως διὰ νὰ διευκολύνω τὴν ἵδρυσιν ἐργοδοτικῶν ὀργανώσεων.

§365Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν προτείνω τὴν ἵδρυσιν ἐργοδοτικῶν ὀργανώσεων. Αἱ μεταφοραί, αἱ ἐκφορτώσεις καὶ ἡ μεταφορὰ ἀπὸ πλοίου εἰς φορτηγίδα εἶναι πρᾶξις ἐμπορική, κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου. Ἐγὼ ἔχω καθῆκον καὶ προσωπικῶς νὰ σᾶς ἀπασχολήσω κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ σᾶς θέσω ὑπ’ ὄψει τὰς νομοθεσίας ὅλων τῶν χωρῶν καὶ ὅλους τοὺς κανονισμούς, καὶ σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι εἰς ὅλους τοὺς λιμένας ὑπάρχουν ἐπιχειρήσεις εἴτε ὑπὸ μορφὴν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν εἴτε ὑπὸ ἄλλην μορφήν, αἵτινες ἀσκοῦσι τὰς ἐκφορτώσεις καὶ μεταφορὰς ἐμπορευμάτων.

§366Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν μοῦ ζητεῖτε νὰ καταργήσω τὰς σημερινὰς ὀργανώσεις διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐργοδοτικάς, σᾶς λέγω ὅτι θὰ μὲ ἔχετε ἐναντίον σας. Δὲν γίνεται αὐτό. Ἕν πρᾶγμα δύναμαι νὰ δεχθῶ εἰς τὴν ζώνην ὅ,τι ἐργασία γίνεται, θὰ γίνεται ἀπὸ τὸν ὀργανισμόν. Ἀλλὰ γίνονται πολλαὶ ἐργασίαι ἔξω ἀπὸ αὐτήν, εἰς τὰς φορτηγίδας, εἰς τοῦ Βασιλειάδου. Ἐκεῖ ἠμπορῶ νὰ φανῶ εὐρύτερος.

§367Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸν προλιμένα.

§368Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸν προλιμένα ἴσως ἀλλὰ νὰ τὰ ἰδοῦμε αὐτά, νὰ μοῦ τὰ δώσετε ἐγγράφως.

§369Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ αὐτὸ ἤθελον νὰ συστήσω, νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως καὶ νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην τὸ σύστημα τῆς γενικῆς ἐργολαβίας.

§370Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐπιμένω μόνον διὰ τὴν ζώνην.

§371Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Σύμφωνοι.

§372Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὰ λοιπὰ εἶμαι πρόθυμος νά τὸ ἐξετάσω. Θὰ τὸ μελετήσω μὲ τὴν μεγαλειτέραν προσοχήν, διότι θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ἔργα ποὺ κάνομεν αὐτὴν τὴν περίοδον, καὶ θέλω νὰ γίνῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν πλέον ἄρτιον. Θὰ σᾶς καλέσω νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§373Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς δείξω εἰς τοὺς τύπους τῶν συμβολαίων καὶ ὅλην τὴν νομοθεσίαν τὴν ἰσχύουσαν ἀλλαχοῦ.

§374Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ μοῦ λέτε τί γίνεται ἀλλοῦ. Δὲν ἠμποροῦμε νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τὶ γίνεται ἀλλοῦ, διότι ἐδῶ εἴχομεν δημιουργημένην μίαν κατάστασιν εἰς τὸ ἀντίθετον τῆς ὁποίας δὲν ἠμποροῦμε νὰ πᾶμε.

§375Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον.

§376Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατυπώσατε ἐγγράφως τὰς τροπολογίας ποὺ θέλετε κυρίως εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας.

§378Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, θὰ ὁμιλήσω διὰ τὸ ἕτερον σκέλος τοῦ λιμένος τὸ ἔμψυχον δηλ. ὑλικὸν τοῦ λιμένος—καὶ ἐννοῶ ἀποκλειστικῶς τοὺς ἐργάτας—ἀφ’ οὗ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ὡμίλησαν καὶ διὰ τὰ μηχανήματα καὶ διὰ τὰ οἰκονομικὰ καὶ διὰ τὰς ἐλευθέρας ζώνας καὶ δι’ ὅλα τὰ συμπαραμαρτοῦντα. Εὐτυχῶς δι’ ἐμέ, ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν ἔθιξεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προτίθεμαι καὶ ἐγὼ νὰ θίξω. Προηγουμένως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν Πειραιῶς, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἀναγνωρίζομεν ὅλοι τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεως νόμου προβλέποντος τὰ τῆς διαρρυθμίσεως ὅλων τῶν ζητημάτων τοῦ λιμένος Πειραιῶς, δεδομένου ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα ἀφορῶντα τὴν κοινωνίαν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος ἐν γένει εἶναι ζητήματα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος. Τούτου δοθέντος αἰσθανόμεθα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βοηθήσωμεν τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ προσπάθεια αὐτῆς τείνει νὰ θεραπεύσῃ πολλὰ τὰ ἄτοπα, καὶ νὰ δημιουργήσῃ νέας πηγὰς ἐργασίας, δηλαδὴ πλοῦτον εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς καὶ ἐν γένει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρὸ παντὸς καὶ κυρίως ὅμως πρέπει νὰ διευκρινισθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀνεκινήθη. Νὰ διευκρινισθῇ δηλ. ποῦ ὀφείλεται ἡ κακοδαιμονία τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ ἡ ὁλοὲν αὐξάνουσα φθορὰ αὐτοῦ καὶ ἂν ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοὺς ἐργάτας τοὺς ἐκτελοῦντας τὴν φορτοεκφόρτωσιν καὶ τοὺς κομιστὰς ὡς πολλοὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς φρονοῦν καὶ ὑποστηρίζουν ἄλλοι μὲν τελοῦντες ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ζητημάτων ἄλλοι δὲ ἔχοντες ἠθικὸν καὶ ὑλικὸν συμφέρον νὰ καλλιεργῆται μία τοιαύτη ἐναντίον τῶν ἐργατῶν προκατάληψις ἐκ μέρους τῆς λοιπῆς κοινωνίας. Καὶ μόνον αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν ἂν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καίτοι τὴν πρώτην στιγμὴν καθ’ ἣν κατετέθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἀντετάχθησαν κατ’ αὐτοῦ, ἐν τούτοις μελετήσαντες κατόπιν τὸν σκοπὸν καὶ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀπεδέχθησαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, πάντως ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ γίνωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν δεκταὶ μερικαὶ τροπολογίαι ἀφορῶσαι κυρίως τὸν κανονισμὸν τῶν ἐργασιῶν τοῦ λιμένος. Αἱ τροπολογίαι αὗται, ἐντελῶς κατ’ ἐμὲ ἀνώδυνοι, θὰ δημιουργήσουν τὴν πεποίθησιν εἰς τοὺς ἐργάτας ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὄχι μόνον δὲν πρόκειται νὰ τοὺς καταστρέψῃ, ἀλλὰ θὰ ἀποβῇ ὠφέλιμος καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ ἐν γένει εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ σταματήσῃ ἡ φθορὰ τοῦ λιμένος καὶ ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς ἐργασίας ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὅπως συνιστᾶται σήμερον, κ. βουλευταὶ ἐὰν ἀναλάβῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐργολαβικῶς ὅλας τὰς ἐργασίας τοῦ λιμένος, θὰ συναντήσῃ μεγάλας δυσχερείας, δυσχερείας τὰς ὁποίας οὐδεὶς φαντάζεται. Ὑπάρχουν τόσαι κατηγορίαι ἐργασίας εἰς τὸν λιμένα, ὥστε εἶναι ζήτημα ἂν τρεῖς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γνωρίζουν τὰς ἐργασίας ταύτας. Ἐὰν δὲ ὁ συνιστώμενος ὀργανισμὸς ἔχῃ τοὺς ἐργάτας τούτους ἀντιμετώπους καὶ διατελοῦντας μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς γίνεται διὰ νὰ τοὺς καταστρέψῃ εἶναι ἀδύνατον διὰ νὰ ἐπιτύχῃ. Αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις τοῦ λιμένος διατηροῦσιν ἀκόμη τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ γίνουν δεκταὶ μερικαὶ τροπολογίαι τὰς ὁποίας προτείνουν ὄχι μόνον διὰ τὸ συμφέρον τὸ ἰδικόν των ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ συμφέρον τὸ γενικὸν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ λιμένος. Θὰ γίνῃ καταληπτὸν καὶ θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ λιμένος δὲν ὀφείλεται εἰς αὐτοὺς ἀλλ’ εἰς πολλὰ ἄλλα αἴτια, ξένα ἀπὸ τὴν θέλησιν καὶ τὴν ὑπαιτιότητα τῶν ἐργατῶν. Δὲν δύναταί τις νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἐγένοντο πολλὰ τὰ ἄτοπα τῶν ἐργατῶν. Τοῦτο ὅμως διότι δὲν εἶχον οἱ ἐργάται μέχρι σήμερον κηδεμονίαν καὶ διότι ἡ ἀπόπειρα ἥτις ἐγίνετο ἐσχάτως ἐκ μέρους τόσον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅσον καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ρυθμίσουν καὶ νὰ κηδεμονεύσουν τὰς ἐργασίας τοῦ λιμένος καὶ τῶν ἀποθηκῶν δὲν ἦτο ἐπαρκὴς καὶ δὲν ἀπέβη ἀποτελεσματικὴ καὶ δὲν ἔδωκε τὴν ὡρισμένην κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν προσεδώκουν καὶ ἤλπιζον. Πρὶν φθάσω εἰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ζητοῦν οἱ ἐργάται, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνδιατρίψω ὀλίγον εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος. Διὰ νὰ καθαρίσω τὴν θέσιν μου πρέπει νὰ δηλώσω ὅτι εἰς μερικὰ σημεῖα τῆς ἐκθέσεως διεφώνησα ἐντελῶς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, εἰς ἄλλα δὲ διεφώνησα ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ γίνουν δεκταὶ μερικαὶ ἀκόμη συμπληρώσεις καὶ τροπολογίαι. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν παραλείπει νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ τονίσῃ ὅτι εἶναι εὐρεῖα ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐργατῶν εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ ὀργανισμοῦ, δεδομένου, ὡς λέγει, ὅτι εἰς ἄλλα μέρη ἀντιπροσωπεύονται οἱ ἐργάται διὰ τριῶν, δύο, ἢ καὶ ἑνὸς μόνον εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Πρέπει νὰ τονίσω ὅτι μὲ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ, δὲν εἶναι καθόλου εὐρεῖα ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐργατῶν εἰς αὐτόν. Διότι ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τόσαι καὶ τόσαι ἄλλαι ἑνώσεις καὶ ὀργανώσεις ἀντιπροσωπεύονται, μὲ περισσοτέρους τῶν εἴκοσιν ἀντιπροσώπων, χωρὶς μάλιστα ἐξ αὐτῶν νὰ ἔχωσιν οὔτε ἰδέαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ λιμένος πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν εὐρεῖαν τὴν συμμετοχὴν τῶν ἐργατῶν, ὅταν οὔτε τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Πειραιῶς ἀντιπροσωπεύεται, οὔτε ἡ Ναυτικὴ ὁμοσπονδία, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὴ ἡ ὁμοσπονδία τῶν Φορτοεκφορτωτῶν;

§379Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ ναυτικὴ ἕνωσις ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύεται μὲ τρεῖς, αὐτὴ εἶναι ἀξία μικροτέρας ἀντιπροσωπεύσεως παρὰ αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις;

§380Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Παρακαλῶ παρακολουθήσατέ με, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ ναυτικὴ ἕνωσις τὴν ὁποίαν ἐννοεῖτε, ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰς ἐφοπλιστικὰς ὀργανώσεις. Καὶ ἐγὼ δὲν λέγω, νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύωνται αἱ ἐφοπλιστικαὶ ὀργανώσεις. Ἀλλὰ ἡ ναυτικὴ ὁμοσπονδία ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ δεκάδας χιλιάδας ναυτεργάτας νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύεται ἰδιαιτέρως; Ὅταν ὁ ἐμπορικὸς κόσμος ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς διὰ δύο ἀντιπροσώπων καὶ ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν δι’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου, τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Πειραιῶς εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύονται ὅλα τὰ Σωματεῖα καὶ ὅλοι οἱ ἐργάται νὰ μὴν ἔχῃ οὔτε ἕνα τουλάχιστον;

§381Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί σχέσιν ἔχουσι μὲ τὸν λιμένα αὐτοί; Αὐτοὶ ἀντιπροσωπεύονται ὡς καταναλωταί.

§382Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ συγχέετε κύριε συνάδελφε αὐτὸ μὲ ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ ἐκπροσωπῆται ἐκεῖ τὸ σύνολον τῶν ἐργατῶν.

§383Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τέσσαρες θὰ ἐκπροσωποῦν τὰ συμφέροντα τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸν λιμένα. Δὲν εἶναι ἀρκεταὶ οὗτοι; Τὸ ζήτημα τὸ ἐργατικὸν τοῦ λιμένος θὰ ἐλύετο ἀγριώτατα, καὶ εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν τοῦ λιμένος ἐὰν δὲν ἐφροντίζαμεν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, ἐφ’ ὅσον θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν τὰ μηχανικά μας μέσα τὰ ὁποῖα ἔχομεν θέσει ἐκεῖ. Ἡ μέριμνα ὅμως ἡ γενικὴ τὴν ὁποίαν ἐλάβαμεν διευκολύνει τὸ πρᾶγμα διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ὠφεληθῶσιν ὅλοι ἀλλὰ συγχρόνως νὰ τακτοποιηθῇ καὶ ὁ λιμήν. Δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ εἴχατε ἀμφιβολίαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρρίπταμεν εἰς τὸν δρόμον τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο εἰς τὸν λιμένα. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν αὐτὰ τὰ μέτρα θὰ ἐπήρχετο ἀνεργία εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἡ ὁποία θὰ ἦτο καταπληκτική, ἐνῷ τώρα ἐρχόμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ τὴν προλάβωμεν καὶ νὰ τὴν θεραπεύσωμεν.

§384Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Διὰ αὐτὸ κύριε Πρόεδρε, δὲν διαφωνοῦμεν. Καὶ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸς ὁ ὀργανισμός. Ἀλλὰ ἐδῶ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὅτι εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου πληρέστερον θὰ ἔπρεπε, νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἐφ’ ὅσον τὸ ½ τῆς ὅλης ἐργασίας ὀργανισμοῦ καὶ τῆς δικαιοδοσίας αὐτοῦ εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι εἶναι τὸ ἐργατικὸν ζήτημα. Ἐὰν ἐπρόκειτο νά γίνῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπή, δηλαδὴ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν ὀργανισμὸν ἡ ἐλευθερία νὰ προτιμᾷ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, σύστημα νὰ δίδῃ κατ’ ἀποκοπὴν τὰς ἐργασίας ἢ νὰ τὰς ἐκτελῇ δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν κλπ. τότε θὰ ἐλέγομεν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ διὰ τεσσάρων ἐκπροσώπων εἰς τὸ συμβούλιον θὰ ἦτο ἀρκετή. Ἐπειδὴ ὅμως, ὡς πληροφοροῦμαι τὴν ἑσπέραν ταύτην ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ γίνῃ ὁ ὀργανισμὸς γενικὸς ἐργολάβος τοῦ λιμένος, θὰ ἐπιστήσω πολὺ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Θὰ παραλέσω λοιπὸν νὰ συμπληρωθῇ καὶ διὰ τριῶν ἀκόμη ἀντιπροσώπων ἐργατῶν τὸ συμβούλιον, διότι ἀσφαλῶς καὶ ἂν δὲν γίνῃ τώρα ἀμέσως ἡ συμπλήρωσις θὰ γίνῃ βραδύτερον. Διὰ νὰ ἐκτελοῦνται αἱ πολύπλοκοι καὶ πολυποίκιλαι ἐργασίαι τοῦ λιμένος θὰ χρειασθῇ ἀσφαλῶς νὰ γίνουν δύο ἢ καὶ περισσότεραι ἐπιτροπαὶ καὶ ὑποεπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι θὰ κανονίζουν τὰ ζητήματα ταῦτα. Εἶναι ὑπόθεσις, κ. βουλευταὶ τεραστίας ἐκτάσεως καὶ φοβούμεθα πολὺ ὅτι ἄνευ τῆς εὐρείας συμμετοχῆς τῶν ἐργατῶν εἰς τὴν Διοίκησιν ὁ ὀργανισμὸς θὰ ὑποκύψῃ. Δὲν θὰ συμφωνήσω ποτὲ μὲ ὅσα ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ὑποστηρίξας ὅτι πρέπει νὰ διαλυθοῦν αἱ σημεριναὶ ὀργανώσεις ποὺ ἐκτελοῦν φορτοεκφορτώσεις (συνεργατικαὶ κλπ). Ἀντιθέτως, ἐγὼ φρονῶ καὶ ὑποστηρίζω ὅτι θὰ ἦτο πολὺ συμφερότερον νὰ μείνουν καὶ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ Συνεταιρισμοὶ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐργασίαν, κατὰ τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον αὐτῆς μέρος.

§385Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν χρειάζεται νὰ ἐνισχυθῇ τὸ συνεταιριστικὸν πνεῦμα διὰ νὰ λαμβάνουν τὴν στάσιν ποὺ λαμβάνουν ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Αὐτὸ δὲν γίνεται. Εἶναι περιττὸν αὐτό. Θέλομεν νὰ ἐνισχυθῇ τὸ συνεταιριστικὸν πνεῦμα, ἀλλὰ ὄχι νὰ δύναται ὁ ἐργάτης νὰ ἀξιοῖ νὰ λάβῃ ὅ,τι δὲν τοῦ ἀνήκει καὶ μὲ κἄποιον μάλιστα τρόπον ποὺ ἀναγκάζει τὸν ἔμπορον καὶ τὸν ἐργοδότην νὰ ἐξανίσταται.

§386Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἀπόψεις τῶν ἐργατῶν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι σταθεραὶ καὶ ἀμετάβλητοι. Θέλουν νὰ ἀφεθῇ ἐλευθερία εἰς τὸν ὀργανισμόν. Καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ σαφέστερον λέγω ὅτι ἐπιμένουν οἱ ἐργάται νὰ δοθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὥστε ὁμοειδῆ φορτία, π. χ. σῖτος, ἄλευρα, γαιάνθρακες καὶ λοιπὰ εἴδη τοῦ γενικοῦ ἐμπορίου νὰ δίδωνται κατὰ τόννον καὶ κατ’ ἀποκοπὴν ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν εἰς τὰς συνεργατικὰς τῶν ἐργατῶν μὲ τιμὰς καὶ τιμολόγια τὰ ὁποῖα θὰ κανονίζῃ καὶ θὰ εἰσπράττῃ ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους αὐτὸς οὗτος ὁ ὀργανισμός, θὰ πληρώνῃ πάλιν αὐτὸς οὗτος τὰς συνεργατικὰς καὶ ὥστε νὰ λείπουν αἱ προστριβαὶ μεταξὺ τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν ἐργατῶν διὰ παντὸς εἰς τὸ μέλλον.

§387Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλά. Αὐτὰ νὰ τὰ κάμῃς καὶ νὰ μοῦ τὰ δώσῃς ἐγγράφως.

§388Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐπίσης καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ γνωρίζητε τὰς ἀπόψεις τῆς ἐργατικῆς τάξεως, σχετικῶς μὲ τὸν καταρτισμὸν τῆς διοικήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον, εἶναι σύμφωνον καὶ μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς μας. Συμφωνοῦμεν δηλαδὴ ὅπως ὁ γενικὸς διευθυντὴς διορίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καλὸν ὅμως θὰ ἦτο νὰ μὴ εἶναι καὶ ἐκεῖνος μετακλητός, δι’ ἕνα χρονικὸν τοὐλάχιστον διάστημα ὅπως εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς ἐὰν συμφωνῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι μετακλητοὶ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατῶν. Δὲν συμφωνοῦμεν ἀντιθέτως, μὲ τὴν πρότασιν τὴν προταθεῖσαν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ γενομένην παρ’ αὐτῆς δεκτήν, ὅπως ὁ πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου νὰ συγκεντρώνῃ ὅλας τὰς ἐξουσίας τοῦ ὀργανισμοῦ εἰς χεῖρας του. Διότι ὅταν ὁ πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου εἶναι καὶ πρόεδρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς, θὰ εἶναι ἕνας δικτάτωρ βεβαρυμένος μὲ τόσον ὄγκον ἐργασίας καὶ τόσας κολοσσιαίας εὐθύνας, ὥστε ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πρόσωπον κατάλληλον διὰ τοιαύτην θέσιν. Πλὴν ὅμως τούτου, τοῦτο θὰ ἦτο ἄντικρυς ἀντίθετον καὶ μὲ τὴν δημοκρατικὴν ἀντίληψιν ἥτις διέπει εἰς τὸ πνεῦμα ὅλου τοῦ νομοσχεδίου, δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι θὰ γίνῃ τοῦτο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀσφαλῶς δὲν θὰ προοδεύσῃ ὁ λιμὴν μὲ ἕνα τοιοῦτον σύστημα διοικήσεως.

§389Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νὰ μὴ εἶναι ὁ ἴδιος πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς τὸ εὑρίσκετε ἄτοπον;

§390Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Πολὺ κ. Πρόεδρε, διότι τότε ὁ ἴδιος Πρόεδρος θὰ ἐπιβάλλῃ πειθαρχικὰς ποινάς, ὅταν θὰ προΐσταται τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ ἴδιος θὰ ἀποφαίνεται ἄν καλῶς ἐπεβλήθησαν αἱ ποιναὶ αὐταὶ ὅταν θὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ ὁποίου πάλιν θὰ εἶναι ὁ ἴδιος πρόεδρος.

§391Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν παραπέμπονται.

§392Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἕτερον σημεῖον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὁποῖον ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, εἶναι καὶ τοῦτο: Δὲν προβλέπεται ἕνας ἔλεγχος μιᾶς τεραστίας διαχειρίσεως. Πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κενοῦ τούτου οἱ ἐργάται προτείνουν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Νὰ δημιουργηθῇ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἀπαρτίζεται ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἄν θέλετε καὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης. Νὰ ὑποχρεοῦται κατόπιν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, νὰ καταρτίζῃ κατ’ ἔτος τὸν ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεως ὁ ὁποῖος νὰ δημοσιεύεται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἀφοῦ προηγουμένως τὸν ἐξελέγξῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δημοσιευθῇ ἡ ἔκθεσις αὐτῆς μὲ τὰς τυχὸν παρατηρήσεις της.

§393Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια θὰ ἐξετάζεται ἡ διαχείρισις.

§394Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Προβλέπεται ἔλεγχος τοῦ Γενικοῦ λογιστηρίου καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δημοσιεύεται μάλιστα καὶ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§395Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον δὲν ὑπάρχει.

§396Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς.

§397Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Δὲν ἔγινε δεκτή. Σχετικῶς μὲ τὰς ἄλλας τροπολογίας κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰς ἐπιφυλασσόμεθα νὰ τὰς διατυπώσωμεν ἐγγράφως. Κυρίως πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι αἱ κατηγορίαι τῶν ἐργασιῶν αἵτινες προβλέπονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἀντιπροσωπεύουν οὔτε τὰς ἡμίσεις τῶν ἐν τῷ λιμένι ἐκτελουμένων ἐργασιῶν. Ὑπάρχουν ἐπίσης καὶ ἄλλαι κατηγορίαι αἵτινες εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ νὰ ρυθμισθοῦν διὰ τοῦ νόμου.

§398Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν θέλετε καὶ δι’ αὐτὸ νὰ ἐπέλθῃ συμπλήρωσις ἢ μεταβολή, προτείνατέ το ἐγγράφως.

§399Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Καταλήγων κύριοι βουλευταί, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς αἱ χιλιάδες τῶν ἐργατῶν νὰ πιστεύσουν ὅτι ὁ ἱδρυόμενος ὀργανισμὸς δὲν εἶναι ἐχθρὸς εἰς αὐτοὺς καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην καὶ πλήρη πεποίθησιν ὅτι ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν πολλὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Πρέπει νὰ πιστεύουν ἀκόμη ὅτι ὁ ὀργανισμὸς δὲν σκοπεῖ νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν μέχρι σήμερον, οὔτε νὰ τοὺς καταστρέψῃ, ὅπως ἀτυχῶς κατ’ ἀρχὰς ὑπετέθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμη ποιά τις δυσπιστία καὶ ἀμφιβολία. Διότι τοῦτο ἀσφαλῶς θὰ εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὀργανισμοῦ, τοῦτο καὶ μόνον θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζωγράφος.

§401Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐπ’ ὀλίγον μόνον κ. συνάδελφοι, θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἤμην μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ τοῦ προέδρου τοῦ ὀργανισμοῦ λιμένος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ δὲ διὰ ποῖον λόγον ἐνόμισα καθῆκον μου νὰ ψηφίσω οὕτω: Νομίζω καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὡς εἶπεν ὁπλίζει τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον μὲ ἐξουσίαν κολοσσιαίαν καὶ ἡ ὁποία δημιουργεῖ δι’ αὐτὸν σήμερον τόσα τέλος πάντων δικαιώματα παρὰ καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεις, ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὸν πρόεδρον ὄργανόν της ὑποχείριον προκειμένου νὰ ἐφαρμόζῃ τὰς γενικὰς γραμμάς της. Διὰ δὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ λιμένος Πειραιῶς, θὰ ἤθελα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ πάντως τὴν ἀποφασιστικὴν γνώμην.

§402Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῶν ἔργων καὶ προβλέπεται....

§403Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Μέχρι μόνον 2 ἑκατομμυρίων τὸ γνωρίζω. Θὰ ἤθελα ὅμως κἄτι πλέον τούτου. Ἐπαναλαμβάνω δηλαδὴ καὶ πάλιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δίδουσα τὴν γενικὴν γραμμὴν ἔχουσα δὲ καὶ τὴν εὐθύνην, νὰ δύναται νὰ ὑπερβάλῃ τὰ ἐκτελούμενα ἔργα διὰ τοῦ ὄγκου τῆς Κρατικῆς ἐγγυήσεως. Ἄν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑμετέρα πρότασις ἀπορριφθῇ παρὰ τοῦ συμβουλίου λιμένος...

§404Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ματαιοῦται τὸ ἔργον. Τίνα ἄλλην ἐγγύησιν θέλετε;

§405Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἀποδεκτὴ ἡ γραμμὴ ἡ ὁποία περιέχει τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν πρόεδρον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ του παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐμπορικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βαρδαγιάννης ἔθιξε καθὼς καὶ τὸ ἐργατικὸν ἔχω τὰς ἑξῆς ἀντιλήψεις: Δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅπως μέχρι σήμερον γίνεται ὁ ἔμπορος, ὁ ὁποῖος πληρώνει, νὰ ὑφίσταται ἢ καλῶς ἢ κακῶς τὰς κλοπὰς τὰ σπασίματα καὶ τὴν φθορὰν τοῦ ἐμπορεύματός του, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ὑπεύθυνον καὶ νὰ νομίζῃ τὸν ἐργάτην ὡς μόνον τοιοῦτον. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ λέγῃ τις: διότι ὁ ἔμπορος ἐπλήρωσεν καὶ δὲν ζημιοῦται. Ὁ ἔμπορος βεβαίως δὲν ζημιοῦται ἀλλὰ τὰς συνεπείας τὰς ὑφίσταται ἐξ ὁλοκλήρου ὁ καταναλωτής. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐπεθύμουν ὅπως τὸ ἐμπόρευμά μου νὰ τὸ κατοχυρώσῃ τὸ Κράτος. Δημιουργεῖτε ὀργανισμὸν πελώριον, δημιουργεῖτε ἀρχήν, δημιουργεῖτε νέαν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ ὄχι μόνον ἕν καθῆκον πρὸς τοὺς ἐργάτας, ἀλλὰ πρωτίστως πρὸς τὴν κοινωνίαν ἡ ὁποία στηρίζεται, κατ’ ἐμὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὸ ἐμπόριον, μετὰ τὴν γεωργίαν ἄν θέλετε. Εἶναι δὲ γεγονὸς ὅτι καὶ ὁ ἐργάτης θὰ πειθαρχίσῃ περισσότερον ὁπόταν θὰ ὑφίσταται συνεπείας.

§406Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ὁ ὀργανισμὸς θὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκφορτώσεων;

§407Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ζητῶ κ. Πρόεδρε: Νὰ κατοχυρωθῇ ὁ ἔμπορος διὰ τῆς εὐθύνης τοῦ ὀργανισμοῦ, νὰ μὴ πηγαίνῃ δὲ ὅπως σήμερον εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, ὅπου ὁ πρῶτος τυχὼν ἐργάτης μὲ τὴν χαμαλίκαν φορτώνων τὸ ἐμπόρευμα τοῦ πέφτει καὶ τὸ σπάζει. Ἡ ἀσφάλεια δὲν εὐθύνεται, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐμπόρευμα κατῆλθεν εἰς τὸ κρηπίδωμα. Ἡ ἀτμοπλοΐα ἐπίσης. Ὁ ἔμπορος τότε εὑρίσκεται πρὸ διλήμματος, νὰ τὸ παραλάβῃ ἢ νὰ μὴ τὸ παραλάβῃ. Ἔστω καὶ σπασμένον θά πληρώσῃ ὅμως τὸ τελωνεῖον. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἔρχεται νὰ διορθώσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπισύρει τὴν εὐγνωμοσύνην ὅλου τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου καὶ τοῦ ἐργατικοῦ βεβαίως. Τί πέραν τούτου θὰ ἠθέλατε κ. ἐργάται, θὰ ἐρωτοῦσα, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχετε τιμολόγιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίζῃ εἷς ὀργανισμὸς κολοσσιαῖος τῇ συμμετοχῇ σας; Ὁπόταν, κ. Πρόεδρε, θὰ στείλετε 100 ἐργάτας εἰς τὸν κ. Ζωγράφον, δὲν θὰ ἐνδιαφέρομαι ποῖοι εἶναι οὗτοι, ἐνδιαφέρομαι μόνον νὰ ἔχω ὅλα τὰ ἐμπορεύματά μου εἰς τὴν ἀποθήκην, νὰ μὴ πληρώνω ὑπερημερίας, νὰ μὴ ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐκλιπαρῶ οὔτε ἐργάτην, οὔτε ἀρχιεργάτην. Θέλω τὴν σιδηρᾶν πειθαρχίαν, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ἐμπνέει τὸ σιδηροῦν τοῦτο νομοσχέδιον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ θεωρήσω καὶ θὰ ἔχω τὸ Κράτος ὑπεύθυνον διὰ τὰς φθοράς μου.

§408Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως θὰ εἶναι, ὁ δὲ ὀργανισμὸς θὰ βάλῃ ἓν ποσοστὸν μικρόν, ὡς ἀσφάλιστρον.

§409Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δέχομαι νὰ πληρώσωμεν ὄχι μόνον τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἀλλὰ καὶ πλέον τούτου, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν τὴν ἐγγύησίν σας ὅτι τὸ ἐμπόρευμα θὰ βγῇ γερὸ καὶ θά παραδοθῇ ἀκέραιον καὶ πάντως θά ἔρχεται εὐθηνότερον. Διότι σήμερον τὰ τιμολόγια γίνονται κατὰ τρόπον ὀλίγον ἐλαστικὸν καὶ ὑφιστάμεθα καὶ τὰς φθοράς. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐψηφίζετο ἀμέσως.

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν).

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4 καὶ 30′ μ. μ. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)