1930.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

ΤΡΙΤΗ 11 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ πρόεδροι διαφόρων σωματείων Σοφάδων παρακαλοῦν ὅπως ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ ἐμπόριον τοῦ πετρελαίου. — Ἡ ἕνωσις ἰδιοκτητῶν Ἄργους διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιζητουμένην παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ σύλλογος πολυτέκνων Κορίνθου, Καλαμῶν καὶ Νεαπόλεως ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας τῆς τάξεως τῶν πολυτέκνων. — Ὁ σύλλογος τῶν ἀντιπροσώπων τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν οἴκων ἐξωτερικοῦ διαμαρτύρεται διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν χορηγήσεως ὑφάσματος χακὶ διὰ τὰς ἀναγκαιούσας στολὰς ἐκ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. — Διάφοροι πλημμυροπαθεῖς, ἐκ τῶν τελευταίων πλημμυρῶν τῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλουσι διάφορα αἰτήματα σχετικὰ μὲ τὴν κατάστασίν των καὶ ζητοῦσι τὴν ἀποδοχὴν αὐτῶν. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 402 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 30.713.80 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 400 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχμῶν 5.175 ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προέδρου καὶ μελῶν 8ης πρωτ. ἐκτιμ. ἐπιτροπῆς καὶ ἐκ δραχμῶν 5.175 ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προέδρου καὶ μελῶν τῆς 7ης ἐκτιμ. ἐπιτροπῆς ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 416 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχμῶν 150.000 καὶ 50.000 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 401 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχμῶν 5.400, 5.625 καὶ 3.625 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 404 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 4.096.221.70 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας. — Οἱ Α. Σταματιάδης καὶ Δ. Βαλλιᾶνος ἀγορασταὶ τῶν ἐκποιηθέντων παλαιῶν σκαφῶν τοῦ στόλου, διαμαρτύρονται διότι δὲν γίνεται δεκτὴ ἡ ὑπ’ αὐτῶν καταβολὴ τοῦ ἀντιτίμου τῆς ἀγορᾶς εἰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μάρκου καταθέτει αἴτησιν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων δικηγόρων ζητούντων τὴν ὑπαγωγὴν των εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεως νομικῶν. — Ὁ σύλλογος τῶν φίλων τῆς ἑλληνικῆς μουσικῆς διαμαρτυρόμενος διὰ τὴν διάθεσιν 500.000 δραχμῶν πρὸς μετάκλησιν τοῦ ξένου μουσικοῦ Περνὼ διὰ τὴν συλλογὴν ἑλληνικῶν δημοτικῶν ἀσμάτων, παρακαλεῖ ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη κλπ. — Ὁ τεχνικὸς ἐπιστημονικὸς ὅμιλος Τ.Τ.Τ. ὑποβάλλει τὰς γνώμας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ κύρωσιν τηλεφωνικὴν σύμβασιν. — Ὁ σύλλογος τῶν ἐμπόρων ἐλαιῶν Βόλου ζητεῖ τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἐλαιῶν ἢ τὴν ἰσχὺν τῆς ἰσχυούσης τοιαύτης. — Ἡ ἑλληνικὴ παροικία τῆς Ἀντὶς–Ἀμπέμπα καταγγέλλει σκανδαλώδεις ἐνεργείας τοῦ προξένου Ζερβοῦ καὶ ζητεῖ τὴν ἀντικατάστασιν τούτου. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὁ σύλλογος αὐτοκινητιστῶν, ὀπωρογαλακτοπωλῶν, καρροποιῶν καὶ τὸ ταμεῖον Προνοίας οἰνοπαραγωγῶν Ἀγρινίου, ζητοῦν ἀναστολὴν τῶν ἔργων ἐκτελέσεως αὔλακος Μεσολογγίου. —Οἱ καπνεργάται Καβάλλας ζητοῦν τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τῆς Ἑνωτικῆς Ὁμοσπονδίας τῶν καπνεργατῶν τῆς Ἑλλάδος. —Ὁ Ἐπαγγελματικὸς καὶ Βιοτεχνικὸς κόσμος Λαρίσσης ζητεῖ τὴν ἄμεσον ποινικὴν δίωξιν τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐπιμελητηρίου Βόλου καὶ τὴν κατάργησιν τῶν Ἐπιμελητηρίων. —Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Κερπινῆς διαμαρτύρεται διὰ πᾶσαν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐνδεχομένην ρευστοποίησιν τῆς περιουσίας τῶν ἱερῶν μονῶν Λαύρας καὶ Μεγάλου Σπηλαίου. —Οἱ γονεῖς τῶν μονογενῶν υἱῶν τῆς κοινότητος Γαργαλιάνων Μεσσηνίας ζητοῦν τὴν ἐλάττωσιν τῆς στρατιωτικῆς θητείας. —Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Φοινικίου τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμυρᾶς ὑποβάλλουν ψήφισμα σχετικὸν μὲ τὸν λιμένα Πλύτρας. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀχαϊοήλιδος ὑποβάλλει τροποποίησιν εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2948, περὶ προαγωγῆς τῆς Βιομηχανίας καὶ Βιοτεχνίας». —Οἱ ἰδίαις δαπάναις ἐγκατασταθέντες ἀστοὶ πρόσφυγες ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς οἰκοδομησίμου ζώνης τῶν Ἀθηνῶν, ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τῆς πληρωμῆς φόρου οἰκοδομῶν. —Οἱ Ἱεροψάλται τῆς Ἑλλάδος δι’ ὑπομνήματός των παρακαλοῦν ὅπως εἰς τὸν ψηφισθησόμενον νόμον περιληφθῶσιν καὶ οὗτοι ἐν ἰσοτιμίᾳ πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀσφαλιζομένους κληρικούς. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαναστασίου καὶ Ν. Μπακόπουλος καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Τριπόλεως περὶ ἱδρύσεως ἐμπορικῆς σχολῆς ἐν τῇ πόλει των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σταυρόπουλος καταθέτει τηλεγραφήματα τῶν Συλλόγων δημοδιδασκάλων Ἰωαννίνων καὶ Ζαγορίου περὶ ἀποδοχῆς τῶν αἰτημάτων τῆς διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. —Ἡ διδασκαλικὴ Ὁμοσπονδία Ἀθηνῶν δι’ ὑπομνήματός της ὑποβάλλει τροποποιήσεις εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῆς Παιδείας. —Οἱ φύλακες τῶν ποινικῶν φυλακῶν Κορίνθου καὶ Σπάρτης ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των. —Οἱ κάτοικοι Δομοκοῦ ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου» εἰδικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν Ἔκθεσίν της. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Συριόπουλος, Τ. Ἀναστασίου, Η. Τσεριώνης καὶ Α. Σπηλιάδης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ δικηγόρων διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐφ’ ἅπαξ συνδρομῆς εἰς τὴν Μακεδονικὴν Ἐκπαιδευτικὴν Ἑταιρείαν καὶ τὸν Σύλλογον τῶν Φιλομούσων Μυτιλήνης». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Χρηστομᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεώσεως εἰς πληρωμὴν τῆς δαπάνης ἐγκαταστάσεως τριφασικοῦ ρεύματος». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ καταργήσεως νόμου περὶ κληρονομιῶν καὶ ἀπωλειῶν καὶ ἀποδόσεως τῶν ἐκ κληρονομιῶν ἀζητήτων εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης». καὶ 2) «Περὶ Σώματος Στρατιωτικῶν Χαρτογράφων.» Οἱ κ. κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ μηχανολογικῶν ἐν γένει ἐγκαταστάσεων». Οἱ κ. κ. Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν χρήσεως 1929–30 πιστώσεως 3.000.000 δραχμῶν πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Πυροσβεστικοῦ Λόχου». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Δ. Κολύμβα περὶ ἐνεργείας ἁλιευτικῶν τινων ἐκμεταλλεύσεων καὶ ἱδρύσεως συναφῶν ἐργοστασίων καὶ ἐγκαταστάσεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς καταβολῆς τελῶν ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς τῶν ἀπόρων προσφύγων μαθητῶν τοῦ σχολείου τῶν Καλῶν Τεχνῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμου: 1) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Διατάγματος «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ κώδικος τῶν δικηγόρων». καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβαλαιογραφικῶν τινων πράξεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Γενικοῦ Γραμματέως παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Μακεδονίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ καταργήσεως ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων» καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπογραφείσης τῆν 31 Δεκεμβρίου 1929 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης περὶ παροχῆς δανείου τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης ἐκ δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀποπεράτωσιν καὶ προστατευτικὴν ἐπένδυσιν τοῦ δικτύου τῶν ὑπονόμων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας αὐτῶν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς παραγωγῶν καὶ ἐμπόρων ἑσπεριδοειδῶν τοῦ νομοῦ Χανίων, αἰτουμένων τὴν ἐπιβολὴν δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἑσπεριδοειδῶν.

§3Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κ. βουλευταί, σᾶς ἀπησχόλησα καὶ δι’ ὀλίγον πάλιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ τὰ ἑσπεριδοειδῆ ὄχι μόνον τῆς Κρήτης ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, ἰδιαίτατα δὲ τοῦ νομοῦ Χανίων. Μετὰ τὰς θεομηνίας τοῦ παρελθόντος ἐκ τῶν ὁποίων κατεστράφη τελείως ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, κατεστράφησαν καὶ αἱ σταφυλαὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς. Δὲν ὑπολείπεται συνεπῶς εἰς τὸν νομὸν ἄλλο προϊὸν, παρὰ μόνον τὰ ἑσπεριδοειδῆ. Ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἡ τιμὴ ἔφθασεν εἰς σημεῖον ἐξευτελιστικόν. Πρὸ τοῦ πολέμου ἡ Κρήτη ἀπέστελλεν τὰ ἑσπεριδοειδῆ εἰς τὴν Βουλγαρίαν εἰς τὴν Τεργέστην εἰς τὴν Ρουμανίαν εἰς τὴν Ρωσσίαν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Ἀλλὰ μετὰ τὸν πόλεμον, ὡς γνωστὸν ἡ Τεργέστη ἐπεδικάσθη εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἀπηγόρευσε τὴν εἰσαγωγὴν, ὡς καὶ ἡ Τουρκίας τὴν εἰσαγωγὴν ἑσπεριδοειδῶν εἰς τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος. Διὰ τὴν Ρωσσίαν δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ λόγος, δὲν ξέρω δὲ ἂν καὶ ἐκεῖ συμβαίνουν τὰ ἴδια. Ὑπολείπεται συνεπῶς διὰ τὰ Κρητικὰ ἑσπεριδοειδῆ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἄφθονον εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, μετὰ τοὺς τοπικοὺς φόρους οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται, δηλαδὴ δημοτικοί, φθισιατρείου, λιμενικοὶ κτλ. —πρὸς τούτοις ἐπιβαρύνονται ταῦτα καὶ μὲ τοὺς μεγάλους ναύλους, διότι δὲν πληρώνουν ναῦλον κατὰ τόννους ἀλλὰ κατὰ κόφας—δὲν δύνανται ταῦτα νὰ ἀναγωνισθῶσι μὲ τὰ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ ἐρχόμενα, διότι ἔρχονται εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἀπὸ τὴν Συρίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν ἀτελῶς.

§4Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μικρὸς φόρος ἐπιβάλλεται, ὄχι ἀτελῶς.

§5Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἶναι τόσον μικρὸς αὐτὸς ὁ φόρος, ὥστε συγκρινόμενος μὲ τοὺς μεγάλους κρητικοὺς φόρους εἶναι μηδαμηνός. Δι’ αὐτὸ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ληφθοῦν μέτρα ἀνάλογα πρὸς τὰ Ἰταλικὰ καὶ τὰ Τουρκικά, δηλαδὴ νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ προτιμότερον εἶναι νὰ ἐπιβληθοῦν ἀνάλογοι δασμοὶ ὥστε καὶ τὰ Κρητικὰ προϊόντα νὰ δύνανται νὰ ἀναγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρίξῃ ἕνα βλέμμα εὐμενὲς πρὸς τὴν Κρήτην καὶ μάλιστα καὶ εἰς τὸν νομὸν Χανίων διότι καὶ ὁ νομὸς αὐτὸς πάντοτε ὑπῆρξε πρόθυμος νὰ στέλλῃ τὰ τέκνα του εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος. Πιστεύω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Μακεδονία θὰ εἶναι κατάμεστος ἐκ τῶν ὀστῶν τῶν τῶν Κρητῶν ἐθελοντῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν ἐκεῖ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπεκτείνωσι τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖ δὲ ὀστᾶ τῶν ἐθελοντῶν ἔβγαλαν κυπαρίσσους, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν ὥστε νὰ ἐπεκταθῶσι τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν καὶ πάλιν θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ μέτρα κατάλληλα.

§6Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ θεωρήσητε ὅτι μὲ αὐτὸ σᾶς δίδω οἱανδήποτε ὑπόσχεσιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπαγγελματιῶν Τριπόλεως.

§8Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ Ἐπαγγελματίαι Τριπόλεως, ἀποτελοῦντες 22 ἐν ὅλῳ σωματεῖα, συνέπηξαν μίαν γενικὴν Ἕνωσιν πρὸς ἐκπροσώπησιν τῶν κοινῶν των συμφερόντων. Παραπονοῦνται ἤδη κατὰ τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἡ Τρίπολις, ὡς καὶ ἀλλοῦ ἐγένετο, ὥρισε μίαν ἐπιτροπὴν πρὸς καθορισμὸν τοῦ ζητήματος τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς Ἑκατονταετηρίδος. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὁ Νομάρχης περιέλαβεν ἀντιπροσώπους ὅλων τῶν κλάδων πλὴν τῶν ἐπαγγελματιῶν. Παρεπονέθησαν κατὰ τῆς στάσεως τοῦ Νομάρχου καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκάλεσε δὲ τότε τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως ὁ Νομάρχης διὰ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ἐπῆγεν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Νομάρχης τοῦ ἐφέρθη κατὰ τρόπον ἀπολύτως βάρβαρον. Τὸν ἔπιασεν ἀπὸ τὸ γιακὰ καὶ τὸν ἐπέταξε ἔξω. Οἱ ἐπαγγελματίαι παραπονοῦνται κατὰ τῆς στάσεως αὐτῆς τοῦ Νομάρχου καὶ παρακαλοῦν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα κατὰ τοῦ Νομάρχου. Εἰδικώτερον δὲ κατὰ τοῦ Νομάρχου αὐτοῦ, παρατηροῦνται παράπονα εἰς τὸν τόπον μας, ἔχω δὲ ἰδιαιτέρως νὰ σημειώσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν στάσιν του ἀπέναντι τῶν πλημμυροπαθῶν κατὰ τὰς τελευταίας πλημμύρας εἰς τὴν Μαντινείαν. Ἐπῆγεν ὁ Νομάρχης εἰς τὰ χωρία τῆς Τεγέας, ἀντελήφθη ὁ ἴδιος, ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, τὴν μεγάλην καταστροφὴν ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἐκ τῶν πλημμυρῶν, εἰς δὲ τὰ παράπονα τῶν χωρικῶν ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπὲρ αὐτῶν κάποιαν μέριμναν ἡ Κυβέρνησις, ὁ Νομάρχης ἀπήντησεν ὅτι «δὲν μπορεῖ νὰ ἀπορροφήσῃ τὰ νερά», πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔκαμε τοὺς χωρικοὺς νὰ τὸν ὀνομάσουν «νεροφίδα». Φέρω ταῦτα εἰς γνῶσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὅ,τι μέτρα νομίζει, ἐναντίον τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας. Δὲν θέλω νὰ ζητήσω τὴν ἀπομάκρυνσίν του ἐκεῖθεν, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ὕπαρξίς του· θέλω μόνον νὰ τονίσω τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ ἐξ οἱασδήποτε ἐξετάσεως ὅτι δηλαδὴ ὁ κ. Νομάρχης ἔχει ἐκπέσει εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν πολιτῶν, διὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τῆς ἀσκήσεως τῆς μεγάλης ἐξουσίας του. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θελήσῃ νὰ λάβῃ περισσοτέρας πληροφορίας, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τοῦ ἠκύρωσε πλείονας τῆς μιᾶς πράξεις διὰ παράβασιν νόμων, αὐθαιρεσίαν περὶ τὴν κρίσιν κλπ. Ἐπίσης τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβῃ μέτρα ἐναντίον τοῦ Νομάρχου, εἰδικώτερον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ παράβασιν νόμου ἰδίως εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναθέσεως τῶν ταχυδρομικῶν γραφείων εἰς πρόσωπα μὴ δικαιούμενα ἐκ τοῦ νόμου. Λέγω ταῦτα, διὰ νὰ καταδείξω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ Νομάρχου κατὰ τὴν κρίσιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν σκαιὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Νομάρχης μεταχειρίζεται τοὺς πολίτας, ἵνα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα τὰ ὁποῖα ἤθελεν ἐγκρίνει.

§9Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐπεφυλασσόμην νὰ ἀναμείνω εἰς ἄλλην περίστασιν νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὑπεραμυνόμενος ὄχι τυπικῶς ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν ὑποβαλλομένων παραπόνων νὰ εἴπω τοῦτο ὅτι δὲν ἔχω τὶ τὸ συγκεκριμένον κατὰ τοῦ νομάρχου. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐπιφυλλάσσομαι νὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τούτου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζουμῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Ψαχνῶν Χαλκίδος.

§11Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Εἶναι, κύριε Πρόεδρε, γνωστόν, ὅτι ἐκ τῶν τελευταίων βροχῶν κατεκλύσθη ὁλόκληρος ἡ πεδιὰς τῆς προκειμένης κοινότητος καὶ κατεστράφη ὅλη ἡ παραγωγή. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν γεωργῶν καὶ νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι θέλει ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ φόρου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τῆς κοινότητος Ψαχνῶν. Ἡ ἐν αὐτῇ αἴτησις περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν γεωργῶν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης εἶναι δικαιοτάτη, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει λάβει γνῶσιν τῆς ἐπελθούσης καταστροφῆς, θὰ μεριμνήσῃ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα διότι ἡ παραγωγὴ μένει ἐκτεθειμένη.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζουμῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς διδασκαλισσῶν Χαλκίδος.

§15Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν, κ. Πρόεδρε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος Φενεοῦ περὶ ἄρσεως ἀπαγορεύσεως ξυλεύσεως καὶ βοσκῆς.

§17Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διαμαρτύρονται, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Φενεοῦ σχετικῶς μὲ μίαν διαταγὴν ἡ ὁποία ἐξεδόθη περὶ ἀπαγορεύσεως ξυλεύσεως καὶ βοσκῆς. Παρὰ τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας ὁλόκληρος ἡ ὕπαιθρος χώρα ἐστήριζεν ἐπὶ τοῦ νεαροῦ δασικοῦ κώδικος, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ὑπὸ τῶν δασικῶν ὀργάνων γίνεται κατὰ τρόπον ἀποτελοῦντα ἀπηνῆ καταδίωξιν τῶν χωρικῶν, ἥτις ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἀτυχῶς εὐρύνεται εἰς μεγαλειτέραν κλίμακα. Ὅταν, κ. ὑπουργέ, ἐψηφίζετο ὁ δασικὸς κῶδιξ, ἡ Βουλὴ σύσσωμος ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο πρᾶξις διὰ τῆς ὁποίας τὰ δεινὰ τῶν χωρικῶν θὰ ἔπαυον. Δυστυχῶς αἱ προβλέψεις τῆς Βουλῆς ἀπεδείχθησαν φροῦδαι, καὶ τρανὸν παράδειγμα τούτου σᾶς φέρω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὸ χωρίον Χασιὰ ὑπάρχει δάσος τὸ ὁποῖον ἐκτείνεται εἰς ἔκτασιν μεγίστην. Οἱ χωρικοὶ τοῦ χωρίου αὐτοῦ δὲν ἔχουν οὔτε γαίας, οὔτε τίποτε ἄλλο· ἀλλὰ τὸ μόνον ἔσοδον τὸ ὁποῖον ἔχουν εἶναι ἡ ξύλευσις ἐκ τῶν ἀπεράντων δασικῶν ἐκτάσεων τοῦ χωρίου των, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι κἂν κοινοτικαί... Οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ χωρικοὶ καταδιώκονται ἀπηνῶς ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ σταθμάρχου, ὅστις ἀπηγόρευσεν ὄχι μόνον τὴν πρὸς τὴν ἐμπορίαν ξύλευσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν τοιαύτην, ὑπάρχουν δὲ καὶ χιλιάδες ἐνταλμάτων ἐναντίων τῶν χωρικῶν τούτων, οἵτινες ἐγκατέλειψαν τελείως τὸ χωρίον των καὶ περιφέρονται ἀνὰ τὰ διάφορα δάση διὰ νὰ μὴ συλληφθοῦν ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀστυνομικῶν. Ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ ἀποτελεῖ στίγμα κατὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν καὶ πρέπει νὰ ἐπισύρῃ ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§18Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ μελετήσω τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν κατήγγειλεν ὁ προλλαλήσας κ. συνάδελφος. Ἤθελα ὅμως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τελευταῖος δασικὸς κῶδιξ περιέχει ἀσαφείας, τῶν ὁποίων δυστυχῶς γίνεται ἂν ὄχι κατάχρησις, πάντως χρῆσις τῶν δασικῶν ὀργάνων καὶ οὕτω δὲν ἐπιτυγχάνεται ὅ,τι ἠλπίζετο ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου κώδικος. Οὐχ ἧττον ὅμως θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ πρὸ τῶν διακοπῶν ἐπιψήφισις κατετεθειμένου ἤδη σχεδίου νόμου τροποποιοῦντος τὸν κώδικα τοῦτον καὶ αἴροντος τὰς ἐν αὐτῷ ἀσαφείας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς ὁπλαρχηγοῦ Π. Βηλιανάκη «περὶ παροχῆς μικρᾶς συντάξεως».

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τοῦ Κρητὸς αὐτοῦ ἀγωνιστοῦ, ὁ ὁποῖος πράγματι ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μοὶ προσεκομίσθησαν ἐπείσθην ὅτι προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τοὺς Κρητικοὺς ἀγῶνας καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ μία μέριμνα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἀναφορᾶς του ὁ κ. Παῦλος Βηλιανάκης, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα θὰ εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς ὑμᾶς, ζητεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις τῷ χορηγήσῃ χρηματικὴν τινὰ βοήθειαν, διότι ὁ δυστυχὴς ἀγωνιστὴς εὑρίσκεται κλινήρης ἀπὸ πολλῶν μηνῶν πάσχων ἀπὸ ἡμιπληγίαν εἶναι δὲ πτωχός, πάμπτωχος οὐδεμίαν ἔχων περιουσίαν καὶ ὡς ἐκ τούτου πάσχει δεινῶς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θεωρῶ ἐπιβεβλημένον καθῆκον μου νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀγωνιστῶν πένονται. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐναντίον τοῦ βαρβάρου κατακτητοῦ καὶ προσέφερον ἐθελουσίως ὅ,τι πολύτιμον εἶχον εἰς τὴν Πατρίδα, σήμερον δυστυχοῦν καὶ ἐπιβάλλεται νὰ τύχωσι κἄποιας ἀρωγῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Τὸ στοργικὸν αὐτὸ Κράτος δίδει εἰς αὐτοὺς ἐπίδομα ἀπὸ 80–130 δραχμὰς μόνον κατὰ μῆνα, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν φθάνουν οὔτε διὰ τὸν καπνόν των. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ζητήσῃ ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τάχιστα νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ αὐξήσῃ τὰ ἐπιδόματα τῶν ἀγωνιστῶν, ὥστε νὰ λαμβάνῃ ἕκαστος ἐξ αὐτῶν πεντακοσίας τοὐλάχιστον δραχμὰς μηνιαίως. Καὶ πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θεωρῶ ἀπαραίτητον ὅπως δώσω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν ὅτι ὑπάρχουν ἐν Κρήτῃ καὶ ἄλλοι ἀγωνισταὶ οἵτινες οὐδὲ τὸ γλίσχρον αὐτὸ ἐπίδομα λαμβάνουσιν, ἐπειδὴ ὅτε ἐκανονίσθησαν τὰ τῶν ἀγωνιστῶν δὲν εἶχον τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των—διότι ὅσοι ἐξ αὐτῶν συνέπεσε νὰ ἔχωσιν ἀνωτέραν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν κατὰ τὸ 1910 ἀνεγνωρίσθησαν συνταξιοῦχοι, ἀποκλεισθέντων τῶν λοιπῶν—. Φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ καὶ δι’ αὐτοὺς οἵτινες ἔχουσι τὰ αὐτὰ μὲ τοὺς λαμβάνοντας ἐπίδομα δικαιώματα καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πράγματι, κ. βουλευταί, ἡ σύνταξις ἡ διδομένη εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς αὐτοὺς εἶναι αὐτόχρημα ἀστεία. Ἡ πρώτη τάξις τῶν ἀγωνιστῶν, δηλαδὴ οἱ ἀντιστοιχοῦντες πρὸς συνταγματάρχην, ἔχουν σύνταξιν 80–100 δραχμάς. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένον καὶ εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ αὐτῶν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἰδιοκτητῶν ἁμαξῶν τετρατρόχων Λαμίας καὶ Στυλίδος.

§25Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν τῶν ἡνιόχων καὶ ἁμαξαγωγέων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἐτῶν βασανίζονται χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ μία λύσις. Ὁ κ. ὑπουργὸς μοῦ εἶχεν εἴπῃ ὅτι τὰς ἐκπροθέσμους αἰτήσεις θὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ δὲν τὰς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει διότι τότε τὸ ταμεῖον δὲν εἶχε χρήματα νὰ δώσῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν εἰσπράττῃ ἀπὸ τὴν βενζίνην 280 ἑκατομμύρια καὶ ἐὰν αὐτὰ διανέμονται εἰς ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους ἐπεβλήθη ὁ φόρος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει αὐτὰς ὅπως πληρωθοῦν οἱ ἔχοντες δικαίωμα, ταὐτοχρόνως δὲ νὰ δεχθῇ τὰς ἐκπροθέσμους αἰτήσεις τῶν πτωχῶν αὐτῶν βιοπαλαιστῶν.

§26Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§27Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§29Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως, στερούμενον τῶν ἀναγκαίων πόρων, εὑρίσκεται εἰς δυσχέρειαν νὰ καταβάλῃ τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἀποζημιώσεων. Πάντως ἐπισπεύδεται ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβληθεισῶν δηλώσεων. Ὡς πρὸς τὰς ἐκπροθέσμους, δηλῶ κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέτρον τι.

§30Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ ἐκπροθέσμως ὑποβαλόντες τὰς αἰτήσεις των χάνουσι τὰ δικαιώματά των;

§31Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως.

§32Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Μὰ τότε, ποῦ θὰ εὕρουν τὸ δίκαιόν των αὐτοί;

§33Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἂν εἶναι ἀκριβῆ τὰ εἰς τὸν ἀπογευματινὸν Τύπον δημοσιευόμενα ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς λήξεως τοῦ ἐνοικιοστασίου.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος τὸ καταργεῖ, ὥστε δὲν ἔκανε κανένα ἔγκλημα ὁ ὑπουργός. Τὸ ζήτημα τοῦτο μέλλον ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον νόμου, δὲν ἤχθη οὐδὲ πρὸς συζήτησιν κἂν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρὰ τοῦ ὁποίου καὶ μόνον θὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ἀνεξαρτήτως τῆς προσωπικῆς ἐν προκειμένῳ γνώμης τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργοῦ. Ἑπομένως πάντα τὰ γραφέντα εἶναι πρόωρα, ὁθενδήποτε καὶ ἐὰν ἀνεκοινώθησαν. Δὲν ἠξεύρομεν ἀκόμη τὰ συμπεράσματα τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως δὲν ἠξεύρομεν καὶ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσῃ ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου δὲν πρέπει νὰ θεωρηθοῦν αὐτὰ ὡς σημαίνοντα ὅτι ἀποδεχόμεθα τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Νάκου ἢ ἄλλου τινός.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερδέλης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ὑπόμνημα Βιενναίου οἴκου ὑποδεικνύοντος μέτρα πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἐμπορίου τῶν νωπῶν σταφυλῶν.

§36Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς νωπῶν ὀπωρῶν ἔχει ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν πλειστάκις. Δὲν θὰ ἐλάμβανα τὸν λόγον διὰ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἐὰν δὲν μοὶ ἐδίδετο ἀφορμὴ ἐξ ἑνὸς ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς ἐξαγωγικὸς οἶκος, ὁ ὁποῖος προτείνει μερικὰ μέτρα ἅτινα κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν θὰ συντελέσουν κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἐξάπλωσιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν νωπῶν ὀπωρῶν. Ὁ οἶκος οὗτος ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ὀπωρῶν εἰς τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ οἶκος;

§38Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. «Ἄντολφ Ζάουερ» εἰς τὴν Βιέννην. Δὲν ἔχει σημασίαν ὁ οἶκος.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως.

§40Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ὁ οἶκος μᾶς ὑποδεικνύει τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν διὰ νὰ βελτιώσωμεν τὴν ἐξαγωγήν. Ὁ οἶκος παρατηρεῖ ἐν πρώτοις ὅτι οἱ Ἑλληνικοὶ Σιδηρόδρομοι δὲν παρέχουν τὰ μέσα τοῦ ταχέος καὶ ἀσφαλοῦς ταξειδίου καὶ προσθέτει ὅτι δὲν ὑπάρχουν κατάλληλα ὀχήματα, τὰ ὁποῖα νὰ προσκολλῶνται εἰς τὰς ταχείας ἁμαξοστοιχίας. Οἱ Κρατικοὶ Σιδηρόδρομοι τοὐλάχιστον δὲν ἔχουν λάβει τὴν φροντίδα νὰ προμηθευθοῦν τοιαῦτα εἰδικὰ ὀχήματα δηλαδὴ ὀχήματα ψυγεῖα. Καὶ τοῦτο ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἐκτὸς τούτου ὁ Ζάουερ παρατηρεῖ ὅτι αἱ μεταφερόμεναι διὰ τῆς Τεργέστης ὀπῶραι ὑφίστανται ταλαιπωρίας ἐκ μέρους τῶν Ἰταλικῶν ἀρχῶν, τοιαύτας αἱ ὁποῖαι ἀποσκοποῦν εἰς τὸ τὰ εὐνοήσουν τὰ Ἰταλικὰ προϊόντα. Ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ ὤφειλε νὰ λάβῃ σοβαρῶς τοῦτο ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ ἐπέμβῃ παρὰ ταῖς Ἰταλικαῖς ἀρχαῖς διὰ τὴν διευκόλυνσιν μέσῳ Τεργέστης. Ἐπίσης παρατηρεῖ ὅτι αἱ νωπαὶ ὀπῶραι ἐπιβαρύνονται εἰς τὴν Αὐστρίαν μὲ δασμοὺς ὑπερόγκους καὶ θὰ ὤφειλεν ὁ αὐτὸς κ. ὑπουργὸς νὰ λάβῃ μέτρα ὅπως εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῶν προσεχῶν συμβάσεων ληφθῶσιν εὐεργετικὰ ὑπὲρ τῶν ὀπωρῶν μέτρα. Ὁ αὐτὸς οἶκος ἐπὶ τέλους παρατηρεῖ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος τὸ καθαρῶς τεχνικῆς οἰκονομίας θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τῆς ξυλείας, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ συσκευασία τῶν σταφυλῶν νὰ βελτιωθῇ καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται μὲ δασμοὺς τὸ ἐμπόριον αὐτό. Ὑποβάλλων τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, παρακαλῶ ὅπως ἕκαστος τῶν ὑπουργῶν, διότι τὸν ἐνδιαφέρει, μελετήσῃ τὰ ζητήματα διότι ἡ ἐξαγωγὴ τῶν νωπῶν ὀπωρῶν ἀποτελεῖ σημαντικὸν κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρῃ ὅλους ἐκείνους, ἰδίᾳ δὲ ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τῆς Χώρας.

§41Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νά μοὶ σταλῇ ἀντίγραφον τῆς ἀναφορᾶς.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. συναδέλφου, νὰ συστήσω ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ταχέως μέτρα, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ νωπῶν ὀπωρῶν καὶ ἰδίως σταφυλῶν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν Κόρινθον αἱ σταφυλαὶ αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσι κυρίως πρὸς βρῶσιν, ἐφέτος ἔμειναν εἰς τὰ κλήματα. Δὲν ἀπεκόπησαν διότι δὲν εἶχον τὶ νὰ τὰς κάμουν· δὲν ἠδύναντο νὰ καταναλωθῶσιν. Αἱ ἀπόπειραι δὲ αἱ ὁποῖαι ἔγιναν πρὸς ἐξαγωγὴν πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἐλάχιστα ἐπέτυχον, διότι ἡ συσκευασία ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον πλημελῆ τρόπον δὲν γνωρίζω πῶς, ὥστε δὲν ἠδύναντο νὰ φθάσωσιν εἰς καλὴν κατάστασιν εἰς τὸν προορισμόν των. Πλὴν δὲ τούτου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀληθῶς παρενεβλήθησαν δυσχέρειαι κατὰ τῶν εἰσαγωγῶν εἰς Τεργέστην. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρον εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ μέσον μεταφορᾶς μὲ σχετικὴν ταχύτητα. Οἱ σιδηρόδρομοι ἢ πρέπει νὰ ἔχουν πάγον μὲ ἰδικὰ βαγόνια, ἢ ἀλλέως μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν μεταφέρονται θὰ μεταφέρωνται ἐφθαρμένα. Μοῦ συνεστήθη ὑπὸ τῶν παραγωγῶν ὅτι θὰ ἦσαν διατεθειμένοι ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐβοήθει δι’ ἑνὸς δανείου ἠσφαλισμένου νὰ προμηθευθοῦν ἕνα βαπόρι διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μεταφέρουν τὰς ὀπώρας εἰς τὴν Τεργέστην. Κατὰ πληροφορίας δὲ τὰς ὁποίας ἔχω νομίζουν ὅτι μὲ ὀλίγον ποσὸν δύνανται νὰ προμηθευθοῦν ἓν ἀτμόπλοιον.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοὺς συμφέρει;

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὡμίλησα ἰδιαιτέρως μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι αὐτὸς ἔκαμε σχετικάς τινας ἐνεργείας. Αὐτὸ τὸ μέτρον κυρίως νὰ μελετηθῇ ἰδιαιτέρως, διότι οἱ κτηματίαι προσφέρονται αὐτοὶ νὰ πληρώσουν αὐτὸ τὸ βαπόρι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἐπίκουρος διὰ τὴν ἀγοράν, ἐξοφλοῦντες αὐτοὶ αὐτὸ χρεωλυτικῶς· τοὐλάχιστον ἕνα μέγα μέρος ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων μοῦ ὡμίλησε περὶ τούτου. Ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὡμίλησε μετὰ τοῦ κ. Ἐμπειρίκου ὁ ὁποῖος ἔχει τοιοῦτον ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαθέσῃ ἢ νὰ τὸ θέση εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μεταφοράν. Τὸ ζήτημα τὸ οὐσιῶδες εἶναι ἡ ταχύτης τῆς μεταφορᾶς καὶ ἡ κατάλληλος συσκευασία. Εἶμαι δὲ βέβαιος ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἡ μεταφορὰ τῶν ὀπωρῶν αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν καλαὶ εἰς τὸν τόπον τῆς ἀποστολῆς, ὅτι θέλει ἴδει ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία μεγίστην ὠφέλειαν, ἐὰν ἡ μεταφορὰ αὐτὴ καταστῇ συστηματική. Ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συστήσῃ εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῇ αὐτὴ ἡ μεταφορά.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς, ὅπως ἐτόνισεν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ ἀποστολὴ νωπῶν σταφυλῶν ἐξ Ἑλλάδος ὅταν εἶναι καλῶς κατεσκευασμέναι ἀπέδειξεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολὺ προσοδοφόρος. Τελευταίως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἐπιληφθῆ καὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἡ προσωπική μου ἐντύπωσις ἀλλὰ καὶ τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι, ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν ταχεῖαν μεταφορὰν νὰ μὴ ἐξαρτώμεθα δηλαδὴ ἀπὸ τὰς σιδηροδρομικὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀπολύτως εἰς τὴν διάθεσίν μας, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἄλλο μέτρον μεταφορᾶς, οὔτε εἰς τοὺς σιδηροδρόμους οὔτε εἰς τὰ ἀτμόπλοια, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν μεταφορὰν ἐμπορευμάτων καὶ ἐπιβατῶν· ἡ δαπάνη δὲ προμηθείας δύο ἀεροπλάνων πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶναι πολὺ μικροτέρα. Ἐπειδὴ δὲ ἡ μεταφορὰ μπορεῖ νὰ γίνεται τὸ θέρος ὁπότε αἱ κλιματολογικαὶ συνθῆκαι ἐπιτρέπουν, συνιστῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας ἐξετάσουν τὸ ζήτημα ἰδιαιτέρως, διότι αἱ ἀγοραὶ καταναλώσεως τῶν Ἑλληνικῶν σταφυλῶν εἶναι τὸ Λονδῖνον καὶ τὸ Βερολῖνον.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε ὅμως πόσον ἀκριβαὶ εἶναι αἱ μεταφοραί;

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν καλέσετε τὸν ὑφυπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας θὰ σᾶς πληροφορήσῃ ὅτι γίνεται μεγίστη χρῆσις μεταφορᾶς ἐμπορευμάτων δι’ ἀεροπλάνου· θὰ ἴδετε ὅτι ἡ μεταφορὰ αὐτὴ εἶναι πολὺ πρακτική.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§51Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς διότι κατὰ τὰ τηλεγραφήματα ἡ καλλιέργεια τῶν βρωσίμων σταφυλῶν ἐπεξετάθη τελευταίως εἰς μέγιστον βαθμὸν καὶ ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν ὥστε θὰ φθάσωμεν πρὸ ἐκπλήξεων ἐὰν δὲν προφθάσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν μεταφορὰν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε δι’ ἀεροπλάνου εἴτε δι’ ἀτμοπλοίου.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§53Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν περυσινῶν ἀποστολῶν μᾶς ἄγουν εἰς μερικὰ διδάγματα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουν τὴν ἐνθάρρυνσιν, ὅτι τὸ προσεχὲς μέλλον θὰ ἔχωμεν καλλιτέραν ἐπιτυχίαν. Αἱ πλέον ἀτυχεῖς ἀποστολαὶ ὑπῆρξαν αἱ ἐκ τῆς Κορινθίας εἰς Μασσαλίαν, γενόμεναι ἀτμοπλοϊκῶς· αἱ καλλίτεραι δὲ ἀπὸ Πατρῶν εἰς Βρινδήσιον. Ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἕνα ἀτμόπλοιον τὸ ὁποῖον θὰ ἔκανεν αὐτὸ τὸ ταξίδι διὰ νὰ μεταφέρῃ ἀπὸ Πατρῶν εἰς Βρινδήσιον μετὰ βεβαιότητος θὰ μπορέσῃ κανεὶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιτυχίαν.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ ἀποστολαὶ εἰς τὴν Βιέννην ἀπέτυχον, διότι ὅταν ἐπῆγαν ἐκεῖ ἦσαν σάπια.

§55Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπέτυχον, διότι σιδηροδρομικῶς δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιτύχουν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς μᾶς ἀπασχολεῖ.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠρώτησα καὶ μοῦ εἶπαν ὅτι μία εἰδικὴ συσκευὴ ἐξ Ἰταλίας δηλαδὴ κιβώτια ξύλινα......

§57Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα· ἐπιτρέπει ὥστε ἡ μεταφορά των νά εἶναι καλλιτέρα. Μᾶς εἶπαν ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο μέσον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ὕφασμα τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὴν διατήρησιν τῶν καρπῶν. Εἶναι ὁλόκληρος συσκευή, εὑρισκόμεθα δὲ εἰς τὴν ὀργάνωσιν πάντως. Ὑποθέτω ὅτι ἐφέτος θὰ δυνηθῶμεν νὰ τά συσκευάζωμεν πολὺ καλλίτερον, ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου ποτοπωλῶν Τρικκάλων.

§59Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ποτοπῶλαι καὶ παραγωγοὶ οἰνοπνεύματος Τρικκάλων ὑπέβαλλον ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ μέτρα διὰ νὰ μετατραπῇ τὸ κρατοῦν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄδικον καὶ ἀποβαίνει ἐπὶ ζημίᾳ των. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι ὅταν ὁ φορολογούμενος ζητεῖ ἕνα ἄλλο σύστημα θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλει ἡ κοινὴ γνώμη, ἐφ’ ὅσον δὲν βλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν καὶ μέρη τινὰ τῆς Ἑλλάδος τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐναντίαν γνώμην, ἀλλ’ ἂς περιορισθῇ τὸ κρατοῦν σύστημα ἐκεῖ ὅπου τὸ θέλουν καὶ ἂς ἀλλάξῃ εἰς τὰ ἄλλα μέρη. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ διστάσῃ νά φέρῃ τὸ νομοσχέδιον τοὐλάχιστον διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλουν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ παλαιοῦ συστήματος τοῦ ἄλλοτε κρατήσαντος.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§61Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπανειλημμένως ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ἐδέησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα καὶ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ κατήργει τὸν νέον νόμον καὶ θὰ ἐπανέφερε τὸν παλαιὸν τοὐλάχιστον διὰ τὰς ἐπαρχίας μας, διότι ὁ νέος νόμος μετέβαλεν αὐτόχρημα τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς τῆς ἐπαρχίας μας εἰς λαθρεμπόρους. Ἐπίσης καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ χημείου, κ. Γαλόπουλος, μᾶς ἔδωκε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἡ ἄποψίς μας θὰ πραγματοποιηθῇ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἐντεῦθεν τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου πληθυσμὸς δηλαδὴ Στερεὰ Ἑλλὰς Θεσσαλία Ἤπειρος καὶ Μακεδονία, ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Κατόπιν μελέτης ἤχθημεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ καταθέσωμεν νομοσχέδιον ἐξουσιοδοτοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ Προεδρικοῦ διατάγματος, ὅπου ζητηθῇ τοῦτο ὑπὸ τῶν κοινοτήτων. Πάντως ὅμως τοῦτο θὰ συνοδευθῇ δι’ αὐξήσεως τῆς φορολογίας, ὥστε νὰ μὴ ὑποστῇ μείωσιν τὸ σχετικὸν κονδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§64Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. ὑπουργέ, ἔχει ὡριμάσει, διότι ὅπως σᾶς εἶπα καὶ τὴν ἄλλη φορὰ ἀρκεῖ νὰ ρίψετε μιὰ ματιὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον καὶ θὰ ἴδητε πόσοι ἄνθρωποι κατεδικάσθησαν, τὶ πρόστιμα ἐπλήρωσαν καὶ ἐμπῆκαν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ πόσοι ἀκόμη εἶναι ὑπόδικοι. Εἶναι μία κατάστασις τὴν ὁποίαν πρέπει ἀμέσως νὰ θεραπεύσωμεν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§66Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχω παρὰ νὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ὑποβολὴ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντοδίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§68Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ ἀποστείλητε μίαν ἐγκύκλιον ἑρμηνευτικὴν εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἐφορίας, διότι γίνεται μία κατάχρησις ἐκ μέρους τῶν καταδιωκτικῶν ὀργάνων ὥστε νὰ συλαμβάνωνται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν μὲ 25 δράμια οὖζο εἰς τὸ χωράφι των.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς».

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου. Ὅπως γνωρίζετε, κ. βουλευταί, πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ μερίμνῃ της πρὸς ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου τοῦ τε ἐκ σίτου καὶ ἀραβοσίτου, ἠλάττωσε γεναίως τὴν τιμὴν τοῦ ἀραβοσίτου. Τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν ἐπέβαλεν ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὑψηλὴ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου ἡ ὁποία προσήγγιζε τὴν τοῦ σίτου. Ἐφέτος συνέβη τὸ ἀντίθετον, ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου ἐξέπεσεν εἰς σημεῖον αὐτόχρημα ἐξευτελιστικὸν διότι ἡ παραγωγὴ ὑπῆρξε πλουσία, ἐσημειώθη δὲ καὶ ὑπερπαραγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, μεγάλα δὲ ἀποθέματα ὑπάρχουν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Διὰ τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ πρώτης Ἀπριλίου ἐπαναφέρεται ὁ παλαιὸς δασμὸς τοῦ ἀραβοσίτου τοῦ τε λευκοῦ καὶ τοῦ κιτρίνου. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνεται ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῶν γεωμήλων. Ὁ αὐτὸς λόγος ἐπιβάλλει τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἀπὸ ἑνὸς χρυσοῦ λεπτοῦ κατὰ κιλὸν εἰς τρία χρυσᾶ λεπτὰ τὸ ὁποῖον μετὰ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἀναβιβάζει τὸν δασμὸν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων γεωμήλων εἰς ἐννενήκοντα ἐννέα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Γνωρίζετε ὅτι μεγάλη ὑπάρχει κρίσις παραγωγῆς γεωμήλων ἐν Ἑλλάδι καὶ μεγάλα ἀποθέματα ὑπάρχουν κινδυνεύοντα νὰ σαπίσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένη ἡ προστασία τοῦ προϊόντος τούτου. Καταθέτω ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως κατὰ 20% τῶν παρεχομένων συντάξεων» Ὅπως ἐνθυμεῖσθε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχει γραφῆ πίστωσις σχετικὴ διὰ νέαν αὔξησιν καὶ ἐφέτος κατὰ 20% ὅλων τῶν συντάξεων γενικῶς. Δηλαδὴ ἐδώσαμεν 20% πέρυσιν καὶ 20% ἐφέτος, τὸ ὅλον 40% διὰ τοὺς λαμβάνοντας ἄνω τῶν 1000 δραχμῶν καὶ 50% διὰ τοὺς λαμβάνοντας κάτω τῶν 1000 δραχμῶν. Ἐπίσης καταθέτω ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συνομολόγησιν δανείου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα.» Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων εἶχεν προϋπολογισθῆ ποσὸν 22 ἑκατομμυρίων λιρῶν ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου συνολικῶς τουτέστι διὰ τὸν Ἀξιόν, τὸν Στρυμῶνα καὶ τὴν ὁδοποιΐαν. Μέσα δὲ εἰς αὐτὰ προεβλέπετο καὶ ἐνίσχυσις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐκ 500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐκ τοῦ δανείου τούτου ἐπραγματοποιήθη ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, τμῆμα ἐκ 4 ἑκατομμυρίων λιρῶν ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, κατὰ τὸν προπαρελθόντα Δεκέμβριον, τὸ ὁποῖον ἐξηντλήθη κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1929. Ἔκτοτε δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τὰ παραγωγικὰ ἔργα χρηματοδοτοῦνται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ θὰ χρηματοδοτοῦνται ἐπί τινας μῆνας ἀκόμη. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατασκευὴ τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ διὰ τοῦτο μεριμνῶμεν ὅπως μέχρι τῆς ἐπανόδου τῆς Βουλῆς, δυνηθῶμεν νὰ συνάψωμεν σύμβασιν δανείου δευτέρου τμήματος μέχρι 8 ἑκατομμυρίων λιρῶν πρὸς συνέχισιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Τὸ δάνειον τοῦτο θὰ συναφθῇ μὲ τόκον 6%, ζητοῦμεν δὲ ἐπίσης τὸ δικαίωμα νὰ συνάψωμεν σύμβασιν διὰ λῆψιν προκαταβολῆς ἀπέναντι τοῦ συναφθησομένου δανείου, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τούτου εἰς τὴν καταλληλοτέραν ἐποχήν. Διὰ τὴν καλλιτέραν ἐπιτυχίαν ζητοῦμεν ἐπίσης τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, τὰς ἀνεκδότους ὁμολογίας τοῦ 1914 ὡς ἐνέχυρον, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐγένετο. Καταθέτω ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4148». Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶχεν ἐπιβληθεῖ δασμὸς εἰδικὸς ὑπὲρ τοῦ ναοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου Πατρῶν. Διορθώνεται εἰς 2‰, διότι κακῶς εἶχε διατυπωθῆ οὕτω ἀνέφερε λ.χ. περὶ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ περιελάμβανε καὶ τὸν καπνὸν τὸ διαμετακομιζόμενον. Εἶναι τοπικὸς φόρος τοῦ ὁποίου διορθώνεται ἡ ἐσφαλμένη διατύπωσις καὶ λαμβάνεται πρόνοια νὰ ἐξαιρέσωμεν τὰ καπνά. Ἐπίσης καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ μειώσεως ἀμέσων φόρων». Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλὴ εἴχομεν καταθέσει εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἓν νομοσχέδιον προβλέπον περὶ τῆς μειώσεως ὡρισμένων ἀμέσων φόρων. Πλὴν τῶν φόρων τούτων ἡ Κυβέρνησις ἐπρότεινε τὴν μείωσιν καὶ ἄλλων ὅλας δὲ τὰς μειώσεις ταύτας ζητοῦμεν νὰ συγχωνεύσωμεν εἰς ἓν νομοσχέδιον ὅμοιον μὲ τὰ παλαιά, ὥστε νὰ ψηφισθοῦν ταυτοχρόνως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Οἱ παλαιοὶ ἦσαν: μείωσις τοῦ φόρου αἰγοπροβάτων τῶν χοίρων, ἡ ἀναστολὴ τοῦ φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ μείωσις τῶν φόρων ἐλαίων κλπ. Σήμερον προσθέτομεν μείωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν μερισμάτων τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Εἴχομεν μεριμνήσει περὶ μειώσεως τῶν φόρων ἐπὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν τῆς Γʹ κατηγορίας κατὰ 20%. σήμερον περιλαμβάνομεν καὶ τὰ μερίσματα. Τὴν μείωσιν ἐθεωρήσαμεν ἐπιβεβλημένην πράγματι πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς πασχούσης σήμερον βιομηχανίας καὶ χάριν ἐνθαρρύνσεως τοῦ κεφαλαίου. Διὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀποφυγῆς ἢ τοὐλάχιστον περὶ περιορισμοῦ καταστρατηγήσεων τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐσημειώθησαν. Δηλαδὴ εἰς τὸ παρελθὸν πολλάκις ἐγένοντο εἰκονικαί τινες πράξεις διὰ ν’ ἀποφευχθῇ ἡ πληρωμὴ τόκων. Διὰ δύο διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἀποκλείομεν τὴν εἰκονικότητα τῶν πράξεων αὐτῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 7 ἀπαλλάσσομεν τῆς φορολογίας τοὺς τόκους τοὺς ἀντιστοιχοῦντας πρὸς τὰς πιστώσεις τὰς ἐμβαζομένας ὑπὸ τῶν ἀλλοδαπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν εἰς τὰ ἐν τῷ ἡμεδαπῷ καταστήματα. Μέχρι τοῦδε ἐγεννᾶτο τὸ ζήτημα ἐὰν οἱ τόκοι τῶν πιστώσεων τῶν παρεχομένων ὑπὸ τῶν κεντρικῶν καταστημάτων εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι ὑποκαταστήματα ἔπρεπε νὰ φορολογοῦνται. Δὲν ἦτο τοῦτο ὀρθὸν, διότι δὲν προήρχοντο αἱ πιστώσεις ἐκ τῶν ἰδίων κεφαλαίων, ἀλλ’ ἐκ τῶν καταθέσεων διὰ τὰς ὁποίας τὰ κεντρικὰ καταστήματα πληρώνουν καὶ αὐτὰ τόκους. Ἑπομένως δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ πληρώνουν τόκους τὰ ὑποκαταστήματα διὰ τὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἀπαλλάσσομεν. Ἀλλὰ ὁρίζομεν ὅτι τὸ ἐπιτόκιον δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι κατώτερον τοῦ ἐπισήμου προεξοφλητικοῦ τόκου τῆς χώρας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ κεντρικὸν κατάστημα, διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν νὰ κερδίζουν εἰς βάρος τῆς χώρας πρὸς τούτοις δὲ περιορίζομεν τὴν ἀπαλλαγὴν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῶν πιστώσεων τὸ ἀντιστοιχοῦν κατὰ τεκμήριον εἰς τὰς καταθέσεις τοῦ κεντρικοῦ. Ἡ διάταξις δὲ αὕτη κύριοι, ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται διὰ τὴν προσέλκυσιν τοῦ κεφαλαίου. Ἐπίσης ὁμοία ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ τοκόσημα γίνεται ὑπὲρ τῶν ἐμπορικῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνουν οἱ ἔμποροι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχε διάταξις σαφῶς καθορίζουσα ὅτι τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ἐπὶ πιστώσει εἰσαγόμενα, ἔπρεπε κυρίως νὰ ὑπολογίζωνται εἰς τὸ κόστος αὐτῶν μὲ τὸν τόκον των συμπεριλαμβανόμενον. Πολλάκις ὑπελογίζετο χωριστὰ ὁ τόκος ὡς πρόσοδος καὶ ἐφορολογεῖτο. Τοῦτο ἦτο ἄδικον καὶ τὸ διορθώνομεν σήμερον. Ἐπίσης δι’ ἑτέρας διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλλάσσεται πάσης φορολογίας δάνειον ἐκδιδόμενον δι’ ὁμολογιῶν ἡμεδαπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς βιομηχανίας. Τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο ἐπίσης ἐπιβεβλημένον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς βιομηχανίας, διότι πράγματι τὸ καλλίτερον μέσον θεραπείας τῆς πασχούσης βιομηχανίας, θὰ εἶναι ἡ προμήθεια εὐθηνῶν καὶ ἐπαρκῶν κεφαλαίων, εἶναι δὲ προφανὲς ὅτι εἰς τὴν προμήθειαν αὐτὴν ἐπαρκῶν καὶ φθηνῶν κεφαλαίων θὰ συντελέσῃ σοβαρῶς ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ πάσης φορολογίας τῶν προσόδων ἐκ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9 παρέχομεν εὐκολίας εἰς τὸν φόρον τῶν πληρωμάτων τῶν πλοίων, Ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος νόμου ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ πλοιοκτῆται νὰ παρακρατοῦν τὸν φόρον τὸν ἀντιστοιχοῦντα εἰς τὰ μισθώματα καὶ τῶν ναυτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν πλοίων των. Ἀλλὰ διὰ τοὺς ναύτας καὶ ἐν πολλοῖς καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἶναι βέβαιον ὅτι τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ 1925 δὲν ἐγένετο καμμία παρακράτησις ἐπειδὴ πράγματι ἦτο δύσκολον νὰ γίνῃ ἡ παρακράτησις αὕτη προκειμένου κυρίως περὶ τῶν πληρωμάτων τῶν ναυτῶν, οἵτινες ναυτολογοῦνται ἐνίοτε εἰς τοὺς λιμένας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐνομίσαμεν ὡς ἐκ τούτου ἐπιβεβλημένον νὰ μεταβάλωμεν ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον τὸν νόμον τοῦτον καὶ διὰ τὸ παρελθὸν ἀκόμη καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὰ πλοῖα φόρον, ὄχι πλέον ἐπὶ τῶν μισθωμάτων τῶν ναυτῶν ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν μισθωμάτων τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπολογιζομένων ἀναλόγως τῆς χωρητικότητος τοῦ πλοίου. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου ἄρθρου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως θεραπευθῇ διὰ διατάγματος τὸ ἄτοπον ὅπερ παρετηρήθη συχνάκις εἰς τὴν φορολογίαν μερισμάτων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Παρετηρήθη δηλαδή, ὅτι ἐνῷ ἀνώνυμαί τινες ἑταιρεῖαι εἶχον προσόδους ἐπὶ μερισμάτων ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ἅτινα ἐφορολογοῦντο κατὰ τὴν διανομὴν τοῦ μερίσματος ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἐκείνης, αἱ πρόσοδοι αὗται ἐφορολογοῦντο ἐκ νέου καὶ ἐπὶ τῆς νέας ἑταιρείας. Πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἀτόπου τούτου ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξουσιοδότησιν, ὅπως διὰ διατάγματος κανονίσωμεν τὶ ποσοστὸν πρέπει νὰ ἐκπίπτει ἐκ τοῦ φόρου τοῦ μερίσματος τῆς ἑταιρείας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πρόσοδον ταύτην, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία μεταξὺ τοῦ συνόλου τῶν κερδῶν τοῦ διανεμομένου μερίσματος. Τὴν ἀναλογίαν ταύτην θὰ κανονίσωμεν διὰ τοῦ διατάγματος. Ἐπίσης διὰ νὰ ἀποφύγωμεν ἄτοπον τὸ ὁποῖον τὸν τελευταῖον καιρὸν συχνὰ παρετηρήθη, τὸ τῆς ἀνωνυμοποιήσεως ἑταιρειῶν κυρίως οἰκογενειακῆς φύσεως, τῶν ὁποίων ἡ ἀνωνυμοποίησις οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἐπιδιώκει παρὰ μόνον τὴν ἀποφυγὴν τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου ἀκόμη δὲ καὶ τὴν διαφυγὴν τοῦ φόρου κληρονομίας, ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα ὅπως διὰ τὰς μετὰ τὴν 1 Ἀπριλίου 1926 συσταθείσας ἀνωνύμους ἑταιρεία ἰσχύει φορολογία οὐχὶ ἐπὶ τοῦ μερίσματος ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν κερδῶν, ὅπως ἰσχύει καὶ ἐπὶ τῶν ἀλλοδαπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 12 καὶ 13 καταργεῖται ἕνα σύστημα ὑπάρχον μέχρι τοῦδε τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὴν ἠθικὴν ἀντίληψιν τοῦ Κράτους, τὸ σύστημα τῆς ἀμοιβῆς τῶν καταγγελόντων ἀποκρύψεις φορολογικὰς ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων. Νομίζω ὅτι ἠθικὴ ἄποψις ἐπιβάλλει νὰ καταργήσωμεν τὸ σύστημα αὐτό, καὶ τὸ καταργοῦμεν.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ διατηροῦν· καὶ προχθὲς διάβαζα σχετικῶς εἰς τοὺς Τάϊμς τοῦ Λονδίνου.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνομεν ἐπίσης πρόνοιαν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, ὅτι διὰ τὸ παρελθὸν οἱ μηνυταὶ δύνανται νὰ λαμβάνουν τὸ ποσοστὸν οὐχὶ ἐπὶ τοῦ τυχὸν βεβαιωθέντος φόρου ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ εἰσπραχθέντος πράγματι ὑπὸ τοῦ δημοσίου. Διότι δυνατὸν νὰ καταγγέλλεται μία παράβασις φόρου ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων ἡ ὁποία καὶ θ’ ἀπεδεικνύετο ἀλλὰ δὲν θὰ εἰσεπράττετο καὶ οὕτω ἐκινδύνευε νὰ καταδικασθῇ τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ 3 ἑκατομμύρια εἰς τὸν καταγγείλαντα χωρὶς νὰ εἰσπράξῃ ἀναλόγως. Ὀρθὸν λοιπὸν εἶναι ἐφ’ ὅσον εἰσπράττεται ὁ φόρος ἐπὶ τοσοῦτον νὰ πληρώνεται τὸ δικαίωμα τοῦ μηνυτοῦ ὑπὸ τοῦ δημοσίου. Κατατίθεται ἐπίσης ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας συνολικῆς προσόδου. Εἶναι γνωστὰ τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἐγέννησεν ἡ μέχρι τοῦδε ἐφαρμογὴ τοῦ φόρου τούτου, καὶ διὰ τὰ βαρέα ποσοστὰ ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ εἶδος τῆς ἐρεύνης εἰς τὴν ὁποίαν προέβαινον τὰ φορολογικὰ ὄργανα διὰ νὰ ἐκτιμήσωσι τὸ εἰσόδημα τῶν προσόδων ἐκείνων καὶ ἰδίως τῶν προσώπων ἐκείνων τῶν ὁποίων αἱ πρόσοδοι δὲν ἐξευρίσκοντο ὅλαι εἰς τὴν ἀναλυτικὴν φορολογίαν. Διὰ τοῦ νέου συστήματος ἐλαττοῦται μὲν σημαντικῶς ἡ κλίμαξ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καθιεροῦται τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου. Τριπλασιάζεται τὸ ἐνοίκιον ἄν πρόκειται περὶ ἐνοικίου οἰκίας ἐκτὸς τοῦ ἐνοικιοστασίου, πενταπλασιάζεται ἐὰν πρόκειται περὶ οἰκίας εὑρισκομένης ὑπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον, προσαυξάνεται δὲ κατ’ αὐτοκίνητον καὶ κατὰ θαλαμηγόν. Ἐννοεῖται ὅτι εἰς τὸ ἐνοίκιον λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἐνοίκιον τῶν τυχὸν ἐπαύλεων ἢ ἄλλων παραρτημάτων τὰ ὁποῖα τυχὸν μεταχειρίζονται. Ἐπίσης μεταβάλλεται ἡ κλίμαξ διὰ τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου δηλαδὴ πενταπλασιάζεται διὰ τὰ μεταξὺ 120–180 χιλιάδων δραχμῶν ἐτήσια ἐνοίκια. Ἐξαπλασιάζεται διὰ τὰ ἐνοίκια ἀπὸ 180–220 χιλιάδων δραχμῶν· καὶ ὀκταπλασιάζεται πέραν τῶν 220 χιλιάδων δραχμῶν. Αἱ τροποποιήσεις αὗται καθιστοῦν πράγματι, κύριοι βουλευταί, τὸν φόρον τοῦτον ἀληθῶς ἀνώδυνον. Ἐλπίζομεν ὅτι δὲν θὰ ἀκουσθοῦν ἐν τῷ μέλλοντι παράπονα διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι αἱ μειώσεις αὗται δικαιολογοῦνται ὑπὸ τοῦ κεντρικοῦ προγράμματος τῆς ἐνθαρρύνσεως τοῦ κεφαλαίου. Ἐπίσης καταθέτω νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας ἐπιτηδεύματος». Ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ 1926 διὰ νόμου ἐχωρίσθη ἡ φορολογία καθαρᾶς προσόδου μέχρις 150 χιλιάδων δραχμῶν εἰσοδήματος καὶ ὑπήχθη εἰς τὸν φόρον τὸν καλούμενον ἐπιτηδεύματος. Πολλὰ παράπονα ἐγεννήθησαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου τούτου, καὶ διότι ἡ κλίμαξ ἦτο κατά τι βαρεῖα ἀλλὰ καὶ διότι εἶχεν ἀποτόμους μεταπτώσεις. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐλαττοῦνται τὰ ποσοστὰ τῆς κλίμακος, σοβαρώτατα ἀφ’ ἑτέρου δὲ αὐξάνεται τὸ ὅριον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐφαρμόζεται ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος ἀπὸ 150 χιλιάδες εἰς 380 χιλιάδες. Τοῦτο ἀνταποκρίνεται εἰς ἐπιθυμίαν τῶν φορολογουμένων ἐκφρασθεῖσαν εἰς τὴν μεγάλην φορολογικὴν ἐπιτροπὴν ἀλλὰ εὐκολύνει καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία ἀπαλλάσσεται πλέον τοῦ ἐλέγχου τῆς καθαρᾶς προσόδου διὰ τὴν 4ην κατηγορίαν μέχρι 300 χιλιάδων εἰσοδήματος καὶ οὕτω ἐλαττώνονται αἱ περιπτώσεις τῶν παραπόνων τὰ ὁποῖα πολλάκις ἐγεννήθησαν ἐκ μέρους τῶν φορολογουμένων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν εἰς μίαν τάξιν, τῶν 150 χιλιάδων, ἀλλ’ εἶχον εἰσόδημα ἀνώτερον καὶ ὑφίσταντο διπλοῦν ἔλεγχον, τὸν ἔλεγχον τῆς κατατάξεως εἰς τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος ἀλλὰ καὶ τὸν ἔλεγχον διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὸ πέραν τῆς κατατάξεως εἰσόδημα. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου κανονίζονται καὶ διάφοροι τροποποιήσεις φορολογικαὶ τῶν κερδῶν τῶν καπνεμπορικῶν ἐπιχειρήσεων τῶν ἀσχολουμένων εἰς ἐξαγωγὴν καπνοῦ. Ἡ τροποποίησις τῆς φορολογίας τῶν ἐξαγωγικῶν ἐπιχειρήσεων καπνοῦ καθορίζεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 19 παράγραφος 4 τοῦ νόμου περὶ φορολογίας καθαρῶν προσόδων καθ’ ἣν καθορίζεται τὸ συνολικὸν κέρδος τῶν ἐπιχειρήσεων ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἰς πολλὰς δυσκολίας προσέκοψεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου, ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν νὰ λάβωμεν ἕνα συντελεστὴν ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ κόστους τῆς ἐξαγωγῆς παριστῶντα τὸ κατὰ τεκμήριον κέρδος τοῦθ’ ὅπερ ἀνταποκρίνεται καὶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ καπνεμπορικοῦ κόσμου. Οὕτω αἱ καπνεμπορικαὶ ἐπιχειρήσεις αἱ ἐξάγουσαι καπνὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ πληρώνουν κατὰ τεκμήριον Φ.Κ.Π. ἀπὸ 15 λεπτὰ ἕως 60 κατ’ ὀκᾶν, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κρίσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς. Νομίζω δὲ ὅτι τοῦτο θὰ διευκολύνῃ κατὰ πολὺ τὸν ἐμπόριον τῶν καπνῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν κειμένων διατάξεων δὲν ἀπεκόμισε τίποτε τὸ δημόσιον διότι διὰ διαφόρους λόγους δὲν κατώρθωσε μέχρι τοῦδε νὰ βεβαιώσῃ τοὺς φόρους τῶν παλαιῶν χρήσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων. Αὐταὶ εἶναι αἱ κυριώτεραι διατάξεις τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα καταθέτω καὶ τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως περιβάλῃ διὰ τῆς ψήφου της. Ἔχω ἐπίσης τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν μεταβολάς τινας ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τῆς ἐπερχομένης χρήσεως 30–31, μεταβολὰς ἀφορώσας καὶ τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα αὐτοῦ. Αἱ μεταβολαὶ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, κύριοι βουλευταί, περιέχουν μειώσεις τὰς ὁποίας κατέστησαν ἀναγκαίας τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἰσηγήθην, μειώσεις ἐκ τῆς προβλεπομένης ἀποδόσεως φόρων αἵτινες μειώσεις δὲν ἠδύναντο νὰ προβλεφθῶσι κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου περιέχουν ὡρισμένας αὐξήσεις τῶν ἐσόδων. Τὰς μεταβολὰς ταύτας κατέστησεν ἀναγκαίας ἡ προϊοῦσα ἐκτέλεσις τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ 1929–1930, διότι ὡς εἶναι γνωστὸν αἱ προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς βʹ ἑξαμηνίας τῆς χρήσεως 1930–1931 ἐστηρίχθησαν ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–1930. Ἡ δευτέρα ἑξαμηνία τῆς νέας χρήσεως 1930–1931 προεβλέπετο ὅτι θὰ εἶναι οἵα ἡ δευτέρα ἑξαμηνία τῆς χρήσεως 1929–1930. Ἑπομένως αἱ μεταβολαὶ τὰς ὁποίας ἡ ἐξέλιξις τῆς ἐκτελέσεως τῆς χρήσεως 1929–1930 κατέδειξε, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν 1930–1931. Ποῖαι εἶναι αἱ μετοβολαί, ἀναφέρω....

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μᾶλλον εἴχετε στηριχθῆ εἰς τὰ ποτελέσματα τοῦ 1928–1929.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἄποψις φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως εὔλογος, ἀλλὰ ἐκ πρώτης ὄψεως. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ καταρτισθεὶς προέβλεπε διὰ μὲν τὴν πρώτην του ἑξαμηνίαν τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν τοῦ 1929– 1930, διὰ δὲ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν του τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ 1929–1930, ἡ ὁποία πάλιν προεβλέπετο ὁμοία πρὸς τὴν βʹ ἑξαμηνίαν τοῦ 1928–29 ἡ ὁποία καὶ μόνη ἦτο τότε γνωστή. Τώρα ἐφ’ ὅσον ἡ δευτέρα ἑξαμηνία τοῦ 1929–1930 δὲν ἐξελείχθη ὅπως ὑπολογίζετο ἀλλ’ ἔχει διαφοράς τινας, αἱ διαφοραὶ αὗται πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Τώρα αἱ μειώσεις τῶν ἐσόδων τὰς ὁποίας προβλέπομεν καὶ τὰς ὁποίας νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1930–1931 εἶναι αἱ ἑξῆς: Ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τῶν κινητῶν ἀξιῶν 30 ἑκατομμύρια, τὴν μείωσιν αὐτὴν καθιστᾷ ἐπιβεβλημένην καὶ ἡ μείωσις τῆς φορολογίας τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ παρατηρουμένη ἐλάττωσις τῶν κερδῶν. Ἐπίσης κατὰ 20.000.000 ἐλάττωσιν προβλέπομεν ἐκ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ἐκ τῆς ἐπιεικοῦς διαρρυθμίσεως αὐτοῦ, 95 ἑκατομμύρια προβλέπομεν ἀπὸ τὸν τελωνιακὸν δασμὸν τῆς εἰσαγωγῆς, 18.000.000 ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ. Εἰς ταῦτα πρέπει νὰ προστεθοῦν τὰ πρόσθετα δέκα δεκατημόρια 21.300.000 διὰ τοὺς ἀμέσους καὶ 30.200.000 διὰ τοὺς ἐμμέσους. Ἐπίσης κατὰ 16.000.000 πρέπει νὰ μειωθοῦν αἱ πρόσοδοι ἐκ τόκων κεφαλαίων δημοσίου, διότι ἐν τῷ μεταξὺ παρελάβομεν ὡς γνωρίζετε τελευταίως, ἀπέναντι τοῦ τμήματος τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμάτων τῶν προϋπολογισμῶν, παρελάβομεν 1.600.000 λίρας τῶν ὁποίων ὁ τόκος βέβαια δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν χρῆσιν 1930–1931. Ἐπίσης προβλέπομεν μείωσιν κατὰ 9.000.000 ἀπὸ τὰ κέρδη τοῦ δημοσίου, ἐκ τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἡ μείωσις αὐτὴ δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα διότι τὰ κέρδη ταῦτα διατίθενται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν χρεῶν καὶ ἄρα λογιστικῶς ἀναγράφονται. Ἐπίσης ἔχομεν μείωσιν λογιστικὴν τῶν ἀπολήψεων ἀπὸ τὸ ταμεῖον δασῶν τῆς ἀνωτέρας γεωπονικῆς σχολῆς διότι κατηργήσαμεν τὴν σχετικὴν διάταξιν· ἀλλὰ ἴσον ποσὸν ἀποκόπτομεν καὶ ἀπὸ πιστώσεις βαρυνούσας τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ αἱ ὁποῖαι πιστώσεις θὰ βαρύνουσι τὸ ταμεῖον δασῶν· ἄρα καὶ αὐτὰ εἶναι φύσεως λογιστικῆς. Τώρα ὑπάρχουν καί τινες αὐξήσεις.

§75Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς τὶ ποσὸν ἀνέρχονται αἱ φορολογικαὶ μειώσεις;

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ φορολογικαὶ πτώσεις θέλετε νὰ εἴπητε· ἀνέρχονται εἰς 268.600.000. Τώρα ἐξ αὐτῶν θὰ ἀναγράψωμεν αὐξήσεις τινὰς ἐπὶ μεγαλειτέρων ἀποδόσεων φόρων, ἀποδόσεις, τὰς ὁποίας ἐπίσης ἀπέδειξεν ἡ προϊοῦσα ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀσφαλεῖς. Ἐκ τῶν φόρων κέντρων διασκεδάσεως, πολυτελείας καὶ δημοσίων θεαμάτων 25.000.000.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ τὸν ἀλλάξετε τὸν νόμον αὐτόν; θὰ τὸν ἀφήσετε ἔτσι;

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ναὶ. Ἀπὸ τὴν συμμετοχὴν τοῦ δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τοῦ ταμείου παρακαταθηκῶν 2.400.000. Ἀπὸ διάφορα ἔσοδα τῆς διοικήσεως δημοσίων κτημάτων 6.000.000. Ἔπειτα ἔχομεν ἐπίσης αὐξήσεις ἐκτάκτων ἐσόδων ἐκ πωλήσεων παλαιῶν ἀργυρῶν καὶ χαλκίνων κερμάτων 14.000.000 πέραν τοῦ τότε ὑπολογισθέντος ποσοῦ. Ἔσοδα 25.000.000 ἐκ τῆς νίκης τὴν ὁποίαν εἴχομεν κατὰ τὴν διαιτησίαν μεταξὺ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἑταιρείας Ὀθωμανικῶν σιδηροδρόμων. Ἀφαιρουμένων τῶν αὐξήσεων τούτων μειώσεις τῶν ἐσόδων ἀνέρχονται εἰς 224.800.000. Θὰ ἔπρεπε συνεπῶς νὰ μειωθοῦν καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ καμμία μεταβολὴ εἰς τὸ ἰσοζύγιον αὐτοῦ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐννοεῖται τῶν αὐξήσεων (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων προβλέπεται καὶ ἐνίσχυσις τοῦ ἀποθεματικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέρχεται ἀπὸ 400 εἰς 450 ἑκατομμύρια. Αἱ πρὸς ἀντιστάθμισμα τῶν μειώσεων τούτων ἀντίστοιχοι μειώσεις τῶν ἐξόδων ἀναγράφονται λεπτομερῶς εἰς τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον καταθέτω. Σπουδαιοτέρα ἐκ τούτων εἶναι ἡ διαγραφὴ τῶν 160.000.000 τὰ ὁποῖα ἀνεγράφοντο ὡς πρόβλεψις περαιτέρω βελτιώσεων τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι προβαίνουσα εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως ταύτης, ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν πληρεστάτῃ τάξει, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ μετὰ τὴν πρώτην ἐξ 150 ἑκατομμυρίων περαιτέρω ἐνίσχυσις πρὸς βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐξηρτήθη πάντοτε ἀπὸ τὴν ἀντοχὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦτο ὅταν ὑπεβάλαμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1930–31, ἐσκέφθημεν ἐπὶ πολὺ ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωμεν τὴν πίστωσιν αὐτήν. Κατελήξαμεν δὲ νὰ τὴν ἀναγράψωμεν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι ἡ ἐξέλιξις τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ 1929–1930 εἶχε τοιαύτην ὑπεραπόδοσιν ἐπὶ τῶν προβλεπομένων, ὥστε οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ πείσῃ τοὺς ὑπαλλήλους ὅτι ἡ μὴ ἀναγραφὴ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ εἰς τὰς πιστώσεις δὲν ὠφείλετο εἰς ἔλλειψιν καλῆς θελήσεως, εἰς ἔλλειψιν προθυμίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἀναγράψαντες τὴν πίστωσιν ταύτην εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἔσχομεν τὴν πρόνοιαν νὰ διατυπώσωμεν ρητὴν ἐπιφύλαξιν διὰ τὴν πραγματοποίησιν αὐτῆς, τονίσαντες ὅτι ἡ πίστωσις αὐτὴ θὰ πραγματοποιηθῇ μόνον ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποδείξῃ ὅτι ἀκινδύνως καὶ ἀφόβως δύναται νὰ βαστάσῃ αὐτὴν ὁ προϋπολογισμός. Ἐπειδὴ δὲ ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις δὲν ἀπεδείκνυεν, ὅτι δύναται νὰ βαστάσῃ καὶ τὴν δαπάνην ταύτην ἀκινδύνως ὁ προϋπολογισμός, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ περικόψῃ ταύτην. Ἤκουσα τὴν ἀπορίαν: διατὶ περικόπτετε τὴν δαπάνην ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ περισσεύματα; Ἡ ἀπορία αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἤκουσα διατυπωμένην καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, στηρίζεται προφανῶς εἰς παρεξήγησιν ἢ μᾶλλον εἰς σύγχισιν τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ μέλλοντος προϋπολογισμοῦ. Ὁ παρὼν προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ περίσσευμα. Ἀλλ’ ὁ παρὼν προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–30 ἐξεπλήρωσε τὴν ἣν ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν. Ἔδωκε τὰ 80.000.000 τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη. Τὰ 160.000.000 πρόκειται νὰ βαρύνουν τὸν νέον προϋπολογισμόν, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἶπα ποτὲ ὅτι θὰ ἔχῃ περίσσευμα. Καὶ θὰ ἦτο ὄχι σοβαρὸν νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἔχῃ περίσσευμα πρὶν ἀρχίσῃ κἂν ἡ ἐκτέλεσίς του. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω εἶναι ὅτι θὰ ἔχῃ πάντοτε τὸ ἰσοζύγιόν του ἐξησφαλισμένον καὶ ὅτι σήμερον, ἐλαφρυνόμενος ἀπὸ δαπάνας ἀρκετὰς καὶ ἔχων ἐνισχυμένον τὸ ἀποθεματικόν του διὰ 50.000 ἀκόμη εἶναι εἰς θέσιν νὰ διατηρήσῃ τὸ ἰσοζύγιόν του ἀπολύτως ἠσφαλισμένον καὶ νὰ προασπίσῃ αὐτὸ καὶ κατὰ δυσμενῶν ἀπροόπτων συνθηκῶν. Τοῦτο μόνον λέγω. Τὰ περισσεύματα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον θὰ ὑπάρξουν, θὰ τὸ δείξῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–31. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερὲς σημείωμα τῶν ἐπιφερομένων μεταβολῶν εἰς τὰ ἔκτακτα καὶ τακτικὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ ὁρισμοῦ. Προσθέτω ἀκόμη ὅτι σήμερον ὅπως διερρυθμίσθη ὁ προϋπολογισμὸς τὰ ἔσοδά του προβλέπονται ὀλιγώτερα τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα θ’ ἀποδώσῃ ἡ χρῆσις τοῦ 1929–30, τῶν 92.000.000 δηλαδὴ Στηρίζομεν τὸν προϋπολογισμὸν τὸν νέον εἰς προβλέψεις ἐλάσσονας τῶν ἐσόδων τῶν σημερινῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἰς προβλέψεις ἐσόδων μεγαλειτέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–29, μόνον κατὰ 85.000.000. Ἑπομένως νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ διατηρηθῇ ἀκλόνητον καὶ ἀπέναντι ἀκόμη ἀντιξόων συνθηκῶν.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μόνον τὰ 160.000.000 ἐκπίπτετε;

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι καὶ ἄλλα, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ κατατιθέμενον σημείωμα. (χειροκροτήματα).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν Ν. Δ. «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3464 περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων λεωφορείων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§82Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ἐπειδὴ ἔχω ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσαν ἐργασίαν, νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας παροχῆς βοηθήματος πρὸς νοσηλείαν ἀπολυομένων φυματικῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§86Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι σήμερον ἐνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ διενεμήθη πρὸ ὀλίγου, εἶναι δὲ σοβαρώτατον τὸ ζήτημα διότι πρέπει νὰ γίνῃ κἄποιος σχετικὸς ἔλεγχος. Πρὸ ὀλίγου ἐζήτησα σχετικὰ στοιχεῖα καὶ καταγίνομαι εἰς τὴν μελέτην τῶν τῶν στοιχείων. Εἶναι τὸ πρᾶγμα ἄξιον ἐνδιαφέροντος, διότι πρόκειται περὶ δαπάνης 30 ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 21 ἑκατομ. παίρνουν οἱ βουλευταί· περισσεύουν ἐννέα.

§88Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔστω.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ λέγετε τότε 30 ἑκατομμύρια; Διὰ τὴν ἐντύπωσιν;

§90Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ζητῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον, ὁπότε θὰ εἴμεθα παρεσκευασμένοι νὰ συζητήσωμεν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 16 Ἰουλίου — 8 Αὐγούστου 1926 περὶ πληρωμῆς καθυστερουμένων δαπανῶν ἐξωτερικῆς διακοσμήσεως τοῦ ὑπουργείου Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Ἰωάννου Κ. Μαρούδη κληροδοτηθείσης περιουσίας πρὸς εὔρυνσιν καὶ διαρρύθμισιν τοῦ εἰς Παραλίαν Ἄστρους διδακτηρίου καὶ μικτοῦ διταξίου δημοτικοῦ σχολείου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4367 περὶ τῶν Διδασκαλείων τῶν Νηπιαγωγῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κειμένων διατάξεων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βερδέλης.

§92Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθησαν αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τροποποιήσεις τῶν περὶ ὁδοποιΐας νόμων, ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὁμολογουμένως πολλαὶ ἀπὸ τὰς προτεινομένας διατάξεις θὰ ἔχωσιν εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας ἐν γένει ἐν Ἑλλάδι, οὐχ’ ἧττον ὅμως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλεν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ ἐξετάσῃ βαθύτερον τὸ ζήτημα ἐν γένει τῆς ὁδοποιΐας ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰδικῶς ἐζήτησε νὰ μάθῃ, κατὰ πόσον οἱ ὑφιστάμεναι ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας νόμοι ἐφαρμόζονται. Ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι εὐτυχῶς ἀρκετὰ πλήρης καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἐπισταμένως. Δὲν ἀναφέρω τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διότι φυσικὰ ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐνδιαφέρεται.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον διὰ νὰ εἶναι ἐν τάξει.

§94Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Μάλιστα, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει εὑρισκόμεθα ἐν διαφωνίᾳ πρὸς τὸν νόμον.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀπορροφᾷ τὰ ἔσοδα τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς βενζίνης.

§96Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ παρατήρησις τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἐσκόπει νὰ θίξῃ τὴν ὑφ’ ὑμῶν διαχείρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι σύμφωνος μαζύ σας, ὅτι καταβάλλεται σήμερον μία ἐξαιρετικὴ προσπάθεια διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἐν Ἑλλάδι. Δυστυχῶς, ὀφείλω νὰ σᾶς τονίσω, διὰ νὰ ἠξεύρουν καὶ οἱ παρόντες ἐδῶ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅτι ἐνῷ καταβάλλεται μία μεγίστη προσπάθεια πρὸς κατασκευὴν νέων ὁδῶν, ἔχουν ἐξ ἄλλου τελείως παραμεληθῆ ὅλαι αἱ ὑφιστάμεναι ὁδοὶ τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἀγαθὸν μιᾶς νέας Συγκοινωνίας εἶναι ἀσφαλῶς ἕνα πρᾶγμα πολὺ εὐχάριστον, ἀλλ’ ἡ στέρησις μιᾶς ὑφισταμένης Συγκοινωνίας εἶναι κάτι τὶ τὸ τραγικόν. Ἐὰν δὲ διαμαρτυρώμεθα ὅλοι, εἶναι διότι εὑρισκόμεθα πρὸ ὑφισταμένων ὁδῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τελείως παραμεληθῇ. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ νομίζωμεν ὅτι ἐργαζόμεθα ὑπὲρ τῶν συγκοινωνιῶν ὅταν ἀφήνωμεν νὰ καταστρέφωνται ὑφιστάμεναι σήμερον ὁδοί. Θὰ ἐπεκταθῶ ἀκόμη, κ. Πρόεδρε. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι πέρυσι εἶχον λάβει καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας καὶ σᾶς εἶχον εἴπει: νὰ θέσωμεν ὡς προγραμματικὴν ἀρχὴν τὴν κατασκευὴν μονίμων μόνον ὁδῶν, διότι δυστυχῶς κατελήξαμεν νὰ μετατρέψωμεν ὁλόκληρον ἐκεῖνο τὸ πρόγραμμα τῆς ὁδοποιΐας καὶ δὴ νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν εὐθηνῶν ὁδῶν ἐκ σκύρων. Τὸ ἀποτέλεσμα—ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω—τῆς σπατάλης τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, εἶναι, ὅτι θὰ κατασκευάσωμεν χιλιάδας χιλιομέτρων ὁδῶν τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συντηρήσωμεν, ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ προϋπολογισμός μας εἶναι πολὺ μικρὸς ἐν σχέσει μὲ τὰς χιλιάδας χιλιομέτρων ὁδῶν ποὺ κατασκευάζομεν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι καλλίτερον, νὰ σταματήσωμεν νὰ κατασκευάσωμεν ὁδοὺς, τὰς ὁποίας μετὰ τὴν ἀποπεράτωσίν των δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ συντηρήσωμεν.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, συχνὰ ἀπευθύνεται τὸ παράπονον κατὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἐκτελεῖ τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη ὁ φόρος τῆς βενζίνης, δηλαδὴ δὲν ἀποδίδει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται ἐξ αὐτῆς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Ἀλλ’ ὅπως παρετήρησε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἑρμιονίδος, ἐδαπανήθησαν ἐφέτος διὰ τὴν ὁδοποιΐαν 540 ἑκατομμύρια δραχμαί. Ἠμπορεῖ κανείς, νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἀνεπαρκές, ἡ κατασκευὴ ὅμως τῶν νέων ὁδῶν ἔλαβε χώραν, κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας. Δὲν προεβλέπετο τότε νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττωμεν ἀπὸ τὸν φόρον τῆς βενζίνης, θὰ τὸ διεθέταμεν μόνον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπειδὴ δ’ ἔκτοτε προσετέθησαν καὶ ἄλλαι δαπάναι, ἦτο φυσικόν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ διαθέσῃ περισσότερα ποσὰ δι’ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας. Τώρα αἱ ἀνησυχίαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συντηρήσωμεν τοὺς δρόμους, δὲν πιστεύω, νὰ εἶναι βάσιμοι, διότι εἶναι φανερόν, ὅτι πρέπει καὶ τοὺς νέους δρόμους, νὰ κάμωμεν καὶ τοὺς παλαιοὺς νὰ συντηρήσωμεν. Ἂς χρησιμοποιήσωμεν τὸ ποσοστὸν ἀπὸ τὸν φόρον τῆς βενζίνης μόνον διὰ τοὺς παλαιοὺς δρόμους. Αὐτοὺς τοὺς μῆνας διερχόμεθα μεγάλας οἰκονομικὰς δυσχερείας. Ἠκούσατε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἔχομεν εἰς τὰ ἔσοδα 20.000.000 ὀλιγώτερα, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ρυθμὸς δὲν δύναται νὰ βαστάσῃ ἐπὶ μακρόν, θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἴδωμεν αὐξανόμενα τὰ εἰσοδήματα. Ἂν φανῶμεν συνετοί, ἂν δὲν ἀναλάβωμεν δαπάνας ὑπερτέρας τῶν δυνάμεών μας, ἂν ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι φανερὸν ὅτι θὰ μᾶς δοθοῦν ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ συντηρήσωμεν τὸ δίκτυον τῶν δρόμων, τὸ ὁποῖον σήμερον κατασκευάζεται. Τώρα ἂν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν δρόμους μὲ μακάσφαλτον ἢ τίποτε ἄλλο, αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἁρμόδιος νὰ τὸ εἴπῃ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγετε ὅτι δὲν μεριμνῶμεν ἀφοῦ 540.000.000 ἐφέτος διετέθησαν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§99Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καίτοι ὅμως αἱ δηλώσεις αὗται δὲν ἦσαν ἰσχναὶ εἰς λόγους, δὲν μᾶς ἔδωσαν τὴν ἀπάντησιν εἰς ἕνα μεγάλο ἐρωτηματικόν, τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὅλων μας, ὅταν ἐπισκεπτόμεθα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸν προκειμένου περὶ τῶν ταμείων ὁδοποιΐας τῶν ἐπαρχιῶν μας. Παρ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑπάρχει πίστωσις διὰ τὴν χρῆσιν 1930–1931 οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς διὰ τὴν συντήρησιν, διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ὑπὸ κατασκευὴν ὁδῶν. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ἔχομεν ἀπὸ τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἐρωτᾶται λοιπόν, ὅπως ἠρώτησε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος, εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ διαθέτῃ χρήματα πρὸς κατασκευὴν νέων ὁδῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν φέρει εἰς πέρας παλαιὰς ὁδοὺς διὰ τὰς ὁποίας ἔχουν ἐξαντληθῇ ποσότητες μεγάλαι χρημάτων καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ συντηρήσῃ τὰς παλαιὰς ὁδοὺς αὐτὰς αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν; Σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ εἶναι ἐπίσημοι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι ὁ ἁρμοδιότερος νὰ τὰς ἐπιβεβαιώσῃ· ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν μᾶς δίδεται πληροφορία νὰ μὴ ἔχωμεν καμμίαν ἐλπίδα κατασκευῆς οὐδὲ ἑνὸς χιλιομέτρου ὁδῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀρχίσει πρὸ 40 ἐτῶν, διότι αἱ παρεχόμεναι ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πιστώσεις δὲν θεραπεύουν οὐδὲ τὰς ἀνειλλημένας ὑποχρεώσεις.

§100Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἄρθρον 9 θὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον, τὸ ἄρθρον τοῦτο προϋπετίθετο ὅτι θὰ ἐψηφίζετο, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνάλογος διάταξις. Μὴ πραγματοποιουμένης τῆς προϋποθέσεως ταύτης δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ τὸ ἄρθρον 9ον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διαγραφέντος καὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ Νομικοῦ Συμβούλου». (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιχορηγήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Νοσοκομείου τοῦ Συλλόγου τῶν Κυριῶν Σπάρτης «Ἅγιοι Ἀνάργυροι». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4212 περὶ χαρακτηρισμοῦ ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου τμήματος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαντᾶς.

§102Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἐψηφίσθη ὁ νόμος 2212, περὶ τοῦ πέριξ τῆς Ἀκροπόλεως τόπου τοῦ χαρακτηρισθέντος ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου, πάντες οἱ ἰδιοκτῆται ἐκεῖνοι ἤλπισαν, ὅτι ὅταν ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ἐφαρμοσθῇ θὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἀναγκαστικῶς ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Κράτους ἡ μετοίκησις αὐτή. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη καὶ ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογή του, τίποτε ἄλλο δὲν εἴδομεν εἰμὴ παραβάσεις, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔθετεν ὡρισμένας προθεσμίας, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ ἐκτιμήσεις. Καίτοι δὲ παρῆλθον αἱ προθεσμίαι αὗται οὔτε κἄν ἐγένοντο ἐκτιμήσεις ἀρκεταί, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖναι αἵτινες ἐγένοντο, ἐγένοντο τόσον πλημμελῶς, ὥστε σήμερον νὰ ἔχωμεν ἀληθῆ ἐξέγερσιν ὅλων ἐκείνων τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ ζώνῃ ταύτῃ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥριζεν ὅτι εἰς τὴν ἐκτιμητικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο θὰ μετεῖχε καὶ ἕνας μηχανικὸς ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν· ἀλλ’ ἐκ τῆς πρώτης συνεδριάσεως ἡ ὁποία ἐγένετο, ἐπῆλθε τοιαύτη διαφωνία μεταξὺ τῶν μελῶν, ὥστε οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἰδιοκτητῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἀποχωρήσουν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διὰ λόγους μάλιστα σοβαρούς. Ὅτε ἐψηφίσθη κ. βουλευταί, ὁ νόμος, πάντες ἠλπίσαμεν ὅτι ἡ ἐκτίμησις θὰ ἐγίνετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγματικῶν δεδομένων τῆς σημερινῆς καταστάσεως, καὶ ὅτι ἡ ἐκτιμητικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ὡρίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου, θὰ ἐξετέλει τὸ καθῆκον της μετὰ μεγάλης εὐσυνειδησίας, ἀφοῦ μάλιστα ἐπρόκειτο, περὶ ἀτυχῶν ἀνθρώπων εἰς τοὺς ὁποίους ἀναγκαστικῶς ἐπεβάλλετο νὰ ἀπωλέσουν τὴν μόνην ἰδιοκτησίαν των. Ὅτι δὲ αἱ διαμαρτυρίαι αὐταὶ εἶναι βάσιμοι, θὰ πεισθῆτε, ὅταν σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ποσειδῶνος καθωρίσθη ἀξία κατὰ πῆχυν τοῦ οἰκοπέδου εἰς δραχμὰς 230 δηλαδὴ τιμὴ ἡ ὁποία δίδεται σήμερον εἰς τὰ πλέον ἀπόκεντρα μέρη τῆς πόλεως. Καὶ ἡ τιμὴ λέγω οὕτω καθωρίσθη διὰ τὴν ὁδὸν Ποσειδῶνος, πάντες δὲ γνωρίζετε ἄν καὶ κατὰ πόσον ἡ ἀξία αὕτη ἡ καθωρισθεῖσα διὰ τὴν ὁδὸν Ποσειδῶνος εἶναι ἡ πρέπουσα καὶ ἄν ἔχουν δίκαιον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν τοιαύτην ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀστοργίαν. Κατόπιν τῆς καταστάσεως ταύτης καὶ τῆς ἀπεμπολήσεως ὅλων τῶν δικαιωμάτων τούτων ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἑνώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπεχώρησαν ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐκείνῳ νόμῳ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 καὶ εἰς τὴν παράγραφον 2 ὁρίζεται προθεσμία μηνὸς καθ’ ἥν ἔδει νὰ ἔχωσιν κηρυχθῇ ἀπαλλοτριωτέαι αἱ ἀνωτέρω ὁριζόμεναι ρητῶς περιοχαί· Καίτοι παρῆλθεν ὅμως ἡ προθεσμία αὕτη μετὰ παρέλευσιν πολλοῦ χρόνου ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ καθωρίσθησαν ὡς ἀπαλλοτριωτέοι χῶροι, εἰς τοὺς ὁποίους χώρους περιελήφθησαν καὶ οἰκόπεδα καὶ οἰκίαι αἱ ὁποῖαι δὲν εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς ζώνης ἡ ὁποία ἀπηλλοτριώθη. Ἀλλὰ καὶ ἐκείνη τὴν 27 Ἀπριλίου 1929 ἐκηρύχθη ἀπαλλοτριωτέα· ἡ ἔκτασις ἐκείνη τῆς ὁποίας δυνάμει τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις μέχρι σήμερον ἐντὸς ἑξαμήνου ὡς λέγει ὁ νόμος, ἀλλὰ καίτοι παρῆλθεν καὶ πέραν τοῦ 6μήνου οὐδεμία μέχρι σήμερον ἐκτίμησις ἔγινε. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔδει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, εἶναι τοῦτο: Ὅτι δὲν ἐγένετο κἄν αὐτοψία παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε κἄν καταμέτρησις σχετικὴ τῶν διαφόρων οἰκιῶν καὶ καταστημάτων, οὐδὲ κἄν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκονται, οὔτε αἱ συνέπειαι αἱ ἐμπορικαὶ ἑκάστης περιοχῆς, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ γραφεῖα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Νίκης ἄν δὲν ἀπατῶμαι τὰ ἐκτιμοῦν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐκδίδουν τοὺς φετφάδες κατόπιν μάλιστα τῆς ἀποχωρήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἀστικῆς ἑνώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ χώρου τούτου εἰς τούς ὁποίους ἀναγκαστικῶς ἐπιβάλλομεν τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς οἰκίας αὐτῶν, βεβαίως ἔχουν δίκαιον νὰ διαμαρτύρωνται σήμερον ἐναντίον ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμώσῃ τὸν νόμον. Τί ζητοῦσι δὲ σήμερον οἱ ἰδιοκτῆται; Ζητοῦν ὅπως ἡ κατάστασις αὐτὴ μὴ παραταθῇ ἐπὶ μακρόν. Δὲν δύναται ἕνας χῶρος ἀρχαιολογικὸς τὸν ὁποῖον οὕτως ἐχαρακτήρισαν, νὰ ἔχῃ μίαν προθεσμίαν ἀπέραντον, καὶ νὰ ἔχουν οἱ ἰδιοκτῆται τὰς ἰδιοκτησίας αὐτῶν νεκρὰς καὶ νὰ μὴ ἐκτιμηθοῦν ἐγκαίρως ὥστε νὰ δυνηθοῦν καὶ αὐτοὶ νὰ λάβουν τὸ τίμημα ἀναλόγως τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν ζητοῦσι δὲ ὅπως ὁ χρόνος αὐτὸς καθορισθῇ εἰς μίαν τετραετῆ προθεσμίαν ἀνατρεπτικήν. Εἰς περίπτωσιν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς δὲν ἔχει γίνει ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἡ ἐκτίμησις καὶ ἡ πληρωμή, ἀναγκαστικῶς νὰ ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἔχωμεν ἕνα κόσμον τοῦ ὁποίου νὰ δεσμεύωμεν καὶ παρὰ τὸ σύνταγμα, τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτοῦ νὰ τὴν καθιστῶμεν νεκρὰν ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἶναι τοῦτο: ὅτι δέον νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἐκτίμησιν προθεσμία δύο ἐτῶν ἐντὸς τῆς ὁποίας αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν διαφόρων αὐτῶν χώρων, ἵνα δυνηθοῦν οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι νὰ πληρωθοῦν καὶ νὰ κατορθώσουν νὰ ἐξεύρουν ἕναν ἄλλον πόρον ζωῆς. Διότι σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς οἰκίας των, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ καταστήματά των. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ μίαν τοιαύτην κατάστασιν εὑρισκόμενοι, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν σημερινὴν κρίσιν τοῦ ἐμπορίου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συστήσῃ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι ἀνέλαβον τὴν τοιαύτην ἐργασίαν τῆς ἐκτιμήσεως, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμοῦν τὰς περιουσίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ νὰ λέγουν ὅτι δίδουν εἰς τὴν ὁδὸν Ποσειδῶνος 200 δραχ. τὸν πῆχυν, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ὁ πῆχυς ἔχει ἄνω τῶν 200 δρχ. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐρχόμενοι ἡμεῖς ἐνταῦθα νὰ ἐκδίδωμεν νόμους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι προστατευτικοὶ τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβάλλομεν εἰς αὐτοὺς νὰ πωλήσουν τὰς ἰδιοκτησίας των. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἐκτενέστερον ὁμιλήσω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἂν καὶ κατὰ πόσον θέλει τροποποιήσει ὡρισμένας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀρχικοῦ, καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι σήμερον ὑπὸ τὴν κρίσιν του ὑπεβλήθησαν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§104Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα διατυποῦνται ἐναντίον τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως δύνανται νὰ συνοψισθῶσιν εἰς δύο κυρίως γραμμάς: Πρῶτον εἰς τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ τερματισθῇ τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα, τοῦ ἀπαλλοτριωτοῦ δηλ. ἢ ὄχι τῶν περὶ ὧν πρόκειται κτημάτων, καὶ δεύτερον τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς. Τὸ πρῶτον ζήτημα εὑρίσκεται εἰς στενὴν συνάφειαν μὲ τὸν τρόπον τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐκτιμητικῆς ἐπιτροπῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὸ δεύτερον ζήτημα νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εὐλόγως καὶ ἠθικῶς νὰ μὴ ἀποδεχθῶμεν τὸ βάσιμον τοῦ αἰτήματος τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἰδιοκτητῶν, διότι εἶναι κοινῶς γνωστὸν ὅτι ἐπὶ μακρὰ ἔτη εὑρίσκεται ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαλλοτριωτοῦ ἢ ὄχι τῶν περὶ τὴν Ἀκρόπολιν εὑρισκομένων κτημάτων, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων τούτων, εὑρισκόμενοι πρὸ τῆς ἀβεβαιότητος ἂν καὶ τὴν αὔριον θὰ ἔχουν ὑπὸ τὴν κατοχὴν των τὰ κτήματά των, εἰς οὐδεμίαν προβαίνουν ἐπισκευὴν διὰ συντήρησιν τῶν κτημάτων των, ὥστε ἡ περιουσία αὐτῶν ὁσημέραι ἐξατμίζεται εἰς τρόπον ὥστε ἄν ποτε πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, τὰ κτίρια νὰ ἔχουν κυριολεκτικῶς καταρρεύσει διὰ τῆς μακρᾶς χρήσεως ἡ ὁποία δὲν θὰ συνοδεύηται καὶ ἀπὸ τὴν ἀναγκαίαν ἐπισκευήν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης εἶναι καὶ εὔλογον καὶ ἠθικὸν καὶ δίκαιον νὰ τεθῇ ἕνα χρονικὸν ὅριον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ καθορισθῇ τοὐλάχιστον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τρόπον ὁριστικόν, ἂν ἡ ἰδιοκτησία των θὰ ὑποστῇ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἢ ὄχι. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ὁ κύριος βουλευτὴς Ἀττικῆς διετύπωσεν εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὀρθά, διότι εἶναι κοινῶς γνωστὸν ὅτι κτήματα κείμενα εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν εἰς τὴν πλατεῖαν Μοναστηρακίου, εἰς παρόδους τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς, ἐξετιμήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τρόπον προφανῶς ἄδικον. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι παραπονοῦνται ὅτι ὁ τρόπος τῆς συνθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν κτημάτων, ἦτο καὶ παράνομος, διότι παρὰ τὸν νόμον ἐθεωρήθη ἡ ἐπιτροπὴ εὑρισκομένη ἐν ἀπαρτίᾳ διὰ τῆς παρουσίας πέντε μόνον μελῶν, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀπαρτίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ παρουσία 8 μελῶν. Οἱ ἰδιοκτῆται προσέφυγον διὰ τὴν παρανομίαν ταύτην εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας παρεδέχθη τὴν ὀρθότητα τῶν παραπόνων τούτων. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἓν ἄλλο: Ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπηρτίσθη, μόνον ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῆς ἐνδιαφερομένης Ἀμερικανικῆς ὁμάδος καὶ ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας· διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς παρεπονοῦντο οἱ ἰδιοκτῆται διὰ.... τὴν ὁμάδα τὴν Ἀμερικανικήν, ὅτι ἦτο φυσικὸν καὶ εὔλογον, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀμερικανικανικῆς ταύτης ὁμάδος, νὰ μὴ λάβουν ὑπ’ ὄψει των τὸ δίκαιον αἴτημα τῶν Ἑλλήνων ἰδιοκτητῶν ἀλλὰ τὸ συμφέρον τῆς ὁμάδος τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦσιν. Καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εὑρίσκω δικαιολογημένην καὶ τὴν ἄλλην αἴτησιν τῶν ἐνδιαφερομένων ἰδιοκτητῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν τὴν μεταβολὴν τῆς συνθέσεως τῆς ἐκτιμητικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπή, κατὰ τὰ κείμενα σήμερον νομοθετήματα, ἀπαρτίζεται ἀπὸ 2 ἀντιπροσώπους τῆς ἑνώσεως ἰδιοκτητῶν, ἀπὸ 2 ἀντιπροσώπους τῆς ἐνδιαφερομένης Ἀμερικανικῆς ὁμάδος, ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον, τὸν ἐκτιμητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἕνα ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δηλαδὴ τὸν διευθυντὴν τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος. Νομίζω, ὅτι ἡ σύνθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἐλαττωματική, εἶναι ἐλαττωματικὴ κατὰ τοῦτο: ὅτι τοὐλάχιστον ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δυνατὸν νὰ εἶναι ἄριστος εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς ἀρχαιολογικῆς σημασίας τῶν ἀνασκαπτέων χώρων, ἀπολύτως ἀναρμόδιος ὅμως διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῶν ἀπαλλοτριουμένων οἰκοδομῶν. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα νὰ καθορισθῇ εἰς ποῖον χῶρον ὑπάρχουν ἐλπίδες νὰ εὑρεθοῦν ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα ὁ καθορισμὸς τῆς ἀξίας τῶν ἀπαλλοτριωθησομένων χώρων. Λοιπὸν προτείνω τὴν βάσιν τῆς ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης ἐξ ἴσου καὶ διὰ τοὺς τρεῖς ἐνδιαφερομένους. Οἱ τρεῖς ἐνδιαφερόμενοι εἶναι τὸ Κράτος, ἡ Ἀμερικανικὴ ὁμὰς καὶ οἱ ἰδιοκτῆται Ζητῶ λοιπὸν μὲ μίαν πλειοψηφίαν τοῦ Κράτους, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ τὰς ἑξῆς ἀπόψεις: πρῶτον: ὡς βάσις νὰ τεθῇ ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ τὴν ἀποτελέσωσι, θὰ εἶναι κατὰ τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν εἰδικά, δηλαδή, μηχανικοὶ καὶ προτείνω ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ ἑπτὰ πρόσωπα ἐκ τῶν ὁποίων δύο θὰ εἶναι μηχανικοὶ ὑποδεικνυόμενοι ὑπὸ τοῦ Κράτους, δύο μηχανικοὶ ὑποδεικνυόμενοι ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς ὁμάδος, καὶ δύο μηχανικοὶ ὑποδεικνυόμενοι ὑπὸ τῆς ἑνώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ὑπὸ προέδρου, τὸν δικαστικὸν σύμβουλον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀμεροληψία εἶναι καὶ ἀντικειμενικῶς γνωστὴ καὶ ὑποκειμενικῶς, ἐὰν κρίνωμεν ἐκ τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ὁ δικαστικὸς σύμβουλος τοῦ Κράτους. Ζητῶ τὸν δικαστικὸν σύμβουλον τοῦ Κράτους ἵνα ἔχωμεν καὶ ἕνα νομικόν, ὁ ὁποῖος νὰ συνενώνῃ τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν καὶ νὰ τέμνῃ τὴν ὁδὸν τοῦ δικαίου. Νομίζω ὅτι ἡ ἄποψις αὐτὴ εἶναι ὀρθή, δηλαδή, μεταβολὴ εἰς τὴν σύνθεσιν δὲν θὰ ἐπέλθῃ παρὰ εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος δι’ ἑνὸς μηχανικοῦ καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐκτιμητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὑπὸ ἑτέρου μηχανικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόδειξιν τῶν μηχανικῶν ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ἰδιοκτητῶν, παρακαλῶ ἐντελῶς ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι οἱ διάφοροι αὐτοὶ ἰδιοκτῆται εὑρίσκονται εἰς μίαν διχόνοιαν μεταξύ των. Δὲν θέλω νὰ λάβω τὸ μέρος οὔτε τοῦ ἑνὸς ὅπως μοῦ ἐζητήθη, οὔτε τοῦ ἑτέρου. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν σοφίαν τοῦ Σολομῶντος, τὴν μέσην ὁδόν. Ὑπάρχει μία ἕνωσις ἰδιοκτητῶν ἡ ὁποία κατηρτίσθη προτοῦ γίνῃ τὸ πρῶτον νομοθετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τῶν ἀπαλλοτριωτέων χώρων, ἡ ὁποία καταρτίζεται, ὅπως λέγει τὸ καταστατικόν, ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἐνοριῶν. (ἀναγινώσκει). Τὸ καταστατικὸν αὐτὸ ἐγένετο πρὶν ἢ γίνῃ τὸ πρῶτον σχετικὸν νομοθέτημα, ὅταν ὅμως κατηρτίσθησαν οἱ ἤδη ἰσχύοντες νόμοι, ὁ ἀπαλλοτριωτέος χῶρος περιωρίσθη πολὺ καὶ ἑπομένως ἐκ τῶν ὅλων τούτων ἐνοριῶν τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα μόνον 2–3 εἶναι αἱ σήμερον ἐνδιαφερόμεναι καὶ δὲν εἶναι δίκαιον ἢ ἠθικὸν οἱ ἰδιοκτῆται οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ἐνορίας τῶν ὁποίων ἡ περιοχὴ ἐξῃρέθη ἀπὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, νὰ ἔχουν κρατοῦσαν γνώμην καὶ ψῆφον ὁπωσδήποτε προκειμένου νὰ καθορισθῇ τὸ τίμημα ἐκείνων ποὺ θὰ ὑποστοῦν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, δεδομένης τῆς μεταβολῆς ταύτης, ἡ ἀρχικὴ προστασία τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν ἀρχικὴν ὁμάδα τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐνοριῶν κατὰ πολὺ ἠλαττώθη, ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πράγματι ἀπαλλοτριουμένων περιοχῶν......

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ ἄλλοι ὑποστηρίζουν ὅτι αὐτοὶ εἶναι 17.

§106Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατήρτισαν σωματεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουν ὑπογράψει 500. Τὰ ὀνόματά των εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ ζητοῦν πλέον τὸ προνόμιον τῆς ἐκπροσωπήσεως ὅλων τῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν ἀποδέχομαι πλήρως τὰς ἀπόψεις αὐτάς, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ εὐμενῶς ὑπ’ ὄψει τὰ δίκαια αὐτὰ αἰτήματα ὅπως καὶ ἀνωτέρω ἀνέφερα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἔχει ἤδη ἐπ’ αὐτοῦ ἀποφανθῇ. Ἐν σχέσει μὲ τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν ὅτι αἱ ἐκτιμήσεις τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξαν ἄδικοι, παρέχω ἁπλῶς τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ οἱ ἰδιοκτῆται ἔχουσι δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὰ δικαστήρια.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπιτρέπονται μαρτυρικαὶ ἀποδείξεις.

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ κρίνῃ ὁ δικαστὴς εὐσυνειδήτως. Θὰ ζητήσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας ποὺ τοῦ χρειάζονται καὶ νομίζω ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια μᾶς ἔχουν παράσχει πλήρεις ἀποδείξεις εὐσυνειδησίας καὶ ἐπαρκείας.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ εὐσυνειδησίας.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καθόσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν περὶ τροποποιήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀποδέχομαι, διότι πράγματι δὲν ἀποτελεῖ πολιτικὴν τοῦ Κράτους οἱαδήποτε δημιουργία ζημίας εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν. Πολιτικὴ τοῦ Κράτους ἀποτελεῖ ἡ ἐξυπηρέτησις ἑνὸς ἔργου πολυτίμου οὐχὶ βεβαίως εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν Ἑπομένως ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τῆς τοιαύτης συνθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ὁμολογῶ δὲ ὅτι ὁ τμηματάρχης τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἐπὶ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος, ἄριστος καθ’ ὅλα εἶναι προφανῶς ἀναρμόδιος διὰ τὴν ἐκτίμησιν περιουσιακῆς ἀξίας οἰκοπέδων, ὁμολογῶ δὲ ὅτι μεταξὺ τῶν Σωματείων εἶναι εἷς περιπετειώδης ἀγὼν καὶ δὲν εἶμαι βέβαιος ἐὰν ἡ προτίμησις αὐτῆς τῆς λύσεως πράγματι ἄγει, εἰς ὁριστικὸν τέρμα. Τὴν δέχομαι, συνοδεύων ἁπλῶς τὴν ἀποδοχὴν μὲ τὴν εὐχὴν νὰ ἀποτελέσῃ πράγματι τέρμα μιᾶς ὀδυνηρᾶς περιπετείας δι’ ἡμᾶς καὶ ὑμᾶς.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος.

§114Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι ἀπησχολημένος εἰς μίαν ἐκ τῶν αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς μὲ τὴν συζήτησιν ἐκπαιδευτικῶν Νομοσχεδίων, δὲν παρευρέθην κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως. Θέλω νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διότι ἐγὼ ὑπῆρξα ὁ εἰσηγητής. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὸ κρίσιν, ἀφορᾷ δύο σημεῖα μόνον τῆς ὅλης ὑποθέσεως: ἀφ’ ἑνὸς τὸν μηχανισμὸν τῆς λειτουργείας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν παράτασιν τῶν προθεσμιῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐκπνεύσει καὶ ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ ματαιωθῇ ἓν ἔργων τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ τὸ χαρακτηρίσω ὡς εὐεργέτημα διὰ τὴν Ἑλλάδα. Οἱ Ἀμερικανοὶ Φιλέλληνες ἐξ ἰδιοσυγκρασίας καὶ παραδόσεως ἠθέλησαν νὰ δείξουν καὶ πάλιν τὰ αἰσθήματα των ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος, ὑποβληθέντων εἰς μίαν γεναίαν θυσίαν διὰ νὰ ἀνακαλυφθῇ Ἑλληνικὸς θυσαυρὸς ἐκ τῶν ὁποίων πρῶτοι οἱ Ἕλληνες θὰ ἔχωμεν νὰ ὠφεληθῶμεν, τόσον ὑλικῶς ὅσον καὶ ἠθικῶς. Τώρα βλέπω ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ἐθίχθησαν καὶ ἄλλα σημεῖα ἀφορῶντα τὴν οὐσίαν τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἦλθεν νὰ ἐπικυρώσῃ ἂν δὲν ἀπατῶμαι κατὰ τὸν περυσινὸν Μάρτιον τὸ γομοθετικὸν διάταγμα τοῦ προπερσυνοῦ ἔτους. Δὲν λέγω ὅτι τὰ ὅσα ὑπεστήριξαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι εἶναι ἄτοπα, φοβοῦμαι ὅμως μήπως εἰσερχόμενοι καὶ πάλιν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, μήπως ἐπιβραδύνομεν καὶ πάλιν τὰ ἔργα καὶ ἀπελπίσομεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦλθον νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τόσας μεγάλας θυσίας ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, καὶ κυρίως τῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλληνικῆς. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἀσχέτως πρὸς τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνουν εἰς τὸν νόμον, ἀσχέτως πρὸς αὐτάς, νὰ δώσωμεν ὅλας τὰς εὐκολίας, νὰ παράσχωμεν ὅλην τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, νὰ προβῶσιν ἀμέσως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Νὰ μὴ ματαιωθῇ ἔργον τὸ ὁποῖον περιποιεῖ τιμὴν τόσον εἰς τοὺς Ἀμερικανοὺς οἱ ὁποῖοι ἐνέλαβον αὐτὸ, ὅσον καὶ εἰς τὴν Ἑλάδα. Αὐτὸ μόνον φοβοῦμαι μήπως διὰ τῶν μεταβολῶν ἐπέλθῃ καὶ πάλιν νέα ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, καὶ νέα καθυστέρησις.

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ τὸ ταχύτερον τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ εἶναι δυνατόν. Εἶναι διατεθειμένη νὰ παράσχῃ πᾶσαν ὑποστήριξιν εἰς ἕνα ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἔχομεν πάντα λόγον εὐγνωμοσύνης διὰ τοὺς Ἀμερικανοὺς φιλέλληνας, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὐγενῆ πρωτοβουλίαν τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ.

§116Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ, κ. ὑπουργέ, ἀκούων τοὺς λόγους τούτους. Ἀκριβῶς αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ συντομεύσῃ κατὰ δύναμιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας, συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4097 περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς συνταξιούχους ἀνταλλαξίμους». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χούρσογλου.

§121Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὁ νόμος περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους συνταξιούχους πράγματι ἀπετέλεσε μίαν ἀπόδειξιν τῆς ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης καὶ μίαν πρᾶξιν εὐεργετικήν. Ἡ δὲ δυστυχὴς αὐτὴ τάξις τῶν ὑπαλλήλων ἐνόμιζε καὶ εἶχε πιστέψει ἀκρανδάτως ὅτι θά ἐπέλθῃ ποιά τις ἀνακούφισις εἰς τὴν κατάστασιν αὐτῶν. Πράγματι ἡ χειρονομία αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐχαιρετίσθη ὑφ’ ὅλης τῆς τάξεως τῶν προσφύγων, ὡς μία ἐκδήλωσις τῆς πατρικῆς μερίμνης τοῦ Κράτους πρὸς αὐτούς. Δυστυχῶς ὅμως τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν ἔρχεται νὰ ἄρῃ ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ἐπὶ τοῦ βασικοῦ τούτου νόμου. Διότι ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ἐπεκράτησε εἰς τὴν ψυχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις τῶν λαμβανόντων σύνταξιν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων τῆς Τουρκίας πρέπει νὰ ἀποδοθοῦν εἰς ὃ νόμισμα ἐπληρώνοντο καὶ ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἤδη ἡ τροπολογία αὐτὴ μετατρέπει ἄρδην τὴν βάσιν ὄχι μόνον τῶν σκέψεων ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Ἐνῷ δηλαδὴ ὁ ἀρχικὸς νόμος καθορίζει ὡς βάσιν τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν τὰ μεταλλικὰ γρόσια, τὸ παρὸν νομοσχέδιον μετατρέπει τὴν βάσιν αὐτὴν καὶ λέγει ὅτι ἀφαιρεῖται ἡ λέξις «μεταλλικὰ» καὶ τίθεται ἡ λέξις χάρτινα». Ἐκ τῆς μετατροπῆς αὐτῆς ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη τὰς σκέψεις αὐτάς δὲν ἐσκέφθη ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων ὑποβιβάζονται εἰς τὸ ⅒, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ γροσίου καὶ τοῦ χαρτίνου γροσίου εἶναι 1 πρὸς 10 ἤτοι 1 γρόσι χάρτινον ἀναλογεῖ εἰς τὰ ⅒ τοῦ μεταλλικοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἡ τάξις τῶν Ἑλλήνων ἐν Τουρκίᾳ ὑπαλλήλων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία πράγματι ἀπὸ ἀπόψεως φυλετικῆς ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς δράσεως, περιποιεῖ τιμὴν ἂν ὄχι ὑπερτέραν ἀλλ’ ἐξ ἴσου μὲ τὴν ἀποδιδομένην εἰς τοὺς ἥρωας τῶν διαφόρων ἀγώνων. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πολὺ ὀρθῶς ποιούμενος κατέθεσε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου προτείνει εἰς τήν Βουλὴν τὴν αὔξησιν κατὰ 20% τῶν συντάξεων διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν πενομένων αὐτῶν τάξεων τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ποτὲ ἡ μείωσις τῆς διδομένης ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Τουρκίας τοὺς ὁμοεθνεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔφθειραν τὴν ζωήν των ἴσως εὑρέθησαν πλειστάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταπνίξουν τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των διὰ νὰ εἰμπορέσουν ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ Τουρκικὰ Δημόσια νὰ ἐξασφαλίσουν ποίαν τινὰ δικαιοσύνην εἰς τὴν πάσχουσαν καὶ καταδιωκομένην φυλήν. Διότι δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς πάντας, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ἡ Τουρκία καὶ εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς —εὑρίσκω δὲ τὴν εὐκαιρίαν νὰ μνημονεύσω τὸ ὄνομα τοῦ Ἀλεξάνδρου Καραθεοδωρῆ ὅστις, προσέφερεν πράγματι μίαν ἀνθρωπιστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν καταδιωκόμενον ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνισμὸν—ἐχρησιμοποίησαν τὴν προσωπικήν των ἰσχὺν καὶ ἐπιβολὴν διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ καταστήσουν τὸν ἀνυπόφορον ὑπὸ τοῦ ζυγοῦ βίον τῶν Ἑλλήνων ὁπωσδήποτε ἀνεκτόν, μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος ἔβλεπε τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας κυματίζουσαν ἐπὶ τῶν στεγῶν τῶν οἰκιῶν των. Λοιπὸν οἱ τοσαύτας ὑπηρεσίας ἐθνικὰς παρασχόντες Ἕλληνες ὑπάλληλοι, οἱ τυχόντες τῆς εὐσπλαχνίας αὐτῆς τῆς Τουρκίας οἱ ἀπολαμβάνοντες μετὰ 7ετεῖς ἀγῶνας μίαν σύνταξιν ὑποφερτήν, ἐξασφαλίζουσαν ὁπωσδήποτε τὰ δικαιώματά των, βλέπουν σήμερον μίαν πρότασιν νόμου, κ. βουλευταί, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἀκρωτηριάζει τὰ δικαιώματά των αὐτὰ καὶ τὰ ὑποβιβάζει εἰς τὸ ⅒, ἀλλὰ ὡς νὰ μὴ ἤρκει τοῦτο ἔρχεται καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐν τῇ μεγάλῃ μερίμνῃ τῆς φειδοῦς πρὸς τὸν δημόσιον θησαυρὸν καὶ καθορίζει καὶ ἕνα μάξιμουμ ποσοῦ ἀποζημιώσεως μέχρι 400 λιρῶν. Αὐτὸς ὁ τραγέλαφος ὁ νομικὸς δὲν εἶναι καθόλου ἐξυπηρετικὸς τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Βεβαίως ἐὰν τὸ λάβωμεν τυπικῶς τὸ ζήτημα, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀποζημιώσῃ ὑπαλλήλους ἑτέρου Κράτους. Ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ εἶναι ὑπάλληλοι τῆς ἐθνικῆς ἰδεολογίας, συνεπῶς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ κάμῃ τὴν καλλιτέραν χειρονομίαν. Καὶ ἡ χειρονομία αὐτὴ τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ εἶναι ἡ μᾶλλον ἀρίστη: ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Διότι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ ἐπέλθῃ στραγγαλισμὸς εἰς βάρος ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς τιμήσωμεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει βεβαίως καὶ μίαν διάταξιν εὐνοϊκὴν διὰ μίαν τάξιν πάσχουσαν, τῶν συνταξιούχων ἐνῷ ὁ πρῶτος νόμος ἐκ παραδρομῆς, δὲν ἔχει περιλάβῃ, ὅτι καὶ αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἀπολαμβανόντων συντάξεως ἐν Τουρκίᾳ, πρέπει νὰ τύχουν τοιαύτης μερίμνης. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐμερίμνησε διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, καὶ ἡ μέριμνα αὐτὴ εἶναι ἀξία λόγου πρακτικῶς. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὕτη δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ὅταν γίνεται εἰς βάρος τῶν ἐπιλοίπων τῶν ἀπολαυόντων τῶν συντάξεων τοῦ νόμου αὐτοῦ ὁ ὁποῖος στραγγαλίζει κατὰ βάσιν τὰ δικαιώματά των. Ἡ θυσία διὰ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους πρέπει νὰ γίνῃ γενική, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐκ μέρους ὀλιγίστων ἀνθρώπων, δὲν πρέπει νὰ ὑποβιβάσωμεν τὸ ἐλάχιστον ποσὸν τὸ ὁποῖον τοὺς δίδομεν διὰ τὴν σύνταξιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοὺς ἀνακουφίσωμεν διὰ μιᾶς καλλιτέρας πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, δὲν θίγεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους παραχωρεῖται ἡ σύνταξις εἰς τοὺς δικαιούχους συντάξεως τῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων τῆς Τουρκίας. Τὸ ποσὸν τὸ καταβαλλόμενον εἰς συντάξεις εἶναι ποσὸν τὸ ὁποῖον χαρίζεται ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔχουν διατεθῇ ἀρχικῶς εἶναι ἀνεπαρκῆ. Πολὺ ὀρθότερον καὶ λογικότερον εἶναι νὰ ὑποστῇ μίαν ἀκόμη θυσίαν ἡ ὁλότης τῶν ἀνταλλαξίμων διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὸν δρόμον τῆς πενίας. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κηρυχθῶ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§122Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἦτο νὰ βελτιώσῃ μερικὰς ἀνάγκας καὶ νὰ θεραπεύσῃ μερικὰς ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι εἶχον παραμείνει εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ νομοσχέδιον εἰσηγήθη καὶ πολλὰς ἄλλας τροπολογίας· ἐκτὸς ὅμως τούτων ἐν τῷ μεταξὺ ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι. Θὰ παρεκάλουν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, καὶ ἀφοῦ μελετήσωμεν τὰς τροπολογίας νὰ παρουσιάσω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἓν τελικὸν σχέδιον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφησιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντηρήσεως τῆς εἰς τὸ νοσοκομεῖον Γυθείου «Ἡ Ὑπαπαντὴ» καταληφθείσης ὑπὸ τοῦ Γ. Σ. Κυριανάκου περιουσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ διευθύνσεως τεχνικῶν ἔργων ὑπουργείου Γεωργίας».

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ ὁμιλεῖ περὶ ἐφ’ ἅπαξ συζητήσεως. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ γίνουν δύο ἀναγνώσεις.

§127Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι κατὰ λάθος ἀνεγράφη. Σκοπός μου ἦτο νὰ συζητήσωμεν εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἐψηφίσθη πέρυσιν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι ἔκαμον πολλὰς παρατηρήσεις σχετικῶς μὲ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἰς τὸ κέντρον. Δὲν γνωρίζω ποῖα εἶναι σήμερον τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὀργανώσεως τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, βλέπω ὅμως ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ὑπερβολικὰ ἱκανοποιημένος, διότι ἐπεκτείνει τὴν αὔξησιν αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ κέντρον, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, καὶ πλουτίζει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ μίαν γενικὴν διεύθυνσιν ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ κύριον σκοπὸν τὴν μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων.

§129Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει οὔτε μιᾶς πεντάρας πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν, δι’ αὐτὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελα καὶ ἐγὼ πολλὲς φορὲς νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν ἡ μὴ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων εἰς τὴν Ἑλλάδα ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας γενικὴν διεύθυνσιν ἢ δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις καθόλου πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἡ προσωπική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι κυρίως ἡ αἰτία εἶναι: ὅτι δὲν χορηγοῦνται πιστώσεις πρὸς ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Διότι παρ’ ὅλην τὴν ἔλλειψιν τῶν μηχανικῶν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅπου ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἔγιναν ἔργα.

§131Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Αἱ μελέται δὲν ἔχουν καταρτισθῆ ἀκόμη ἐλλείψει εἰδικῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ αἱ πιστώσεις ἔχουν δοθῆ.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ὀλίγους μηχανικούς, νὰ συμπληρώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν μηχανικῶν, διότι ὑπάρχουν ἄπειρα κενὰ εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβῶς ποὺ ὀφείλεται τὸ κακόν. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διαθέτει διὰ ὑδραυλικὰ ἔργα 500.000 δραχμὲς ὅλες–ὅλες ὥστε νὰ ἐκτελοῦνται μικρὰ ἔργα. Τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, κ. συνάδελφε ὑπάρχουν· καὶ ἄλλοτε εἶχον καταρτισθῆ πολὺ καλὰ γραφεῖα μελετῶν ὁδοποιΐας πτώσεως ὑδάτων καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων εἰς τὸ 1918 καὶ 1919 καὶ 1920, ὁπότε τὰ γραφεῖα τῶν μελετῶν ἐλειτούργουν καλά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἦτο μία διαίρεσις ἐργασίας ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ προαγάγῃ τὸ ζήτημα, πρόκειται μόνον νὰ αὐξήσῃ περισσότερον τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας.

§133Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὑπάρχει μελέτη κατηρτισμένη πλήρως πρὸ ἐτῶν. Δὲν ἐκτελεῖται ὄχι ἐλλείψει προσωπικοῦ, ἀλλὰ ἐλλείψει πιστώσεων.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ γίνουν ὑδραυλικὰ ἔργα ὑπάρχει ἀνάγκη τεχνικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Σᾶς εἶπα ὅτι ὑπάρχει γραφεῖον ὑδραυλικῶν μελετῶν τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐπαρκὲς προσωπικόν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον μποροῦμεν νὰ συμπληρώσωμεν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: προάγεται τὸ ζήτημα, ὅταν τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας ἔχει δικαιοδοσίαν νὰ ἀποξηραίνῃ τὰ ἕλη; Τώρα αὐτὴν τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ἀναλαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ προσωπικὸν πολὺ ἐλλειπέστερον ἀπὸ τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα καλλίτερα πρέπει νὰ συγκεντρώσωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, δηλ. ἡ γεωργικὴ ἀντίληψις πρέπει νὰ προέχῃ ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἔργων ὁδοποιΐας κτλ. πρέπει νὰ φροντίζῃ νὰ γίνουν ἄλλαι διαρρυθμίσεις τῶν ὑπουργείων. Ἐγὼ ἄλλοτε ἐπρότεινα νὰ ἀναθέσω τὰ δημόσια ἔργα μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Αὐτὸ τὸ ἐννοῶ. Εἶναι κάτι τι, ριζοσπαστικόν, εἶναι κάτι τι πρακτικὸν διὰ νὰ ἔχωμεν καλλίτερα ἀποτελέσματα. Καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ὑδραυλικὰς ὑπηρεσίας, δὲν θὰ ἔχωμεν μὲν ὑπηρεσίας διὰ μηχανικὰς ἐργασίας, θὰ εἴχωμεν ἀπὸ μίαν ὑπηρεσίαν καὶ θὰ εἴχωμεν τὴν ἀντίληψιν τὴν γεωργικὴν ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων. Διότι βεβαίως τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας ὠφελοῦν τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἰς τὸ στάδιον ποὺ εὑρισκόμεθα ὅτι προάγονται τὰ ζητήματα, ὅταν ἱδρύομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μίαν νέαν γενικὴν Διεύθυνσιν καὶ νέας ὑπηρεσίας, ἐνῷ ἔχομεν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἄποψις τῶν οἰκονομιῶν ἡ ὁποία πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει. Καὶ αὐτὴ ἡ ἄποψις δὲν εἶναι δευτερεύουσα. Ἔκαναν ἀθρόας δαπάνας διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἀσκόπους Ἐνεκρίθη ἡ δαπάνη τῶν κτηματικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ ἂν ἐρωτήσετε τοὺς ἁρμοδιωτέρους, τοὺς εἰδικοὺς δηλαδὴ γεωπόνους, θὰ δῆτε ὅτι δὲν ὁμιλοῦν τόσον εὐφήμως δι’ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Τώρα προστίθεται μία νέα γενικὴ Διεύθυνσις καὶ διὰ τοῦτο ψηφίζομεν ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρ’ ὅλην τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχομεν πάντες πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας, νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ ἐνίσχυσις αὕτη δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς πολυτελοῦς δαπάνης. Ὀνομάζω δὲ πολυτελῆ δαπάνην τὴν ἵδρυσιν τῆς διευθύνσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας διότι κατ’ ἀνάγκην αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι συνιστῶνται δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ νέαι ὑπηρεσίαι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Παρετήρησα δὲ τελευταίως καὶ ἀπὸ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον ὅτι ὑπάρχει μία τάσις πολλῶν τῶν κ. κ. ὑπουργῶν νὰ ἱδρύουν τεχνικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰ ὑπουργεῖα των, διὰ νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ ἀνάγκην τεχνικῶν τινων ἔργων. Κατ’ αὐτὰς διενεμήθη ἓν ἕτερον νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς διὰ τοῦ ὁποίου.....

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος μαζύ σας.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶδον ὅτι συνιστᾶται νέα διεύθυνσις τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος μαζύ σας νὰ διορθωθῇ.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤδη συνιστᾶται πάλιν νέα διεύθυνσις μηχανικῶν ἔργων, διότι θὰ χρειασθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας......

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γενικὴ διεύθυνσις. Ἀφοῦ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἔχουν γενικὴν διεύθυνσιν, οὔτε διεύθυνσιν πλὴν.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ δαπανῶν ὑπερβολικωτάτων. Ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησεν ὁ ἐποικισμὸς θὰ δαπανηθῶσιν ἐπὶ πλέον, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Λογιστηρίου, 6.000.000 δραχμῶν ἐτησίως διὰ δαπάνας καὶ λοιπὰ ἔξοδα τοῦ τμήματος τῶν Γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν. Δεύτερον, ποσὸν περίπου εἴκοσι ἑκατομμυρίων.....

§142Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ ἀφῃρέθη.

§143Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Χαίρω ὅτι ἀφῃρέθη αὐτό. Ἀλλὰ μένουν τὰ ἄλλα. Εἶναι ὑπερεπαρκὲς τὸ πρῶτον ποσόν, τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τακτικὴ αὐτὴ τῶν μεγάλων δαπανῶν. Θὰ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς ὅπου θὰ γίνῃ εἰδικωτέρα ἐπὶ τοῦ ζητήματος συζήτησις περὶ τῆς ἐνοίας οἰκονομίας τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντόνως κατ’ αὐτοῦ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνονται ἀσκόπως. Χαίρω δὲ πολὺ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνεφώνησε μαζί μου, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, τὸ ὁποῖον ἤδη εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμνῃ μεγαλειτέραν ὅσον τὸ δυνατὸν φειδὼ τοῦ Ἑλληνικοῦ πλούτου. Βεβαίως ἔχωμεν ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι πρέπει νὰ σταματήσουν αἱ ὑπηρεσίαι διότι διὰ νὰ μὴ πληρώνωνται φόροι, ἀλλ’ εἶναι ὑπηρεσίαι τινὲς αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς διὰ τὴν σημερινὴν κατάστασιν δὲν εἶναι χρήσιμοι. Μεταξὺ αὐτῶν περιλαμβάνεται καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ τὸ ἀποσύρῃ, ὄχι μόνον διὰ τὴν δαπάνην τὴν μεγάλην αὐτὴν δαπάνην ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν αὐτὸν τὸν ἄσκοπον τῶν ὑπηρεσιῶν. Γενικὴν Διεύθυνσιν ἔχομεν ἤδη· συνιστᾶται καὶ ἄλλη γενικὴ τεχνικὴ διεύθυνσις. Ἡ αὔξησις δὲ αὐτὴ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ὄχι μόνον παρέχει τὴν κακὴν ἐντύπωσιν, ὡς ἐκ τῆς δαπάνης, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων γεννᾷ τὴν ἰδέαν ὅτι ἀντὶ νὰ περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς καὶ νὰ βελτιοῦται ἡ θέσις αὑτῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, αὐξάνει καὶ ἀντὶ νὰ βελτιοῦται ἡ θέσις των μειοῦται. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐφαρμόζεται. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία σήμερον ὅπως μᾶς ἀνήγγειλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους μίαν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των, τὴν ὁποίαν αὔξησιν τὴν ἀνεγνώρισεν αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ὡς ἀναγκαίαν καὶ τὴν ὑπεσχέθη, ἐὰν οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοὶ τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουν τοῦτο, ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ προβαίνῃ εἰς αὔξησιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ζητήσῃ νά ψηφισθῇ τοῦτο παρὰ τῆς Βουλῆς, πρὸ παντὸς διότι γίνονται δαπάναι ὑπερβολικαί. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον κηρύσσομαι κατὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ ἀπολύτως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης.

§145Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον κ. βουλευταὶ εἶναι μεγίστης σημασίας, ὁλόκληρος δὲ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἥτις τὸ ἐπεξειργάσθη, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἐνέκρινεν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ διότι τὶ συνέβαινε μέχρι τοῦδε: Ἁρμοδία τεχνικὴ ὑπηρεσία κατασκευῆς γεωργικῶν ὑδραυλικῶν ἔργων δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας, Ἡ ἐν τῷ ὑπουργείῳ Συγκοινωνίας οὐδὲ κἄν ἐπήρκει διὰ τὰς ἰδικάς της συγκοινωνίας καὶ τὰς τῆς ὁδοποιΐας ἀνάγκας καὶ συνεπῶς παριστάμεθα πρὸ τοῦ γεγονότος μεθ’ ἑκάστην βροχὴν οὐχὶ μεγάλης ἐντάσεως νὰ ἐπακολουθοῦν πλημμύραι καὶ καταστροφαὶ καὶ οἱ καταστρεφόμενοι ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ δὲ Βουλὴ μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας νὰ θεᾶται τῶν γεγονότων, χωρὶς κἄν νὰ δύναται νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς ἁρμοδίας τεχνικὰς ὑπηρεσίας. Κυρίως εἰπεῖν σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως νέας διευθύνσεως, διότι καὶ ἡ διεύθυνσις ὑπῆρχε καὶ τὸ τοπογραφικὸν τμῆμα πρὸ πολλοῦ ὑφίστατο καὶ ἐλειτούργει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργείας. Πρόκειται συνεπῶς περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἑτέρου τμήματος τῆς γεωργικῆς ὑδραυλικῆς ὑπηρεσίας, τμήματος τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ λειτουργεῖ μὲ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Οὐδὲ πρόκειται διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων νὰ ἐκτελεσθῶσι μεγάλα ἔργα ἀλλὰ τοπικὰ τοιαῦτα καθόσον περὶ ἐκείνων τὸ Κράτος συνάπτει ἰδίας συμβάσεις καὶ ἀπαιτοῦνται δαὶ δαπάναι κολοσσιαῖαι.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§147Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς διευθύνσεως ταύτης δὲν δημιουργοῦνται δαπάναι, παρὰ μόνον δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 6.

§149Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ μόνιμον τεχνικὸν προσωπικὸν ἀπαιτοῦνται μόνον δύο ἑκατομμύρια. Προβλέπονται δὲ καὶ 4 ἀκόμη ἑκατομμύρια διὰ τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι μόνιμον ἀλλὰ θὰ εἶναι προσωρινὸν καὶ μόνον κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ὁπότε ὡς πάντες ἀναγνωρίζομεν αἱ ἀνάγκαι εἶναι μέγισται καὶ ἐπείγουσαι. Ἡμεῖς μάλιστα οἱ προερχόμενοι ἐκ γεωργικῶν διαμερισμάτων τῆς Χώρας ἔχομεν ὑπ’ ὄψει νὰ ζητήσωμεν καὶ τὴν ἔτι μεγαλειτέραν ἐπαύξησιν τοῦ προσωπικοῦ διὰ τὴν ταχυτέραν τοπογράφησιν τῆς Χώρας, καθόσον ὅλοι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῶν ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἢ καὶ τῶν ἐγκατασταθέντων προσφύγων εἶναι τώρα τόσα ἔτη ποὺ ζητοῦν μίαν ὁριστικὴν διανομὴν τῶν κλήρων των διὰ νὰ ξέρουν ποία γῆ τοὺς ἀνῆκεν ἀλλὰ πολὺ ἀπέχουν τοῦ νὰ τὸ ἐπιτύχουν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο ἐλλείψει προσωπικοῦ· διότι τὸ ἤδη ὑπάρχον προσωπικὸν τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας εἶναι τελείως ἀπὸ ποσοτικῆς ἀπόψεως ἀνεπαρκές. Ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, χάρις εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πρόνοιαν, τὸ προσωπικὸν τῆς τοπογραφικῆς ταύτης ὑπηρεσίας ἐπαυξάνεται σημαντικώτατα. Ἀλλὰ δὲν ἤρκει τοῦτο μόνον. Ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ καὶ μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ προβλέπῃ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν μικρῶν ἐκείνων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ὡριμάσει πρὸ πολλοῦ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκτελέσεώς των.

§150Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ μικρὰ ὑδραυλικὰ ἔργα δύνανται νὰ ἐκτελεσθοῦν διὰ τῆς ἤδη ὑπαρχούσης ὑπηρεσίας τοῦτο δὲ εἶναι καὶ σύμφωνον μὲ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ οἰκονομιῶν.

§151Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἐννοεῖτε τὰ τοπικὰ ὑδραυλικὰ ταμεῖα καὶ ταῦτα εἶναι ὀργανισμὸς νεκρός. Ἀκολουθεῖ ἐν τούτοις ἄλλο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι συμπλήρωμα τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ τοπικὰ αὐτὰ ἔργα προβλέπονται ὅτι δύνανται νὰ γίνουν δαπάναις τῶν συνεταιρισμῶν ἐνισχυομένων διὰ δανείων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἄν καὶ ἡ παραγωγικότης τῶν τοιαύτης φύσεως ἔργων ἐπιβάλλῃ πρωτίστως τὴν Κρατικὴν δαπάνην, διότι θὰ εἶναι ἡ μόνη δαπάνη ἥτις δὲν θὰ πρέπῃ νὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἀδικαιολόγητος.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἤδη ὑπάρχον ὑδραυλικὸν ταμεῖον δὲν λειτουργεῖ;

§153Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶναι ὀργανισμοὶ νεκρωμένοι. Πρὸς τοὺς ἀπευθυνομένους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦντας ἐκτέλεσιν ὡρισμένων ἔργων μικρῶν ἀντιπλημμυρικῶν δὲν ὑπάρχει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν κατεύθυνσιν· ἐσχάτως δὲ εἰς τὴν Λάρισσαν καὶ εἰς ἔξω ταύτης πλημμυροῦντα συνοικισμὸν ἀγροτικὸν, διὰ νὰ καταρτισθῇ ἐπείγουσα μελέτη κατεφύγαμεν εἰς τὰ φῶτα τοῦ μηχανικοῦ τοῦ Δήμου. Ὁ Δήμαρχος εὐχαρίστως παρεχώρησε τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Δήμου καὶ κατηρτίσθη μία μελέτη, ἡ ὁποία ὅμως ἔπρεπε νὰ ἐγκριθῇ καὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας. Εἰς μάτην ἀνεμέναμεν μῆνας 4· καὶ εὐτυχῶς ποὺ ὁ χειμὼν ἐφέτος ἦτο ἤπιος, ἄλλως οἱ χωρικοὶ ἀσφαλῶς θὰ ἔσπαζαν τὰ κεφάλια τῆς γραφειοκρατικῆς Λερναίας Ὕδρας. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ κέντρον ἀπαραιτήτως εἰδικὴ ὑπηρεσία ὑδραυλικῶν ἡ ὁποία νὰ δίδῃ τὴν δέουσαν κατεύθυνσιν, καὶ ν’ ἀποφαίνεται περὶ τῆς δυνατότητος τῆς ἐκτελέσεως τῶν μελετῶν. Ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐπιζητοῦν τὴν ὀργάνωσιν τῆς διευθύνσεως ταύτης οὐδὲ θὰ ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πολυτέλεια. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς προὐτάθη παρά τινων, καθόσον καὶ χρησιμώτατον εἶναι καὶ παρ’ ὅλων τῶν ἀγροτικῶν ἰδίᾳ πληθυσμῶν ἐπιζητεῖται.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§155Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ κύριοι θὰ εἶμαι θερμότατος ὑποστηρικτὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὴν γεωργικήν της πολιτικήν. Λυποῦμαι σφόδρα διότι οἱ ἀντιτιθέμενοι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τούτου φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἐν ἐπιγνώσει τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν μεθ’ ἑκάστην βροχὴν ἢ πλήμμυραν.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐστηρὸς εἶσθε.

§157Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶμαι αὐστηρός. Αἱ διαμαρτυρίαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μεθ’ ἑκάστην βροχὴν ἢ πλημμύραν κατακλύζουν τὰ ὑπουργεῖα, καὶ ζητοῦν βοηθήματα, διὰ καταστροφὰς τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν μὲ μικροτάτας δαπάνας νὰ προλάβωμεν. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι, ἐὰν ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπείραξεν, δυνάμεθα νὰ τὸν ἀλλάξωμεν. Διότι σεῖς εἴπετε ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἡ ὑπηρεσία ὑδραυλικῶν ἔργων. Βεβαίως ὑπάρχει, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωμίας ὥστε νὰ ἀσχολοῦνται μὲ μικρὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ κ. συνάδελφε, σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι οὐδεὶς ἀντίθετος ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης διὰ πᾶν ἔργον, ὅπερ θὰ εἶναι συντελεστικὸν τῆς προαγωγῆς τῆς γεωργίας. Νομίζω ὅμως ὅτι διὰ τὰ ἔργα τὰ ὑδραυλικὰ, δι’ ἃ τόσον ἐνδιαφέρεσθε, ὑπάρχει νόμος, ὅστις ἂν καλῶς λειτουργήσῃ, θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἔργων. Εἶναι ὁ νόμος περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων. Αὐτὰ τὰ μικρὰ ὑδραυλικὰ ἔργα δὲν ἔχουν ἀνάγκην εἰδικῆς μελέτης, ὅπως ἔχουν τὰ μεγάλα τὰ ἐκτελούμενα διὰ συμβάσεων. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα ἅτινα ἔχουν ἀνάγκην μελέτης, αὐτὴ ἡ μελέτη, δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ στείλῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας τοὺς μηχανικοὺς νὰ πᾶνε ἐκεῖ νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα παρὰ νὰ συγκεντρώνωνται εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Ἐὰν οἱ μηχανικοὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, βεβαίως οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θὰ ἔχῃ. Ἡ δημιουργία μιᾶς διευθύνσεως νέας εἰς τὸ κέντρον δὲν κάνει τίποτε ἄλλο κατ’ ἐμὲ παρὰ νὰ δημιουργῇ νέας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ὀφείλω νὰ συστήσω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεραι.

§160Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αἱ πληροφορίαι ὑμῶν, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶναι ἀνακριβεῖς ὅταν, νομίζετε ὅτι διὰ τῶν ὑδραυλικῶν ταμείων δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τὰς ὁποίας τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Δὲν εἶναι ζήτημα μόνον διευθετήσεως μικρῶν χειμάρρων ἢ διαφόρων μικροζητημάτων. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προνοεῖ καὶ δι’ ἀποξήρανσιν μικρῶν ἑλῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν μεγάλην ζημίαν διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ διὰ τὴν ὑγείαν τῆς Χώρας. Πρόκειται δὲ δύο τινὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν: ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ὑγεία ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν ὡς ἐκ τῆς ἱδρύσεως δύο τοπογραφικῶν ὑπηρεσιῶν, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ γίνουν δύο τοπογραφικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἡ ὑπάρχουσα τοπογραφικὴ ὑπηρεσία θὰ παραχωρήσῃ ὅλην τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν συνεννοούμεθα, κ. συνάδελφε. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ γίνουν ὑδραυλικὰ ἔργα, ἀλλὰ λέγομεν ὅτι ὅταν δὲν γίνωνται, δὲν εἶναι τοῦτο λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς ἐπαρχίας μηχανικοὶ διὰ νὰ ἐπιβλέπουν αὐτοὶ τὴ δουλειὰ ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν δίδονται πιστώσεις. Διὰ ποῖον λόγον νὰ κάμωμεν τὴν πολυτέλειαν αὐτὴν ἐὰν δὲν δοθοῦν πιστώσεις, ἀντὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸ προσωπικὸν τοῦ κέντρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβλέπει τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων; Γίνονται διευθυνταὶ καὶ τμηματάρχαι, πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς περιττὰ διότι ὑπάρχουν καὶ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ παραπλεύρως αἱ μελέται τὰς ὁποίας ἔχουν κάμει οἱ διευθύνοντες τὰ ἔργα. Ὅ,τι δὲν ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω εἶναι αἱ πιστώσεις· καὶ περὶ αὐτῶν δὲν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα.

§162Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πιστεύω ἀσφαλῶς θὰ δοθοῦν, διότι ἐὰν δὲν δοθοῦν πιστώσεις δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ κυρίως τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲν δύναται νὰ παρακολουθῇ αὐτὰ τὰ ἔργα μετὰ τῆς προσοχῆς ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀποδίδεται εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα, κύριοι βουλευταί, δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἐπαρχιῶν παίζουν σπουδαιότατον ρόλον. Κάμνομεν μίαν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ παρακολουθεῖ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ὅλα αὐτά. Εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία εἶναι κατάλληλος καὶ ἁρμοδία νὰ ἐπιφέρῃ τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα προσγίνονται μεθ’ ἑκάστην βροχὴν καὶ πλημμύραν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου.

§164Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κ. βουλευταί, μὲ τὴν δημιουργίαν μιᾶς γενικῆς διευθύνσεως ἢ μὲ τὴν δημιουργίαν δύο τμηματαρχῶν μὲ βαθμὸν διευθυντῶν, νὰ λύωνται τὰ οὐσιώδη ζητήματα τά ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν τόπον, τὸ πρᾶγμα θά ἦτο ἁπλούστατον. Θὰ ἱδρύαμεν δύο ἄλλας γενικάς διευθύνσεις διά τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν ἑπομένην πρωΐαν ὅλαι αἱ ὁδοὶ τοῦ Κράτους θά ἦσαν κατεσκευασμέναι διά μαγικῆς δυνάμεως. Ἀλλά ἀτυχῶς τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα δημιουργίας θέσεων, ἀλλά ζήτημα οἰκονομικόν· διότι τὸ τμῆμα τὸ ὑδραυλικὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἐπαρκὲς δύναται δὲ νά συμπληρωθῇ καὶ δι’ ἄλλων ἐπιστημόνων μηχανικῶν ἐνισχυόμενον. Σήμερον τὸ ζήτημα εἶναι: ποίας πιστώσεις εἶναι εἰς θέσιν νά χορηγήσῃ ἡ Κυβέρνησις διά τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτουμένων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Κατά τὴν λήγουσαν οἰκονομικὴν χρῆσιν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 600 ἢ 700.000 δραχ. πίστωσις εἶχεν ἀναγραφῆ δ’ ὑδραυλικά ἔργα. Μὲ 700.000 δὲν λύονται ὑδραυλικά ζητήματα. Ἐάν ἡ Κυβέρνησις ἦτο διατεθειμένη καὶ ἠδύνατο νά δώσῃ πόρους ἐπαρκεῖς διά τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων, ταῦτα θά ἐξετελοῦντο χωρὶς δημιουργίαν διευθύνσεων ἐὰν ἔλεγε δηλαδὴ σὺν τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι «ἀναγράφω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσιν 130.000.000 διά νά κάμω αὐτά τά ὑδραυλικά ἔργα», βεβαίως δὲν θά εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν διότι εἶναι συμφέρον νά προστατευθῇ ἡ γεωργία καὶ νά ἀναπτυχθοῦν οἱ πλουτοπαραγωγικοὶ πόροι τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅταν τά οἰκονομικά τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουν νά δοθῇ μία τοιαύτη πίστωσις ἡ δημιουργία νέων θέσεων δὲν εἶναι παρά μία σπατάλη δὲν εἶναι παρά μία οὐτοπία καὶ μία φενάκη ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θά νομίσῃ ὅτι θά λύσουν τά ζητήματα τά ἀντιπλημμυρικά διά τῆς δημιουργίας μιᾶς γενικῆς διευθύνσεως.

§165Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει τὸ ταμεῖον Ἐποικισμοῦ. Ἀπὸ τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἔχομεν 12.000.000, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ διαθέσουν καὶ οἱ συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἱδρυθοῦν δι’ ἄλλου νομοσχεδίου.

§166Α. ΜΑΡΚΟΥ. Καὶ ἡμεῖς κατακλυζόμεθα ἀπὸ πλημμύρας καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα, ὅπως ἐνδιαφέρεται καὶ ὁ κ. Βασιλειάδης, μετὰ τοῦ κ. Γκότση μάλιστα ἔχομεν ὑποβάλει σχετικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν πεδιάδα τῶν Πατρῶν. Κύριε Βασιλειάδη, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν χρημάτων ἡ ὁποία ματαιώνει τὰ πάντα.

§167Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνεργασθῇ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν.

§168Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν δὲν τὴν φθάνουν ἀκόμη τὰ χρήματα διὰ τοὺς γεωργούς. Νομίζω ὅτι τὸ ὀρθώτερον θὰ ἦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ ἀφήσῃ διὰ τὴν νέαν σύνοδον εὑρίσκων ἐν τῷ μεταξὺ καὶ τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξοικονομηθοῦν διὰ νὰ γίνουν ἔργα κατὰ τῶν πλημμυρῶν. Μὲ τὴν δημιουργίαν νέας διευθύνσεως δὲν λύονται οὔτε τὰ ἀντιπλημμυρικὰ οὔτε τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, καὶ ἐμπαίζομεν τὸν λαόν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§170Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀναγνώστης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συνάγει τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐὰν δὲν ἐξετελέσθησαν ὑδραυλικὰ ἔργα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἦτο μόνον τμῆμα. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἔρχεται δι’ ἑνὸς ὡραίου πράγματι, μέτρου καὶ δημιουργεῖ τρεῖς διευθύνσεις καὶ σειρὰν ὅλην τμηματαρχῶν. Δηλαδὴ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει τρεῖς διευθύνσεις, οἱ δὲ τμηματάρχαι εἶναι διευθυνταὶ πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως. Ἡ ἄποψις αὐτὴ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα εὑρίσκεται ὑπὸ μίαν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ παραβλέψῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος ἐν τῷ ἐξαιρετικῷ ἐνθουσιασμῷ του ὑπὲρ τῆς Γεωργίας οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον ἠθέλησε νὰ μᾶς παραστήσῃ ὡς ἐχθροὺς τῆς Γεωργίας καὶ ὅτι θέτομεν δυσχερείας εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν πληροφορῶ ὅτι εἴμεθα συμπολεμισταί του ἴσως ὀλιγωτέρας δυνάμεως, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει στρατιῶται τῆς αὐτῆς ἰδέας. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὰς ὡραίας λέξεις αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ συγχαίρω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν. Ἀλλὰ θὰ τὸν ἠρώτων: πρὶν ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνεννοήθη μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος τοῦ ἐξησφάλισε τὰς ἀπαραιτήτους δαπάνας; Προηγουμένως, κ. Πρόεδρε, ἐδήλωσα ὑπευθύνως καὶ ἐγώ, χωρὶς νὰ ἔχω οὐδεμίαν ἐπίσημον ἰδιότητα ὅτι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν κατὰ τὴν χρῆσιν 1930–1931 δὲν διατίθεται οὔτε μία δραχμὴ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ κατασκευήν, ὄχι νέων δρόμων, ἀλλὰ οὐδὲ τῶν ὑπὸ κατασκευὴν τοιούτων.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνακριβὲς αὐτό, κ. βουλευτά. Προβλέπονται 70.000.000.

§172Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ἤμην, κ. Πρόεδρε, εὐτυχὴς ἐὰν ἔλεγον ἀνακριβείας. Τὸ λέγουν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων· δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὑπεύθυνος.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιμένετε νὰ λέγητε ἀνακριβείας πρὸς τὴν Βουλήν.

§174Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σᾶς λέγω τὶ μᾶς λέγουν. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσουν, ἐὰν τοιαῦται ἀπαντήσεις δίδονται ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ ἐκ Λαρίσσης συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν μελέται. Σᾶς βεβαιῶ καὶ πάλιν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας πολλαὶ μελέται. Δύο ἢ τρεῖς μελέται ἀφορῶσι τὴν ἐπαρχίαν μου, ἕτοιμοι μελέται δι’ ἔργα καθαρῶς γεωργικά, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον· δὲν ἐκτιμοῦνται δέ, διότι δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις. Ἡ περυσινὴ πίστωσις ἦτο 500.000, τὸ δὲ κέρδος μιᾶς καὶ μόνον δραχμῆς. Συνεπῶς τὶ θὰ γίνῃ, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ἔχει ἐξασφαλίσει καὶ τὰς ἀπαραιτήτους δαπάνας; Ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ μείνῃ ἡ δαπάνη τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων ἡ προβλεπομένη διὰ τὸ προσωπικόν. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης σοβαρότητος, τῆς ἀνταξίας πράγματι τοῦ ζητήματος θὰ συνίστων δὲ καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸν νόμον περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων, τὸν ὁποῖον ἂν ἤθελεν θέσει εἰς ἐνέργειαν, θέτουσα εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἁρμοδίων καὶ τὰς σχετικὰς δαπάνας, ἀσφαλῶς θὰ ἐπήρχοντο τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκομεν χωρὶς καὶ νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα σάλον ὁ ὁποῖος δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§176Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, προβλέπεται ἡ δημιουργία ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργείας διευθύνσεως σχετικῆς πρὸς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ἤθελον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς ὁριστικῆς διανομῆς τῶν κτημάτων τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, τοὺς ὁποίους ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν τοὺς ἔχομεν εἰς οἵαν κατάστασιν τοὺς ἔχομεν. Ἔχω ὑποβάλλει σχετικὴν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην, διὰ νὰ ἰδῆτε ποῖον νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἐὰν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ πραγματικῶς τὰς ἀνάγκας τῶν χωρικῶν, θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένους ἀριθμούς. Μέχρι σήμερον ἔχομεν χίλια πεντακόσια κτήματα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἔχομεν δημιουργήσει χιλίους πεντακοσίους συνεταιρισμούς· καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν κτημάτων πόσα νομίζετε ὅτι ἔχουν ὁριστικῶς διανεμηθῆ εἰς τοὺς χωρικούς; Μόνον 81· ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ καταπλήξῃ τὴν Βουλὴν καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀναγκάσῃ νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Λέγετε εἰς τοὺς γεωργοὺς ὅτι θὰ τοὺς κάμετε ὑδραυλικὰ ἔργα, καὶ ἀκόμη δὲν τούς ἔχετε παραχωρήσει τοὺς ὁριστικοὺς κλήρους καὶ δὲν γνωρίζουν ἄν τὸ κτῆμα τὸ ὁποῖον τοὺς ἐδώσατε εἶναι ἰδικόν των ἢ ἄν αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ τοὺς ἐκδιώξητε. Περὶ αὐτῶν θἄπρεπε νὰ εἶναι ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀντὶ νὰ ἔρχωνται σήμερον καὶ νὰ δημιουργοῦν μίαν διεύθυνσιν μὲ κολοσσιαίας δαπάνας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προσλάβῃ μηχανικοὺς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διὰ τὴν ὁριστικὴν διανομὴν τῶν κτημάτων.

§177Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἡ τεχνικὴ ἔχει σκοπὸν νὰ τονώσῃ τὰ συνεργεῖα καὶ νὰ τὰ πολλαπλασιάσῃ διὰ τὴν ταχυτέραν διανομὴν τῶν γαιῶν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὰ παλαιὰ ἀνάκτορα προπαρασκευάζονται 50 ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους μᾶς παρεχώρησεν τὸ Ἐπιτελεῖον, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ διευθυντοῦ τούτου διὰ τὸν ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Θέλομεν νὰ ὀργανώσωμεν καλύτερον τὴν ὑπάρχουσαν τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀπορῶ πῶς θέλοντες, νὰ ἐπικρίνητε τὸ νομοσχέδιον, ἔρχεσθε νὰ προβάλατε ὡς ἐπιχείρημα ἀκριβῶς ἕν μέτρον τὸ ὁποῖον εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀκρογωνιαίων λίθων τοῦ νομοσχεδίου.

§178Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου δημιουργεῖτε δαπάνας, χωρὶς νὰ ὑπάρχει λόγος· καὶ ἀντὶ νὰ πάρετε μηχανικοὺς νὰ κάμουν τὴν ἐργασίαν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα δημιουργεῖτε τὴν πολυδάπανον ὑπηρεσίαν τῶν διευθύνσεων, ἡ ὁποία δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ὅπως δὲν ἔκαμε μέχρι σήμερον. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε ὑπουργέ, νὰ ἀφήσετε τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας δημιουργεῖτε διὰ τῶν ἑκάστοτε ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων, διὰ τῶν δημιουργουμένων διευθύνσεων καὶ νὰ λάβητε ἄλλην κατεύθυνσιν εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν. Διότι ἐκ τῶν μέχρι σήμερον ληφθέντων μέτρων δὲν ἔγινε τίποτε διὰ τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν εἰς τοὺς κληρούχους.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§180Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ περυσινὴ πλημμύρα τοῦ Ἕβρου, κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ ἀντιληφθῶ μὲ ἠνάγκασε νὰ γίνω τεχνικὸς καὶ νὰ μελετήσω μερικὰ ζητήματα σχετιζόμενα μὲ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον. Τὰ ὑδραυλικὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν πανταχοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν συνεπῶς ἐν καὶ Θράκῃ, ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε ἔχουν ἀποδώσει ἰσχνότατα ἀποτελέσματα, ἕνας λόγος δὲ σοβαρὸς τῆς τοιαύτης ἰσχνότητος τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἀπέδωκαν, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἔλλειψις πόρων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ παντελὴς ἔλλειψις οἱασδήποτε τεχνικῆς ἐπιβλέψεως καὶ μελέτης τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα καθημερινῶς ἐμφανίζονται. Δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν διαρκῆ πίεσιν τῶν ἐκ τοιούτων πλημμυρῶν κινδύνων, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν κατὰ τὸ παρελθόν ἔχομεν ὑποφέρει ἀπὸ τοσαύτας ζημίας καὶ καταστροφάς, χωρὶς μέχρι τοῦδε νὰ προβῶμεν εἰς οἱονδήποτε ἐργασίαν ἡ ὁποία μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ ζημίαι καὶ καταστροφαὶ τοῦ παρελθόντος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σκεφθῶμεν σοβαρῶς πῶς αἱ ἀνάγκαι αἱ μέχρι τοῦδε προκύψασαι πρέπει νὰ θεραπευθοῦν. Ἤκουσα τὰς γνώμας τὰς διϊσταμένας ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον. Φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται αἱ πολυτελεῖς ὑπηρεσίαι τοῦ κέντρου. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι πολλάκις αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί, ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον ἐπαφήν πρὸς τὰς ἐπαρχίας, δὲν δίδουν τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν ἐκ τῆς δημιουργίας των. Θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προτείνουν ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα ὅρον, τοῦ νὰ μεταφερθοῦν ὅλαι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου εἰς τὰς χωλαινούσας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἶναι αἱ ἁρμοδιώτεραι καὶ συγγενέστεραι. Ἀπεδείχθη ὅμως ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ τεχνικαὶ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, εἶναι τελείως ἀνεπαρκεῖς, ὅτι οἱ διάφοροι νομομηχανικοὶ τῶν ἐπαρχιῶν εὑρίσκονται πρὸ ἑνὸς κολοσσιαίου φόρτου ἐργασίας, φόρτου τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαντλήσουν καὶ ἂν ἀκόμη παρέλθουν δύο ἔτη, χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ τοὺς προστεθῶσι καὶ νέαι ἐργασίαι. Συνεπῶς μὲ τὰς ὑπαρχούσας τεχνικὰς ὑπηρεσίας δὲν δύναται νὰ ἀναμένηται πρόοδος τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἔχω μίαν πρόσφατον ἐπιστολὴν ἀπὸ ἓν χωρίον τοῦ Ἔβρου, Λάβαρα ὀνομαζόμενον, θὰ σᾶς τὴν ἀναφέρω ὡς παράδειγμα πρόσφατον. Τὸ ταμεῖον τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων τοῦ Ἔβρου, ἐχορήγησεν 25 χιλ. δραχμὰς εἰς αὐτὴν τὴν κοινότητα, διὰ νὰ κάμῃ μερικὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα. Καὶ ἔρχεται ἡ κοινότης ἡ ὁποία παραπονεῖται εἰς ἐμέ—καὶ δι’ ἐμοῦ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας—καὶ ζητεῖ ὅπως συντονισθῇ, εἰ δυνατόν, ἡ ἐνέργεια τῆς χορηγήσεως τῶν 25 χιλ. αὐτῶν δραχμῶν μὲ τὴν βοήθειαν τῶν δασικῶν ὑπηρεσιῶν τῆς περιοχῆς ἐκείνης, πρὸς χορήγησιν ἀδείας διὰ νὰ ξυλευθοῦν οἱ χωρικοὶ καὶ ἡ κοινότης, ἥτις καὶ ἀνέλαβε δι’ ἰδίας αὐτεπιστασίας νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ τῶν 25 χιλ. δραχμῶν. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀνάγκη ἑνὸς συντονισμοῦ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἐν γένει κατευθύνσεων εἰς τὰ ἔργα αὐτά, διὰ τὰ ὁποῖα ὅλοι δικαίως διαμαρτυρόμεθα. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωμεν μίαν ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μας νὰ κρίνωμεν ἐπαρκῶς ποῦ πρέπει νὰ προσαρμοσθῇ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχει πρόσθετος ἐπαρκὴς τεχνικὴ ὑπηρεσία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα περιμένομεν νὰ γίνουν μὲ τὰς ὑπαρχούσας σήμερον ὑπηρεσίας. Ἂν θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἂν θὰ δημιουργηθῇ νέα ὑπηρεσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅπως εἶναι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον ὄχι μόνον διοικητικὸν ἀλλὰ μᾶλλον τεχνικόν, ἐξαιρετικῶς μάλιστα τεχνικόν, ἔργον ὅμως ἐπειγούσης ἀνάγκης τόσον δὲ ἐπειγούσης ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον νὰ μὴ τολμῶ νὰ ζητήσω νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον περιμένομεν τοὐλάχιστον καλλιτέρευσιν τῆς ὑπαρχούσης σήμερον ἀφορήτου καταστάσεως.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§182Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρὸς ἀποφυγήν, πρὸς διασκέδασιν τῶν δυσαρέστων ἐντυπώσεων τὰς ὁποίας θὰ ἐδημιούργει ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅλων τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ δι’ αὐτοῦ συνιστωμένη τοπογραφικὴ ὑπηρεσία καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 20 ἑκατομμύρια ἀνεγράφη ποσὸν μόνον 6 ἑκατομμυρίων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 6 ἑκατομμυρίων θ’ ἀπαιτηθῇ μόνον διὰ μισθούς.

§183Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι λάθος, ἡ τοπογραφικὴ θὰ γίνῃ μὲ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, καὶ μὲ τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐργασίαν ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι πολὺ ἀνωτέρα.

§184Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὅταν εἰς τὸν στρατὸν ἀναθέτετε τοιαύτας ἐργασίας, κατεργάζεσθε τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ διάλυσιν τοῦ στρατοῦ ἡ διάθεσις μερικῶν ἀξιωματικῶν διὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτὰς καὶ νὰ συμπληρώσωμεν τὴν παραχώρησιν τῶν κτημάτων.

§186Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τὰ συνεργεῖα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους νὰ κάμουν τὴν τοπογράφησιν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§188Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἀνέμενον πέριξ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ ἐγερθῇ ἐκ τῶν δύο πτερύγων τοιαύτη ἀντίδρασις. Ἐνόμιζον τοὐναντίον, ὅτι, ἐκτὸς παρατηρήσεών τινων θὰ ἦτο μία ὁμόθυμος κοινὴ γνώμη τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν γένει ἔρχεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ σπουδαιότατα συμφέροντα. Ὅτε κατετέθη τὸ νομοσχέδιον εἶχα παρατηρήσει ἕνα μεγάλον ἐνθουσιασμὸν ἐκ μέρους τῶν κ. συναδέλφων. Ὅλη ἡ Βουλὴ εἶπε ἐπανειλημμένως «διατὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔρχεται εἰς συζήτησιν τὸ ταχύτερον;» τοῦτο δὲ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ὅλη ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἐκτὸς Βουλῆς ἀκόμη τὸ ἀνέμενε μὲ συγκίνησιν δύναμαι νὰ εἴπω, διότι ἕως τώρα δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ὕπαιθρος Χώρα ἐστερήθη τῆς ἀμέσου Κυβερνητικῆς ἀντιλήψεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν θεραπείαν τῶν τοιούτων γεωργικῶν ἀναγκῶν καὶ κτηματογραφικῶν ἔργων. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω καθόλου μίαν κίνησιν σοβαράν, προϋπάρχουσαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας· θὰ ἦτο ἀνόητον καὶ μέρους μου νὰ ὑποβάλω ἓν νομοσχέδιον, ἐὰν ἔκαμα αὐτό. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀσχολεῖται μὲ μελέτας καὶ μὲ διεθνεῖς συμβάσεις, καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν του μὲ τὴν ὀλιγάρκειαν τῶν ὑπηρεσιῶν του. Ἀλλὰ θὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι μικρὰ ἕλη, χείμαρροι, ἀποστραγγίσεις, ἔργα τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη διὰ τὴν κατασκευὴν δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ 2, 3, 5 ἢ καὶ 10 ἑκατομμύρια, ἔργα ὅμως τῶν ὁποίων ἡ θεραπεία εἶναι σπουδαιοτάτη, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι χρειάζεται μία ἐπιτακτικὴ ἐργασία, μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ ἑδρεύῃ οὐχὶ εἰς τὸ κέντρον, ἀλλὰ μεταβαίνουσα ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, μελετῶσα καὶ καταρτίζουσα προϋπολογισμούς, νὰ ἔρχεται εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὰς περιφερείας ἐκείνας, νὰ καταρτίζῃ τοὺς λεγομένους ἀναγκαστικοὺς συνεταιρισμοὺς περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει ἕνα σύγχρονον νομοσχέδιον κατατεθειμένον ἤδη ἀπὸ ἑβδομάδος εἰς τὴν Βουλήν. Θέλω νὰ εἴπω δηλαδή, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς δαπάνης. Ὡμίλησαν περὶ πιστώσεων. Αἱ πιστώσεις θὰ ἐξευρεθοῦν, ἀπαιτεῖται μία ἐπικουρεία οἰκοδομική, ἀλλὰ κυρίως ἡ βάσις τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων αὐτῶν εἶναι ἡ συνδρομὴ, εἶναι ἡ ἐπικουρεία τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὸν ὁποῖον θὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι ἂν ὑποβληθῇ εἰς μίαν μικρὰν δαπάνην ἕκαστος, θὰ ἔχουσιν εἰς διάστημα 2–3 ἐτῶν κερδίσει περισσότερα. Δὲν δύναται δὲ οὐδεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι πολλάκις τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ μᾶς ἐξυπηρετήσῃ ἐπαρκῶς. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέσατε ὅτι λαμβάνετε ἕνα τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον λέγει «καταστροφή, πλήμμυρα», τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ τὸ στείλετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ θὰ παρακαλέσετε τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν μηχανικὸν πληροφορίας· θὰ ὑποβάλῃ ἐκεῖνος ἔκθεσιν καὶ δὲν γίνεται καὶ τίποτε. Εἶναι φυσικὸν ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ παρέχῃ τὴν ταχύτητα ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν δαπάνην, αὕτη εἶναι μικρὰ Βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας μηχανικός, ὀνομάσατε τον ὅπως θέλετε, θὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ κεφαλῆς ἕνας μηχανικὸς καί δύο ἄλλοι ὑπ’ αὐτὸν, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρίσκωνται ὁ εἷς εἰς τὴν Θράκην, καὶ ὁ ἕτερος εἰς τὴν Μακεδονίαν, Θεσσαλονίκην, Ἤπειρον, Πελοπόννησον καὶ τὴν Κρήτην καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ φυσικὸν λόγον, θὰ ἀποτελοῦσι τὸν πυρῆνα τῆς ὀργανώσεως. Ἐγὼ ἀναλαβὼν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ πρῶτον κενὸν τὸ ὁποῖον παρετήρησα ἦτο τοῦτο. Ἡ ἔλλειψις δηλαδὴ μιᾶς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν θὰ παίξῃ μεγάλον ρόλον εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀπορροφήσεως τῶν χειμάρρων. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω περισσότερον διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό· ὁ προϋπολογισμός του ἄλλωστε δὲν ἀπαιτεῖ ὑπερόγκους δαπάνας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τὰς ὁποίας εἴπατε διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, θὰ εἴχωμεν τὰς ἰδίας δαπάνας, διότι τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἀνεπαρκές. Ὥστε βλέπετε, ὅτι μικρὰ μετάθεσις γίνεται, μετάθεσις ὅμως ἀναγκαιοτάτη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ αὐτά.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συνάδελφος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας δι’ ὅσων σᾶς ἐξέθηκε σᾶς εἶπεν ἀρκετά· ἀλλ’ ἐθεώρησα ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις διότι εἶμαι ὁ ὑπεύθυνος συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Διότι πρὶν ἢ ἀναλάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὁ κ. συνάδελφος, ἐγὼ εἶχον ἀναλάβει ρητὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διερχόμενος πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους ἀπὸ τὴν Γορτυνίαν, κἄπου ἀπὸ ἐκεῖ, ἀπὸ τὸ Χέλι, ἐδέχθην τὴν ἐπίσκεψιν ἀντιπροσώπων ἐκεῖ τῆς πόλεως εἰς τοὺς ὁποίας εἶπον, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ κύρια μελήματα τῆς Κυβερνήσεώς μου θὰ εἶναι τοὺς χειμάρρους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τὴν Ἑλλάδα καὶ φέρουν τὸν κίνδυνον, τὴν χώραν αὐτὴν τὴν ἥμερον μεταβάλλοντες εἰς χώραν ἀγρίαν καὶ τελείως ἐγκαταλελειμμένην, τοὺς χειμάρους αὐτοὺς θὰ φροντίσωμεν νὰ τοὺς ἀποσβύσωμεν, φροντίζοντες συγχρόνως καὶ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. Ὑποστηρίζεται κύριοι, ὅτι ἔχομεν ὑπηρεσίαν ἐπαρκῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ζητημάτων. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν ἐπαρκῆ ἀριθμόν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία νὰ δύναται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς γεωργικῆς καὶ τῆς δασικῆς νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἠξεύρετε τὶ ἔχει γίνει ἕως τώρα μὲ τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν τῶν χειμάρρων· ἠξεύρετε τὶ ἔχει γίνει ἕως τώρα μὲ τὰ ἔργα τοῦ Παμμίσου μὲ ὅλα τὰ ἄλλα σχετικὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχουν γίνει. Ὅλη ἡ προσπάθεια τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἦτο, νὰ πιάσῃ τοὺς χειμάρρους ὅταν οὗτοι ἦσαν κατεβασμένοι εἰς τὴν πεδιάδα καὶ νά τοὺς χαλιναγωγήσῃ. Καὶ ἀπεδείχθη ὅτι αὐτὸ τὸ ἔργον ὑπερβαίνει τὰς ἀνθρωπίνας δυνάμεις. Δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἄλλην ἀντίληψιν, δὲν ἠμπορούσαμεν ν’ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὴν ἀντίληψιν τὴν γεωργικὴν καὶ τὴν δασικήν. Οἱ χείμαρροι ἀποσβένυνται ἀπὸ τὸν τόπον ἀπὸ τὸν ὁποῖον δημιουργοῦνται: Ἐπάνω εἰς τὰ ὄρη καὶ εἰς τὰ βουνὰ ἀρχίζουν καὶ ἀποσβένυνται οἱ χείμαρροι· καὶ τότε, ὅταν κατεβάζουν εἰς τὴν πεδιάδα ὀλίγο νερὸ εἶναι περιωρισμένον καὶ δύνασθε τὸ νερὸ αὐτὸ νὰ τὸ διοχετεύσετε καὶ νὰ τὸ φέρετε εἰς τὰς θαλάσσας. Ἄλλως θὰ ἔχητε τὴν ἐρημίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία μᾶς παρουσιάζεται ὅταν διερχόμεθα ἀπὸ τὰς ἀκτὰς τῆς Πελοποννήσου ὅπου εἶναι σπαρακτικὸν τὸ θέαμα τῶν χειμάρρων οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τὸν τόπον. Κύριοι βουλευταί, διατὶ νὰ μὴ τὸ εἴπωμεν; Ἠξεύρετε ὅτι καὶ ἡ Παλαιὰ καὶ ἡ Νέα Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεώς της εἰς ἓν σημεῖον ἔχει ὀπισθοδρομήσει. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ Τουρκικὴ Διοίκησις ἐγνώριζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλῃ τὸν τακτικὸν καθαρισμὸν τῶν χανδάκων καὶ ὅτι συνεπείᾳ ἀκριβῶς τοῦ ὅτι ἐπληρώθησαν οἱ χάνδακες ἐκεῖνοι ἔχομεν τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἑλῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεώς της ἦτο περισσότερον περιωρισμένη. Διατὶ νὰ μὴ τὸ λέγωμεν; (χειροκροτήματα). Διατὶ νὰ μὴ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν αὐτήν; Πῶς λοιπὸν ἠμπορεῖτε ν’ ἀπορῆτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἡ ὁποία ὑπεσχέθη νὰ φροντίσῃ καὶ διὰ τὴν γεωργίαν καὶ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, πῶς εἶναι, λέγω, δυνατὸν ν’ ἀπορῆτε ὅταν ἔρχεται νὰ σᾶς ζητήσῃ τὰς δαπάνας αὐτάς, τὰς ὁποίας θεωρεῖ ἀπὸ τὰς πλέον παραγωγικὰς δαπάνας τὰς ὁποίας ἐζήτησεν μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς 18μήνου διοικήσεώς μας; Ὁ κύριος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι πραγματικὸς ἀνεπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν. Δὲν ἀρκεῖ αὐτὸ μόνον, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Θὰ ἐδεχόμην τὴν γνώμην τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶλλον, νὰ μεταφέρωμεν δηλαδή, ἂν θέλετε ὁλόκληρον τὸ τμῆμα τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῶν συγκοινωνιακῶν ἔργων, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὥστε ἡ ἐπικρατοῦσα ἀντίληψις νὰ εἶναι ἡ γεωργική. Δὲν τολμῶ νὰ τὸ κάμω αὐτό. Ἤκουσα τὴν γνώμην αὐτὴν ἀπὸ τὸν κ. Παπαναστασίου, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε γνωρίζει ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του ἄλλοτε εἶχε λάβει πρόνοιαν περὶ τῆς ἱδρύσεως γραφείου μελετῶν, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργει ἄριστα καὶ διελύθη ὕστερον διὰ τοὺς ἰδίους λόγους, οἰκονομικούς, τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ἐπικαλεῖται. Θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ νὰ σκέπτεται μὲ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὅταν διευθύνῃ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὅταν εἶναι ἀντιπολίτευσις. Δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ περικοπὴ δαπανῶν ὡρισμένων ὅταν αὗται εἶναι παραγωγικαί. Οὐ μόνον δὲν εἶναι οἰκονομία, ἀλλὰ εἶναι καὶ σπατάλη ἀγρία ἡ οἰκονομία 2.000 000, ἐὰν πρόκειται ἐκ ταύτης νὰ χάσωμεν μεγάλας ὠφελείας. Ἀλλὰ μοῦ λέγετε: καὶ εἰς τὶ θὰ ὠφελήσουν αὐτά, ἀφοῦ δὲν προβλέπετε τὰς πιστώσεις τὰς ἀναγκαίας εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας; Καὶ σᾶς ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς γεωργίας, ὅτι ἤδη μὲ τὰ ταμεῖα αὐτὰ τὰ διάφορα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, μὲ τοὺς συνεταιρισμοὺς τοὺς ἀναγκαστικοὺς τοὺς ὁποίους ἱδρύομεν τώρα καὶ τῶν ὁποίων τὸ μέλλον εἶναι εὐρύτατον, θὰ ἔχωμεν ἀρκετὰ χρήματα διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα θὰ μελετήσῃ ἡ ὑπηρεσία αὐτή. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτά. Ἐγὼ ἤλπιζον ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα ἐφέτος νὰ διαθέσωμεν ἕνα ἱκανὸν ποσόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἑξάμηνον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἤρχισε νὰ φαίνεται ὅτι δὲν προμηνύει τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀνεμέναμεν, δὲν ἐτόλμησα νὰ τὸ ζητήσω. Ἄλλωστε, καὶ διότι δὲν θὰ μοῦ ἐχρειάζοντο εἰς τὸ πρῶτον ἔτος τῆς λειτουργίας αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας αὐτὰ τὰ χρήματα. Χρειάζεται χρόνος ἀρκετὸς διὰ νὰ μελετηθοῦν τὰ πράγματα αὐτά τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν, καὶ ἰδίως ἡ ἀπόσβεσις τῶν χειμάρρων. Καὶ ἀρχικῶς ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας—δὲν ἦτο ὁ κ. συνάδελφος ὁ νῦν—νὰ ἀπευθυνθῇ εἴτε εἰς τὴν Γαλλίαν εἴτε εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ νὰ ζητήσῃ ἐκεῖθεν καὶ νὰ μετακαλέσῃ δύο μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀναλάβουν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ νὰ τὴν ὀργανώσουν. Μοὶ εἶπεν ὁ συνάδελφός μου, ὅτι ἔχομεν ἄνθρωπον εἰς τὸν τόπον μας ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ ὅταν μοὶ ἀνέφερε τὸ ὄνομα· ἐπεκρότησα δι’ αὐτό, διότι γνωρίζω πολὺ καλὰ τὸν κ. Τσαλίκην ὅτι εἶναι ἕνας μηχανικὸς ἱκανός, ἀνωτέρας ἱκανότητος, ἀφ’ οὗ διηύθυνεν εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Εἶπον λοιπὸν ὅτι: καὶ βέβαια ἀφ’ οὗ εἶναι Ἕλλην καλλίτερον νὰ ἔχῃ αὐτὸν παρὰ ἕνα ξένον. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ δημιουργήσω καμμίαν ἀπαγοήτευσιν ἀλλὰ δὲν θὰ εἴπω ἰδικήν μου ἰδέαν, ἤκουσα ὅμως εἰδικοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον: Τὶ κρῖμα ὅτι ἀρχίσαμε ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Στρυμῶνος ἀντὶ νὰ διαθέσωμεν τὸ τρίτον τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς δαπάνης ἡ ὁποία χρειάζεται δι’ αὐτοὺς τοὺς ποταμούς, διὰ νὰ ἀποξηράνωμεν ὅλα τά μέλη τὰ μικρά τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἀποσβέσωμεν τοὺς χειμάρρους καὶ ἀποδώσωμεν οὕτω εἰς τήν γεωργίαν πολὺ περισσοτέρας γαίας. Δὲν ἐπικρίνω δι’ αὐτὸ τὰ γενόμενα, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων αὐτῶν διὰ μὲν τὸν Ἀξιὸν ἀποτελεῖ μίαν προθήκην τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύομεν εἰς κάθε ἕνα ὁ ὁποῖος εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀποτελεῖ δὲ καὶ μετὰ τὴν στρατιωτικὴν κατάκτησιν τοῦ 1912, μετὰ τὴν Ἐθνικὴν κατάκτησιν ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὴν προσφυγιάν, ἀποτελεῖ καὶ τρίτην κατάκτησιν τῆς Μακεδονίας ἀξίαν προσοχῆς, τὴν οἰκονομικήν. Καὶ ὁ Στρυμὼν δὲν θὰ ἀποδώσῃ σπουδαιοτέρας γαίας. Σᾶς τὸ ἀνέφερα διὰ νὰ σᾶς εἴπω ἔτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῶν μικρῶν ἑλῶν, εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ κυριώτερα εὐεργετήματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Δὲν μέμφομαι τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ ὁποία μὲ ἐπικρίνει, διότι βέβαια παρουσιάζω ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ νέας δαπάνας. Θὰ εἴπω μάλιστα ὅτι μοῦ ἀρέσουν αὐταὶ αἱ ἐπιθέσεις καὶ δι’ ἐμὲ καὶ διὰ τοὺς συναδέλφους, διὰ νὰ ἔχουν πάντοτε ὑπ’ ὄψιν των, ὅταν φέρουν νομοσχέδια δαπανῶν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις παρακολουθεῖ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἑτοίμη νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Ὥστε εἶναι καὶ χρήσιμη αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη. Ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν εἶναι ἀπὸ τὰς πλέον παραγωγικὰς δαπάνας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅταν ἐξέθεσα τὸ πρόγραμμά μου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν δὲν ἐδίστασα νὰ τοὺς εἴπω ὅτι διὰ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν ὑγείαν καὶ τὴν παιδείαν θὰ χρειασθοῦν νέαι δαπάναι. Ὅ,τι τοῦ ὑπεσχέθην, εἶναι ὅτι θὰ φυλάξω ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ ζητήσω νέας θυσίας. Δὲν τοῦ ζητῶ νέας θυσίας καὶ παρὰ τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικήν, ἡ ὁποῖα σοβεῖ σήμερον, βλέπετε ὅτι εἴμεθα εἰς θέσιν καὶ ἐλάττωσιν φορολογικὴν νὰ πραγματοποιήσωμεν καὶ μάλιστα πέραν ἐκείνων τῶν ἐλαττώσεων τὰς ὁποίας ὑπεσχέθημεν πρὸ ἓξ μηνῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ζητῶ νέας θυσίας ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἐφ’ ὅσον ἀρχίζω καὶ ἐλαφρύνω τὰ βάρη αὐτοῦ, θὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὴν Κυβέρνησίν μου νὰ μὴ διστάζῃ ν’ ἀντιμετωπίσῃ ὅλας ἐκείνας τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι διὰ νὰ ὠθηθῇ αὐτὸς ὁ τόπος εἰς τὴν πρόοδον, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει καθυστερήσει ἐκ τῆς τελευταίας πολεμικῆς περιπετείας καὶ τῆς καταστροφῆς τῆς Μ. Ἀσίας. Εἶναι αἱ δαπάναι αὐταὶ παραγωγικαὶ καὶ ἐκ τῶν περισσότερον καλῶς τοποθετημένων, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἱδρύομεν, πρέπει νὰ εἶναι ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ ἐμπνέηται διαρκῶς ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ ἀπὸ γεωργικὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἂν ἦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας (χειροκροτήματα).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§192Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, φαίνεται ὅτι δὲν ἐγενόμην ἐπαρκῶς ἀντιληπτός. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τονίζει ἰδιαιτέρως τὴν ἐξαιρετικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ ὅλως ἰδιαιτέρως τὰ μικρότερα ὑδραυλικὰ ἔργα. Κανεὶς δὲν ὑπετίμησεν τὴν ἀξίαν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ὡς ἀκόμη κανεὶς δὲν ἐπετίμησεν ἀλλὰ ὅλοι ἐπλειοδοτήσαμεν εἰς τὴν μεγάλην σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν διὰ τὸν γεωργικὸν κόσμον καὶ εἰς τὴν κοινωνικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἔχω ἐκθέσει τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ἐπεζήτησα τὴν λῆψιν εἰδικῶν μέτρων πρὸς ἐκτέλεσιν γενικῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ παλαιὰν συνεργασίαν μας, ὅτι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀντιτίθενται εἰς οἱανδήποτε αὔξησιν δαπανῶν. Ἐθεωρήθην πάντοτε ὡς ὁ σπαταλώτερος τῶν ὑπουργῶν καὶ οὔτε τώρα ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν αὔξησιν αὐτήν. Δὲν ἐζητήσαμεν ἡμεῖς περιορισμὸν δαπανῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἀλλ’ ἐζητήσαμεν ὅπως ὅταν γίνεται οἱαδήποτε ἐργασία, αὐτὴ ἡ ἐργασία νὰ εἶναι συστηματοποιημένη, καὶ τά μέτρα τά ὁποῖα λαμβάνονται νά ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Βεβαίως, ἐάν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἡ δαπάνη δὲν εἶναι κολοσσιαία, ἡ ὁποία γίνεται διά τήν δημιουργίαν ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἐξετάζομεν ἐάν εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ δαπάνη ἢ ὄχι· ἐξετάζομεν ὅπως ἔχομεν καθῆκον ἄλωστε ἐάν εἶναι ἀναγκαία, ἐάν εἶναι ἀπαραίτητος καὶ περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Διά νά γίνουν τά ὑδραυλικά ἔργα εἰς τὴν ἐπαρχίαν χρειάζονται μελέται καί ἄνθρωποι διὰ νὰ ἐπιβλέπουν αὐτά καί σᾶς εἶπον προηγουμένως ὅτι ὑπάρχει ἀπειρία μελετῶν εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας τὸ ὁποῖον ἐργάζεται ἄριστα καί εἶναι εἰς περιωπὴν ἀνωτέραν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐκτελοῦνται, διότι δὲν δίδονται πιστώσεις καὶ διότι δὲν ὑπάρχουν μηχανικοὶ κατώτεροι. Ἔτσι λοιπὸν ἕως τώρα δὲν ἔχομεν ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος. Προχθές σᾶς ἐζήτησα νὰ γίνῃ μία πίστωσις 8–10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ μίαν ἐπαρχίαν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐπιβαρυνθοῦν αὐτοὶ οἱ κάτοικοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι δὲν ὑπάρχουν μελέται. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δι’ ὅλην σχεδὸν τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν μελέται ἕτοιμαι. (διαμαρτυρίαι).

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουν μελέται διὰ τοὺς χειμάρρους; Δὲν γνωρίζω καμμίαν.

§194Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸν Σελλινοῦντα ὑπάρχει. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω, δι’ ὅλα τὰ μέρη καὶ δι’ ὅλους τοὺς χειμάρρους ποὺ ὑπάρχουν ἐὰν ὑπάρχουν μελέται.

§195Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔγινεν ἡ μελέτη διὰ τὴν παραγωγὴν ἠλεκτρισμοῦ. Ἐξαιρετικῶς πρόκειται διὰ ποταμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξ ἴσου ὀγκώδης ὅπως καὶ ὁ Ἀλφειός.

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ Βοιωτικὸς Κηφισσὸς εἶναι μέγα ὑδραυλικὸν ἔργον. Ὑπάρχουν μελέται γενικῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἀξίας τοὐλάχιστον 500 ἑκατομμυρίων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδραυλικῶν, ἂς ἀρχίσῃ νὰ διανείμῃ πιστώσεις σοβαρὰς χωρὶς νὰ φαντάζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ χαθοῦν τὰ χρήματα αὐτά, διότι αὐτὰ κατόπιν βαρύνουν τοὺς ἰδιοκτήτας. Ὑπάρχει δὲ καὶ νόμος παροχῆς δανείων. Ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα τῶν χειμάρρων. Πράγματι εἶναι μία ὄψις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μόνη εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι εἶναι καὶ ἔργα δασικά, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀρχίζουν ἀπὸ τὰ βουνὰ καὶ νὰ συνεχίζωνται μέχρι τῶν ἐκβολῶν τῶν ποταμῶν. Βεβαίως δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα δὲν ἔχομεν ἕως τώρα ἐπαρκῆ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα ἔχομεν ὀργανώσει ὑπηρεσίας καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ λειτουργοῦν, ἐξετάζεται δὲ κατὰ πόσον ἠμποροῦμεν εἰς τὸ μέλλον ν’ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ὁ ριζικώτερος δι’ ἐμὲ τρόπος, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ λέγω, εἶναι ἡ μετάθεσις ὅλων τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Διότι ἐκεῖ ὅλαι αἱ συμφυεῖς ὑπηρεσίαι ἠμποροῦν νὰ συνεργασθοῦν καὶ νὰ βοηθήσουν ἡ μία τὴν ἄλλην. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ γεωργικὴ πολιτικὴ ἄνευ πολιτικῆς δημοσίων ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὡς ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπέβαλον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ τμῆμα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων μεταβάλλεται εἰς διεύθυνσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Εἶχον δὲ σκεφθῇ νὰ διαιρέσωμεν τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων ἔργων εἰς διεύθυνσιν ὁδοποιΐας, εἰς διεύθυνσιν ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ εἰς διεύθυνσιν ἀρχιτεκτονικήν. Δυστυχῶς ἠμποδίσθην τότε, διότι ἔγινε μία εἰσήγησις ἀντίθετος. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον ὅτι πρέπει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἔχῃ μίαν διεύθυνσιν ὁδοποιΐας καὶ μίαν διεύθυνσιν ἀρχιτεκτονικῶν ἔργων, εἰς τρόπον ὥστε καὶ τὰ γραφεῖα μελετῶν νὰ εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ μὴ προσκόπτῃ τὸ ἔργον, καὶ ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία νὰ εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας. Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ δὲν γίνεται τί εἶναι τὸ πρακτικώτερον; Εἶναι πρακτικὸν νὰ γίνῃ μία γενικὴ διεύθυνσις; Ὄχι, διότι ἔχομεν τὰ κεντρικὰ γραφεῖα τῶν μελετῶν καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τὰ συμπληρώσωμεν. Καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων πῶς θὰ γίνῃ; Μὲ προσωπικὸν κατώτερον, διότι ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐκτέλεσις ὑδραυλικῶν ἔργων. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ἔχομεν τό γραφεῖον τῶν ἐπαρχιακῶν νομομηχανικῶν. Αὐτὰ τὰ γραφεῖα, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνεπαρκὲς τὸ προσωπικόν, ἠμποροῦμεν νὰ τὰ συμπληρώσωμεν καὶ νὰ βάλωμεν καὶ ἐκτάκτους μηχανικούς, ὅπως ἄλλωστε ἐπιτρέπει ὁ νόμος τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτὰ τὰ ὑδραυλικά, διότι ἡ ἐγκατάλειψις αὐτῶν θὰ εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τὸν τόπον, διότι ἠξεύρω, κύριοι, ποίαν κολοσσιαίαν σημασίαν ἔχουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ πάλιν ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς δὲν προάγεται τὸ ζήτημα, ὡς προάγεται ἄν θελήσετε νὰ αὐξήσετε τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας διὰ τῆς συνεργασίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε πρωτίστως νὰ διατεθοῦν αἱ πιστώσεις. Οἱ ἀναγκαστικοὶ συνεταιρισμοὶ εἶμαι σύμφωνος ὅτι εἰς πολλὰς περιπτώσεις δὲν εἶναι ὠφέλιμοι, διότι καὶ τὰ ὑδραυλικὰ ταμεῖα εἶναι ἀναγκαστικὸς συνεταιρισμὸς μὲ ὡρισμένας συνεισφοράς, καὶ εἰς πολλὰ μέρη δὲν εἶναι εὔκολος ἡ συγκρότησις τῶν ὑδραυλικῶν ταμείων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει, ὅπως σᾶς εἶπα εἶναι ἡ ὕπαρξις εἰς τὴν ἐπαρχίαν μηχανικῶν καὶ ἡ παροχὴ πιστώσεων. Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ εἰς κάθε περίπτωσιν εἶναι νὰ παρασχεθοῦν τά χρήματα τά ἀναγκαῖα διά τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τά ὁποῖα ἀνέφερε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας· καὶ αὐτοῦ πρέπει νά στρέψῃ τὴν προσοχήν του τὸ Κράτος. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπιθυμῶ μίαν συστηματικὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Διότι ὅταν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος βλέπετε τοὺς περισσοτέρους ὑπαλλήλους νά εὑρίσκωνται εἰς ἀπελπιστικὴν θέσιν καί ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νά προστίθενται νέοι ἔκτακτοι ὑπάλληλοι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θά προκαλέσῃ καὶ μίαν σύγχυσιν δικαιοδοσίας, ἐννοῶ ὅτι δὲν προάγεται τὸ ζήτημα. Δι’ αὐτὸ θά παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νά μελετήσουν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς τῆς ρασιοναλιστικῆς ἐργασίας, διότι ὅπως γίνεται αὕτη....

§197ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ αὐτό.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι ἡ γεωργικὴ ἀντίληψις πρέπει νὰ προσέχῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων ἔργων, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν δὲν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη ἄλλη τις διαρρύθμισις τῶν πραγμάτων. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐπιμένω εἰς αὐτό τό ζήτημα. Καὶ ἄλλοτε ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μὲ τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἱδρύσῃ ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν τῶν πτώσεων τῶν ὑδάτων, ἐπέμενα νὰ ἀναλάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ κάμῃ τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξετελέσθησαν διότι δὲν ἔγιναν οἱ ἀπαιτούμενοι οἰκονομικοὶ συνδυασμοί. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται καὶ ὄχι περὶ τῆς δημιουργίας ἐμποδίων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ὅλη ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Εἰς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα σύμφωνοι, εἶναι τὸ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παράγωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μὲ τὴν δημιουργίαν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀκριβῶς διότι εἶναι κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι θὰ μεταβληθοῦν εἰς γραφειοκρατικάς, δὲν πρέπει νὰ δημιουργοῦμεν τὴν ἐντύπωσιν καὶ νὰ πιστεύωμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι τοιουτοτρόπως ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων. Εἴμεθα λοιπὸν σφόδρα ἀντίθετοι τῆς προσθήκης, αὐτῆς καὶ διὰ τοῦτο ψηφίζομεν ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§200Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν ὅτι ἡ πλευρὰ ἐκείνη δέχεται μετὰ πολλῆς ἱκανοποιήσεως καὶ εὐχαριστήσεως τὸ νομοσχέδιον ὅτε τὸ εἰσηγήθη. Διότι εἰς τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου δὲν διαφωνοῦμεν καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν διαφωνοῦμεν, οὐχὶ διότι ὀψίμως μᾶς ἀνεπτύχθησαν ὁ ἔρως καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ διότι ἀκριβῶς ὅταν ποτὲ διηύθυνον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶχον λάβει μέτρα σχετικὰ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶμαι ἐγὼ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐμελετήθη ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τῆς ἰδικῆς μου κατὰ τὸ 1921, καὶ τότε ἐμελέτησα τὰ δύο συστήματα τῶν ὑδραυλικῶν ταμείων μὲ τὸν ἀναγκαστικὸν συνεταιρισμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον ὑπ’ ὄψει τότε ὅτι ἴσχυεν καὶ ἐν Ἰταλίᾳ. Ἀλλ’ ἐπείσθην καὶ ἐκ τῶν ὅρων, τοὐλάχιστον τότε οἱ ὁποῖοι ἐπεκράτουν ὡς πρὸ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐν Ἑλλάδι, ὅτι δὲν θὰ ἦσαν πολὺ ἀποτελεσματικοὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ αὐτὸ τοῦτο ἐπροτίμησα καὶ εἰσηγήθην τότε τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐπὶ τῶν διαδόχων τοῦ μακαρίτου Στράτου περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ταμείων, διότι ἀκριβῶς ἐπίστευα ὅτι πολλὰ ἔλη ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλείψωσι. Θὰ ἠδύνατο ὅμως νὰ ἐνεργήσῃ ἀποτελεσματικῶς ὁ νόμος περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων, ἂν καταλλήλως συνίστατο εἰς τὸ κοινὸν ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν, καταδεικνυομένων εἰς τὸν λαὸν τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἀλλ’ ἀντιτίθεμαι εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ θεραπευθῇ ἡ ἀνάγκη, διότι ὑποθέτω ὅτι ἂν συνεβουλεύεσθε καὶ τὸν συνάδελφόν σας ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ νὰ ἴδετε ποῖον προσωπικὸν μηχανικῶν ἔχει ἡ Ἑλλάς, θὰ ἐπληροφορεῖσθε ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικόν. Θὰ ἴδετε ὅτι τὰ δημόσια ἔργα ἔχουν τόσους μηχανικούς, ὥστε σχεδὸν νὰ ἔχουν τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον ἄλλοτε ὅταν δὲν ἐξετελεῖτο κανὲν ἔργον. Ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις μηχανικῶν. Θὰ ἴδετε ὅτι δῆμοι καὶ μικραὶ κοινότητες δὲν δύνανται νὰ κάμουσι κανὲν ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται μηχανικός, διότι δὲν δύνανται νὰ ἔχουν μηχανικούς. Ἂν λοιπὸν κάθε ὑπουργεῖον φροντίζῃ διὰ τὰς ἰδίας του ἀνάγκας νὰ κάμῃ τεχνικὰς ὑπηρεσίας, ὑφισταμένας μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ὑπουργείου του, ὅπερ ἤδη γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εὑρεθῆτε μὲ ἐπιπλωμένα τεχνικὰ γραφεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχετε κανένα ὑπάλληλον διὰ νὰ σᾶς ὑπηρετήσῃ. Διότι, κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ δώσετε πρὸ παντὸς εἰς τὸν κόσμον τὰ ἀποτελέσματα τῶν προσπαθειῶν σας διὰ τὴν γεωργίαν, πρέπει νὰ τὰ δώσετε ἐπὶ τόπου.

§201Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὡρισμένως εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν, κ. συνάδελφε.

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλην ἡμέραν θὰ ὁμιλήσωμεν, καὶ θὰ ἴδετε ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς Γεωργικῆς πολιτικῆς δὲν φαίνονται εἰς τὸν λαόν. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ νὰ λάβετε μέριμναν διὰ τοὺς χειμάρρους. Τοὐναντίον μάλιστα, δεικνύετε ὅτι κάνετε μίαν δαπάνην, διὰ τὴν ὁποίαν ἂς μὴ νομίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θέλω νὰ ἐπωφεληθῶ διὰ νὰ πολεμήσω ὡς ἀντιπολιτευόμενος τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ νὰ τῆς εἴπω ὅτι σπαταλᾷ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοιοῦτον τὸ θέμα, διὰ νὰ δείξω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν ἀντιπολιτευτικήν μου διάθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι καθῆκόν σας.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἐδῶ δαπανῶνται πολλὰ καὶ ἀσκόπως καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν, ἀλλὰ ἐὰν πάρετε σεῖς αὐτοὺς τοὺς μηχανικοὺς θὰ χωλαίνουν ἄλλαι ὑπηρεσίαι. Τὶ σᾶς συνιστῶ; Σᾶς συνιστῶ νὰ πᾶτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὅπου ἔχουν τὰς ὑπηρεσίας ἀναθέσατε εἰς αὐτὰς τὴν ἐργασίαν καὶ ἐνισχύσατέ τας ὅσον μπορεῖτε.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ σκέπτωνται αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι μὲ πνεῦμα πλέον γεωργικόν.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἰς τὰ διάφορα μέρη τῶν ἐπαρχιῶν ἐνισχύσετε τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὰ δημόσια ἔργα, θὰ ὠφελήσετε διττῶς: καὶ διότι αἱ ὑπηρεσίαι σας θὰ ἐπαρκέσουν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐνισχύσετε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων ἡ ὁποία χωλαίνει ἀπολύτως. Ζητεῖτε νὰ κάνετε μόνον διὰ τοῦ νόμου οὐχὶ καὶ ἐν τῇ πραγματικότητι. Διότι ἂν θέλετε νὰ δαπανήσετε πολλὰ δὲν ἔχετε ἐν Ἑλλάδι τὸ ἀπαιτούμενον εἰς ἀριθμὸν προσωπικόν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω καὶ ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὲ ὅλην τὴν δύναμίν της νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν ἀλλὰ νὰ τὴν ἐξακολουθήσῃ μὲ μέθοδον τὴν ὁποίαν θὰ κατέχῃ πρακτικώτερα καὶ ἀποτελεσματικώτερα καὶ ὀλιγώτερα θὰ δαπανήσῃ. Θέλει τώρα ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας; Αὐτὸ εἶναι δικαίωμά της καὶ ἂς τὴν μεταφέρῃ ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα νὰ ἔχουν τεχνικὰς ὑπηρεσίας, διότι ποτὲ δὲν θὰ φθάσητε εἴς τι ἀποτέλεσμα. Πρέπει, κ. ὑπουργέ, νὰ δώσετε εἰς τὸν κόσμον τὰς τεχνικὰς αὐτὰς δυνάμεις, ὄχι νὰ τὰς συγκεντρώσετε εἰς τὸ κέντρον. Σᾶς λέγω ὅτι μὲ ὅλην τὴν γεωπονικὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν διαθέτετε, ὁ κόσμος δὲν τὴν αἰσθάνεται. Εἴχομεν πέρυσι μίαν μεγάλην ἀσθένειαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν ἀπεφάνθη οὔτε εἷς γεωπόνος τὶ πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τῆς ἀσθενείας αὐτῆς. Σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀλλὰ καὶ ἐκ συνεννοήσεως ἰδιαιτέρας μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπληροφορήθην ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ ἐπαρκὲς προσωπικὸν διὰ νὰ στείλωμεν παντοῦ διὰ τὴν θεραπείαν τῆς νόσου. Θὰ σᾶς εἴπῃ ὁ λαός: τὶ μὲ βάζετε νὰ πληρώνω τόσα ἐνῷ ἐγὼ δὲν βλέπω ἀποτελέματα;

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν φάρμακον ἀποτελεσματικὸν κατ’ αὐτῆς τῆς νόσου.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: ὅτι ὑπάρχει ἓν φάρμακον, τὸ ὁποῖον ὅμως θέλει ἰδιάζουσαν προσοχὴν εἰς τὴν χρῆσιν· καὶ ἐστάλη ἓν πρόσωπον εἰς ἓν μέρος μόνον, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε ἐπαρκὲς προσωπικὸν διὰ νὰ σταλῇ παντοῦ.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπετε ὅτι τὴν ἀκρίδα τὴν ἐκτυπήσαμεν ἀποτελεσματικῶς, διότι ἔχομεν φάρμακα, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν μποροῦμεν.

§210Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἀφήσετε τὴν ὑπηρεσίαν· καὶ δι’ αὐτὸ ἀντιτίθεμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ κάμετε μίαν δαπάνην συγκεντροῦντες μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ κέντρον, ἐνῷ ὅπου θὰ χρειασθῇ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ θέλουν ἑκουσίως νὰ ἀποξηράνουν ἕνα τέλμα δὲν θὰ εὑρίσκουν τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον.

§211Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ὑπηρεσία περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, ἐὰν θέλετε νὰ τὴν εὕρετε μετὰ τὴν ἐπίσημον ἐγκατάστασίν της δὲν θὰ τὴν εὕρετε. Σκοπός της εἶναι νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καὶ νὰ ἐπιλαμβάνεται τῶν ἐκτελέσεων τῶν ἔργων καὶ τῆς συμπτύξεως τῶν συνεταιρισμῶν. Σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι πολὺ ἕνας μηχανικὸς εἰς τὴν Θράκην, ἕνας εἰς τὴν Ἤπειρον, καὶ ἕνας εἰς τὴν Μακεδονίαν;

§212Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συστήσετε ἕνα ἐδῶ καὶ ἕνα ἐκεῖ οἱ ὁποῖοι δὲν θά κάμνουν τίποτε. Ἐνῷ ἂν χρησιμοποιήσετε τὸ προϋπάρχον προσωπικὸν καὶ τοῦ δώσετε ἕνα βοηθὸν ὅπου δύνασθε, θά κάνετε καλλίτερα τὴν δουλειά σας, καὶ σεῖς μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ σεῖς μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Τοῦτο ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἡ κατάτμησις αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν δημιουργεῖ δαπάνας. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἀντιτίθεμαι εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, ὄχι ὅμως καὶ εἰς τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον.

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ εἰς τακτικὴν διαδικασίαν ἢ εἰς μόνην συζήτησιν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν δέχεται τὴν μετατροπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν καὶ νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐψηφίσθη τοῦτο σήμερον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Γενεύῃ τὴν 25ην Ὀκτωβρίου 1921 ὑπογραφέντος σχεδίου Διεθνοῦς Συμβάσεως περὶ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἰατρικῆς ἐξετάσεως παίδων καὶ ἐφήβων ἐργαζομένων ἐπὶ πλοίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Δ. Κολύμβα περὶ ἐνεργείας ἁλιευτικῶν τινων ἐκμεταλλεύσεων καὶ ἱδρύσεως συναφῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ἐργοστασίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8.45′ μ. μ.)