1929.11.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2α

ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Μετὰ βαθυτάτης θλίψεως ἀγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἐπιφανεὶς Ἰρλανδὸς καὶ μέλος συμπαθέστατον τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων ἐπὶ πεντήκοντα σχεδὸν συναπτὰ ἔτη T. P. O’ connor ἀπέθανε. Ἡ Μεγάλη Βρεττανία ἀπώλεσε ἕνα τῶν εὐγενεστέρων καὶ αἰσθηματικωτέρων ἀνδρῶν της, ἡ δὲ Ἑλλάς, τὸν μεγάλον της φίλον. Ἦτο λάτρις καὶ θαυμαστὴς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος συνήγορος δὲ ἔνθερμος τῆς ἀγωνιζομένης νεωτέρας Πατρίδος μας πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῶν ἀδελφῶν της. Ἰδεολόγος ἀληθινὰ καὶ μεγαλόψυχος δὲν ἐδίστασε νά ὑψώσῃ τὴν σθεναράν φωνήν του καί ὑπὲρ ἐκείνων ἔτι τῶν Ἑλλήνων οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν κατ’ ἐπανάληψιν νά στερηθῶσι τῆς προστασίας τῆς Μεγάλης Πατρίδος του. Προτείνω εἰς τήν Βουλὴν ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νά διαβιβάσω τηλεγραφικῶς εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων τῆς Ἀγγλίας τὴν συμμετοχὴν ἡμῶν εἰς τὸ πένθος αὐτῆς, ὄρθιοι δὲ σιγῶντες ἐπὶ ἓν λεπτὸν τῆς ὥρας ἐκδηλώσωμεν καί ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν εἰλικρινῆ λύπην τοῦ Ἔθνους ἐπὶ τῷ θανάτῳ του. (Ἅπαντες οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ παραμένουν σιγῶντες ἐπὶ ἓν λεπτόν).

§2Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, πόσον ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ὁ T. P. O'connor ἦτο πράγματι ἐκ τῶν συμπαθεστάτων μελῶν τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, τῆς ὁποίας μάλιστα καὶ ἀνεγνωρίζετο πατήρ, διὰ τὸν μακρὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας του. Ἀλλ’ ὅ,τι διέκρινε πρὸ πάντων τὸν T. P. O'conno ἦτο ἡ βαθυτάτη συμπάθεια, ἡ ἀναλλοίωτος συμπάθειά του πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς ὑποθέσεις. Οὐδέποτε ἠγέρθη ζήτημα Ἑλληνικὸν χωρὶς ὁ T. P. O'connor νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν προασπιστῶν τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων. Ὁσάκις ἔτυχε νὰ ἐπισκεφθῶ τὸ Λονδῖνον, μία ἀπὸ τὰς ὡραιοτέρας στιγμὰς τῆς ἐκεῖ διαμονῆς μου ἦτο ἡ ἐπίσκεψις πρὸς τὸν οἶκον τοῦ T. P. O'connor. Ἀκόμη δὲ καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκεῖ ἐπίσκεψίν μου τὸν εἶδον· ἀλλὰ φεῦ! ἠννόησα ὅτι μικρὸς θὰ ἦτο πλέον ὁ βίος του. Δὲν ἦτο μόνον ἕνας μέγας φίλος τῆς Πατρίδος μας, δὲν ἦτο μόνον εἷς τῶν συμπαθεστέρων μελῶν τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων· ἦτο καὶ ἕνας διακεκριμένος δημοσιογράφος. Κυρίως ἦτο δημοσιογράφος ὁ T. P. O'connor. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸ τελευταῖον φύλλον τῶν «Κυριακάτικων Τάϊμς» ὑπάρχει τὸ ἄρθρον του, τὸ ὁποῖον ὁ καθεὶς ἀναγινώσκει μὲ τόσον ἐνδιαφέρον Κατώρθωνε δὲ ὁ T. P. O'connor εἰς ὀλίγας λέξεις νὰ δίδῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ βίου ἑνὸς ἀνδρός. Ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι εἶχεν αὐτὸ τὸ μέγα δῶρον: εἰς 50 ἴσως γραμμὰς νὰ δίδῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ζωῆς ἑνὸς πολιτικοῦ, ἢ ἑνὸς ἄλλου τεχνίτου, ἢ ἄλλου εὐεργέτου διακριθέντος ἐν γένει εἰς οἱανδήποτε ἐκπλήρωσιν τῆς ἀνθρωπίνης δραστηριότητος. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον αὐτῆς ὅπως διαβιβάσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων τὰ συλλυπητήρια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§3ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§4Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις, συμμετέχουσα εἰς τὸ πένθος ἐπὶ ἀπωλείᾳ ἀνδρὸς ὅστις ἠγωνίσθη ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν μικρῶν λαῶν καὶ ἠγάπησε τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμόν, ἐπικροτεῖ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§5Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ προσθέσω περισσότερα εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα διετράνωσε διὰ τὸν ἐκλιπόντα ἐπιφανῆ ἄνδρα δὲν εἶναι αἰσθήματα τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ αἰσθήματα μόνον τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ αἰσθήματα τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου.

§6Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην νὰ διατρανώσω ὅλην τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν τρέφει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸς τὸν ἐκλιπόντα ἀοίδιμον Ἄγγλον πολιτευτήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπέστειλεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἔγγραφον παρακαλοῦντος ὅπως ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι διὰ διατάγματος διωρίσθη ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ὁ κ. Α. Παπᾶς, καὶ ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλει διαρκέσει ἡ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπουσία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Π. Ἀργυρόπουλον. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Νέων Μουδανιῶν ὑποβάλλει ἀναφορὰν ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτίθενται διάφορα αἰτήματα, ὧν παρακαλεῖ τὴν ἀποδοχήν. —Κάτοικοι τῆς Θήρας παρακαλοῦν ὅπως ἐπιτραπῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐλευθέρα ἀπόσταξις οἴνου, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ἐπετράπη. —Τὸ Αʹ Καπνικὸν Συνέδριον Ἀργολίδος ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ αἰτεῖται τὴν σύστασιν καὶ λειτουργίαν πρακτικοῦ γεωργικοῦ σχολείου ἐν Μπέρμπακᾳ. —Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λεβαδείας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ὑπαγωγὴν τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Λαμίας. —Ἡ Δάφνη χήρα Εὐαγγέλου Λέφα ὑποβάλλει αἴτησιν δι’ ἧς παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ αὕτη εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἀνταλλαξίμων χηρῶν συνταξιούχων. —Κάτοικοι τοῦ χωρίου Νέας Κουτσουφλιάνης τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἀγροκτήματος Λιμπεχόβου. —Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Λασηθίου ζητεῖ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς ξένων γεωμήλων εἰς τὴν Κρήτην πρὸς πρόληψιν μεταδόσεως φυλλοξήρας, τὴν ἄμεσον λειτουργίαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, καὶ ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. —Ὁ Σύνδεσμος τυρεμπόρων καὶ τυροκόμων Θεσσαλονίκης καὶ ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος Τρικκάλων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἄρσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου λευκοῦ τυροῦ. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀπολυθέντων δημοτικῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόλυσίν των καὶ ζητεῖ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως. —Γεωργοὶ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Κιλκίς, διαμαρτύρονται διὰ τὴν γενομένην διανομὴν τῶν γαιῶν καὶ ἐξαιτοῦνται τὴν ἀποστολὴν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην καὶ ἐπίλυσιν τῶν γεωργικῶν ζητημάτων τῆς περιφερείας των. —Οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων Λευκάδος ἀνακοινοῦσιν ὅτι σύμπασα ἡ ἐπαρχία Λευκάδος περιβάλλει τὴν διοίκησιν τοῦ Ἀδελφάτου τοῦ Νοσοκομείου μετ’ ἐμπιστοσύνης καὶ ἀποκρούει τὰς κατ’ αὐτοῦ συκοφαντίας. —Ὁ ἐνωμοτάρχης τῆς ἀστυφυλακῆς Ζῆκος Μποζόνης, τραυματίας τοῦ 1897, αἰτεῖται αὔξησιν τῆς συντάξεώς του. —Ὁ Δημήτριος Γαφέρας, κάτοικος Δράμας, ζητεῖ τὴν παράδοσιν τῆς οἰκίας, ὡς παρανόμως κατεχομένης ὑπὸ τοῦ Σώματος στρατοῦ. —Στρατεύσιμοι φοιτηταὶ τῶν κλάσεων 27, 28 καὶ 29 παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ὑπ’ ὄψει τὸ καὶ ἐπὶ τῶν παρελθουσῶν κλάσεων ἐφαρμοσθὲν Ν. Δ., ὑπηρετοῦντες οὕτω ἐπὶ τετράμηνον. —Ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι Λαυρίου, Σερρῶν Καβάλλας, Λαρίσσης, Χίου, Καλαμῶν, καὶ Ἀθηνῶν ζητοῦν τὴν ταχίστην ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. —Οἱ κάτοχοι σισαμελαιοτριβείων Κεντρικῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας αἰτοῦν τὴν ματαίωσιν τῆς μελετωμένης φορολογίας ἐπὶ τῶν σισαμελαίων. —Ἡ Ἀστικὴ Ἕνωσις Κτηματιῶν Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ψήφισμα τῆς συνελεύσεως τῶν ὀργανώσεων Θεσσαλονίκης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως τῆς πόλεως. —Σύλλογοι Λεβαδείας παρακαλοῦν ὅπως ἀρθῇ ὁ ἐφαρμοσθεὶς τελευταίως νόμος περὶ σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. —Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Λαρίσσης διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐκμεταλλευτῶν τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ καὶ αἰτεῖται τὴν ταχυτέραν εἰσαγωγὴν αὐτῶν εἰς δίκην. —Γυμνασταὶ δημοδιδάσκαλοι Σάμου αἰτοῦν τὴν μὴ τοποθέτησίν των εἰς τὸ ἀριστερὸν τῆς διδασκαλικῆς παρατάξεως, τὴν ἐξίσωσίν των μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως, καὶ τὴν μετεκπαίδευσίν των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. —Τέως ἰδιοκτῆται ἀπαλλοτριωθέντων ἀγροκτημάτων τῆς περιφερείας Τρικκάλων αἰτοῦνται τὴν αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν κτημάτων των καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῆς παρακρατήσεως 10% ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἐποικισμοῦ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἀχλαδιᾶς, παρακαλούντων ὅπως διαταχθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ τσιφλικίου Ντινόμπασι ὑπὲρ αὐτῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φλῶρος καταθέτει αἴτησιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν θυμάτων τοῦ ἐγκλήματος Πέτρας, δι’ ἧς οὗτοι αἰτοῦσι τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τηλικίδης καταθέτει τελεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος Σκύδρας δι’ οὗ ζητεῖται νὰ διαταχθῇ ἡ συμπλήρωσις τῆς κενωθείσης θέσεως διδασκάλου τῆς κοινότητός των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς καταθέτει: αʹ) Τηλεγράφημα τοῦ κτηνοτροφικοῦ κόσμου Τρικκάλων διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ ἄρσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ τυροῦ. βʹ) Τηλεγράφημα τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Καλαμῶν ζητούντων τὴν ταχίστην ψήφισιν τοῦ νέμου περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. —Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Καρδαμύλης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ Ἑταιρεία Ὁδοποιΐας νὰ κατασκευάσῃ τὴν ἁμαξιτὴν ὁδὸν διὰ μέσου τῆς θέσεως τῶν δύο Πετρῶν. —Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Ἀμοργοῦ αἰτοῦνται τὴν κρατικὴν βοήθειαν λόγῳ τῶν καταστροφῶν ἃς ὑπέστησαν ἐκ τῶν τελευταίων βροχῶν. Τὸ Βιοτεχνικὸν Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης αἰτεῖται τὴν ἐκπροσώπησίν του εἰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις Γυμναστῶν δημοδιδασκάλων αἰτεῖται τὴν μετεκπαίδευσίν των εἰς μονοτάξια τμήματα πολυταξίων διδασκαλείων, κατόπιν ἐξετάσεων. —Ἡ Συντεχνία πεταλωτῶν Θεσσαλονίκης καὶ περιχώρων ζητεῖ τὴν ἀποζημίωσίν των, λόγῳ ἀνεργίας, κατόπιν τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς τῶν αὐτοκινήτων. —Οἱ πρόσφυγες γηγενεῖς κάτοικοι τῆς συνοικίας Τριῶν Ἱεραρχῶν Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν ἐγκατάστασίν των εἰς τὰ παρακείμενα τῆς συνοικίας των οἰκόπεδα. —Κάτοικοι τοῦ Χαλεπίου τῆς Βορείου Συρίας ζητοῦν τὴν ἐπανίδρυσιν τοῦ ὑποπροξενείου τῆς πόλεώς των. Ὁ σύνδεσμος δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων Ἠλείας παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποκαταστάσεως κοινοτικῶν ὑπαλλήλων. —Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Καστορίας παρακαλεῖ ὅπως ὁρισθῇ ὡς ἕδρα διοικήσεως ἡ Καστορία. —Ὁ λαὸς Μεσολογγίου ζητεῖ ὅπως κατὰ τὴν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν ὁ νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας μείνῃ ὡς ἔχει, ἀποτελῶν ἕδραν Γενικῆς Διοικήσεως μὲ πρωτεύουσαν τὸ Μεσολόγγιον. —Οἱ πρόεδροι τῶν διαφόρων σωματείων τῆς κοινότητος Ζαγκλιβερίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ συμπλήρωσιν τῶν σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως ὑπηρεσίας Κρατικῶν Προμηθειῶν καὶ τρόπου ἐνεργείας στρατιωτικῶν προμηθειῶν», καὶ 2) «Περὶ παραχωρήσεως γηπέδου εἰς τὴν Πανελλήνιον Σκοπευτικὴν Ἑταιρείαν». Ὁ κ. Ἐμμ. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μηχανῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς ἔργα στεγάσεως ἀστῶν προσφύγων περιφερείας Ἀττικῆς κατὰ πέντε». 2) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον 3311 περὶ κυρώσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 10 Αὐγούστου 1928 Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Προνοίας καὶ ὑπουργείου Ἀντιλήψεως». 3) «Περὶ προσθέτων διατάξεων τοῦ νόμου 3967 περὶ ἀνεγέρσεως τῶν συνοικισμῶν νέας Σμύρνης καὶ νέας Καλλιπόλεως, καὶ 4) «Περὶ ἀποζημιώσεως τῶν καταλαμβανομένων μικροϊδιοκτησιῶν καὶ ἀνακλήσεων γενομένων παραχωρήσεων γηπέδων». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18)26 Σεπτεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῶν κατὰ τὰς διατάξεις περὶ Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης περιελθόντων αὐτῇ κτημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΥΙΔʹ περὶ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΥΙΔʹ περὶ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923», καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΥΙΔʹ περὶ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἐπισκευῆς τοῦ Διοικητικοῦ Μεγάρου Χανίων», καὶ 2) «Περὶ ἐσωτερικῶν ἀνακαινίσεων τοῦ Διοικητηρίου Θεσσαλονίκης».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§9Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1930–1931 μετά τινων συναφῶν νομοσχεδίων. Ἡ ἀπὸ τοῦδε κατάθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπιτρέπουσα εὐχερῶς καὶ ἀνέτως τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτοῦ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους, ἀποτελεῖ ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ. Ὑπεσχέθημεν τότε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν κατάθεσιν καὶ ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ καταστήσωμεν σεβαστὴν τὴν σχετικὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος, ἅμα δὲ καὶ νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὴν ὑγιᾶ δημοσιονομικὴν ἀρχὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ, ἀρχὴν ἡ ὁποία ἀτυχῶς περιεφρονήθη παρ’ ἡμῖν συστηματικῶς καὶ περισσότερον παρὰ εἰς πᾶσαν ἄλλην κοινοβουλευτικὴν χώραν. Διότι παρετηρήθη μὲν καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, παρετηρήθη σχεδὸν εἰς ὅλα τὰ Κράτη (πλὴν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς) τὸ ἄτοπον τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ, οὐδαμοῦ ὅμως ἡ παράλειψις αὕτη ἀνήχθη εἰς σύστημα ὅπως παρ’ ἡμῖν καθόσον παρ’ ἡμῖν ἐν τῇ πράξει ἐκράτησεν ὡς κανὼν ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ γίνεται πολλοὺς μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ, ἐξαιρέσεις δὲ τοῦ κανόνος τούτου καὶ ἐξαιρέσεις μετρούμεναι εἰς τὰ δάκτυλα ὑπῆρξαν αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ προϋπολογισμὸς ἐψηφίσθη ἐγκαίρως. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι καθ’ ὅλον τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον τῆς Χώρας ἡμῶν πέντε μόνον προϋπολογισμοὶ ἐψηφίσθησαν κανονικῶς. Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι ἡ κατάθεσις τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ δὲν θ’ ἀποτελέσῃ τὴν ἕκτην τοῦ κανόνος ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ θὰ σημειώσῃ τὴν ἀρχὴν νέας περιόδου κατὰ τὴν ὁποίαν εὐλαβῶς θὰ τηρῆται ἡ συνταγματικὴ ἐπιταγή, οἱ δὲ προϋπολογισμοὶ ἐγκαίρως ὑποβαλλόμενοι θὰ παρέχωσιν εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα τὴν εὐχέρειαν νὰ κρίνωσι μετὰ ὥριμον συζήτησιν τὴν διὰ τοῦ ἑκάστοτε προϋπολογισμοῦ ἀπεικονιζομένην δημοσιονομικὴν πολιτικὴν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ, κ. βουλευταί, ἡ ἔγκαιρος κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ εὑρισκώμεθα ἐν τάξει ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Ἀπαιτεῖται ἀκόμη νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ τῶν ἀπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι τελείως παρημελήθησαν μέχρι τοῦδε νεκρὸν δὲ γράμμα ἔμειναν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων, αἱ ἐπιτάσσουσαι τὴν ψήφισιν ἀπολογισμοῦ μεθ’ ἕκαστον προϋπολογισμόν. Ὡς ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω, οὐδεὶς ἀπολογισμὸς ἐψηφίσθη καθ’ ὅλον τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον τῆς Χώρας ἡμῶν. Ἐσημειώθησαν ὑποβολαὶ ἰσολογισμῶν 2 ἢ 3 κατὰ διαφόρους χρονικὰς περιόδους, ἀλλ’ οὐδεμία κατέληξεν εἰς ψήφισιν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἡ ἐντεῦθεν ἔλλειψις δὲν εἶναι καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν ἔκτασιν αἰσθητή, ἀφ’ ἧς δημοσιεύεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν μηνιαῖος ἰσολογισμὸς τοῦ Δημοσίου ταμείου ἐμφαίνων τὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῶν πληρωμῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν χρηματιστικῶν λεγομένων λογαριασμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μηνιαία κατάστασις ἐμφαίνουσα τὴν προϊοῦσαν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ὅμως οὐχ’ ἧττον ἀληθές, ὅτι παραμένει ἀκεραία ἡ σημασία τοῦ ἀπολογισμοῦ διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὴν πρὸς τὰ νομοθετικὰ σώματα λογοδοσίαν περὶ τῆς νομίμου ἐκτελέσεως αὐτοῦ καὶ ἑπομένως χρήσιμος εἶναι ἡ ὑποβολὴ καὶ ψήφισις ἀπολογισμοῦ, ἥτις ἄλλως τε καὶ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλεται. Ἐθεωρήσαμεν ἑπομένως ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀνεπιφύλακτον τὴν ἐπιδοκιμασίαν της Βουλῆς ἐὰν ἐπιδιώξωμεν νὰ ἐπιφέρωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον τὴν ἀπαιτουμένην ἐνημερότητα καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἀπολογισμῶν καὶ πρὸς τοῦτο ὑποβάλλομεν σήμερον τοὺς ἀπολογισμοὺς ὅλων τῶν προηγουμένων ἐτῶν μέχρι καὶ τοῦ 1915. Τοὺς ὑπολειπομένους ἀπολογισμοὺς δὲν δυνάμεθα νὰ καταθέσωμεν ἀπὸ τοῦδε, διότι, δὲν ἔχουν κἄν ἐκτυπωθῆ ἐν τῷ γενικῷ λογιστηρίῳ, δὲν ἔχουν δὲ ἑτοιμασθῆ οἱ ὁριστικοὶ ἰσολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν νεώτερον νόμον πρέπει νὰ προσαρτῶνται εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς ἀπὸ τοῦ 1918 καὶ ἐντεῦθεν. Διὰ νὰ ἑτοιμασθῶσιν οἱ ὑπολειπόμενοι ἰσολογισμοὶ καὶ ἀπολογισμοὶ μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν ἀπαιτεῖται τοὐλάχιστον τριετία. Τούτου ἕνεκα, νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν ἰδιαιτέρου συνεργείου, τὸ ὁποῖον νὰ ἑτοιμάσῃ ὅλην ταύτην τὴν καθυστέρησιν, μὲ πᾶσαν δυνατὴν σπουδήν, ἐντὸς τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἐλπίζομεν οὕτω ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν ἱκανοποίησιν ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ἴδῃ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της τερματιζομένην τὴν ἀταξίαν τοῦ παρελθόντος καὶ εἰσερχομένην τὴν ποθητὴν τάξιν καὶ ἐνημερότητα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, τόσον προϋπολογιστικῶς ὅσον καὶ ἀπολογιστικῶς. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–31, θεωροῦμεν ἀναγκαῖον ν’ ἀπασχολήσωμεν ὑμᾶς δι’ ὀλίγων μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ὡς καὶ τοῦ τρέχοντος ἤδη ἔτους 1929–30. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 γνωστῶν ἀποτελεσμάτων, ὡς ταῦτα προκύπτουν ἔκ τε τῆς δημοσιευθείσης ἤδη προσωρινῆς καταστάσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1929, τοῦ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας δημοσιευομένου, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἄνω προϋπολογισμῶν διαγράφονται ὡς ἀκολούθως: Τ’ ἀποτελέσματα τῶν μέχρι καὶ τοῦ ἔτους 1926–27 χρήσεων λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 ἐνεργηθεισῶν διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν, ἔχουσι δι’ ἑκάστην τῶν ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς Γενεύης (παράρτημα V προβλεπομένων κατηγοριῶν ὡς ἑξῆς: Ι Κατηγορία Καθυστερήματα τῶν μέχρι καὶ τῆς 1925–26 χρήσεων.

II Κατηγορία: Καθηστερήματα χρήσεως 1926–27:

III. Κατηγορία: Ἀξία ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων. Προβλέπονται ἐν τῷ Πρωτοκόλλῳ δραχ. 150.000.000. Ἐκ τοῦ ποσοῦ ὅμως τούτου οὐδὲν ποσὸν ἔχει πληρωθῇ μέχρι τοῦδε, διότι μόλις ἐσχάτως ἐκυρώθησαν διὰ νόμου αἱ σχετικαὶ συμφωνίαι. IV. Κατηγορία: Ἀποζημιώσεις δι’ ἐπιτάξεις πλοίων.

V. Κατηγορία: Διακανονισμὸς τακτοποιητέων πληρωμῶν.

Αἱ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὀφειλαὶ τοῦ Δημοσίου δι’ ἃς τὸ Πρωτόκολλον προέβλεπεν ἐν συνόλῳ δραχμὰς 110,000,000, ἐξωφλήθησαν ὁλοσχερῶς διὰ τῆς καταβολῆς δραχμῶν 119,623,522. Ἀνακεφαλαιοῦντες τ’ ἀνωτέρω ἔχομεν:

Αἱ πληρωμαὶ αὗται ἀνερχόμεναι ἐν συνόλῳ εἰς (492, 752,427.10+174,676,988.55)=667,429,415.65 ἐπραγματοποιήθησαν, ὡς καὶ ἄλλοτε ἐδηλώσαμεν, ἐκ τῶν διαθεσίμων τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἐνισχυθέντων καὶ μὲ τὰς εἰσπράξεις ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων, ἐκ δραχμῶν 178,520,365.30, χωρὶς νὰ θιχθῇ τὸ μέρος τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως, ὅπερ προωρίζετο πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1929–30 ἀνακοινώσαμεν, ὅτι ἐπῆλθεν, ἑτέρα διαγραφὴ ἐκ τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων τῶν μέχρι καὶ τῆς 1925–26 χρήσεων ἐξ 84 ἑκατομμ., αὔξησις δὲ ἀφ’ ἑτέρου τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων τῆς χρήσεως 1926–27 κατὰ 32 ἑκατομμ., ἤτοι καθαρὰ διαγραφὴ 51 ἑκατομμυρίων. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν καὶ τῶν ἐπὶ πλέον ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων εἰσπράξεων, προεβλέπομεν ὅτι θὰ ἐπλεόναζον περὶ τὰ 250 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ μέρους τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερημάτων καὶ ἀνερχομένου εἰς 3 ἑκατομ. λίρας ἢ δραχμὰς 1,125 ἑκατομμύρια. Αἱ ἀπὸ τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης λαβοῦσαι χώραν μέχρι σήμερον διαγραφαὶ τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων, τῶν προβλεφθέντων ὡς πληρωτέων, ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 227,718,134 αἱ δὲ ἐπὶ πλέον τῶν προβλεφθεισῶν διὰ τοῦ Πρωτοκόλλου πραγματοποιηθεῖσαι εἰσπράξεις ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 88,671,565. Συνεπῶς τὸ ἄθροισμα ἀμφοτέρων τῶν κονδυλίων τούτων ἤτοι δραχμαὶ 316,389,699 ἀντιπροσωπεύει τὸ μὴ ἀναγκαιοῦν ἐκ τοῦ δανείου μέρος. Δηλαδὴ ἐκ τῶν 1,125 ἑκατομ. ἢ λιρῶν 3 ἑκατομμυρίων τῶν προορισμένων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερημάτων, δὲν χρειάζεται πλέον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 316,389,699 ἢ Λ. Σ. 844,000 περίπου. Τὸ ποσὸν τοῦτο, ὡς καὶ ποσὸν 174 ἑκατ., τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν διὰ λογαριασμὸν τοῦ δανείου ἔναντι τῶν ἐκτὸς Προϋπολογισμοῦ ἀναφερομένων ἐν τῷ Πρωτοκόλλῳ τῆς Γενεύης ὑποχρεώσεων, χωρὶς νὰ γίνῃ ἰσόποσος ἀνάληψις, ὡς θὰ λάβω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω ἡμῖν μετ’ ὀλίγον ἡ Κυβέρνησις θέλει τὸ χρησιμοποιήσει διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πόρων, οὓς σκέπτεται νὰ διαθέσῃ χάριν τῶν παραγωγικῶν ἔργων καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1927–28 παρουσίασεν ὡς γνωστόν, κατὰ τὴν λῆξίν του, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ὑπολοίπων, ἅτινα ἀφῆκε πρὸς πληρωμὴν καὶ πρὸς εἴσπραξιν πλεόνασμα δραχμὰς 551 ἑκατομ. Ἀπὸ τῆς λήξεώς του (Αὐγούστου 1928 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 ἐνηργήθησαν αἱ κάτωθι εἰσπράξεις καὶ πληρωμαὶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων αὐτοῦ, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1929. 1) Ἔναντι τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων, ἐξ ὧν εἶχον ὑπολογισθῇ ὡς εἰσπράξιμα 100 ἑκατομμύρια εἰσπράχθησαν 139, 885,870,70. 2) Ἔναντι παθητικῶν ὑπολοίπων ἐκ δραχμῶν 773 ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 194 ἑκατομμύρια. Δεδομένου ὅτι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων εἶχε προβλεφθῇ ὡς πληρώσιμον, ἐκ δὲ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων εἶχον προβλεφθῇ ὡς εἰσπράξιμα μόνον 100 ἑκατομμύρια, ἕπεται ὅτι τὸ ὡς ἄνω πλεόνασμα τῶν 551 ἑκατομμυρίων τῆς χρήσεως ταύτης, βελτιοῦται κατὰ τὸ ποσὸν τῶν ἐπὶ πλέον ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων πραγματοποιηθεισῶν εἰσπράξεων, ἤτοι κατὰ δραχμὰς 39,885,870. Θὰ βελτιωθῇ δὲ περαιτέρω, διότι αἱ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων αὐτοῦ εἰσπράξεις συνεχίζονται εἶναι δὲ καὶ πιθανὸν νὰ μὴ παρουσιασθῇ πρὸς πληρωμὴν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν παθητικῶν αὐτοῦ ὑπολοίπων. Ἐκ τοῦ πλεονάσματος τούτου τῶν δραχμῶν (551+39)=590 ἑκατομ. ἔχουν διατεθῇ, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1929–30 δραχμαὶ 561 ἑκατομμύρια. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1928–29 παρουσίασε κατὰ τὴν λῆξίν του σύμφωνα μὲ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς 31 Ἰουλίου 1929, τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν Εἰδικῶν Λογιστηρίων τῶν διαφόρων ὑπουργείων τὴν ἑξῆς εἰκόνα. Ἔναντι συνόλου προϋπολογισθέντων ἐσόδων ἐκ δραχμῶν 11.114 ἑκατομμυρίων, ἐβεβαιώθησαν 11.232 ἑκατομμύρια, εἰσεπράχθησαν 10.551.8 ἑκατομμύρια καὶ παρέμειναν ἐνεργητικὰ ὑπόλοιπα 680 ἑκατομμύρια. Ἀναλυτικῶς ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου παρουσιάζεται εἰς τὸν παρατιθέμενον πίνακα.

Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου καὶ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἔτι ἀναλυτικωτέραν προσωρινὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, τὴν δημοσιευθεῖσαν ἤδη, δύναταί τις νὰ μορφώσῃ πλήρη ἀντίληψιν περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νῦν νὰ τονίσωμεν, εἶναι ὅτι τὸ ἔτος 1928–29 ὑπῆρξεν ἔτος ἀρκετὰ δυσχερές, διότι ἦτο τὸ πρῶτον ἔτος μετὰ τὴν σταθεροποίησιν τῆς δραχμῆς διέρρευσε δὲ σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἐν μέσῳ παντοειδῶν θεομηνιῶν, καταστροφῶν καὶ ἐπιδημιῶν καὶ ἐντὸς τούτου ἔλαβον χώραν καὶ δύο ἐκλογαί, ἐν τούτοις τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔδωκαν τὰ ἔσοδα αὐτοῦ δὲν ὑπῆρξαν οἷα ἀνεμένοντο δυσμενῆ. Εἰσηγούμενοι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1929–30, ἐλέγομεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928 –29, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ ἔτους τούτου ἐκ καθαρῶν ἐσόδων θὰ ἀνήρχοντο εἰς 9.136 ἑκατομμύρια. Ἔναντι τούτων εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους τῆς χρήσεως 9.112 ἑκατομμύρια, πρέπει δὲ νὰ προβλεφθῇ καὶ ποσὸν 150 ἑκατομμυρίων ὡς εἰσπράξιμον ἔναντι τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τὰ ὁποῖα ἀφῆκεν ἡ χρῆσις αὕτη καὶ ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν ἐκ μόνων τῶν ἀμέσων φόρων (κεφ. 1–5 καὶ 32) ἀνέρχεται εἰς 544 ἑκατομμύρια. Ἡ περὶ τῶν εἰσπραξίμων ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων πρόβλεψις ἡμῶν, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὑπερβολική, ἀλλὰ μᾶλλον συντηρητική, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ γεγονός, ὅτι ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τῶν αὐτῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1927–28 ἀνερχομένων εἰς 446 ἑκατομμύρια, εἰσεπράχθησαν ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως 139 ἑκατομμύρια. Σημειωτέον, ὅτι κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον τοῦ ἔτους 1929, ἤτοι ἐντὸς τῶν πρώτων μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως 1928, —29 μηνῶν εἰσεπράχθησαν ἔναντι τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων τῆς χρήσεως ταύτης 20 ἑκατομμύρια. Ἑπομένως αἱ ἀποδόσεις τῆς χρήσεως 1928–29 ἐκ καθαρῶν μόνον ἐσόδων ἀνέρχονται εἰς 9.262 ἑκατομμύρια ἔναντι τῶν 9.136 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ὑπελογίζοντο κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1929–30, ἤτοι ὑπερβαίνουν τὰς προβλέψεις ἡμῶν κατὰ 126 ἑκατομμύρια. Ἐκ διαφόρων ἐκτάκτων ἐσόδων τῆς χρήσεως ταύτης εἰσεπράχθησαν 129 ἑκατομμύρια ἔναντι τῶν προβλεφθέντων 116 ἑκατομμυρίων, ἤτοι ἐπὶ πλέον 13 ἑκατομμύρια. Ἐκ τῶν λογιστικῶν δὲ ἐσόδων, ἐξ ὧν προεβλέποντο 1,517 ἑκατομμύρια, ἐπραγματοποιήθησαν 1.310.8, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 206, 2 ἑκατομμύρια. Ἔναντι συνόλου χορηγηθεισῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 10.991 ἑκατομμυρίων (ἐξ ὧν δι’ ἐπαναφορᾶς πιστώσεων δραχ. 2.414.493 καὶ δυνάμει τοῦ νόμου 879 δρχ. 14.270. 488) ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις ἐκ δραχμῶν 10.156.1 ἑκατομμυρίων. Ἔναντι τούτων ἐπληρώθησαν κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς 30 Ἰουλίου 1929 δραχμαὶ 9.457.8 ἑκατομμύρια καὶ παρέμειναν ὑποχρεώσεις πρὸς πληρωμήν, ἤτοι παθητικὰ ὑπόλοιπα 698.3 ἑκατομμύρια. Ἀναλυτικῶς καθ’ ὑπουργεῖον ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1928–29 ἐμφανίζεται εἰς τὸν παρατιθέμενον πίνακα.

Καθ’ ἀκολουθίαν, παρέμειναν ἀδιάθετοι πιστώσεις 835.2 ἑκατομ. ἤτοι 7.6% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν δὲ ἐκπεσθῶσιν αἱ πιστώσεις, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν οὐδὲν καταλείπουν ἀδιάθετον ὑπόλοιπον, ὡς καὶ τὸ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὰ λογιστικὰ ἔξοδα ἀδιάθετον ὑπόλοιπον, τὸ ποσοστὸν τοῦτο περιορίζεται εἰς 6.8%. Ἀνακεφαλαιοῦντες τ’ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ 1928–29 ἔχομεν:

Ὅτε εἰσηγούμην τὸν προϋπολογισμὸν 1929–30 ἀνεκοίνωσα ὡς προβλεπόμενον ἀποτέλεσμα τῆς χρήσεως ταύτης πλεόνασμα 150 ἑκατ. ἀντὶ τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἤδη πλεόνασμα 545.7 ἑκατ. Ἡ βελτίωσις αὕτη προῆλθε: αʹ) διότι τὰ καθαρὰ ἔσοδα ἀπέδωσαν ἐπὶ πλέον 126 ἑκατ. βʹ) τὰ διάφορα ἔκτακτα ἔσοδα ἀπέδωσαν ἐπίσης ἐπὶ πλέον 13 ἑκατ. καὶ γʹ) διότι τὰ παραμείναντα ἀδιάθετα ὑπόλοιπα πλὴν τῶν ἐκ λογιστικῶν ἐξόδων τοιούτων, ὑπερέβησαν τὰ προβλεφθέντα ἐν τῇ εἰσηγήσει κατὰ 256.7 ἑκατ. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἀποκλείεται ἡ περαιτέρω αὔξησις τοῦ πλεονάσματος ἐκ τῆς διαγραφῆς ὑποχρεώσεων περιλαμβανομένων εἰς τὰ παθητικὰ ὑπόλοιπα. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1929–30 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ., ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1929, ἤτοι κατὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον τοῦ οἰκονομικοῦ τούτου ἔτους παρουσιάζεται ὡς ἀκολούθως:

Ἴδωμεν νῦν πὼς προβλέπεται ἡ κατὰ τὸ ὑπολειπόμενον χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ ἔτους τούτου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὐχερὴς ἡ ἀπὸ τοῦδε ἐκτίμησις τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἔτους τούτου, ἀφοῦ μᾶς χωρίζει ἀρκετὸν εἰσέτι χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως, ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ τις γνώμην μᾶλλον ἀσφαλῆ περὶ τῶν τελικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐν λόγῳ χρήσεως. Ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ὑπολειπόμενον μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως χρονικὸν διάστημα θὰ διαρρεύσῃ ὑπὸ τὸ αὐτὸ φορολογικὸν καθεστώς, ὅταν δύναταί τις νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν ἀναλογιῶν, τὰς ὁποίας παρουσίασαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν αὐτῶν χρονικῶν διαστημάτων προηγουμένων χρήσεων, δὲν ὑπολείπεται παρὰ νὰ συντρέξουν αἱ αὐταὶ συνθῆκαι, κατ’ ἀμφότερα τὰ ὑπὸ κρίσιν χρονικὰ διαστήματα, διὰ νὰ ἔχωμεν προβλέψεις οὐχὶ μακρὰν τῆς πραγματικότητος. Διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἀποδόσεως τῶν τακτικῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1929–30 κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπομένον μετὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον αὐτῆς, δύναταί τις ἀκινδύνως νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀντιστοίχου χρονικῆς περιόδου τοῦ 1928–29. Δὲν πρέπει δὲ καὶ νὰ λησμονῆται, ὅτι ὅλον σχεδὸν τὸ ἔτος 1928–29 διέρρευσεν ὑπὸ ὅλως δυσμενεῖς διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐσόδων συνθήκας. Ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἤρχισε μὲ τὴν καταστροφὴν τῆς Κορίνθου, ἐπηκολούθησεν ὁ δάγκειος καὶ κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ δευτέρου αὐτοῦ ἑξαμήνου ἔλαβον χώραν θεομηνίαι καὶ καταστροφαί. Δυνάμεθα ἑπομένως ἀσφαλῶς νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ βʹ ἑξαμήνου τῆς χρήσεως 1928–29 σὺν τῇ τετραμήνῳ αὐτοῦ παρατάσει. Δεδομένου ὅτι κατὰ τὸ βʹ ἑξάμηνον τοῦ 1928–29 καὶ κατὰ τὴν τετράμηνον αὐτοῦ παράτασιν, ἔτι δὲ καὶ διὰ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων εἰσεπράχθησαν καὶ εἰσπραχθήσοντα ἐκ τακτικῶν ἐσόδων ἐν γένει τῆς χρήσεως 1928–29, πλὴν ἐξ ἐπιστροφῶν χρημάτων, δρ. 5.486 ἑκατομμύρια, ὑπολογίζομεν τὰς αὐτὰς εἰσπράξεις καὶ διὰ τὸ ἴδιον χρονικὸν διάστημα τῆς χρήσεως 1929–30. Θὰ ἠδύνατό τις, ἀφόβως καθ’ ἡμᾶς, νὰ προχωρήσῃ εἰς πρόβλεψιν περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1929–30 καὶ ἐπὶ ἄλλης βάσεως, ἣν παρέχει ἡ μέχρι τοῦδε παρατηρουμένη ἀναλογία ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, μεταξὺ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ αʹ ἑξαμήνου ἑκάστης χρήσεως καὶ τοῦ ὑπολοιπομένου ἀφ’ ἑτέρου μέχρι λήξεως τῆς χρήσεως χρονικοῦ διαστήματος. Καὶ ἄλλοτε, ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ἀνεκοινώσαμεν ὅτι ἐν ἑκάστῳ προϋπολογισμῷ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ αʹ ἑξαμήνου κατ’ ἀνεξήγητον ἀληθῶς σύμπτωσιν ἀποτελοῦσι τὰ 40% περίπου τοῦ ὅλου τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως. Ἐὰν ἡ χρῆσις 1 29–30 δὲν ἤθελεν ἀποτελέσει ἐξαίρεσιν τῶν προηγουμένων χρήσεων, θὰ πρέπῃ νὰ παρουσιάσῃ εἰσπράξεις ἐκ τακτικῶν ἐσόδων διὰ τὸ μετὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον ὑπολοιπόμενον χρονικὸν διάστημα, περὶ τὰ 6.000 ἑκατομμύρια περίπου. Θὰ ἐδικαιούμεθα ἑπομένως νὰ προβλέψωμεν τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν 6.000 ἑκατομμυρίων ὡς ἀπόδοσιν τῆς χρήσεως 1 29–30 διὰ τὸ μέχρι τῆς λήξεώς της ὑπολοιπόμενον χρονικὸν διάστημα. Ἐσυνειθίσαμεν ὅμως νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοί, ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων, καὶ παρὰ τὴν ἐκ τῆς πείρας ἀποδεικνυομένην βασιμότητα τῆς ἀνωτέρω προβλέψεως, ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὴν πρώτην ἡμῶν πρόβλεψιν, τῶν 5.486 ἑκατομμυρίων, τὴν βασιζομένην ἐπακριβῶς ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως 1928–29, ἥτις καὶ ἀποτελεῖ κατὰ τὴν γνώμην μας ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, τὴν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀδιάβλητον πρόβλεψιν. Ἐξ ἐκτάκτων ἐσόδων εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 δραχμαὶ 102.735.027, προβλέπεται δὲ ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν καθ’ ἕκαστον ἐσόδων, διότι διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀπόδοσις τοῦ 1928–29, ὅτι μέχρι λήξεως τῆς χρήσεως θέλουσι πραγματοποιηθῇ ἀσφαλῶς καὶ τὰ ἑξῆς: 1) Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θέλει ἐπιστρέψει εἰς τὸ Δημόσιον Δρ. 38.000.000 Ἐκ τούτων δραχμαὶ 15 ἑκατομμύρια ἀντιπροσωπεύουν τὸ διατεθησόμενον δι’ ἔκτακτον χρεωλύσιον τοῦ αʹ προσφυγικοῦ δανείου, ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται, ὡς γνωστόν, ἰσόποσος πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Δημοσίου Χρέους. Τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν ἀντιπροσωπεῦον τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὴν Ε.Α.Π. εἴσπραξιν ἐκ φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς ἐπιστρέφεται σύμφωνα μὲ τὴν μετ’ αὐτῆς σχετικὴν συμφωνίαν εἰς τὸ Δημόσιον.

Σημειωτέον, ὅτι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 5 ἔσοδα ἀντικρίζονται ὑπὸ ἴσου ποσοῦ ἐξόδων καὶ ἑπομένως οὐδεμίαν ἀσκοῦσιν ἐπίδρασιν διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου. Ἐκ τῶν τακτικῶν ἐξόδων τῆς Κατηγορίας ΙΙ ἔχουν εἰσπραχθῇ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 δρ. 876.000 καὶ προβλέπονται περαιτέρω εἰσπράξεις μέχρι 3 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τοῦ προϊόντος δανείων προϋπελογίζοντο κατὰ τὸ 1929–30 δραχ. 130 ἑκατ. ἐξ ὧν 100 ἑκατ. ἀφοροῦν πραγματοποίησιν δανείου ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ 30 ἑκατομμυρίων ἐνδεχομένην ἀνάληψιν ἐκ τοῦ προϊόντος δανείου τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν κάλυψιν τῶν καθυστερημάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ πραγματοποίησις ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τοῦ ἐκ δανείου ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων προϋπολογιζομένου ποσοῦ, ὅπερ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἀνῆλθεν εἰς 19 ἑκατ., οὐδόλως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν τελικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως ἰσοπόσου πιστώσεως ἀναγραφομένου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ὑπουργείου Γεωργίας δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπαλλοτριουμένων ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ἑπομένως δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν πραγματοποίησιν ὁλοκλήρου τοῦ προβλεφθέντος ποσοῦ καὶ τὴν διάθεσιν εἰς ὁλόκληρον τῆς ἀντιστοίχου πιστώσεως. Ἐκ τοῦ δανείου πρὸς κάλυψιν τῶν καθυστερημάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ προβλέπεται, ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 30 ἑκατ. πρὸς πληρωμὴν τιμήματος κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων. Τέλος εἰσεπράχθησαν 5 ἑκατ. πρὸς πληρωμὴν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων παρὰ τοῦ ταμείου Ἐλαίας. Ἐπὶ τῇ βάσει πάντων τῶν ἀνωτέρω δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πιθανὴν ἔκβασιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἐν γένει τῆς χρήσεως 1929–30 ὡς ἀκολούθως εἰς χιλιάδας ἑκατομμυρίων:

Ἡ μέχρι τοῦδε ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ καταδεικνύει, ὅτι ἔναντι τοῦ γενικοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις ἐκ δραχμῶν 8.448 ἑκατ. καὶ ἐξεδόθησαν ἐντάλματα δραχμῶν 3.875 ἑκατ., ἐξ ὧν ἐπληρώθησαν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1929 κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1929 δραχμῶν 2.781 ἑκατομμύρια. Πρόβλεψις ἀπὸ τοῦδε περὶ τῆς ἐκβάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων εἶναι ἐξ ἴσου δυσχερής. Ἐξ ὅλων τῶν ὑπ’ ὄψει μας στοιχείων προκύπτει, ὅτι αἱ χορηγηθεῖσαι διὰ τὸ ἔτος τοῦτο πιστώσεις θὰ ἐπαρκέσωσι διὰ τὰς προβλεπομένας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνας. Ἐξαίρεσιν μόνον θὰ ἀποτελέσῃ ἡ δαπάνη διὰ τὴν ὑποσχεθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἥτις θ’ ἀπαιτήσῃ περὶ τὰ 80 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐνισχυόμεθα εἰς τὰς ἀνωτέρω προβλέψεις ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἐκ δραχ. 430 ἑκατομ., ὅπερ περιλαμβάνει, ὡς γνωστόν, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1929–30, ἀπομένει σήμερον ἀδιάθετον ὑπόλοιπον δραχμῶν 207 ἑκατομμυρίων, ὅπερ καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 40 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν πιστώσεων διὰ συντάξεις κατόπιν τῆς γενομένης αὐξήσεως αὐτῶν, θ’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν τυχὸν καταδειχθησομένων ἀνεπαρκῶν πιστώσεων. Ἑπομένως τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–30 δὲν πρόκειται νὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐψηφισμένων πιστώσεων εἰ μὴ κατὰ 80 ἑκατομμύρια, προοριζόμενα, ὡς ἐλέχθη, διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων δὲν πρόκειται ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πολλάκις ἐλέχθη καὶ διεπιστώθη ἐκ τῶν πραγμάτων, τὸ φυσικὸν ἄλλως τε γεγονός, ὅτι τὸ πλεῖστον σχεδὸν τῶν πιστώσεων, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, καταλείπουσιν ἀδιάθετον μέρος, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε κατῆλθε κάτω τῶν 5%.

Ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, πιστώσεις δραχ. 3.226 ἑκατομ. οὐδὲν λόγῳ τῆς φύσεώς των πρόκειται νὰ καταλείπωσιν ἀδιάθετον ὑπόλοιπον, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ ἀπὸ τοῦδε εἰς ὁλόκληρον διάθεσίς των. Αἱ πιστώσεις αὗται εἶναι: αʹ) Αἱ τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν ἐκ δραχ. 1.240 ἑκατομ., διότι, κατὰ τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα νόμον περὶ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πᾶν ἀδιάθετον ὑπόλοιπον ἐκ τούτων περιέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο. βʹ) Αἱ πιστώσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν διάθεσιν τῶν πλεονασμάτων, ἀνερχόμεναι εἰς 561 ἑκατομμύρια, διότι κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον πᾶν ἐκ τούτων ἀπομένον ἀδιάθετον ὑπόλοιπον μεταφέρεται εἰς τὸν λογαριασμὸν τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων. γʹ) Αἱ ὑπὲρ τοῦ ταμείου ὁδοποιΐας εἰσφοραὶ καὶ ἀποδόσεις ἐκ δραχμῶν 200 ἑκατομμυρίων. δʹ) Ἡ δι’ ἀπόσβεσιν τοῦ κυμαινομένου χρέους σύμφωνα μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης πίστωσις ἐκ δραχμῶν 200 ἑκατομμυρίων. εʹ) Ἡ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου ἀνταλλαξίμων πίστωσις ἐκ δραχμῶν 420 ἑκατομμυρίων. στʹ) Ἡ προστεθησομένη πίστωσις δι’ αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐκ δραχμῶν 80 ἑκατομμυρίων, καὶ ζʹ) Αἱ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 525 ἑκατομμυρίων διὰ τὰ λογιστικὰ καλούμενα ἔξοδα, τὰ ἔξοδα δηλαδὴ ἐκεῖνα, ἅτινα ἀντικρύζονται δι’ ἰσοπόσων ἐσόδων.

Ἐπὶ τούτων δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ ὑπολογίσωμεν ποσοστὸν 4%, καίτοι τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1928–29 εἰς 7, 6% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων καὶ εἰς 6, 8% ἐπὶ τῶν πιστώσεων, αἵτινες καταλείπουσι συνήθως ἀδιάθετον ὑπόλοιπον. Κατὰ τὸ 1927–28 τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἀνῆλθεν εἰς 7, 5% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων καὶ 5,18% ἐπὶ τῶν λοιπῶν. Ὅθεν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1929–30 προβλέπεται ὡς ἑξῆς:

Ἀνακεφαλαιοῦντες τὰς περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1929–30 προβλέψεις ἡμῶν ἔχομεν:

Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο προκύπτει ὑπὸ τὰς συντηρητικωτέρας τῶν προβλέψεων, ὅτι δηλαδὴ καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ βʹ ἑξαμήνου σὺν τῇ τετραμήνῳ παρατάσει θὰ περιορισθοῦν ἐπακριβῶς εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5.486 ἑκατομμυρίων, ἤτοι τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἀντιστοίχου χρονικοῦ διαστήματος τοῦ 1928–29, τὸ δὲ ποσοστὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων θέλει περιορισθῇ μόνον εἰς 4%. Σημειωτέον, ὅτι τὸ πλεόνασμα τοῦτο θὰ ἀνήρχετο εἰς 805 ἑκατομμύρια, ἂν δὲν ἀποφασίζετο ἡ ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1929 βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων (80 ἑκατομμύρια) καὶ ἂν παρέμενον εἰς ὄφελος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως μέχρι τοῦδε, τὰ ἀδιάθετα ὑπόλοιπα ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν (49 ἑκατομμύρια).

Ἡ κατάρτισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1930–31 ἐστηρίχθη κυρίως ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1928–29 καὶ 1929–30, ληφθεισῶν ἐννοεῖται ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς φορολογίας ἢ καὶ ἐξ ἄλλων δεδικαιολογημένων λόγων ἐπιβαλλομένων αὐξήσεων καὶ μειώσεων. Ὁμολογοῦμεν, ὅτι ἡ ἀπὸ τοῦδε κατάρτισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1930–31, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ 1929– 30 καὶ ἀπέχομεν πεντάμηνον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους, δὲν ἦτο καὶ τόσον εὐχερής, καθόσον ἠναγκάσθημεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἐσόδων ἀναγκαίων στοιχείων ἐπὶ προβλέψεων καὶ ἀποτελεσμάτων μὴ ἐγγυτέρων χρονικῶς. Τοῦτο δὲν θὰ συνέβαινεν, ἐὰν ἡ συνταγματικὴ διάταξις περὶ τοῦ χρόνου τῆς καταθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπέβαλλε τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ πέντε ὅλους μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Οὐχ’ ἧττον, ἐπροσπαθήσαμεν νὰ σταθμίσωμεν μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας καὶ συντηρητικότητος πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ προσφερόμενα διὰ τὴν κατάρτησιν προβλέψεων ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβεστέρων. Τὸ ἀνωτέρω γενικὸν σύνολον τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1930–31 ἀναλύεται ὡς ἑξῆς:

Ἡ χρῆσις ἄρα 1930–31 παρουσιάζει προβλέψεις κατὰ 329 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1928–29 καὶ κατὰ 98 ἑκατομμύρια ἐπὶ ἔλαττον τῆς προβλεπομένης ἀποδόσεως τοῦ 1929–30. Δεδομένου ὅτι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1929–30 προβλέπονται τακτικὰ ἔσοδα δραχμῶν 9.593 ἑκατομμυρίων, θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν ἀρχήν, ἣν ἐθέσαμεν, ἴσον ποσὸν ἐσόδων νὰ παρουσιάσῃ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1930–31, ηὐξημένον καθ’ ὃ ποσὸν ἐξ εἰδικῶν λόγων προβλέπεται μείζων ἀπόδοσις, ἐὰν δὲν ἐμεσολάβουν αἱ φορολογικαὶ μειώσεις, ἃς ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ εἰσηγηθῇ, ὡς μετ’ ὀλίγον θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Αἱ φορολογικαὶ αὗται μειώσεις στοιχίζουν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν περὶ τὰ 300 ἑκατομμύρια περίπου. Ἀλλὰ δὲν ἐλαττώνουν ἰσοπόσως τὰ ἔσοδα τοῦ τοῦ 1930–31 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ τοῦ 1929–30, τὸ μέν, διότι δύο ἐκ τῶν φορολογικῶν μειώσεων ἴσχυον καὶ διὰ τὸ 1929–30, μέρος δὲ τῶν λοιπῶν μειώσεων καλύπτεται ἐκ βεβαίας αὐξήσεως ὡρισμένων ἀμέσων φόρων κατὰ 1930–31 ὡς λ. χ. τῶν οἰκοδομῶν. Διὰ τοῦτο προβλέπομεν μόνον μείωσιν ἐσόδων ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ 1929–30 δραχμῶν 125 ἑκατομμυρίων. Αἱ προβλέψεις ἑπομένως τοῦ 1929–30 ἐκ δραχμῶν 9.593 ἑκατομμυρίων μειούμεναι κατὰ 125 ἑκατομμύρια, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελοῦν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ 1930–31. Ὁ προϋπολογισμὸς δηλονότι τοῦ 1930–31 θὰ ἔπρεπε νὰ παρουσιάζῃ σύνολον τακτικῶν ἐσόδων δραχμὰς 9.468 ἑκατομμύρια. Ἀντὶ τούτου παρουσιάζει σύνολον δραχμῶν 9.495 ἑκατομμυρίων, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1929–30 κατὰ δραχμὰς 98 ἑκατομμύρια. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἐξηγεῖται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς ἀνωτέρω μειώσεως τῶν 125 ἑκατομμυρίων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τοῦ ὅτι παρουσιάζονται ἐν σχέσει μὲ τὸ 1929–30 ποῦ μὲν αὐξήσεις, ποῦ δὲ ἐλαττώσεις, ἐξ ὅλως εἰδικῶν λόγων δικαιολογούμεναι. Οὕτω προϋπολογίζονται ἐκ φόρου καταναλώσεως καπνοῦ δραχμαὶ 12 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τῆς ὑπολογιζομένης διὰ τὸ 1929–30 ἀποδόσεως καὶ 14 ἑκατομμύρια ἐξ εἰδῶν μονοπωλίου, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 26 ἑκατομμυρίων ὑπολογίζεται ὡς ἀποτέλεσμα τῆς διώξεως τοῦ λαθρεμπορίου διὰ τὰ εἴδη ταῦτα. Ἐκ τῆς κινίνης ὑπολογίζονται δραχμαὶ 10 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον, λόγῳ προβλεπομένης μείζονος καταναλώσεως κατὰ τὸ 1930–31. Ἐκ τελῶν χαρτοσήμου προβλέπονται δραχμαὶ 41 ἑκατομμύρια πλέον τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1929–30, διότι διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ταύτης, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνυποβαλλομένου νομοσχεδίου, δικαιολογεῖται πλήρως ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη πρόβλεψις. Ἐκ φόρου μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν προβλέπονται 15 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τῆς ἀποδόσεως τοῦ 1929–30, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἀντιθέτως προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὸ 1930 –31 διάφορα ἄλλα ἔσοδα, διότι δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ αὐτὴ μὲ τὸ 1929–30 πρόβλεψις. Οὕτω ἐκ τελῶν ἐξαγωγῆς προβλέπεται ἐπὶ ἔλαττον ἀπόδοσις 6 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου 4 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τῆς βύνης 1 ἑκατομμυρίου. Ἐκ τοῦ φόρου κινητῶν ἀξιῶν 12 ἑκατομμυρίων. Ἐκ τοῦ φόρου κληρονομιῶν 27 ἑκατομμυρίων. Ἐκ προσόδων τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους 3 ἑκατομμυρίων. Ἡ ὑπόλοιπος διαφορὰ καλύπτεται ἐκ μικρῶν ἄλλων αὐξομειώσεων ἑτέρων τινῶν ἐσόδων. Λεπτομερὴς ἐξήγησις τῶν ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον διαφορῶν τοῦ ἔτους 1930–31 ἐν σχέσει μὲ τὰς προβλεπομένας ἀποδόσεις τοῦ 1929–30 παρατίθεται ἐν τῇ ἀναλυτικῇ ἐκθέσει τῶν ἐσόδων 1930–31. Τὰ ἔκτακτα ἔσοδα τῆς χρήσεως 1930–31 προϋπολογίζονται ἐν συνόλῳ εἰς δραχμὰς 909.273.900. Ἐκ τῆς χρήσεως 1929–30 προβλέπονται ἔκτακτα ἔσοδα ὡς εἴδωμεν ἀνωτέρω, ἐκ δραχμῶν 520 ἑκατομμυρίων. Σύγκρισις ἀναλυτικὴ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων τῶν δύο τούτων χρήσεων εἶναι ὅλως περιττή, καθ’ ὅσον τὰ ἔκτακτα ἔσοδα ἑκάστου ἔτους, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὑτῶν, ἔχουσι διαφορετικὴν τὴν προέλευσιν καὶ τὴν αἰτίαν καὶ συνεπῶς ἡ καθ’ ἕκαστον σύγκρισις οὐδένα ἐξυπηρετεῖ σκοπόν. Περιοριζόμεθα ἑπομένως εἰς τὸ ν’ ἀναφέρωμεν τὰ κυριώτερα ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων τῆς χρήσεως 1930–31. Ὑπὸ κεφάλαιον 27 ἄρθρον 3 προβλέπεται ἔσοδον δραχμῶν 10.900.000, προερχόμενον ἐκ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς διαπιστωθείσης ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸν ἔλεγχον, ὅστις ἐγένετο εἰς τοὺς παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ λογαριασμοὺς διαχειρίσεως τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος. Ὑπὸ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου προβλέπεται ἔσοδον δραχμῶν 15 ἑκατομμυρίων, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει ἔκτακτον χρεωλύσιον τοῦ αʹ προσφυγικοῦ δανείου, πληρωθησόμενον ἐκ τῶν εἰσπράξεων, ἃς ἐνεργεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ χρεωλύσιον τοῦτο πραγματοποιεῖται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Δημοσίου Χρέους, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμφανισθῇ καὶ ὡς ἔσοδον χάριν λογιστικῆς τάξεως. Ὑπὸ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἰδίου κεφαλαίου προβλέπεται ἔσοδον δραχμῶν 62.500.000 ὡς πρώτη δόσις τοῦ ὀφειλομένου ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ποσοῦ τῶν δραχμῶν 250 ἑκατομμυρίων, ὅπερ σύμφωνα μὲ τὴν σχετικὴν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης σύμβασιν περὶ ρυθμίσεως τῆς ὑπεραξίας τῶν καλυμμάτων θὰ πληρωθῇ εἰς τέσσαρας δόσεις. Ὑπὸ κεφάλαιον 31 ἄρθρον 1 ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ δραχμῶν 460 ἑκατομμυρίων ἀντιπροσωπεῦον τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν τῶν τεθησομένων εἰς κυκλοφορίαν νέων μεταλλικῶν κερμάτων. Περὶ τούτου θεωροῦμεν ἀπαραίτητον νὰ παράσχωμεν τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ καὶ κυκλοφορῇ διὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μεταλλικὰ κέρματα ὀνομαστικῆς ἀξίας οὐχὶ ἀνωτέρας τῶν δέκα δραχμῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκρίθη σκόπιμον, ὅπως εἰς τὴν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου κυκλοφορίαν ταύτην περιληφθῶσι καὶ κέρματα ὀνομαστικῆς ἀξίας μέχρι καὶ εἴκοσι δραχμῶν ἐπῆλθεν, ἐν συμφωνίᾳ μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἡ τροποποίησις τοῦ ἀνωτέρου ἄρθρου τοῦ καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης αὐτῆς, συναινούσης καὶ τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ὁμοίως ἐτροποποιήθη ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 τῆς ἀπὸ 27 Ὀκτωβρίου 1927 συμβάσεως, τῆς κυρωθείσης διὰ τοῦ νόμου 3424, καθ’ ἣν τὰ κέρδη τοῦ Δημοσίου τὰ προκύπτοντα ἐκ τῆς ἐκδόσεως κερμάτων διατίθενται πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρεῶν τοῦ Δημοσίου, κατ’ ἀναλογίαν δύο τρίτων πρὸς ἓν τρίτον. Ἡ τροποποίησις αὕτη ἐγένετο, διότι οὐδεὶς λόγος συνέτρεχεν, ὅπως ὁλόκληρα τὰ κέρδη ταῦτα διατεθῶσιν εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τῶν ἀνωτέρω χρεῶν, δεδομένου ὅτι, ἐκ τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τῆς ὑπεραξίας τῶν καλυμμάτων συνετελέσθη ἔκτακτος ἀπόσβεσις τῶν χρεῶν τούτων κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὴν νέαν συμφωνίαν καθωρίσθη, ὅπως ἐκ τοῦ κέρδους τῶν μεταλλικῶν κερμάτων, τῶν ἐκδοθησομένων τὸ πρῶτον πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἤδη κυκλοφορούντων τραπεζικῶν γραμματίων, ὀνομαστικῆς ἀξίας δραχμῶν πέντε, δέκα καὶ εἴκοσι περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ποσὸν οὐχὶ κατώτερον τοῦ τρίτου οὐδ’ ἀνώτερον τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου κέρδους. Τὸν ἐντὸς τῶν ὁρίων τούτων καθορισμὸν τοῦ ἀποδοτέου εἰς τὸ Δημόσιον ποσοῦ κανονίζει σύμβασις μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ὁρίζεται, ὅτι ἐκ μὲν τοῦ κέρδους τῶν εἰκοσαδράχμων θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ἥμισυ, τοῦ ἑτέρου μόνον ἡμίσεος διατεθησομένου πρὸς ἐξόφλησιν τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν ταύτην χρεῶν τοῦ Δημοσίου, ἐκ δὲ τοῦ κέρδους τῶν πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ἥμισυ τῆς ἀνηκούσης εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην ἀναλογίας. Ἐν συμφωνίᾳ μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ 25 ἑκατομμυρίων τεμαχίων κερμάτων τῶν 5 δραχμῶν, 7.500.000 τεμαχίων τῶν 10 δραχμῶν καὶ 11.500.000 ἑκατομμυρίων τεμαχίων κερμάτων 20 δραχμῶν. Πλὴν τούτου ἀπεφασίσθη καὶ ἡ κατασκευὴ 20 ἑκατομμυρίων κερμάτων τῆς μιᾶς δραχμῆς καὶ 20 ἑκατομμυρίων τεμαχίων τῶν 50 λεπτῶν, καθόσον τὰ ἤδη κυκλοφοροῦντα καταδεικνύονται ἀνεπαρκῆ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συναλλαγῶν. Ἡ σχετικὴ διὰ τὴν κατασκευὴν τούτων δημοπρασία προεκηρύχθη διὰ τὴν 25 Ἰανουαρίου 1930. Πάντα τὰ ἀνωτέρω κέρματα ἀντιπροσωπεύουν ὀνομαστικὴν ἀξίαν δραχμῶν 460 ἑκατομμυρίων, δι’ ἔξοδα δὲ κατασκευῆς, μεταφορᾶς κλπ. προβλέπεται δαπάνη δραχμῶν 170 ἑκατομμυρίων δι’ ἣν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφει ἰσόποσον πίστωσιν ὑπὸ κεφ. 44 ἄρθρον 4. Κατ’ ἀκολουθίαν τὸ προβλεπόμενον ἐκ τῶν ἀνωτέρω μεταλλικῶν κερμάτων κέρδος ὑπολογίζεται εἰς δραχμὰς 290 ἑκατομμύρια ἀναλυόμενον ὡς ἑξῆς:

Ἐκ τοῦ κέρδους τούτου θὰ διατεθῶσι πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρεῶν τοῦ Δημοσίου.

Ἡ ἀνήκουσα εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην μερὶς ἐκ τοῦ κέρδους τῶν μονοδράχμων καὶ 50λέπτων παραχωρεῖται ὁλόκληρος εἰς τὸ Δημόσιον ἀφοῦ, συνυπολογιζομένου καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς τὸ παραμένον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου κέρδος, δὲν γίνεται ὑπέρβασις τοῦ ὑπὸ τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τεθέντος ἀνωτάτου ὁρίου. Πρὸς ἀπόσβεσιν δὲ τῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρεῶν τοῦ Δημοσίου θὰ διατεθῶσι:

Διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 165.200.000 ἑκατομμυρίων ἀναγράφεται πίστωσις ὑπὸ τὸ ἄρθρον 1 δὶς τοῦ κεφ. 58 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Συνεπῶς ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀνωτέρω μεταλλικῶν κερμάτων ἀπομένει ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου κέρδος δραχ. 124.800.000. Ὑπὸ τὸ κεφάλαιον 31 ἄρθρον 2 προβλέπεται ἔσοδον ἐκ 35 ἑκατ., ἀντιπροσωπεῦον κέρδος τοῦ Δημοσίου, προκύψαν ἐκ τῶν κυκλοφορησάντων ἄλλοτε δεκαλέπτων, μονοδράχμων καὶ διδράχμων κερματικῶν γραμματίων. Τὸ κέρδος τοῦτο, ὡς γνωστόν, προέρχεται ἐκ τῆς μὴ προσαγωγῆς μέχρι τῆς ταχθείσης καὶ ληξάσης ἤδη προθεσμίας εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ἴσης ὀνομαστικῆς ἀξίας ἐκ τῶν ἀνωτέρω γραμματίων. Ὑπὸ τὸ κεφάλαιον 32 ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ δραχ. 317.193.900, ἀντιπροσωπεῦον τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Ἑλλάδα μερίδιον ἐκ πολεμικῶν ἐπανορθώσεων. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δραχ. 65.880.000 (ἄρθρα 1 καὶ 2) εἶναι τὸ ἰσότιμον 3.600.000 μάρκων χρυσῶν ἅτινα ὁρίζονται διὰ τοῦ σχεδίου Γιούγκ ὡς καταβλητέα εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ τῆς Γερμανίας κατὰ τὸ ἔτος 1930–31. Τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 154.323.900, ὅπερ ἀναγράφεται ὑπὸ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου, ἀντιπροσωπεύει ποσὸν μάρκων χρυσῶν 8.433.000, ὅπερ κατὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἐν Χάγῃ συνεννόησιν μεταξὺ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Δυνάμεων Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ἰταλίας, αἱ τελευταῖαι αὗται ἀνέλαβον νὰ ὑποστηρίξουν, ὅπως ἐξασφαλισθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῶν λοιπῶν πιστώσεων, αἵτινες θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν λοιπῶν πιστοχρεώσεων καὶ εἰδικώτερον τῶν Ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων. Προστίθεμεν, ὅτι κατὰ τὴν συμφωνίαν τῆς Χάγης ἡ Ἑλλὰς ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν συνεπείᾳ τῆς ἐπελθούσης διὰ τὴν ἐν λόγῳ συμφωνίαν ὁριστικῆς ρυθμίσεως τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας οἰκονομικῶν ἐκ τοῦ πολέμου σχέσεων, τὸ ποσὸν τῶν 506.000 μάρκων χρυσῶν ἐτησίως, ὅπερ καὶ τοῦτο δικαιοῦται ἡ Ἑλλὰς νὰ εἰσπράττῃ ἐκ τῶν μὴ Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, ἐπαυξανομένου τοῦ ποσοῦ τῶν 8.433.000 μάρκων χρυσῶν εἰς 8.939.000 μάρκα χρυσᾶ. Ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ἐγγράψωμεν ἐν καιρῷ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 506.000 μάρκων χρυσῶν τόσον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων, ὅσον καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων. Τέλος ποσὸν ἐκ δραχ. 96.990.000 (ἄρθρον 4) ἀντιπροσωπεύει τὸ ἰσότιμον μάρκων χρυσῶν 5.300.000, ἅτινα σύμφωνα μὲ εἰδικὴν διάταξιν τοῦ σχεδίου Γιὸνγκ καταβληθήσονται ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς Κατηγορίας ΙΙ προβλέπονται ὅσα περίπου καὶ κατὰ τὸ 1929–30. Ἐκ δανείων ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1930–31 προβλέπει: αʹ) ποσὸν ἐκ δραχμῶν 75 ἑκατομ. ὡς πραγματοποίησιν τοῦ δανείου τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων διότι ἴσου ποσοῦ πίστωσις ἀναγράφεται εἰς τὸ Προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἀγροτικῶν κτημάτων, καταβαλλομένην, ὡς γνωστόν, δι’ ὁμολογιῶν τοῦ ἀνωτέρω δανείου, καὶ βʹ) ποσὸν 50 ἑκατ. ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου πρὸς κάλυψιν τῶν καθυστερημάτων τῶν πρὸ τοῦ 1927–28 Προϋπολογισμῶν, προβλεπομένης ἐν ταὐτῶ ἰσοπόσου πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπουργείου Γεωργίας δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων, ὧν τὰ κτήματα ἀπηλλοτριώθησαν καὶ ἥτις ἀποζημίωσις περιλαμβάνεται, ὡς γνωστόν, μεταξὺ τῶν καθυστερημάτων τῶν πληρωτέων ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ ἐν λόγῳ δανείου. Τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως 1930–31 ἀνερχόμενα ἐν συνόλῳ εἰς δραχμὰς 10.525 ἑκατομμύρια ἀναλύονται ἐν τῷ κατωτέρω πίνακι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τοῦ ψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ 1929–30. Ἀναλυτικὴ ἐξήγησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν γένει τῶν ἐξόδων καὶ τῶν διαφορῶν αὐτοῦ ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1929–30 παρατίθεται ἐν τῇ ἀναλυτικῇ ἐκθέσει τῶν ἐξόδων.

αʹ) Περιλαμβάνεται καὶ τὸ διατεθησόμενον κονδύλιον 40 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεων. βʹ) Ὁμοίως καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ διατεθησόμενον κατὰ τὸ 1929–30 κονδύλιον ἐκ δρ. 40 ἑκατ. διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. γʹ) Ἐκτὸς τούτων διατίθενται καὶ 20.500.000 δι’ ὑγειονομικὴν περίθαλψιν προσφύγων, περιλαμβανόμενα εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Δημοσίας ὑγείας.

Εἶναι ὅμως ἀναγκαῖον, ὅπως παράσχωμεν καὶ νῦν εἰς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινὰς ἐν γενικαῖς ὅλως γραμμαῖς ἐπὶ τῶν κυριωτέρων κονδυλίων τῶν ἐξόδων. Ἡ κατάρτισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1930–31 βασίζεται κυρίως ἐπὶ τῶν πιστώσεων τῶν χορηγηθεισῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1929–30, ληφθεισῶν ὑπ’ ὄψει καὶ πασῶν τῶν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐνδεικνυομένων μεταβολῶν. Ἐκ τοῦ παρατιθεμένου πίνακος καταφαίνονται αἱ κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1929 μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 1929 ἐπελθοῦσαι μεταβολαὶ εἰς τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τοῦ Δημοσίου Χρέους. Αἱ παρατηρούμεναι μεταβολαὶ εἰς τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τοῦ Δημοσίου Χρέους ἀναφέρονται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς αὐξήσεις αὐτοῦ ἐπελθούσας συνεπείᾳ συνομολογήσεως νέων δανείων, ἀναπτύξεως τῶν ἤδη ἐκδεδομένων (δάνειον ἀπαλλοτριώσεως Ἑλλήνων ὑπηκόων, κλπ.), εἰς τὴν ἐμφάνισιν ἐν τοῖς βιβλίοις Δημοσίου Χρέους ὑποχρεώσεων ἀναληφθεισῶν ἐν τῷ μεταξὺ, ὡς ἡ πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τοιαύτη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς μειώσεις τοῦ κεφαλαίου εἴτε ἐκ χρεωλυτικῶν ἐξοφλήσεων, εἴτε ἐξ ἐκτάκτων ἀποσβέσεων. Αἱ παρατηρούμεναι αὐξήσεις τῶν δανείων (εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν).

ὀφείλονται εἰς τὴν προϊοῦσαν αὔξησιν (πραγματοποίησιν) τῶν δανείων τούτων, προβλεπομένην ἐκ τῶν σχετικῶν συμβάσεων. Αἱ ἐκ τῆς συνομολογήσεως νέων δανείων αὐξήσεις περιορίζονται μόνον εἰς τὸ δάνειον 4% τοῦ 1929 τῆς Ἀμερικανικῆς κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς τὸ δάνειον τοῦτο σημειοῦμεν, ὅτι τὴν 10ην Μαΐου 1929 ὑπεγράφη μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἡ δυνάμει τοῦ Νόμου 3446 προβλεπομένη σύμβασις, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις παρέσχε τὸ προβλεπόμενον δάνειον ἐκ δολλαρίων 12.167.000. Τὸ προϊὸν τοῦ δανείου τούτου ἐτέθη ἀμέσως εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος τῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ προηγουμένου δανείου συμπληροῦται τὸ ποσὸν τοῦ δανείου τῆς σταθεροποιήσεως ἐξ ἐννέα ἑκατομμυρίων λιρῶν, περὶ οὗ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης τοῦ 1927. Σχετικῶς μὲ τὸ κεφάλαιον τοῦ Δημοσίου χρέους ἐξηγοῦμεν ἐπίσης, ὅτι δὲν ἐμφανίζονται ἐν αὐτῷ αʹ) ἡ συμμετοχή μας εἰς τὸ Δημόσιον Ὀθωμανικὸν χρέος καὶ βʹ) τὸ πρὸς τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν χρέος ἐκ τῆς χρεωστικῆς διαφορᾶς συνεπεία τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμφωνίας Καφαντάρη–Μολώφ, καθ’ ὅσον αἱ ὑποχρεώσεις αὗται δὲν ἔχουσι καθορισθῆ ἐπακριβῶς εἰσέτι. Ὡσαύτως δὲν ἀναγράφεται αὔξησις εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου 8% τοῦ 1925 (Βελγικοῦ), καθόσον δὲν καθωρίσθη ἀκριβῶς τὸ κεφάλαιον τῶν ἔναντι τοῦ ὑλικοῦ παραδιδομένων ὁμολογιῶν, ὡς ἐκκρεμοῦντος εἰσέτι τοῦ ζητήματος τοῦ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν τοῦ ὑλικοῦ. Αἱ παρατηρούμεναι μειώσεις ὀφείλονται εἰς μειώσεις συνεπεία χρεωλυτικῶν ἀποσβέσεων τῶν διαφόρων δανείων καὶ εἰς τὴν ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου 50 ἑκατομμυρίων πρὸς 6% τοῦ 1924. Αἱ ἀφορῶσαι εἰδικώτερον τὸ κυμαινόμενον χρέος μεταβολαὶ εἰσὶν αἱ ἑξῆς: Αὐξήσεις. — Ἡ παρὰ τοῦ Δημοσίου ἀναληφθεῖσα ὑποχρέωσις καταβολῆς εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἐντὸς δεκαετίας ποσοῦ δραχ. 200 ἑκατομμυρίων δι’ ἴσων ἐτησίων δόσεων, συνεπεία τῆς σχετικῆς συμβάσεως. 1) Ἐξόφλησις δραχ. 180.938.736 τοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὑπολοίπου, ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. 2) Ἐξόφλησις τοῦ ἐκ δραχ. 2.000.000 δανείου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων ἐν τῷ συνοικισμῷ Νέας Σμύρνης πρὸς τὴν ἰδίαν Τράπεζαν. 3) Ἐξόφλησις ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ Ἐπισιτισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ποσοῦ δραχμῶν 100.490.805. 4) Ἐξόφλησις τοῦ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν λογαριασμοῦ Ἐποικισμοῦ δραχ. 31.840.025. 5) Ἐξόφλησις τοῦ πρὸς τὴν ἰδίαν Τράπεζαν δανείου 7 ἑκατομμυρίων 9% τοῦ 1926 (ἀγορᾶς Ἰλίου Μελάθρου). 6) Μερικὴ ἐξόφλησις τοῦ πρὸς τὴν αὐτὴν Τράπεζαν δανείου δραχμῶν 648 ἑκατομμυρίων κατὰ ποσὸν 33 ἑκατομμυρίων. 7) Ἐξόφλησις ἐντόκων γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συναλλαγματικῶν κλπ. δραχ. 100.174.393.84, ἐξ ὧν 24.762.348.64 τῶν Σιδηροδρόμων. 8) Διαγραφὴ τῆς ὀφειλῆς πρὸς οἶκον Σνάϊδερ, ἀκυρωθεισῶν τῶν σχετικῶν συναλλαγματικῶν. Αἱ ἐξοφλήσεις αὗται τοῦ κυμαινομένου χρέους ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ ὅλον σχεδὸν μέρος διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης ὁριζομένων ποσῶν (200 ἑκατομμυρίων συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, φόροι καὶ τέλη) χρησιμοποιηθεισῶν πρὸς τοῦτο τῶν πιστώσεων τοῦ 1928– 29 καὶ μέρους τῶν πιστώσεων τοῦ 1929–30. Ἐπὶ πλέον ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὴν αὐτὴν ἀπόσβεσιν τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 100 ἑκατομμυρίων ἐκ τῆς ὑπεραξίας τῶν καλυμμάτων. Ἐν συμπεράσματι ἐκ τῆς κατὰ τὰς δύο χρονολογίας (1ης Ἰανουαρίου 1929 καὶ 30 Σεπτεμβρίου 1929) συγκρίσεως προκύπτει αὔξησις τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τοῦ Δημοσίου Χρέους δρ. 533.010.094.11. Ὀνομαστικόν κεφάλαιον Δημοσίου Χρέους κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1929 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ τῆς 31 Ἰανουαρίου 1929.

(α) Μετεφέρθη εἰς τὸν πίνακα Γʹ. (β) Ἐξωφλήθη. (γ) Μετεφέρθη εἰς τὸν πίνακα Γʹ.

(α) Αἱ ἐπὶ πλέον ἢ αἱ ἐπὶ ἔλαττον διαφοραὶ τοῦ κυμαινομένου χρέους δὲν ἀναγράφονται κατ’ ἰδίαν δι’ ἕκαστον κονδύλιον, ἀλλ’ ἐν τῇ στήλῃ τοῦ συνόλου.

Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1929–30 ἀναφέρετο ἡ ἔκδοσις τοῦ μετὰ τῶν Τραπεζιτῶν Hamdros καὶ Erlangers συνομολογηθέντος παραγωγικοῦ δανείου τῶν λιρῶν Ἀγγλίας 4.000.000, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ ὑπογραφὴ τῆς μετὰ τῶν Τραπεζιτῶν Ι. καὶ Β. Σέλιγκμαν συμβάσεως περὶ συνομολογήσεως δανείου μέχρι ποσοῦ δολλαρίων 54.000.000 διὰ παραγωγικοὺς ἐπίσης σκοπούς. Τὸ Δάνειον Hambros πραγματοποιηθὲν ἐχρησιμοποιήθη μέχρι σήμερον διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν συμβάσεων Στρυμῶνος, Foundation καὶ Ὁδοποιΐας, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν προικοδότησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διατεθέντος διὰ ταύτην ποσοῦ 140.000.000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἀνερχόμενον εἰς 530.000 λίρας Ἀγγλίας παραμένει κατατεθειμένον παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ὡς ἄνω χρηματοδοτήσεως τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Τὸ δάνειον Σέλιγκμαν καὶ εἰδικώτερον ἡ προβλεπομένη διὰ τῆς συμβάσεως προκαταβολὴ δολ. 7.500.000 δὲν ἐπραγματοποιήθη, καθόσον δὲν ἐξεπληρώθη ὁ ἐν τῇ συμβάσει ὅρος ἐξασφαλίσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου διὰ τῆς μεσολαβήσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως Σέλιγκμαν ἐζήτησε παρὰ τῆς Δ.Ο.Ε. τὴν τοιαύτην μεσολάβησίν της καὶ προέβη εἰς ἅπαντα τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα διὰ τὴν χορήγησιν αὐτῆς, ἡ Διεθνὴς ὅμως Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν παρέσχε τὴν ζητηθεῖσαν παρέμβασίν της, ἰσχυρισθεῖσα ὅτι τὰ καθήκοντα αὐτῆς ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει τοῦ Δημοσίου Ἑλληνικοῦ Χρέους περιορίζονται εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Νόμου περὶ Διεθνοῦς ἐλέγχου καθοριζόμενα καὶ ὅτι δὲν θεωρεῖ σκόπιμον τὴν μεσολάβησιν αὐτῆς ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει νέων δανείων πολὺ περισσότερον ἤδη, ὁπότε ἱδρύθη ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος δυναμένη, λόγῳ τοῦ διεθνοῦς κύρους αὐτῆς, νὰ παρέχῃ τὴν ζητουμένην ἑκάστοτε ἐξασφάλισιν, ὡς ἄλλως τε ἐγένετο καὶ διὰ τὸ τελευταῖον δάνειον τῶν 4.000.000 λιρῶν Ἀγγλίας, τὸ συνομολογηθὲν μετὰ τῶν Ἄγγλων τραπεζιτῶν. Ἡ Κυβέρνησις κατόπιν τῶν ἀνωτέρω καὶ λόγῳ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ ὅρου τῆς συμβάσεως περὶ παρεμβάσεως τῆς Δ.Ο.Ε. ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει τῆς τε προκαταβολῆς καὶ τοῦ δανείου, ἐδέχθη τὴν πρότασιν τῶν Τραπεζιτῶν περὶ καταργήσεως τῆς Συμβάσεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ κατάστασις τῆς χρηματαγορᾶς ἐν Ἀμερικῇ δὲν ἐπέτρεπε τὴν συνομολόγησιν δανείου, ὑπὸ ὅρους συμφέροντας τὸ Κράτος. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, τῶν ἐκτελουμένων παρὰ τῆς Ἑταιρείας Ulen and Go καὶ ἐπειδὴ τὸ προϊὸν τοῦ συνομολογηθέντος δανείου δολ. 10.000.000 δὲν ἐπήρκεσε πρὸς τοῦτο, ἀπαιτουμένου εἰσέτι διὰ τὴν συνολικὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ποσοῦ δολ. 2.500.000, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὴ ἀποδεχθῇ τὰς ὑποβληθείσας αὐτῇ προτάσεις συμπληρωματικοῦ δανείου παρὰ τῆς Ἑταιρείας Ulen καὶ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, καθόσον κρίνει ταύτας ὡς ἀσυμφόρους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅπως προσπαθήσῃ καὶ ἐξεύρῃ αὐτὴ αὕτη τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον προῆλθεν ἤδη εἰς σχετικὰς συνεννοήσεις μετὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων τῶν Ταχυδρομικῶν Ταμιευτηρίων καὶ τοῦ Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ, προσεχῶς δὲ θέλει ὑπογράψει τὰς μετ’ αὐτῶν σχετικὰς συμβάσεις διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ ποσοῦ τῶν δολλαρ. 2.500.000 ὑπὸ τὴν μορφὴν προσωρινῶν δανείων μὲ τόκον κατά τι κατώτερον τῶν 8% ἐτησίως. Ὑπερεσία Δημοσίου Χρέους. Ὁ παρατιθέμενος πίναξ ἀναγράφει κατὰ κατηγορίας δανείων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Χρέους κατὰ τὸ 1930–31 ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1929–30, ὡς καὶ τὰ διατιθέμενα κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης ποσὰ δι’ ἀποσβέσεις τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χρεῶν τοῦ Δημοσίου. Σύγκρισις ὑπηρεσίας Δημοσίου Χρέους κατὰ τὰ ἔτη 1930–31 καὶ 1929–30

Ἐκ τῆς συγκρίσεως κατὰ χρῆσιν τῶν ποσῶν τούτων παρουσιάζεται αὔξησις τῆς ὑπηρεσίας Δημοσίου Χρέους κατὰ τὸ ἔτος 1930–31 δραχμῶν 309.876.956. Ἡ διαφορὰ αὕτη προκύπτει ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν κάτωθι δανείων λόγῳ τῆς προϊούσης πραγματοποιήσεως αὐτῶν; αʹ) δάνειον ἀπαλλοτριώσεως 8% 1919. βʹ) δάνειον 6% 1923 (ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως). γʹ) δάνειον 8% 1923 (ἑλλήνων ὑπηκόων). δʹ) δάνειον 9% (τέκτονος). Ἐπίσης ὡς πρὸς τὸ παραγωγικὸν δάνειον σημειοῦται αὔξησις, λόγῳ τοῦ ὅτι εἰς τὴν χρῆσιν 1929–30 ἀνεγράφη τὸ ½ τῆς ἐτησίας ὑπηρεσίας αὐτοῦ, τοῦ ἑτέρου ἡμίσεως κρατηθέντος ὑπὸ τραπεζιτῶν καὶ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου. Εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀποσβέσεις παρατηρεῖται αὔξησις κατὰ δρ. 303.590.000, ἐξηγουμένη αʹ) λόγῳ τῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο διαθέσεως συμφώνως τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς Γενεύης δραχμῶν 300 ἑκατομ. ἔναντι 200 ἑκατομ. τῆς τοῦ 1929 –30 δι’ ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὀφειλῶν ὡς ἐπίσης καὶ δραχμὰς 18.390.000 ἐπὶ πλέον διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, βʹ) λόγῳ τῆς διαθέσεως δραχ. 165.200.000 δι’ ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τῶν πρὸς τὰς αὐτὰς Τραπέζας ὀφειλῶν ἐκ τοῦ κέρδους τῶν μεταλλικῶν κερμάτων καὶ γʹ) τῆς ἀναγραφῆς πιστώσεως δρ. 2 ἑκατ. διὰ πληρωμὴν τῆς πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου σύμφωνα μὲ τὴν σχετικὴν σύμβασιν. Τέλος σημειοῦται ὅτι ἡ κατὰ κεφαλὴν ἐπιβάρυνσις τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τοῦ Δημοσίου Χρέους ἀνέρχεται εἰς δραχ. 6,138, ἡ ἐπιβάρυνσις δὲ ἐκ τῆς διὰ τὸ 1930–31 ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου Χρέους ἀνέρχεται εἰς δραχ. 591 κατὰ κεφαλήν. Ἡ ἀνακεφαλαίωσις τῶν διατιθεμένων κατὰ τὸ 1930– 31 δι’ ὑπηρεσίαν Δημοσίου Χρέους καὶ λοιπὰς ὑποχρεώσεις πιστώσεων ἔχει ὡς ἑξῆς:

Συντάξεις.— Διὰ τὰς συντάξεις ἀναγράφονται αἱ αἰτούμεναι πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς αὐξήσεως ἥτις ἐδόθη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους 1929–30. Κατὰ τὸ ἔτος 1930–31 αἱ πιστώσεις διὰ πληρωμὴν συντάξεων ἀνέρχονται εἰς δραχ. 579.224.861, ἐξ ὧν διὰ θύματα πολέμου δραχ. 223.000.000. Ἔναντι τούτων ὁ Προϋπολογισμὸς 1929–30 ἀνέγραφε πιστώσεις 523.174.169. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ πιστώσεις τοῦ 1929–30 θά συμπληρωθοῦν διὰ 40 ἑκατομ. ἀπαιτουμένων διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων κατὰ τὸ 1929–30, αἱ πιστώσεις τοῦ ἔτους τούτου ἀναβιβάζονται εἰς δρ. 563.174.169, ἤτοι ὁ Πρ)σμὸς τοῦ 1930–31 περιλαμβάνει ἐπὶ πλέον πιστώσεις κατὰ δρ. 16.050.692. Κατὰ τὸ 1930–31 πρόκειται ἐπίσης νὰ διατεθῇ ποσὸν 40 ἑκατ. πρὸς αὔξησιν εἰσέτι τῶν συντάξεων. Πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ Πρ)σμὸς τοῦ 1930–31 βαρύνεται καὶ μὲ ποσὸν δρ. 11.300.000 διὰ πληρωμὴν εἰς τοὺς δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου ἐξελθόντας ἀξιωματικοὺς στρατοῦ, ναυτικοῦ καὶ χωροφυλακῆς τῶν παρὰ τῶν οἰκείων μετοχικῶν ταμείων καταβαλλομένων αὐτοῖς μερισμάτων, ὧν τὸ βάρος ἐπὶ 12ετίαν ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἐκτὸς τῆς ὑποχρεώσεως ἣν ἀνέλαβεν ἐπίσης τὸ Δημόσιον διὰ τὴν καταβολὴν εἰς τοὺς αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς βοηθήματος ἴσου πρὸς ὀργανικοὺς μισθούς. Δημοσία Ἀσφάλεια.— Διὰ τὴν Δημοσίαν ἀσφάλειαν ἀναγράφονται ἐν τῷ Πρ)σμῷ τοῦ 1930–31 πιστώσεις ἐκ δρ. 450.641.300. Ἐκ τούτων δραχ. 332.890.000 ἀφορῶσι τὴν χωροφυλακὴν καὶ δρ. 117.751.300 τὴν ἀστυνομίαν πόλεων. Ἐν σχέσει μὲ τὰς πιστώσεις τοῦ 1929–30 ἡ μὲν Χωροφυλακὴ παρουσιάζει μείωσιν δρ. 12.687,900, προερχομένην κυρίως ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς δι’ ἀποδοχὰς ἀξιωματικῶν πιστώσεως, ἡ δὲ Ἀστυνομία Πόλεων παρουσιάζει αὔξησιν δρ. 21.034.400 ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς δι’ ἀποδοχὰς προσωπικοῦ πιστώσεως λόγῳ τῆς συμπληρώσεως τῶν στελεχῶν, τόσον εἰς ἃς πόλεις λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐπέκτασιν αὐτοῦ εἰς Θεσ)νίκην καὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀπαιτουμένου ὑλικοῦ. Δημόσια ἔργα.— Διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἐν γένει ἔργων καὶ διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων ἀναγράφονται πιστώσεις δρ. 320 ἑκατ. ἔναντι δρ. 309 ἑκατ. τοῦ 1929–30 ἤτοι κατὰ δρ. 11 ἑκατ. ἐπὶ πλέον. Διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν ὁδῶν δὲν διατίθενται ἀπ’ εὐθείας, ὡς γνωστόν, πιστώσεις, ἀλλὰ μόνον αἱ κατὰ τὸν νόμον χορηγίαι πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ὁδοποιΐας. Ἐντὸς τοῦ ἔτους 1930–31 προβλέπονται διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην δρ. 100 ἑκατ. διὰ χορηγίαν εἰς τὸ Ταμεῖον καὶ δρ. 100 ἑκατ. δι’ ἀπόδοσιν ἐκ τοῦ εἰσπραττομένου δασμοῦ τῆς βενζίνης. Ἐκπαίδευσις.— Δι’ ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει, ἤτοι δημοτικήν, μέσην, ἀνωτέραν καὶ ἐπαγγελματικήν, ὁ Πρ)σμὸς περιλαμβάνει πιστώσεις δρ. 687 ἑκ. ἔναντι 650 ἑκ. τοῦ 1929–30, ἤτοι 37 ἑκ. ἐπὶ πλέον. Ἡ αὔξησις αὕτη παρουσιάζεται κατὰ τὸ ὅλον αὐτῆς σχεδὸν μέρος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ὀφειλομένη εἰς τὰς τελευταίας γενομένας ἱδρύσεις καὶ προαγωγὰς σχολείων καὶ αὔξησιν εἰς 1200 τῶν ἐπὶ βαθμῷ εἰσηγητοῦ δημοδιδασκάλων. Δημοσία Ὑγιεινή.— Διὰ τὰς δαπάνας Δημοσίας ὑγείας προβλέπονται πιστώσεις ἐκ δρ. 207 ἑκ. ἔναντι 133 ἑκατ. τοῦ 1929–30, ἤτοι πλέον δρ. 74 ἑκατ. Ἡ ἐπὶ πλέον αὔξησις ὀφείλεται εἰς τὴν ἀρξαμένην ἐφαρμογὴν τοῦ ὑγειονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαιτοῦντος διὰ τὸ ἔτος 1930–31 δρ. 35 ἑκατ. Αἱ λοιπαὶ αὐξήσεις ἀφορῶσιν τὴν λῆψιν διαφόρων ἄλλων μέτρων διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγιεινῆς τῆς χώρας. Οὕτω διατίθενται πιστώσεις ἐπὶ πλέον τοῦ 1929–30 δρ. 22 ἑκατ. διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας, δρ. 4 ἑκ. δι’ ἐπιχορήγησιν τοῦ Δημοσίου δι’ ἵδρυσιν σανατορίων καὶ δρ. 7 ἑκατ. δι’ ἔξοδα τῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς ὑπαχθησομένης ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Πολεμικὸν ὑλικόν. Διὰ τὴν προμήθειαν πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1930–31 ἀναγράφει πιστώσεις διὰ μὲν τὸν Στρατὸν 204 ἑκατ., διὰ δὲ τὸ Ναυτικὸν 90 ἑκατ., ἤτοι ἐν συνόλῳ 294 ἑκατ. ἔναντι 260 ἑκατ. τοῦ 1929–30. Εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα ἀμφοτέρων τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων δὲν παρουσιάζονται ἐν συνόλῳ ἐπὶ πλέον αὐξήσεις. Αἱ πιστώσεις διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν ἐμφανίζονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1930–31 ἠλαττωμέναι κατὰ 7 ἑκατομ. εἰς τὸν Ναυτικὸν καὶ κατὰ 12 ἑκατ. εἰς τὸν Στρατόν, συνεπείᾳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου. Προσφυγικαὶ δαπάναι. Διὰ δαπάνας ἐν γένει στεγάσεως, περιθάλψεως καὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων διατίθενται πιστώσεις:

Αἱ διὰ τὴν ὑγειονομικὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων πιστώσεις ὑπολογιζόμεναι εἰς δραχ. 20,5 ἑκατομ. περιλαμβάνονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἀποδοχαὶ προσωπικοῦ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1930 –31 ἀναγράφει πιστώσεις δι’ ἀποδοχὰς τακτικοῦ προσωπικοῦ ποσὸν δρ. 2.634 ἑκατ. ἀναλυόμενον ἐν τῷ παρατιθεμένῳ πίνακι. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου προκύπτει ὅτι δι’ ἀποδοχὰς προσωπικοῦ κατὰ τὸ 1930–31 θ’ ἀπαιτηθοῦν πλέον τῶν πιστώσεων τοῦ 1929–30 δραχ. 267 ἑκατομμύρια. Ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη δαπάνη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὰς ἐντὸς τοῦ 1929–30 γενομένας εὐνοϊκωτέρας διαβαθμίσεις τοῦ προσωπικοῦ ἐνίων ὑπηρεσιῶν, ἀνερχομένη εἰς δραχ. 55 ἑκατ. καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν καὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν Γεωργίας καὶ Ὑγιεινῆς λόγῳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ γεωργικοῦ καὶ ὑγειονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Πιστώσεις δι’ ἀποδοχὰς τακτικοῦ προσωπικοῦ.

Πιστώσεις δι’ ἀποδοχὰς ἐκτάκτου καὶ ἡμερομισθίου προσωπικοῦ.

Ἐξεταζόμενος ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ὡς πρὸς τὴν ἀναλογίαν ἣν παρουσιάζουν αἱ διάφοροι δαπάναι ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἔσοδα, ἐμφανίζει τὴν κάτωθι εἰκόνα.

Τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο τῶν δραχ. 10.400 ἑκατομ. συγκρινόμενον ὡς πρὸς τὸ ἄνω σύνολον τῶν ἐσόδων μᾶς δίδει τὰ κάτωθι κατὰ δαπάνην ποσοστά.

Εἰς τὰ ἀνωτέρω ἔξοδα περιλαμβάνονται καὶ οἱ μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν συναφῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄν ἀποχωρίσωμεν τὰς δαπάνας διὰ μισθολόγιον, ἀνερχομένας εἰς 2.634 ἑκατ. διὰ τακτικὸν προσωπικὸν (συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν) καὶ 96 ἑκατ. δι’ ἔκτακτον καὶ ἡμερομίσθιον τοιοῦτον παρατηροῦμεν ὅτι ἡ δαπάνη διὰ μισθολόγιον ἀπορροφᾷ τὰ 25–30% διὰ τὸ τακτικὸν προσωπικὸν καὶ τὰ 0.92% διὰ τὸ λοιπὸν προσωπικόν, ἤτοι ἐν ὅλῳ τὰ 26.42% τῶν καθαρῶν ἐσόδων. Ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμός, κύριοι βουλευταί, κλείει καὶ οὗτος ἐν πλήρει ἰσοζυγίῳ καὶ μὲ μικρόν τι περίσσευμα. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἀναπτύσσων διὰ ποίους λόγους καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος δὲν θὰ ὑπολειφθῇ τῶν τριῶν προηγουμένων Προϋπολογισμῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλήρη ἐξασφάλισιν τοῦ ἰσοζυγίου, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπείσθη περὶ τούτου ἡ Βουλὴ ἐξ ὅσων ἀναλυτικῶς πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα ὅσον ἀφορᾷ τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν αἱ περὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων προβλέψεις καὶ ἐκτιμήσεις αὐτοῦ. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ τονίσω, ὅτι τὰ ἔσοδά του στηρίζονται διὰ μὲν τὴν αʹ ἑξαμηνίαν ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, διὰ δὲ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1928–29, ἔτους ἀτυχοῦς ἐκ γνωστῶν αἰτιῶν, ἐν ᾧ δὲ προεβλέφθησαν πᾶσαι αἱ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φορολογιῶν καὶ ἐξ ἄλλων λόγων ἐπιβαλλόμεναι μειώσεις δὲν ἐγένετο πρόβλεψις οὔτε διὰ φυσιολογικὴν αὔξησιν μεταξὺ τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ 1928 καὶ τῆς βʹ ἑξαμηνίας 1930; οὔτε διὰ τὴν αὔξησιν ἡ ὁποία ἐνυπάρχει πάντοτε εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν μηνῶν τῆς βʹ ἑξαμηνίας ἔναντι τῆς αʹ ἑξαμηνίας τοῦ αὐτοῦ ἔτους, μόνον δὲ ἐκ τῆς ἐντατικωτέρας διώξεως τοῦ λαθρεμπορίου προεβλέψαμεν αὔξησιν μόλις 25 ἑκατομ. δραχμῶν ἐξ ὅλων τῶν δασμῶν, μονοπωλίων καὶ φόρων καταναλώσεως. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ ἔξοδα ἐξετιμήθησαν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1928–29, καὶ μὲ πάσας τὰς αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἔκτοτε διὰ διαφόρων νόμων. Τέλος τὸ ἀποθεματικὸν ἐκ τετρακοσίων ἑκατομμυρίων εἶναι οὐσιαστικῶς πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἐκ δραχ. 430 ἑκατ. ἀποθεματικοῦ τοῦ ἐκτελουμένου Προϋπολογισμοῦ, διότι αʹ) ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἐκείνου 30 ἑκατ. διετίθεντο δι’ αὔξησιν συντάξεων, δι’ ἣν ὑπάρχει ἤδη χωριστὴ πρόβλεψις βʹ) 100 ἑκατ. προωρίζοντο διὰ κεκλεισμένας χρήσεις, ἐξ ὧν τὸ ἀποθεματικὸν τοῦ 1930–31 ἐπ’ ἐλάχιστον θὰ βαρυνθῇ, καὶ γʹ) τὸ ἀποθεματικὸν τοῦ 1929–30 ἐπεβαρύνθη μὲ ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις 56 περίπου ἑκατ. δραχμῶν, δι’ ἃς ὑπάρχει ἤδη πρόβλεψις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Οὐδεὶς ἑπομένως δισταγμὸς πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὅτι ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμὸς οὐ μόνον ἔχει ἐξησφαλισμένον τὸ ἰσοζύγιον ἐν κανονικῇ ἐξελίξει τῶν προβλέψεων, ἀλλὰ δύναται νὰ διαφυλάξῃ αὐτὸ ἀδιατάρακτον ἀπέναντι ἀπροόπτων δυσμενῶν συνθηκῶν. Κρίνω περιττὸν νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων θὰ τηρηθῇ αὐστηρῶς ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν πιστώσεων, ἡ δὲ περὶ αὐτῶν ἐξαίρεσις θὰ χορηγῆται ἐν πνεύματι φειδοῦς καὶ οἰκονομίας καὶ πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νεωτέρων καὶ ὁλοὲν ἐγγυτέρων προβλέψεων ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι διὰ νομοσχεδίου ὑποβληθησομένου προσεχῶς θὰ ἐπέλθῃ καλλιτέρα διαρρύθμισις τῶν ἐν ἰσχύϊ διατάξεων περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐγκρίσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Δημοσίου, ταὐτοχρόνως δὲ διὰ τοῦ ὑποβληθησομένου νέου ὀργανισμοῦ τῶν Ταμείων ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἐπέλθῃ τόνωσις τῶν εἰσπράξεων. Ποία ἡ χαραχθεῖσα πολιτική.—Ὅπως ἀντελήφθητε, κ. βουλευταί, ἐξ ὅσων ἤδη εἶπον, κατεβάλομεν καὶ ἐφέτος ἰδιαιτέραν προσπάθειαν πρὸς πλήρη ἐξασφάλισιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ φροντὶς πρὸς κατοχύρωσιν τοῦ ἰσοζυγίου πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πολὺ ἀκόμη ὡς ἰθύνουσα γραμμὴ τῆς δημοσιονομικῆς μας πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν εἰς τὴν σταθερὰν ἰσορρόπησιν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ ἡ πρὸς τοῦτο ἐπιβεβλημένη συντηρητικότης δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἀγάγῃ ἡμᾶς εἰς καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποκλειστικῶς τῶν περυσινῶν ἐσόδων. Ὁ κανὼν ὅτι ὡς βάσις ἐκτιμήσεως τῶν ἐσόδων πρέπει νὰ λαμβάνεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τελευταίας γνωστῆς χρήσεως, δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν προκειμένῳ, διότι ἡ τελευταία αὕτη γνωστὴ χρῆσις (ἡ τοῦ 1928– 1929) εἶχεν ἠλαττωμένα ἔσοδα δι’ εἰδικοὺς λόγους. Ἀλλὰ ἔτι ὀλιγώτερον ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ προβῶμεν εἰς προβλέψεις ἐσόδων μὲ βάσιν τὰ ἔσοδα ἄλλης ἐκ τῶν προηγουμένων χρήσεων ἢ τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἀποδόσεως αὐτῶν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔλαβον χώραν σημαντικαὶ φορολογικαὶ αὐξήσεις καὶ ἄλλαι σοβαραὶ μεταβολαὶ ἐπῆλθον εἰς τὸν οἰκονομικὸν βίον τῆς χώρας. Κατάστρωσις ἑπομένως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων κατὰ τὴν ἑτέραν τῶν μεθόδων τούτων θ’ ἀπετέλει ἄρνησιν τῆς πραγματικότητος, ἔλλειψιν εἰλικρινείας τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀξιοκατάκριτον ἀληθῶς ἀποφυγὴν ἱκανοποιήσεως εὐλόγων ἀξιώσεων ἢ ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, τῶν ὁποίων τὴν θεραπείαν δὲν ἐπέτρεπεν μέχρι τοῦδε ἡ στενότης τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Διὰ τοῦτο εὐθὺς ὡς εὑρέθημεν πρὸ κανονικῆς ἀποδόσεως φόρων ὑπερβαινούσης ἀβιάστως καὶ φυσιολογικῶς κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων τὴν περυσινὴν ἀπόδοσιν, ἐθεωρήσαμεν καθῆκον ἡμῶν νὰ μὴ ἀγνοήσωμεν τὴν πραγματικότητα ταύτην καὶ κατηρτίσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων λαμβάνοντες ὡς βάσιν τ’ ἀποτελέσματα μὲν τῆς τρεχούσης χρήσεως διὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον, τ’ ἀποτελέσματα δὲ τῆς παρελθούσης χρήσεως διὰ τοὺς ὑπολοιπομένους μῆνας, ὅπως ἀναλυτικῶς ἐξέθηκα πρὸ ὀλίγου. Ἡ ἐπὶ τοιούτων βάσεων πρόβλεψις ἐσόδων, παρέχουσα πᾶσαν δυνατὴν ἐγγύησιν καὶ κανένα φόβον διαταράξεως τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐγέννα τὸ ἐρώτημα κατὰ τίνα τρόπον τὰ νέα ταῦτα ἔσοδα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο καλλίτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον καὶ τίνας ἐκ τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν μας ἔπρεπε κατὰ προτίμησιν νὰ θεραπεύσωμεν. Ἀναντιρρήτως ἀπεκλείετο ἡ σκέψις νὰ ἀφήσωμεν τὰ νέα ἔσοδα ἀδιάθετα, ὑποβάλλοντες προϋπολογισμὸν μὲ ἀντίστοιχον περίσσευμα, διότι πολλαὶ καὶ ποικίλαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι ἡμῶν καὶ πολλὰς ἀκόμη πρέπει νὰ ἀναγράψῃ ὁ προϋπολογισμὸς πιστώσεις διὰ νὰ ἐμφανισθῶμεν εἰς τὸ ὕψος συγχρονισμένου Κράτους ἀξίου τῆς μεταπολεμικῆς κοινωνίας. Καὶ δὲν θὰ εἶχεν ἑπομένως πραγματικὴν ἀξίαν ἡ ἀναγραφὴ περισσεύματος, πραγματοποιουμένου διὰ τῆς ἀρνήσεως τῆς ἐκπληρώσεως στοιχειωδῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους ἢ ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν. Ἐπίσης φρονοῦμεν ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ διαθέσωμεν τὰ ἔσοδα ταῦτα εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν τοῦ Δημοσίου Χρέους, διότι ὡς καὶ ἄλλοτε ἐδόθη ἡμῖν ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύξωμεν εἰς τὴν Βουλήν, πιστεύομεν ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ βαρυνθῇ μὲ ἀνάλογον ἐκ τοῦ Δημοσίου Χρέους βάρος καὶ ἡ μέλλουσα γενεά, ἡ ὁποία θὰ ἀπολαύσῃ τοὺς καρποὺς τῶν πολεμικῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀγώνων τῆς πολυειδῶς δοκιμασθείσης παρούσης γενεᾶς. Ἄλλως τε καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἀποσβέσεως ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον της ἡ παροῦσα γενεά. Ἡ ἀπόσβεσις τοῦ Δημοσίου Χρέους χωρεῖ παρ’ ἡμῖν ἱκανοποιητικῶς, τὰ δὲ καταβαλλόμενα χρεωλύσια διά τινα ἐκ τῶν δανείων ἡμῶν εἶναι ἐξαιρετικῶς μεγάλα. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, καταβάλλομεν ἐτησίως χρεωλύσιον ὑπὲρ τὰ χίλια ἑκατομμύρια, ἐκτὸς δὲ τῆς τακτικῆς ταύτης χρεωλυσίας προέβημεν ἐφέτος εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν 200 ἑκατομμυρίων δι’ ἴσου ποσοῦ ἐκ τῶν καλυμμάτων καὶ εἰς ἀπόσβεσιν ἄλλων 165 ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ κέρδους τῶν κερμάτων. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν ὅτι ἐκτὸς τῆς τακτικῆς ἀποσβέσεως λαμβάνει χώραν καὶ ἄλλη ἀπόσβεσις α) διὰ τῆς ἀποδοχῆς ὅλων σχεδὸν τῶν τίτλων τῶν ἐσωτερικῶν μας δανείων ὡς μετρητῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς πολλὰς περιπτώσεις, βʹ) ὅτι μέγα μέρος τοῦ παραγωγικοῦ δανείου δύναται νὰ ἀντικρυσθῇ διὰ τῆς ἀξίας τῶν ἀποκαλυφθησομένων γαιῶν, γʹ) ὅτι τὸ πλεῖστον ἐπίσης μέρος τῶν δανείων ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων θ’ ἀποσβεσθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν διὰ τοῦ τιμήματος τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, εὑρίσκομεν ὅτι ἐντὸς μιᾶς δεκαπενταετίας θὰ ἔχωμεν ἀποσβέσει ὄχι μόνον τὸ ἥμισυ τοῦ σημερινοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου δημοσίου χρέους, ὅπως θὰ διαμορφωθῇ μὲ τὰς προξενουμένας ἀπὸ τοῦδε αὐξήσεις ἐκ τῆς συμπληρώσεως τοῦ παραγωγικοῦ δανείου, ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων κλπ., ἤτοι μὲ αὔξησιν 25 ἀκόμη ἑκατομμυρίων λιρῶν. Εἰς τὴν ἐπερχομένην γενεὰν οὕτω θὰ παραμείνῃ τὸ ἕτερον ἥμισυ, ἠλαττωμένον καὶ τοῦτο κατὰ τὸ πραγματικόν του βάρος ἐκ τῆς βεβαίας αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς προϊούσης αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἄλλως τε πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι καὶ τὸ ποσόν ὅπερ θὰ διατεθῇ διὰ τὴν συνέχισιν τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ἰδίᾳ τὸ ποσόν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ χρηματοδοτηθοῦν τὰ παραγωγικὰ ἔργα ἐκ τῶν πλεονασμάτων, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ἀναληφθῇ ἐκ τῶν συναφθησομένων τμημάτων τοῦ παραγωγικοῦ δανείου, ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἰσόποσον ἔκτακτον ἀπόσβεσιν δημοσίου χρέους, διότι διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ ἀποφεύγεται ἡ σύναψις ἴσου ποσοῦ δανείου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τούτων ἐκρίναμεν, ὅτι ἡ ὀρθὴ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ ἐπιβάλλει νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων πρὸς θεραπείαν ἀμεσωτέρων ἀναγκῶν, καί, ὡς ἦτο φυσικόν, κατὰ πρῶτον λόγον ἐστράφη ἡ προσοχὴ ἡμῶν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν φορολογικῶν ἐκείνων μειώσεων, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν χωρὶς ταυτοχρόνως νὰ παρίδωμεν καὶ τὴν θεραπείαν ἄλλων ἀναγκῶν, ὧν ἡ σημασία δὲν εἶναι κατωτέρα τῆς φορολογικῆς ἀνακουφίσεως. Ἐστράφημεν κατὰ πρῶτον λόγον πρὸς τὴν φορολογικὴν ἀνακούφησιν, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις πιστεύει τοῦτο ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν τὴν ἀρχήν, πιστεύει ὅτι τὸ φορολογικὸν βάρος τῆς Ἑλλάδος εἶναι μέγα, εἶναι μεγαλείτερον παρ’ ὅσον παριστάνει αὐτὸ ἡ ἐξέτασις τῶν ἀριθμῶν καὶ ἡ σύγκρισις αὐτῶν πρὸς τὰ εἰς ἄλλας χώρας φορολογικῶς κρατοῦντα. Θὰ ἐπλανᾶτο τις, ἂν πρὸς ἐκτίμησιν τοῦ πραγματικοῦ φορολογικοῦ βάρους ἀπέβλεπε μόνον εἰς τοὺς ἀριθμούς. Διότι ἂς ἴδωμεν τὶ λέγουσιν οἱ ἀριθμοί: Οἱ ἀριθμοὶ λέγουν ὅτι, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὰ ποσοστὰ τῆς φορολογίας καθαρῶν προσόδων ἐπὶ τῶν φυσικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ποσοστὰ εἶναι ἐξαιρετικῶς μεγάλα, ἰδίως ἐπὶ τῶν μικρῶν εἰσοδημάτων (καίτοι ἐν τῇ πραγματικότητι ἐφαρμόζονται οὐσιωδῶς ἠλαττωμένα διότι τὰ ἐφοριακὰ ὄργανα ἀκριβῶς διὰ τὸ μέγεθος τῶν ποσοστῶν τούτων ἀκολουθοῦσιν ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος τακτικὴν οὐσιαστικῆς μᾶλλον ἢ τυπικῆς δικαιοσύνης, ἀποβλέποντες πολλάκις οὐχὶ εἰς τὸ εἰσόδημα ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ φορολογούμενος), ἐὰν ἐξαιρέσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν φορολογίαν καθαρῶν προσόδων ἐπὶ φυσικῶν προσώπων, θελήσωμεν δὲ νὰ ἐξετάσωμεν τὴν καθόλου παρ’ ἡμῖν φορολογίαν συγκριτικῶς πρὸς τὰς φορολογίας ἄλλων εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, εἴτε ὡς πρὸς τὴν γενομένην μεταπολεμικῶς αὔξησιν εἴτε ὡς πρὸς τὸ κατὰ κεφαλὴν βάρος, εἴτε ὡς πρὸς τὸ ὑπὸ τῆς φορολογίας ἀπορροφούμενον ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, δὲν θὰ εὕρωμεν τὴν ἑλληνικὴν φορολογίαν ἀφισταμένην πολὺ τοῦ μέσου ὅρου τοῦ συγχρόνου φορολογικοῦ ὁρίου. Οὕτω, ἐξετάζοντες τὴν παρ’ ἡμῖν ἐπελθοῦσαν μεταπολεμικῶς φορολογικὴν αὔξησιν, παρατηροῦμεν ὅτι ὁ ἕλλην ἐπλήρωνεν κατὰ τὸν 1914 φόρον τιμαριθμικὰς δραχμὰς 37,40 ἐνῶ σήμερον πληρώνει δραχμὰς τιμαριθμικὰς 71, ἤτοι ἐπῆλθεν αὔξησις κατὰ 89%. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς ἑλληνικόν, διότι, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, ἡ ἐντατικὴ αὔξησις τῶν φορολογικῶν βαρῶν ὑπῆρξε κακὴ μεταπολεμικὴ μοῖρα ὅλων τῶν ἐμπλακέντων εἰς τὸν πόλεμον κρατῶν, τόσον τῶν ἡττημένων ὅσον καὶ τῶν νικητῶν. Αἱ πολεμικαὶ δαπάναι, ἡ ἐκ τοῦ πολέμου προελθοῦσα διαταραχὴ τῆς παγκοσμίου οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ αἱ ἀξιώσεις τῆς μεταπολεμικῆς κοινωνίας, ἠνάγκασαν πολλὰ κράτη, ἀκόμη καὶ τὰ οὐδέτερα, νὰ καταφύγουν εἰς φορολογικὴν πολιτικὴν κατὰ κανόνα ταμιευτικήν, διὰ νὰ ἐκκαθαρίσωσι τὴν βαρεῖαν κληρονομίαν τοῦ πολέμου καὶ νὰ κατασφαλίσωσι τὸ μέλλον. Οὕτω, ἐξετάζοντες τὴν ἐπελθοῦσαν μεταπολεμικῶς αὔξησιν τῶν φορολογικῶν βαρῶν εἰς τὰ διάφορα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, παρατηροῦμεν ὅτι εἶναι οἵα περίπου καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἐν Ἀγγλίᾳ λ.χ. ἐπῆλθεν αὔξησις ἀπὸ 11.5 εἰς 21, ἐν Ἰταλίᾳ ἀπὸ 11 εἰς 19, ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ 14 εἰς 28, ἐν Γερμανίᾳ ἀπὸ 10 εἰς 17½, ἐν Νορβηγίᾳ ἀπὸ 13 εἰς 20 καὶ ἐν Σουηδίᾳ ἀπὸ 11.5 εἰς 20. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐξετάσωμεν τὴν κατὰ κεφαλὴν συνεισφορὰν τῶν πολιτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ 1929 καὶ κατὰ τὴν στατιστικὴν πληθυσμοῦ ἑκάστου κράτους καὶ ἀναγάγωμεν ταύτην εἰς δραχμάς, εὑρίσκομεν ὅτι ὁ Ἄγγλος συνεισφέρει διὰ τὸν προϋπολογισμόν του ἐτησίως δραχμὰς 6.200, ὁ Γάλλος 3.103, ὁ Γερμανὸς 3.029, ὁ Ὁλλανδὸς 2.950, ὁ Νορβηγὸς 2.330, ὁ Αὐστριακὸς 2.315, ὁ Ἰταλὸς 1.730, ὁ Φιλανδὸς 1.548, ὁ Ἕλλην 1.540. Ἤτοι ἔρχεται δωδέκατος ὁ Ἕλλην. Συνεισφέρουν δὲ ὀλιγώτερον τοῦ Ἕλληνος ὁ Τσεχοσλοβάκος μὲ 1.505 δραχ., ὁ Ἱσπανὸς μὲ 1.450, ὁ Ἑλβετὸς μὲ 1350, ὁ Οὗγγρος μὲ 1.060, ὁ Ρουμᾶνος μὲ 815, ὁ Πορτογάλλος μὲ 786, ὁ Γιουγκοσλαῦος μὲ 780, ὁ Βούλγαρος μὲ 705 καὶ ὁ Πολωνὸς μὲ 670. Ἐὰν τέλος ἐπιχειρήσωμεν σύγκρισιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὅπερ ἀπορροφᾷ ἡ φορολογία, εὑρίσκομεν ὅτι τοῦτο ἀνέρχεται ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς 22,1%, ἐν Γαλλίᾳ εἰς 17,8%, ἐν Ἰταλίᾳ εἰς 20%, ἐν Ἑλβετίᾳ εἰς 15%, ἐν Αὐστρίᾳ εἰς 17% καὶ ἐν Ἑλλάδι εἰς 21% περίπου, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα δεχθῶμεν ἀνερχόμενον εἰς 45 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπὲρ τοὺς ἀριθμοὺς καθιστᾷ τὴν φορολογίαν ἡμῶν βαρυτέραν ὅλων τῶν κρατῶν, φαινομενικῶς βαρύτερον φορολογούντων, εἶναι ἡ ἑλληνικὴ πτωχεία, εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὁ Ἕλλην σήμερον ἔχει ἠλαττωμένην οἰκονομικὴν ἀντοχήν, εἶναι συγκριτικῶς πολὺ πτωχότερος μεταπολεμικῶς τόσον ὁ γηγενὴς ὅσον καὶ ὁ πρόσφυξ. Τὸ ἀφαιρούμενον διὰ τῆς φορολογίας ποσοστὸν ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος δὲν εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλείτερον τοῦ ἀφαιρουμένου εἰς ἄλλα κράτη, ἀλλὰ τὸ ἀπομένον εἶναι κατ’ ἀναλογίαν μικρότερον τοῦ ἀπομένοντος εἰς τὰ κράτη πρὸς ἃ ἐπεχειρήθη ἡ σύγκρισις, καὶ τοῦτο κυρίως καθιστᾷ τὴν φορολογίαν ἐπαχθῆ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐπαχθεστέρα ἀκόμη καθίσταται ἡ φορολογία παρ’ ἡμῖν καὶ ἐκ τῆς συσσωρεύσεως παλαιῶν φόρων, τῶν ὁποίων βραδεῖα βεβαίωσις καὶ ἡ βραδυτέρα εἴσπραξις εἶναι ἰδιαιτέρως ἐνοχλητικὴ διὰ τοὺς φορολογουμένους, οἵτινες φυσικὸν εἶναι νὰ διάκεινται δυσθύμως πρὸς τὴν ἀπότισιν πεπαλαιωμένων χρεῶν καὶ διὰ λόγους ἠλαττωμένης πολλάκις περιουσιακῆς καταστάσεως καὶ διὰ λόγους ψυχολογικούς. Πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης εὑρεθεῖσα ἀνέλαβεν τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑπεσχέθη, καὶ ἐτήρησεν εὐλαβῶς τὴν ὑπόσχεσίν της, νὰ μὴ αὐξήσῃ τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν βάρος, ἀφ’ ἑτέρου δέ, χωρὶς νὰ ἐκτεθῇ εἰς ὑποσχέσεις περὶ φορολογικῶν ἀνακουφίσεων, ἐπελήφθη τῆς μελέτης τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ καταστήσωσι ἐλαφρότερον τὸ ἐκ τῆς φορολογίας βάρος. Ὡς ἐνδεδειγμένα πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου μέτρα, ὡς μέτρα δυνάμενα νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, ἐθεωρήσαμεν αʹ) τὴν γενναίαν ἐλάττωσιν τῶν παλαιῶν χρεῶν καὶ τὴν κατὰ δόσεις πληρωμὴν αὐτῶν, βʹ) τὴν ἐπιεικῆ καὶ ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν τῶν φορολογικῶν ἐκκρεμοτήτων τοῦ παρελθόντος, γʹ) τὴν δικαιοτέραν βεβαίωσιν ἐν τῇ ἀμέσῳ φορολογίᾳ, δʹ) τὴν ἠπιωτέραν εἴσπραξιν καὶ εʹ) τὴν βαθμιαίαν μείωσιν τῶν βαρυτέρων ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας, καθ’ ὃ μέτρον θὰ ἐπέτρεπεν ἡ ἀντοχὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων ἐπιδιώκοντες, προέβημεν ἤδη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς εἰς γενναίας ἐκπτώσεις καὶ εἰς ἄλλας διευκολύνσεις ἐπὶ τῶν παλαιῶν φόρων, τὰς ὁποίας γνωρίζει ἡ Βουλή. Ἀλλὰ θεωροῦντες ὅτι ἐκτὸς τῶν μειώσεων καὶ τῶν εὐκολιῶν περὶ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων ἔπρεπε καὶ ἄλλα μέτρα νὰ λάβωμεν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος, καὶ ἐπιδιώκοντες νὰ μετριάσωμεν τὰ ἄτοπα, ὅσα φυσικῶς συνεπάγεται ἡ βεβαίωσις παλαιῶν χρεῶν, προέβημεν εἰς σειρὰν μέτρων διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ ἐπιεικῆ ἐκκαθάρισιν τῶν ἐν τῷ σταδίῳ τοῦ ἐλέγχου παλαιῶν φορολογικῶν ὑποθέσεων. Οὕτω, προκειμένου δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας φόρων καθαρῶν προσόδων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ συνθετικοῦ, τῶν μέχρι τῆς τοῦ 1925–26 χρήσεων, διετάξαμεν νὰ θεωρῆται ἀληθὴς ἡ δήλωσις τῶν φορολουμένων, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπὸ τοῦ ἐφόρου ἐκτίμησις δὲν συνεπάγεται διαφορὰν φόρου κατὰ 30% τοὐλάχιστον ἀνωτέρου καὶ τοὐλάχιστον πέντε χιλιάδων δραχμῶν, νὰ μὴ γίνῃ δὲ κανεὶς ἔλεγχος κατὰ τῶν ὑποβαλόντων ἀρνητικὰς δηλώσεις ἢ καὶ μὴ ὑποβαλόντων καθόλου ταύτας, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταβλητέου φόρου μικροτέρου τῶν πέντε χιλιάδων δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν φόρων κληρονομιῶν, προικῶν, δωρεῶν, γενομένων μέχρι 1 Ἀπριλίου 1926 διετάξαμεν νὰ μὴ γίνῃ ἔλεγχος οὐδ’ ἄλλη διαδικασία βεβαιώσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ διαφορᾶς φόρου ἀνωτέρου κατὰ 30% καὶ τοὐλάχιστον χιλίων δραχμῶν ἀνὰ κληρονόμον ἢ δωρεοδόχον. Τὸ αὐτὸ διετάξαμεν καὶ προκειμένου περὶ τοῦ καταργηθέντος φόρου ὑπερτιμήματος, μὲ τὴν πρόσθετον εὐεργετικὴν διάταξιν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπομεν ἀμφισβήτησιν τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ συμβολαίῳ τιμήματος, παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον ὁ ἔφορος πεισθῇ ἐκ μηνύσεως ἢ ἄλλων ἐγγράφων στοιχείων ὅτι ἀπεκρύβη φόρος 30% ἢ τοὐλάχιστον χιλίων δραχμῶν. Ἀκόμη ἐπιεικεστέρα διὰ τοὺς φορολογουμένους εἶναι ἡ διάταξις διὰ τὸν καταργηθέντα φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ νόμου 2647. Ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παύσῃ ἡ σύνταξις ὡς καὶ ἡ ὁριστικοποίησις τῶν σχετικῶν πινάκων, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι δικαίως ἤθελον δυσφορήσῃ οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ διὰ τὴν μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν βεβαίωσιν φόρων. Παραπλησίας ἀποφάσεις ἐλάβομεν διὰ τὸν φόρον αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων, διατάξαντες αʹ) νὰ θεωρηθῶσιν ἄνευ ἐλέγχου περαιωμέναι ὅλαι αἱ φορολογικαὶ ἐκκρεμότητες τῶν παρελθόντων ἐτῶν, βʹ) νὰ θεωρηθῶσι βάσιμοι αἱ ἐνστάσεις διὰ τὰς παλαιὰς χρήσεις μέχρι καὶ τῆς τοῦ 1927 –28 συμπεριλαμβανομένης καὶ νὰ συνταχθῇ σχετικὸν πρωτόκολλον ἐκπτώσεως ἐφ’ ὅσον ὁ ἀμφισβητούμενος φόρος δὲν ὑπερβαίνει τὰς χιλίας δραχμάς. Ἐκδίδοντες τὰς διαταγὰς ταύτας, κ. βουλευταί, ἐνηργήσαμεν ἴσως ἔξω τῆς σφαίρας τῆς διοικητικῆς ἡμῶν ἁρμοδιότητος, διότι ἰσοδυναμοῦσιν αἱ πλεῖσται ἐκ τῶν διαταγῶν τούτων πρὸς ἀπαλλαγὴν ἢ μείωσιν φόρων κατὰ νόμον ὀφειλομένων. Ἀλλ’ εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν τόσον ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ταχείας καὶ ἐπιεικοῦς διεκπεραιώσεως τῶν παλαιῶν φορολογικῶν ὑποθέσεων, εἶναι τόσον πρόδηλον τὸ συμφέρον τοῦ τε Δημοσίου καὶ τῶν φορολογουμένων νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ὑγιᾶ δημοσιονομικὴν ἀρχὴν τῆς καταλληλότητος τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, ὥστε δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφήσωμεν νὰ παρέλθουν ἄπρακτοι οἱ μῆνες οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμεσολάβουν μέχρι τοῦ ἀνοίγματος τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ψηφίσεως σχετικῶν νόμων ὑπὸ ἀμφοτέρων τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Ἐλπίζομεν δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκτιμῶσα τοὺς λόγους τούτους θὰ συγχωρήσῃ τὴν προεξόφλησιν τῆς συγκαταθέσεώς της καὶ θὰ νομιμοποιήσῃ τὴν γενομένην ἐνέργειαν περιβάλλουσα διὰ τῆς ψήφου της τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἐκκρεμοτήτων τούτων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸ στάδιον τοῦ ἐλέγχου, ἐμεριμνήσαμεν καὶ περὶ τῆς διεκπεραιώσεως τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ δικαστήρια τῶν φορολογικῶν παραβάσεων καὶ τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, παρασχόντες μὲν διαφόρους ἐκπτώσεις εἰς τοὺς παραιτουμένους τῶν ἐνδίκων μέσων, διὰ τῶν γνωστῶν νομοσχεδίων τῆς παρελθούσης συνόδου, ἐπιδιώξαντες δὲ ἤδη συντονωτέραν ἐκδίκασιν ὅλων ἐν γένει τῶν ὑποθέσεων. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων τούτων ἐμφανίζονται λίαν ἱκανοποιητικά. Κατωρθώθη ἤδη, ὥστε ἡ βεβαίωσις τῶν παλαιῶν φόρων ὡς πρὸς τὸ αʹ στάδιον αὐτῆς νὰ πλησιάζῃ πρὸς τὸν τερματισμόν της καὶ ὑπὸ τοὺς ἐπιεικεστέρους διὰ τοὺς φορολογουμένους ὅρους. Τὸ δικαστήριον τῶν φορολογικῶν παραβάσεων ὕψωσεν ἤδη λευκὴν σημαίαν ἐκδικάσαν πάσας τὰς τρεχούσας καὶ ὑπερχιλιάδας ἐκκρεμῶν, τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἐκδικάζον ὀκτακοσίας τοὐλάχιστον κατὰ μῆνα παλαιὰς ἐκτὸς τῶν τρεχουσῶν, θὰ εὑρίσκεται ἐπίσης ἐν πλήρει ἐνημερότητι περὶ τὸ τέλος τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, οὐχ’ ἧττον ἐπάναγκες νομίζομεν νὰ ἐπιφέρωμεν τροποποιήσεις εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων, ἰδίᾳ δὲ νὰ καταργήσωμεν τὴν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεών του, ἀναθέτοντες αὐτὴν εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον. Παραλλήλως πρὸς τὰ ἀνωτέρω ἐπεδιώξαμεν τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν τῶν τρεχόντων φόρων διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐκδικάσεως βεβαιώσεως τῶν φόρων, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ μεταβάλῃ κατὰ βάσιν τὸ σύστημα, εἰσήγαγε μεταρρυθμίσεις καὶ τροποποιήσεις προωρισμένας νὰ βελτιώσωσιν κατὰ πολὺ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν καὶ ἐλπίζομεν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ παῦσις τῶν αὐθαιρεσιῶν, ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀφορμῆς προστριβῶν, ἡ ἐξάλειψις τῶν ἐκκρεμοτήτων καὶ ἐν γένει ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον κατὰ τρόπον λογικόν, δίκαιον καὶ σύντομον. Ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἐνδεδειγμένην ἐνομίσαμεν τὴν ἐφαρμογὴν ἠπιωτέρου τρόπου προσεγγίζοντος πρὸς τὴν ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν ἀκολουθουμένην τακτικήν. Οὕτω διετάξαμεν νὰ γίνωνται δεκταὶ αἱ τμηματικαὶ καταβολαί, ἀνεξαιρέτως, νὰ γίνωνται αἱ προσκλήσεις κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνωνται ἀναγκαστικαὶ ἐκτελέσεις, παρὰ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ καὶ μόνον κατὰ προφανῶς δυστροποῦντος ὀφειλέτου καὶ ἐν γένει νὰ ἔχουν πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ ταμειακὰ ὄργανα ὅτι δὲν θὰ τύχῃ καμμιᾶς ἐπιεικείας τακτικὴ ἐμφανίζουσα τὸ Δημόσιον ὡς σκληρὸν πιστωτὴν ἐπιμένοντα νὰ εἰσπράξῃ παρὰ τὴν προφανῆ ζημίαν τοῦ ὀφειλέτου καὶ ἀρνούμενον νὰ δώσῃ ἀναστολὴν στηριζομένην εἰς βασίμους λόγους. Τὸ μέτρον ἄλλως τε τοῦτο τῆς ἀναστολῆς εὐρέως ἐφηρμόσθη καὶ ὑπὸ τοῦ Κέντρου εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἠδυνάμεθα νὰ εὐκολύνωμεν τὸν ὀφειλέτην ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου. Τὰ μέτρα ταῦτα, κ. βουλευταί, χωρὶς νὰ καθυστερήσωσι τὰς εἰσπράξεις, χωρὶς νὰ ζημιώσωσι τὸ Δημόσιον, κατέστησαν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἧττον ἐπαχθῆ καὶ συνέτειναν νὰ μὴ ἀκούωνται πλέον αἱ τόσον συχναὶ ἐν τῷ παρελθόντι διαμαρτυρίαι τῶν φορολογουμένων. Ἀλλ’ ἐπιθυμοῦντες ἠπιωτέραν ἔτι νὰ καταστήσωμεν τὴν εἴσπραξιν, θὰ ὑποβάλλωμεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτὸς τῶν ἄλλων τροποποιήσεων περιορίζομεν καὶ τὰ πρόσθετα τέλη, διὰ τὴν ὑπερημερίαν καὶ τὸν τόκον, σημαντικώτατα. Ὡς πρὸς τὰς μειώσεις τῶν τρεχόντων φόρων, εἶπον ἤδη ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ ἐκτεθῇ εἰς ὑποσχέσεις, ἔχει ὅμως ἔκτοτε ὑπ’ ὄψει της νὰ προβῇ εἰς βαθμιαίας μειώσεις, εἰς τὰς μειώσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας θὰ ἐπέτρεπεν ἑκάστοτε ἡ ἀντοχὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐκτελοῦντες προέβημεν μὲν διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος εἰς τὰς μειώσεις 20% τοῦ συνθετικοῦ φόρου καὶ 20% τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, εὐθὺς δὲ ὡς ἐπιστοποιήθη καλλιτέρα ἀπόδοσις τῶν φόρων, ἐσκέφθημεν κατὰ πρῶτον λόγον εἰς ποίας νέας φορολογικὰς μειώσεις ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν. Οὕτω διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν αʹ) ἐπαναλαμβάνομεν καὶ καθιστῶμεν πλέον ὁριστικὴν τὴν μείωσιν κατὰ 20% τοῦ συνθετικοῦ φόρου καὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος δι’ ἑτέρου δὲ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρασκευάζομεν, ἐλπίζομεν ὅτι χωρὶς περαιτέρων ἐλάττωσιν τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων τούτων θὰ ἐλαφρώσωμεν οὐσιαστικῶς ἀκόμη περισσότερον τὸ ὑπάρχον βάρος. βʹ) Μειοῦμεν κατὰ 20% τὸν φόρον οἰκοδομῶν, αἱ ὁποῖαι βαρέως πράγματι ἐφορολογοῦντο. γʹ) Μειοῦμεν κατὰ 20% τὸ φορόσημον, ἐπιδιώκοντες νὰ ἀνακουφίσωμεν τὸν ὀφειλέτην, εἰς τὸν ὁποῖον κυρίως ἐπιπίπτει ὁ φόρος οὗτος διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου. δʹ) Μειοῦμεν κατὰ 20% τὸν φόρον αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων, ἵνα ἀνακουφίσωμεν κατά τι τὴν κτηνοτροφίαν πληγεῖσαν ἐσχάτως ἀλλ’ ἀναρρωνύουσαν ταχέως. εʹ) Ἀναστέλλωμεν ἐπὶ μίαν διετίαν τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ δώσωμεν μίαν ἀκόμη ἐνίσχυσιν εἰς τὸν ἀγρότην καὶ ἰδίᾳ τὸν σιτοκαλλιεργητήν, ὁ ὁποῖος, τόσον ὁ πρόσφυξ ὅσον καὶ ὁ ἐντόπιος, εἶναι κατὰ μεγάλην ἀναλογίαν πρόσφατος ἰδιοκτήτης τῆς γῆς ἣν καλλιεργεῖ, ἔχει δὲ ἀνάγκην ἀνακουφίσεως, ἵνα δυνηθῇ καὶ τὰ χρέη του νὰ πληρώσῃ καὶ διὰ νέου γεωργικοῦ δανείου νὰ ἀποκτήσῃ τὰ ἐφόδια πρὸς ἐντατικωτέραν ἐκμετάλλευσιν τῆς γῆς. Ἐννοεῖται, ὅτι κατὰ τὴν διετίαν ἡ ὁποία θὰ μεσολαβήσῃ, θὰ δοθῇ ὁ χρόνος νὰ μελετηθῇ πλήρως ὁ τρόπος τῆς φορολογίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, εἴτε διὰ τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου, εἴτε διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας. στʹ) Μειοῦμεν ἀκόμη κατὰ 25% τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἐθνικὸν τοῦτο προϊόν, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται τελευταίως εἰς εὐχάριστον θέσιν. Πρέπει ὅμως νὰ σημειώσω, ὅτι ὁ τρόπος τῆς κατ’ ἴσα ποσοστὰ φορολογίας ἐν τῇ ἐξαγωγῇ ἀδικεῖ τὴν Μυτιλήνην, ἡ ὁποία, κύριον ἔχουσα εἰσόδημα τὸ ἔλαιον καὶ ἐξάγουσα τῆς παραγομένης ποσότητος πολὺ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν ἢ αἱ ἄλλαι νῆσοι, πληρώνει κατ’ οὐσίαν τὸν ἔγγειον τοῦτον φόρον ἐν τῇ ἐξαγωγῇ βαρύτερον ἢ αἱ ἄλλαι νῆσοι. Διὰ τοῦτο σκόπιμον νομίζομεν νὰ ὑποβιβάσωμεν κατά τι τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας ἐλαίου ἐν Μυτιλήνῃ διὰ τροπολογίας τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλλωμεν κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. ζʹ) Ἠθελήσαμεν ἐπίσης νὰ μειώσωμεν τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ κατ’ ἐπιθυμίαν τῶν καπνοπαραγωγῶν ἀντὶ τῆς μειώσεως, ἡ ὁποία ἀμφίβολον εἶναι ἂν θὰ ὠφέλει τοὺς παραγωγούς, προεκρίθη δαπάνη 40 ἑκατομμυρίων δι’ ἀνέγερσιν καπναποθηκῶν, ὧν ἡ χρησιμοποίησις θὰ εἶναι πολυτιμοτέρα τῆς μικρᾶς ἐφετεινῆς μειώσεως καὶ δαπάνη δέκα ἀκόμη ἑκατομμυρίων διατεθέντων διὰ τὴν ἵδρυσιν Ἰνστιτούτου τοῦ καπνοῦ. Οὕτω ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ θὰ μείνῃ ἡ αὐτὴ καὶ διὰ τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος. Ἀλλ’ ἀπὸ τὸ μεθεπόμενον οἰκονομικὸν ἔτος 1931–32 θὰ μειωθῇ ἡ φορολογία οὐ μόνον εἰς 14% ἀπὸ 16%, ἀλλὰ καὶ περισσότερον ἀκόμη, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει τοῦτο ἡ ἀντοχὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ μειώσῃ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ διαδοχικῶς κατὰ τὸ ⅓ τοὐλάχιστον ἵνα βοηθήσῃ τὴν πώλησιν τοῦ πολυτίμου τούτου διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν προϊόντος. ηʹ) Ἀλλὰ καὶ τὸν φόρον ἐπίσης θεαμάτων τροποποιοῦμεν ἀναγνωρίζοντες ὅτι ὄντως εἶναι βαρύς. Διὰ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων δίκαιον ἐνομίσαμεν νὰ διακρίνωμεν τὴν φορολογίαν κατὰ τὰ διάφορα εἴδη τῶν θεαμάτων. Πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσωμεν ὅτι δὲν ἐλησμονήσαμεν ἐν ταῖς φορολογικαῖς μειώσει τὸ ἕτερον ἐθνικόν μας προϊόν, τὴν σταφίδα. Ἐλπίζομεν δὲ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παράσχῃ ἡμῖν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐλαττώσωμεν εἰς τὸ ἥμισυ τὴν πέρυσιν ἐπιβληθεῖσαν αὔξησιν τῆς εἰσφορᾶς τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. Αἱ φορολογικαὶ αὗται μειώσεις, κ. βουλευταί, στοιχίζουσαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπὲρ τὰ τριακόσια ἑκατομμύρια ἐτησίως, δὲν ἀρκοῦσι βεβαίως διὰ νὰ καταστήσωσιν ἐλαφρὰν τὴν φορολογίαν, ἀλλ’ ἀποτελοῦσι σημαντικώτατον βῆμα ἐν τῇ ὁδῷ τῆς βαθμιαίας φορολογικῆς ἀνακουφίσεως. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἡ τόνωσις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀρξαμένη ἤδη σήμερον ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ὅλης οἰκονομικῆς κινήσεως τῆς Χώρας, βεβαιοτέρα δὲ μεθαύριον πρὸ πάντων ἐκ τῆς ἀναμενομένης αὐξήσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, καθιστᾷ τοὺς ὑπολοιπομένους φόρους ὀλιγώτερον ἐπαχθεῖς. Ἡ βαθμηδὸν ἐπερχομένη αὔξησις τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ Ἕλληνος φορολογουμένου ἰσοδυναμεῖ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν πρὸς φορολογικὴν μείωσιν καὶ ἑπομένως τὸ βάρος τὸ φορολογικὸν εἶναι σήμερον κάτι τι ἠλαττωμένον καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἄλλως τε πρέπει νὰ προσδοκῶμεν ὅτι καὶ ἄλλη θὰ δοθῇ εὐκαιρία φορολογικῶν μειώσεων, ὄχι μόνον ἐκ τῆς προϊούσης ἀποδόσεως τῶν φόρων τῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν τόνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως εἰς τὸ κατώτατον ὅριον πάσης διαφυγῆς φόρων ἀμέσων ἢ ἐμμέσων. Τὴν ἐλάττωσιν τῆς διαφυγῆς ταύτης ἐπεδιώξαμεν ὅπως ἠδυνήθημεν καλλίτερον μέχρις σήμερον, καὶ θὰ ἐπιδιώξωμεν ἀκόμη περισσότερον ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι. Δοθέντος ὅτι ἡ κυριωτέρα πηγὴ διαφυγῆς φόρων εἶναι τὸ λαθρεμπόριον, εἰσηγήθημεν κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον τὸν γνωστὸν νόμον περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ σώματος πρὸς δίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἱδρύσαντες τὸ σῶμα τοῦτο ἐπεδιώξαμεν κυρίως τὴν ἀπὸ θαλάσσης περιστολὴν τοῦ ἐνεργουμένου λαθρεμπορίου, γνωστοῦ ὄντος ὅτι διὰ τῆς ἀπὸ ξηρᾶς μεθορίου ἡμῶν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διενεργῆται σοβαρὸν λαθρεμπόριον λόγῳ τῶν ὑπαρχόντων καὶ εἰς τὰ ὅμορα κράτη βαρέων δασμῶν, πλὴν τῆς Ἀλβανίας διὰ τὴν μεθοριακὴν γραμμὴν τῆς ὁποίας ἐλάβομεν εἰδικὰ μέτρα. Διὰ τὴν ἀπὸ θαλάσσης δίωξιν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰ διδάγματα τῆς μέχρι τοῦδε πείρας, δὲν ἐχρησιμοποιήσαμεν τορπιλλοβόλα ἢ ἄλλα μικρὰ πολεμικά, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν σκόπιμον νὰ μισθώσωμεν ἰδιωτικὰ βενζινοκίνητα ἱστιοφόρα μὲ πλοίαρχον καὶ πλήρωμα γνωρίζοντας τὴν ὀργάνωσιν καὶ κίνησιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἤτοι τὰ λαθρεμπορικὰ πλοῖα τοὺς πλοιάρχους καὶ τοὺς χρηματοδότας αὐτῶν, καὶ τοὺς τόπους ἐκφορτώσεων, οἵτινες ἑπομένως ἦσαν οἱ ἐνδεδειγμένοι διὰ τὴν καταδίωξιν. Ἀφοῦ τὰ ἐξωπλίσαμεν τὰ πλοῖα ταῦτα διὰ πολυβόλων ληφθέντων ἐκ τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ ἐτοποθετήσαμεν ἐφέδρους πολυβολητὰς ἀσκηθέντας προηγουμένως τὰ κατενείμαμεν εἰς τὰς διαφόρους ὑπόπτους θαλασσίας ζώνας. Ἡ καταδίωξις αὕτη καὶ ἡ καταδίωξις ὑπὸ εἰδικῶν ἐπίσης ὀργάνων τῆς ξηρᾶς ἔδωκεν ἐντὸς τῶν ὀλίγων μηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμεσολάβησαν, ἀξιόλογα ἀποτελέσματα. Συνελάβομεν μέχρι τοῦδε πλοῖα λαθρεμπορικὰ 10 μεταφέροντα λαθρεμπορεύματα ἰδίως σιγαροχάρτου, οἰνοπνεύματος, καπνοῦ καὶ ζακχάρεως καὶ μεταξωτὰ βαρυνόμενα μὲ εἰσαγωγικὸν δασμὸν 70 ἑκατομμυρίων, συνελάβομεν ἀκόμη ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ ἀρκετὰς δεκάδας λέμβων καὶ ἁλιέων δυναμιτιστῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν συληφθέντων λαθρεμπορευμάτων, πολλὰ ἄλλα ἠμποδίσθησαν ἁπλῶς νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν χώραν. Ἐν τῇ ξηρᾷ κατέσχομεν μηχανὴν κοπῆς καπνοῦ, μεγάλας ποσότητας σιγαροχάρτου καὶ καπνοταινίας κλοπιμαίας ἢ πλαστὰς εἰς ἀρκετὰς χιλιάδας. Τ’ ἀποτελέσματα βεβαίως εἶναι ἱκανοποιητικὰ καὶ χαίρω διότι μοῦ δίδεται ἀφορμὴ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσω τὴν εὐαρέσκειάν μου εἰς τοὺς διευθύνοντας τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ ἀφήσωμεν νὰ κοιμηθῇ ἐπὶ τῶν δαφνῶν της ἡ ὑπηρεσία διώξεως λαθρεμπορίου. Τοὐναντίον, εἴμεθα ἀποφασισμένοι καὶ πρὸ τῆς ἀφίξεως τῶν παραγγελθέντων εἰδικῶν καταδιωκτικῶν πλοίων νὰ λάβωμεν καὶ ἄλλα μέτρα διὰ νὰ καταρτίσωμεν πλῆρες σύστημα διώξεως λαθρεμπορίου καὶ νὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὴν ἐκ τούτου ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν πρόθυμον τὴν συνεργασίαν τῶν ἐμπορικῶν ὀργανώσεων, τῶν ὁποίων πρόδηλον εἶναι τὸ συμφέρον ἐν τῇ πατάξει τῶν ἀθεμίτως συναγωνιζομένων τὸ ἔντιμον ἐμπόριον λαθρεμπόρων. Δὲν ἔχει νοηθῆ δυστυχῶς μέχρι τοῦδε ἐπαρκῶς, ὅτι ὁ λαθρέμπορος δὲν εἶναι μόνον ἐχθρὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι μόνον ἐχθρὸς τοῦ ἐντίμου ἐμπόρου, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐχθρὸς τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, διότι ἐπ’ ὠφελείᾳ ὀλίγων συντελεῖ εἰς ματαίωσιν ἐσόδων, τῶν ὁποίων ἡ πραγματοποίησις θὰ ἠδύνατο νὰ ἀγάγῃ εἰς ἰσόποσον ἀνακούφισιν τῶν φορολογουμένων ἢ εἰς πληρωμὴν ἀναγκῶν ἀναμφισβητήτου παραγωγικότητος καὶ κοινῆς ὠφελείας. Ἀλλὰ σοβαρὸν μέρος τῶν δημοσίων προσόδων διέρρεεν ἐπίσης διὰ κλοπῆς τῶν ἀνεπαρκῶς φυλασσομένων ταινιῶν χαρτοσήμων καὶ ἐνσήμων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ἡ Δ.Ο.Ε ἢ καὶ διὰ χρησιμοποιήσεως πλαστῶν τοιούτων καὶ ὡς ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ, εἴχομεν προβῆ εἰς σχετικὰ διαβήματα παρὰ τῇ Δ.Ο.Ε. Ἤδη ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Δ.Ο.Ε. ἀνηγέρθη εἰς τὸν περίβολον τοῦ καταστήματος αὐτῆς ἰδιαιτέρα ἀποθήκη, εἰς ἣν ἀμέσως εἰσάγονται καὶ φυλάσσονται τὰ ἀφικνούμενα ἐξ Εὐρώπης χαρτόσημα καὶ ἔνσημα χωρὶς νὰ παραμένωσι πλέον, ἐλλείψει χώρου, εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ τελωνείου ἢ καὶ εἰς τὰς φορτηγίδας τοῦ λιμένος, ὁπόθεν ὡρισμένη σπεῖρα ἐπανειλημμένως εἶχε διαπράξει κλοπάς. Πρὸς ἀποσόβησιν τῶν κινδύνων τῆς παραχαράξεως ἐδέχθη τὴν πρότασιν ἡμῶν ἡ Δ.Ο.Ε. νὰ προβῶμεν εἰς διακήρυξιν διεθνοῦς μειοδοσίας διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν πρὸς κατασκευὴν ἐνσήμων ἐντύπων συν)κῶν ἢ γραμματίων κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα τὴν παραποίησιν αὐτῶν, εὑρισκόμεθα δ’ ἀκόμη ἐν ἀναμονῇ τῆς συναινέσεως τῆς Δ.Ο.Ε. διὰ τὴν προκήρυξιν ἑτέρας μειοδοσίας πρὸς κατασκευὴν κινητοῦ χαρτοσήμου, τελωνειακοῦ ἐνσήμου, ἐνσήμου οἰνοπνεύματος καὶ ταινιῶν καπνοῦ. Τρίτη πηγὴ διαφυγῆς φόρου κεῖται ἐν τῇ ἀμέσῳ φορολογίᾳ. Εἶναι γεγονός, ὅτι οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι δὲν περιλαμβάνουν ὅλους τοὺς ὑποχρέους. Μέγας ἀριθμὸς αὐτῶν κατορθώνει ν’ ἀπουσιάζῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ ν’ ἀντιπροσωπεύεται διὰ φορολογητέας προσόδου πολὺ κατωτέρας τῆς πραγματικῆς, οὐ μόνον ἐξ ἐλλείψεως φορολογικῆς συνειδήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀνεπαρκείας ποσοτικῆς τῶν φοροτεχνικῶν ὀργάνων, ἅτινα βεβαρυμένα μὲ τὸν ὄγκον τῶν παλαιῶν ὑποθέσεων δὲν ἠδύναντο ν’ ἀσκήσωσιν εὐρὺν ἔλεγχον πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν διαφευγόντων. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος οὗτος διενεργεῖται ἤδη ἐντονώτερον ἐφ’ ὅσον ἐλαττοῦνται αἱ παλαιαὶ ὑποθέσεις καὶ τοῦ καλλιτέρου τούτου ἐλέγχου τὰ ἀποτελέσματα ἐμφανίζονται εἰς τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν τῶν ἀμέσων φόρων κατὰ τὴν χρῆσιν 1928–1929 καὶ εἰς τὴν ἀκόμη καλλιτέραν βεβαίωσιν τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν κατὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν. Εἴμεθα δὲ βέβαιοι, ὅτι περατουμένων ἐντὸς ὀλίγου τῶν φορολογικῶν ἐκκρεμοτήτων τοῦ παρελθόντος, ἡ νέα χρῆσις θὰ σημειώσῃ σημαντικωτέραν βεβαίωσιν, διότι ἔχει ἤδη διαταχθῆ ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία νὰ στρέψῃ σύντονον τὴν προσοχὴν καὶ τὴν δραστηριότητά της πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην. Τετάρτη πηγὴ διαφυγῆς φόρων εἶναι αἱ ποικιλώνυμοι ἀτέλειαι. Μοὶ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴ νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθοῦν εἰς ἀναθεώρησιν αἱ παραχωρηθεῖσαι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δασμολογικαὶ ἀτέλειαι (πλὴν τῶν συμβατικῶν). Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, νομίζομεν, διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀτελειῶν νὰ δημιουργοῦνται προνομιοῦχοι ὀργανώσεις ἢ νὰ ματαιοῦται ἡ παρεχομένη εἴς τινας βιομηχανίας δασμολογικὴ προστασία, ἀλλὰ πρὸ πάντων δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ συμβαίνουν καταχρήσεις, διότι ὑπάρχουν βάσιμοι ὑπόνοιαι ὅτι προσφέρονται πολλάκις εἰς τὴν ἀγορὰν εἴδη ἀτελῶς εἰσαχθέντα καὶ ἐν γένει ὅτι οἱ ἀπολαμβάνοντες ἀτελείας ὀργανισμοὶ εἰσάγουσι περισσότερα τῶν ἀναγκαιούντων αὐτοῖς. Ἐπιτροπὴ ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας μελετᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐλπίζομεν ὅτι μετὰ τὸ πόρισμα αὐτῆς θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἐνδεδειγμένον περιορισμὸν τῶν ἀτελειῶν καὶ τὴν παροχὴν τῶν διατηρηθησομένων, κατὰ σύστημα περιέχον ἐγγύησιν ἐναντίον πάσης καταχρήσεως. Ἀλλ’ ἐπιδιώκοντες καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς διαφυγῆς τῶν τελῶν χαρτοσήμου καὶ τὴν καλλιτέραν ἐν γένει ἀπόδοσιν αὐτῶν ἄνευ αὐξήσεως τῶν καθ’ ἕκαστον τελῶν, κατηρτίσαμεν ἐπιτροπήν, ἥτις φιλοτίμως ἐργασθεῖσα συνέταξε πλήρη κώδικα χαρτοσήμου, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ Κώδικος τούτου αʹ) αἴρεται ἡ μέχρι τοῦδε ἀσάφεια προελθοῦσα ἐκ τῶν πολλῶν καὶ διαφόρων περὶ χαρτοσήμου διατάξεων, νομοθετικῶν διαταγμάτων καὶ ἐγκυκλίων, βʹ) συμπληροῦνται αἱ ἐλλείψεις τῶν κειμένων νόμων αἱ προερχόμεναι ἀπὸ τὴν τεραστίαν μεταπολεμικὴν ἰδίᾳ ἐξέλιξιν τῶν συναλλαγῶν, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ νομοθέτης τοῦ 1887, γʹ) χωρὶς νὰ ἀνατρέπεται κατὰ βάσιν τὸ ἰσχύον σύστημα, προτείνονται αἱ ἀναγκαῖαι τροποποιήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν πώλησιν τοῦ χαρτοσήμου, τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ τέλους, τὸν τρόπον τῆς καταβολῆς αὐτοῦ καὶ τὰς ἐπιβαλλομένας διὰ παραβάσεις ποινάς, δʹ) χωρὶς αὔξησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον μὲ μείωσιν πολλάκις τῶν τελῶν, θὰ ἐπέλθῃ σημαντικὴ αὔξησις τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω ὡς πρὸς τὰς κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως δυνατὰς φορολογικὰς μειώσεις καὶ μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Πιστεύει ἡ Κυβέρνησις ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων καὶ διὰ τῶν ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς διοικητικῆς αὐτῆς ἐξουσίας ληφθέντων μέτρων, κατέβαλε πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν παλαιῶν φόρων, διὰ τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν τῶν τρεχόντων φόρων, διὰ τὴν ἠπιωτέραν εἴσπραξιν αὐτῶν, διὰ τὰς δυνατὰς φορολογικὰς ἀνακουφίσεις, διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ τῶν ἄλλων τρόπων διαφυγῆς τῶν φόρων καὶ διὰ τὴν καλλιτέραν ἐν γένει ἀπόδοσιν τῶν κειμένων φόρων. Ἤσυχος διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει τὴν ἐπὶ τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς της κρίσιν τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θ’ ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι δύσκολον ἦτο νὰ γίνουν πλείονα τῶν γενομένων ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας, ἃς διανύομεν. Βεβαίως μεταξὺ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων δὲν περιλαμβάνονται νομοσχέδια μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος ἐπὶ τῷ σκοπῷ δικαιοτέρας κατανομῆς τοῦ φορολογικοῦ βάρους. Ἀλλὰ πρέπει νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ὀφείλεται τοῦτο εἰς ἔλλειψιν τῆς καλῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως, οὐδ’ εἰς παραγνώρισιν τῆς ἀληθείας, ὅτι τὰ βάρη τὰ φορολογικὰ εἶναι ἀνίσως κατανεμημένα παρ’ ἡμῖν. Τοὐναντίον, ὡς καὶ ἄλλοτε μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ ν’ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, πρώτη ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ ἀναλογία παρ’ ἡμῖν μεταξὺ ἐμμέσου καὶ ἀμέσου φορολογίας μᾶς φέρει καθυστεροῦντας ἀπέναντι ὁλοκλήρου τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, πλὴν τῆς Βαλκανικῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ προηγούμεθα. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἐξακολουθεῖ νὰ θεωρεῖται ὡς ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια, παρά τινας ἀντιθέτους νεωτέρας δοξασίας, ὅτι ἡ προσέγγισις πρὸς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην εὕρηται ἐν τῇ μεγαλυτέρᾳ ἀποδόσει τῶν ἀμέσων φόρων ἀπέναντι τῶν ἐμμέσων, συνάγεται ὅτι τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν σύγχρονον ἀντίληψιν περὶ δικαίας κατανομῆς τοῦ φορολογικοῦ βάρους. Ἀπόπειρα ὅμως πρὸς μεταβολὴν τοῦ κρατοῦντος φορολογικοῦ συστήματος, ἀπαιτοῦσα ριζικὰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις καὶ προϋποθέτουσα ἀνετωτέραν δημοσιονομικὴν κατάστασιν καὶ ὀλιγωτέραν προσήλωσιν εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ἔργον τοῦ παρόντος. Ἐπὶ πολὺ ἀκόμη θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποβλέπωμεν κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ταμιευτικὴν ἄποψιν τῆς φορολογίας, ὅπως ἄλλως τε εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πράττουν καὶ ἄλλα Κράτη εὐρωστότερα ἡμῶν οἰκονομικῶς. Ἀντίθετος πολιτικὴ θ’ ἀπετέλει κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν πείραμα ριψοκίνδυνον καὶ μὴ παρέχον ἐλπίδας σοβαρὰς νὰ καταλήξῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Νέαι πιστώσεις. Ἀλλ’ ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν μειώσεων ἡ Κυβέρνησις εἶχε νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως εὐλόγων ἀξιώσεων καὶ περὶ τῆς περαιτέρω θεραπείας ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, ὧν τὴν ἐπαρκῆ ἀντιμετώπισιν δὲν ἐπέτρεπε μέχρι τοῦδε ἡ στενότης τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μεταξὺ τῶν ἀξιώσεων τούτων, πρώτη κατὰ σειρὰν ἔρχεται ἡ βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς γνωστόν, εἶχεν ὑποσχεθῆ ἢ μᾶλλον εἶχεν υἱοθετήσει τὴν ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν εἰς τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον περὶ περαιτέρω βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν, εὐθὺς ὡς θὰ ἐπέτρεπε τὴν περαιτέρω ταύτην βελτίωσιν ἡ ἀντοχὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δοθέντος δ’ ὅτι ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ 1929–1930 καὶ τῶν βασίμων προβλέψεων περὶ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–1931 συντρέχουσιν οἱ ὅροι τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ὑποσχέσεως ταύτης, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε ν’ ἀναγράψῃ 80 μὲν ἑκατομμύρια εἰς εἰδικὸν ἀποθεματικὸν τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ, προωρισμένα διὰ τὸ βʹ ἑξάμηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἕτερα δὲ 100 ἑκατομμύρια εἰς εἰδικὸν ἀποθεματικὸν ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ προϋπολογισμῷ διὰ τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος. Ὁ τρόπος τῆς καταβολῆς τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ κανονισθῇ μεταγενεστέρως καὶ ἐν ἀναμονῇ τῶν πορισμάτων τῆς πανυπαλληλικῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ βραδύνουν ἐπὶ πολὺ ἀκόμη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκτὸς τῶν 160 ἑκατομμυρίων ὁ τρέχων προϋπολογισμὸς καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ οἱ ἑπόμενοι προϋπολογισμοί, βαρύνονται μὲ ἀρκετὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων διατεθέντων ἐπὶ τῇ βάσει διαφόρων νομοσχεδίων διὰ τὴν ἄρσιν ἀδικιῶν, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν δικαίων αἰτημάτων (ἰδίᾳ διαβαθμίσεων καὶ προαγωγῶν), ὡς καὶ διὰ τὴν ἐπαύξησιν μισθῶν ὑπαλληλικῶν. Ἐὰν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα προσθέσωμεν εἰς τὰ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ διατιθέμενα 160 καὶ εἰς τὰ 80 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως, εὑρίσκομεν ὅτι ἡ ἐτησία θυσία τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὴν ὑποσχεθεῖσαν κατὰ τὸ 1928 διάθεσιν 360 ἑκατομμυρίων, προσεγγίζουσα τὰ 400 ἑκατομμύρια. Τὸ μετὰ τὰς αὐξήσεις ταύτας διατιθέμενον ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ συνολικὸν ποσὸν διὰ μισθολόγιον ἀνερχόμενον ἐτησίως εἰς 2.500 περίπου ἑκατομμύρια, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ αὐξηθῇ περαιτέρω, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως μὲ τὸν ηὐξημένον τοῦτον μισθὸν οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἀμείβονται πλουσιοπαρόχως, ἀμείβονται ὅμως ἀρκετὰ ἱκανοποιητικῶς, ἐν συγκρίσει ἰδίως πρὸς τὰς λοιπὰς κοινωνικὰς τάξεις, τῶν ὁποίων εἶναι ἠλαττωμένα τὰ εἰσοδήματα ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας. Ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἔτυχον παρ’ ἡμῖν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, εὐνοϊκοὺς ὅρους ταχείας προαγωγῆς, εὑρίσκομεν ὅτι τὸ Κράτος ἀπέναντι τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου ἔδειξεν ὅσην ἐπιτρέπουν αἱ δυνάμεις του στοργὴν καὶ συγκριτικῶς μεγαλυτέραν παρὰ ἄλλα Κράτη εὐρωστότερα ἡμῶν οἰκονομικῶς Εἴμεθα δὲ βέβαιοι, ὅτι ὁλόκληρος ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος θὰ θελήσῃ ν’ ἀνταποδώσῃ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν στοργὴν διὰ μεγαλυτέρας ἐργατικότητος, διὰ περισσοτέρου ζήλου, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τῆς ἐμπράκτου ἀποδείξεως ὅτι συναισθάνεται τὸν ὑπάλληλον τεταγμένον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πολίτου. Ἀλλ’ αὐξάνοντες, κ. βουλευταί, τὰς ἀποδοχὰς τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἠδυνήθημεν νὰ παρίδωμεν καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν τὴν τάξιν τῶν συνταξιούχων, πρὸς τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ἐδείχθη ὄντως γλίσχρον. Ἡ δοθεῖσα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος αὔξησις κατὰ 20% εἶναι ἀνεπαρκὴς ἐνίσχυσις διὰ τοὺς συνταξιούχους πολλοὶ τῶν ὁποίων ὅσοι δὲν ἔχουν ἄλλας προσόδους καὶ ἰδίως πολλαὶ ἀπορφανισθεῖσαι οἰκογένειαι εὑρίσκονται εἰς τραγικὴν οἰκονομικήν θέσιν. Ἐπιβεβλημένην ἑπομένως ἐθεωρήσαμεν τὴν ἀπὸ τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους αὔξησιν κατὰ 10% ἀκόμη. Ἀνεγράψαμεν ἐπὶ τούτῳ 40 ἑκατομμύρια εἰς εἰδικὸν ἀποθεματικὸν τῶν ὁποίων τὴν διάθεσιν θὰ κανονίσωμεν δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ γενικοῦ περὶ συντάξεων νομοσχεδίου. Πρέπει ὅμως νὰ δηλώσωμεν, ὅτι τόσον ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων ὅσον καὶ ἡ ἐξ 160 ἑκατομμυρίων αὔξησις τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν ἀπὸ τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος θὰ πραγματοποιηθῇ, ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξελισσομένη, ὡς ἐλπίζομεν, συμφώνως πρὸς τὰς ἐκτεθείσας προβλέψεις θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν νέαν δαπάνην. Τοιοῦτο ἄλλως τε ἦτο τὸ συστατικὸν περιεχόμενον τῆς πρὸ τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον δοθείσης ὑποσχέσεως. Ἀλλ’ ὡς ἐννοεῖτε, κ. βουλευταί, ἡ διάθεσις πιστώσεως 200 ἑκατομμυρίων εἰς αὔξησιν ὑπαλληλικῶν μισθῶν καὶ συντάξεων καὶ αἱ φορολογικαὶ μειώσεις, μικρὸν ἀφίνουν περιθώριον πρὸς ἐπαύξησιν τῶν πιστώσεων τῶν προωρισμένων διὰ τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα. Διὰ τοῦτο ὅσας πιστώσεις ἠδυνήθημεν περαιτέρω νὰ διαθέσωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, κατενείμαμεν αὐτὰς κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Ὑγιεινῆς–Παιδείας– Γεωργίας. Ἐθεωρήσαμεν ἐπιβεβλημένον νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου Ὑγείας ἀναβιβάζοντες τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ ἀπὸ 132 ἑκατομμύρια εἰς 207. Μέγα μέρος τῆς αὐξήσεως προορίζεται εἰδικῶς διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ἐπικροτήσῃ τὴν δαπάνην ταύτην. Ἡ καταπολέμησις τῆς ἑλονοσίας ἀποτελεῖ στοιχειώδη ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους ἀπέναντι τοῦ μαστιζομένου ἀπὸ τὴν νόσον ταύτην πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ διατεθησομένη δι’ αὐτὴν δαπάνη εἶναι δαπάνη κατ’ ἐξοχὴν παραγωγική. Διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ πόσον εἰς τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν κοστίζει ἐτησίως ἡ ἐξ αἰτίας τῆς νόσου ταύτης ἠλαττωμένη ἀπόδοσις εἰς ἐργασίαν τοῦ ἀγροτικοῦ ἰδίως πληθυσμοῦ μας. Μικροτέρας αὐξήσεως πίστωσιν ἐχορηγήσαμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, ἤτοι αʹ) δι’ ἐφοδιασμὸν τῶν σχολείων διὰ τῶν ἀπαραιτήτων ὀργάνων καὶ βʹ) πρὸς αὔξησιν τῶν διδασκαλείων κατὰ ἑκατὸν ἀκόμη, οὕτω δὲ ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἱδρύθησαν καὶ προήχθησαν δημοτικὰ σχολεῖα 810 καὶ διωρίσθησαν δημοδιδάσκαλοι καὶ νηπιαγωγοὶ ἐπὶ πλέον 1308, διορισθήσονται δὲ ἀκόμη 200 περίπου κατὰ τὸ 1930 ἐκτὸς τῶν ἀναπληρωτῶν. Ἐπίσης ηὐξήσαμεν τὰς πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καθ’ ὃ ποσὸν ἀπῄτει ἡ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ψηφισθεῖσα ὀργάνωσις τῆς Γεωργικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἐνῷ διὰ τῶν προμνησθεισῶν πιστώσεων διατίθενται ὅλα τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀντιμετωπίζονται καὶ ὅλαι αἱ ἀνάγκαι ἡμῶν. Οὕτω ἡ ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως κρατικὴ μέριμνα δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκὴς ἐφ’ ὅσον περιορίζεται μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν σχολείων καὶ τῶν διδασκάλων. Διὰ τοῦτο συνεχίζοντες τὴν πέρυσιν ἀρξαμένην προσπάθειαν περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίων ὑγιεινῶν καὶ πληρούντων τὰς συγχρόνους ἀπαιτήσεις, ἀπεφασίσαμεν τὴν διάθεσιν ἑκατὸν ἀκόμη ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν 90 δι’ ἐκπαιδευτήρια καὶ 10 διὰ γυμναστήρια. Ἐπίσης ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαίαν τὴν διάθεσιν ἑκατὸν ἀκόμη ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ γεωργικοῦ σκοποῦ, ἐξ ὧν 50 διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν γεωργικῶν ὑποδειγματικῶν σταθμῶν, 40 διὰ τὴν ἀνέγερσιν καπναποθηκῶν χρησιμωτάτων διὰ τοὺς παραγωγοὺς πρὸς ἐναποθήκευσιν τῶν καπνῶν των καὶ 10 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἵδρυσιν ἰνστιτούτου καπνοῦ, τοῦ ὁποίου ἐπίσης ἡ ὠφελιμότης εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἐλπίζομεν, ὅτι καὶ ἡ νέα αὕτη δαπάνη ὑπὲρ τῆς γεωργίας θὰ τύχῃ τῆς ὁμοθύμου ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὰς θυσίας εἰς ἃς προέβημεν πρὸς ἵδρυσιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὴν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὰ διατεθέντα πέρυσιν ἐκ τῶν περισσευμάτων ποσά, τὴν ἀναστολὴν τῶν φόρων τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἐπὶ διετίαν, τὴν μείωσιν τῶν ἄλλων γεωργικῶν φόρων, τὴν νέαν δαπάνην ἣν προείπομεν, τὰς δαπάνας διὰ τ’ ἀποξηραντικὰ ἔργα, θὰ εὕρωμεν ὅτι αἱ θυσίαι ὑπὲρ τῆς γεωργίας ἀπὸ τῆς ἀνόδου εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ἐξαιρετικῶς μεγάλαι καὶ ἀνέρχονται εἰς ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐτόλμα ἀκόμη πρὸ ὀλίγου καιροῦ νὰ ὀνειρευθῇ ἐν Ἑλλάδι οὐδ’ ἡ μᾶλλον φιλαγροτικὴ πολιτική. Ἀλλὰ πρέπει καὶ πάλιν νὰ τονίσωμεν ὅτι, χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν τὴν σημασίαν ἄλλων κλάδων τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, τρέφομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, ἡ καταπολέμησις τῆς ἀστυφιλίας, ἡ παροχὴ ἐργασίας εἰς ὅλον τὸν πληθυσμὸν καὶ ἡ ὕψωσις τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς κατὰ πρῶτον λόγον ἀπὸ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν πρέπει ν’ ἀναζητηθῇ. Ὑπὸ τὰς νέας συνθήκας, ὑφ’ ἃς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐν τῷ μέλλοντι θὰ διεξαγάγῃ τὸν εἰρηνικὸν οἰκονομικὸν ἀγῶνα, ἀναντιρρήτως ἡ γεωργία πρέπει νὰ εἶναι ἡ κυριωτέρα κατεύθυνσις τῶν προσπαθειῶν του. Οὐδὲ δύναται νὰ νοηθῇ ὅτι ὑπὸ τὰς νέας ταύτας συνθήκας καταρτίζομεν πλῆρες ἐθνικὸν πρόγραμμα εἰρηνικῆς ἐργασίας, χωρὶς νὰ ὀργανωθῶμεν πάνοπλοι διὰ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν γῆν ὅ,τι περισσότερον ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἀποδώσῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς γεωργίας καὶ τῆς παιδείας καὶ ἄλλαι ἀκόμη ἀνάγκαι χρῄζουσιν ἀμέσου ἀντιμετωπίσεως. Ὅσον καὶ ἂν εἴμεθα φιλειρηνικοί, καὶ εἶναι ἡ Ἑλλὰς εἰλικρινῶς, βαθέως φιλειρηνική, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὰς ἀκτὰς ἡμῶν ἐστερημένας καὶ τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν στοιχειώδη ἀσφάλειαν πολεμικῶν μέσων. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταρτισθέντος προγράμματος παρηγγέλθησαν ἤδη δύο ἀντιτορπιλλικά, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1930– 31 ἀπαιτοῦσι δαπάνην 100 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς δαπάνης ταύτης εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ τῆς περαιτέρω προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διέθεσε κατὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος ὑπὲρ τῆς στεγάσεως διὰ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐκ τῶν περισσευμάτων, ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἀπὸ τὰ πωληθέντα οἰκήματα κρατικῶν συνοικισμῶν καὶ εἰς οἰκήματα ἀνεγερθέντα ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας «Τέκτων» περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Καὶ διεθέσαμεν καὶ ἐφέτος ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὅσον καὶ πέρυσι ποσόν, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς στεγάσεως εἶναι μεγάλαι ἀκόμη, μεγαλειτέραν δὲ μέριμναν πρέπει νὰ λάβῃ τὸ Κράτος διὰ τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐξ ἄλλου, ὡς εἶναι γνωστόν, τὸ πρῶτον μέρος τοῦ παραγωγικοῦ δανείου ἐξαντλεῖται μετ’ ὀλίγον, δὲν εἶναι δὲ σκόπιμον νὰ σπεύσωμεν εἰς σύναψιν καὶ τῶν ὑπολειπομένων τμημάτων, ἐφ’ ὅσον ἡ διεθνὴς χρηματαγορὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἐνῷ ἐξ ἄλλου εἶναι ἀδύνατον νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκτέλεσις τόσον τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων, ὅσον καὶ τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἀνάγκη ἀπαραίτητος ἑπομένως νὰ χρηματοδοτηθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Τέλος ἀπαραίτητος ἀνάγκη εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσωμεν περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἀεροπορίας, τόσον τῆς στρατιωτικῆς ὅσον καὶ τῆς ἐμπορικῆς, διὰ καταλλήλων ἐγκαταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν δαπάνην ἑκατὸν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῆς δαπάνης ταύτης θὰ κανονισθῇ ἐν τῷ ὑποβληθησομένῳ νομοσχεδίῳ περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Ἀλλ’ αἱ μνημονευθεῖσαι ἀνάγκαι γεωργίας, παιδείας, προσφύγων, στεγάσεως, ἀποξηραντικῶν ἔργων, ὁδοποιΐας κλπ. ἀπαιτοῦν συνολικὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐξευρεθῶσιν ἐκ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπειδὴ δὲ αἱ δαπάναι αὗται εἶναι δαπάναι κεφαλαίου, ἀντιμετωπιζόμεναι συνήθως διὰ δανείων, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν νὰ διαθέσῃ τὰ πρὸς κάλυψιν αὐτῶν ἀπαιτούμενα ποσὰ αʹ) ἀπὸ τὰ περισσύματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1928–29, ἀνερχόμενα, ὡς εἶπον, εἰς 500 ἑκατομμύρια, βʹ) ἀπὸ τὰ διαθέσιμα ἐκ τοῦ δανείου τῶν ἐλλειμάτων, ἀνερχόμενα εἰς 490 ἑκατομμύρια καὶ γʹ) ἀπὸ τὰ περισσεύματα τοῦ τρέχοντος Προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν περισσευμάτων τούτων ὑπὲρ τῶν ὡς ἄνω ἀναγκῶν, μικρότερα δὲ ποσά, ἐν ὅλῳ περὶ τὰ 150 ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν περισευμάτων τοῦ 1928–29 διατίθενται διὰ μερικωτέρας ἀλλ’ ἐξ ἴσου ἐπιβεβλημένας δαπάνας καὶ δι’ ἐκπλήρωσιν παλαιοτέρων ὑποχρεώσεων. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ χρηματοδότησις τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων καὶ τῆς ὁδοποιΐας ἐκ τῶν περισευμάτων θὰ γίνεται μέχρις ὅτου μεταβαλλομένων τῶν συνθηκῶν τῆς διεθνοῦς χρηματαγορᾶς, καταστῇ ἐφικτὴ ἡ σύναψις καὶ ἄλλου τμήματος τοῦ παραγωγικοῦ δανείου ὑπὸ ὅρους συμφέροντας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ πολύ. Δι’ ὅσων εἶπον, κ. Βουλευταί, ἀνέλυσα σαφῶς καὶ εἰλικρινῶς τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησεν ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ καὶ ἔδωκα ἐπίσης σαφῆ εἰκόνα τῆς δημοσιονομικῆς καταστάσεως. Χαρακτηριστικὰ τῆς σημειωθείσης προόδου ἐν τῇ ὁδῷ τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως εἶναι, ὅτι τέσσαρες ἤδη προϋπολογισμοὶ κατὰ σειρὰν ἐμφανίζονται μὲ ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον ἰσοζύγιον, οἱ τρεῖς πρῶτοι ἀφίνουν σημαντικὸν περίσσευμα καὶ ἐξ αὐτῶν οἱ δύο τελευταῖοι ἄνευ οὐδεμιᾶς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως. Ἐκ τῶν τεσσάρων πάλιν προϋπολογισμῶν, ὁ τρίτος καὶ ὁ σήμερον ὑποβαλλόμενος ἐπιτρέπουν εἰς ἑαυτοὺς τὴν διπλὴν πολυτέλειαν τῆς ἀναλήψεως νέων δαπανῶν καὶ τῆς παροχῆς φορολογικῶν ἀνακουφίσεων. Παραλλήλως τὸ δημόσιον Ταμεῖον δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν πίστωσίν του ἐπὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τοὐναντίον διὰ τῶν διαθεσίμων αὐτοῦ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προβῇ οὐ μόνον εἰς τὴν θεραπείαν ἀναγκῶν ἀπολύτου χρησιμότητος ἢ παραγωγικότητος, οὐ μόνον εἰς τὴν ἀπότισιν παλαιῶν ὀφειλῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τῶν μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων. Ἡ εἰκὼν ἑπομένως τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ δημοσιονομική μας κατάστασις, εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητική. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τελειώσωμεν τήν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν τὴν προϊοῦσαν ἐνίσχυσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν παρακολουθῇ, ὡς πρέπει νὰ παρακολουθῇ, ἡ καθόλου ἐθνικὴ οἰκονομία τῆς χώρας, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ πολὺς ἐγένετο ἐσχάτως λόγος περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ διεξήχθη μακρὰ σχετικὴ συζήτησις ἐν τῷ τύπῳ, οὐχὶ δὲ πάντοτε μετὰ τῆς λεπτότητος ἣν ἀπαιτεῖ ἡ διαχείρισις τοιούτων θεμάτων. Ἀφορμὴ τῆς συζητήσεως ὑπῆρξεν ἡ παρατήρησις ὅτι ἀπό τινος χρόνου ὡρισμέναι, ἐπιχειρήσεις καὶ δὴ αἱ ἀσθενέστεραι, διέρχονται δύσκολον περίοδον. Πράγματι παρετηρήθη ἀπό τινος χρόνου ἐλάττωσις τῶν κερδῶν, ἰδίᾳ τῶν μικρῶν ἐπιχειρήσεων, ἐντεῦθεν δὲ ἐπολλαπλασιάσθησαν αἱ δυσχέρειαι πρὸς ἐκπλήρωσιν ὑποχρεώσεων πληρωμῆς, ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν διαμαρτυρομένων γραμματίων ὅπως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν πτωχεύσεων. Ἐγεννήθησαν ἐκ τούτου ἀνησυχίαι καὶ ἤχθησάν τινες νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ οἰκονομικὴν κρίσιν καθολικῆς μορφῆς. Ἀλλὰ δικαιολογοῦν ἆραγε τὰ γεγονότα ταῦτα ἀνησυχίας σοβαρὰς διὰ τὴν θέσιν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας; Προέρχονται τάχα ἀπὸ λανθάνουσάν τινα νόσον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας; Ἢ μήπως εἶναι φυσικὴ καὶ ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς διαταραχῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν; Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐξετάσωμεν μετὰ προσηκούσης ψυχραιμίας τὰ φαινόμενα ταῦτα, ἐὰν ἐρευνήσωμεν τὰ αἴτια καὶ τὴν ἔκτασιν αὐτῶν, δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι δὲν ἀποτελοῦν στοιχεῖα ὑπαρχούσης, οὐδὲ οἰωνοὺς ἐπερχομένης οἰκονομικῆς κρίσεως, ἀλλ’ εἶναι φαινόμεναι συναφῆ πρὸς τὴν μεταβατικὴν περίοδον, ἣν διερχόμεθα, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ἡ πλήρης προσαρμογὴ πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Τὴν μεταβατικὴν ταύτην περίοδον διῆλθον καὶ τὰ ἄλλα Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ἐκράτησεν νομισματικὸς πληθωρισμός, τὰ κράτη τὰ ὁποῖα διὰ τῆς σταθεροποιήσεως ἔθεσαν τέρμα εἰς τὰς νομισματικὰς ἀνωμαλίας τοῦ παρελθόντος. Ἡ μεταβατικὴ αὕτη περίοδος, ὡς παρετηρήθη καὶ ἀλλαχοῦ, ἀναγκαίως παρακολουθεῖται ἀπὸ δυσπραγίαν τῶν ἀσθενεστέρων ἰδίᾳ ἐπιχειρήσεων, δυσπραγίαν ἀνάλογον πρὸς τὸν προηγηθέντα πληθωρισμόν, ἀλλ’ ἡ δυσπραγία αὕτη φυσικὸν καὶ προβλεπόμενον ἐπακολούθημα τῆς ἀνωμάλου νομισματικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν τερματίζει ἡ σταθεροποίησις, δὲν ἐνέπνευσε καὶ δὲν πρέπει οὐδὲ παρ’ ἡμῖν νὰ ἐμπνεύσῃ γενικωτέρας ἀνησυχίας. Δὲν ἐνέπνευσεν ἀνησυχίας, διότι δὲν ἐκρίθη σύμπτωμα ἀρχομένης νόσου, ἀλλὰ συνέπεια δυσάρεστος βέβαια, ἀναγκαία ὅμως τοῦ σταδίου τῆς ἀναρρώσεως. Ἡ ἐξήγησις ἡ ὁποία δίδεται καὶ εἶναι ὄντως πειστική, στηρίζεται εἰς ὡρισμένα διδάγματα τῆς μεταπολεμικῆς πείρας. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὁ νομισματικὸς πληθωρισμὸς εἶναι σχολεῖον αὐξήσεως δαπανῶν, τόσον τῶν δημοσίων ὅσον καὶ τῶν ἰδιωτικῶν, καὶ ἀκριβῶς ἡ προώθησις πρὸς τὰς δαπάνας ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν σοβαρωτέρων κινδύνων τῶν νομισματικῶν ἀσθενειῶν. Ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπικρατοῦντος πνεύματος σπατάλης εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ ἐμπόρων καὶ ἐπαγγελματιῶν, ἐξ ἄλλου τὰ χαμηλὰ ἡμερομίσθια προκαλοῦν ἵδρυσιν βιομηχανιῶν μὲ ἀκινητοποίησιν κεφαλαίων ὄχι πλήρως δεδικαιολογημένην ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ τόκου καὶ τοῦ μικροῦ τῆς ἀποδόσεως, ἐνῷ τέλος τὰ ἐκ τῆς ἀσταθείας τοῦ νομίσματος κέρδη, πραγματικὰ ἢ φανταστικά, παρακινοῦν εἰς ἵδρυσιν τραπεζιτικῶν ἐπιχειρήσεων μὲ κεφάλαια ἀνεπαρκῆ καὶ ἔξοδα δυσανάλογα πρὸς τὰ κεφάλαια ταῦτα. Δημιουργεῖται οὕτω δυσανάλογος ἀνάπτυξις ὡρισμένων ἐπαγγελμάτων καὶ ἐπιχειρήσεων, ἡ ὁποία εἰδικῶς παρ’ ἡμῖν ἐπετάθη ἀκόμη περισσότερον οὐ μόνον ἐκ τῆς ἀστυφιλίας καὶ τῆς πρὸς τὸ ἐμπόριον ροπῆς τοῦ Ἕλληνος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐπὶ τὸ ἀστικώτερον ἀποτόμου μεταβολῆς τῆς δημογραφικῆς συνθέσεως τοῦ πληθυσμοῦ μετὰ τὴν μικρασιατικὴν καταστροφήν. Μία τοιαύτη ὅμως διαταραχὴ τῆς ἀναγκαίας ἰσορροπίας μεταξὺ τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν κλάδων δὲν δύναται, παρὰ νὰ ἔχῃ τὸν ἀντίκτυπόν της εὐθὺς ὡς παύσῃ ὁ πληθωρισμός, εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος καὶ ἀρχίσῃ ἡ κανονικὴ λειτουργία τῶν ἀμεταβλήτων οἰκονομικῶν νόμων. Ἡ σταθεροποίησις, ἀναγκάζουσα τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν ν’ ἀνανήψῃ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς σπατάλης καὶ νὰ κανονίσῃ τὰς δαπάνας συμφώνως πρὸς τὸ νέον πραγματικόν της εἰσόδημα, συνεπάγεται ἐλάττωσιν τῶν κερδῶν τῶν ἀντιστοίχων ἐπαγγελμάτων. Ἡ βαθμηδὸν ἐπερχομένη ἰσορροπία μεταξὺ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς ἐξωτερικῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ νομίσματος ἀφαιρεῖ κέρδος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριξαν ἐλπίδας ἀρκεταὶ βιομηχανικαὶ ἐπιχειρήσεις. Ἡ ἔλλειψις ἐξ ἄλλου τῶν ἐκ τῆς ἀσταθείας τοῦ νομίσματος κερδῶν, δυσχεραίνει τὸ βίον τῶν ἐπιχειρήσεων ἐκείνων, ἰδίᾳ τῶν τραπεζιτικῶν, ὅσαι ἐπὶ τῶν κερδῶν τοῦ συναλλάγματος ἐβάσισαν καὶ τὴν ἵδρυσίν των καὶ τὰ δυσανάλογα πρὸς τὰ κεφάλαιά των γενικὰ ἔξοδα. Ἡ σταθεροποίησις μοιραίως παρακολουθουμένη ἀπὸ στενότητά τινα κεφαλαίων καὶ πιστώσεων καὶ ἄγουσα εἰς ἐκκαθάρισιν καταστάσεων καὶ ὀφειλῶν, δὲν δύναται παρὰ νὰ συντελέσῃ εἰς πτώχευσιν τῶν ἀσθενῶν ἐπιχειρήσεων, ἰδίᾳ ἐκείνων αἵτινες ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εὑρίσκοντο εἰς οὐσιαστικὴν πτώχευσιν, τὴν κήρυξιν τῆς ὁποίας ἀνέβαλε τὸ δικαιοστάσιον ἢ ἡ ἐλπὶς περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Δὲν εἶναι ἑπομένως παράδοξον, ὅσον καὶ ἂν εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἀριθμός τις καλῶς θεμελιωμένων ἢ μὴ καλῶς διοικουμένων ἐπιχειρήσεων ἐκηρύχθη εἰς πτώχευσιν καὶ ὅτι ἄλλος ἀκόμη ἀριθμὸς καχεκτικῶν ὀργανισμῶν θὰ φυτοζωῇ ὑπὸ τὸ φάσμα τῆς χρεωκοπίας, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ἡ ἀναγκαία ἰσορρόπησις μεταξὺ τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν κλάδων. Δὲν εἶναι παράδοξον, διότι οὐδεμία χώρα δύναται νὰ διατηρήσῃ ἐν εὐημερίᾳ ἐμπορευομένους καὶ ἐπαγγελματίας, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς ὑπερβαίνει τὸ ὅριον τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐμπορευομένων καὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν ηὐξήθη, ὅπως παρ’ ἡμῖν, ὅλως δυσαναλόγως πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ὅταν ἐν Ἀθήναις ἀναλογῇ ἓν κατάστημα ἐπὶ 32 κατοίκων, δὲν πρέπει νὰ ἐκπληττώμεθα διότι ἐπελθούσης τῆς μοιραίας στιγμῆς τῆς ἐκκαθαρίσεως ηὐξήθησαν αἱ πτωχεύσεις καὶ διότι ἐκ τοῦ συνόλου τῶν πτωχεύσεων τὸ μέγιστον μέρος ἀναλογεῖ εἰς τὸ ἐμπόριον ὑφασμάτων καὶ τροφίμων, δηλαδὴ ἀκριβῶς εἰς τὸν μᾶλλον πληθωρικὸν κλάδον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Οὕτω ἐξετάζοντες τὰς πτωχεύσεις, παρατηροῦμεν ὅτι τῷ 1926 ἐπὶ 87 πτωχεύσεων 60 ἀνήκουσιν εἰς ἐμπόρους ὑφασμάτων καὶ τροφίμων, τῷ 1927 ἐπὶ 119 πτωχεύσεων αἱ 61, τῷ 1928 ἐπὶ 187 αἱ 91, ἡ αὐτὴ δὲ ἀναλογία παρατηρεῖται καὶ ἐπὶ τῶν πτωχεύσεων τοῦ 1929. Ἄξιον σημειώσεως εἶναι, ὅτι αἱ πτωχεύσεις ἀφοροῦν μικροεπιχειρήσεις καὶ κατὰ 67% οἱ πτωχεύσαντες εἶχον κεφάλαιον κάτω τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν, δηλαδὴ κάτω τῶν 7 χιλιάδων ὑγιῶν δραχμῶν. Δὲν ἐσημειώθησαν δὲ πτωχεύσεις σοβαρῶν οἴκων ἢ μεγάλων ἐπιχειρήσεων, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰς οἰκονομικὰς κρίσεις παρασύρονται καὶ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις ἀδυνατοῦσαι ν’ ἀντισταθοῦν εἰς τὴν σφοδρότητα καὶ τὴν πίεσιν τῶν βαθυτέρων αἰτίων τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὰς κρίσεις. Ἀλλ’ οὐδ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν πτωχεύσεων αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν δὲν εἶναι ὑπερβολικός. Ἐὰν τηροῦντες τὰς ἀναλογίας τῶν πληθυσμῶν συγκρίνωμεν τὰς ἐφετεινάς, αἱ ὁποῖαι ἀνησύχησαν πολλούς, πρὸς τὰς πτωχεύσεις ἄλλων ἐτῶν, θὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφετεινῶν πτωχεύσεων δὲν ἔχει τι τὸ ἀσύνηθες οὐδὲ τὸ ἀνησυχητικόν. Ἄν λάβωμεν ὡς ἔτος συγκρίσεως ἕν εὐτυχὲς ἔτος, ὅπως τὸ 1911, παρατηροῦμεν ὅτι αἱ πτωχεύσεις του διὰ τὰς περιφερείας τῶν Πρωτοδικείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὑπολείπονται μόλις κατὰ ἓν δέκατον τῶν ἐφετεινῶν πτωχεύσεων, ἐνῷ ὑπερτεροῦν κατ’ ἀναλογίαν τὰς πτωχεύσεις τοῦ 1928 καὶ ἔτι περισσότερον τοῦ 1927, (Πτωχεύσεις 169 τοὺς 9 πρώτους μῆνας τοῦ 1929 καὶ πληθυσμὸς 870 χιλιάδες ἀπέναντι 400 χιλιάδων τῷ 1911 καὶ πτωχεύσεων 86, ἤτοι 64 τὸ ἐννεάμηνον). Ἀλλ’ ἔτι ἐνδεικτικώτερον εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς συγκρίσεως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ τὸ 1911 οἱ ἐπιτηδευματίαι ἦσαν κατὰ τὴν ἀπογραφὴν 48 περίπου χιλιάδες καὶ αἱ πτωχεύσεις 86, ἐνῷ σήμερον οἱ ἐπαγγελματίαι κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1928 ἀνέρχονται εἰς 168 χιλιάδας καὶ αἱ πτωχεύσεις εἰς 161 τὸ ἐννεάμηνον, ἤτοι 223 τὸ ἔτος. Ἑπομένως μὲ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν πτωχεύσεων, τὸ 1929 ἔπρεπε νὰ δίδῃ πτωχεύσεις 301 ἀντὶ 223. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι τὰ ἔτη ταῦτα, 1928 καὶ 1929 καὶ ἴσως καὶ τὸ 1930, θὰ βαρύνωνται μὲ πτωχεύσεις πράγματι ὑφισταμένας ἀπὸ προηγούμενα ἔτη ἀλλὰ μὴ κηρυχθείσας λόγῳ τοῦ χρεωστασίου, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι καὶ μείζων ἀκόμη ἀριθμὸς πτωχεύσεων δὲν πρέπει νὰ ἐμπνέῃ γενικωτέρας ἀνησυχίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ἐν ἄλλαις χώραις συμβαίνοντα, θὰ παρατηρήσωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖ τὴν πραγματικὴν ἢ τὴν νόμιμον σταθεροποίησιν ἐπηκολούθησεν ἐκκαθάρισίς της, συνεπαγομένη αὔξησιν τῶν πτωχεύσεων, χωρὶς νὰ φθάσῃ εἰς τὰς χώρας ἐκείνας ἡ νομισματικὴ ὑποτίμησις εἰς ὃν βαθμὸν ἔφθασε παρ’ ἡμῖν. Οὕτω παρατηροῦμεν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1926–1927–1928–1929 (αʹ ἑξαμηνία):

Δὲν νομίζω ὅτι χρειάζονται περισσότερα διὰ νὰ καταδειχθῇ ὅτι αἱ σημειωθεῖσαι ἐφέτος πτωχεύσεις, συμφυεῖς πρὸς τὴν ζωὴν καὶ τοὺς κινδύνους τοῦ ἐμπορίου, οὐδὲ πόρρωθεν δικαιολογοῦν τοὺς ἐκφρασθέντας φόβους περὶ ὑπαρχούσης ἢ ἐπικειμένης καθολικῆς κρίσεως. Εἶναι δ’ εὐχάριστον, ὅτι ὁ ἁρμοδιώτερος κριτὴς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὰ μεγάλα ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ Ἐπιμελητήρια, εἰς τὸ αὐτὸ κατέληξαν συμπέρασμα, μετὰ βαθυτέραν τοῦ ὅλου ζητήματος καὶ γενικωτέραν αὐτοῦ ἔρευναν. Οὐδὲ ἠδύνατο νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῶν Ἐπιμελητηρίων τὸ γεγονός, ὅτι οὐ μόνον δὲν εὑρισκόμεθα ὑπὸ κρίσιν καθολικῆς μορφῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ χώρα ἡμῶν ἀντιπαρελθοῦσα τὴν ἐπικίνδυνον καμπὴν τῆς οἰκονομικῆς της ζωῆς, βαίνει σταθερῷ τῷ βήματι πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν. Πράγματι, ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν κίνησιν τῶν κυριωτέρων κλάδων τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, διαπιστοῦμεν ὅτι σταθερῶς προχωροῦμεν τὴν ἀνιοῦσαν. Ἡ γεωργική μας παραγωγὴ παρουσιάζει κατὰ τὸ 1927 καλλιέργειαν στρεμμάτων 15.200.000 καὶ παραγωγὴν ἀξίας 10.435 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ κατὰ τὸ 1928 παρουσιάζει καλλιέργειαν 15.900.000 στρεμμάτων καὶ παραγωγὴν ἀξίας 11.556 ἑκατομμυρίων, ἤτοι παρουσιάζει καλλιέργειαν 700 χιλιάδων στρεμμάτων ἐπὶ πλέον καὶ αὔξησιν ἐπὶ πλέον παραγωγῆς κατὰ 1.121 ἑκατομμύρια. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1929, ἀλλ’ εἶναι γνωστόν ὅτι, καίτοι πολλαὶ περιφέρειαι ἐδοκιμάσθησαν ἐκ τοῦ δριμυτάτου χειμῶνος καὶ ἐκ διαφόρων δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν, ἡ παραγωγὴ προβλέπεται πλουσιωτέρα τῆς περυσινῆς, ἰδίως εἰς καπνόν, ἀραβόσιτον καὶ προϊόντα ἀμπέλου. Ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ παρουσιάζει μεταξὺ τοῦ 1927 καὶ 1928 αὔξησιν σημαντικὴν ἀνερχομένην εἰς 921 ἑκατομμύρια καὶ 310 ἑκατομ. ἂν ἀφαιρέσωμεν καὶ ἐκ τῶν δύο ἐτῶν τὴν ἀξίαν τοῦ κατεργασθέντος οἴνου καὶ ἐλαίου, ὡς ἀνήκοντος μᾶλλον εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Ἡ ἐμπορική μας κίνησις, παρουσιάζουσα αἰσθητὴν αὔξησιν μεταξὺ τοῦ 1928 καὶ 1927, παρουσιάζει αἰσθητοτέραν ἀκόμη αὔξησιν κατὰ τὸ αʹ ἐννεάμηνον τοῦ 1929 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ αʹ ἐννεάμηνον τοῦ 1928 καὶ εἰς τόννους καὶ εἰς ἀξίαν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Οὕτω: Κατὰ τὸ αʹ ἐννεάμηνον τοῦ 1928 εἰσήχθησαν ἐμπορεύματα ἀξίας 9.024 ἑκατομ. καὶ ἐξήχθησαν ἐμπορεύματα 1929 ἀξίας 3.551 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ κατὰ τὸ αʹ ἐννεάμηνον τοῦ 1929 εἰσήχθησαν ἐμπορεύματα ἀξίας 9748 ἑκατομ. καὶ ἐξήχθησαν ἐμπορεύματα ἀξίας 4.668 ἑκατομ., ἤτοι παρουσιάζεται κατὰ τὸ αʹ ἐννεάμηνον αὔξησις εἰσαγωγῆς κατὰ 724 ἑκατομμύρια καὶ αὔξησις ἐξαγωγῆς κατὰ 1.117 ἑκατομ. Ἄξιον δὲ σημειώσεως εἶναι, ὅτι ἐπειδὴ ἡ αὔξησις τῆς ἐξαγωγῆς εἶναι μεγαλειτέρα τῆς αὐξήσεως τῆς εἰσαγωγῆς, ἐπέρχεται κατὰ τὸ ἐννεάμηνον τοῦτο περιορισμὸς τοῦ ἐλλείματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου κατὰ 400 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἂν ἐξετάσωμεν τὴν ναυτιλιακὴν κίνησιν τῶν λιμένων, μεταξὺ τοῦ πρώτου ἑπταμήνου τοῦ 1928 καὶ τοῦ πρώτου ἑπταμήνου τοῦ 1929, παρατηροῦμεν ἐπίσης αὔξησιν σημαντικὴν καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποπλεόντων καὶ καταπλεόντων πλοίων καὶ ἱστιοφόρων καὶ τῆς συνολικῆς χωρητικότητος αὐτῶν (κατὰ τὸ 1928 αʹ ἑπτάμηνον κατάπλοι καὶ ἀπόπλοι 2457, χωρητικότης εἰς τόννους 5.196.000. Κατὰ τὸ 1929 αʹ ἑπτάμηνον ἀπόπλοι καὶ κατάπλοι 3610, χωρητικότης 6.075.000, ἤτοι αὔξησις πέραν τῶν 15%). Ἡ κίνησις τῶν σιδηροδρόμων, ἡ ὁποία κατὰ τὸ 1 28 ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ καὶ εἰς ἐμπορεύματα καὶ εἰς ἐπιβάτας τὴν κίνησιν τοῦ 1927, παρουσιάζει ἐπίσης κατά τι ηὐξημένον τὸ αʹ τρίμηνον τοῦ 1929 ἐν συγκρίσει πρὸ τὸ αʹ τρίμηνον τοῦ 1928. Αἱ καταθέσεις παρὰ ταῖς τραπέζαις παρουσιάζουσιν αὔξησιν σημαντικὴν κατὰ τὸ 1928 ἀπέναντι τοῦ 1927, παρουσιάζουν ἐπίσης αὔξησιν κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1928 κατὰ 600 περίπου ἑκατομμύρια, κατὰ 800 δὲ ἑκατομ. ὑπερβαίνουν αἱ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν χορηγηθεῖσαι πιστώσεις ὑπὸ τῶν τραπεζῶν τὰς ἀντιστοίχους τοῦ 1928. Οἱ εἰσαγωγικοὶ δασμοὶ παρουσιάζουσι σημαντικὴν αὔξησιν κατὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1929, ταὐτοχρόνως δὲ αὔξησις παρουσιάζεται καὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν εἰδῶν μονοπωλίου, μαρτυροῦσα αὔξησιν τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλ’ ὅταν αὐξάνῃ ἡ γεωργικὴ παραγωγή, βεβαία δὲ εἶναι ἡ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι σημαντικωτέρα αὔξησις αὐτῆς καὶ λόγῳ τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων καὶ λόγῳ τῆς καταβαλλομένης ἐξαιρετικῆς μερίμνης ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ὅταν αὐξάνῃ ἡ βιομηχανικὴ παραγωγή, ὅταν ἡ κίνησις τοῦ ἐμπορίου παρουσιάζεται μεγαλειτέρα καὶ μὲ ἐλάττωσιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ὅταν ἡ κίνησις τῶν λιμένων, τῶν σιδηροδρόμων, τῶν καταθέσεων, βαίνῃ προοδευτικῶς, ὅταν ἡ κατανάλωσις αὐξάνῃ μαρτυροῦσα ποιάν τινα ἀνύψωσιν τοῦ γενικοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς, ὅταν ἐν γένει οὐδεμία τῶν ἐκδηλώσεων τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου παρουσιάζῃ καθυστέρησιν ἢ στασιμότητα ἀλλ’ ὅλαι παρουσιάζουν πρόοδον μικρὰν ἢ μεγάλην καὶ ὅταν ὑπὲρ πάντα ταῦτα αὐξάνῃ φυσιολογικῶς καὶ ἀβιάστως ἡ ἀπόδοσις τῶν φόρων, δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπολείπῃ ἡ αἰσιοδοξία, ἐπειδὴ εὑρέθημεν πρὸ δυσπραγίας ὡρισμένων ἐπαγγελμάτων καὶ ἐπιχειρήσεων, δυσπραγίας φυσικῆς καὶ εὐεξηγήτου. Ἡ δυσπραγία αὕτη, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταστήσωμεν ὀλιγώτερον αἰσθητήν, ἡ δυσπραγία αὕτη δὲν πρέπει νὰ μᾶς ὠθῇ εἰς κραυγὰς ἀπογνώσεως, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν μόνον διὰ νὰ δυσφημοῦν τὴν ἐμπορικήν μας πίστιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ ἐμπνέουν τὴν ἀποθάρρυνσιν εἰς τὸν ἐργαζόμενον Ἑλληνικὸν λαόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν ἁπτὰς τὰς ἀποδείξεις ὅτι ἡ ἡρωϊκή του προσπάθεια ἀποδίδει καθ’ ἑκάστην τοὺς καρπούς της. Βεβαίως δὲν εἶναι σήμερον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος ὁποία τὴν ἐπιθυμοῦμεν καὶ τὴν ἐλπίζομεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καθόλου ἀποθαρρυντικὴ καὶ καθ’ ἡμέραν βελτιοῦται. Ἀναντιρρήτως πολλὰ ἀκόμη ὑπολείπονται νὰ γίνουν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔγιναν ὅλα, δὲν ἐλαττώνει καθόλου τὴν ἀξίαν τοῦ συντελεσθέντος ἔργου. Διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἀξίαν αὐτοῦ πρέπει νὰ ρίψωμεν ἓν βλέμμα πρὸς τὰ ὀπίσω, πρέπει νὰ ἀναπολήσωμεν πῶς καὶ κατὰ ποίων δυσχερειῶν ἀπαλαίσαμεν μέχρι τοῦδε, πρέπει νὰ ἀναμετρήσωμεν τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον διηνύσαμεν. Θὰ ἀποκομίσωμεν τότε αἴσθημα εὐλόγου ὑπερηφανείας διὰ τὰ μέχρι τοῦδε συντελεσθέντα καὶ θάρρος καὶ δεδικαιολογημένας ἐλπίδας διὰ τὴν αἰσίαν συμπλήρωσιν τῶν ὑπολειπομένων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ παγκόσμιος σύρραξις ἡ ἀνατρέψασα καθ’ ἅπαντα τὸν κόσμον τὴν ὑπάρχουσαν οἰκονομικὴν τάξιν καὶ δημισουργήσασα πληθὺν νέων καὶ δυσλύτων προβλημάτων κατὰ τῶν ὁποίων παλαίουσι σήμερον ὅλα σχεδὸν τὰ κράτη, ὑπῆρξεν ἰδιαιτέρως βαρεῖα δι’ ἡμᾶς εἰς οἰκονομικὰς συνεπείας. Εἰσελθόντες εἰς παγκόσμιον σύρραξιν πρὶν ἀκόμη ἀναπαυθῶμεν ἐκ τῶν προηγουμένων πολέμων, παρατείναντες τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν ἐπὶ μίαν ἀκόμη τετραετίαν, δαπανήσαντες κατὰ τὴν δεκαετῆ σχεδὸν δι’ ἡμᾶς πολεμικὴν περίδον ἄνω τῶν 160 ἑκατομμυρίων λιρῶν ἐξ ἰδίων, εὑρέθημεν κατὰ τὸν τερματισμὸν αὐτῆς καὶ κατόπιν μιᾶς στρατιωτικῆς καταστροφῆς ὑπόχρεοι νὰ μεριμνήσωμεν ἐν μέσῳ πολιτικῶν καὶ πολιτειακῶν ἀνωμαλιῶν οὐ μόνον διὰ τὴν ἐπούλωσιν τῶν πληγῶν μακροχρονίου πολέμου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἄμεσον ἀντιμετώπισιν τοῦ προσφυγικοῦ προβλήματος, ἱκανοῦ αὐτοῦ καὶ μόνου νὰ θέση εἰς σκληρὰν δοκιμασίαν τὴν ἀντοχὴν οἱουδήποτε Κράτους, ἀκόμη καὶ ἐκ τῶν ἐχόντων οἰκονομικὸν ἐφοδιασμὸν ἀσυγκρίτως ἀνώτερον τοῦ ἰδικοῦ μας. Καὶ ὅμως ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος σχετικῶς βραχυτάτου, ἡ προσπάθεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐπετέλεσεν ἀληθῆ θαύματα. Μετὰ μίαν ἑξαετίαν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς εἰρήνης δυνάμεθα νὰ διαπιστώσωμεν μεθ’ ἱκανοποιήσεως καὶ ὑπερηφανείας ὅτι ἐξήλθομεν ὁριστικῶς τῶν πολιτικῶν καὶ πολιτειακῶν ἀνωμαλειῶν, ἀπεκτήσαμεν σταθερότητα πολιτειακὴν καὶ πολιτικήν, ἐκπληροῦντες δὲ μέχρι κεραίας τὰς πρὸς τοὺς δανειστάς μας ὑποχρεώσεις, ταὐτοχρόνως ἐλύσαμεν κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ δεινὸν προσφυγικὸν πρόβλημα, ὥστε τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον ν’ ἀποτελῇ πλέον πολύτιμον παράγοντα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐσταθεροποιήσαμεν τὸ νόμισμα, ἐξυγιάναμεν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ εἰς σημεῖον, ὥστε τὸ ἰσοζύγιον καὶ τὸ πλεόνασμα τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἀποβαίνῃ πλέον φαινόμενον διαρκές, ἡ δὲ δημοσιονομικὴ ἡμῶν κατάστασις νὰ ἐπιτρέπῃ μείωσιν φόρων, ἀντιμετώπισιν νέων χρησίμων δαπανῶν καὶ χρηματοδότησιν ἔργων παραγωγικῶν ἐκ τῶν περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Ἐθνικὴ ἡμῶν οἰκονομία βαίνει προοδευτικῶς εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, ἐμπορικόν, βιομηχανικόν, γεωργικόν, ναυτιλιακὸν κλπ., ὅλαι δὲ αἱ πλευραὶ τῆς Ἐθνικῆς δραστηριότητος ἐνισχύονται καθημερινῶς. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας κύριοι βουλευταί, ἡ προοπτικὴ τοῦ μέλλοντος δὲν ἐμφανίζεται ἀποθαρρυντική, δὲν παρουσιάζει σημεῖα ἀνησυχίας. Ἀπαιτεῖται βεβαίως ἀκόμη ἐργώδης προσπάθεια, ἀλλ’ εἰς χεῖρας ἡμῶν κεῖται τὸ μέλλον. Ἐφαρμόζοντες μετὰ σταθερότητος πολιτικὴν φειδοῦς καὶ περισυλλογῆς εἴς τε τὰ δημόσια καὶ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκονομικά, παρακολουθοῦντες καὶ βοηθοῦντες τὰς ἐκδηλώσεις τῆς Ἐθνικῆς δραστηριότητος, ἀποκτῶντες βαθμηδὸν τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν φυσικῶν πόρων τῆς Χώρας, καὶ πρὸ παντὸς ἐνισχύοντες καὶ καθοδηγοῦντες τὸν ἀγρότην εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ αὔριον θὰ εἶναι καλλιτέρα τῆς σήμερον, ὅπως ἡ σήμερον εἶναι ἀναμφισβητήτως καλλιτέρα τῆς χθές. (χειροκροτήματα). Κατερχόμενος τὸ βῆμα, καταθέτω τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) Περὶ μειώσεως ἀμέσων φόρων. 2) Περὶ κώδικος τῶν νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου. Ὁμοίως καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν χρήσεων τοῦ 1883 ἕως 1915».