1929.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12η

ΔΕΥΤΕΡΑ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς, καταθέτει τηλεγραφήματα τῆς Κοινότητος Πιπερίτσης Μεσσηνίας, τῆς ἑνώσεως τῶν Συνεταιρισμῶν Ζευγολατίου, καὶ τοῦ σταφιδαγροτικοῦ Σωματείου Βαλλύρας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος ὑπὲρ τῶν μεσιτῶν καὶ αἰτουμένων τὴν μὴ ψήφισιν αὐτοῦ. —Τὸ ἐπαγγελματικὸν καὶ βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ ἡ ἀστικὴ ἕνωσις Θεσσαλονίκης, αἰτοῦνται τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς πόλεώς των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης καταθέτει τηλεγραφήματα τῶν Συνεταιρισμῶν Ἄρτης, παραπονουμένων κατὰ τῆς Τραπέζης διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῆς σκοπουμένην πώλησιν τῶν ἀγρῶν των. —Ἡ Συνομοσπονδία φορτοεκφορτωτῶν τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν αἰτημάτων των. —Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ ξηρᾶς καὶ αἱ χῆραι καὶ ὀρφανὰ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, αἰτοῦνται τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος πρὸς προσωρινὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. —Ὁ συνοικισμὸς Νέας Καλλικρατείας Χαλκιδικῆς αἰτεῖται τὴν αὔξησιν τοῦ χορηγηθέντος γεωργικοῦ κλήρου. —Αἱ κοινότητες Ἀμοργοῦ, Κατακώλου, Ἀλκεσίνης καὶ Βροῦτσι, αἰτοῦνται τὴν ἀποστολὴν νομογεωπόνου καὶ νομομηχανικοῦ, καὶ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν καταστρεφεισῶν συγκοινωνιῶν. —Τὸ Κοινοτικὸν συμβούλιον Ραψάνης αἰτεῖται τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐλευθέρας πωλήσεως τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὴν ἀντ’ αὐτοῦ ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. —Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν Δοξάτου, αἰτεῖται τὴν ἐξίσωσιν τῶν ἐπιδομάτων, τὴν ἐπέκτασιν τούτων, τὴν κατάργησιν τοῦ κανονισμοῦ ἀνεργίας, καὶ τὴν σύνταξιν νέου τοιούτου. —Οἱ διδάσκαλοι τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων τοῦ Γυμνασίου Λαγκαδᾶ αἰτοῦν τὴν μονιμοποίησιν καὶ διαβάθμησιν τῆς θέσεώς των. —Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι Κομοτινῆς καὶ περιφερείας, αἰτοῦνται τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ μονιμότητος τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. —Οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατ’ αὐτῶν συμπεριφορὰν τῆς ἀστυνομίας καὶ αἰτοῦνται τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν παρεκτραπέντων ἀστυνομικῶν. —Οἱ κάτοικοι Ποταμιᾶς αἰτοῦνται ὅπως ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου γίνεται ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. —Οἱ κάτοικοι Ζησαμελαίων Δυτικῆς Θράκης αἰτοῦσι τὴν μὴ ἐπιβολὴν φόρου εἰς αὐτούς. —Ἡ Ἑνωτικὴ Συνομοσπονδία τῶν καπνεργατῶν καὶ στιβαδόρων τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐν ᾧ ἐκθέτει τὰ ἀπασχολοῦντα τὴν τάξιν τῶν καπνεργατῶν ζωτικώτατα ζητήματα καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ ἐξετάσεως καὶ ἐπιλύσεως τούτων. —Ὁ Γ. Βεργόπουλος κάτοικος Ἀθηνῶν αἰτεῖται τὴν μεταβίβασιν εἰς αὐτὸν τῆς συντάξεως τοῦ ἀποθανόντος υἱοῦ του. —Ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Ἐπιτροπὴ ἀναλήψεως Δραπετσῶνος καὶ τὸ σωματεῖον Ποάδα διαμαρτύρονται κατὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας περὶ τῶν ἐκ Ρωσσίας ἀνταλλαξίμων Ποντίων. —Οἱ ἄρρενες δημοδιδάσκαλοι αἰτοῦνται τὴν ἔκδοσιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος καθορίζοντος ὅπως οἱ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 2858 τοιοῦτοι προαχθῶσιν ἄνευ ὑπαγωγῆς των εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 4374. —Τὸ Γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Πέλλης αἰτεῖται ὅπως τροποποιουμένου τοῦ νόμου 3755 ἐξαιρεθῇ ἡ σίσαμος τῆς φορολογίας τῶν ἐλαιοφόρων. —Ἀπολυθέντες σιγαροποιοὶ Βόλου αἰτοῦνται τὴν ἐπέκτασιν τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νόμου περὶ ἀποζημιώσεων τῶν σιγαροποιῶν τῶν δημοσίων καὶ διὰ τοὺς τῶν ἰδιωτικῶν τοιούτους. —Οἱ περίοικοι τοῦ ἐργοστασίου Πατραϊκῆς «Πατρῶν» διαμαρτύρονται διὰ τὴν χορηγηθεῖσαν ἄδειαν λειτουργίας τούτου... —Ὁ Ἀπόστρατος ἀνθυπομοίραρχος Α. Σταυρόπουλος αἰτεῖται αὔξησιν τῆς συντάξεώς του. —Ὁ Σύνδεσμος χηρῶν συζύγων ἀποθανόντων λεμβούχων Πειραιῶς αἰτεῖται τὴν ὑπαγωγήν των εἰς τὸν νόμον 3685 «περὶ ἀχρηστευομένων λεμβούχων». —Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Βερροίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐν λόγῳ ἐλλείψεως δικαστῶν μὴ κανονικὴν λειτουργίαν τῶν δικαστηρίων. —Οἱ ἀμπελοκτήμονες Τυρνάβου αἰτοῦνται τὴν κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ οἰνοπνεύματος καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου 3251. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν Κωνσταντίνου Παπᾶ καὶ λοιπῶν ὧν τὰ ποίμνια ἐδηλητηριάσθησαν ἐκ τῶν ἀκριδοκτόνων φαρμάκων δι’ ἧς ζητοῦν ἀποζημίωσιν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κτηνοτρόφων Σερρῶν καὶ δυτικῆς Θράκης αἰτουμένων τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἡρακλείδης, Ε. Ζούκας καὶ Α. Παπαναστασίου καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Συνεταιρισμῶν μικροῦ Παζαρακίου κοινότητος Σοφάδων μεγάλου Παζαρακίου καὶ συνεταιρισμοῦ ἀκτημόνων ἡ Δήμητρα αἰτουμένων τὴν ἐκτέλεσιν ἀντιπλημμυρικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων εἰς τὰς περιφερείας των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαμούζης καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Προέδρων τοῦ συνδέσμου Ἐλασσῶνος διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην ἄρσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τυροῦ. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ροδόπουλος, Ι. Κουτσίνας, Ι. Γιαμούζης, Θ. Φίλιου καὶ Δ. Ἡρακλείδης καταθέτουσιν ὑπόμνημα τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἀγροκτήματος Μπάκρενα τῶν ἀδελφῶν Παπαγεωργίου. — Ἡ Ἀπεργιακὴ Ἐπιτροπὴ Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ κεκτημένου δικαιώματος τοῦ 13ου μισθοῦ καὶ ἀπεκδύεται τῆς εὐθύνης διὰ πᾶν συμβησόμενον. — Ὁ τέως δημοδιδάσκαλος Ἀθανάσιος Παπαλάμπρου παραπονεῖται κατὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου διὰ τὴν ἀπόλυσίν του καὶ αἰτεῖται τὸν ἐπαναδιορισμόν του. — Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Μεταλλικοῦ Κιλκὶς διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐποικισμοῦ ἐπιτρεψάσης τὴν εἰσαγωγὴν αἰγοπροβάτων εἰς τὴν βοσκήσιμον ἔκτασιν τοῦ χωρίου των καὶ ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἐδέσσης παρακαλεῖ ὅπως ἐξαιρεθῇ τὸ σισάμιον τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβαλλομένης διὰ τοῦ νόμου 3755. Ἐπίσης ἀνακοινῶ τὰ κάτωθι ἔγγραφα. (ἀναγινώσκει). «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, συμφώνως πρὸς τὸ ἀπὸ 3 Ἰουνίου 1927 ψήφισμα τῆς Βουλῆς περὶ προσωρινῆς ἰσχύος οἰκονομικῶν τινῶν μέτρων καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 86 νόμου 602 τοῦ 1915 περὶ συνεταιρισμῶν καὶ τροποποιήσεως δασμολογικῶν τινων νόμων καὶ τὸ ἀπὸ 24 Δεκεμβρίου 1925 διάταγμα περὶ ἀτελείας εἰσαγωγῆς ἀκινήτων χορηγοῦνται τοιαῦτα μόνον εἰς συνεταιρισμοὺς συνιστωμένους παρὰ τέως ἡνιόχων ἀποζημιωθέντων καὶ μετεκπαιδευθέντων παρὰ τοῦ Ταμείου Τροχαίας Κινήσεως. Δὲν δύναται νὰ χορηγηθῇ ἀτέλεια εἰσαγωγῆς αὐτοκινήτων εἰς μεμονωμένους ἡνιόχους τυχόντας ἀποζημιώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς αἰτήσεις τῶν καρραγωγέων Λευκάδος Π. Κτενᾶ, Α. Λάζαρη, καὶ Ἐπαμ. Βαγενᾶ, ἐπισυνάπτομεν σημείωμα τοῦ Ταμείου Τροχαίας Κινήσεως. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 20)30)11 ἐρωτήσεως Τσαρλαμπᾶ Μάρκου γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι συνταξιοδοτικὸς φάκελλος τῆς Αἰκατερίνης Χ. μητρὸς τῶν ἀποβιωσάντων τέως στρατιωτῶν Γερασίμου καὶ Ἰωάννου Σίδερη τοῦ Πάνου, διεβιβάσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 21.318 τῆς 10)3)1929 ἐγγράφου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ ὑπουργείου Προνοίας πρὸς συμπλήρωσιν. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 152.905 τῆς 20)6)1929 διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου διεβίβασε τὸν συνταξιοδοτικὸν φάκελκον τῆς εἰρημένης εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον Κερκύρας πρὸς συμπλήρωσιν τῶν συνημμένων ἀντιγγράφων φύλλων μητρῴων τῶν ἀποβιωσάντων τέως στρατιωτῶν Γερασίμου Σίδερη τοῦ Πάνου καὶ Ἰωάννου Σίδερη τοῦ Πάνου εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐμφαίνηται ὁ χρόνος τῆς προϋπηρεσίας των, ἐν ἀνάγκῃ ἐνεργοῦν καὶ ἀλληλογραφίαν, μὴ ἐπιστραφεῖσαν ἡμῖν εἰσέτι. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 83.022)2)12 διαταγῆς ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ὑπέμνησε πρὸς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον Κερκύρας τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 152.9 5 τῆς 20)6)1926 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὴν ἀποστολὴν ἡμῖν ταύτης. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21)30 21–29 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ἡμῖν ὅτι ὁ σχετικὸς φάκελλος ὁ ἀφορῶν τὴν ὑπόθεσιν τῆς συνταξιούχου θύματος πολέμου Σαράντης χήρας Γεωργάκη ἐπεστράφη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας διὰ τοῦ ἀριθ. 2755)25 Ἰουλίου 1929 ἐγγράφου τῆς Ἀνωτάτης Στρατιωτικῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 25)2 12–29 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὁ στρατιώτης Ἀχιλλεὺς Κολυβᾶς νοσηλεύεται εἰς τὸ Βʹ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον. Ἡ ὑγεία του, ὡς μᾶς ἐπληροφόρησαν, βαίνει ἐπὶ τὰ βελτίω. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 23 τῆς 2)12)29 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἡ ἐγγραφὴ τοῦ Ἰωσὴφ Παπαδάτου διετάχθη ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1 30 διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 120698 ἐγγράφου τῆς Γ.Δ.Δ. Λογιστικοῦ, ἐπὶ τοῦ Ταμείου Πρεβέζης. Ὁ ἐν λόγῳ στρατιωτικὸς συνταξιοῦχος δικαιοδοσίας Ὑπουργείου Προνοίας εἶχε περιληφθῇ παρὰ τοῦ ἄνω Ὑπουργείου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1929. Τὸ δίπλωμα συντάξεώς του καὶ τὸ φυλλάδιον (μῆνες Ἰανουάριος–Μάρτιος 1930) ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Ταμεῖον Πρεβέζης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 12 698 τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1929 ἐγγράφου μας. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἐλευθέρας ζώνης Θεσσαλονίκης νόμων». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ναξίας σμύριδος».

§3Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑφυπουργέ.

§5Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ συστάσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ λιμενικοῦ ταμείου καὶ ἔγκρισιν συμβάσεως πρὸς ἐνοικίασιν τοῦ προνομίου τῆς Γαλλικῆς ἑταιρείας ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνεπεία τῆς συμφωνίας κατὰ τὴν ὁποίαν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους πρέπει νὰ συναφθῇ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Γαλλικῆς ἑταιρείας παρακαλῶ ὅπως ταχθῇ τετραήμερος προθεσμία εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της πάντως οὕτως ὥστε μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑορτῶν νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιψήφισις καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τῆς Γερουσίας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τάσσεται 4ήμερος προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τοῦ πορίσματός της.

§7Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας), Ἀπὸ τῆς 27 Νοεμβρίου ἔχει ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ τοπογράφου. Ἐπειδὴ ἐν τῷ τύπῳ ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ περιεχομένου καὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου δημιουργεῖται ἐν τῷ τύπῳ μιὰ δυσμενὴς ἀτμόσφαιρα τόσον διὰ τὸ νομοσχέδιον ὅσον καὶ διὰ τὸν ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ κατέλθω προώρως εἰς τὸν τύπον διὰ δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα, θὰ παρακαλέσω ὅπως συστηθῇ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν δεδομένου ὅτι ἀπὸ δεκαημέρου ἔχει ὑποβληθῇ ἵνα ἐντὸς 4 ἡμερῶν ὑποβάλει τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν της ἵνα πρὸ τῶν ἑορτῶν γίνῃ δυνατὴ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· τάσσεται 4ήμερος προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης.

§9Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Παρακολουθῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ καπνικὸν ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἔχω διαπιστώσει, ὅτι γενικὴ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, εἴτε κοινοβουλευτικὴ εἴτε δημοσιογραφική, δυσκόλως προωθεῖ τὸ ζήτημα. Σχετικὴ ἐπ’ αὐτοῦ ἔρευνα διὰ νὰ ἐπιφέρῃ καρποφόρα ἀποτελέσματα πρέπει νὰ ἐντοπίζεται ὑπὸ τῶν ἐπ’ αὐτοῦ συζητούντων εἰς ὡρισμένον κεφάλαιον τοῦ ὅλου προβλήματος, ἡ δὲ θέρμη τῆς συζητήσεως νὰ μὴ παρασύρῃ τοὺς ἐπ’ αὐτοῦ ἀσχολουμένους εἰς κατευθύνσεις καὶ ὑποδείξεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶχον τάξει ὡς σκοπὸν ὅταν τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτῶν ἐτίθετο τὸ ζήτημα ἐπὶ τάπητος. Ὅταν εἶδον ἀναγεγραμμένην τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος καὶ ἰδίᾳ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως διηρωτήθην, πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἐζήτησεν ἔστω καὶ ὀλιγοήμερον ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ταύτης ἐφ’ ὅσον οἱ ἐπερωτῶντες ἦταν εἰδικοὶ εἰσηγηταὶ ἐπὶ τοῦ καπνεμπορίου καὶ τῆς καπνοπαραγωγῆς καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ σχετικὴ καπνικὴ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν ὑποβάλει τὰ πορίσματά της. Ἐφρόνουν μάλιστα ὅτι ἐπεβάλετο εἰς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους ἐφ’ ὅσον ὡς ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψεν εἶχον καταλήξει οὗτοι εἰς ὡρισμένα πορίσματα, νὰ ἐπείθοντο ὅτι θὰ ἐξυπηρετεῖτο καλλίτερον τὸ καπνικὸν ζήτημα ἂν τὰ πορίσματα αὐτὰ ὑπέβαλον εἰς τὴν εἰδικὴν καπνικὴν ἐπιτροπήν. Καὶ τοῦτο διότι αἱ ἀγορεύσεις αὐτῶν ἐστράφησαν μᾶλλον περὶ τὴν ὑπόδειξιν ριζικῶν μέτρων, παρεμπιπτόντος δὲ περὶ ἐπειγόντων τοιούτων λόγῳ τῆς κρίσεως τιμῶν. Μάλιστα διηρωτήθην τότε διατὶ οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Γεωργίας καὶ Οἰκονομικῶν δὲν διετύπωσαν τὸ παράπονον διὰ τὴν καθυστέρησιν ὑποβολῆς μέχρι σήμερον τῶν πορισμάτων τῆς Καπνικῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι τότε θὰ ἐπείθοντο ὅτι οἱ λόγοι τῆς μὴ περατώσεως τοῦ ἔργου αὐτῆς εἶναι ἀποχρῶντες, βαρύνουν δὲ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ καπνικὴ ἐπιτροπὴ μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς ἔχει, δυστυχῶς, παροραθῆ ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπουργείων. Ὑποβάλλονται νομοσχέδια, μεταβάλλονται εἰς νόμους τοῦ Κράτους, ρυθμίζονται δι’ αὐτῶν οὐσιώδη τοῦ καπνοῦ προβλήματα καὶ ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἀγνοεῖται. Πλεῖστοι ὅσοι παραπονοῦνται διὰ τὸν σχετικὸν νόμον περὶ ἐκριζώσεως τῶν καπνοφύτων. Φρονῶ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία τὸν κατήρτισε διότι ὅπως ὁ συνάδελφός μου ἐκ Δράμας ἀνέφερε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὁμιλῶν περὶ ἐκριζώσεως πασσάλων, ἀγνοοῦσεν αὕτη προφανῶς καὶ στοιχεῖα βοτανικῆς. Καθορίζει μάλιστα ὁ νόμος οὗτος σύστημα ἐφαρμογῆς τοιοῦτον, ὥστε παρὰ τὴν θέλησιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ παραμένῃ οὗτος γράμμα νεκρόν. Τὸ ὅτι δὲ πρόκειται περὶ νόμου τελείως ἀνεφαρμόστου ἀνεγνωρίσθη ἐκ μέρους καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἔσπευσε δι’ ἐγκυκλίου μὲ νομοθετικὸν περιεχόμενον νὰ παρίδῃ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου περὶ ἐκριζώσεως καπνοφύτων, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον πρὸ ἔτους σχεδὸν αὐτὰ ταῦτα τὰ γραφεῖα Προστασίας Καπνοῦ. Εἰρήσθω ἐκ παρόδῳ, ὅτι ὁ Νόμος οὗτος ἐψηφίσθη χωρὶς ἡ καπνικὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπεξεργασίας αὐτοῦ. Ποία ἡ σημασία τοῦ μέτρου τούτου, θὰ τὸ αἰσθανθῇ πολὺ ταχέως ἡ καπνοπαραγωγὴ ἀπὸ τὴν ἐλλιπῆ αὐτοῦ ἐφαρμογὴν κατὰ τὸ τρέχον καπνικὸν ἔτος. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἔναντι τῆς Καπνικῆς Ἐπιτροπῆς ἀδιάφορος τῶν ἁρμοδίων στάσις δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἐπέδειξαν καὶ προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ρυθμίσεως τῶν σχέσεων καπνεμπόρων καὶ καπνοπαραγωγῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλάκις μέχρι τοῦδε ὁ ὠργανωμένος καπνοπαραγωγικὸς κόσμος ἀπηυθύνθη εἰς τὸν οἰκεῖον ὑπουργὸν καὶ ἐπεζήτησεν ὅπως εἰ δυνατόν, ἐπισπευσθῇ τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν σχέσεων καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων. Δυστυχῶς παρὰ τὴν προσπάθειαν καὶ τό ἐνδιαφέρον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν ἁρμοδίων αὐτοῦ ὑπηρεσιῶν, τὸ νομοσχέδιον ἐκκρεμεῖ εἰσέτι εἰς τὴν νομοπαρασκευαστικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀγνοεῖται παρὰ τῆς καπνικῆς τοιαύτης. Διὰ τὴν σύναψιν τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων οὐδέποτε ἠρωτήθη ἡ καπνικὴ ἐπιτροπή. Ἐγένετο σύμβασις μὲ τὴν Γαλλίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἱκανοποιήθημεν μὲν τὴν προσθήκην συστάσεως παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Γαλλικὸν Μονοπώλιον ὅπως ἐξαγοράζῃ ἐτησίως ποσὸν 260.000 κιλῶν χωρὶς ὅμως ἐν τῇ συμβάσει νὰ ἀναφέρεται ἡ ποιότης τῶν καπνῶν τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ τὸ γενικὸν μονοπώλιον. Καὶ οὕτω ἐκπληροῦται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ γαλλικοῦ μονοπωλίου τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο θὰ ἐξαγοράσῃ 250.000 κιλὰ καπνοῦ τῆς κατωτάτης ποιότητος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀνωτέρω συμβάσεως σήμερον, ἐνῷ εὑρίσκονται ὑπὸ διαπραγμάτευσιν αἱ σχετικαὶ ἐμπορικαὶ συμβάσεις μὲ τὴν Πολωνίαν, μὲ τὴν Οὐγγαρίαν, μὲ τὴν Ἰρλανδίαν, οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ καπνοῦ. Πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ πλέον εἴχομεν πληροφορίας ἀπὸ τὸ γραφεῖον προστασίας καπνοῦ Καβάλλας ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Συνεστήσαμεν τὴν μὴ πραγματοποίησιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ γραφείου καὶ ὑπεδείξαμεν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο μελλοντικῶς νὰ ἐρωτᾶται προκαταβολικῶς ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ παρείχετο καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία συλλογῆς τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν ἐργασίαν μας στοιχείων. Ἐν τούτοις ὅμως δυστυχῶς ἡ τοιαύτη σύστασίς μας δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Ἀνεστάλησαν κατ’ ἐπανάληψιν ἐπιτροπαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐξωδεύθησαν ἀρκετὰ χρήματα δι’ αὐτάς, καὶ ἐν τούτοις μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς ἡ καπνικὴ ἐπιτροπὴ ἀγνοεῖ ἀκόμη καὶ τὰ πορίσματα τῶν διαφόρων ἀποστολῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐκτὸς τούτου, πληροφοροῦμαι ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν γίνεται μία σχετικὴ ἐργασία περὶ μονοπωλήσεως τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ.

§10Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμία.

§11Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ γίνεται καὶ σήμερον.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπεβλήθη ἀναφορά.

§13Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μᾶς ἐπληροφόρησαν ὅτι ὑπάρχει καὶ μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἡ ὁποία ἀπασχολεῖται ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Μοῦ ὑπέβαλον πρὸ 15 ἡμερῶν μερικοὶ καπνέμποροι ἕνα ὑπόμνημα ἄξιον πολλῆς προσοχῆς, καὶ ἐκεῖ ὁμιλοῦν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συγκεντρώσεως διὰ νὰ κάνουν καὶ σιγαρέττα διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§15Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ παράπονόν μας εἶναι ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη παραμένει ἄγνωστος ἀπὸ ἡμᾶς.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸ 15 ἡμερῶν μᾶς ὑπεβλήθη αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα καὶ μόλις προχθὲς ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ τὸ διαβάσω καὶ ἔδωσα ἐντολὴν νὰ κάνουν τρία ἀντίγραφα, ἕνα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἕνα διὰ τὸ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἕνα διὰ τὴν καπνικὴν ἐπιτροπήν.

§17Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν. Ἐκ τῶν ὅσων μέχρι τοῦδε ἐξέθηκα, φαντάζομαι ὅτι σαφῶς πλέον προκύπτει ὅτι οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐνδιαφέρον ἐπεδείχθη πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἵνα περατώσῃ τὸ ἔργον της. Ἅμα τῷ καταρτισμῷ αὐτῆς ἡ καπνικὴ ἐπιτροπή, τῇ συνεργασίᾳ καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κατήρτισε ἐρωτηματολόγιον τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα καὶ τοὺς διαφόρους ὀργανισμοὺς καὶ μετὰ πάροδον ἑνὸς σχεδὸν ἔτους, συγκεκριμένως μετὰ 8–10 μῆνας, στερεῖται σχετικῆς ἀπαντήσεως ἀπὸ ὅλους σχεδὸν ἐκτὸς τῶν γραφείων προστασίας καπνοῦ. Εἰς τὸ ἐρωτηματολόγιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν σκελετὸν ὁλοκλήρου τοῦ καπνικοῦ ζητήματος δὲν ἀπήντησεν οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας (Διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ) οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας (Διεύθυνσις Ἐργασίας) οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ τῆς φορολογίας.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν φορολογίαν ἀπηντήσαμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§19Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ. Καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἐν τῷ μεταξὺ τὰς σχετικὰς ἀπαντήσεις τῶν ὑπευθύνων τῆς ὑπηρεσίας βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα πορίσματα. Τὴν αὐτὴν στάσιν ἐπέδειξαν αἱ πρεσβεῖαι καὶ τὰ προξενεῖα εἰς τά ὁποῖα ἀπετάνθημεν. Ἐξαίρεσιν ἀπετέλεσαν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ τὸ τμῆμα ἐμπορίου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὸ τμῆμα συνεταιρισμῶν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας. Δυστυχῶς μᾶς λείπουν πολλὰ στοιχεῖα ἄνευ τῶν ὁποίων ἡ ὑποβολὴ πορισμάτων καθίσταται ἀδύνατος. Ὡς ἐκ τούτου οἱανδήποτε προθεσμίαν καὶ ἂν θέσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν καπνικὴν ἐπιτροπήν, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοὐλάχιστον τὴν ἰδικήν μου δὲν εἶναι δυνατὸν αὕτη νὰ καταλήξῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς πορίσματα τὰ ὁποῖα νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως θέσῃ τὰς βάσεις μιᾶς ριζικῆς πολιτικῆς.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σταθῆτε νὰ ἐξηγηθοῦμε. Λέγετε ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἁρμόδιον...

§21Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐν μέρει εἶναι.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἔδωσε στοιχεῖα. Διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι δὲν σᾶς ἀπήντησε, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι σᾶς ἀπήντησε διὰ τῆς ἐξηγήσεως ὅτι θὰ τὸν ἐλαττώσωμεν ἀγοράζοντες ἀπὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§23Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχομεν τὸ ζήτημα τοῦ λαθρεμπορίου ἐν τῷ συνόλῳ του...

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ περιμένετε ἀπὸ ἐκεῖ νὰ σᾶς εἰποῦν;

§25Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Περιμένομεν τὰς ἀντιλήψεις τῆς ὑπηρεσίας.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα ἐναντίον τοῦ λαθρεμπορίου· τὶ θέλετε τὰς ἀντιλήψεις τῆς ὑπηρεσίας;

§27Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν, εἶναι νὰ ἔχωμεν ὡρισμένους ἀριθμοὺς διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ κρίνωμεν κατὰ πόσον τὰ ληφθέντα μέτρα εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν καταπολέμησίν του, καὶ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν καὶ συγκριτικὴν μελέτην μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων ὁμόρων κρατῶν ἀπὸ ἀπόψεως λαθρεμπορίου.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ ἠξεύρετε πόσος καπνὸς κατηναλώθη εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ἔχετε.

§29Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὰ ἔχω ἀπὸ μελέτας μου, ἀλλ’ ὅταν ἀνέρχωμαι τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς τοὺς ἀριθμούς μου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ ἔχουν ταῦτα τὴν ἐπίσημον σφραγῖδα τῆς Κυβερνητικῆς πηγῆς.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἦτο τόσο εὔκολον σὲ σᾶς νὰ πᾶτε στὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ λάβετε....

§31Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπῆγα κατ’ ἐπανάληψιν, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐπῆρα. Μοῦ ἐζήτησαν μάλιστα τελευταίως μία προθεσμίαν 15 ἡμερῶν διὰ νὰ μοῦ τὰ δώσουν.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ποῖον ἐπήγατε;

§33Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸν κ. Σερραῖον καὶ ἐζήτησα νὰ μοῦ κάνουν μίαν συγκριτικὴν μελέτην μεταξὺ Ἑλλάδος, Βουλγαρίας καὶ Τουρκίας ἀπὸ ἀπόψεως μόνον φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ βέβαια, ἀφοῦ ἐζητήσατε μελέτην ἡ μελέτη ἀπαιτεῖ 15 ἡμέρας.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐζητήσατε πρὸ 8 μηνῶν;

§36Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπὸ τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐξέθηκα τὰς σκέψεις τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων τῶν ἀφορώντων τὴν καπνοπαραγωγήν. Ἐπιπροσθέτως δὲ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα εὑρισκόμην εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸν ὁποῖον εἶπα, ὅτι οἱανδήποτε πληροφορίαν καὶ ἄν θελήσετε νὰ τὴν συζητήσετε προσωπικῶς ἀπὸ ἐμέ. Ὁσάκις δὲ ἦλθεν ὁ κ. Μανουηλίδης δὲν εὑρῆκεν ἀπολύτως καμμίαν ἄρνησιν. Ἐπικαλοῦμαι τήν μαρτυρίαν του.

§37Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπάρχουν τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῶν ἐπισήμων αὐτῶν πρακτικῶν θὰ ἴδετε ὅτι ἐζητήθησαν πανταχόθεν πληροφορίαι καὶ ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν καθυστεροῦν καὶ ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐτερματίσθη, ἀλλὰ θὰ τερματισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον, ὅταν συγκεντρωθοῦν ὅλαι αἱ ἄλλαι πληροφορίαι.

§38Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μετὰ τὴν ἐπιβεβαίωσιν τῶν λόγων μου καὶ ὑπὸ τοῦ συναδέλφου, ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα μας. Ἐφ’ ὅσον, ὡς ἀνέφερον προλογιζόμενος, ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη οὐχὶ μόνον ἐπὶ ὑποδείξεως ἐπειγόντων μέτρων πρὸς πρόληψιν τῆς κρίσεως—ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη, τουθ’ ὅπερ καὶ θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐν ἐκτάσει—ἀλλ’ ἐφ’ ὅλου τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ συμμετάσχω εἰς αὐτὴν καὶ νὰ χαράξω τὰς γενικὰς γραμμὰς ἐπὶ τῶν ῥιζικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ νὰ ὑποδείξω ἐπείγοντά τινα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς παρούσης καταστάσεως. Δὲν θὰ ἦτο ὅμως ἄσκοπον προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποδείξεως τῶν ῥιζικῶν μέτρων νὰ εἴπω μερικὰ ἐν τῷ συνόλῳ, διότι δυστυχῶς ἕως τώρα ἴσως–ἴσως δὲν ἐδόθη εὐκαιρία εἰς πλείστους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατάγονται ἀπὸ καπνοπαραγωγικὰ μέρη νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν σημασίαν τοῦ προϊόντος τούτου. Γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ὅτι μέχρι τὸ 1922 ὁ καπνὸς κατεῖχε σοβαρὰν θέσιν εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν τῆς χώρας, ἀφοῦ ἡ ἐξ αὐτοῦ εἰσαγωγὴ συναλλάγματος ἀνῆλθεν τὸ 1922 εἰς 1 δισεκατομ. 358 ἑκατομ. δραχμῶν. Ἐν τούτοις ἡ ἰσορρόπησις μεταξὺ τῶν κοινωνικῶν τάξεων ἦτο τοιαύτη μέχρι τὸ 1922, ποὺ καὶ πραγματικὴ κρίσις καπνοῦ νὰ μὴ ἠδύνατο νὰ ἀνατρέψῃ τὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας. Ἀπὸ τοῦ 1912 εἴχομεν ἐξάπλωσιν τῶν ἐθνικῶν μας συνόρων, εἴχομεν μάλιστα ἔλλειψιν ἀνθρωπίνου ὑλικοῦ πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῶν βιομηχανικῶν, τῶν βιοτεχνικῶν, τῶν ἐμπορικῶν καὶ τῶν γεωργικῶν ἐργασιῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἑπομένως καὶ πραγματικὴ κρίσις τοῦ καπνοῦ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομικὴν εὐστάθειαν θὰ τὴν ἄφινεν ἄθικτον. Δυστυχῶς ὅμως, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἦτο γεγονὸς μέχρι τοῦ 1922, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ καὶ μετὰ τὸ 1922 ὁπότε εἴχομεν περιορισμὸν τῶν ἐθνικῶν μας συνόρων, εἴχομεν δὲ καὶ τὸ προσφυγικὸν κῦμα τὸ ὁποῖον ἀνέτρεψε τελείως τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ὁ προσφυγικὸς ἐποικισμὸς ἀφ’ ἑτέρου ὁ ὁποῖος συνετελέσθη ἰδίᾳ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς Θρᾴκην, ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁ καπνὸς νὰ ἀποτελῇ ὄχι μόνον διὰ προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ νέα μέρη τὸ ἔρεισμα τοῦ μέλλοντος. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰ ἀποσπάσματα ἐπισήμου ἐκθέσεως τῆς διευθύνσεως τοῦ ἐποικισμοῦ Μακεδονίας καὶ Θράκης, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνοντα εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα καταφαίνεται ἡ σπουδαιότης κοῦ καπνοῦ μετὰ τὸ 1922. «Περιττὸν νὰ εἴπωμεν—λέγει ἡ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ Μακεδονίας—ὅτι δι’ ἅπασαν τὴν Μακεδονίαν ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ οἰκονομικοῦ οἰκοδομήματος, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ πραγματικὴ πανάκεια κατὰ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, συμβάλλων πολλαπλασίως ἀπὸ τὸ διατεθὲν προσφυγικὸν δάνειον, ὅτι ἐστήριξεν οὗτος τὰς πλέον ἐπισφαλεῖς ἐγκαταστάσεις τῶν ὀρεινῶν ἰδίως διαμερισμάτων καὶ ὅτι διηυκόλυνεν, ἔστω καὶ παροδικῶς, τὴν ἀνετωτέραν ἀποκατάστασιν καὶ τῶν εἰς πεδινοὺς συνοικισμοὺς προσφύγων». Δυστυχῶς τὰ ἀνωτέρω, ἰσχύοντα διὰ τὴν κεντρικὴν Μακεδονίαν καὶ ἐν μέρει τὸν νομὸν Σερρῶν ἀνταποκρίνονται περισσότερον πρὸς τὴν γυμνὴν ἀλήθειαν ὅταν πρόκειται δι’ αὐτὴν νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ γεωργικὴ κατάστασις τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης. Ὁ γενικὸς διευθυντὴς ἐποικισμοῦ Θράκης ὁμιλῶν εἰς συναφῆ του ἔκθεσιν περὶ τῆς Ξάνθης λέγει μεταξὺ ἄλλων ὅτι: «οἱ παραγωγοὶ τῆς περιφερείας ταύτης ὑφίστανται ἁπάσας τὰς ἐκ τῆς μονοκαλλιεργείας τοῦ καπνοῦ ἐπιδράσεις αἰσθανόμενοι καὶ τὴν παραμικροτέραν ἀκόμη διακύμανσιν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος. Ἡ περιοχὴ αὕτη ἔχει ἄμεσον τὸν ἀντίκτυπον καὶ τῆς ἐλαχίστης κρίσεως καπνοῦ, χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ στραφῇ πρὸς ἄλλην καλλιέργειαν ἐν περιπτώσει πραγματικῆς κρίσεως». Τὴν αὐτὴν γνώμην διατυπώνει ἡ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ Θράκης καὶ περὶ τῆς περιφερείας Δράμας, τῆς ὁποίας ἐλάχισται περιοχαὶ ἔχουσι τὸ προνόμιον τῆς ποικίλης καλλιεργείας. Προκειμένου περὶ τῆς περιφερείας Καβάλλας ἡ ἱστορία τῆς γεωργίας, δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ ἐπαναλαμβανομένη καὶ σήμερον, διότι ὡς γνωστὸν καὶ ἐκ τῆς ἐποχῆς ἀκόμη τῶν Τούρκων ὁ καπνὸς ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ ἀπετέλει σχεδὸν μονοκαλλιέργειαν, ἀφοῦ οἱ Τοῦρκοι καλλιεργηταὶ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν σημερινὴν τάσιν τῶν προσφύγων ἐπρομηθεύοντο καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἀπαραίτητα πρὸς συντήρησίν των λαχανικὰ ἀπὸ τὴν πόλιν τῆς Καβάλλας. Βεβαίως ἡ κατάστασις ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἦτο πλέον ἐπικίνδυνος ἢ σήμερον, διότι ὁ πρόσφυξ καλλιεργητὴς διαθέτει ἓν μέρος τοῦ κλήρου του διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του σιτηρῶν. Ἡ τοιαύτη ὅμως τάσις τοῦ πρόσφυγος καλλιεργητοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν φέρῃ ἄνευ ριζικῶν μέτρων τὴν ποθουμένην ἰσορροπίαν εἰς τὴν καλλιέργειαν. Ὅπως ἐξελίσσονται σήμερον τὰ πράγματα, καὶ ἡ ἐλαχίστη καπνικὴ κρίσις τιμῶν, φέρει τὰς πλέον δυσάρεστους συνεπείας, θέτουσα εἰς πρώτην γραμμὴν τὸ πρόβλημα τῆς ζωῆς ἐνώπιον τοῦ καλλιεργητοῦ καὶ νεκροῦσα τὴν λοιπὴν οἰκονομικὴν κίνησιν τῆς περιφερείας Καβάλλας. Ἡ καταπολέμησις τῆς μονοκαλλιεργείας εἶναι ἀνωτέρα τῆς θελήσεως τοῦ καπνοκαλλιεργητοῦ, λόγῳ τῆς στενότητος τῶν γαιῶν. Ὑποθέτομεν ὅτι ἐκ τῶν ἀνωτέρω σαφῶς καταφαίνεται ἡ ὑπεροχὴ τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ εἰς τὸν νομὸν τοῦτον καὶ δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἄνευ φόβου διαψεύσεως ὅτι ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ τὸν κυριώτερον ἄξονα πέριξ τοῦ ὁποίου στρέφεται ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ κίνησις τῆς περιφερείας ταύτης. Ἐπὶ 96.980 στρεμμάτων συνολικῶς καλλιεργουμένης ἐκτάσεως ἐν τῷ Νομῷ Καβάλλας, ὁ καπνὸς κατέχει τὰ 56.000 στρέμματα. Αἱ καθαρῶς καπνοκαλλιεργητικαὶ οἰκογένειαι ἀνέρχονται εἰς 10.500 ἐκ τῶν ὁποίων 9.000 προσφυγικαί· ἐκ δὲ τῶν 131 προσφυγικῶν συνοικισμῶν τοῦ Νομοῦ, οἱ κάτοικοι τῶν 110 τοιούτων ἐπιδίδονται εἰς τὴν καπνοκαλλιέργειαν ἐπὶ τῆς ὁποίας καὶ μόνης στηρίζουν τὴν συντήρησίν των. Καὶ διὰ νὰ ἀποδώσωμεν εἰς ἀριθμοὺς τὴν Γεωργικὴν τοῦ Νομοῦ παραγωγὴν ἀναφέρομεν ὅτι τὸ ἐκ τοῦ καπνοῦ εἰσπραχθὲν ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ ποσὸν ἀνῆλθε κατὰ τὸ ἔτος 1927 εἰς 212 ἑκατομμύρια· τὸ δὲ Δημόσιον εἰσέπραξε φόρον καπνοῦ 30 περίπου ἑκατομμύρια· ἐνῷ τὸ προϊὸν τῆς πωλήσεως τῶν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων ἀνῆλθε μόνον εἰς 100 ἑκατομμύρια. Ἐξ αὐτοῦ τεκμαίρεται ποία θὰ εἶναι ἡ καταστροφὴ εἰς περίπτωσιν κρίσεως, λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ προσφυγικαὶ καπνοκαλλιεργητικαὶ οἰκογένειαι ἐπιβαρύνονται μὲ χρέη ὑπὸ ὅρους πολλάκις δυσβαστάκτους, ἔχουσι δὲ παντελῆ ἔλλειψιν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων. Ἑπομένως νομίζομεν, ὅτι ὁ καπνὸς κατέχει τοιαύτην θέσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γεωργίαν, ὥστε νὰ δικαιολογῆται πᾶσα θυσία ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Διὰ νὰ τονώσωμεν τὰ ἀνωτέρω ἐπιχειρήματά μας, ἂς στηριχθῶμεν ἐπὶ τῆς στατιστικῆς τοῦ ἔτους 1928. Βάσει ταύτης ἐπὶ συνολικῆς ἀξίας γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ 1928 11 δισεκατομμυρίων 268 ἑκατομμ. 156 χιλιάδων 887 δραχμῶν τὰ μὲν δημητριακὰ ὑπολογίζονται εἰς 3.535.070.100 ἡ σταφὶς εἰς 1.376.745.755, τὸ ἔλαιον εἰς 1.981.490.703, ὁ δὲ καπνὸς εἰς 2.143.891.787 δραχμάς. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσωμεν εἰς αὐτό, ὅτι διὰ τὸ καπνικὸν ζήτημα ἀπασχολοῦνται καπνοκαλλιεργηταὶ ἀνερχόμενοι εἰς 167.941 καὶ ὅτι οἱ ἐργάται ἀνέρχονται εἰς 42.000 ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους σημαντικῶς ἀνακουφίζεται ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ἤδη ἀφοῦ ἐξητάσαμεν τὴν θέσιν τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν ἑλληνικὴν γεωργίαν, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα: Ὑπάρχει πράγματι κρίσις καπνοῦ; Πρὶν ἀπαντήσωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς: Ἡ αὔξησις τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως καὶ ἡ ἐκ τοῦ καπνοῦ ὠφέλεια τῶν κρατικῶν προϋπολογισμῶν, ἐγέννησεν εἰς τὰ κράτη τὴν ἀνάγκην τῆς παραγωῆς τοῦ καπνοῦ. Ἀπὸ τὸ 1909 ἕως τὸ 1923 ἡ παγκόσμιος ἐτησία παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἀνήρχετο, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 1 δισεκατομμύριον 460 ἑκατομμύρια κιλά, ὁ μέσος ὅρος τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν περίοδον 1923–1926 ἀνῆλθεν εἰς 2 δισεκατομμύρια 100 ἑκατομμύρια. Ἡ αὔξησις ὅμως τῆς παραγωγῆς —καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ λεχθῇ— καὶ τῆς καταναλώσεως ἐγένετο κατὰ μέγα μέρος πρὸς ὄφελος τῆς σιγαρεττοβιομηχανίας τῶν χωρῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι παράγουν κατάλληλον καπνὸν διὰ σιγαρέττα, ὅπως εἶναι καὶ τὰ Βαλκάνια. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἐρώτημά μας: Οἱ ἀπαισιόδοξοι ἀπαντοῦν ὅτι ὑπάρχει πραγματικὴ κρίσις καπνοῦ καὶ αὕτη ὀφείλεται εἰς ὑπερπαραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, μία τοιαύτη γνώμη ἐκ μέρους τῶν ἀπαισιοδόξων δὲν ὀφείλει νὰ ἀφεθῇ ἄνευ ἀπαντήσεως, διότι ἡ ἐπίδρασις τῆς γνώμης αὐτῶν ἐπὶ τῆς διαθέσεως τοῦ προϊόντος θὰ εἶναι μεγάλη. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ὕπαρξιν πραγματικῆς κρίσεως λόγῳ τῆς ἑλληνικῆς ὑπερπαραγωγῆς εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ διότι ἡ ἐπιχειρηματολογία αὐτῶν εἶναι ἀστήρικτος. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἑλληνικῆς ὑπερπαραγωγῆς, ἐφόσον δὲν διαπιστώσωμεν ὅτι ὑπερπαραγωγὴ ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ἀνατολικὰ καπνά, τῶν ὁποίων μέρος μόνον ἀποτελεῖ ἡ καπνοπαραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος (ἀναγινώσκει): Ἰδοὺ λοιπὸν τὶ μᾶς λέγει ἡ στατιστικὴ τῶν τριῶν Κρατῶν ἤτοι Βουλγαρίας, Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος διὰ τὴν καπνοπαραγωγὴν τῶν ἐτῶν 1924–1929.

Ἤτοι κατὰ τὸ 1929 μὲ τὰς πλέον αἰσιοδόξους προβλέψεις τῶν ταῦτα διατεινομένων ἔχομεν καπνοπαραγωγὴν Βουλγαρίας 30.000.000, Τουρκίας 38.000.000, Ἑλλάδος 77.500.000 χιλιόγραμμα. Ἑπομένως ἡ συνολικὴ παραγωγὴ τοῦ ἔτους 1929 θὰ εἶναι πολὺ μικροτέρα τοῦ 1924 καὶ 1925 καὶ ἴση σχεδὸν πρὸς τὴν τοῦ ἔτους 1927, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατοῦν οἱ ἀριθμοί. Νομίζω λοιπὸν ὅτι οἱ διατεινόμενοι ὅτι ὑπάρχει ὑπερπαραγωγὴ καπνῶν εὑρίσκονται ἐν πλήρει πλάνῃ. Αὐτὰ εἶναι τὰ συνειθισμένα ἐπιχειρήματα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ἀκούομεν κατ’ ἔτος ὑπὸ τύπον συνθήματος ἐκ μέρους ὡρισμένων καπνομεσιτῶν καὶ ὡρισμένων, δυστυχῶς, καπνεμπόρων. Κατόπιν τοῦ ἀδιασείστου τῶν ἀριθμῶν, φανταζόμεθα ὡς τελείως περιττὸν νὰ προβάλωμεν ἐπιχειρήματα διὰ λόγων, ἀναιρετικὰ τοῦ καταστρεπτικοῦ διὰ τὴν καπνοπαραγωγὴν κηρύγματος: Ἄς ἴδωμεν ἀπὸ ὅλην τὴν παραγωγὴν τῶν παρελθόντων ἐτῶν τὶ ἀπέμεινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἄς ἐξετάσωμεν δηλαδὴ τὰ ἀποθέματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς χεῖρας εἴτε συνεταιρισμῶν, εἴτε καπνεμπόρων, ἄνευ ἐξασφαλίσεως τόπου καταναλώσεως. Τὰ ἀποθέματα Ξάνθης, χωρὶς νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τῶν τελευταίων ἀγορῶν, ἀνέρχονται εἰς 2.217.000 ὀκάδας, τῆς Κομοτινῆς εἰς 250.000, τῆς Καβάλλας 5.000.000, τῆς Θεσσαλονίκης εἰς 3.000.000, τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς 3.000.000, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 13.500.000 ἀπὸ τὰς ἐσοδείας 1924 μέχρι τοῦ 1929 τὸ ἀπόθεμα τοῦτο 5 παρελθουσῶν ἐσοδειῶν δὲν δύναται νὰ μᾶς συγκινήσῃ ἀφοῦ γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὸ 1924 μόνον τὰ ἀποθέματα Καβάλλας ἀνήρχοντο εἰς 10.000.000 ὀκάδας. Δυνάμεθα λοιπὸν ἐκ πεποιθήσεως νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει μὲν κρίσις καπνοῦ ἀλλὰ τοιαύτη ἀναρχία εἰς τὴν παραγωγήν, καπνεργασίαν, καπνεμπόριον καπνοβιομηχανίαν καὶ φορολογίαν, ὥστε νὰ δημιουργῆται κρίσις τιμῶν καὶ τρόπος καὶ χρόνος ἀγορᾶς τόσον δυσμενὴς ὥστε τὰ ἀποτελέσματα ταύτης νὰ εἶναι οἰκτρότερα τῆς πραγματικῆς τοῦ προϊόντος κρίσεως. Εἶναι γεγονός, ὅτι σήμερον κλονίζονται οἰκονομικῶς πολλαὶ περιφέρειαι καὶ ἰδίᾳ αἱ περιφέρειαι τῶν εὐγενῶν καπνῶν. Παράδειγμα σᾶς φέρω τὴν περιφέρειαν Ξάνθης, τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς πολιτευόμενος νὰ παρακολουθῶ. Εἴπομεν ὅτι εἰς τὴν Ξάνθην τὰ ἀποθέματα ἀνήρχοντο πρὸ τῶν νέων ἀγορῶν εἰς 2.217.000 ἐκ τῶν ἐσοδειῶν 24–25– 26–27 καὶ 28 εὑρισκόμενα εἰς χεῖρας εἴτε τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, εἴτε Ἑλλήνων καπνεμπόρων ἄνευ ἐξασφαλίσεως τόπου καταναλώσεως. Ἡ ἀξία τῶν ἀποθεμάτων αὐτῶν μὲ κόστος 140 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν ἀνέρχονται εἰς 266.000.000 δραχμῶν ἐκ τῶν ὁποίων 50% κατὰ προσέγγισιν ἀντιπροσωπεύουν χορηγήσεις παραγωγικῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων. Ἑπομένως καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον εὑρίσκονται ἐκτὸς μάχης συναγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν. Μαρασμὸς δὲ πρωτοφανὴς εἰς ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, ἀφοῦ ταῦτα λόγῳ τῆς μονοκαλλιεργείας ἐξαρτῶνται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸν καπνόν. Καὶ τώρα ἄς ἐξετάσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ποῖα τὰ αἴτια τῆς κρίσεως τῶν τιμῶν καὶ τῆς προσκαίρου ἀζητησίας Πρὸς ἐξακρίβωσιν αὐτῶν ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Διεθνοῦς καπνεμπορίου καὶ τῆς κατευθύνσεως τὴν ὁποίαν τοῦτο ἠκολούθησεν καὶ ἀκολουθεῖ. Οἱ κυριώτεροι πελάται τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν εἶναι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ἡ Γερμανία καὶ τὰ ξένα μονοπώλια. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι μέχρι τοῦ 1927 ἠγόραζον σχεδὸν μόνον εὐγενῆ καπνά Μετὰ τὸ 1927, λόγῳ συναγωνισμοῦ τῶν καπνοβιομηχανιῶν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, αὗται ἤλλαξαν μεθόδους. Ἐπροτίμησαν ἁπλουστέραν ἐπεξεργασίαν καὶ ἀντὶ νὰ ἐξοδεύουν 40 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, ἐξοδεύουν διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν μόνον 15 δραχ. Πρὸς μεγαλειτέραν ὅμως ἀπόδοσιν τῆς ἁπλουστεύσεως ταύτης τῆς ἐπεξεργασίας, κατέληξαν εἰς ἔναρξιν ἀγορῶν καὶ κατωτέρων ποιοτήτων καπνῶν. Γνωρίζομεν δὲ δυστυχῶς ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως κατωτέρων καπνῶν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ διεθνὲς καπνεμπόριον δὲν παρουσιάζει τὰς εὐνοϊκὰς συνθήκας προτιμήσεως, τὰς ὁποίας παρουσιάζουν ἥ τε Βουλγαρία καὶ ἡ Τουρκία. Ἀλλὰ περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσωμεν κατωτέρω. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν Γερμανίαν. Γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ Γερμανία ἐξακολουθεῖ νὰ ἀγοράζῃ μεγάλας ποσότητας Ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἡ στατιστικὴ τοῦ 1928 ἀναβιβάζει τὰ παρ’ αὐτῆς ἀγορασθέντα ἐξ Ἑλλάδος εἰς 20.0 0.000, ἐνῷ ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν ἐπρομηθεύθη 10.000.000 καὶ ἀπὸ τὴν Τουρκίαν μόνον 8.000.000. Ἐν τούτοις λόγῳ τῆς ἐπὶ τοῦ παρόντος τραστοποιήσεως τῆς καπνοβιομηχανίας της, ἀποφεύγει τὸν συναγωνισμόν.

§39Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐφέτος δὲν θὰ γίνῃ συναγωνισμὸς ἀπὸ καπνεμπόρους Γερμανούς, διότι ἔχουν ἤδη ἑνωθῆ.

§40Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπετεύχθη ἡ ἑνοποίησις τῶν καπνοβιομηχανιῶν ὑπὸ τὴν αἰγίδα δύο Couzert τοῦ Νοέμβουργ καὶ Σνούρ, τὰ ὁποῖα προμηθεύονται τὰ ἐξ Ἑλλάδος καπνὰ διὰ τῶν ἑταιρειῶν Ἑρμὰν Σπίρερ, Κομέρσιαλ καὶ Γρηγοριάδου. Νεώτεραι πληροφορίαι ἀναφέρουν, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τῶν δύο τούτων Τρὰστ εἰς τὴν Γερμανικὴν καπνοβιομηχανίαν δὲν εἶναι ἀπόλυτος. Ὅτι παρὰ τὴν ἀσκουμένην παρ’ αὐτῶν πίεσιν, αἱ μὴ συγχωνευθεῖσαι καπνοβιομηχανίαι ἀνθίστανται ἀποτελεσματικῶς καὶ ὅτι νέαι τοιαῦται ἐμφανίζονται ἐπὶ τοῦ στίβου τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Γεγονὸς ὅμως εἶναι, παρὰ τὰς ἀνωτέρω πληροφορίας, ὅτι ἐξέλιπεν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν καπναγορὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν Γερμανῶν καπνεμπόρων, οἵτινες παρεῖχον πεδίον συναγωνισμοῦ καὶ ὅτι σήμερον ἡ προμήθεια τῆς Γερμανικῆς καπνοβιομηχανίας ἐπιτυγχάνεται ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς καπνοπαραγωγῆς, ἄνευ οὐδενὸς συναγωνισμοῦ. Τὴν τακτικὴν δὲ ταύτην ἀκολουθοῦν καὶ τὰ ξένα μονοπώλια.

§41Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀκριβῶς ὑφίσταται κρίσις.

§42Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ συμφέρον τοὺς ὠθεῖ καὶ αὐτοὺς εἰς ἀποχὴν ἀπὸ τοῦ συναγωνισμοῦ, ἐφ’ ὅσον μάλιστα οὐδεὶς ὑπάρχει φόβος ἐλλείψεως καπνοῦ. Ἄλλοτε ἡ καπνοβιομηχανία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἰδίᾳ, ἠκολούθει τὴν τακτικὴν τῶν ἀποθεμάτων. Ἐξησφάλιζεν ἀποθέματα διὰ τρία ἔτη. Ἀλλὰ καὶ ἡ τακτικὴ αὕτη ἐγκατελείφθη. Καὶ σήμερον Ἀμερική, Γερμανία καὶ ξένα μονοπώλια μὴ πτοούμενα ἀπὸ πιθανὴν ἔλλειψιν καπνοῦ, δὲν σπεύδουν εἰς ἀγοράν, ἀφίνουν τὸν καπνοπαραγωγὸν ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀζητησίας, καὶ ὅταν διαπιστώσουν ὅτι οὗτος ἀπεγυμνώθη καὶ τῆς ἐλαχίστης ἀντοχῆς, ἀρχίζουν τὰς ἀγορὰς εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς, ἀφοῦ τὸ κοινὸν συμφέρον ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς νὰ ἀπόσχουν παντὸς συναγωνισμοῦ. Ἑπομένως δύναται νὰ λεχθῇ ἄνευ φόβου διαψεύσεως, ὅπως παρουσιάζεται ἡ κατάστασις τῆς ἐν Ἑλλάδι καπνοπαραγωγῆς, ὅτι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως δὲν λειτουργεῖ πλέον. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον. Ἀφανὲς εἶναι καὶ αὐτὸ λόγῳ τῶν ἀνίσων ὅρων τοῦ συναγωνισμοῦ μετὰ τῶν ξένων καπνεμπόρων. Ἡ φορολογία εἰς ἣν ὑπόκειται εἶναι βαρυτέρα. Ὁ τόκος διὰ τὰς πιστώσεις τὰς ὁποίας λαμβάνει ἀνώτερος, τοῦ ξένου τοιούτου, οὐδεμιᾶς δὲ διευκολύνσεως τυγχάνει κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων ὅπως γίνεται εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἄλλως τε τὸ ξένον καπνεμπορικὸν κεφάλαιον ἔχει ἐγκαινιάσει τὴν ἀρχήν, καθ’ ἣν ἀποφεύγει πᾶσαν σχέσιν μὲ τὸ Ἑλληνικὸν τοιοῦτον. Γνωρίζω ὅτι εἰς ἓν καταστατικὸν ξένης ἑταιρείας καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ αὕτη καὶ διὰ σαφοῦς ἀκόμη διατάξεως. Ἑπομένως τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον κῦπτον ὑπὸ τὸ βάρος τῶν μὴ ἀγοραζομένων ἀποθεμάτων του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ εἰς συναγωνιστὴν πρὸς ὕψωσιν τιμῶν. Δυστυχῶς δὲ εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον εὑρίσκεται καὶ ἡ Ἑλληνικὴ καπνοβιομηχανία. Ἀνίσχυρος καὶ αὐτὴ νὰ ἐπεκταθῇ πέραν τῶν Ἑλληνικῶν συνόρων, περιορίζεται εἰς προσπάθειαν ἐξασφαλίσεως τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἡ ἠθικὴ τόνωσις τὴν ὁποίαν τελευταίως ἐπεζήτησε νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν καπνοβιομηχανίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προωθῶν ταύτην ἐκτὸς τῶν συνόρων, παρέμεινε τελείως ἀτελεσφόρητος, αἱ δὲ ἐπιστολαὶ τὰς ὁποίας ἀπήθυνεν ἐκ Γενεύης πρὸς ὡρισμένας καπνοβιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις ἐν Ἑλλάδι, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλουν εἰς αὐτὰς σκέψεις ἐξαπλώσεώς των καὶ πέραν τῶν συνόρων ἐχρησιμοποιήθησαν παρ’ αὐτῶν πρὸς ἐσωτερικὸν συναγωνισμὸν καὶ αὔξησιν καταναλώσεως τῶν καπνικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων των ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ διατὶ τὸ ξένον καπνεμπόριον κατέστη κύριον τῆς Ἑλληνικῆς καπνοπαραγωγῆς, ἐδημιούργησε κρίσιν τιμῶν καὶ ἐνέκρωσε τὸν νόμον τῆς ἐλευθέρας προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Κατόπιν τῆς ἀμυδρᾶς ταύτης εἰκόνος, προκειμένου περὶ καπνεμπορίας καὶ καπνοβιομηχανίας ἂς ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια τῆς ἀζητησίας καὶ κρίσεως τιμῶν: Πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἐμπερικλείονται εἰς ὅσα ἀνωτέρω ἐλέχθησαν: Ἡ ἁπλούστευσις τῆς ἐπεξεργασίας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἡ ἀγορὰ παρ’ αὐτῆς καὶ τῶν κατωτέρων καπνῶν δὲν εὐνοεῖ τὰ Ἑλληνικὰ καπνά, διότι ὡς γνωστὸν ἀπὸ ἀπόψεως καπνεργασίας, φορολογίας καὶ κόστου τὰ κατώτερα καπνὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Τουρκίας εἶναι προσιτώτερα καὶ πλέον εὐθηνὰ ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ καπνά. Ἡ τραστοποίησις τῆς Γερμανικῆς καπνοβιομηχανίας καὶ λόγῳ ταύτης ἐξαφάνισις συναγωνισμοῦ, ἡ ἐκμηδένισις τοῦ ἑλληνικοῦ καπνεμπορίου καὶ ἡ ἀφάνεια εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν τῆς Ἑλληνικῆς καπνοβιομηχανίας, ὡς καὶ μὴ λειτουργία τοῦ νόμου προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Ἄλλο αἴτιον εἶναι ἡ βαρεῖα φορολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ δεδομένου μάλιστα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὅπως ἐλέχθη καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, δὲν εἶναι ἀπολύτως προνομιακὴ ἀπὸ ἀπόψεως καπνοῦ καὶ ὅτι ὁμοειδῆ καπνὰ δύναται τὸ καπνεμπόριον νὰ ἐξεύρῃ μὲ μικροτέρας τιμὰς ἐκ Βουλγαρίας, Τουρκίας καὶ ἐν μέρει ἐκ τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Ἄλλο αἴτιον κρίσεως εἶναι ἡ ἀναρχία εἰς τὴν καπνοκαλλιέργειαν, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου διότι δυστυχῶς εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν ἐδόθη μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς, ἡ ἀπαιτουμένη προσοχή. Εἰς τὴν Ἑλλάδα παρατηρεῖται πλήμμυρα πανσπερμίας γενῶν καπνοῦ καὶ δὴ τῶν γενῶν τὰ ὁποῖα παράγονται εἴτε εἰς τὴν Τουρκίαν εἴτε εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς μέχρι τοῦδε ἐπροτιμᾶτο ἀπὸ ἀπόψεως καπνοῦ ἐπροτιμᾶτο διότι εἶχε συγκεντρώσει τὰ εὐγενέστερα εἴδη τῶν καπνῶν. Αὕτη ἐφηρμόζετο διὰ τὸν «Μπασμαὶ» καὶ δι’ εὐγενῆ ἄλλα εἴδη τὰ ὁποῖα ἠγνόει τὸ ἔδαφος τὸ κλῖμα καὶ ἡ ἐπιμελημένη ἐπεξεργασία. Ἀλλὰ σήμερον «Μπασμαὶ» βλέπει κανεὶς καὶ εἰς Ξάνθην καὶ εἰς τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὰ νησιά. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ ἄλλα γένη καπνοῦ, καὶ δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν εὐθύνην τὴν φέρουν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ. Ταῦτα μετέφερον τὸ σπόρον τῶν γενῶν ἀπὸ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης εἰς τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν. Ὁ ἀντίκτυπος τῆς ἀναρχίας αὐτῆς εἰς τὰ γένη ἐπέδρασεν ἰδίως ἐπὶ τῶν εὐγενῶν καπνῶν κατὰ 1928, ὁπότε ἡ Δυτικὴ Θράκη καὶ Ἀνατολικὴ Μακεδονία εἶχεν 19 ἑκατομμύρια ὀκάδες καὶ ἡ Κεντρικὴ Μακεδονία μόνον 8½ ἑκατομμύρια περίπου. Τὶ θὰ γίνῃ ἐφέτος ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν ὁπότε ἡ μὲν Κεντρικὴ Μακεδονία, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἔχει 16 ἑκατομμύρια ἡ δὲ Δυτικὴ Μακεδονία καὶ Θράκη 25; Εἶναι ἀποδεδειγμένον τοὐλάχιστον αὐτὸ μᾶς λέγει ἡ ἐπιστήμη ὅτι ἕκαστον εἶδος εὐδοκιμεῖ εἰς τὸν τόπον του. Δὲν ἠμπορεῖς νὰ παραγάγῃς Σαμψόνια ὄχι εἰς τὴν Σαμψοῦντα, Σμύρνης ὄχι εἰς τὴν Σμύρνην, καὶ Μπασμάδες ὄχι εἰς τὴν Ξάνθην καὶ Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Τὸ παράδειγμα ἢ μᾶλλον τὴν ἀκρίβειαν τῆς ἐπιστημονικῆς γνώμης, μᾶς τὴν ἀποδεικνύει ἡ Ἰταλία. Ἡ Ἰταλία εἰσήγαγε «μπασμάδες» ἀπὸ τὴν Ξάνθην καὶ διάφορα ἄλλα εἴδη, τὸ μὲν πρῶτον καὶ δεύτερον ἔτος ἐπῆγαν καλά, τὸν τρίτον χρόνον εἴχομεν τέλειον ἐκφυλισμόν. Καὶ βλέπομεν τὰ αὐτὰ ἀληθῆ καπνὰ πωλούμενα εἰς Πολωνικὸν μονοπώλιον ὡς καπνὰ Ξάνθης προερχόμενα ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, χωρὶς ὅμως νὰ ἔχουν καὶ τὰς ἰδιότητας τὰς ὁποίας ἔχουν τὰ φύλλα καπνοῦ Ξάνθης. Δὲν δογματίζω ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὴν γνώμην ταύτην ἀρύομαι ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε μελέτας μου ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ. Πρέπει νὰ συζητηθῇ αὕτη εὐρύτατα. Καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ τὸ ἀντίθετον, θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἂν ὁμολογῶν τὴν πλάνην μου. Σήμερον τὶ γίνεται; Ἔρχεται τὸ ξένον ἐμπόριον καὶ θέλει μπασμάδες, ἀντὶ δὲ νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν Ξάνθην καὶ εἰς τὰς Σέρρας πηγαίνει εἰς τὴν κεντρικὴν Μακεδονίαν ὅπου τὸ κόστος τοῦ καπνοῦ εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον καὶ ἑπομένως ἀσφαλὲς τὸ ἐξ αὐτοῦ κέρδος. Ἔρχονται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Πολωνικοῦ μονοπωλίου, τοὺς ἐπιδεικνύομεν τὰ καπνὰ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης καὶ ἀναγκάζονται νὰ ὁμολογήσουν, ὅτι τὸ μονοπώλιον πολλάκις ἠγόρασε καπνὰ φερόμενα ὡς καπνὰ εὐγενῆ ἐκεῖνα ποὺ οὐδέποτε ὅμως τὰ αὐτὰ μὲ ἐκεῖνα ποὺ ἔβλεπον ἐπὶ τόπου. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι ἡ νοθεία ἀπετέλεσε μέχρι τοῦδε κανόνα, ἡ δὲ προέλευσις ἐξησφαλίζετο μόνον ἀπὸ τὸν τύπον τοῦ φύλλου, χωρὶς καὶ τὰς ἰδιότητας αὐτοῦ. Ἄλλος λόγος τῆς κρίσεως εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν καπνοπαραγωγῶν. Δυστυχῶς τὰ χρέη αὐτῶν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως δὲν ἔχουν ἀκόμη πληρωθῆ, δὲν ἔγινε συμψηφισμὸς διὰ τῆς ἀποζημιώσεως, ἡ ὁποία ἀδικαιολογήτως βραδύνει, καίτοι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἀπὸ δύο περίπου ἐτῶν πρὸ κειμένης συμφωνίας. Ὁ θεσμὸς τῶν συνεταιρισμῶν εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὰ πρῶτα αὐτοῦ βήματα. Πλημμελὴς δὲ εἶναι καὶ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Βεβαίως ἐφέτος ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον της, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ὠργανωμένη ἡ καπνοπαραγωγὴ ἡ πιστωτικὴ αὕτη τόνωσις, δὲν φέρει τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Εἶναι ἄγνωστα τὰ μακροπρόθεσμα καὶ μεσοπρόθεσμα δάνεια μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς. Ἂς ἐλπίσωμεν ἐν τούτοις, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν θὰ ὑστερήσῃ εἰς τοῦτο. Ἐκτὸς αὐτῶν, τὴν κρίσιν ἐπαυξάνει καὶ ἡ μὴ διανομὴ τῆς γῆς. Διότι ἡ μὴ διανομὴ τῆς γῆς ἔχει καὶ τὸ ἄλλο μειονέκτημα δηλαδὴ ἔχει τὸ μειονέκτημα τῆς μονοκαλλιεργείας, ἡ ὁποία ἐξαναγκάζει τὸν παραγωγόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἄλλο εἶδος νὰ καλλιεργήσῃ, νὰ προσφέρῃ ἀμέσως μόλις παραγάγει τὸ προϊὸν διότι δὲν ἔχει καμμίαν οἰκονομικὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίξῃ τὴν περαιτέρω συντήρησιν αὐτοῦ.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ ὑποχρεοῦνται νὰ δώσουν τὸ προϊόν τους, ἐὰν εὑρίσκουν πλασματικὰ δάνεια ἐπαρκῆ;

§44Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διότι ἐπιβαρύνονται μὲ τόκους πολλάκις δυσβαστάκτους.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Ἐὰν πάρουν ἕνα πλασματικὸν δάνειον διὰ τὸ ὁποῖον δίδουν τόκον 10–12% διὰ νὰ κρατήσουν τὸ προϊόν τους κατὰ μέσον ὅρον 3 μῆνες ἵνα μπορέσουν νὰ τὸ πωλήσουν καλλίτερα, διὰ τοὺς 3 μῆνες αὐτοὺς θὰ δώσουν διὰ τὸ πλασματικὸν δάνειον 4%, ἐνῶ ἐλπίζουν ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιτύχουν νὰ ἔχῃ διαφορὰν πολὺ περισσοτέραν ἀπὸ 4%.

§46Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐὰν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ προθεσμία τῆς πωλήσεως τοῦ προϊόντος ἦτο 3–4 μῆνες, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο πολὺ εὔκολον.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς εὐτυχῶς εἶσθε ἐκ τῶν πιστευόντων, ὅτι ἡ παραγωγὴ καὶ ἐφέτος δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ μὴ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν. Φαίνεται πιθανόν, ὅτι ἐὰν οἱ παραγωγοὶ μπορέσουν νὰ κρατήσουν τὸ προϊὸν 4–5 μῆνας, δὲν νομίζετε ὅτι θὰ μπορέσουν νὰ τὸ πωλήσουν καλλίτερα;

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἡ πίστις εἶναι ἐπαρκὴς καὶ ἡ ἐπεξεργασία τελειοποιηθῇ.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀνακατώνεται τὰ ζητήματα· αὐτὰ ποὺ λέτε εἶναι σωστά, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσωμεν ὕστερα. Ἐὰν φροντίσωμεν οἱ παραγωγοὶ νὰ πάρουν δάνειον τότε θὰ μπορέσουν νὰ κρατήσουν τὸ προϊὸν τους 3–4 μῆνες.

§50Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ· μόνον ὅμως τὰ πλασματικὰ δάνεια δὲν σώζουν τὴν κατάστασιν. Ἐφθάσαμεν κύριοι συνάδελφοι εἰς τὴν ἐξάντλησιν τῶν κυριωτέρων λόγων τῆς κρίσεως, τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τῆς γῆς ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως εἶναι τὸ σοβαρώτερον ὅλων, διότι ὅταν μετέβην εἰς τὴν Θράκην μοὶ προεβλήθη μία ἐρώτησις τῆς ὁποίας ἡ ἀπάντησις μοῦ ἐφάνη κατ’ ἀρχὰς ἀρκετὰ δύσκολος. Μοῦ εἶπον τὸ ἑξῆς: Διατὶ κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν Βούλγαροι καὶ Τοῦρκοι κατωτέρου διανοητικοῦ ἐπιπέδου ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας καὶ ἐντοπίους καπνοκαλλιεργητὰς μποροῦσαν νὰ ζοῦσαν ἀπὸ τὰ καπνοχώραφά των, διατὶ σεῖς ἐν τῷ μεταξὺ ὑποφέρετε; Καὶ ἔμαθα, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τοῦ καπνικοῦ κλήρου εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην κυμαίνεται ἀπὸ 4 στρέμματα ἕως 6, 10, 12. Προσέτρεξα εἰς τὰς ἀπαντήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ γραφεῖον Προστασίας Καπνοῦ Καβάλλας εἰς τὸ ἐρωτηματολόγιον τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἶδον, ὅτι, ὁ καπνικὸς κλῆρος εἰς μὲν τὴν Δ. Θράκην ἀνέρχεται εἰς 4.49 στρέμματα κατὰ μέσον ὅρον εἰς δὲ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν εἰς 9. Φαντάζομαι ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ὀρθός, διότι ἐγὼ πληροφοροῦμαι ὅτι ὁ καπνικὸς κλῆρος κυμαίνεται μεταξὺ 6, 8 μέχρι 15 ἀκριβῶς στρεμμάτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μερικὰς περιφερείας καθαρῶς καπνοπαραγωγικάς ὅπως εἶναι ἡ Σταυρούπολις ὅπου κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μοῦ ἔδωσεν ἡ Ε.Α.Π. ἔχομεν 138 καπνοκαλλιεργητικὰ καλλιεργούμενα δὲ στρέμματα 1400. Ἐπομένως ἀναλογοῦν 10 περίπου στρέμματα κατὰ καπνοκαλλιεργητήν. Εἰς Κόζλουτζαν 1500 στρέμματα διὰ 156 καπνοκαλλιεργητὰς ἤτοι 9 στρέμματα εἰς Κουσεῖν–Κιοϊ 1400 στρέμματα, διὰ 108 ἤτοι 13.50)00 εἰς πετεινὸν 1250 διὰ 44 ἤτοι 30 στρέμματα, εἰς Χρύσαν 1100 στρέμματα διὰ 128 ἤτοι 9 στρέμματα κατὰ καπνοκαλλιεργητήν. Νομίζω ὅτι ἡ δυσαναλογία αὕτη θὰ διορθωθῇ καὶ θὰ ἐπιτευχθῇ μεγαλεῖτερον κλῆρος, ὅταν γίνῃ ἡ ὁριστικὴ διανομή, διότι μέσα εἰς τὰ στρέμματα αὐτὰ δὲν περιλαμβάνεται ἡ ἔκτασις ἡ βοσκήσιμος. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ χωρικὸς θὰ ξέρῃ ὅτι θὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἔκτασις ἡ βοσκήσιμος θὰ φροντίσῃ νὰ αὐξήσῃ τὴν καλλιέργειάν του διὰ τῆς ἐκχερσώσεως, τοῦθ’ ὅπερ θὰ τὸν τονώσῃ καὶ θὰ τὸν ὠθήσῃ καὶ εἰς τὴν ποικίλην καλλιέργειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐστηρίζετο πρὸ αὐτοῦ καὶ ὁ μεταναστεύσας Βούλγαρος καὶ Τοῦρκος. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας της εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς τῆς γῆς διανομῆς. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ αἴτια τῆς κρίσεως. Ἂς εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς τὰ ριζικὰ μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ καπνικοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Εἴπομεν ὅτι τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γίνῃ, εἶναι ἡ ἐπίσπευσις τῆς διανομῆς τῆς γῆς, καὶ ἑπομένως ἡ ἐξάπλωσις τῆς ποικίλης καλλιεργείας· τὸ δεύτερον ἡ διὰ τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τῆς συστηματοποιήσεως τῆς ἀγροτικῆς πίστεως διὰ μακροπροθέσμων δανείων, ἀνακούφισις τῶν καπνοκαλλιεργητῶν ὁπότε θὰ δυνηθοῦν καὶ καπναποθήκας νὰ ἀποκτήσουν καὶ τὰ ἐφόδιά των νὰ συμπληρώσουν καὶ οἰκονομικὸν ἔρεισμα ἀντοχῆς νὰ δημιουργήσουν. Τὸ τρίτον μέτρον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ προκειμένου περὶ Μακεδονίας καὶ Θρᾴκης, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς πατάξεως τῆς τοκογλυφίας. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἢ διὰ σεισαχθείας ἀπαλλάξῃ τοὺς γεωργοὺς τῶν τοκογλυφικῶν χρεῶν ἢ ἐὰν τοῦτο ἀδύνατον, κατόπιν ἐκκαθαρίσεως τῶν πραγματικῶν χρεῶν συντελέσῃ διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἵνα μεταβληθοῦν τὰ πραγματικὰ ποσὰ τῶν δανείων τῶν χωρικῶν πρὸς τοὺς τοκογλύφους εἰς μεσοπρόθεσμα δάνεια ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Δυστυχῶς τὸ καταστατικὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑποβοηθεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὰ δάνεια αὐτὰ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς μεσοπρόθεσμα. Προτείνω λοιπόν, ὅπως μεταβληθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον μᾶς ἐμποδίζει τὸ καταστατικόν, ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίζῃ τὸ καταστατικόν.

§52Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διατὶ κ. Πρόεδρε;

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ θὰ γίνουν οἱ ὀφειλέται.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ πρόβλημα ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, αὐτὸ τὸ πρόβλημα τῶν παλαιῶν χρεῶν. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶναι διὰ ν’ αὐξάνῃ τὴν παραγωγήν, χορηγοῦσα δάνεια καλλιεργητικά, εἴτε δίδουσα δάνεια πλασματικά, εἴτε μεσοπρόθεσμα εἴτε μακροπρόθεσμα, διὰ νὰ ἀγοράσῃ καλλίτερα καλλιεργητικὰ μέσα ὁ ἀγρότης. Ἐὰν ὅμως χρεωστοῦμεν παλαιὰ χρήματα δὲν θὰ διαθέσωμεν τὰ χρήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ τὰ παλαιὰ αὐτὰ χρέη, διότι τότε θὰ βουλιάξωμεν.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ τὰ δάνεια προῆλθον ἀπὸ πραγματοποίησιν σκοπῶν διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ περισσότερα εἶναι ἀποτελέσματα τοκογλυφίας. Μοῦ λέγετε λοιπὸν νὰ δώσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, διὰ νὰ πληρωθοῦν αὐτὰ τὰ κακὰ τῆς τοκογλυφίας;

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως, πρέπει νὰ ἐπέμβητε ἵνα περικόψετε τοὺς τοκογλυφικοὺς τόκους. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη γίνῃ αὐτὸ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔκαμε τὴν δουλειά της.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὸ ἔτος 1898 μετὰ μίαν ἐπανάστασιν εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔκαμα ἕνα νόμον διὰ τὸν ὁποῖον ἔλεγον ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀναθεώρησις τῶν λογαριασμῶν ὅλων τῶν δανείων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπολογισθῇ ἀνατοκισμὸς καὶ ἔλεγον ὅτι ἐὰν ὁ δανειστὴς ἐπεδίωκεν τὴν εἴσπραξιν τῆς ἀπαιτήσεώς του εἴτε δι’ ἀγωγῆς εἴτε δι’ ἐκτελέσεως, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, δημιουργεῖται τὸ ἀδίκημα τῆς τοκογλυφίας. Κατώρθωσα λοιπὸν τότε νὰ γίνῃ μία σεισάχθεια ὅλως δεδικαιολογημένη εἰς τὴν Κρήτην. Διατὶ δὲν φέρνετε τὸν νόμον αὐτὸν ἐδῶ; (χειροκροτήματα) Ἔδωσεν ἄριστα ἀποτελέσματα καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι ὁ νόμος ἔλεγεν ρητῶς: ὅτι ἡ ἀπόδειξις ὑπάρξεως τοκογλυφίας γίνεται διὰ μαρτύρων, διότι οὐδὲ ὁ δανειστὴς τοκογλύφος θὰ ἔδιδεν ἀπόδειξιν ὅτι εἶχεν τοκογλυφικὸν τόκον. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμποροῦμεν νὰ κτυπήσωμεν τὸ κακό.

§59Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὰ μέρη μας κ. Πρόεδρε ὀργιάζει ἡ τοκογλυφία.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγω ὅτι, πάντοτε οἱ ἄνθρωποι δὲν βλέπουν μακρύτερα καὶ νομίζουν ὅτι ἐὰν τοὺς βοηθήσωμεν ἐσώθησαν. Ἀλλὰ τὰ κεφάλαια τῆς Τραπέζης θὰ ἐξαντληθοῦν.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας κανένα ὑπολογισμὸν βεβαίως τῶν παλαιῶν χρεῶν;

§62Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὄχι. Δυστυχῶς ὄχι. Εἰς τὰ ριζικὰ μέτρα νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀναφέρωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως ἢ μᾶλλον τῆς ἐξισώσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, τὸ τοιοῦτον ἀπησχόλησεν ἀπὸ τοῦ 1920 τὰς Κυβερνήσεις. Βλέπομεν ἓν σχέδιον νόμου τῆς 2 Ἰουλίου 1921, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὄντως ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους δὲν ἦτο ἀνθηρά, βάσει τοῦ ὁποίου ἐπροτείνετο ἡ κατάργησις τῆς ἐγγείου φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν σήμερον κατάργησιν, ἀλλὰ ἐξίσωσιν φορολογίας πρὸς τὰ λοιπὰ Βαλκανικὰ Κράτη. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν μὲ ἠρώτησεν ἂν ἐγνώριζον ποία εἶναι ἡ φορολογία εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ εἶπον ὅτι εἰς τὴν Βουλγαρίαν οἱ φόροι οἱ ὁποῖοι ἐβάρυναν τὸν καπνοπαραγωγόν, ἀνέρχονται εἰς 2–6 χρυσᾶ λέβια κατὰ στρέμμα ἀναλόγως τῆς ποιότητος τῆς γῆς. Τὸν καπνοπαραγωγὸν πρὸς τούτοις ἐπιβαρύνει πρόσθετος συμπληρωματικὸς φόρος ἀπὸ 20–30 χάρτινα λέβια κατὰ στρέμμα. Ἐκτὸς ὅμως αὐτῶν ὁ καπνοπαραγωγὸς εἰς τὴν Βουλγαρίαν πληρώνει καὶ φόρον συμπληρωματικὸν καθαρᾶς προσόδου, ἐφόσον τὸ εἰσόδημα κατὰ οἰκογενειάρχην ὑπερβαίνει τὰς 100 χιλιάδας λέβια ἐτησίως καὶ μόνον διὰ τὸ ὑπερβάλον. Ἂν ζητήσωμεν λοιπὸν τὸν μέσον ὅρον, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ καπνοπαραγωγὸς τῆς Βουλγαρίας δὲν βαρύνεται πλέον τῶν 2–2½%. Προκειμένου περὶ Τουρκίας, ἀπὸ τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον οἱ καπνέμποροι Καβάλλας καὶ ἀπὸ τὴν γενικὴν γραμματείαν τῆς καπνεμπορικῆς ὁμοσπονδίας πληροφορούμεθα ὅτι, ἡ φορολογία ἡ ὁποία βαρύνει τὸν καπνοπαραγωγόν, ἀνέρχεται εἰς 2½%. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ἐπιβάλλεται ἡ ρύθμισις τῆς καπνοκαλλιεργείας, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου περιμένω ἀντιρρήσεις ἴσως ἐκ μέρους ὡρισμένων συναδέλφων. Ὀφείλει νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ καπνοκαλλιέργεια εἰς βαλτώδη ἐδάφη. Ὀφείλει πρὸς τούτοις νὰ γίνῃ ἡ καπνικὴ ἔρευνα τῆς Ἑλλάδος, πρὸς τακτοποίησιν τῶν γαιῶν καὶ ἀποφυγὴν τῆς παρατηρουμένης πανσπερμίας. Ὀφείλει νὰ προληφθῇ ἡ νοθεία διὰ τῆς τονώσεως τοῦ συνεταιριστικοῦ πνεύματος καὶ ἰδίᾳ τῶν συνεταιρισμῶν συγκεντρώσεως καὶ πωλήσεως καπνῶν. Ὁ κ. ἐξ Ἕβρου συνάδελφος ὡμίλησεν περὶ ἀρδεύσεως καὶ τὸν διέκοψεν ὁ ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος, ἐρωτῶν ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἄρδευσις μὲ τὰ καπνά. Ἄνευ αὐτῆς, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καπνά. Καὶ δυστυχῶς ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι τὸ γενικὸν ἔξοδον τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸ κόστος τοῦ καπνοῦ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως νεροῦ, εἶναι ἀρκετὰ σοβαρόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως εἰς τὴν τελευταίαν αὐτῆς ἔκθεσιν, ὁμιλεῖ περὶ προσφυγικῶν συνοικισμῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ τρέχουν 4–5 χιλιόμετρα διὰ νὰ ποτίσουν τὰ ζῶα των. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καπνοπαραγωγὴν δυναμένην νὰ συναγωνισθῇ τὰς γείτονας ἐπικρατείας. Ἔχομεν ἐπίσης ἀνάγκην συμπληρώσεως τῆς συγκοινωνίας. Ἐπείγει ἡ ψήφισις τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ρυθμίσεως σχέσεων καπνεμπόρων καὶ καπνοπαραγωγῶν. Ἄλλο μέτρον δυνάμενον νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τοῦ καπνοῦ εἶναι ἡ διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων ἐξασφάλισις διαθέσεως τοῦ καπνοῦ. Τὸ μέτρον ὅμως τοῦτο, ὀφείλει νὰ ληφθῇ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ ἀγορὰ καταναλώσεως θὰ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὴν καπνοπαραγωγὴν ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τῶν μεσαζόντων. Κατάλληλοι πρὸς τοῦτο θὰ εἶναι μόνον συνεταιρισμοὶ πωλήσεως καπνῶν, καίτοι μέχρι τοῦδε δὲν κατεβλήθη προσπάθεια πρὸς τόνωσιν τοῦ θεσμοῦ τῶν εἰδικῶν τούτων συνεταιρισμῶν, τῶν ὁποίων τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα ὡς καὶ τῶν συναφῶν ἑνώσεων, δὲν εἶναι ἱκανοποιητικά. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μερικὰς συμβάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ διάφοροι συνεταιρισμοί, εἰς τὰς ὁποίας συμβάσεις βλέπομεν ὅρους πραγματικῶς δρακοντείους. Ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς θέτω τὴν σύμβασιν πωλήσεως καπνῶν 100–120 χιλιάδων ὀκάδων τὴν συναφθεῖσαν μεταξὺ τοῦ Ἀθ. Καραμπέτσου καὶ τοῦ Α. Ἀδαμοπούλου ἀφ’ ἑνός, καὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ Ἐχίνου Ξάνθης ἀφ’ ἑτέρου. Βάσει τῆς συμβάσεως ταύτης ἡ ὁποία συνήφθη τὴν 12ην Δεκεμβρίου 1928 ὁ συνεταιρισμὸς ὑποχρεοῦται νὰ παραδώσῃ εἰς τοὺς συμβαλλομένους καπνεμπόρους τὰ καπνὰ μὲ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα πωλήσεως τούτων παρὰ τῶν ὡς εἴρηται καπνεμπόρων. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐναποθηκεύσεως τῶν καπνῶν εἰς τὰς ἀποθήκας ἐπεξεργασίας, ταῦτα περιέρχονται εἰς τὴν ἀπόλυτον κατοχὴν τῶν συμβαλλομένων καπνεμπόρων οἱ ὁποῖοι καὶ θέλουσι φυλάττει ταῦτα δι’ ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας αὐτῶν, ἢ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μηδενὸς συνεταίρου δικαιουμένου ὅπως ἀξιώσῃ συμμετοχὴν εἰς τὴν φρούρησιν αὐτῶν. Καὶ οἱ μὲν ἀνωτέρω ὅροι, καίτοι τραχεῖς διὰ τὸν συνεταιρισμόν, ἐν τούτοις δὲν προασπίζονται τὴν ζημίαν αὐτοῦ. Ἕπεται ὅμως ἐν τῇ συμβάσει ὁ καθορισμὸς τῆς μέσης παραγωγικῆς τιμῆς, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν ἄξονα πέριξ τοῦ ὁποίου στρέφονται δι’ ἄλλων διατάξεων αἱ δολοπλοκίαι τοῦ καπνεμπορίου πρὸς κατάπνιξιν τοῦ συμφέροντος τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀναφέρεται ῥητῶς ἐν τῇ συμβάσει ἡ περίπτωσις καθ’ ἣν ἐὰν οἱ καπνέμποροι δὲν ἐπιτύχουν ἐντὸς 6 μηνῶν τὸ πολὺ ἀπὸ τὴν λῆξιν τῆς ἐπεξεργασίας τὴν καθορισθεῖσαν ἐν τῷ συμβολαίῳ μέσην προαγωγικὴν τιμὴν λόγῳ δυσμενῶν τῆς ἀγορᾶς συνθηκῶν, τότε προσκλήσει τῶν καπνεμπόρων δέον νὰ ὁρισθῇ νέα τιμὴ πωλήσεως. Ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τῶν συνεταίρων ἀποδοχῆς τῆς προσκλήσεως, οἱ καπνέμποροι κηρύττουν τὰ δάνεια των ἀπαιτητὰ καὶ δικαιοῦνται νὰ ἐπιδιώξουν δικαστικῶς τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπ’ τῆς ἀρνήσεως τοῦ συνεταιρισμοῦ. Οἱ συμβαλλόμενοι καπνέμποροι παρέχουν εἰς τὸν συνεταιρισμὸν δάνειον μέχρι 50% τῆς παραγωγικῆς ἀξίας τῶν καπνῶν, ἐκτὸς ἐννοεῖται τῶν καταβολῶν διὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἐπεξεργασίαν. Ἀλλὰ τὰ δάνεια ταῦτα εἶναι ἔντοκα πρὸς 12%, τὰ δὲ κέρδη ἐν περιπτώσει πωλήσεως κατανέμονται ἐξ ἡμισείας μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ συνεταιρισμῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις. Ἄς ἴδωμεν τώρα πῶς τίθεται ἐν ἐφαρμογῇ ἡ σύμβασις καὶ πῶς καταλήγει εἰς Λεόντειον σύμβασιν διὰ τῆς ὁποίας πλήττεται καὶ ἡ καπνοπαραγωγὴ καὶ ὁ θεσμὸς τῶν εἰδικῶν συνεταιρισμῶν πωλήσεως ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀναμένομεν βελτίωσιν γενικῶς τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Οἱ καπνέμποροι ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς συμβάσεως εἶναι κάτοχοι τῶν καπνῶν μὲ δικαίωμα ἐνεχυριάσεως καὶ πωλήσεως ἀκόμη, ἐνεχυριάζουν ταῦτα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἐνῷ τὰ πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς δάνεια αὐτῶν ἀνέρχονται εἰς 50% τῆς παραγωγικῆς τιμῆς, οὗτοι δανείζονται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν 50% καὶ πλέον βάσει τῆς ἐμπορικῆς αὐτῶν ἀξίας. Δηλαδὴ ὄχι μόνον δὲν διαθέτουν ὀβολὸν διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἀλλὰ καὶ μίαν ἀσφάλειαν περιουσιακῶν στοιχείων, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει εἰδικῶς ταύτῃ τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐξευρίσκουν χρήματα διὰ τὴν δημιουργίαν ἢ τὴν τόνωσιν ἄλλων ἐπιχειρήσεών των. Ὅταν δὲ διαπιστώσουν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναμείνουν κέρδη ἐκ τῆς συμβάσεως, ἐπανέρχονται ἐπὶ τῆς παραγωγικῆς ἀξίας, ζητοῦν τὴν ἀναθεώρησιν ταύτην, καὶ ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως εἰσπράττουν τὰ εἰς τὸν συνεταιρισμὸν δανεισθέντα διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ διατάξεις τῶν συμβάσεων αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν θανάσιμον πλῆγμα τῆς τε παραγωγῆς καὶ τοῦ συνεταιριστικοῦ θεσμοῦ. Ἐξαίρεσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπετέλεσεν ἡ σύμβασις ἀδελφῶν Παπαδάτου καὶ Ἑνώσεως Κομοτινῆς, τῆς ὁποίας ἡ μελέτη ἀποδεικνύει ὅτι ἡ στάσις τῶν συμβαλλομένων δὲν ὑπῆρξεν ὑστερόβουλος. Ἡ μὲν ἕνωσις ἐπεζήτησεν εἰς στιγμὴν κρίσιμον τῆς καπναγορᾶς νὰ ἀποφύγῃ πρόωρον πώλησιν, οἱ δὲ συμβληθέντες καπνέμποροι ἐπεζήτησαν νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν καπνοπαραγωγὴν χωρὶς βεβαίως νὰ παραλείψουν τὴν ἐξασφάλισιν λογικοῦ ἐμπορικοῦ κέρδους. Ἡ ἀναθεώρησις τῆς παραγωγικῆς τιμῆς δὲν ὑφίσταται ἐν τῇ συμβάσει, ἡ δὲ ἐποπτεία τῆς ἑνώσεως ἐπὶ τῶν καπνῶν παραμένει ἀκεραία, Τὰ ἀνωτέρω ἐθεώρησα καλὸν νὰ εἴπω περὶ τῆς τελευταίας ταύτης συμβάσεως, διότι καίτοι ἀντιπολιτευόμενος θεωρῶ ἠθικήν μου ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κατακρίνω τὰ ὅσα συκοφαντικὰ περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐλέχθησαν. Ἀμφοτέρας τὰς συμβάσεις ταύτας καταθέτω ἐν ἀντιγράφῳ εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Καὶ ταῦτα μὲν προκειμένου περὶ τῶν συνεταιρισμῶν πωλήσεως καὶ τῶν συμβάσεων ἐν γένει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν μέτρων τούτων ὑπάρχουν καὶ μέτρα ριζικώτερα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ τὸ Κράτος ὑπ’ ὄψιν του, ὅταν θελήσῃ σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἔχει πρὸς τοῦτο τὸν καιρὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ριζικώτερον τὸ καπνικόν. Ἄλλο ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ Κράτους, εἶναι ἡ θεραπεία παρ’ αὐτοῦ τῆς κοινωνικῆς πλευρᾶς τοῦ καπνεργατικοῦ ζητήματος. Τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Οἱ καπνεργάται ἔχουν πολλάκις δικαίας ἀξιώσεις. Ἡ θεραπεία αὐτῶν μονομερῶς παρὰ τῆς παραγωγῆς εἶναι ἀδύνατος. Ἐν τούτοις τὸ Κράτος, καίτοι πρόκειται περὶ φορολογουμένων πολιτῶν, τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἐπιρρίπτει εἴτε ἐμμέσως εἴτε ἀμέσως εἰς τὴν καπνοπαραγωγήν. Θέλει π. χ. νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στέγην των, καὶ ἐν τούτοις ἀντὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν ζητεῖ παρὰ τῶν καπνεμπόρων, αὔξησιν τῶν ποσοστῶν των εἰς τὸ ταμεῖον ἀσφαλίσεως καπνεργατῶν. Πράττει δὲ τοῦτο καίτοι δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἐμμέσως ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη πλήττει κυρίως τὴν καπνοπαραγωγικὴν στατιστικήν.

§63Ν. ΞΗΡΟΣ. Θέλετε νὰ εἰπῆτε, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλλεται προσοχὴ νὰ μὴ προσβάλλωνται ἰδιωτικὰ συμφέροντα;

§64Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ διεκηρύξαμεν κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐν περιπτώσει συγκρούσεως καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεργατῶν, πρέπει πάντοτε νὰ πρυτανεύσῃ καὶ κατισχύσῃ τὸ συμφέρον τῆς παραγωγῆς.

§65ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο.

§66Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὅταν ὅμως παρουσιάζονται οἱ καπνεργάται καὶ σᾶς λέγουν ὅτι «κύριοι, εἴμεθα ἄστεγοι, εἴμεθα φυματικοὶ» καὶ ἡ στατιστικὴ ἀποδεικνύει ὅτι ἑξακόσιοι ἐξ αὐτῶν εἶναι φυματικοί, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ὑποστηρίξωμεν τὸ αἴτημα αὐτῶν καὶ νὰ μὴ ζητήσωμεν τὴν θεραπείαν του, οὐχὶ βεβαίως ἀπὸ τὴν παραγωγήν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης καὶ βλέπομεν ὅτι διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν φυματικῶν αὐτῶν χρειάζονται 20.000.000, νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν διότι ἡ νοσηλεία αὐτῶν ἐπαφίεται εἰς τὸ ΤΑΚ διαθέτον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μόνον 2,5 ἑκατομμύρια; Βεβαίως δὲν θ’ ἀποδεχθῶμεν διὰ τοῦ ὑπολοίπου νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ πάλιν ἡ καπνοπαραγωγή, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀδρανήσωμεν ὅταν θὰ ἀδιαφορήσῃ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ τὸ Κράτος. Τελευταῖον ριζικὸν μέτρον, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τῆς παραγωγῆς. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου πρέπει νὰ ὀργανωθοῦν εἰς ἰδιαιτέρας συνεταιρικὰς ὀργανώσεις πρώτου βαθμοῦ, αἱ ὁποῖαι νὰ δροῦν ἐντὸς ἑνιαίου οἰκονομικοῦ προγράμματος. Ὁ καταλληλότερος τύπος τῶν συνεταιρισμῶν τούτων εἶναι ὁ συνεταιρισμὸς πωλήσεως καπνοῦ. Δι’ αὐτοῦ καθίσταται ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐναποθήκευσις τοῦ καπνοῦ εἰς συνεταιρικὰς ἀποθήκας καὶ ἡ ἀπὸ κοινοῦ πώλησις αὐτοῦ. Τὸν δεύτερον βαθμὸν τῆς ὀργανώσεως πρέπει νὰ ἀποτελέσουν αἱ «Ἑνώσεις», αἵτινες καὶ θὰ ἀποσκοποῦν εἰς ἠθικὴν κατ’ ἀρχὰς ἐξυπηρέτησιν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾶ τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος Πρὸς ὁμοιόμορφον ὅμως ὀργάνωσιν καὶ ἑνιαῖον πρόγραμμα δράσεως, ὑπάρχει ἀνάγκη κεντρικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπηρεάζῃ τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις. Τὸν κεντρικὸν αὐτὸν ὀργανισμὸν πρέπει νὰ ἀποτελέσουν ἐκκαθαριζόμενα τὰ σήμερον λειτουργοῦντα γραφεῖα προστασίας καπνοῦ, τὰ ὁποῖα νὰ μείνουν ὡς ὀργανώσεις μόνον τῆς παραγωγῆς ἡ δὲ διοίκησις αὐτῶν νὰ περιέλθῃ ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτήν. Οἱ ἐν τῇ διοικήσει ἀντιπρόσωποι τῆς καπνοπαραγωγῆς θὰ ἐκλέγωνται μόνον ὑπὸ τῶν συνεταιρισμῶν ἀπ’ εὐθείας ἢ ὑπὸ τῶν Ἑνώσεων αὐτῶν. Τὰ οὕτω ὀργανούμενα γραφεῖα καπνοῦ θὰ ἀποτελέσουν τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν διαχειρίσεως τοῦ καπνοῦ ἀπὸ ἀπόψεως ὑποστηρίξεως συμφερόντων τῆς παραγωγῆς ἑνούμενα εἰς συνεταιρισμούς, ἡ δὲ ἁρμοδιότης των θὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: 1) Ποδηγέτησις καὶ κατεύθυνσις συνεταιρικῶν ὀργανώσεων 2) Παράλληλος πρὸς Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἐποπτεία 3) ἵδρυσις Καπνικοῦ Ἰνστιτούτου καὶ ἐκλαΐκευσις ἐπιστημονικῶν αὐτοῦ πορισμάτων 4) παροχὴ ἐγγυήσεως πρὸς χορηγίαν ἐπιπροσθέτων πιστώσεων παρὰ τοῦ Κράτους, 5) ἐξωτερικὴ προπαγάνδα, 6) ἀνέγερσις ἀποθηκῶν καὶ βοήθεια Συνεταιρισμῶν, 7) Δημιουργία τύπων καπνοῦ, 8) κοινὸν πρόγραμμα δράσεως καὶ 9) διαφώτισις Κυβερνήσεως ἐκ προγράμματος Καπνικῆς Πολιτικῆς. Εὐτυχῶς προκειμένου περὶ μιᾶς τοιαύτης ὀργανώσεως ἔχομεν ἕνα ζωντανὸν ὑπόδειγμα, τὸ ὑπόδειγμα τῆς ὀργανώσεως τῆς Βουλγαρίας, τῆς ὁποίας τὰ μειονεκτήματα δύνανται νὰ χρησιμεύσουν ὡς βάσις καλλιτέρας ἐμφανίσεως τῆς ὀργανώσεώς μας, ἀφοῦ ταῦτα διεπιστώθησαν ἀπὸ τὴν πολυετῆ λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῶν συνεταιρισμῶν. Γνωρίζετε ὅτι ἡ κίνησις τῶν συνεταιρισμῶν ἐν Βουλγαρίᾳ πρὸς δημιουργίαν συνεταιρισμῶν πωλήσεως καπνοῦ χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1919. Ἀπὸ τὸ 1919 ἕως τὸ 1922 ἡ Κυβέρνησις Σταμπουλίνσκη ὤθησεν τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τῶν καπνικῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐνῷ εἶχεν ἐνισχυθῆ ὁ εἰδικὸς συνεταιριστικὸς οὗτος θεσμὸς λόγῳ τῆς μὴ ἐκ παραλλήλου ἐνεργείας πρὸς ἐξασφάλισιν τόπου καταναλώσεως, εἰς τὸ 1924 εἴχομεν πραγματικὴν κρίσιν καπνοῦ ἐν Βουλγαρίᾳ ἥτις ὤθησεν τοὺς καπνοπαραγωγοὺς νὰ τείνουν χεῖρα συμμαχίας πρὸς τὸ καπνεμπόριον καὶ νὰ καταλήξουν τελευταίως εἰς κοινὴν μετὰ τῶν καπνεμπόρων σύσκεψιν εἰς Δούπνιτσαν. Καὶ βλέπομεν ἐκεῖ καπνοπαραγωγοὺς καὶ ἐμπόρους νὰ προσπαθοῦν νὰ λάβουν τὰ σχετικὰ μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ προϊόντος. Πῶς μετὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς παραγωγῆς θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατανάλωσις, αὐτὸ ἀποτελεῖ καθαρῶς ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ συμβάσεις καὶ ἡ ὑποχρεωτικὴ εἰσαγωγὴ καπνοῦ εἰς ὡρισμένας ἀγορὰς καταναλώσεως προτιμωμένας κατὰ τὴν ἀνταλλαγὴν προϊόντων, ἀποτελοῦν Κυβερνητικὰ ἐρείσματα πρὸς τόνωσιν τῶν συνεταιρισμῶν, ἀφοῦ μόνον ὑπ’ αὐτῶν θὰ γίνεται ἡ προμήθεια καπνοῦ. Ἡ παράλληλος πρὸς τὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐποπτεία τῆς Κεντρικῆς ὀργανώσεως, θὰ συντελέσῃ εἰς στενωτέραν παρακολούθησιν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τούτων ἀπὸ στοιχεῖα ξένα πρὸς τὸ συνεταιριστικὸν πνεῦμα. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι εἶναι τὰ ριζικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν ἡ ἐπερώτησις ἡ ὁποία ἐν τῷ μεταξὺ ἐγενικεύθη ἀφεώρα καὶ τὴν λῆψιν ἐπειγόντων μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων δὲν ὑστέρησαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὑπῆρξαν ὅμως καί τινες οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς πρότασιν καὶ καταργήσεως ἀκόμη τοῦ σιγαροχάρτου τῶν Καπνοπαραγωγῶν. Καὶ ὁ μὲν κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι φαινομενικῶς ἐνισχύετο ὑπὸ τῆς προτάσεως, ἔδωκε τὴν σχετικὴν ἀπάντησιν τονίσας ὅτι ἐκ τῆς καταργήσεως δὲν ἀναμένει βελτίωσιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Τοῦτ’ αὐτὰ δὲ ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Εἰς ἡμᾶς ὅμως, ἂς ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσωμεν ὅτι ἐὰν ὁ προτείνας τὴν κατάργησιν τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ σιγαροχάρτου συνάδελφος, τὸ ἔπραξε διὰ νὰ δώσῃ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἔρεισμα πρὸς μείωσιν τῆς φορολογίας, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν διότι δὲν δυνάμεθα ποσῶς νὰ ἀποδεχθῶμεν φαινομενικὴν μείωσιν ἐφόσον αὕτη θὰ ἐστηρίζετο εἰς ἐπιβάρυνσιν καὶ πάλιν τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, δι’ ἐπιβολῆς φόρου καταναλώσεως καπνοῦ εἰς αὐτόν. Ὁμολογοῦμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι γίνεται κατάχρησις τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ σιγαροχάρτου. Μέτρα πρὸς περιστολὴν αὐτοῦ πρέπει νὰ ληφθοῦν. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πελαγοδρομεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου δύο ἐγκυκλίους αὐτοῦ, εἰς τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν ἐξηγεῖ ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡς κύριον ἐπάγγελμα τὴν καλλιέργειαν τῶν καπνῶν καὶ λέγει: «Θεωροῦνται πραγματικοὶ καπνοπαραγωγοὶ οἱ καλλιεργοῦντες συστηματικῶς καὶ κατ’ ἐπάγγελμα κύριον τὸν καπνὸν καὶ τὰ καπνίζοντα ἄρρενα μόνον μέλη τῆς οἰκογενείας τῶν ἐν λόγῳ καπνοπαραγωγῶν τὰ συγκατοικοῦντα καὶ συνεργαζόμενα μετ’ αὐτῶν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ». Αὐτὴ εἶναι ἡ μία αὐτοῦ ἐπεξηγηματικὴ ἐγκύκλιος. Ἐκτὸς αὐτῆς ὅμως ὑπάρχει καὶ δευτέρα ἐγκύκλιος χρονολογουμένη ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1929. Ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς ἐπεξηγεῖ δι’ αὐτῆς τὴν πρότασιν καὶ λέγει. «Ἐπίσης δικαιοῦνται ἀγορᾶς σιγαροχάρτου τοῦ δημοσίου καὶ οἱ καλλιεργοῦντες συστηματικῶς καπνὸν οὐχὶ αὐτοπροσώπως ἀλλ’ δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν». Ἐδῶ, κύριε ὑφυπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ἔγκειται ἡ κατάχρησις, διότι ὑπάρχουν ὡρισμένοι μεσῖται καὶ μικρέμποροι οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν δύο ἢ τρία στρέμματα καπνοῦ καὶ ἐπωφελοῦνται τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ σιγαροχάρτου. Αὐτοὶ δέον νὰ ἀποκλεισθοῦν.

§67Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν θὰ κάμω σχετικὴν ἐπεξηγηματικὴν ἐγκύκλιον.

§68Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἕτερος ἀγαπητὸς συνάδελφος ὁ κύριος Βουτυρᾶς, προτείνας διάφορα μέτρα ἀνεμνήσθη εὐφήμως καὶ τῆς Τουρκικῆς Ρεζῆ. Διέψευσα αὐτὸν καὶ τοῦ ἐδήλωσα, ὅτι ἡ Ρεζῆ δὲν ἀποτελεῖ θεσμὸν ἄξιον εὐφήμου μνείας. Δὲν μὲ ἐπίστευσε καὶ ἀναγκάζομαι σήμερον νὰ κάμω ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τῆς Ρεζῆ βάσει τῆς μελέτης τοῦ Δεβτὲκ βέη, ἥτις καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ Δελτίον καπνοῦ Καβάλλας κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1929. Ἡ Ρεζῆ κατ’ αὐτὸν ὄχι μόνον δὲν ἐβοήθησε τὴν καπνοπαραγωγὴν τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ ἀπ’ ἐναντίας συνετέλεσε εἰς κατάπνιξιν αὐτῆς. Ἐξ οὗ προῆλθε καὶ ἡ κατὰ τὸ 1925 κατάργησις αὐτῆς. Ἀναγινώσκω ὡρισμένας περικοπὰς ἐξ ὧν καταφαίνεται ἡ δρᾶσις της. (ἀναγινώσκει).

§69Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι καθόλου τιμητικὸν νὰ διαβάζετε αὐτὰ τὰ πράγματα, κ. συνάδελφε.

§70Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μήπως στενοχωρεῖσθε, κ. συνάδελφε, διότι διαψεύδω ὅσα προχθὲς εἴπατε ἐν συναντιλήψει μετὰ τοῦ κ. Βουτυρᾶ. Προχωρῶ εἰς ὑπόδειξιν τῶν ἐπειγόντων μέτρων. Ἡ κυβέρνησις τελευταίως εἶχε προτείνει ὅπως ἡ φορολογία μειωθῇ, ἢ μᾶλλον εἶχε δηλώσει ὅτι ἡ φορολογία θὰ μειωθῇ κατὰ 2%. Κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης μετέβαλεν ἡ Κυβέρνησις γνώμην καὶ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ μειωθῇ κατὰ 2% ὄχι ἀπὸ τὸ τρέχον ἔτος ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ἔτος 1930. Ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ φρονοῦμεν ὅτι ἡ τοιαύτη δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως δυστυχῶς συνετέλεσεν ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἔναρξις ἀγορῶν τῶν καπνῶν. Διότι κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπίστευον οἱ καπνέμποροι ὅτι ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον καὶ πέραν εἰμποροῦν νὰ προμηθευθοῦν τὰ καπνὰ εὐθυνότερον, νομίζω ὅτι εἶχον πάντα λόγον νὰ ἀναβάλουν τὴν ἔναρξιν τῶν ἀγορῶν. Καὶ μάλιστα τὴν τοιαύτην γνώμην μου, ἔρχεται ἐπίσης νὰ ἐνισχύσῃ τὸ γραφεῖον προστασίας καπνοῦ Θεσσαλονίκης εἰς τὸ τελευταῖον φυλλάδιον, δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου, ἀλλὰ τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ μᾶς εἶπον ὅτι ἐὰν γίνῃ ἔτσι θὰ φέρετε ἐμπόδια εἰς τὰς ἀγοράς. Λοιπὸν σᾶς συνιστῶμεν νὰ τὸν εἰσπράξητε αὐτὸν τὸν φόρον ἀπὸ 1 Ἀπριλίου, ἀλλὰ νὰ μᾶς τὸν δώσητε διὰ νὰ κάμωμεν ἀποθήκας καὶ ἀγροτικὰ ἔργα. Ὁ φόρος λοιπὸν θὰ πληρωθῇ μέν, ἀλλὰ δὲν θὰ μπῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§72Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἐλάττωσις ὀψέποτε νὰ γίνῃ, θὰ γίνῃ ἐπὶ καπνῶν ὡρισμένης ἐσοδείας.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον διασαφίσεως, εἶναι τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε μίαν ἐλάττωσιν πραγματοποιουμένην ἐμμέσως μὲν διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἀμέσως δὲ διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ παραγωγὴ ὅμως τοῦ καπνοῦ ὠφελεῖ ἀπὸ τοῦδε, διότι θὰ πηγαίνουν εἰς ἐκείνην αἱ εἰσπράξεις.

§75Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δηλαδὴ εἶναι ἄτοκα δάνεια τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τοὺς συνεταιρισμούς; Ἐρωτῶ.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ χρήματα περίπου 40.000.000 ὑπολογιζόμενα θὰ διατεθοῦν καὶ ὑποθέτω ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ διατεθοῦν διὰ τῶν γραφείων προστασίας καπνοῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν καπνοῦ καὶ δι’ ἀγροτικὰ ἔργα ὑπὲρ τοῦ καπνοῦ.

§77Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ διασαφηνίσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Λαμβάνουν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ τὰ 40 ἢ 30 μόνον ἑκατομμύρια ἀφοῦ τὰ δέκα θὰ διατεθοῦν διὰ τὸ καπνικὸν Ἰνστιτοῦτον καὶ πρόκειται νὰ τὰ διαθέσουν διὰ τὴν ἵδρυσιν ἀποθηκῶν. Θέλω νὰ μάθω πῶς θὰ διαθέσουν ταῦτα; Ὑπὸ τύπον ἀτόκων δανείων καὶ τότε ποῖαι περιφέρειαι θὰ προτιμηθοῦν;

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ξεύρω. Ἡμεῖς τὰ δίδομεν αὐτὰ διὰ νὰ χρησιμεύσουν πρὸς ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν. Ἐὰν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ τὰ ἔδιδον ὑπὸ τύπον δανείου, δὲν ξεύρω.

§79Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ἡ γνώμη μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν μίαν κρίσιν τιμῶν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται...

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ὁ κ. συνάδελφος μοῦ λέγει ὅτι ἴσως ἔπειτα κρίνομεν ὅτι αἱ καπναποθῆκαι καὶ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἴσως διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔτσι πρέπει νὰ γίνῃ.

§82Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἔχομεν σωρείαν τιμῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀζητησία, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τοῦδε τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τῆς φορολογίας. Εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν ὑπάρχει φόβος ἀπὸ τὴν μείωσιν ταύτην νὰ ὠφεληθοῦν οἱ καπνέμποροι δύναται αἱ ὀφειλαὶ νὰ θεσπισθῇ ὅτι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε πωλήσεων, ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ καταβληθέντος φόρου, θὰ γίνεται εἰς τοὺς πωλήσαντας καπνοπαραγωγούς. Ἔτσι μόνον φαντάζομαι ὅτι θὰ ὠθηθῇ ἡ πώλησις διότι θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ἢ μᾶλλον ἡ βεβαιότης ὅτι τὸ Κράτος ἤρχισε νὰ σκέπτεται τὴν βαθμιαίαν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας καπνοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἐλαττωθῇ, οὕτως ὥστε νὰ ἐξισωθῇ ἐὰν εἶναι δυνατόν, μὲ τὴν τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ τοιοῦτον θὰ ἐπιδράσῃ ἀρκετὰ εὐμενῶς ἐπὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀγορῶν. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω μέτρων ἕτερα τοιαῦτα εἶναι τὸ τῆς τονώσεως τῆς καπνοπαραγωγῆς, διὰ τῶν πλασματικῶν δανείων. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς μίαν τελευταίαν πρότασιν, πρότασιν ὄχι ἰδικήν μας, ἀλλὰ τῶν γραφείων προστασίας καπνοῦ. Πρόκειται περὶ τῶν σάπιων καπνῶν. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀρκετὰ ἐβασάνισα. Εὗρον ἐπιχειρήματα καὶ ὑπὲρ καὶ κατ’ αὐτῆς. Διερωτήθην τὶ ζητοῦν οἱ ταύτην προτείνοντες; Τόνωσις τῶν καπνοπαραγωγῶν ἢ προστασία τῆς παραγωγῆς; Ἂς ἀποσαφηνίσωμεν τὴν πρότασιν. Ὅταν ἡ Κεντρικὴ καὶ Δυτικὴ Μακεδονία φωνάζει διὰ τὰ σάπια καπνὰ ποῖα ὑπονοεῖ; Δὲν πρόκειται βέβαια περὶ τῶν ρουφουξιῶν, δὲν πρόκειται περὶ τῶν φυλλιζίων ἢ τῶν σονιῶν: Πρόκειται περὶ καλῶν μὲν καπνῶν ἀλλ’ ἐφθαρμένων λόγῳ τῶν καιρικῶν συνθηκῶν. Ἡ ἔλλειψις ἀποξηραντηρίων καὶ ἀπαιτουμένου τοὐλάχιστον χώρου, ἠνάγκαζε τοὺς καπνοκαλλιεργητὰς νὰ ἐκθέτουν τὰ καπνά των εἰς τὰς πρώτας ἀκτίνας τοῦ ἡλίου. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπήρχετο ἡ βροχή. Τὰ καπνὰ ἐστιβάζοντο εἰς τὸν ἐλάχιστον χῶρον τοῦ σπιτιοῦ πολλάκις βρεγμένα, ἐξ οὗ προῆλθε ἡ σῆψις. Τὸ ποσὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τοῦ γραφείου προστασίας καπνοῦ, ἀνέρχεται εἰς 2–3 ἑκατομμύρια. Ἐγὼ φθάνω εἰς τὰ 5.000.000. Καὶ λέγουν τὰ ἑξῆς οἱ καλλιεργηταί: Ἐὰν δὲν φροντίσωμεν ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰ σάπια, τότε θὰ χάσωμεν ὁλόκληρον τὴν ἐσοδείαν, διότι εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ σαπίσῃ καὶ τὸ ὑπόλοιπον γερὸ τμῆμα τῶν καπνῶν μας. Ἴσως δὲ πάθωμεν ὅ,τι ἔπαθε καὶ ἡ Βουλγαρία κατὰ τὸ 1924, ὁπότε ἤρχισε μία δυσφήμησις τῶν καπνῶν των εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμενα καὶ σήμερον. Ἄλλως τε τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης τακτικῆς εἴδομεν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου καπνὰ Βόλου ὡρισμένων καπνεμπόρων μεταφερθέντα καίτοι σάπια εἰς Ἄμστερδαμ πρὸς πώλησιν ἀπετέλεσαν ἀφορμὴν δυσφημήσεως καὶ ἰδικῶν μας καπνῶν. Καὶ ἔρχονται σήμερα τὰ γραφεῖα καπνοῦ καὶ λέγουν: Δώσατέ μας τὰ μέσα διὰ νὰ προτείνωμεν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τὴν ἐξαγορὰν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἐκ μέρους τῶν γραφείων προστασίας καπνοῦ εἰς τιμὴν ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 5 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Σᾶς βεβαιῶ κύριοι συνάδελφοι ὅτι ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ σάπιων, οὐδεὶς καπνοπαραγωγὸς θὰ δώσῃ τὸ προϊόν του εἰς τιμὴν τῶν 5 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἑπομένως εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθη μία ψυχολογία εἰς τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον ὁ ὁποῖος φοβεῖται μήπως δυσφημηθοῦν τὰ καπνά του ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Διότι ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς ἐσωτερικῆς, ἀλλ’ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς δυσφημήσεως ἐστὲ βέβαιοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀποσκορακίζωμεν ἕνα μεγάλο ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον οἱ ἀντίπαλοι τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν δυνατὸν νὰ θέσουν εἰς ἐνέργειαν. Τὸ ἴδιον συνέβη εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήσαμεν ἡμεῖς ἄλλοτε, καὶ πολὺ δικαίως καὶ πολὺ ὀρθῶς κατὰ τὸ 1924. Μὴ θέλετε τὸ ἴδιον ὅπλον τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθημεν κατὰ τὸ 1924 νὰ τὸ μεταχειρισθοῦν καὶ οἱ ἐναντίον ἀκριβῶς ἡμῶν. (χειροκροτήματα).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§84Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη κύριοι βουλευταί, ν’ ἀναπτύξωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους, ὁ καπνὸς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν Νέων Χωρῶν κατέλαβε τὴν πρώτην γραμμὴν μέσα εἰς τὰς ἐθνικά μας προϊόντα τοῦ Ἐθνικοῦ μας ἐμπορίου. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἐπίσης πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, οὐδέποτε σοβαρῶς ἐσκέφθησαν ὅπως προστατεύσουν τὴν διάδοσιν τοῦ καπνοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι πέρυσι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις συνεκρότησε τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δὲν ἔγινε κανεὶς συντονισμὸς τῶν ἐργασιῶν της καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν πόρισμα ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἀφοῦ μελετήσῃ αὐτὸ νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια διὰ τὴν λύσιν τῆς καπνικῆς κρίσεως. Εἰδικώτερον δὲ μοῦ κάνει ἐντύπωσιν πῶς ὁ κ. γενικὸς εἰσηγητὴς ἐπετέθη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδέποτε διεμαρτυρήθη ἐν τῷ παρελθόντι δι’ ὅσα ἐμπόδια παρενέβαλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οὐδέποτε ἐπατήσαμε, μηδ’ ἐμοῦ ἐξαιρουμένου εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι κάποτε ὅταν ἐπῆγα νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συνεδρίασιν εἶδον περίλυπον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ γίνῃ ἐργασία.

§85Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι δὲν ἠμποροῦσε ν’ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν ἡ καπνικὴ ἐπιτροπή. Συνήθως ὅλαι αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ κάμνουν ἀπαρτίαν. Εἰδικῶς δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἐχρειάζετο καὶ κάτι περισσότερον. Ἐχρειάζετο νὰ ἐργασθοῦν συντόνως διὰ νὰ ἀποκομίσουν πορίσματα. Δι’ αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τὸ τέρμα τῆς ἐπιτροπῆς· τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐδόθησαν πληρέστατοι ἐξηγήσεις καὶ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω νὰ ὑπάρξῃ ὀλίγη ὑπομονή, τὴν ὁποίαν φαίνεται νὰ ἔχῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διότι ἂν συνεχίσῃ τὸ ἔργον της ἡ ἐπιτροπὴ θὰ καταλήξῃ εἰς τὰ πορίσματά της.

§86Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ σοβαρωτέρου μας προϊόντος ἡ ὑπομονὴ αὐτὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ὅρια καὶ τὴν ὑπομονὴν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν ἐξαντλήσῃ ἡ Κυβέρνησις συνεργαζομένη εἰδικώτερον μετὰ τῆς εἰδικῆς γεωπονικῆς ἐπιτροπῆς λύουσα τὸ σοβαρὸν αὐτὸ πρόβλημα. Εἰς αὐτὰ ὅμως τὰ ὁποῖα εἶπον προηγουμένως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων δύναμαι νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἑξῆς ἀκόμη, δὲν δύναμαι νὰ δικαιολογήσω τὴν ἀπαίτησιν τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου ὅπως ζήσῃ εἰς βάρος τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ. Ἐπίσης εἶναι τρομερὸν αὐτὸ ποὺ παρατηρεῖται τελευταίως κάθε τάξις εὑρισκομένη εἰς ἕνα δίσεκτον ἔτος νὰ γυρεύῃ ἀπὸ τὸ Κράτος τὰς ζημίας ἀπὸ δὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν διὰ νὰ ἀγορασθῇ αἰσχροκερδῶς τὸ προϊόν του. Οὕτω καὶ οἱ γεωργοὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὸ Κράτος νὰ τοὺς πληρώσῃ ἡμεῖς, δὲ μὲ τὰ χέρια σταυρωμένα νὰ βλέπωμεν συνεταιρισμοὺς μὲ 3–4 ἄτομα ἐπικεφαλῆς, ζῶντας εἰς βάρος τῶν ἄλλων συγκαλοῦντας συνέδρια τρώγοντα μετὰ τῶν δικηγόρων ἅπαν τὸ ἀποθεματικὸν τοῦ συνεταιρισμοῦ δηλαδὴ αὐτὸν τοῦτον τὸν οἰκονομικόν των ἱδρῶτα. Τὰ εἶπα αὐτὰ κύριοι διότι συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τοὺς προλαλήσαντας ὅτι καπνικὴ κρίσις δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει κάτι τι ἄλλο, ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη οἱ ἀποτυγχάνοντες εἰς τὴν ὕπαιθρον πολιτευόμενοι οἱ ἀνήκοντες εἰς ὅλας τὰς παρατάξεις νὰ δημιουργοῦν συνέδρια καὶ νὰ προσπαθοῦν πᾶσι δυνάμει νὰ δηλητηριάσουν τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου χώρας καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ καὶ νὰ μασοῦν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν. Καὶ ἐρωτᾶται ἰδιαιτέρως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας ἔκαμον ἔλεγχον ποτὲ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν; Ἠρώτησαν ποτὲ ἂν οἱ διάφοροι αὐτοὶ ἐπόπται τῶν συνεταιρισμῶν ἔκαμνον τὴν δουλειάν των, ἠρώτησαν ποτὲ τοὺς διαφόρους εἰσαγγελεῖς ἂν δὲν ἔχουν ὄγκους δικογραφιῶν ἐναντίον πάντων, σχεδὸν τῶν 80%;

§87Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἐνεργεῖται ἀλλὰ ἂν εἶναι ἐπαρκὴς ἢ ὄχι ἄλλο ζήτημα, πάντως ὑπάρχει, ἐτιμωρήθησαν καὶ πολλοί.

§88Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης δὲν εἶδον νὰ τιμωρηθῇ οὔτε ἕνας πρόεδρος συνεταιρισμοῦ, μόλις ἀπό τινος ἤρχισαν ὡρισμέναι φυλακίσεις παρὰ τῶν εἰσαγγελέων. Μήπως ἠρώτησεν ποτὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πόσον στοιχίζουν τὰ συνέδρια αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται tête a tête μὲ κανένα κλητῆρα ἢ κανένα δημόσιον κήρυκα μέσα σὲ καφφενεῖα καὶ μεταξὺ οὔζου καὶ τσιγάρου καὶ διαφόρων πολιτικῶν συζητήσεων ὑποβάλονται αὐτὰ τὰ διάφορα ὑπομνήματα;

§89Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ὑπερβολικὰ ὅλα αὐτὰ κ. συνάδελφε.

§90Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ζητήσατε πληροφορίας ἢ μᾶλλον διαβάσατε τὰ ὀνόματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν ὅλα τὰ συνέδρια. Εἶναι οἱ ἴδιοι. Καὶ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς πόσα λεπτὰ ἐξοδεύθησαν διὰ τὸ συνέδριον....Καϊλαρίου, πόσα λεπτὰ ἐξοδεύθησαν διὰ τὸ συνέδριον Λαγκαδᾶ, πόσα λεπτὰ ἐξοδεύθησαν διὰ τὸ συνέδριον τοῦ Κιλκίς, πόσα λεπτὰ ξοδεύονται ἀδιακόπως διὰ κάθε συνέδριον. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς διαβεβαιώσω κ. συνάδελφοι ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένοι ἐξ ἐπαγγέλματος ἀντιπρόσωποι αὐτῶν τῶν συνεδρίων οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ εἶναι γεωργοὶ ζῶσι εἰς βάρος τῶν γεωργῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῶν συνεταιρισμῶν νὰ τὴν μελετήσῃ ἰδιαιτέρως ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀποφασίσει τὸ ἀγροτικόν της πρόγραμμα νὰ τὸ στηρίξῃ ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως τῶν συνεταιρισμῶν. Μὲ αὐτοὺς τοὺς συνεταιρισμοὺς τοὺς σημερινοὺς μὲ αὐτοὺς τοὺς προέδρους τῶν συνεταιρισμῶν οὔτε ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ προαχθῇ, οὔτε ὁ καπνοπαραγωγικὸς κόσμος θὰ προαχθῇ, οὔτε εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μὲ ἠνάγκασεν ὅπως εἴπω τὰ λόγια αὐτὰ τὰ αὐστηρὰ ἐναντίον τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῆς κρατικῆς ἀδρανείας πρὸς τὸν ἔλεγχον τῶν συνεταιρισμῶν, ἕνα ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς διαφόρους βουλευτὰς τῶν νομῶν. Μίαν ὡραίαν πρωΐαν παρουσιάσθη μία ἐπιτροπὴ ἑνὸς συνεδρίου καπνικοῦ τῶν Καϊλαρίων μὲ ἕνα χαρτὶ δακτυλογραφημένον μὲ αὐτοκίνητον ἀγγαζὲ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 700 δραχμῶν ἀποτελουμένη ἀπὸ ἕνα καφφετζῆ, ἀπὸ ἕνα ὑφασματοπώλη, ἀπὸ ἕνα κουρέα καὶ ἀπὸ ἕνα παντοπώλην, ἀπὸ ἀνθρώπους δηλαδὴ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντας μὲ τὴν γεωργίαν καὶ μοῦ λέγουν: κύριε βουλευτὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μᾶς ὑποστηρίξετε τὰ αἰτήματά μας. Τὸ ἐδιάβασα καὶ τὸ εἶδα! Πρώτη ἀπαίτησις, νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς καπνεμπόρους ὅπως δυσφημοῦν τὰ καπνὰ τὰ Ἀνατολικὰ καὶ εἰδικῶς τῆς ἐπαρχίας Πτολεμαΐδος. Δευτέρα ἀπαίτησις, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ δώσῃ 40 δραχμὲς διὰ πλασματικὰ δάνεια διὰ κάθε ὀκᾶν καπνοῦ. Δεδομένου δὲ ὅτι αὐτὸς ὁ καπνὸς ἐτιμήθη πρὸς 35 δραχμὰς καὶ ἔχουν πάρει καλλιεργητικὰ δάνεια 35 δραχμὰς. Νὰ τὰ πωλήσουν αὐτὰ τὰ καπνὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὸ τέλος ἀδιαφοροῦντες διὰ τὸν τρόπον διαθέσεως αὐτῶν. Τρίτη ἀπαίτησις νὰ σταματήσουν ὅλα τὰ ἐντάλματα τοῦ δημοσίου καὶ αὐτῆς τῆς ἀγροφυλακῆς ἀκόμη. Τώρα ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ αὐτὰ δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει. Νὰ τὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνησις λέγουν. Καὶ τετάρτη ἀπαίτησις, τὰς διαφορὰς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων νὰ μὴ τὰς ἐλέγχῃ ὁ καπνέμπορος ἀλλὰ ὁ καπνοπαραγωγὸς καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος. Νὰ ἐγκρίνουν αἱ νομαρχίαι τὰ λεπτὰ τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ πάγουν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Πανελλαδικοῦ καπνικοῦ συνεδρίου, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντοτε καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων καπνικῶν ἐμποροβιομηχανικῶν, ἐμπορικῶν ἐπαγγελματικῶν κλπ. συνεδρίων. Ὅλοι αὐτοὶ πηγαίνουν εἰς ὅλα τὰ συνέδρια ἀνήκοντες καὶ εἰς ὅλα τὰ κόμματα καὶ εἰς τὸ ἰδικόν μας καὶ εἰς τὸ ἰδικόν σας καὶ ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς εὑρισκόμενοι ὑβρίζουν πάντα πολιτευόμενον.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τοὺς διορίζει αὐτοὺς;

§92Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δυστυχῶς εἰς τὰς νέας χώρας τοὺς διώρισεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Εἶναι αἱρετοὶ ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ καπνέμποροι πρόσφυγες νύχτα καὶ ἡμέρα εὑρισκόμενοι πρὸ τῆς πόρτας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἔχουν ἀνάγκην αὐτῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ὡσὰν δικηγόροι τους καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐκλέγουν. Παρ’ ὅλα αὐτὰ δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει ὡς ἐκ τούτου νὰ μᾶς ἀφήσουν ἀναλγήτους εἰς μίαν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ περιμένω, διότι σήμερον δὲν ἔχομεν κρίσιν, τὴν περιμένω δὲ ὄχι ἀπὸ τὴν ὑπερπαραγωγὴν τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς φροντίδας τῶν ἔξω Ἐπικρατειῶν ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ τὸ λύσουν μόνοι των ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας των. Ἐπειδὴ ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν Κρατῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον στηρίζονται βεβαίως ἐπὶ τῆς διαθέσεως τοῦ καπνικοῦ, καὶ ἐπειδὴ ὅλαι αἱ Ἐπικράτιαι προσπαθοῦν νὰ μὴ βοηθήσουν τὴν εἰσαγωγὴν ἀπὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν προσπαθοῦν ὅλοι ὅπως τὸν καπνὸν τὸν προμηθεύονται μόνοι των ἐκ τῆς Ἐπικρατείας των. Καὶ σιγὰ σιγὰ τὰ καπνὰ τὰ ἀνατολικὰ τὰ μεταχειρίζονται μόνον διὰ τὰ ἀνώτερα σιγαρέττα. Ἄν λοιπὸν ἐφέτος ἔχομεν παραγωγὴν 2 ἑκατομμυρίων ἡ ὁποία ἀπέναντι τῶν Ἀνατολικῶν καπνῶν δὲν εἶναι ὑπερπαραγωγή, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι τοῦ χρόνου δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ διάφοραι ἐπικράτειαι αἱ ὁποῖαι ἀγοράζουν καπνὰ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, Τουρκίαν καὶ τὴν Βουλγαρίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγοράσουν ὀλιγώτερα καὶ τὴν ἑπομένην ἀκόμα ὀλιγώτερα, οὕτως ὥστε νὰ φθάσουν εἰς ἕνα minimmu. Αὐτὸ δὲ τὸ πιστεύω ἀκόμη περισσότερον, ἐκ τῆς πληροφορίας τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅτι ἡ παραγωγὴ εἰς τὰς ξένας ἐπικρατείας ηὐξήθη κατὰ ½ δισεκατομμύριον ὀκάδων μὲ αὐτὸ δὲ τὸ τεράστιον ποσὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίσῃ κανεὶς ὅτι 50–100 ἑκατομμύρια ὀκάδες καπνὰ Ἀνατολικὰ ἀντεκατεστάθησαν ἀπὸ καπνὰ τὰ ὁποῖα αἱ διάφοροι ἐπικράτειαι προσεπάθησαν νὰ παραγάγουν ἐντὸς τῆς ἐπικρατείας των. Ἀλλὰ κρίσιν θὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον ἕνεκα αὐτῆς τῆς αἰτίας ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς αἰτίας τῆς ἄλλης ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ συναγωνιζόμενα τὰ καπνὰ τῆς Τουρκίας καὶ Βουλγαρίας εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μπορέσουν στὸ τέλος νὰ συναγωνισθοῦν, δεδομένου ὅτι τὰ ἡμερομίσθια εἶναι ἐδῶ πολὺ μεγάλα καὶ διότι ἡμεῖς εἴμεθα Ρωμηοὶ καὶ θέλομεν ὅλοι νὰ ζήσωμεν διαφορετικὰ καὶ νὰ σπαταλῶμεν τὰ χρήματα καὶ ἔτσι νὰ μᾶς κακοφαίνεται ἂν ἐπωλεῖτο ὁ καπνὸς 35 καὶ 40 δραχμὰς καὶ νὰ φωνάζουν ἀκόμη περισσότερον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παράγουν καπνὸν δι’ ἡμερομισθίου. Ἐκεῖνοι δὲ εἶναι καὶ οἱ κύριοι ὑποκινηταὶ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, διότι οἱ καπνοπαραγωγοὶ τοῦ χωρίου τῶν Καϊλαρίων ποὺ γνωρίζω ἐγὼ καὶ 20 δραχμὰς ἂν πωλήσουν καπνὸν ὄχι μόνον δὲν θὰ ζημιωθοῦν, ἀλλὰ θὰ ὠφεληθοῦν.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ὠφεληθοῦν ἂν τὰ πωλήσουν 20 δραχμάς;

§94Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ναὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω οἰκονομικῶς. Ὁ μέσος κλῆρος εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης εἶναι 35 στρέμματα. Ἐξ αὐτῶν κάθε γεωργικὴ οἰκογένεια διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐξ ἐπαγγέλματος καπνοπαραγωγούς, κάθε οἰκογένεια θὰ καλλιεργήσῃ 5 στρέμματα καπνὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἐκεῖνον τὸν ἀγρὸν ὁ ὁποῖος δὲν κάνει διὰ σιτηρὰ καὶ κριθάρι καὶ θὰ πάρῃ ἀπὸ 50–100 ὀκάδας καπνοῦ. Αὐταὶ θὰ τοῦ δώσουν 8 χιλιάδας δραχμάς. Ναὶ κ. πρόεδρε τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως 8 χιλιάδες δραχμὲς δὲν παίρνει ὁ γεωργὸς οὔτε ἀπὸ 50 στρέμματα.

§95Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὑπολογίζετε τὴν ἄρροσιν χωρὶς τὰ ἀπαραίτητα αὐτὰ διὰ τὸν καπνὸν. Δὲν ὑπολογίζετε δηλαδὴ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας ὥστε νὰ νομίζωμεν ὅτι θὰ στοιχίζῃ καὶ 20–25 δραχμές. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ καπνοπαραγωγὸς εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ζημιώνεται.

§96Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Φαίνεται κ. συνάδελφε ὅτι δὲν ἠξεύρετε τὴν οἰκονομικὴν ζημίαν ὡρισμένων περιφερειῶν. Εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης οἱ ἀγροὶ εἰς οὓς σπέρνομεν σιτηρὰ ἀποδίδουν κατὰ μέσον ὅρον τὸ ¼. Ἀφαιροῦμεν καὶ ἕνα κιλὸ διὰ σπορὰν μένουν 4 κιλὰ καὶ τὰ τέσσαρα κιλὰ πρὸς 125 δραχμὰς κάμνει 50 δραχμὰς τὸ στρέμμα.

§97Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἕνα στρέμμα ἰδικό σας ὅπως λέγετε μὲ πόσας ὀκάδας παραγωγὴν καπνοῦ ὑπολογίζετε;

§98Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. 80–100.

§99Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν τὸν συμφέρει μὲ 30 δραχμάς.

§100Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Διὰ σᾶς μάλιστα. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐννοήσητε, κ. συνάδελφε, διότι οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς ἰδικῆς μας περιφερείας ἔχουν ἄλλας δαπάνας καὶ ζοῦν μὲ ὀλιγώτερα λεπτά, ἐνῷ ὁ καπνοπαραγωγὸς τῆς ἰδικῆς σας περιφερείας τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης ζῇ μὲ περισσοτέρας δαπάνας καὶ μὲ περισσότερα ἔξοδα. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα: Ὑπάρχει καπνικὴ κρίσις σήμερον ἢ ὄχι; Ὑπάρχει μόνον ὅπως εἶπον προηγουμένως καπνικὴ δυσπραγία ἔναντι τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, οὕτως ὥστε νὰ σώσῃ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ προϊὸν τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον ἐθνικὸν προϊὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου. Ὅπως εἶπον καπνικὴν κρίσιν περιμένομεν ἀργότερον ὅπως περιμένομεν καὶ κρίσιν ἀμπέλων διότι ἔχει γεμίσει ἀπὸ φυτείας ἀμπέλων ὅλη ἡ Μακεδονία καὶ Θράκη. Πρέπει νὰ περιμένωμεν καπνικὴν κρίσιν ἐφ’ ὅσον ὁ γεωργὸς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ πωλῇ τὸν καπνόν του 15 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν καὶ ἐφέτος μὲν ἔχει 15000 ὀκάδας, τοῦ χρόνου θὰ ἔχῃ 30.000 καὶ τὸν ἄλλον χρόνον θὰ ἔχῃ 45.000 καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ξένον καπνεμπόριον θὰ προμηθεύεται ὀλιγώτερον καπνὸν διότι προσπαθεῖ νὰ μάθῃ τοὺς ὑπηκόους τῆς ἐπικρατείας του νὰ καπνίζῃ ἐντόπιον καπνὸν διὰ τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνικῆς του οἰκονομίας. Καπνικὴν ὅμως κρίσιν τώρα δὲν ἔχομεν, ἀλλ’ ἔχομεν δυσπραγίαν οἰκονομικὴν καὶ δὴ εἰς τὴν κεντρικὴν Μακεδονίαν.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ δαπάνας ἔχουν εἰς τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν;

§102Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ τὰς ἀποδείξωμεν καὶ αὐτὰς κ. συνάδελφε Καβάλλας, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ πωλήσητε τὰ καπνά σας ἀκριβὰ διὰ νὰ πληρώσητε τοὺς ἐργάτας. Ἡ εὐφορεία εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔρχεται κάθε τέσσαρα χρόνια. Λέγοντες δὲ εὐφορείαν, ἐννοοῦμεν εὐφορείαν τῶν Δημητριακῶν καρπῶν 1 πρὸς 5 καὶ 1 πρὸς 6. Καὶ μόλις εἶδον ὅλοι ὅτι ὁ γεωργὸς εἶχε καὶ κάποιαν ἐσοδείαν δημητριακῶν καρπῶν, τοῦ ρίχτηκαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὁ μπακάλης, ὁ ὑφασματέμπορος, ὁ τσαρουχᾶς ἢ ἑταιρεία λιπασμάτων, τοῦ ρίχτηκαν ὅλοι σὰν τὰ ὄρνια ζητοῦντες τὰ λεπτὰ ποὺ τοὺς χρεωστοῦσε ἀπὸ τετραετίας. Εὐτυχῶς ὅμως ποὺ ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον τῶν ἀποθηκῶν καὶ ὅλο τὸ στάρι ἐπῆγεν εἰς τὰς ἀποθήκας εἰς καλὴν τιμήν, παρὰ ταῦτα ὅμως τὰ λεπτὰ δὲν ἐπῆγαν εἰς τὴν τσέπην τῶν γεωργῶν ἀλλὰ εἰς τοὺς ἀνωτέρω δανειστάς του ποὺ ἦσαν συνεννοημένοι μὲ τὰς ἀποθήκας.

§103Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠγοράσθη τὸ σιτάρι;

§104Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τίποτε· τὰ ἐπῆραν ὅλα. Τώρα δε ἐπειδὴ ἔχουν κάμποσον καπνὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον περιμένουν νὰ ζήσουν καὶ ἀκόμη νὰ πληρώσουν καὶ ἄλλα χρέη καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐναπομείναντες πιστωταὶ ἤρχισαν νὰ συνεννοοῦνται μὲ τοὺς διαφόρους καπνεμπόρους, μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, καιροφυλακτοῦν δὲ πότε θὰ πωλήσουν τὸν καπνὸν αὐτὸν διὰ νὰ πάρουν καὶ τὰ ὑπόλοιπα λεπτὰ ἀπὸ τὸν γεωργόν. Συγχρόνως δὲ καὶ ἡ κτηνοτροφία κατεστράφη καὶ μόνον ἀπὸ τὴν ἐσοδείαν αὐτὴν περιμένουν νὰ πάρουν ἕνα σανίδι διὰ νὰ διορθώσουν τ’ ἀχούριά των διὰ νὰ κρεμάσουν τὰς ἁρμάδας των, τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἐξεμεταλλεύθησαν διάφοροι καὶ ἐπροκάλεσαν τὰ γνωστὰ συνέδρια καὶ τηλεγραφήματα. Κατὰ πληροφορίας δὲ τὰς ὁποίας ἔχω, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγένοντο πωλήσεις καπνοῦ ὁμαδικαὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐνόμισαν, ἐκ τῶν συζητήσεων τὰς ὁποίας κάμνομεν ἐδῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀγοράσῃ τὰ σάπια καπνὰ προσπορίζουσα εἰς τοὺς ἐμπόρους περισσότερον κέρδος διότι τὰ ἀναμιγνύουν μὲ τὰ εὐγενῆ καπνά. Εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας πωλοῦνται καπνὰ 2ας ποιότητος. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καϊλαρίων δὲν ἔχουν τίποτε, εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἔχει φθάσει 40–50% μὲ τιμὴν τὴν περυσινήν, τῶν 35–40. δραχμῶν. Τοῦτο δὲ συμβαίνει διότι ὁ καπνοπαραγωγὸς ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην χρημάτων οἱ δὲ διάφοροι πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὸν καπνὸν εἶναι μεσῖται τῶν καπνεμπόρων, τοὺς πιέζουν δὲ καὶ αὐτοὶ καὶ βγάζουν 10–15% μίζα καὶ κάθουνται ὅλον τὸν χειμῶνα εἰς τὰ καφενεῖα πολιτικολογοῦντες κρίνοντες τὰς πράξεις τῶν κομμάτων καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅπως εἶπα προηγουμένως, σήμερον βεβαίως δὲν ὑπάρχει κρίσις, εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἐξέθεσα. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς ἀπὸ τοῦδε ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ διὰ τὴν διατήρησιν αὐτοῦ τοῦ προϊόντος καὶ νὰ μὴ περιμένῃ νὰ λύσῃ τὸ καπνικὸν ζήτημα ὅπως ἐλύθη καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα μετὰ 50 χρόνια, διότι τότε θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ λαὸς νὰ μᾶς κατηγορήσῃ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν ἐκάμαμε τὸ καθῆκόν μας. Ποῖα λοιπόν, μέτρα ὀφείλει νὰ λάβῃ γενικῶς τὸ Κράτος διὰ τὴν πραγματικὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ. Τὰ μέτρα αὐτὰ κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον νὰ ἀναδιοργανώσῃ τὰ γραφεῖα τῆς προστασίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ δύνανται τὰ γραφεῖα αὐτὰ νὰ παρακολουθοῦν βῆμα πρὸς βῆμα τὴν καπνοπαραγωγὴν κατὰ ἐπαρχίας, νὰ συσταθοῦν δὲ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ κρατικὰ καὶ ὄχι ὅπως εἶναι σήμερον ποὺ δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐπέμβῃ, διότι ταῦτα διευθύνονται παρὰ καπνεμπόρων. Νὰ προβῇ δὲ κατὰ δεύτερον λόγον εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τὴν πλήρη τῶν συνεταιρισμῶν τῶν καπνοπαραγωγικῶν, διότι οὗτοι εὑρίσκονται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, καὶ διὰ τῶν συνεταιρισμῶν αὐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν καπνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία νὰ προικοδοτηθῇ, οὔτε διὰ δανείου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ οὔτε διὰ τῆς χορηγήσεως χρημάτων ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ δι’ εἰσφορῶν αὐτῶν τούτων τῶν καπνοπαραγωγῶν, διὰ τοῦ ἑξῆς τρόπου. Ἐκεῖ ποὺ ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει ὅτι χαρίζει τὰ 2% τοῦ καπνοῦ, νὰ χαρίσῃ 4%, ἤτοι δηλαδὴ 80.000.000, ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν τετραετίαν θὰ ἀποτελέσῃ κεφάλαιον τῆς Καπνικῆς Τραπέζης μὲ μετόχους τοὺς καπνοπαραγωγούς. Δεύτερον ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ χαρίζει τὸν φόρον τῆς ἐγγείου παραγωγῆς τοῦ γεωργοῦ ἄνευ σοβαρᾶς ὠφελείας. Διότι δι’ ἕνα γεωργὸν τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι 100 δραχ. τὸν χρόνον, ποσὸν ἀσήμαντον ὅμως. Ἐγὼ λέγω νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὴν Καπνικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν τὸ αὐξήσῃ καὶ τὸ δώσῃ εἰς τὴν Καπνικήν, πάλιν θὰ ἔχωμεν κεφάλαια τῆς Τραπέζης αὐτῆς ἐντὸς 4ετίας 450.000.000.

§105Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς θὰ ἀναγκάσητε τὸν γεωργὸν νὰ γίνῃ μέτοχος τῆς Καπνικῆς Τραπέζης;

§106Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ 80% τῶν γεωργῶν εἶναι καπνοπαραγωγοί. Τρίτον ἐπροτάθη παρὰ τοῦ κ. Καρυωτάκη ἡ κατάργησις τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ σιγαροχάρτου. Δὲν συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ καὶ προτείνω νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ καπνοπαραγωγικὸν σιγαρέττον νὰ ἔχωμεν δὲ κυτία τῶν 25 σιγάρων καὶ νὰ τὰ πωλήσωμεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3 δραχμῶν μόνον διὰ τοὺς καπνοπαραγωγούς, ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ μιάμισυ δραχμὴ νὰ πάῃ εἰς τὸν κουρβανᾶν καὶ ἡ ἄλλη εἰς τὸν καπνίζοντα.

§107Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Τί καπνὸν θὰ βάλωμεν εἰς αὐτά;

§108Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τῶν ἰδίων τῶν παραγωγῶν. Καθ’ ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμα, ἐφ’ ὅσον ἐφέτος ἔχομεν 2.500.000 σιγαροχάρτου τὸν μῆνα, δηλαδὴ 30.000.000 ἀπὸ μιάμισυ δραχμὴ εἶναι 45.000.000 νέαι μετοχαὶ τῆς Καπνικῆς Τραπέζης, θὰ ἔχωμεν δὲ καὶ τὸ καλὸν νὰ καταπολεμηθῇ τὸ λαθρεμπόριον, καὶ τοῦτο διότι ὅλοι οἱ γεωργοὶ οἱ καπνίζοντες ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ καπνίζοντες θὰ γίνουν χωροφύλακες πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Καὶ ἂν πιστέψωμεν εἰς τὴν γνώμην ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, τὸ λαθρεμπόριον τότε θὰ καταδιωχθῇ ἀγρίως καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξωμεν ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον καὶ τότε εἶναι δυνατόν......

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον ὑπολογίζετε ὅτι εἶναι τὸ λαθρεμπόριον τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας;

§110Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ ξέρω τὸ ἑξῆς: ὅτι εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν καπνίζει ὅλος ὁ κόσμος σιγαρόχαρτον λαθρεμπορικόν, δημόσιοι ὑπάλληλοι, δεσποτάδες, παπάδες, χωροφύλακες, βουλευταί, γερουσιασταί. Πάντως διενεργεῖται μέγα λαθρεμπόριον.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον τὸ ὑπολογίζετε;

§112Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἡ δημοσία ὑπηρεσία τὸ ὑπολογίζει εἰς 1.000.000.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς ὀκάδας;

§114Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Περὶ τὰ 3 μὲ 4 ἑκατομμύρια πακέτα καπνοῦ κατὰ μῆνα.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσος καπνὸς εἶναι τὸν χρόνον;

§116Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. 50 ἑκατομμύρια τὸ χρόνο κομμάτια πακέτα σιγάρων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς δώσουν 75.000.000 δραχ. ὑπέρ...

§117Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς θὰ πεισθοῦν αὐτοὶ νὰ μὴ καπνίζουν λαθραῖον;

§118Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὸ Κράτος ἔκαμε τὴν αὐτασφάλισιν δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ τοὺς ἀσφαλίσῃ. Ὅλοι θὰ φροντίζουν γιὰ τὰ κεφάλαια τὰ ἰδικά των τὰ συνεταιριστικὰ καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ κάθε συνεταιρισμὸς 300–500.000 κεφάλαιον.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται νὰ κάμωμεν ἰδιαίτερα κυτία σιγαρέττων εἰς τὰς περιφερείας τὰς καπνοπαραγωγούς.

§120Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἔτσι εἶναι. Μελετήσατέ το, κ. Πρόεδρε.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ τιμὴ τῶν 3 δραχ. δὲν εἶναι ἀρκετή.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποστηρίζετε ὅτι ὅταν εἰσαγάγωμεν τὸ καπνοπαραγωγικὸν πακέτο, θὰ μειωθῇ ἡ κατανάλωσις λαθραίου καπνοῦ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι μπορεῖ νὰ καταπολεμηθῇ ἀπὸ τὸ παραγωγικὸν σιγαρόχαρτον; καὶ ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ὀλιγώτερον λαθρεμπόριον ἀπὸ ὅ,τι μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ, ἐπὶ τῆς καταναλώσεως σιγαροχάρτου;

§123Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Βεβαίως, ὅταν τὸν γεωργὸν τὸν πείσωμεν ὅτι πληρώνων τρεῖς δραχμὰς διὰ σιγαρόχαρτον θά...

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν τὸ θέλετε ὡς δέλεαρ αὐτό, ἄλλο τὸ ζήτημα.

§125Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὄχι δέλεαρ. Ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ ἀσφαλίσῃ τὸν γεωργόν.

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θέλετε νὰ ἔχετε μίαν τιμὴν τριῶν δραχμῶν, διὰ νὰ εἶναι ἐπιδεκτικὴ διαμοιρασμοῦ μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῶν παραγωγῶν; Ὄχι, διότι εἶναι ἀποτελεσματικωτέρα ἡ καταδίωξις.

§127Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ εἶναι. Ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἐπιτρέπει εἰς τὸν καπνοπαραγωγὸν νὰ κόβῃ καπνὸν μὲ τὸ χαβάνι καὶ νὰ καπνίζῃ σιγαρόχαρτον, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ καταδίωξις τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ σιγαροχάρτου, διότι τὸν κόπτοντα καὶ πωλοῦντα 2 ὀκάδες καπνοῦ τὸν ὁποῖον κάμνει εἰς τὸ σπίτι του μὲ χαβάνι, δὲν μπορεῖτε νὰ τὸν καταγγείλετε. Ἄν ὅμως καταργήσωμεν τὸν καπνὸν καὶ καταργήσωμεν καὶ τὸ σιγαρόχαρτον, τότε ἡ καταδίωξις τοῦ λαθρεμπορίου θὰ γίνεται καλῶς, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἀποκτήσωμεν καὶ ὅλον τὸν γεωργικὸν καὶ παραγωγικὸν κόσμον χωροφύλακα ἐναντίον τοῦ λαθρεμπορίου.

§128Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ ἑξῆς: ὁ παραγωγὸς θέλει καὶ πρέπει νὰ φουμάρῃ ἰδικόν του καπνόν. Οὐδεὶς παραγωγὸς ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ καταναλίσκῃ ἀπὸ τὸ ἰδικόν του προϊόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσετε κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸν παραγωγὸν τὸν καπνόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος ὅταν δὲν καπνίζῃ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸ προϊόν του. Πρέπει νὰ κάμετε εἰς κάθε νομὸν ἕνα ἐργοστάσιον κατασκευῆς σιγαροχάρτου, διότι ἄλλως θὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ πηγαίνῃ εἰς ἄλλο μέρος νὰ προμηθεύεται καπνὸν καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ πάῃ κάθε μέρα, καὶ συνεπῶς θὰ τὸ ἀγοράζῃ εἰς μεγάλην ποσότητα καὶ θὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ κόψῃ πολὺν καπνόν. Ἐὰν ἐφαρμόσητε τὸ σύστημα αὐτό, ὁ καπνοπαραγωγὸς δὲν θὰ φουμάρῃ τὸ ἴδιον προϊόν.

§129Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν προτείνω ν’ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸν παραγωγὸν νὰ καπνίζῃ τὸ ἴδιον προϊόν. Δέχομαι νὰ καπνίζῃ τὸ ἰδικόν του προϊόν, ἀλλ’ ὄχι εἰς σιγαρόχαρτον καὶ καπνόν, ἀλλὰ εἰς σιγάρα.

§130Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ποῦ θὰ πάῃ νὰ τὸν κόψῃ;

§131Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἰς κάθε ἐφορίαν σήμερον ὑπάρχει καὶ ἕν χαβάνι.

§132Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἕνα εἶναι καπνεργοστάσιον εἰς τὸν νομὸν Αἰτολο–Ἀκαρνανίας.

§133Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὰς Νέας Χώρας ὑπάρχει. Ὅπως λοιπὸν τὸ Κράτος φροντίζει δι’ ὅλας τὰς τάξεις καὶ νομοθετεῖ τὴν ἀσφάλειάν των, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ αὐτὴν τὴν τάξιν, ἡ ὁποία λέγεται γεωργική, διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον προτείνω ἐγώ. Τοῦτο τὸ συνεζήτησα μὲ τοὺς παραγωγοὺς τοῦ Νομοῦ Κοζάνης.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν δοκιμαστικῶς εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης;

§135Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δέχομαι καὶ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην, καίτοι θὰ ἔχω τὸν κίνδυνον νὰ περιτριγυρίζεται ἡ ἐπαρχία μου ἀπὸ λαθρεμπόρους, διότι οἱ ἄλλοι νομοὶ θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ καπνίζουν σιγαρόχαρτον καὶ καπνόν, ἀλλὰ νὰ μοῦ δώσετε καὶ τὸ ἄλλο. Τὸ 2%, δηλαδὴ τὴν ἔκπτωσιν ποῦ ἐκάματε τοῦ φόρου, νὰ τὸ αὐξήσετε εἰς 4% διὰ τὴν Κοζάνην.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀντὶ νὰ δίδω σιγαρόχαρτον, δίδω σιγάρο καὶ μένει τὸ φορολογικὸν βάρος ποῦ ἔχει τὸ σιγαρόχαρτον. Δηλαδή, ὁ μὲν καπνὸς δὲν θὰ βαρύνεται μὲ οὐδένα φόρον καταναλώσεως παρὰ μόνον ὅσος εἶναι εἰς τὸ σιγαρόχαρτον. Λέγετε ὅτι ἡ κατανάλωσις θὰ εἶναι μεγαλυτέρα, διότι ὑπολογίζετε ὅτι θὰ λείψῃ ἡ κατανάλωσις ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τὴν ἀνοικτὴν σακκοῦλα τοῦ καπνοῦ. Ἡ μία γίνεται ἀπὸ σιγαρόχαρτον, ἡ δὲ ἄλλη, ἡ δευτέρα γίνεται μὲ ἐφημερίδες. Διότι ἄν γίνεται μὲ τὸ παραγόμενον σιγαρόχαρτον, εἶναι κατανάλωσις νόμιμος τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ Κράτος. Ποῖος πρακτικῶς θὰ τὸ ἐφαρμόσῃ αὐτό; Ἐὰν εἴπω νὰ τὸ κάμῃ ὁλόκληρον ὁ χωρικός, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ μίαν ποσότητα ἡ ὁποία ν’ ἀντιπροσωπεύῃ ὅλην τὴν ἀξίαν.

§137Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Σεῖς διετάξατε εἰς ἣν τιμὴν δίδετε τὸ σιγαρόχαρτον νὰ δίδετε καὶ τὸν καπνόν.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ σιγαρόχαρτον τὸ παίρναμε ἀναλόγως τῆς καταναλώσεως ποῦ ἔχει. Δὲν δίδει τίποτε διὰ τὸ σιγαρόχαρτον. Τὸν καπνὸν τὸν ἔχομεν προφυλάξει.

§139Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ ἔχωμεν ἀποδείξεις ἀπὸ τὴν ἐφορίαν.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ θὰ μοῦ πληρώσῃ 200 κυτίων φόρον.

§141Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. 260 κυτίων φόρον καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμετε ἕνα ὑπολογισμὸν ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σιγαροποιητικὴ ἐργασία δὲν ἐγένετο; θὰ εἰσαγάγετε μηχανάς;

§144Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ ἔχωμεν κρατικὰς μηχανάς. Ὑπάρχουν μικραὶ σιγαροποιητικαὶ μηχαναὶ μὲ δύο ἐργάτες. Διὰ τῆς προτάσεώς μου ταύτης ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐτασφαλίζεται ὁ ἐργάτης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἀνδρωθῶσιν οἱ συνεταιρισμοί, θὰ τονώσωμεν καὶ θὰ προωθήσωμεν τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν καὶ θὰ ἀποκτήσῃ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς ἕνα σεβαστὸν ποσὸν καὶ ἡ καπνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, μετὰ μίαν πενταετίαν θὰ εἶναι κολοσσιαία, θὰ ἔχῃ δύο δισεκατομμύρια κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ διαθέσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὴν καλλιτέραν λειτουργίαν τῶν γραφείων προστασίας τοῦ καπνοῦ καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν ταμείων καπνοῦ, ἀφ’ ἑτέρου, διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ ἄρδευσιν μικρῶν κατὰ τόπους γεωργικῶν περιφερειῶν. Καὶ τρίτον ἐὰν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ δεχθῇ, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ καπνικὴ αὐτὴ Τράπεζα νὰ ἀναλάβῃ τὴν μονοπώλησιν τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ὅπως σήμερον αὕτη γίνεται ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐσοδείαν μεγαλειτέραν, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ καταστροφὰς διὰ τὴν πλημμελῆ αὐτῶν χρῆσιν, ἐξ ἧς ἡ ἔλλειψις πίστεως τοῦ γεωργοῦ πρὸς τὴν χρησιμότητα τῶν λιπασμάτων. Σήμερον αὐτὰ τὰ λιπάσματα ἔχουν ἀντιπροσώπους εἰς κάθε ἐπαρχίαν διαφόρους μπακάληδες ἢ ἐμπόρους, μὴ ἔχοντας οὐδεμίαν γνῶσιν οὔτε τοῦ σκοποῦ οὔτε τοῦ ἀποτελέσματος τῶν διαφόρων χημικῶν λιπασμάτων. Καὶ ὁσάκις γεωργὸς πηγαίνει νὰ ἀγοράσῃ λιπάσματα, ἀγοράζει εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, καὶ ἑπομένως ἀντὶ νὰ ἔχῃ ἔσοδον ξηραίνεται ὁ ἀγρός του καὶ δὲν ἔχει οὔτε μιᾶς ὀκᾶς εἰσόδημα. Διὰ τοῦτο, καίτοι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων προσπαθεῖ νὰ εἰσαγάγῃ τὰ χημικὰ λιπάσματα, εἰς τὴν Μακεδονίαν, δυστυχῶς ἡ κατανάλωσις περιωρίσθη διότι ἡ χορήγησις τῶν λιπασμάτων γίνεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἰσχροκερδῶς ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἄνευ ἐπιστημονικῆς μεθόδου καὶ οὕτω δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀπόδοσιν ἐκ τῶν λιπασμάτων. Ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ κάμῃ ἔλεγχον τῶν λιπασμάτων καὶ νὰ ἔχῃ εἰδικοὺς ἐπιστήμονας οἱ ὁποῖοι θὰ διδάσκουν τοὺς χωρικούς. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Τράπεζα ἡ καπνικὴ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς μονοπωλιακῆς χορηγήσεως τῶν λιπασμάτων καὶ οὕτω νὰ ἔχῃ καὶ ἕτερον ἔσοδον ἐκ τῆς ἐμπορίας αὐτῆς. Εἶναι δὲ ἀνάγκη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ δημιουργήσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τῆς Καπνικῆς Τραπέζης, διότι δὲν μποροῦμε νὰ ἀφήσωμεν τὸν καπνέμπορον μόνον εἰς τὸν συναγωνισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεταξὺ διαφόρων περιφερειῶν Α. Μακεδονίας, Θράκης, Β. Μακεδονίας καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ὡς καὶ εἰς τὸν συναγωνισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἔχῃ μὲ τὸ διεθνὲς καπνεμπόριον. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ γενικοῦ ζητήματος τῆς μελλοντικῆς καπνικῆς κρίσεως. Συγκεφαλαιώνων εἶπον, ὅτι κρίσις καπνικὴ δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει μόνον μία δυσφορία εἰς τὰ καπνὰ τὰ ἐκλεκτὰ καὶ θὰ ὑπάρχει παντοτινά, καὶ τοῦτο διότι δὲν ἔχει τὸ μονοπώλιον τῆς παραγωγῆς μπασμάδων μία ὡρισμένη περιφέρεια τῆς Α. Μακεδονίας, ἀλλὰ μπασμάδες παράγει καὶ ἡ Κ. Μακεδονία καὶ ἡ Δυτικὴ Θράκη, τοὺς ὁποίους πωλοῦν εἰς μίαν τιμὴν 40 δρχ. ἀπέναντι τῶν 150 δρχ. εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖ ἡ Α. Μακεδονία. Ἄλλα μέτρα διὰ τὴν οἰκονομικὴν αὐτὴν δυσπραγίαν θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἕτερα δύο: Τὸ μέτρον τῆς χορηγήσεως περισσοτέρων πλασματικῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, μὲ μόνην τὴν σύστασιν ὅτι θὰ ἔπρεπεν νὰ φροντίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ μὴ δίδῃ πλασματικὰ δάνεια ἀλλοῦ μεγάλα καὶ ἀλλοῦ νὰ τοὺς ἐγκαταλείπῃ ἄνευ δανείων. Καὶ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα: Ἐπειδὴ ἔτυχον μερικαὶ περιφέρειαι νὰ ἔχουν ὑπουργοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει, δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματος ἐστάλησαν 60 ἑκατομμύρια δρχ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς παρουσιάζῃ ἄλλας ἐπαρχίας προνομιούχους καὶ ἄλλας ὄχι. Ἄλλωστε εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν μᾶς ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδετε ὅτι τὸ Κιλκὶς ἐπῆρε ἐτησίως 11 ἑκατομμύρια δρχ., ἡ Κοζάνη ἀπὸ 3.000.000 μόνον 400.000 διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν μεταχειρίζεται ὅλους τοὺς Νομοὺς καὶ τὰς ἐπαρχίας ἐξ ἴσου. Καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος ἐφόσον τοὐλάχιστον τὴν θεωροῦμεν ὡς ἡμικρατικὸν ἵδρυμα νὰ σεβασθῇ τοὺς παραπονουμένους Νομούς. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς χορηγήσεως πλασματικῶν δανείων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως οἱ ὑπάλληλοί της συμπεριφέρωνται καλλίτερα εἰς τοὺς γεωργούς. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἱδρύθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προσπαθεῖ νὰ μειώσῃ τὰ χορηγούμενα δάνεια οἱ δὲ ὑπάλληλοί της προσπαθοῦν πάσῃ δυνάμει νὰ συμπεριφέρωνται οὐχὶ ὅπως πρέπῃ, ὡσὰν νὰ αἰσθάνωνται μέσα των κάποιαν ψυχρότητα ἐναντίον τῶν ἀγροτῶν διότι διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀφαιρεῖται μέρος τῶν κερδῶν της. Ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως οἱ ὑπάλληλοί της συμπεριφέρωνται καλλίτερον εἰς τοὺς γεωργοὺς οἱ ὁποῖοι βαδίζουν 15 ὥρας ἢ καὶ 2 ἡμέρας διὰ νὰ ἔλθουν νὰ πάρουν ἕνα δάνειον. Δεύτερον μέτρον εἶναι ἡ λῆψις ἀμέσου νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν λύσιν τῶν διαφορῶν μεταξὺ καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων. Θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ ἱδρυθοῦν κατὰ νομοὺς ἢ ἐφορίας ἰδιαίτεραι ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι νὰ κρίνουν περὶ τοῦ διαχωρισμοῦ τῆς κατωτάτης ποιότητος καπνῶν καὶ τῆς ἀνωτάτης. Διότι πολλάκις οἱ καπνοπαραγωγοὶ γίνονται θύματα τῶν καπνεμπόρων οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον νὰ ἀγοράσουν τὰ κατώτερα καπνά, καὶ τοῦτο διότι ἐκεῖνοι εἶναι οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι νοθεύουν τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποβλέποντες εἰς ἕνα ἐτήσιον κέρδος σοβαρόν, καὶ διὰ τοῦτο ἀλλάζουν τοὺς καπνομεσίτας καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος τὴν ὁποίαν ἔχουν νὰ κλέπτουν τοὺς καπνοπαραγωγούς. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ καπνέμποροι, ἐφόσον ἀγοράζουν τῆς κατωτέρας ποιότητος καπνά, νὰ τὰ ζητοῦν νὰ τὰ ἀγοράζουν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, συνάμα δὲ νὰ ἱδρύσωμεν ἐπιτροπὰς πραγματογνωμόνων εἰς κάθε ἐφορίαν οἱ ὁποῖοι νὰ κρίνουν τὸ ποσοστὸν ποὺ θὰ ἐκπέσῃ ὡς γκιούζια, καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη. Τρίτον μέτρον προτείνω τὸ ἑξῆς: Εἰ δυνατόν, νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς καπνοπαραγωγικὰς ἑταιρείας τὰς μεγάλας νὰ μὴ μεταχειρίζωνται καπνομεσίτας καὶ μικρεμπόρους διὰ τὰς ἀγοράς. Κερδίζουν οἱ καπνομεσίται καὶ παρὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων τοὐλάχιστον 6 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, καὶ γνωρίζω καπνομεσίτας οἱ ὁποῖοι κατέστρεψαν καὶ καπνεμπόρους. Οἱ καπνομεσῖται συνήθως εἶναι συνάμα καὶ καπνοπαραγωγοί· ὅλοι οἱ καπνομεσῖται ἔχουν καὶ 100 ἕως 200 στρέμματα καπνοῦ ἰδικά των. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν δὲν ἔρχονται αἱ ἑταιρεῖαι νὰ τὰ ἀγοράσουν, ἀλλὰ τὰ ἀγοράζουν διὰ τῶν μεσιτῶν οἱ ὁποῖοι κερδίζουν κατ’ ὀκᾶν 3 καὶ 4 δραχ. μεσιτικά, παίρνουν δὲ καὶ ἄλλες 2, 3 δραχμὲς ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῶν κατωτέρων ποιοτήτων.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε. Πῶς θέλετε ὅμως νὰ τὸ ἐμποδίσωμεν; Ἐὰν ὅπως λέτε τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι οἱ μεγάλοι ἔμποροι τοῦ καπνοῦ δὲν πηγαίνουν εἰς τὸ χωριὸ διὰ νὰ πάρουν τὸν καπνόν, ἐὰν αὐτὴ εἶναι αἰτία, ἂν λείψουν αὐτοὶ ἀπὸ τὴν μέση θὰ τὸν παίρνουν εὐθηνότερα.

§146Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ μόνος τρόπος εἶναι νὰ ἱδρυθοῦν συνεταιρισμοί. Δὲν μποροῦμε διὰ νόμου.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς μποροῦσε διὰ νόμου νὰ εἴπωμεν νὰ μὴ πωλήσῃ τὸ ἐμπόρευμά του τόσας δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν; Τοῦτο μπορεῖ νὰ κατωρθωθῇ μόνον διὰ συνεταιρισμῶν.

§148Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶπον διὰ νόμου. Νὰ συστηθῇ εἰς τὰς καπνεμπορικὰς ἑταιρείας νὰ ἔρχονται εἰς ἀμεσωτέραν ἐπαφὴν μὲ τοὺς καπνοπαραγωγούς.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τους καὶ ἡ εὐκολία τους.

§150Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶπον διὰ νόμου.

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς οἱ περισσότεροι συνεταιρισμοὶ εἶναι πιστωτικοὶ συνεταιρισμοί, συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως ἢ προμηθείας. Φροντίσατε νὰ πείσετε τὴν κοινὴν γνώμην νὰ κάμουν καὶ τοιούτου εἴδους συνεταιρισμούς.

§152Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τέταρτον μέτρον θὰ ἐπρότεινον νὰ ἐφαρμοσθῇ νομοθετικῶς ὁ περιορισμὸς τῆς καπνοφυτείας εἰς ὡρισμένας περιφερείας βαλτώδεις αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγουν καὶ δημητριακοὺς καρπούς.

§153Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος, ὑπεβλήθη, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§154Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ περιορίσωμεν τὴν παραγωγὴν εἰς 60.000.000 ὀκάδων, διότι ὅπως πᾶμε τοῦ χρόνου θὰ ἔχωμε 75.000.000 κ.ο.κ.

§155Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν τὰ ἐξοδεύωμεν διατὶ νὰ μὴ παραγάγωμεν περισσότερα.

§156Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐὰν σήμερον εἰσαγάγητε ἕνα ἕνα νομοσχέδιον τοιοῦτον θὰ δῆτε ὅτι ὁ καπνὸς θὰ γίνῃ ἀνάρπαστος ἀπὸ τὰς ἑταιρείας. Εἶναι δόλωμα τῶν καπνοπαραγωγικῶν ἑταιρειῶν.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ κάμωμεν νόμον ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ καλλιέργεια καπνοῦ, ὕστερα νὰ τὸν ἀνακαλοῦμεν τὸν νόμον αὐτὸν καὶ οὕτω πως νὰ γίνεται ὁ καπνὸς ἀνάρπαστος.

§158Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν δὲν ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον αὐτὸν τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἔλθωμε πάλι νὰ συζητήσωμε περὶ καπνικῆς κρίσεως. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ λάβωμεν ἀπὸ τώρα τὰ προφυλακτικὰ μέτρα.

§159Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁμιλῆτε περὶ περιορισμοῦ τῆς καπνοκαλλιεργείας εἰς τὰ κατάλληλα μέρη, ἐν τῷ μεταξὺ ἐθίξαμεν τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως, ἀλλὰ δὲν ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν καταλλήλων ἐδαφῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ μοὶ εἴπητε εἶναι τὸ ἑξῆς: Πῶς θὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον;

§160Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὅταν λέγωμεν νὰ ἀναδιοργανώσωμεν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ καὶ νὰ τὰ πληθύνωμεν, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς ὑπόσχεται, ὅτι θὰ ἀναδιοργανώσῃ τὰς γεωργικὰς ὑπηρεσίας καὶ θὰ πληθύνῃ αὐτάς, ὅταν θὰ ἔχωμεν Γεωργικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔχει κάμει διεύθυνσιν τεχνικὴν ἤδη, ὅταν παραλλήλως οἱ συνεταιρισμοὶ ἐλέγχονται καλλίτερον καὶ διοργανώνονται καλλίτερον, θὰ ἔχωμεν πέντε ἕως ἓξ γραφεῖα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν συνεργαζόμενα μὲ τὰ τοπικὰ συμβούλια νὰ καλλιεργοῦν τὴν φυτείαν τοῦ καπνοῦ εἰς μέρη τὰ ὁποῖα δὲν παράγουν τίποτε. Ὑπάρχουν μέρη τὰ ὁποῖα δὲν παράγουν τίποτε ἀλλὰ αὐτὰ σήμερον τὰ ἀφήνει ὁ καπνοκαλλιεργητὴς καὶ προτιμᾷ νὰ καλλιεργήσῃ εἰς τὴν αὐλήν του.

§161Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Πῶς θὰ καθορισθοῦν τὰ μέρη αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν καλλιεργοῦνται.

§162Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Μὰ θὰ ὁρισθοῦν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω τὶ συζήτησις γίνεται, ἀφοῦ ἐσεῖς προτείνεται αὐτὸ εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας.

§163Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα προκειμένου περὶ τῶν βαλτωδῶν ἐκτάσεων, ὡμίλησα ὅμως ἐπίσης καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐδαφολογικῆς, διότι ἔχομεν ἀνάγκην σχεδιαγράμματος, ἀλλὰ δυστυχῶς ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ὁσαδήποτε γραφεῖα καὶ ἂν εἶναι, ὁσοιδήποτε συνεταιρισμοὶ καὶ ἂν εἶναι μιὰ τοιαύτη ἐργασία θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ ἐντὸς ἡμερῶν. Ἐδῶ διὰ νὰ γίνῃ ὁ χάρτης τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης πέρασαν ἐννέα χρόνια. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ ἐντὸς ὀλίγου;

§164Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἔχετε πληρέστατον δίκαιον κύριε συνάδελφε. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ἐλέχθησαν ἀρκετά, ἐλέχθη δηλαδή, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ κατάλληλος ὀργανισμός, νὰ ἐνεργῇ καὶ κλιματολογίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ γίνωνται αἱ μελέται αὐταί. Ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δυσχέρεια, ὡς ἀνέφερε ὁ κύριος συνάδελφος, περὶ αὐτοῦ βεβαίως δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, διότι ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν τελευταίως ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ εἴδησις ἡ ὁποία ἐφαίνετο ἀληθοφανής, διότι δὲν ἦτο καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι θὰ παρημποδίζετο ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ εἰς ὡρισμένας περιφερείας, οἱ βουλευταὶ τῶν περιφερειῶν ἐκείνων ἐλάμβανον ἀθρόα τηλεγραφήματα διαμαρτυρίας καὶ ἤρχισαν νὰ διαμαρτύρωνται, διότι τὸ μέτρον εἶχε βεβαίως δυσχερείας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογήν, ἀλλ’ ὅταν γίνῃ μιὰ σοβαρὰ μελέτη, ὅσον ἀφορᾶ τὰς τεχνικὰς καὶ κληματολογικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν βεβαίως θὰ παραστῇ ἀνάγκη, ὅπως καθορισθοῦν ζῶναι εἰς τὰς ὁποίας νὰ περιορισθῇ ἡ καλλιέργεια, διότι σήμερον γίνεται κατὰ τρόπον πρωτόγονον ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιστημονικῆς μελέτης καὶ κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν διαφόρων καλλιεργητῶν.

§165Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ταῦτα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ κάμω μίαν σύστασιν ὅπως ἀπὸ τοῦδε φροντίσωμεν περὶ τῶν καπνῶν ἵνα μὴ περιμένωμεν νὰ λυθῇ καὶ τὸ καπνικὸν ζήτημα ὅπως ἐλύθη καὶ τὸν σταφιδικὸν μετὰ μίαν πενταετίαν.

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπεται ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ νὰ σᾶς πῶ δυὸ λόγια; Εἶναι ἡ τρίτη ἡμέρα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ τὰ καπνικὸν ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ θὰ ἦτο δικαιολογημένον νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ πολλὰς ἡμέρας, ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις δὲν ὑπεβλήθη ὡς γνωρίζω πρὸς ἐξέτασιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ πρὸς ἐξέτασιν τῶν μέτρων τῶν προστατευτικῶν διὰ τὴν καπνικὴν ὑπηρεσίαν.

§167Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις. Τὶ θέλετε νὰ πῆτε;

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιμένετε κ. συνάδελφε, ἐὰν ὁ καιρὸς ἐπιτρέπει δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ συζητήσωμεν καὶ τώρα καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ὁριστικὰ συμπεράσματα διὰ τὰ μέτρα μακροτέρας διαρκείας, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὁριστικῶς καὶ συστηματικῶς καὶ διαρκῶς θὰ προστατεύσουν τὸν καπνόν. Ἀλλὰ τώρα πρόκειται περὶ τῶν ἐπειγόντων μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ βοηθήσουν τὸν ἐργοστασιάρχην νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν σημερινὴν κρίσιν. Ὥστε καὶ χρόνος πρὸς μελέτην δὲν ὑπάρχει, ὅλος δὲ ὁ ἐμπορικὸς κόσμος εἶναι εἰς μεγάλην στενοχώριαν, εὑρίσκεται εἰς ἀπόγνωσιν καὶ νομίζω ὅτι δὲν πράττωμεν ὀρθῶς νὰ παρατείνωμεν ἐπ’ ἄπειρον τὴν συζήτησιν, δι’ αὐτὸ θὰ προτείνω τὰ ἑξῆς πράγματα κ. Πρόεδρε: Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεχθέντων νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀκούσῃ πάντας τοὺς ἐγγεγραμμένους, τότε νὰ θέσωμεν ἕνα ὅριον, δέκα λεπτῶν δι’ ἕκαστον ἀγορητὴν διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ὁμιλήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§170Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀκουσθῇ ὁ κ. Χρηστομᾶνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὸ ἐπαρχίαν ἀγροτικὴν καὶ κατόπιν θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνεται ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ τελειώνῃ ἢ ἀπόψε ἢ αὔριον.

§172Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθοῦν γενικὰ μέτρα διὰ τὸ καπνικὸν ζήτημα, ἡ συζήτησις δὲν δύναται νὰ τελειώσῃ καθ’ ὃν τρόπον διεξάγεται.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι κ. συνάδελφε δὲν εἶπα ὅτι ἡ συζήτησις θὰ καταλήξῃ εἰς γενικὰ μέτρα μακροτέρας διαρκείας, ἀλλὰ εἰμπορεῖ νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα καὶ ἔπειτα νὰ περιμένωμεν τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος.

§175Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Μετὰ τοὺς τόσους εἰδικοὺς ρήτορας δὲν θὰ ἐλάμβανον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ὡς μὴ εἰδικός, ἐὰν δὲν ἀντεπροσώπευον νομὸν τὰ μέγιστα συμβάλλοντα εἰς τὴν καπνοπαραγωγήν. Ἰδίως δὲ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς κοινοβουλευτικῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος ἀνέφερεν τόσα σημαντικὰ γεγονότα καὶ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Κοζάνης, θὰ παρεῖλκε πᾶσα ὁμιλία μου. Οὐχ’ ἧττον, ἐπειδὴ ἠκούσθησαν λόγοι, οἵτινες ἄφησαν ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὴν ἀκριβῆ θέσιν τοῦ ζητήματος, πολὺ περισσότερον ἢ πρὸ τῶν ἀγορεύσεων τούτων, διότι ἠκούσθη ὅτι ὑπάρχει κρίσις καὶ παρ’ ἄλλων ἠκούσθη λεγόμενον ὅτι δὲν ὑπάρχει κρίσις, δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος χωρὶς νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν πλέον τῶν δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ καπνός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων προϊόντων τοῦ κράτους δὲν προεκάλεσε τὴν δέουσαν προσοχὴν τῶν Κυβερνήσεων, μόνον τώρα τελευταίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ὅτι θὰ μειώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ ὅτι θὰ φροντίσῃ ν’ αὐξηθῶσι τὰ πλασματικὰ δάνεια, ἐνῷ συγχρόνως ὁ ἴδιος διὰ τῆς πολυτίμου προσωπικῆς αὐτοῦ προσπαθείας προσπαθεῖ νὰ αὐξήσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος τούτου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τοιαῦται μέριμναι δὲν εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ παρέχωνται διαρκῶς ἀπὸ τὸν πρωθυπουργὸν τοῦ Κράτους, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθοῦν πάντοτε καὶ ἐν πάσαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις τὸ καπνικὸν ζήτημα οἱ κ. κ. ὑπουργοί. Καὶ ἐν πρώτοις ἂς ἴδωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ ἐλέγχῃ ποῖαι ἐκτάσεις πρέπει νὰ καλλιεργηθοῦν, πῶς πρέπει νὰ γίνεται ἡ καλλιέργεια τῶν ἀγρῶν, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ καταστῇ ἀρδεύσιμος ἀγρός τις, πῶς πρέπει νὰ καλλιεργεῖται ἀναλόγως τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, ποῖαι εἶναι αἱ νόσοι αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν καὶ προσβάλλουν τὸ καπνόφυτον, ποῖαι εἶναι αἱ καταστροφαὶ αἱ προξενούμεναι ἀπὸ τὰς ἀκρίδας καὶ πότε πρέπει νὰ καταστρέφωνται αἱ ἀκρίδες. Τὰ ζητήματα, ταῦτα εἶναι ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων δέον νὰ μεριμνᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Κατόπιν ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἔχει νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὰς συνθήκας τῶν μεταξὺ τῶν καπνοπαραγωγῶν, τῶν γεωργῶν τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν καπνεργατῶν σχέσεων. Ἕως τώρα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐλάχιστα ἐμερίμνησεν ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν ἀθρόαν καὶ δυσανάλογον προσέλευσιν ἐργατῶν εἰς τὰς τάξεις τῶν καπνεργατῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ τοὐλάχιστον ἡ νέα προσέλευσις ἐργατῶν ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἀργότερον πρὸ μεγάλου κοινωνικοῦ προβλήματος. Τὸ πόσον ὀλίγον ἐμερίμνησε περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τὸ Ὑπουργεῖον ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν δυσχερειῶν αἱ ὁποῖαι προκαλοῦνται καθ’ ἑκάστην κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ, αἵτινες ἠνάγκασαν πολλοὺς καπνοβιομηχάνους νὰ ἱδρύσουν ἐργοστάσια ἐπεξεργασίας καπνοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ πόσον ὀλίγον ἐσκέφθησαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις περὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν λεχθέντων εἰς συνεδρίασιν ἄλλης περιόδου τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήχθη πρότασις νόμου νομίζω δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἐξαγωγὴ καπνῶν ἀνεπεξεργάστων Ἀγρινίου. Ἡ πρότασις αὕτη ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, διότι δὲν ἦσαν προειδοποιημένοι οἱ βουλευταὶ οἱ φίλοι φρονοῦντες πρὸς τοὺς ἐργάτας ἐνῷ τοὐναντίον ἦσαν προειδοποιημένοι οἱ φιλαφρονοῦντες πρὸς τοὺς γεωργούς. Εἰς τὴν μεθεπομένην ὅμως συνεδρίασιν ἐψηφίσθη ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν εἰδοποιηθέντων ἐν τῷ μεταξὺ τῶν φιλεργατικῶν βουλευτῶν. Τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο ἀποδεικνύει τὸ πόσον ὀλίγον πρόγραμμα ὑπῆρχεν εἰς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία ἔπρεπε τοὐναντίον νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως τὰ καπνὰ μὴ ἐξέρχονται ἀκατέργαστα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι ἐξερχόμενα ἀκατέργαστα δὲν ἀφίνουσι τὸ ἐργατικὸν ἡμερομίσθιον εἰς τὸν τόπον. Ἐξ ἄλλου ὅμως πρέπει ἡ τιμὴ κόστους ἡ συνολικὴ τιμὴ τῶν καπνῶν νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὸ προϊὸν νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀντέχῃ εἰς τὸν συναγωνισμὸν τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου. Ἀλλὰ τίνι τρόπῳ θὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο μέτρα; Πρὸς τοῦτο συνιστῶ τὴν ἵδρυσιν αὐτονόμου καπνικοῦ ὀργανισμοῦ ἀναλόγου πρὸς τὸν σταφιδικόν. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι πρέπει τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ληφθῇ εἶναι ὅτι ὑποβάλλονται διάφορα νομοσχέδια προστασίας καπνοῦ, ἄνευ συνοχῆς καὶ ἄνευ ὡρισμένου προγράμματος ἀπόδειξις τούτου εἶναι καὶ τὸ ἄρτι ὑποβληθὲν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν καταστραφέντων ἢ βεβλαμμένων καπνῶν. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ λάβῃ προσέτι πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς ἀναγκαίας διαφημίσεως τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, περὶ τῆς ἱδρύσεως γραφείων προστασίας καπνοῦ, ἱδρύσεως ἐπισήμων ἐργοστασίων σιγαρέττων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὰ τελευταῖα ταῦτα ζητήματα εἶναι ἀντικείμενα ἀναγόμενα ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Συνεπῶς ἔχομεν μέχρι τοῦδε ἀνάγκην τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ τελευταῖον τοῦτο διὰ τῶν προξένων των καὶ τῶν πρεσβειῶν δὲν πρέπει νὰ δίδῃ μόνον πληροφορίας ἀλλὰ καὶ νὰ ἐνεργῇ πρὸς διάνοιξιν τῶν ξένων ἀγορῶν. Τέλος ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ ὅπερ ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Συνεπῶς ὑπάρχει ἀνάγκη συνεργασίας ἐπιστημονικῆς 4 ὑπουργείων καὶ ἴσως πλείστων διευθύνσεων αὐτῶν τῶν ὑπουργείων. Ἀλλ’ ὅλοι γνωρίζομεν πόσον δύσκολον εἶναι νὰ διεκπεραιωθῇ ἐνέργειά τις ἀπὸ ἓν ὑπουργεῖον, ὅταν δύο καὶ μόνον ὑπηρεσίαι τοῦ αὐτοῦ ὑπουργείου εἶναι ἁρμόδιαι. Ὅταν δύο ὑπουργεῖα ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν, αἱ δυσχέρειαι αὐξάνονται εἰς τὸ κεφάλαιον ὅταν δὲ 4 ὑπουργεῖα ὅπως εἰς τὸ καπνικὸν ζήτημα ἀποβῶσιν ἁρμόδια, τότε ἀσφαλῶς θὰ καταλήξωμεν εἴς τι τὸ ἀφάνταστον διότι εἶναι γνωστὸν ἐξ ἐπανειλημμένης πικρᾶς πείρας ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ συνεργασθῶσι δύο ὑπηρεσίαι. Καταντᾷ σχεδὸν ἀδύνατος ἡ μεθοδικὴ αὐτὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ εὐρύτητα ἀντιλήψεως καὶ ἐμπορικὸν πνεῦμα. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ παρακολουθῇ ὅλας τὰς λεπτομερείας ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν καὶ τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς διότι εἶναι πολύπλοκα δὲν λύονται διὰ τῶν συνήθων γραφειοκρατικῶν μεθόδων. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως τοιούτου τινὸς ὀργανισμοῦ θὰ ἐλαμβάνοντο ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν παραγωγήν, τὴν ἐπεξεργασίαν, τὴν ἐμπορίαν τὴν ἵδρυσιν καπνικοῦ ἰνστιτούτου, τὴν ἵδρυσιν καπνικῆς τραπέζης, ἀναγκαῖα μέτρα, ἐνῷ μεμονωμένα μέτρα εἴτε μεμονωμέναι προσπάθειαι ὅσον ἐπιτυχεῖς καὶ ἂν φαίνονται, ἐπειδὴ δὲν θὰ εἶναι συνεχεῖς καὶ μεθοδικαί, εἶναι προωρισμέναι νὰ μείνουν ἀτελεσφόρητοι. Δὲν θέλω νὰ ψέξω τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας δι’ ὅσων ἀνωτέρω εἶπον περὶ τῆς δυσχερείας τῆς διεκπεραιώσεως ζητημάτων τῆς ἁρμοδιότητος πλειόνων ὑπουργείων. Ἡ δυσκολία αὕτη παρατηρεῖται πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης. Ἀποβαίνει δὲ ἔτι δυσχερεστέρα ἡ συνεργασία ὅταν τὰ ζητήματα προσλαμβάνουν εἰδικὸν χαρακτῆρα. Ἐνῷ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς εὐχερῶς συντονίζει τὰς ἐνεργείας του πρὸς τὰς ἐνεργείας τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, τῶν διαφόρων ὑπουργείων καὶ πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ προϊόντος καὶ προκαλεῖται οὕτω ὁ νέος ὀργανισμός, ὁ μελετῶν, ὁ παρακολουθῶν καὶ κατευθύνων πάντα τὰ συναφῆ ζητήματα κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον δὲν δύναταί τις ν’ ἀναμένῃ ἀπὸ τὴν δυσκινησίαν παρὰ ταῖς δημοσίαις ὑπηρεσίαις κρατούσης γραφειοκρατίας.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβός.

§177Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Μετὰ τὴν τόσον ἀναλυτικὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ἐκ Ροδόπης βουλευτοῦ, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, διότι νομίζω περιττεύει πᾶσα ἐπέμβασις ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, πολὺ περισσότερον, καθ’ ὅσον ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω περιορισμένως εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ καπνικοῦ, καὶ τῆς θέσεως τῶν καπνοκαλλιεργητῶν, ἀλλὰ κυρίως καὶ ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς θρυλλομένης κρίσεως. Ὁ κ. Μπακάλμπασης, καὶ ὁ κ. Κουπαροῦσος, ἔδωσαν ὑποθέτω κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ γενικῆς κρίσεως, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται περὶ κρίσεως ἐντετοπισμένης εἰς πολὺ μικρὰς περιφερείας, ἢ ἂν θέλετε μάλιστα εἰς κοινότητας, ἡ ὁποία προέκυψεν εἴτε λόγῳ ἐλλείψεως καταλλήλων μερῶν πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν καπνῶν ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν, εἴτε λόγῳ ἀπληστίας τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ καλλιεργήσουν καπνὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν τὴν ἐποχὴν τῆς περισυλλογῆς νὰ περισυλλέξουν. Ὅτι ἡ μικρὰ αὐτὴ ἐντετοπισμένη τοπικὴ κρίσις, ἡ ἄνευ μεγάλης σημασίας τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο εὐκολώτατα διὰ μέτρων εἰδικῶν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἔλαβεν ὅπως γνωρίζωμεν ἰδίως εἰς τὰς περιφερείας ἡμῶν γενικώτερον χαρακτῆρα, χαρακτῆρα τοῦ ὁποίου ἐγὼ τὰς ἀφορμὰς ἀπέδιδον εἰς ἐνεργείας ὡρισμένων ἀνθρώπων ἐχόντων πάσης φύσεως συμφέροντα πρὸς τοῦτο. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων κ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐφείδοντο τόσον πολὺ τοῦ δημοσίου πλούτου, ὥστε νὰ τονίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ προσέλθῃ ἀρωγὸς πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διατείνονται ὅτι τοὺς μαστίζει ἡ κρίσις. Ἐθεώρησα σχεδὸν ἀστείαν τὴν ὑποβληθεῖσαν προχθὲς πρότασιν ἐκ μέρους ἀξιοτίμου συναδέλφου, περὶ ἀγορᾶς τῶν βεβλαμμένων καπνῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, Ἐνόμιζον ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκοντο πολλοὶ ὑποστηρίζοντες τὴν ἰδέαν ταύτην, παρετήρησα ὅμως ὁμολογῶ μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι τὸ τοιοῦτον συνιστᾷ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μπακάλμπασης, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης σαφηνείας, μετὰ τόσης μελέτης ἐξέθεσε τὰ τοῦ καπνοῦ ἐν γένει ἀπὸ τοῦ βήματος. Συνέστησε καὶ ἐκεῖνος τὴν ἀγορὰν τῶν βεβλαμμένων καπνῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, δι’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον π. χ. διὰ παροχῆς δανείου ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης πρὸς αὐτούς, ἀλλ’ ἂν ἀνοίξῃ τὴν φάμπρικαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀγοράζῃ τὰ βεβλαμμένα καπνὰ θὰ ἀνοίξῃ ἕνας δρόμος ὁ ὁποῖος δύσκολα θὰ κλείσῃ. Σήμερον ἔλαβα δύο ἐπιστολὰς ἀπὸ τὴν περιφέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν πολιτεύομαι, εἰς τὰς ὁποίας μοὶ ἀναφέρουν παραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον γνῶσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ὑποστηρίξω ἐν τῇ Βουλῇ τὴν ἀγορὰν τῶν βεβλαμμένων καπνῶν, διότι ἀφθονοῦν εἰς τὰς περιφερείας. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἑτοιμάσωμεν ἕνα ταμεῖον μεγάλο, διότι καὶ αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας ζητοῦν οἱ χωρικοί, θὰ εἶναι μεγάλαι, διότι τὰ καπνά μας εἶναι μεγάλης ἀξίας, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ εὑρεθῶσι βεβλαμμέναι μεγάλαι ποσότητες, ἕνεκα τῶν καιρικῶν μεταβολῶν τῶν τελευταίων. Εἰς τοῦτο ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι θαυμασία ἡ πολιτικὴ τῆς διαρκοῦς ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν φαίνεται ἀσκουμένη δὲν νομίζω ὅτι ἀποδίδει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀποδίδῃ ἡ ἀποζημίωσις πασχόντων χωρικῶν, παραγωγῶν, ἢ διαφόρων ἄλλων ἐπαγγελματιῶν. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, νὰ ἐξηγήσω τὸ ζήτημα τῆς προταθείσης ἀπαγορεύσεως καπνῶν εἰς βαλτώδη μέρη, διὰ τὴν ὁποίαν πρότασιν παρετήρησα ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔστρεψε ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν του. Κύριοι βουλευταί, οἱ καπνοπαραγωγοὶ δὲν εἶναι τόσον ἀφελεῖς, ὅσον τοὺς φανταζόμεθα. Οἱ παραγωγοὶ γνωρίζουν τὰ συμφέροντά των. Οἱ παραγωγοὶ δὲν ἐκαλλιέργησαν ἐφέτος ἐκτάσεις βαλτώδεις μόνον, αὐτὰς τὰς ἐκτάσεις τὰς καλλιεργοῦν ἀπὸ πενταετίας καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἐπώλησαν τὰ καπνά των ἐκεῖνα εἰς τιμὰς πολὺ καλὰς εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν ἔχει δὲ κανένα λόγον ὁ καπνοκαλλιεργητὴς νὰ καλλιεργήσῃ καπνὸν εἰς βαλτώδεις ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἀποδίδουν ζημίας, διότι γνωρίζουν οἱ ἀσχολούμενοι τίνος εἴδους ζημίας ὑφίστανται, ἀλλ’ οὔτε ὑπάρχει καὶ ὁ ἔμπορος ὁ ὁποῖος θὰ ἀγοράζῃ τοιαῦτα σήμερον καπνὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται οὔτε νὰ ταξειδεύσουν. Συνεπῶς ἡ ἀπαγόρευσις θὰ ἦτο δύσκολος, ὡς καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῶν μερῶν. Καὶ ἀπὸ ποίαν ὑπηρεσίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθοῦν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον τὰ μέρη τὰ βαλτώδη; Κρίσιν δὲν ὑφίστανται τὰ καπνά μας ἐν Μακεδονίᾳ εὐτυχῶς, ἀλλὰ τὸ εὐγενὲς γένος μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὰς τιμὰς τῶν ὁποίων ἀπελάμβανε προπολεμικῶς. Ἀλλὰ τὸ γένος αὐτὸ ὑπέστη μίαν κρίσιν μεταπολεμικήν, διότι γνωρίζετε ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ σιγαρέττου εἶναι ζήτημα συνηθείας καὶ τίποτε περισσότερον. Ἡ διάρκεια τοῦ πολέμου τὸ ἔκαμε νὰ χάσῃ αὐτὴν τὴν συνήθειαν, τὴν ὁποίαν εἶχε συνηθίσει ὁ κόσμος, διότι δὲν ἐκάπνισε τὸ μυρωδᾶτο τῆς Μακεδονίας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ κρίσις δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προπολεμικῶν τιμῶν. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπωλοῦντο πρὸς μισὴ λίρα τὰ καπνά, μεταπολεμικῶς πωλοῦνται ἀπὸ 105 δραχ. καὶ φθάνουν μέχρις 170 δραχ. Ὥστε καὶ ἐκεῖ εἶναι σχετικὴ κρίσις. Ἐγὼ ἰδιαιτέρως θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ ἐπὶ ἑνὸς βασικοῦ βασικωτάτου ζητήματος τὴν προσοχήν της, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν, διότι καθ’ ἡμᾶς καπνοπαραγωγικὸς συνεταιρισμὸς ἐν τῇ περιφερείᾳ μας εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ καπνοπαραγωγός. Ἐφ’ ὅσον ὁ συνεταιρισμὸς θὰ λειτουργῇ καλά, ἡ θέσις τοῦ παραγωγοῦ διευκολύνεται· καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν περιφέρειάν μας, ὅπου λειτουργεῖ καλῶς ὁ συνεταιρισμὸς ὁ καπνοπαραγωγικός, οἱ καπνοπαραγωγοί μας εἶναι εὐτυχεῖς ἄνθρωποι. Εἰς ἄλλο τμῆμα ὅπου ὑπάρχει ἐκμετάλλευσις, ἐκεῖ ὑποφέρουν καὶ οἱ καπνοπαραγωγοί. Δεύτερον ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἱδρύσεως τῶν καπναποθηκῶν, τὰς ὁποίας μᾶς ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ κάμῃ ἐκ τῆς οἰκονομίας τῶν 40.000.000 διὰ τῆς κρατήσεως 2% τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι μικρόν, ἀσήμαντον ἀπέναντι τῆς τεραστίας ἀνάγκης τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ ἵδρυσις καπναποθηκῶν εἰς τὰς περιφερείας τὰς καπνοπαραγωγικάς. Διὰ τῆς ἐπεξεργασίας ἐντὸς καλῶν ἀποθηκῶν ὁ καλλιεργητὴς ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἀπὸ τὸ εἰσόδημά του, λαμβάνει καὶ τὸ ἡμερομίσθιόν του ἐπὶ τῆς ἐπεξεργασίας καὶ θὰ μᾶς ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν καπνεργατῶν εἰς τὰ κέντρα, συνεπῶς θὰ μειώσῃ ἴσως καὶ τὴν ἀνεργίαν αὐτῶν τῶν στοιχείων, διότι θὰ συνεργασθοῦν μὲ παραγωγοὺς, θὰ ἀγαπήσουν τὴν γεωργίαν καὶ θὰ στραφῶσι πρὸς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς. Εἶπον προηγουμένως ὅτι τὸ ποσὸν τὸ νομίζω ἀνεπαρκές. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ἐκ τῆς οἰκονομίας αὐτῆς νὰ διαθέσῃ ἓν ποσόν. Καταθέτω τώρα εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρότασιν, ὑποδεικνύων ἕνα πόρον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο καὶ τὰς ἀποθήκας νὰ ἱδρύσῃ πλουσιοπαρόχως καὶ τὰ ἀρδευτικὰ καὶ τὰ ὑδραυλικὰ τὰ μικρὰ ἔργα τὰ σχετικὰ μὲ τὴν γεωργίαν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀντιμετωπίσῃ. Ζητῶ ὅπως τὸ προϊὸν τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ κλήρου τοῦ ἀκτήμονος ἰθαγενοῦς, ἀντὶ νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς τὴν ὁποίαν’ ἀπεστάλη πρὸς εἴσπραξιν, νὰ τὸ περιλάβῃ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα. Δεδομένου ὅτι ἀποσπᾶται ἀπὸ τὴν γῆν, ἀπὸ τὸν ἀγρὸν τὸ τίμημα αὐτό, θὰ ἔπρεπε, θὰ ὤφειλε νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὸν ἀγρότην διότι νομίζω ὅτι εἰσπράττουσα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὸ προϊὸν τοῦτο...

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ τὶ σκοπὸν τὰ εἰσπράττει;

§179Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὰ εἰσπράττει ὡς ἀνταλλάξιμα. Λαμβάνουν καθ’ ἡμᾶς, κ. Πρόεδρε, τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον λαμβάνουν αἱ εἰσπράξεις ἐξ ἀγροτικῶν κτημάτων, αἱ εἰσπράξεις βοσκῶν τῆς μεθορίου, αἱ εἰσπράξεις οἰκοπέδων εἰς τὰ χωρία. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἰσπράττει πάντα ταῦτα διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας.

§181Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ αὐτὴ διατίθεται κατὰ δύο τρόπους. Ἕν ποσὸν ἀνταλλαξίμου περιουσίας διατίθεται διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀστῶν προσφύγων καὶ μία ἄλλη ποσότης διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ διατείνομαι ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ ἐκ τῶν γηγενῶν ἀκτημόνων ἀφαιρούμενον ἀπὸ τὸν ἀγρὸν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἀγρότην.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: (ἀναγινώσκει).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§184Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις, ἢ μᾶλλον αἱ ἐπερωτήσεις, διότι ὑπάρχουν δύο ἐπερωτήσεις κατέληξαν εἰς γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ. Δὲν θέλετε βέβαια νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν αὐτήν, διότι θὰ μᾶς ἐχρειάζετο μακρὸς χρόνος καὶ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι εἶσθε καταπεπονημένοι. Θὰ εἴπω ἐν τούτοις ἐπὶ τοῦ θέματος ὀλίγα τινα διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ταυτοχρόνως νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις ἃς ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἡ πρώτη ἐπερώτησις εἶναι τῶν κ. κ. Βουτυρᾶ καὶ Καρυωτάκη ἔχουσα οὕτω: «Ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καπνικῆς κρίσεως;» καὶ ἡ δευτέρα εἶναι τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν: «τίνα μέτρα κατεπείγοντα πρόκειται νὰ λάβῃ κατὰ τῆς ἐσκεμμένης ὀργανώσεως τῶν καπνεμπόρων εἰς τράστ;». Ἡ Κυβέρνησις κύριοι, δὲν ἀνέμενε τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ καπνοῦ. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅταν συνῆλθεν ἡ βουλή, ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε καὶ κατηρτίσθη ἡ εἰδικὴ καπνικὴ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ πρὸ τῆς ὁποίας παρουσιάσθην, καὶ ἐξέθηκα τὰς σκέψεις μου παρεκάλεσα δὲ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μία ἔκθεσις. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἕβρου, ὁ κ. Ἐμμανουηλίδης, καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ροδόπης σᾶς εἶπον πῶς εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπή, ὅτι ὡρίσθησαν ὑποεπιτροπαί, ὅτι ὑπεβλήθη ἓν μακρὸν ἐρωτηματολόγιον καὶ ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν εἰσηγήσεων ἦσαν ἕτοιμοι, ὅσαι δὲ ὑπολείπονται θὰ ἑτοιμασθοῦν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις συντόμως θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ τὴν ἔκθεσιν τῶν εἰσηγητῶν καὶ τὰ συμπεράσματα περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ὑποδειχθοῦν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ ἡ Ἐπιτροπή, νομίζομεν ὅτι ἰσχύει καὶ διὰ τὸν καπνὸν πᾶν ὅτι ἰσχύει δι’ ὅλα τὰ προϊόντα. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα στοιχειωδῶς εἶναι ἐνδεδειγμένα νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ κάθε Κυβέρνησιν; Μέτρα ἀφορῶντα τὴν παραγωγήν, μέτρα ἀναγόμενα εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἐν σχέσει μὲ τὴν παραγωγὴν τὶ χρειάζεται; Πρῶτον, μέτρα βελτιώσεως τῆς ποιότητος. Πῶς θὰ βελτιωθῇ ἡ ποιότης; Διὰ τῆς ἐπιλογῆς τοῦ σπόρου, διὰ τῆς ἐπιλογῆς τοῦ καταλλήλου πρὸς καλλιέργειαν ἐδάφους, διὰ τῆς καταπολεμήσεως τῶν νόσων, διὰ τῆς διαπαιδαγωγήσεως τοῦ καλλιεργητοῦ ἀπὸ γεωπόνους τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Δεύτερον: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς; Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐλαττωθῇ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς; Τὸ εὐθηνὸν χρῆμα, τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια καὶ δι’ ἡμᾶς ἡ μείωσις τῆς φορολογίας. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν. Ποῖα εἶναι τὰ ἄλλα στοιχειώδη μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν κατανάλωσιν; Σύναψις ἐμπορικῶν συμβάσεων μετὰ τῶν χωρῶν αἵτινες καταναλίσκουν καπνὸν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας τὰ καπνά μας καὶ αὐξήσωμεν ἐπομένως τὴν κατανάλωσίν μας, ἰδίᾳ μία ἔντονος διαφήμησις μετά τινων ἐγκαταστάσεων ἐπὶ τόπου, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἀπαιτοῦν τεράστια κεφάλαια καὶ εἰδικὰς ὀργανώσεις. Αὐτὰ εἶναι στοιχειωδῶς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυονται ὄχι μόνον διὰ τὸν καπνόν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ προϊόντα. Τώρα ἂς ἴδωμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τότε ποὺ ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐμερίμνησε περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Διὰ μὲν τὰ μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος ἔχομεν ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον εὕρομεν ἕτοιμον, τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι τὰ πάντα βαίνουσι καλῶς εἰς τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ. Τὸ γνωρίζουν μάλιστα τὰ μέλη τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ πρὶν εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὰ θίξωμεν, διότι ὅσον ὀλίγα ἔργα καὶ ἂν ἐπετέλεσαν, πάντως τὸ ἔργον των εἶναι σημαντικόν. Δὲν θ’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι καὶ τὴν ποιότητα ἐβελτίωσαν. Βέβαια δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ σπόροι τοὺς ὁποίους διένειμαν ἦσαν κατάλληλοι σπόροι, ὑπῆρξαν καὶ ἀποτυχίαι, ἀλλ’ ὑπῆρξαν καὶ μεγάλαι ἐπιτυχίαι. Ἐπομένως νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐξεπροσωπήθη μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ κατὰ τρόπον ἀρκετὰ ἱκανοποιητικόν. Τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς καπνικοῦ ὀργανισμοῦ δὲν εἶναι ἔξω τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ μεγάλην μελέτην. Καὶ ἐὰν ὑπάρχουν τινες, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀντιγράψωμεν τὸν αὐτόνομον σταφιδικὸν ὀργανισμόν, πλανῶνται, διότι αἱ συνθῆκαι εἶναι διάφοροι. Ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμὸς ἔχει ἄλλους πόρους ἔχει ἕνα εἰσόδημα πάγιον, ὁ λόγος τῆς γεννήσεώς του ὑπῆρξε διάφορος καὶ ὁ προορισμός του οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὸν τοῦ προτεινομένου καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔχῃ πόρους καὶ μάλιστα τεραστίους πόρους διότι πρόκειται νὰ διαχειρισθῇ ἓν προϊόν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία ὑπερβαίνει εἰς τὴν παραγωγὴν τὰ 2 δισεκατομμύρια καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ὑπερβαίνει τὰ τρία δισεκατομμύρια. Ἡ βελτίωσις λοιπὸν τῆς ποιότητος εἶναι ἔργον τῶν γραφείων προστασίας τοῦ καπνοῦ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰ μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. Τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; Ἐχρειάζετο ἡ παραγωγὴ χρήματα εὐθηνά. Ἐδημιουργήσαμεν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Βεβαίως ἡ ἐπίδρασις Ἀγροτικῆς τῆς Τραπέζης δὲν ἔγινεν ἀκόμη αἰσθητὴ καὶ θὰ βραδύνῃ ἐπὶ πολὺ νὰ γίνῃ αἰσθητή. Ἀλλ’ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν πρέπει νὰ ἐκληφθῇ οὔτε ἀπὸ τοὺς καπνοπαραγωγούς, οὔτε ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς οἱουδήποτε ἄλλου προϊόντος γεωργικοῦ ὅτι ἱδρύθη διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς δωρητὴς παντὸς ἀγαθοῦ καὶ ἔχουσα τὸ ταμεῖον ἀνοικτὸν εἰς τὸν αἰτοῦντα, ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς οἰκονομικὸν στήριγμα πάσης γεωργικῆς ἐπιχειρήσεως ἡ ὁποία θὰ θεωρηθῇ βιώσιμος καὶ τὴν ὁποίαν θὰ διαχειρίζονται συνετῶς καὶ λελογισμένως. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ πατάξῃ αὐτὸ τὸ τέρας τῆς τοκογλυφίας κατὰ τοῦ ὁποίου ὅλοι ἐξεγείρονται ὅπως δὲν ἠδυνήθη ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμὸς νὰ πατάξῃ τὸ τέρας τῆς τοκογλυφίας ἡ ὁποία ἀκόμη λυμαίνεται τὰς σταφιδικὰς περιφερείας. Διότι ἡ τοκογλυφία εἶναι ἀπότοκος οἰκονομικῶν συνθηκῶν. Ὅταν τὸ χρῆμα εἰς τὰς Ἀθήνας εἶχε 14–15% μὲ πᾶσαν δυνατὴν ἀσφάλειαν, πολλάκις δὲ καὶ μὲ ἐνυπόθηκον ἀσφάλειαν δὲν περιμένετε βέβαια εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν ὁ τόκος νὰ εἶναι πολὺ εὐθηνότερος· ὁ δανείζων ἔχει πολὺ μεγαλειτέρους κινδύνους, κινδύνους φυσικοὺς ἐκ τῶν θεομηνιῶν καὶ κινδύνους ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πολλάκις οἱ ἀγρόται μας διαχειρίζονται τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα δανείζονται. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔχωμεν ὑπομονὴν ἕως ὅτου βελτιουμένων καὶ τῶν καθ’ ὅλου συνθηκῶν, τῶν τοπικῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν καὶ τῶν διεθνῶν τοιούτων, θὰ κτυπηθῇ καὶ αὐτὸ τὸ τέρας τῆς τοκογλυφίας. Μὲ νομοθετικὰ μέτρα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ κτυπήσωμεν αὐτὸ τὸ τέρας.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐκτυπήσαμεν ἀποτελεσματικῶς εἰς τὴν Κρήτην.

§186Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ὁ ἀείμνηστος Δημητρακόπουλος εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας, τοῦ ὑπέμνησα τὸν Ρωμαῖον αὐτοκράτορα ὁ ὁποῖος κατήργησε νομοθετικῶς, τὸν τόκον, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχε νὰ τὸν καταργήσῃ καὶ οὐσιαστικῶς, διότι οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι εἶναι ἄτεγκτοι, ὅπως οἱ φυσικοὶ καὶ οὐδὲν δύνανται κατ’ αὐτοῦ οἱ νόμοι ποὺ κάμνομεν ἡμεῖς. Διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν ἐψηφίσθη πρὸ μικροῦ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἤδη καὶ ὅσαι περιφέρειαι ἠθέλησαν νὰ τὸν ἐφαρμώσουν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀσφάλειάν των. Διὰ τὴν συγκοινωνίαν γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ἡ σύμβασις Μακρῆ· 15.000 ἐργάται ἐργάζονται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὁδικοῦ δυκτίου. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν σᾶς ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ τὴν ἐλαττώσῃ. Εἴμεθα διατεθειμένοι ν’ ἀφήσωμεν τῇ συστάσει αὐτῶν τούτων τῶν ἐνδιαφερομένων τὸ χρῆμα νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὲρ τῆς καπνοπαραγωγῆς καθ’ ὃν τρόπον ὑπεδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὰ μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὴν κατανάλωσιν. Τὰ 90 ἑκατοστὰ τῆς παραγωγῆς μας καταναλίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι διὰ νὰ ἐξαχθῇ καὶ καταναλωθῇ ἓν προϊόν δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μας μόνον. Χρειάζεται καὶ ἡ συναίνεσις τοῦ καταναλωτοῦ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν καὶ αὐτὸν καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ τὴν βοήθειαν αὐτοῦ. Καὶ κατά τινα τρόπον θὰ ἐπιτύχωμεν αὐτήν; Θὰ τὴν ἐπετύχωμεν διὰ τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων. Ἔχουν συναφθῆ οὐκ ὀλίγαι τοιαῦται συμβάσεις καὶ μὲ ἀποτελέσματα, εὐτυχῶς, ἀρκετὰ καλά. Ἔχομεν σύμβασιν μὲ τὴν Αὐστρίαν, ἔχομεν σύμβασιν μὲ τὴν Ἰταλίαν, ἔχομεν σύμβασιν μὲ τὴν Οὐγγαρίαν, σύμβασιν μὲ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ σύμβασιν μὲ τὴν Γαλλίαν. Ὑποχρεώσεις ἀγορᾶς καπνῶν θετικὰς ἔχουν ἀναλάβει ἡ Τσεχοσλοβακία διὰ δύο ἑκατομμύρια κιλά, ἡ Οὐγγαρία διὰ τριακοσίας χιλιάδας κιλὰ καὶ ἡ Αὐστρία διὰ διακοσίας χιλιάδας κιλά. Ἀνέλαβον δὲ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ αἱ Κυβερνήσεις Γαλλίας καὶ Ἰταλίας νὰ συστήσουν εἰς τὰ μονοπώλιά των νὰ ἀγοράζουν ἐπίσης καπνὰ ἡ μὲν Ἰταλικὴ 1.200.000 κιλά, ἡ δὲ Γαλλικὴ 250.000 κιλῶν. Μολονότι ὅμως ἀνέλαβον τόσας μικρὰς ὑποχρεώσεις αἱ μεθ’ ὧν συνεβλήθημεν χῶραι, ἐν τούτοις ἡ Αὐστρία ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν μόνον διὰ 200.000 κιλὰ εἰσήγαγε κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος 3½ ἑκατομμύρια κιλά, ἡ Οὐγγαρία ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν διὰ τριακοσίας χιλιάδας κιλὰ εἰσήγαγε 650.000 κιλά, ἡ Τσεχοσλοβακία ἡ ὁποία ἀνέλαβε διὰ δύο ἑκατομμύρια ὑπερέβη τὰ 4 ἑκατομμύρια καὶ ἡ Ἰταλία ἔφθασεν εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν δηλαδὴ περίπου 1.200.000 κιλά. Πέραν τῶν συμβάσεων τούτων, διαπραγματευόμεθα ἤδη νέαν σύμβασιν μετὰ τῆς Οὐγγαρίας καὶ μετὰ τῆς Πολωνίας. Διεπραγματεύθημεν πέρυσι καὶ ὑπεγράψαμεν σύμβασιν καὶ μὲ τὴν Ρωσσίαν, ἀλλὰ ξεύρετε ὅτι ἡ Ρωσσία κρατεῖ εἰς χεῖρας της τὸ μονοπώλιον τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς καὶ δὲν δέχεται ἀπολύτως νὰ ἀναλάβῃ ρητὴν ὑποχρέωσιν. Ἀναθέτει μόνον εἰς τὰς ἐμπορικάς της ἀντιπροσωπείας νὰ διαθέσουν ὡρισμένον ποσὸν ρουβλίων διὰ νὰ ἀγοράζουν προϊόντα Ἑλληνικά. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι ἐλαχίστας ἔχω ἐλπίδας ὅτι θὰ ἀγοράσῃ καὶ καπνά. Ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι δι’ ἓν ἔτος ἀλλὰ τὴν ἐκάμαμε δοκιμαστικῶς, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα συμφέροντα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι ὁσάκις συζητοῦμεν συμβάσεις ἐμπορικὰς ὡς προμετωπίδα τῶν αἰτημάτων μας θέτομεν τὸν καπνὸν καὶ κατόπιν τὰ ἄλλα προϊόντα. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν συμβάσεων ἐνισχύσαμεν καὶ ἐνεθαρρύναμεν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ νὰ κάμουν ἀποστολὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ροδόπουλος, διὰ νὰ βολιδοσκοπήσουν τὰς διαφόρους ἀγοράς· αἱ ἀποστολαὶ δὲ αὐταὶ δὲν ἀπέβησαν ἄκαρποι. Πρὸ μικροῦ μᾶς ἐπεσκέφθη πολιτικὴ ἀποστολὴ τοῦ μονοπωλίου ἡ ὁποία μετέβαινεν εἰς Βουλγαρίαν μὲ πρόθεσιν, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, νὰ ἀγοράσῃ 2.000.000 ὀκάδες ὅταν ὅμως ἦλθεν εἰς Μακεδονίαν καὶ εἶδε τὰ καπνά μας ἐνεθουσιάσθη τόσον πολὺ ἀπὸ τὴν ποιότητα ὥστε περιωρίσθη νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν μόνον 400.000 ὀκάδας ἂν αἱ πληροφορίαι μας εἶναι ἀκριβεῖς. Διαπραγματευόμεθα ἀκόμη καὶ σύμβασιν μὲ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ ζητοῦμεν ὅπως ἀναλάβῃ μείζονα τῶν σημερινῶν ὑποχρεώσεων θὰ ζητήσῃ ὅμως καὶ ἀνταλλάγματα διὰ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν. Τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ ἔκαμαν ἀποστολὴν τῆς ὁποίας μάλιστα μετέσχε καὶ ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς Γαλλίαν. Ἡ ἀποστολὴ αὕτη ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ Γαλλικὸν μονοπώλιον καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι κατὰ τὸν προσεχῆ Ἰανουάριον ἀφικνεῖται πιθανῶς φιλοξενουμένη ἀπὸ τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ ἐπιτροπὴ τοῦ Γαλλικοῦ μονοπωλίου διὰ νὰ ἴδῃ τὰ καπνά μας καὶ νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν, νὰ ἀναφέρῃ δὲ κατόπιν εἰς τὴν διεύθυνσίν της ἐν Γαλλίᾳ. Τώρα μένει, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς διαφημίσεως. Ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ ἔχομεν πεῖραν ἐκ τῆς διαφημίσεως τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ, ὅτι ἡ διαφήμισις ἂν δὲν εἶναι δαπανηρὰ καὶ ἔντονος εἶναι ματαία. Χρειάζονται πολλὰ χρήματα διὰ νὰ ἔχουν αἱ διαφημίσεις ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐπωφελούμενος τῆς παρουσίας ἐδῶ Ἄγγλων φίλων μας ἐνδιαφερομένων διὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματά μας, παρεκάλεσα αὐτοὺς ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσηγηθῶσιν εἰς μίαν μεγάλην καπνικὴν ἑταιρείαν δρῶσαν ἐν Ἀγγλίᾳ μὲ κεφάλαια πεντήκοντα ἑκατομυρίων λιρῶν καὶ ἀποδίδουσαν ἐτησίως 7–8 ἑκατομμύρια λιρῶν κέρδη ὅπως ἡ ἑταιρεία αὕτη δεχθῇ νὰ υἱοθετήσῃ τὴν διάδοσιν τῶν καπνῶν ἀκριβῶς μὲ βάσιν τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ δημιουργοῦσα τύπους πολυτελείας νὰ διαφημίζῃ δὲ ταῦτα διὰ τῶν μέσων διὰ τῶν ὁποίων διαφημίζει καὶ τὰ ἴδια καπνά. Καὶ ὑπεσχέθην ὅτι θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κάμωμεν πᾶσαν δυνατὴν θυσίαν νὰ στείλωμεν τὰ καπνὰ ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην καὶ νὰ τοὺς κάμωμεν μίαν ὡρισμένην τιμήν. Οἱ φίλοι μας οὗτοι εἰσηγήθησαν πράγματι τὴν ὑπόθεσιν ἀλλὰ δυστυχῶς ἄνευ ἀποτελέσματος μέχρι τῆς ὥρας διότι εἰς τὰς 22 Φεβρουαρίου μοῦ ἔγραψε: (ἀναγινώσκει). «Εἶδον ὅλους ἐδῶ τοὺς πρωτοστατοῦντας εἰς τὰ καπνὰ ἀλλὰ μοῦ ἀπήντησαν ὅτι τὸ Βρεττανικὸν κοινὸν ἢ μᾶλλον τὸ κοινὸν τῆς Βρεττανικῆς Αὐτοκρατορίας δὲν καπνίζει Ἀνατολικὰ καπνὰ καὶ ἑπομένως κανεὶς ἀπὸ τοὺς δυναμένους νὰ διαθέσουν καπνὰ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπόθεσιν τὴν ὁποίαν μοῦ ὑπεδείξατε. Δὲν ἀπελπίζομαι ἐν τούτοις θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ θὰ σᾶς γράψω». Ἀλλὰ δὲν μοῦ ἔγραψε καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχω πολλὰς ἐλπίδας.

§187Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ προσπάθεια περὶ ἱδρύσεως γραφείων ἐναυάγησε;

§188Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐναυάγησε Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο, καὶ θὰ τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς. Ὑπῆρχεν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀρκετὰ καλὴ ἐπιχείρισις καπνῶν, ἡ ἐπιχείρισις τῶν Μουράτι ἡ ὁποία εἶχε κάμει μίαν πολὺ ἐντατικὴν διαφήμισιν καὶ ἡ ὁποία ἀπωλέσασα 100.000 λιρῶν, νομίζω ἐναυάγησε.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῦ εἶναι αὐτή;

§190Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς Ἀγγλίαν μὲ ἕδραν τὸ Μάντσεστερ.

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ὅμως.

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ἄλλος κλάδος εἰς Γερμανίαν. Ἡ ἑταιρεία ὅμως τῆς Ἀγγλίας ἐναυάγησε, διότι αἱ ἐγκαταστάσεις ἀπαιτοῦν τεράστια κεφάλαια εἰς τὴν ξένην δι’ ἔντονον διαφήμισιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτας ἐπιχειρήσεις τὸ Κράτος. Μόνον ἰδιωτικὸς ὀργανισμὸς ἐνισχυόμενος ἀπὸ τοπικὰ στοιχεῖα δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ, διότι σήμερον ὅλοι αὐτοὶ οἱ τεράστιοι καπνικοὶ ὀργανισμοὶ κυριαρχοῦν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἡ Imperial Tobaces Brilioh καὶ ἡ British American Tabaces εἶναι ὀργανισμὸς μὴ ἀνεχόμενος συναγωνισμόν· ἐὰν δὲ ἐμφανισθῇ τολμηρός τις συνθλίβεται σὰν καρύδι. Θὰ ἦτο λοιπὸν τολμηρὸν νὰ συνίστων ἐγώ, ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ ἀναμιχθῇ τὸ Κράτος εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐπιχειρήσεις. Αὐτὸ εἶναι ἔργον ἰδιωτικὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δώσῃ πᾶσαν δυνατὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ν’ ἀναμιχθῇ τὸ Κράτος. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι βουλευταί, τὰ στοιχειώδη μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνεξαρτήτως τῶν συστάσεων αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐγένοντο ἀπὸ τὴν καπνικὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὰ ἐσκέφθημεν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν καὶ δὲν ἠδιαφορήσαμεν νομίζω. Τώρα, ἂς ἔλθω εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν καπνῶν μας. Ἡ ἐσοδεία μας εἶναι κατὰ 40% μεγαλειτέρα τῆς περυσινῆς. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς θλιβερὸν διὰ νὰ ὀλοφυρώμεθα καὶ νὰ λυπούμεθα διὰ τὴν ὑπερπαραγωγὴν αὐτήν. Ἐγὼ τὸ θεωρῶ ὡς ἐξαισίως εὐνοϊκόν, ὡς τὸ θαυμασιώτερον τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, διότι αὐτὸ ζητοῦμεν ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, νὰ αὐξήσωμεν δηλαδὴ τὴν γεωργικήν μας παραγωγήν. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ἅμα τὸ ἐπιτυγχάνομεν ἀρχίζομεν νὰ κλαίωμεν διότι ἔχομεν κρίσιν! Καὶ διατὶ ἔχομεν κρίσιν; Διότι πρὶν ἀκόμη τὰ καπνὰ στεγνώσουν ἔπρεπε νὰ ἐμφανισθοῦν οἱ ἔμποροι νὰ τὰ ἀγοράσουν καὶ εἰς τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν θέλει ἡ καπνοπαραγωγή. Ἐφέτος ἔχομεν 30 ἑκατομμύρια κιλὰ παραπάνω. Μᾶς πληρώνουν, λέγουν, οἱ καπνοπαραγωγοί, ὀλιγώτερα ἀπὸ πέρυσι. Καὶ βέβαια πληρώνουν ὀλιγώτερα, διότι καὶ οἱ ἔμποροι καὶ οἱ καταναλωταὶ δὲν εἶναι ἠλίθιοι. Ἔμαθαν ὅτι ἐφέτος ἔγιναν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν περισσότερα καπνὰ ἀπὸ πέρυσι, διότι πέρυσι ἦτο παραγωγὴ 110 ἑκατομμυρίων κιλῶν Ἀνατολικῶν καπνῶν καὶ ἐφέτος εἶναι 145 ἑκατομμυρίων καὶ θέλουν νὰ κερδίσουν. Εἶναι δὲ φυσικὸν νὰ κερδίζουν διότι τὰ καπνὰ ἀγοράζονται ἐπὶ κερδοσκοπίᾳ, διότι δὲν καταναλίσκονται ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀλλὰ πρέπει νὰ παρέλθῃ μακρὸς χρόνος πρὶν ἢ καταναλωθοῦν. Μᾶς ἐπληροφόρησεν δὲ σήμερον ὁ συνάδελφος κ. Μπακάλμπασης, ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη καπνὰ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1924.

§193Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι ἡ ἰδία ἔκτασις καλλιεργείας;

§194Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπα εἶναι μεγαλειτέρα ἢ κατὰ στρέμμα, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἀπόδοσις μεγαλειτέρα. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης εἶπε προχθὲς ὅτι ἡ παραγωγή μας εἶναι τὸ ⅓ τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς. Θὰ ἔκαμε λάθος διότι εἶναι τὸ 4% τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς. Ἴσως ἐννόει τὸ ⅓ τῶν Ἀνατολικῶν καπνῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι ἐσφαλμένον διότι ἡμεῖς ἔχομεν 77 ἑκατομμύρια κιλὰ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἐνῷ εἶναι 68 ἑκατομ. τῶν δύο ἄλλων ἡνωμένων Κρατῶν. Ἑπομένως ἔχομεν ὑπερβῆ τὰς δύο ἄλλας χώρας ἡνωμένας. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν παγκόσμιον παραγωγήν, εἴμεθα ἕνα πολλοστημόριον τῆς παγκοσμίου παραγωγῆς καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ αὐτοῦ. Ἡ μόνη συζήτησις ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο εἶναι ἡ περὶ τῶν Ἀνατολικῶν καπνῶν· ἀλλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ αὐτῶν δὲν ἐμφανίζει ὑπερπαραγωγὴν διότι πρὸ διετίας εἴχομεν παραγωγὴν 133.000.000 ἐνῷ σήμερον ὑπολογίζομεν παραγωγὴν 145 ἑκατομ. δηλαδὴ ἔχομεν πιθανὸν πλεόνασμα 10%, καὶ αὐτὸ δὲν δύναται νὰ μᾶς ὠθήσῃ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ λέγωμεν ποτὲ ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν παραγωγήν μας. Δυστυχῶς ὅμως ὁ καπνικὸς κόσμος δυσφορεῖ, διότι πέρυσι ἕνεκα τῆς μικρᾶς ἐσοδείας καὶ τῆς ἐξαιρετικῆς ποιότητος τῶν καπνῶν κατωρθώθη νὰ πωλήσῃ ὅλην τὴν ἐσοδείαν σχεδὸν εἰς 2 μῆνας μὲ καλὰς τιμάς. Ἐφέτος δὲν βλέπουν τὸν καπνέμπορον ἐρχόμενον ν’ ἀγοράσῃ καὶ ἀρχίζουν νὰ δυσφοροῦν καὶ δικαίως δυσφοροῦν. Τώρα ἡ δυσφορία αὐτὴ πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε, ὅπως ἐδιάβασα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς κάποιαν ἐφημερίδα, νὰ γίνῃ εἰς τὴν Αἰκατερίνην ἔνοπλον συλλαλητήριον κατὰ τῶν ἐμπόρων διότι δὲν ἀγοράζουν τὰ καπνά; Ὁμολογῶ ὅτι ἡ εἴδησις αὕτη μ’ ἔκαμε νὰ πιστεύσω ὅτι οἱ Ρωμηοὶ δὲν εἴμεθα καὶ τόσον ἔξυπνοι, ὅσον φανταζόμεθα ὅτι εἴμεθα. Ἐνῷ ζητοῦμεν ἀγοραστὰς τῶν καπνῶν μας καὶ προσπαθοῦμεν παντὶ σθένει, καὶ μετεβάλλομεν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς Commis voyageur καὶ ἐγύριζεν ἀπὸ πρωτεύουσαν εἰς πρωτεύουσαν διὰ νὰ μᾶς φέρῃ ἀγοραστὰς καπνοῦ, ἡμεῖς ἀπειλοῦμεν ἔνοπλα συλλαλητήρια κατὰ τῶν ἐμπόρων καπνοῦ! Σᾶς βεβαιῶ, ὅταν ἀνέγνωσα τὴν εἴδησιν ᾐσθάνθην ἀποτροπιασμὸν, διότι ἂν περιήρχετο εἰς γνῶσιν τῶν μονοπωλίων τῆς Αὐστρίας, Οὐγγαρίας καὶ Ἰταλίας, ποὺ ζητοῦμεν νὰ μᾶς ἀγοράσουν καπνά, θὰ σηκωθοῦν νὰ φύγουν, διότι θὰ εἴπουν καθ’ ἑαυτοὺς ὅτι εἴμεθα ἄγριοι ἀφοῦ θέλομεν μὲ τὸ τουφέκι νὰ τοὺς κάμωμεν ν’ ἀγοράσουν καπνά.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔνοπλον συλλαλητήριον τὸ ἔκαμαν διὰ νὰ ἀναγκάσουν τοὺς ἐμπόρους νὰ ἔλθουν!

§196Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι τελευταίως τὰ ἔχομεν λίγο χαμένα· κρίσις ἀπὸ δῶ κρίσις ἀπὸ κεῖ, πεῖνα ἀπὸ δῶ πεῖνα ἀπὸ κεῖ, τὰ ἀκούει ὁ κόσμος ἔξω, τὰ πιστεύει καὶ κουμπώνεται· καὶ ὅταν ὁ κόσμος κουμπωθῇ θὰ ἔλθῃ πραγματικὴ κρίσις, διότι σήμερον ὅλοι οἱ λαοὶ ἐξαρτῶνται ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλον, καὶ ὁ κόσμος καὶ ἡ σφαῖρα ἔγινε τόσο μικρὰ μὲ τὰ ἀεροπλάνα καὶ μὲ τὸν ἀσύρματον ὥστε, καὶ ὅ,τι λέγομεν μέσα εἰς τὸ σπίτι μας δύναται νὰ ἀκουσθῇ καὶ παρέξω ὅπως ἀκοῦμε μέσα στὴν κάμαρά μας τὴν ὄπερα τῆς Βουδαπέστης καὶ τῆς Βιέννης. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Σερρῶν κ. Ἀνθρακόπουλον καὶ ἔλεγε προχθές, μὲ τὴν συγκίνησιν ποὺ τὸν διακρίνει: «πεινᾷ, κ. Πρόεδρε, ὁ λαὸς τῶν Σερρῶν καὶ ὁ καπνοπαραγωγός». Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἐὰν πεινᾷ ὁ λαὸς τῶν Σερρῶν, οἱ ἀριθμοὶ ὅμως λέγουν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ του λαμβανόμενος περνᾷ σήμερον καλλίτερα, ἀφ’ ὅ,τι περνοῦσε τὸ 1914. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ περιεχόμενον πίνακος τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα εἰσηγάγομεν κατὰ τὸ 1914 καὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ποὺ εἰσηγάγομεν ἐφέτος, διὰ νὰ ἴδητε πῶς περνᾷ ἀπὸ ἀπόψεως διαίτης ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Καὶ ἐν πρώτοις ἔχομεν τὰ κτηνοτροφικὰ εἴδη τῶν ὁποίων ἡ εἰσαγωγὴ εἶναι μεγάλη πιθανὸν ὅμως τοῦτο νὰ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον ἠλαττώθη ἡ κτηνοτροφία καὶ τώρα ἔρχονται ἄλλα εἴδη, ὅπως π. χ. τὸ τσάϊ. Θὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. βουλευτὴς Σερρῶν, ὅτι τσάϊ δὲν πίνει ὁ λαὸς τῶν Σερρῶν. Τὸ τσάϊ λοιπὸν ἀπὸ 0,05 τὸ 1914 ἔφθασε τὸ 1929 εἰς 0,47. Ἡ ζάκχαρις, ἡ ὁποία πιστεύω καταναλίσκεται καὶ εἰς τὰς Σέρρας, ἀναλογεῖ εἰς 6 κιλὰ κατὰ κεφαλὴν τὸ 1914, ἀναλογεῖ εἰς ἐννέα κιλὰ τὸ 1929 τὸ ρίζι 2.92 τὸ 1914, 3.89 τὸ 1929· τὸ βούτυρο τὸ 1914, 0.85 κατὰ καφαλὴν τὸ 1927. Ἡ μαργαρίνη 0.07 τὸ 1914, 0,43 τὸ 1929 τὰ αὐγὰ 0.91 τὸ 1914, 0,446 τὸ 1929. Ἂς ἴδωμεν καὶ πτωχότερα εἴδη. Ρέγγες 0,324 τὸ 1914. 0,392 τὸ 1929. Ψάρια 0,370 τὸ 1914, 0,500 τὸ 192. Μπακαλιάρος 1.225 τὸ 1914, 1.254 τὸ 1929. Τὸ ψωμὶ ἦτο 42 κιλὰ, τώρα 76· ὄσπρια 0,268 τὸ 1914 0,392 τὸ 1920. Δὲν νομίζω πὼς πεινᾶ κανείς, κύριοι. Βέβαια ἐπτωχύναμεν διότι ἐχάσαμεν κατὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ κατὰ τὸν πόλεμον ἐξωδεύσαμεν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων. Ὅσοι ἐζήσατε ἔξω γνωρίζετε ὅτι καὶ εἰς τὰς θεωρουμένας πλουσίας χώρας ὑπάρχει μεγάλη ἀθλιότης καὶ πεῖνα. Εἶδα μὲ τὰ μάτια μου κάτω ἀπὸ τὰ γεφύρια τῶν σιδηροδρόμων τῆς Ἀγγλίας ἑκατοντάδας ἀνθρώπων κοιμωμένων ἐλλείψει στέγης. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν πλουσίους οἱ ὁποῖοι μετροῦνται κατά τινας δεκάδας, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὴν ἀθλιότητα καὶ τὴν φτώχεια ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς πλουσίας λεγομένας χώρας, διότι εἴμεθα νέον Κράτος. Ἡμεῖς μὲ τὸ αἴσθημα τῆς νοικοκυρωσύνης καὶ τῆς οἰκογενειακῆς ἀλληλεγγύης δὲν ἀφίνωμεν κανένα νὰ πεινάσῃ. Τώρα, κύριοι, ἂς ἴδωμεν: τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ὁπλίσῃ τὸν καπνοπαραγωγὸν κατὰ τῆς πιέσεως τοῦ καπνεμπόρου; Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ διαμφισβητήσω τὴν ὕπαρξιν τοῦ λεγομένου τράστ. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τὴν προσωπικήν μου γνώμην. Δὲν πιστεύω τίποτε ἀπὸ ὅσα λέγονται. Πρῶτον, διότι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἀνίκανοι νὰ συμφωνήσουν μεταξύ των.

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν Ἑλλήνων.

§198Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Περὶ τῶν ξένων; Ἂν πρόκειται νὰ μοῦ πῆτε διὰ τὰ μονοπώλια, δὲν φαντάζομαι ὅτι τὸ Αὐστριακὸν μονοπώλιον ἢ τὸ Ἰταλικὸν ἢ τὸ Οὑγγρικὸν μονοπώλιον ἔκαμαν συνεννοήσεις διὰ νὰ ἀδικήσουν τὸν Ἕλληνα παραγωγόν. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ μία σιωπηρὰ συμφωνία προκύψασα ἀπὸ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων. Καὶ ἡ φύσις τῶν πραγμάτων εἶναι ὅτι προσδοκᾶται μία μεγάλη ἐσοδεία καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ βιάζεται κανεὶς νὰ ἀγοράσῃ. Τὰ πράγματα λέγουν ὅτι ἔχομεν κακὰς ποιότητας, καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ ἔμποροι βαδίζουν μετὰ δισταγμοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ πηγαίνω καὶ μακρύτερα. Δέχομαι ὅτι ὑπάρχει τράστ. Τὸ ἀνεκοίνωσεν καὶ εἰς ἐμὲ ὡς βέβαιον ἕνας καπνέμπορος ἐκ Σερρῶν ὅστις μὲ ἐπεσκέφθη χθὲς συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν γερουσιαστὴν κ. Πάλλην. Τί δυνάμεθα νὰ πράξωμεν; Νὰ ὁπλίσωμεν τὸν παραγωγὸν διὰ νὰ ἀναμείνῃ τὴν εὔθετον στιγμήν. Πῶς τὸν ὡπλίσαμεν δέ; Σᾶς ἔδωκε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀριθμοὺς περὶ τῶν πλασματικῶν δανείων· ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω νεωτέρους ἀριθμοὺς ἐξικνουμένους μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου. Λοιπὸν πέρυσι μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου εἶχον δοθῆ δάνεια πλασματικὰ 217 ἑκατομμύρια. Ἐφέτος κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον ἐδόθησαν δάνεια 365 ἑκατομμύρια. Δηλαδὴ 150 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον, ἤτοι 74% παρὰ πάνω ἀπὸ πέρυσι. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ὅταν ἡ ἐσοδεία μας εἶναι μόνον κατὰ 4% ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν περισυνὴν καὶ ἡμεῖς ἐδώσαμεν 74% περισσότερα πλασματικὰ δάνεια ἐφέτος εἴμεθα δὲ διατεθειμένοι νὰ ἐξασκήσωμεν πᾶσαν δυνατὴν πίεσιν ἐπὶ τῶν πιστωτικῶν μας ἱδρυμάτων διὰ νὰ δώσουν καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια, σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἰσχυρίζωνται οἱ παραγωγοὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ καὶ ὅτι δὲν ἔκαμεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ κάμῃ διὰ νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ εἰς ἕνα ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξάγουν ἐναντίον τοῦ τυχὸν συνησπισμένου ἐμπορίου; Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω εἶναι ὅτι αἱ ἀγοραπωλησίαι καπνῶν ἤρχισαν ἤδη. Ἐκ δελτίου τὸ ὁποῖον μοῦ ἐστάλη ἀπὸ τὴν καπνεμπορικὴν ὁμοσπονδίαν, ἔχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: Ὅτι εἰς τὴν νῆσον Σάμον τὰ ¾ τῆς ἐσοδείας ἐπωλήθησαν. (ἀναγινώσκει δελτίον πωλήσεως). Ἡ κίνησις ἡ ἀγοραστικὴ εἶμαι πεπεισμένος θὰ ἐξακολουθήσῃ, ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο καὶ θὰ τὸ γνωρίζετε ὅσοι εἶσθε ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην: Μοῦ εἶπον ὅτι «ἡ ἀγορὰ τῶν καπνῶν θὰ ἀρχίσῃ ὅταν ἀρχίσῃ νὰ φυσάῃ ὁ Βαρδάρης». Ἠρώτησα: Τὶ σημαίνει αὐτό; Ἐφόσον ὑπάρχει ὑγρασία μοῦ εἶπον, ἐπειδὴ ὁ καπνὸς εἶναι προϊὸν ὑγροσκοπικὸν δὲν τολμοῦν οἱ ἔμποροι νὰ ἀγοράσουν, διότι φοβοῦνται μήπως εὐρωτιάσουν τὰ καπνά. Ἅμα ὅμως φυσήξῃ ὁ βορρᾶς, ἀμέσως θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀγοραστικὴ κίνησις.

§199Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ κρυώσῃ ὁ καιρός. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὴν Τουρκίαν ἔχουσι πωληθῆ μέχρι τῆς στιγμῆς 38 ἑκατομμύρια.

§200Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπαντήσω εἰς σημεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα ἔθιξαν οἱ διάφοροι συνάδελφοι. Ὁ πρῶτος ἀγορεύσας ὡμίλησε περὶ καπνοσπόρου. Γνωστὸν ὅτι τελευταίως ἐκυρώσαμεν μίαν σύμβασιν γενομένην ἐπὶ δικτατορίας, δυνάμει τῆς ὁποίας μία ἑταιρεία ἀνελάμβανε νὰ ἐγκαταστήσῃ ἴδιον ἐργοστάσιον πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῶν καπνοσπόρων. Ἡ σύμβασις ὁρίζει ὅτι μετὰ διετίαν θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις. Ἐν τούτοις ἡ ἑταιρεία προέβη εἰς δήλωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅτι εἶναι ἀπὸ τοῦδε ἕτοιμον τὸ ἐργοστάσιον νὰ ἀγοράσῃ καπνόσπορον. Συνῆλθε δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῆς συμβάσεως ὁριζομένη ἐπιτροπὴ καὶ καθώρισε τὴν τιμὴν τοῦ καπνοσπόρου εἰς 8 δραχμὰς καὶ 8 λεπτά. Αὐτὰ πρὸς γνῶσιν τοῦ κ. Βουτυρᾶ, ὁ ὁποῖος ἔθιξε τὸ ζήτημα. Νομίζω ὅτι ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Χρηστομᾶνος περὶ καπνοσπόρου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ ρυθμίσεως τῶν δικαιοπραξιῶν καπνοῦ, τὸ νομοσχέδιον εἶχε σταλῆ ἀπὸ πέρυσι, ἀπὸ μηνῶν, εἰς τὴν νομοπαρασκευαστικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διότι θίγει ζητήματα ἀστικοῦ δικαίου καὶ ἔπρεπε νὰ ἐναρμονισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρὸς τὴν ἀστικήν μας νομοθεσίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔφθασε παρὰ μόνον μέχρι τοῦ 5ου ἄρθρου, ἠναγκάσθην δὲ διὰ τοῦτο νὰ τὸ ἀποσύρω καὶ ἐλπίζω ὅτι αὔριον θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὸ κηρύξωμεν κατεπεῖγον διὰ νὰ ψηφισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸ παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Ροδόπης, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὰ καπνά μας εἶναι ἄγνωστα. Δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄγνωστα τὰ καπνά, ὅταν ὅλην μας τὴν ἐσοδείαν τὴν ἐξωδεύσαμεν ἐφέτος καὶ ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι ἡ ἐξαγωγή μας ηὔξησε κατὰ 7 ἑκατομμύρια κιλά. Ἐνῷ πέρυσι εἴχομεν ἐξαγωγὴν περὶ τὰ 30 ἑκατομμύρια κιλά, ἡ ἐξαγωγή μας μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἀνῆλθεν εἰς 37 ἑκατομμύρια κιλὰ ἐξηγάγομεν δηλαδὴ ἑπτὰ χιλιάδας τόνους παρὰ πάνω. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπόν, νὰ εἶναι ἄγνωστα τὰ καπνά μας. Τοὐναντίον, ἀπὸ τὰ ἄλλα ἀνατολικὰ καπνὰ τὰ πληρώνουν πολὺ ἀκριβώτερα. Ἴσως θὰ ἐννοεῖτε ὅτι δὲν κάμνομεν διαφήμισιν; Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι ἡ διαφήμισις θέλει ἑκατομμύρια λιρῶν ἂν θέλετε νὰ εἶναι ἀποτελεσματική. Σήμερον μία σελὶς τοῦ «Ἡμερησίου Ταχυδρόμου», ἡ ὁποία ἐπληρώνετο ἄλλοτε 50 λίρες, κοστίζει χιλίας λίρας καὶ διὰ μίαν μόνον φοράν.

§201Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ φαντάζομαι ὅτι γνωρίζετε καλὰ ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ σᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον διότι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ καπνά μας δὲν εἶναι γνωστὰ παρὰ ὡς Τουρκικὰ καπνά. Τελευταίως παρετηρήθη μία τάσις ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρίας ὅπως παρουσιάζῃ τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ ὡς Μακεδονικὰ καπνά. Μακεδονικὰ δὲ καπνὰ παρουσιάζει καὶ τὰ Βουλγαρικὰ καπνά. Ἐπομένως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει μία τοιαύτη τάσις καὶ προσπάθεια ὅπως ἐκμεταλλευθῶσιν οἱ ἄλλοι συναγωνισταὶ πρὸ παντὸς αὐτὰ τὰ εὐγενῆ καπνά, τὰ Ἑλληνικά, πρέπει τὸ ζήτημα νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ εἴδατε μὲ τὶ θερμὸν ἐνδιαφέρον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν ἀπέστειλε μερικὰς ἐπιστολὰς εἰς μερικοὺς καπνοβιομηχάνους οἱ ὁποῖοι προσεπάθουν τέλος πάντων νὰ διαφημίσουν τὸ Ἑλληνικὸν σιγαρέττον.

§202Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Πρὸ τῆς Βουλῆς ὅμως ἤχθη τὸ ζήτημα τῆς ἀγορᾶς τῶν σάπιων καπνῶν. Δὲν ἐπεδοκίμασαν ὅμως τὴν πρότασιν παρὰ μόνον 2 βουλευταὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης καὶ ὁ κ. Βουτυρᾶς. Θὰ σᾶς πῶ τὶ μοῦ εἶπαν διὰ νὰ μὲ πείσουν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἀγορᾶς καὶ τοῦ καψίματος: μοῦ εἶπαν ὅτι οἱ παραγωγοὶ εἶναι ἀδαεῖς καὶ δὲν γνωρίζουν νὰ συντηρήσουν τὴν ποιότητα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀδαῶν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι πονηροὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὅτι μποροῦν νὰ γελάσουν τὸν ἔμπορον ἀναμιγνύοντες γερὰ καὶ σάπια. Τρίτον ἐπιχείρημα διὰ νὰ μὲ πείσουν, ἦτο ὅτι ὑπάρχουν ἔμποροι ἐπιδιώκοντες νὰ τὰ ἀγοράσουν διὰ νὰ γελάσουν μὲ αὐτὰ τοὺς ἐξαγωγεῖς καπνεμπόρους. Μοῦ εἶπαν καὶ κἄτι ἄλλο τὸ ὁποῖον προτιμῶ νὰ μὴ σᾶς τὸ εἰπῶ. Ἀπήντησα ὅτι εἶμαι ἀνίκανος νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζερβὸς ὑπεστήριξα ἄλλοτε τήν κρατικὴν ἐπέμβασιν ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ὁμοίου ζητήματος, τοῦ σταφιδικοῦ. Κύριοι, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Μᾶς ἔλεγον οἱ σταφιδοπαραγωγοί: Ἄν μπορούσαμε μοναχοί μας νὰ συνεννοηθοῦμε, θὰ ἐπαίρναμε τὸ μισό μας προϊὸν νὰ τὸ ρίξωμε εἰς τὴν θάλασσαν διὰ νὰ σώσωμεν τὸ ἄλλο μισό. Δὲν μποροῦμε ὅμως νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦμεν ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος νὰ μᾶς βοηθήσῃ διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν. Ἐπίσης ἔλεγον: δὲν μποροῦμε νὰ ξερριζώσωμεν τὴν ἄμπελον, διότι ἡ ἄμπελος εἶναι σὰν τὸ σπῆτι, δὲν τὸ κατεδαφίζει οὔτε τὸ καίει ἐὰν δὲν δύναται νὰ τὸ ἐνοικιάσῃ. Ἡ σταφιδάμπελος θέλει 7 χρόνια ν’ ἀποδώσῃ εἰσόδημα καὶ κοστίζει καὶ 1000 δραχμὰς χρυσᾶς τὸ στρέμμα. Ὑπεστηρίξαμεν τὴν παρακράτησιν τῆς σταφίδος τὴν ἐφηρμώσαμεν, καὶ καυχώμεθα ὅτι ἐσώσαμεν τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα ἡ ἀγορὰ σάπιων καπνῶν. Δὲν μπορῶ ἐγὼ ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀγορᾶς διὰ κάθε προϊὸν ποὺ παθαίνει ἀπὸ μίαν οἱανδήποτε θεομηνίαν ἢ ἀπὸ ὑπερπαραγωγὴν καὶ δὲν εὑρίσκει ἀγοραστὰς μὲ τιμὴν ἱκανοποιητικὴν διὰ τὸν παραγωγόν. Τὸ ἐδήλωσα αὐτὸ σαφῶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν παραγωγῶν. Τότε, μοῦ εἶπαν, νὰ μὴ τὸ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ τὸ κάμουν τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ. Τὸ ποσὸν περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται δὲν ὑπερβαίνει τὰ 2 ἑκατομμύρια. Ἰδίως εἰς τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν. Τότε εἶπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: ἐὰν πρόκειται περὶ 2.000.000 ὀκάδων καὶ ἐν τῷ συνόλῳ ἀξίας 10–15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, μποροῦμε νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ καὶ νὰ τοὺς ποῦμε: «κύριοι, σᾶς χρεωστᾶμε ἢ μᾶλλον διαθέτομεν ὑπὲρ τῆς καπνοπαραγωγῆς τὸ ποσοστὸν τῶν 2% τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν μὲν θὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅμως διὰ τῆς ἵδρυσιν ἀποθηκῶν. Εἶσθε ἁρμόδιοι νὰ κρίνεται ἂν θὰ τὰ ἀφήσετε διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθησαν ἢ θὰ τὰ διαθέσητε διὰ μίαν ἐπείγουσαν ἀνάγκην, διὰ μίαν ἔκτακτον περίστασιν, μέρος ἐξ αὐτῶν μὴ δυνάμενον νὰ ὑπερβῇ τὰ 10 ἑκατομμύρια τὸ πολὺ 15 ἑκατομμύρια, νὰ τὰ διαθέσετε δηλαδὴ διὰ τὴν ἐξαγορὰν σεσηπότων καὶ εὐρωτιότων καπνῶν ἂν αὐτὰ τὰ καπνὰ πρόκειται, ὅπως ἰσχυρίζεσθε νὰ καταστρέψουν τὴν ὑπόλοιπον καλὴν ποιότητα τῆς περιφερείας καὶ ταυτοχρόνως δυσφημίσουν τὸ προϊὸν, ὑποβιβάσουν τὴν τιμήν του καὶ ζημιώσουν τὸ Κράτος, διότι ὁ φόρος ποὺ θὰ εἰσπράξῃ ἐπὶ μικροτέρας ἀγοραίας ἀξίας θὰ εἶναι μικρότερος». Αὐτὴν τὴν εἰσήγησιν ἀνέλαβα νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι συζητήσιμος ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ μελετηθῇ κατὰ πόσον εἶναι ἐφαρμόσιμος διότι μένει καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ δηλαδὴ πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ καὶ πόθεν θὰ ἀγορασθοῦν αὐτὰ τὰ σάπια· θ’ ἀγορασθοῦν ἀπὸ πάσας τὰς καπνοπαραγωγοὺς περιφερείας ἢ μόνον ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ γραφείου προστασίας καπνοῦ Θεσσαλονίκης; Πότε θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀγορὰ καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ. Ἂν νομίζουν ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀγορὰ ἂς τὴν κάμουν. Διότι σημειώσατε ὅτι κερδοσκοποῦν καὶ οἱ ἔμποροι ἐκ τοῦ ἐνδεχομένου τῶν ἀγορῶν αὐτῶν τῶν σεσηπότων. Πιθανὸν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς νὰ συνετέλεσε εἰς τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν. Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ὀλίγον τοῦτο ποσὸν τῶν σάπιων καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ κατὰ τρόπον ἐφαρμόσιμον, εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν· Τελευτῶν, κύριοι, ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους διὰ τὰς ὄντως φωτεινὰς αὐτῶν ἀγορεύσεις νὰ ἐξάρω δέ, κυρίως ἓν σημεῖον: ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ συζήτησις, συζήτησις πολιτική. Ἔκαμε τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος καὶ ὀφείλω νὰ τὸν συγχαρώ, διότι ἀποδεικνύει τοῦτο προβιβασμὸν τῶν κοινοβουλευτικῶν μας ἠθῶν. Πρέπει νὰ συνηθίσωμεν τὰ μεγάλα ἐθνικά μας προβλήματα νὰ τὰ συζητῶμεν ὄχι ὑπὸ τὸ πρῖσμα τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος εἴτε τῆς πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ μόνον τοῦ καθολικοῦ συμφέροντος, διότι τότε μόνον τὸ νοσοῦν κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα θὰ ἐξαρθῇ εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξαρθῇ.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ὁ συνάδελφός μου δὲν συνεφώνησε μαζί μου ἐπὶ τῆς χρησιμότητος τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων πλήττεται ἡ τοκογλυφία· ὁμιλεῖ ὡς θεωρητικός. Ἐγὼ ὡμίλησα ὡς πρακτικὸς ἄνθρωπος καὶ τὸν βεβαιῶ, ὅτι εἰς τὰ 1898 κατωρθώσαμε διὰ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου νὰ κάμωμεν μίαν ἐκκαθάρισιν τῶν παλαιῶν χρεῶν ἡ ὁποία ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον ὡς καλῶς γενομένη καὶ ἡ ὁποία πραγματικῶς ὠφέλησε πολὺ τὴν Κρήτην. Νομίζω καὶ τώρα ὅτι μπορεῖ ὁ νόμος—θὰ μελετηθῇ βεβαίως τὸ ζήτημα—νὰ εἰσαχθῇ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι. Εἶμαι σύμφωνος ἐντελῶς μὲ ὅσα εἶπεν Μόνον τὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου δὲν τὴν βλέπω τόσον φωτεινὴν ὅσον τὴν βλέπει ἐκεῖνος.

§204Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν πεινοῦμεν.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μερικοὶ πεινοῦν. Δὲν εἶναι πολλοί, ἀλλὰ μερικοὶ πεινοῦν Ὁπωσδήποτε εἶμαι σύμφωνος μαζί του ὅτι ἀντὶ νὰ κλαιώμεθα ἐφέτος διότι παρηγάγομεν 40% πάρα πάνω, πρέπει νὰ κάμωμεν τὸν σταυρόν μας ὅτι ἡ παραγωγή μας ἦτο ἀνωτέρα. Ἐγὼ ὑπεσχέθην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὅτι μέσα σὲ 4 χρόνια θὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσει πλήρως τὸν ἄρτον του, διότι θὰ ἔχῃ αὐξήσει κατὰ πολὺ ἡ παραγωγή. Ἤδη τὸν πρῶτον χρόνον μᾶς ἔρχεται 40% αὔξησις τοῦ καπνοῦ. Εἶμαι σύμφωνος κατὰ τοῦτο μὲ τὸν συνάδελφόν μου. Τὸ θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι ψυχολογημένον νὰ φωνάζωμεν ὅτι ἡ παραγωγή μας εἶναι τοιαύτη ὥστε θὰ καταστραφῶμεν. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν θὰ καταστραφῶμεν καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ πωληθοῦν πάρα κάτω, διότι θὰ ἀποδώσῃ μεγαλείτερον μέρος ἀπὸ ὅ,τι ἀπέδωσεν ἡ περισυνὴ παραγωγή. Ἀλλὰ σήμερον μᾶς ἀπασχολοῦν τὰ ἐπείγοντα μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν. Ἓν μέτρον εἶναι καὶ ἡ ἀγορὰ τοῦ καπνοῦ. Ὁ κ. Βουρλούμης σᾶς εἶπεν πῶς θὰ ἀπεδέχετο ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτήν. Ὑπάρχει ἓν ποσὸν 40.000.000 τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὴν τὴν 7ην Ἀπριλίου. Εἴμεθα διατεθειμένοι ἀπὸ τοῦδε νὰ προεξοφλήσωμεν καὶ νὰ δώσωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ ἀρκεῖ νὰ εὕρουν ἕνα τρόπον πῶς θὰ δαπανηθῶσιν αὐτά. Ἀλλὰ πιστεύω ὅτι — καὶ ὅλοι θὰ τὸ ἀναγνωρίσετε — τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ μπῇ σ’ αὐτὸν τὸν δρόμον. Τώρα τὶ μᾶς μένει ἄλλο ἐπεῖγον μέτρον; Εἶναι ὁ κανονισμὸς τῶν παραγωγικῶν δανείων διὰ νὰ μὴ πέσουν οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἰς τὰ νύχια τοῦ ἀγοραστοῦ τῶν καπνῶν. Ὅπως σᾶς ἐδήλωσεν ὁ κ. Βουρλούμης τὰ ποσὰ τῶν πλασματικῶν δανείων τὰ ὁποῖα διετέθησαν ὑπὲρ τῆς καπνοπαραγωγῆς εἶναι πολὺ μεγαλείταρα ἀπὸ πέρυσι. Ἀλλὰ δὲν σκοπεύομεν νὰ σταματήσωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡ κυβέρνησις ἐκ τῶν νέων κεφαλαίων τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγροτικῆς ἔδωσεν ἤδη τὰ 450.000.000, τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν καλυμμάτων, ἔδωσε καὶ τὰ 250.000.000, εἰς μετρητὰ καὶ ἔδωσε καὶ ἄλλα 200.000.000 ἐπιτυχοῦσα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως πλὴν τῶν 600.000.000 τῶν πιστώσεών της δώσῃ καὶ ἄλλα 200.000.000, τῶν ὁποίων ὁ τόκος θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὥστε τὰ 450.000.000 δὲν κοστίζουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τίποτε. Ἐκ τοῦ λοιποῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ τὰ οὐσιαστικὰ κεφάλαια τῆς Τραπέζης μένουν τὰ 500.000.000 τοῦ παραγωγικοῦ δανείου καὶ τὰ 40.000.000 τὰ προερχόμενα ἐκ τοῦ κέρδους τῆς ἐκδόσεως τῶν μετοχῶν τῆς Τραπέζης. Ὅπως ξέρετε, τὸ παραγωγικὸν δάνειον ἐπραγματοποιήθη κατὰ τὸ ἥμισυ μέχρι 250.000.000· ἐὰν διαθέσωμεν καὶ τὰ 40.000.000 τοῦ κέρδους ἐκ τῶν μετοχῶν τῆς Ἐκδοτικῆς, ἔχομεν 290.000.000, ἂς ποῦμε 300.000.000 νὰ διαθέσωμεν ἀκόμη. Διεθέσαμεν ἤδη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διότι δυστυχῶς ἡ Ἀγροτικὴ δὲν ἤρχισε ἀκόμη τὴν λειτουργίαν της, θὰ σᾶς ὁμιλήσω δὲ ἀμέσως περὶ τῆς Ἀγροτικῆς. Ἐδηλώσαμεν ὅτι θέτομεν εἰς τὴν διάθεσίν της ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 290 ἑκατομμυρίων διὰ νὰ αὐξήσῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας τὰ πλασματικὰ δάνεια πρὸς τοὺς παραγωγοὺς τοῦ καπνοῦ, ὥστε νὰ μπορέσωμεν νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν νὰ μὴ πέσουν θύματα τῆς πιέσεως τῶν χρηματικῶν ἀναγκῶν. Καθ’ ἃς ἔλαβα πληροφορίας, τὰ δοθέντα πλασματικὰ δάνεια ἀντιπροσωπεύουν κατὰ περιφερείας τὰ 35–45% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν καπνῶν. Διετέθησαν ἐφέτος 365 ἑκατομμύρια πλασματικὰ δάνεια, ἀλλὰ μέσα εἰς τὰ πλασματικὰ δάνεια αὐτὰ εἶναι καὶ τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν. Τὶ ἀκριβῶς ἀντιπροσωπεύουν αὐτὰ δὲν ξέρω. Ἂς εἴπωμεν τὸ ἥμισυ, ἂς εἴπωμεν καὶ ὀλιγώτερον, ἐφέτος διὰ πλασματικὰ δάνεια διετέθησαν 180–200 ἑκατομμύρια πλὴν τῆς ἐξοφλήσεως τῶν καλλιεργητῶν. Ὁπωσδήποτε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνοίγουμε πίστωσιν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ αὔριον πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν 290 ἑκατομμύρια διὰ νὰ δώσωμεν καὶ νέα πλασματικὰ δάνεια νομίζω ὅτι κάνουμε πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ μπορέσωμε νὰ ἐπικουρήσωμεν τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἐκινδύνευε ἄνευ τῆς ἐπικουρίας αὐτῆς νὰ ἀναγκασθῇ νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του εἰς κατωτέρας παρ’ ὅ,τι πρέπει τιμάς. Ταῦτα κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, δι’ ἣν εἶχον καὶ ἐγὼ ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Τώρα ἔρχομαι νὰ σᾶς εἰσηγηθῶ τὴν ἀποδοχὴν σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται σύμβασις τροποποιήσεως ἔν τισιν τῆς πρώτης συμβάσεως περὶ συστάσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς προεκάλεσε μία θεμελιώδης παρεξήγησις ἡ ὁποία ἐγεννήθη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της ἕνα καταστατικόν, μόνον μίαν σύμβασιν καὶ ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος τὴν ὀνομάζει αὐτόνομον τραπεζιτικὸν ὀργανισμόν, παρεσύρθη κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἀπὸ τὴν ἐπιγραφὴν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τὸν τίτλον αὐτόν, εἰς σημεῖον ὥστε νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δικαίωμα ἐποπτείας, τὴν ὁποίαν ἐποπτείαν ἀπαιτεῖ ἐφ’ ὅλων τῶν τραπεζιτικῶν ἱδρυμάτων καὶ ἡ ὁποία θὰ ἦτο φυσικὸν νὰ εἶναι μεγαλειτέρα προκειμένου περὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς ὁποίας τὰ κεφάλαια ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ κράτους καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ δεξί μας χέρι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς Ἀγροτικῆς πολιτικῆς, ἀλλ’ ἐποπτείαν ἡ ὁποία ἀσκεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος πολλάκις καὶ διὰ τὸν Αὐτόνομον σταφιδικὸν ὀργανισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔδωσε μία πεντάρα τὸ Κράτος δηλαδὴ ὁ ὁποῖος ἀνήκει ἐντελῶς εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἐν τούτοις ὅταν συνέβη ἡ καταστροφὴ ἐκ τῶν παγετώνων πρὸ καιροῦ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Μεσσηνίαν ἀπηυθύνθημεν καὶ τοῦ εἴπαμεν ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ ἐδέχθη καὶ ἐξέδωκεν ἕνα ποσὸν 30 ἑκατομμυρίων. Δὲν ἐθεώρησεν ὁ σταφιδικὸς ὀργανισμὸς ὅτι αὐτὸ ἀπετέλει ἀθέμιτον ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους, διότι τοῦ ἔκανε μίαν σύστασιν τοιούτου εἴδους γενικωτέρας μορφῆς. Διότι εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἠσχολήθην μὲ ἐπεμβάσεις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Τραπέζης, ἢ νὰ διορίσῃ τὸν Α ἢ τὸν Β. Ἡ πρώτη σύγκρουσις ἐδημιουργήθη μὲ τὸ ζήτημα τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑπαλλήλων. Εἶχον λάβει τὴν πρόνοιαν ἤδη εἰς τὴν πρώτην σύμβασιν νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κανονισμὸς τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑπαλλήλων ὑπόκειται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀτυχῶς συνέβη νὰ λείπῃ ὁ ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ λείπῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ σταλῇ δὲ τὸ περὶ μισθολογίου ἔγγραφον οὐχὶ διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὡς ἦτο φυσικόν — διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται ἡ Τράπεζα — ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας δι’ ἐγγράφου πρὸς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Καὶ ὅσοι παρίστανται εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον γνωρίζουν τὶ συνέβη: ἐθεωρήθη ὡς ἕνα ἔγγραφον πολὺ φυσικόν, ἁπλῶς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐζήτει τὴν ἔγκρισιν τοῦ μισθολογίου της. Οὐδεὶς ἀπὸ τοὺς κ. ὑπουργοὺς ἤξευρεν ὅτι εἶναι μεγάλον ζήτημα, καὶ τὸ μισθολόγιον ἐνεκρίθη. Ὅταν ἔλαβον γνῶσιν, ἐθεωρήθη κἄπως αὐθάδης ἡ ἐπέμβασίς μου, διότι εἶπον, ὅτι θεωρῶ ὅτι οἱ μισθοὶ μπορεῖ νὰ εἶναι μικρότεροι· διότι ἂν αὐτὴν τὴν Τράπεζαν δὲν κατορθώσωμεν νὰ τὴν κάμωμεν νὰ λειτουργήσῃ μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα ἔξοδα, φυσικὰ θὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ δίδουμε τὰ χρήματα μὲ μεγαλείτερον τόκον καὶ ἡ ὠφέλεια θὰ εἶναι μικροτέρα. Ἠναγκάσθην νὰ στείλω μίαν ἐπιστολήν, ὑπῆρξα ὀλίγον τραχὺς εἰς τὴν ἐπιστολήν μου καὶ ἠναγκάσθην νὰ ζητήσω συγνώμην διὰ τὴν τραχύτητα ἐκείνην, διότι ἀπηυθύνετο μὲν πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἦτο φυσικὸν ὅτι διοικητὴς αὐτῆς ἦτο ὁ κ. Δέλτας, ὁ ὁποῖος τὴν ἐθεώρησεν προσωπικῶς ἀπευθυνομένην πρὸς αὐτόν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐκτίμησίς μου πρὸς τὸ πρόσωπον καὶ πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ κ. Δέλτα ἦτο εἶναι καὶ θὰ παραμείνῃ πάντοτε ἀπεριόριστος, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω ὅτι ζητῶ συγνώμην διότι μετεχειρίσθην ζωηροτέρας ἐκφράσεις. Καὶ διὰ νὰ ἀποφύγω μίαν κρίσιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, ἔφθασα εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἐπιμείνω ἀπολύτως εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀντιλήψεών μου καὶ ἔκαμα ἕνα συμβιβασμόν, ἵνα ἐπιτύχω ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ πλησιάσω πρὸς τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν τὰς ἀντιλήψεις τῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης. Παρεκάλεσα τότε τὸν διοικητὴν τῆς Τραπέζης καὶ εἶπον ὅτι παρακαλῶ —διότι μοῦ ἐδόθη τότε συγχρόνως ἓν σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἐξέθετε ὄχι ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου ληφθεῖσαν, ἀλλὰ μόνον τῆς ὑπηρεσίας περὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ῥυθμισθοῦν τὰ ζητήματα τοῦ τόκου εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἐδίδοντο τὰ χρήματα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης —παρεκάλεσα λοιπὸν τότε τὸν διοικητὴν τῆς Τραπέζης νὰ διαβάσῃ τὴν ἀγόρευσίν μου, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ τοῦ εἶπον νὰ τὴν διαβάσῃ, διότι θὰ τὸν διαφωτίσῃ εἰς πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα βλέπω ὅτι τὸ συμβούλιον δὲν τὰ ἔχει ὑπ’ ὄψει του. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ διαβάσατε. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγεννήθη μία ἄλλη ἀντίθεσις γνωμῶν μεταξὺ Τραπέζης Ἀγροτικῆς καὶ Κυβερνήσεως. Ἦτο τὸ ζήτημα τῆς προσλήψεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας ὅτι εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἐλέγαμεν ῥητῶς ὅτι κατὰ κανόνα οἱ ὑπάλληλοι προσλαμβάνονται διὰ διαγωνισμοῦ, ἐξαιροῦνται αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἀνώτεροι τινὲς ὑπάλληλοι· ὄχι ὅλοι οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι ἀλλὰ ἀνώτεροί τινες. Ἐπὶ τοῦ σημείου λοιπὸν αὐτοῦ ἦλθον νέαι προστριβαὶ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ ἐλέχθη ὅτι ἐζητήθη, ἵνα μόνον ἀπὸ τοῦ ὑπολογιστοῦ καὶ κάτω προσλαμβάνωνται οἱ ὑπάλληλοι διὰ διαγωνισμοῦ, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι δι’ ἐκλογῆς. Ἐγὼ χωρὶς νὰ παραγνωρίζω τὰς δυσκολίας τῆς διεξαγωγῆς ἑνὸς διαγωνισμοῦ καὶ χωρὶς νὰ παραγνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε ὁ διαγωνισμὸς τὸ καλλίτερον μέτρον ἵνα ἐπιτύχω τὸν καλλίτερον ὑπάλληλον, δὲν τὸ παρεδέχθην, ἀλλ’ ὑπεστήριξα ὅτι ἡ δημοκρατικὴ σημερινὴ ἀντίληψις ἐπιβάλλει τὴν προσφυγὴν εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον τῆς ἐκλογῆς, διότι θέτει τοὐλάχιστον κατά μέρος αὐτὸν τὸν φαβοριτισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέχεται ἡ δημοκρατικὴ ἀντίληψις. Ὁπωσδήποτε, εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον μοῦ ἐδόθη ἱκανοποίησις. Ἀλλ’ ἦλθε τὸ ζήτημα τῶν τόκων τῶν δανείων. Εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον μοῦ ὑπεβλήθη ἀνεφέρετο ὅτι ὁ τόκος τῶν μεσοπροθέσμων καὶ τῶν μακροπροθέσμων δανείων θὰ εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ τὸν τόκον τῶν καλλιεργητικῶν δανείων. Παρετήρησα ὅτι δὲν μπορεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ γίνῃ δεκτὸν δι’ ἓν καλλιεργητικὸν δάνειον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρωθῇ μετὰ πάροδον 3, 4, 6, 9 μηνῶν· τὸ νὰ πάρῃς 1% πάρα πάνω δὲν εἶναι πάρα πολύ. Ἐὰν θὰ δώσῃ ἕνα μεσοπρόθεσμον δάνειον, ἵνα προμηθευθῇ ἕνας φιλοπρόοδος γεωργὸς τὸ ἄροτρόν του ἢ ἕνα καλὸ ζευγάρι τὸ ὁποῖον τοῦ ἀπέθανε καὶ δὲν τὸ ἔχει ὅταν θὰ τοῦ δώσῃ ἕνα δάνειον διὰ 5–6 χρόνια καὶ τοῦ πάρῃ 1% πάρα πάνω εἶναι βαρὺ καὶ αὐτὸς θὰ καμφθῇ. Εἶπον λοιπόν, ὅτι ἡ γνώμη μου δὲν εἶναι αὐθαίρετος, ἔχει κἄποιαν ἀξίαν περισσοτέραν. Διότι ὅταν εἰσηγούμην τὸν νόμον εἶπον ῥητῶς καὶ καθαρά, ὅτι τὰ εὐθηνότερα δάνεια θὰ εἶναι τὰ μεσοπρόθεσμα καὶ τὰ μακροπρόθεσμα καὶ τὰ μέσα θὰ εἶναι τὰ καλλιεργητικὰ καὶ τὰ ἀκριβώτερα θὰ εἶναι τὰ πλασματικὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν κἄποιον ἐμπορικὸν χαρακτῆρα. Εἶπον ὅτι: νομίζω, ὅτι ἂν ἐδιαβάζατε τὴν εἰσήγησιν αὐτήν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον. Μοῦ παρετηρήθη τότε: Ἠξεύρετε ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὸ συμβούλιον ἀλλὰ ἐκρίθη, μάλιστα διὰ τῆς γνώμης ἀνθρώπου ἔγκυρον ἔχοντος γνώμην εἰς τὰ νομικά,—ἦτο καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου,—ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἕνα νόμον, ἡμεῖς κυττάζομεν τὸ κείμενον τοῦ νόμου, τὶ εἶχεν εἰς τὸν νοῦν του ὁ νομοθέτης μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἀπήντησα, ὅτι εἶναι σχολαστικὴ ἡ ἀντίληψις ὅτι τὴν εἶχαν οἱ Ρωμαῖοι διὰ τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴ καὶ τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου των, τὸ ὁποῖον ἐρρύθμιζεν σχέσεις μεταξὺ διαφόρων πολιτῶν πρὸς ἀλλήλους ἢ διαφόρων πολιτῶν καὶ τοῦ Δημοσίου ὡς fiscus. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἐφαρμογὴν εἰς περιστάσεις ὅπως ἡ παροῦσα, καθ’ ἣν τὸ κράτος ἔρχεται καὶ ἱδρύει μία Τράπεζα τὴν ὁποίαν ἀναθέττει εἰς κἄποιον σῶμα ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκει τὴν ἐπιτυχίαν. Δὲν μπορεῖ νὰ πῇ ὁ ἑρμηνευτὴς ὅτι δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν Τράπεζαν. Προσέθεσα ἀκόμη ὅτι καὶ ἂν θεωρητικῶς αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀξίαν, νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ λυθῇ ὡς ἑξῆς: Νὰ μοῦ εἰπῇ τὸ συμβούλιον τῆς Τραπέζης ὅτι: «Κύριε Βενιζέλε, ἐσὺ ἔβαλες εἰς τὸν νοῦν σου νὰ κάμῃς μιὰν Τράπεζαν, ἀλλὰ ἀδεξιώτατα φερόμενος δὲν τὸ διετύπωσες καλὰ καὶ αὐτὸ ποὺ ἤθελες νὰ ἐπιτύχῃς δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐφαρμόσῃς ἐδῶ, διότι ἐνῷ εἴχατε τὴν δυνατότητα νὰ συμβουλευθῆτε καὶ τὸν ἄλλον ἱδρυτὴν τῆς Τραπέζης, τὸ ἐθεωρήσατε περιττὸν χωρὶς νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν καθόλου τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὴν Τράπεζαν».

§206Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἂς ἔλθουν λοιπὸν νὰ κυβερνήσουν αὐτοί.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ διαφορὰ τῶν ἀντιλήψεων εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τόκου τῶν δανείων ἦτο ἡ ἑξῆς: Ὅτι κατ’ ἐμὲ ὁ φθηνότερος τόκος θὰ ἦτο διὰ τὰ μεσοπρόθεσμα καὶ μακροπρόθεσμα δάνεια καὶ ὁ ἀνώτερος θὰ ἦτο διὰ τὰ πλασματικά, ἐνῷ τὸ συμβούλιον ἤθελεν νὰ εἶναι ὁ φθηνότερος τόκος διὰ τὰ καλλιεργητικά. Τὸ ἄλλο ἦτο εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Ἐνθυμεῖσθε κατὰ τὴν εἰσήγησιν τὶ σᾶς εἶπα; Σᾶς εἶπα ὅτι κατηγοροῦμεν τὰς τοπικὰς Τραπέζας τὰς γεωργικάς, ἐκκαθαρίζομεν τὴν περιουσίαν αὐτῶν καὶ τὴν διαθέτομεν μόνον διὰ τοὺς τόπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν ἐδημιούργησαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι εἶχον καὶ πόρους διὰ τῶν ὁποίων τροφοδοτοῦνται αἱ Τράπεζαι αὗται, εἴπομεν, ὅτι τρεῖς τρόποι εἶναι διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ φόρου: Ἕνας τρόπος εἶναι, νὰ εἴπωμεν, «καταργεῖται αὐτὸς ὁ φόρος». Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν βεβαίως ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Ἤπειρος καὶ αἱ νῆσοι καὶ ἡ Κρήτη νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ πληρώνουν ἕνα φόρον ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ τὸν καρποῦνται αἱ ἄλλαι περιφέρειαι ποὺ δὲν συνεισέφεραν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τρεῖς τρόποι ὑπάρχουν. Ἢ θὰ τὸν καταργήσωμεν τὸν φόρον ἢ θὰ τὸν ἐπεκτείνωμεν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἢ θὰ τὸν διατηρήσωμεν προσωρινῶς ἐκεῖ ὅπου τὸν ἔχομεν διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν τόκον τῶν ἀγροτικῶν δανείων, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα ὁλωσδιόλου προσωρινόν, διότι οἱ ἄλλοι Ἕλληνες θὰ μᾶς εἴπουν «Ἔλα ἐδῶ. Αὐτοὶ παίρνουν τὰ χρήματα εὐθηνότερα, διότι τὸ συμβούλιον τῆς Τραπέζης δίδει δάνειον ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Ἐκράτησαν τὸν φόρον ἀλλὰ τὸν ἐκράτησαν διὰ νὰ τοὺς ὠφελήσῃ ὅλους. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό». Θὰ εἶναι βέβαια δικαιοτάτη ἡ ἀπαίτησίς των. Καὶ ἡ δική μου πατρὶς ἡ Κρήτη δίδει δύο ἑκατομμύρια δι’ αὐτό, ἀλλὰ ἡ Μακεδονία δίδει δεκαπέντε, δίδει καὶ ἡ Θράκη κάτι τι, ἐν ὅλῳ συγκεντροῦνται 21 ἑκατομμύρια. Δὲν δύνασθε αὐτὰ τὰ 21 ἑκατομμύρια νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε ὡς πρόσοδον τῆς Τραπέζης, μόνον μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ἄλλη Ἑλλὰς νὰ μᾶς εἴπῃ: Θὰ μᾶς βάλετε καὶ μᾶς αὐτὸν τὸν φόρον διὰ νὰ δίδετε δάνεια μὲ μικρότερον τόκον. Εἰς αὐτὰ λοιπὸν τὰ ζητήματα ἐγὼ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ γνώμη τῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ αὕτη ὅτι προκειμένου περὶ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα θὰ παρέχῃ, πρέπει νὰ ἐμφυλλοχωρῇ κάτι τι τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται, κατ’ ἐμὲ εἰς 4% καὶ κατὰ τὴν Τράπεζαν εἰς 4%, ἴσως εἶναι ὀρθωτέρα. Πάντως εἰς αὐτὸ ἐπάνω δὲν ὑπῆρξε καμμία διαφορά. Διαφορὰ μόνον ὑπῆρξεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τόκου τὸν ὁποῖον θὰ δίδωμεν εἰς τὰς καταθέσεις παρὰ τῇ Τραπέζῃ, καὶ αὐτὴ ἐπαναλαμβάνω δὲν ἐξεδηλώθη δι’ ἀνταλλαγῆς ἐγγράφων ἀλλ’ ἐκ τοῦ σημειώματος τὸ ὁποῖον ἐδόθη. Ἐγὼ ἄγομαι εἰς τὴν γνώμην ὅτι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τόκον ὀλίγον ἀνώτερον, διὰ νὰ προσελκύσωμεν, εἰς τὴν ἀρχὴν ἰδίως, ὅ,τι μᾶς χρειάζεται διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιστρέψωμεν τὰς πιστώσεις τῆς Τραπέζης αἱ ὁποῖαι μᾶς κοστίζουν 8%. Ἐγὼ λοιπὸν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δώσω 9½% τόκον, διότι μοῦ κοστίζει φθηνότερα καὶ ἔπειτα θὰ σκεφθῶ τὶ θὰ κάνω. Ὅπως δήποτε αὐτὸ δὲν ὑπῆρξεν ἀφορμὴ συγκρούσεων, διότι εἰς αὐτὸ εἶχεν ἐπιφυλάξει τὸ δικαίωμά της ἡ Κυβέρνησις νὰ λύῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὁπωσδήποτε ὅμως, λυποῦμαι διότι τόσον γρήγορα ἔρχομαι νὰ ἀντιμετωπίσω τὴν τροποποίησην τῆς συμβάσεως. Ὅλοι σας ξεύρετε μὲ πόσον πόνον ἠθέλησα νὰ κάμω τὴν Τράπεζαν νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν αὐτοτελὴς ὀργανισμός. Δὲν τὴν θίγω καὶ σήμερον· φυσικὰ μόνον τροποποιήσεις τινὰς σήμερον κάμνω, Δύναται νὰ μοῦ εἴπῃ ἡ Τράπεζα ἀργότερα, ὅτι, κύριοι, σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἀνακατεύεσθε. Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ καὶ δι’ αὐτὸ εἰσάγω αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις. Αἱ τροποποιήσεις αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς: Πρῶτον ἀναφέρεται ρητῶς, ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Ἀγροτικὴ τελεῖ ὑπὸ τὴν κρατικὴν ἐποπτείαν ἀσκουμένην ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὅπως ὅλαι αἱ Τράπεζαι τελοῦν ὑπὸ τὴν Κυβερνητικὴν ἐποπτείαν ἀσκουμένην ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πολὺ περισσότερον μάλιστα αὐτὴ ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ τελῇ ὑπὸ ἐποπτείαν. Δεύτερον προβλέπεται, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διορισθῇ ἕνας κυβερνητικὸς ἐπίτροπος ὁ ὁποῖος θὰ ἐκθέτῃ τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἔχῃ ψῆφον βέβαια, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ γνώμην. Τὴν ἀνάγκην τοῦ διορισμοῦ τοῦ κυβερνητικοῦ ἐπιτρόπου ἐδημιούργησε τὸ ἑξῆς γεγονός, διὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι τὸ συμβούλιον εἶχε δίκαιον: Ἐγὼ δὲν ἔχω ἐπαφὴν μὲ τὴν Τράπεζαν μὲ κανένα ἄλλο μέσον παρὰ μόνον μὲ ἕνα πολιτικὸν πρόσωπον καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Μόνον δι’ αὐτοῦ ἐκφέρω τὰς σκέψεις μου εἰς τὴν Τράπεζαν. Λοιπὸν μοῦ παρετηρήθη, ὅτι αὐτὸ θίγει τὰ ἄλλα μέλη τοῦ συμβουλίου διότι καθιεροῦται κάτι τι ἰδιαίτερον. Τὸ ἀνεγνώρισα ὅτι αὐτὸ εἶναι σωστόν. Ἄς εἶναι, λοιπόν, ὅλοι οἱ σύμβουλοι τὸ ἴδιον. Θὰ ἔχωμεν ὅμως ἕνα κυβερνητικὸν ἐπίτροπον. Προβλέπεται δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ὁ κυβερνητικὸς ἐπίτροπος αὐτὸς δὲν θὰ εἶναι ὑπάλληλος αὐτοτελής. Θὰ εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, τὸν ὁποῖον θὰ διορίσωμεν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ λαμβάνῃ ἕνα πρόσθετον ἐπίδομα βέβαια δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀνέρχεται πέραν τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς βασικῆς μισθοδοσίας του. Τώρα, κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω μὲ κάποιαν ἀφέλειαν, ὅτι χωρὶς νὰ τὸ καταλάβω κόντεψε νὰ μοῦ φύγῃ ἀπὸ τὰ χέρια ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, καὶ ἐνῷ ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω εἰς τὸν σταφιδικὸν ὀργανισμὸν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἐδέχετο καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁρίζεται ἐπίσης ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἑξαετίαν κατὰ τὴν ὁποίαν διορίζεται ὁ διοικητὴς ἐν περιπτώσει μεταβολῆς τοῦ προσώπου ὁ διορισμὸς ἀνήκει καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Μόνον δηλαδὴ μετὰ τὴν θητείαν τοῦ πρώτου διορισθέντος, μετὰ τὰ ἕξ ἔτη, τότε μόνον ὁ διορισμὸς τοῦ διοικητοῦ θὰ γίνεται ἀπὸ τὸ συμβούλιον. Κατὰ τὴν πρώτην ἑξαετίαν, ἡ ἀντικατάστασις θὰ γίνῃ ἐνδεχομένως, πρέπει δὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ λυποῦμαι, νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅτι ὁ κ. Δέλτας πρὸ ἡμερῶν μοῦ ἐδήλωσεν, ἕνεκα αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποχωρήσῃ καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ δεχθῶ τὴν παραίτησίν του. Ἡ παραίτησίς του ἐγένετο δεκτὴ παρεκάλεσα δὲ τὸν κ. Δέλτα νὰ μὴ γνωστοποιήσῃ τὴν παραίτησίν του παρὰ μόνον ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ τὸ εἴπῃ. Γνωρίζετε ὅτι εἶχα παρακαλέσει τὸν κ. Δέλτα νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ βάρος τῆς διοικήσεως καὶ ἑπομένως εὑρίσκομαι σήμερον πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ διορίσω ἕνα νέον διοικητὴν τῆς Τραπέζης. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι δὲν μπορῶ νὰ ἀφήσω τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον τοιαύτην ἔδειξεν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως στάσιν ὀλίγον ἐπαναστατικήν, νὰ μὴ θέλῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπιβάλλω ὡς Κυβέρνησις. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τὰ ὁποῖα ὡς ἠξεύρετε διορίζονται διὰ περίοδον ὡρισμένην ἀντικαθίστανται διὰ τῆς ἰδίας ὁδοῦ. Ὁρίζεται ὅτι κατὰ τὴν πρώτην θητείαν τὴν τετραετῆ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἐάν τις ἐκ τῶν μελῶν ἀπομακρύνεται τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ θὰ γίνεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁρίζομεν σαφῶς διὰ τῆς νέας συμβάσεως ὅτι αἱ φορολογίαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κατεβάλλοντο εἰδικῶς διὰ τὰς Ἀγροτικὰς Τραπέζας εἰς τὰς νέας Χώρας, ἀπομένουσιν διὰ τοὺς αὐτοὺς σκοποὺς μέχρις ὅτου καὶ αἱ ἄλλαι περιφέρειαι ζητήσουν νὰ ἐπωφεληθοῦν καὶ αὐταὶ τῶν ἀγαθῶν τῶν φόρων αὐτῶν καταβάλλουσαι αὐτούς. Εἰσάγομεν καὶ μίαν ἀποκέντρωσιν κατὰ τὴν χορήγησιν τῶν γεωργικῶν δανείων. Δηλαδὴ ἐκτὸς τῆς ἐκ τριῶν μελῶν κεντρικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, συνιστῶμεν καὶ τοπικὰς ἐπιτροπὰς εἰς τὰ ὑποκαταστήματα διὰ τὴν χορήγησιν τῶν δανείων. Τὰς ἐπιτροπὰς αὐτὰς συγκροτοῦμεν ὡς ἑξῆς. Ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ ὑποκαταστήματος, ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ ὑπηρετῶν ἐκεῖ ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου, ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ νομομηχανικὸς ἢ ἄλλος, ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ ἀπὸ δύο ἀντιπροσώπους τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς εἶναι ὁ πρόεδρος τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου καὶ ὁ ἄλλος εἷς γεωργὸς ὁριζόμενος ἀπὸ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὸ ὁποῖον ἑδρεύει ἐδῶ. Ὥστε τοπικῶς θὰ λύονται τὰ ζητήματα αὐτὰ τῆς παροχῆς τῶν δανείων. Καὶ ἠξεύρετε πόσον αὐτὸ ἀνταποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ πρὸς τὴν γνώμην ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐνταῦθα ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δι’ ἄλλης διατάξεως ὁρίζεται, ὅτι ὁ τόκος τῶν δανείων τῆς Τραπέζης θὰ ἐγκρίνεται καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφαινομένου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἕνα ἄλλο ζήτημα —αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν δημιουργηθεῖσαν σύγκρουσιν —εἶναι τὰ καταστατικὰ τῶν συνεταιρισμῶν. Ἠξεύρετε, ὅτι τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν τῶν συνεταιρισμῶν ἐδίδαμεν εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν ἀφήνομεν ἐκεῖ, ἀλλ’ ὡς γνωστὸν τὰ καταστατικὰ τῶν συνεταιρισμῶν θὰ ἐγκρίνωνται ἀπὸ τὸ πρωτοδικεῖον. Ἤδη σᾶς ζητῶ νὰ δεχθῆτε νὰ ἐγκρίνωνται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ γίνῃ καμμιὰ κατάχρησις, ἴσως μάλιστα νὰ ἠμπορῇ καὶ συμβουλαὶ νὰ δίδωνται διὰ τὴν καλλιτέραν σύνταξιν τῶν καταστατικῶν αὐτῶν. Καὶ μίαν διάκρισιν κάμνομεν: ὅτι ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ κανονίζεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς Τραπέζης ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη δεῖται τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἡ ὁποία δύναται νὰ μειώσῃ τὸν ἀριθμὸν ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ τὸν αὐξήσῃ. Δηλαδὴ ἐὰν ἴδω ὅτι αὐξάνεται πολὺ τὸ προσωπικόν, δυσαναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τῆς Τραπέζης, νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω: ὄχι κύριοι· τόσοι ὑπάλληλοι ἀρκοῦσιν. Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι τίθενται. Πρέπει νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ καταργήσω τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ εἶχον σκοπὸν νὰ ἐπαναφέρω τὸ ἵδρυμα αὐτὸ εἰς τὴν τάξιν.

§208ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τὸ μισθολόγιον, κ. Πρόεδρε;

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ μισθολόγιον τὸ ἐκανονίσαμεν. Εὐτυχῶς ἀριθμὸς ὑπαλλήλων πολὺς δὲν προσελήφθη· εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Τράπεζα. Ἂν μὲ τὴν νέαν αὐτὴν ἀντίληψιν θελήσῃ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβάλλεται οἱ μισθοὶ νὰ εἶναι χαμηλότεροι ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ χειροκροτήσω μὲ τὰς δύο χεῖρας. Σᾶς εἶπον, ὅτι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου καὶ νὰ θίξω ἕνα ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἔχω κάθε λόγον νὰ σέβωμαι, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι μοῦ ἐπεβάλλετο νὰ φανῶ ὀλίγον διαλλακτικὸς εἰς τὸ ζήτημα τῶν μισθῶν. Οἱ μισθοὶ ὅμως εἶναι ἀκόμη μεγάλοι. Δὲν δύναμαι βέβαια νὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι ἂν τὸ συμβούλιον θὰ ἤθελε νὰ ἀναθεωρήσῃ αὐτὸ τὸ σημεῖον, θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχής, διότι πιστεύω ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα μολονότι εἶναι ἐφωδιασμένη μὲ μεγάλα κεφάλαια εἶναι τὸ πλέον πτωχὸν ἵδρυμα, δὲν ἔχει ἔκτακτα κέρδη, ἔχει τὸν μέτριον ἐκεῖνον τόκον τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ζητῇ ἀπὸ τὸν ἀγρότην. Λοιπόν, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ τόκος τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ παίρνῃ ἀπὸ τὸν ἀγρότην πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικρότερος, ἐντὸς τῶν ὁρίων βέβαια τὰ ὁποῖα ἡ καλὴ διοίκησις ἑνὸς ἱδρύματος μᾶς ἐπιβάλλει. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὑπῆρξε μία ἀντίθεσις γνωμῶν, διότι τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον μοὶ ἐδόθη ὑποστηρίζει ὅτι ἀλλοῦ ὁ τόκος εἶναι μεγάλος καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ εἶναι παρ’ ἡμῖν μικρότερος Ἐγὼ δὲν ὑπόσχομαι ὅτι ὁ τόκος θὰ εἶναι πολὺ μικρός, διότι θέλει διὰ τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως καὶ τὴν κάλυψιν ζημιῶν 4–4½%, ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ σταθῶμεν εἰς τὸν τόκον τὸν προεξοφλητικὸν τὸν ἐπίσημον τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ καταβῶμεν κατά τι· καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι δυνάμεθα νὰ καταβῶμεν οὐσιωδῶς ἂν καὶ εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα γίνῃ ὅ,τι γίνεται εἰς τὴν Ν. Ἑλλάδα, δηλαδὴ ἂν ζητήσῃ ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς νὰ ἐπεκταθῶσιν καὶ ἐδῶ αἱ εἰδικαὶ φορολογίαι ποὺ ἰσχύουν ὑπὲρ τῶν Γεωργικῶν Τραπεζῶν τῶν Νέων Χωρῶν. Αὐτά, κύριοι, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελα νὰ εἴπω. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐγὼ θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ τεθῇ μία προθεσμία, διότι βλέπετε ὅτι δὲν ἤρχισεν ἀκόμη ἡ λειτουργία τῆς Τραπέζης: Ἔχομεν κάθε συμφέρον νὰ ἀρχίσῃ γρήγορα. Θὰ ἐζήτουν νὰ τεθῇ προθεσμία 24 ὡρῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅπως ταχθῇ 48ωρος προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της;

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ νομοσχέδιον κηρύσσεται ὑπηρεσιακόν, ὁρίζεται δὲ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της 48ωρος. Αὔριον δὲν θὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς ὁποίας θὰ συνεχισθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος συζήτησις. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 10 μ. μ.)