1929.07.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3η

ΔΕΥΤΕΡΑ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετικὸν μὲ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ περιληφθῇ διάταξις ἐπιτρέπουσα προεξόφλησιν συντάξεων εἰς ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου. —Οἱ κάτοικοι Θεσσαλονίκης Ν. Ἀκριβὸς καὶ Ε. Σπίτις παρακαλοῦν ὅπως ἀποδοθῇ αὐτοῖς κτῆμα τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἐτῶν εἶχον ἀγοράσει ἐξ Ὀθωμανῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καὶ Α. Θεολογίτης καταθέτουν ὑπόμνημα γεωργῶν Δράμας διαμαρτυρομένων διὰ τὰς ἀδικίας εἰς βάρος αὐτῶν τοῦ συνεργείου ἐρεύνης ἀνταλλαξίμων. —Ἡ ὁμοσπονδία ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὰ κατατεθέντα νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων μεταβάλλονται τὰ χρονικὰ ὅρια ἐργασίας κλπ. —Ἡ ἕνωσις γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Γιαννιτσῶν παρακαλεῖ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Α. Παπαναστασίου ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων. —Οἱ κάτοικοι χωρίου Χωριστῆς παρακαλοῦν, ὅπως κατὰ τὴν σύμβασιν Κράτους καὶ Ἐθν. Τραπέζης πρὸς καθορισμὸν ἀξίας χορηγηθησομένων γαιῶν τεθοῦν εἰς ἴσην μοίραν οἱ γηγενεῖς μὲ τοὺς πρόσφυγας. —Ἕνωσις προσωπικοῦ ἐφεμερίδων Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκοντος τὴν Κυριακὴν ἀργίαν τῶν ἐφημερίδων. —Ὁ Πρόεδρος κοινότητος Γαΐου Παξῶν παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ κατάργησις τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου των. —Ἡ ἕνωσις ὁμήρων Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων αὐτῆς. —Σύνδεσμος Ἀγοραστῶν ἀνταλλαξίμων Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως παρασχεθοῦν καὶ εἰς αὐτοὺς κατ’ ἀναλογίαν ἄλλων κατηγοριῶν φορολογικαὶ διευκολύνσεις. —Ἡ ὁμοσπονδία γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ νὰ λυθῇ τάχιστα τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. —Ἡ ὁμοσπονδία γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ νὰ τῇ γνωσθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ζήτημα τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν πρὸς τὸν Ἐποικισμὸν χρεῶν μὲ τὰς ἀποζημιώσεις αὐτῶν. —Ὁ Δ. Ἀλεξάκης πρώην ὑπάλληλος τῆς Βουλῆς παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον προστεθῇ διάταξις ἐπαναφέρουσα εἰς τὰς ὑπηρεσίας των τοὺς ἀπολυθέντας κατὰ τὸ 1922. —Οἱ διδάσκαλοι θεωρητικῶν μαθημάτων Α. Χριστίδης, Δ. Παπαφωτίου κλπ. ὑποβάλλουν τὰς γνώμας των περὶ τοῦ τρόπου τῆς διατηρήσεως τῆς κατηγορίας αὐτῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. —Τὸ Δημοτ. Συμβούλιον Ἀγρινίου παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ μελετωμένη ἀπαλλοτρίωσις κτήματος Παπαστράτου. —Καπνεργατικαὶ Ἑνώσεις Πραβίου, Δράμας καὶ Καροΐτσης, ἀναφέρουσαι τὴν ἀνεργίαν ἥτις μαστίζει τὴν τάξιν των, παρακαλοῦν ὅπως ληφθοῦν σύντονα μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς καταστροφῆς αὐτῶν. —Ὁ Σύλλογος Μακεδονομάχων Βερροίας παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀγωνιστὰς ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει αἱ ὑποβληθεῖσαι γνῶμαι αὐτῶν, καθόσον διὰ τοῦ κατατεθέντος Νομοσχεδίου δὲν ἐξυπηρετοῦνται τὰ δίκαια αὐτῶν. —Ἡ Προσφυγικὴ Ὁμὰς Σταυροῦ Χαλκιδικῆς παρακαλεῖ ὅπως υἱοθετηθοῦν αἱ ὑποβαλλόμεναι ὑπ’ αὐτῆς γνῶμαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιστημονικῆς καλλιεργείας ἀγροκτημάτων. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Φλωρίνης παρακαλεῖ ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. —Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Τρικκάλων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων εἰς μεταλλικὰς δραχμάς, καθόσον ἀδυνατοῦν νὰ καταβάλωσι τὰς ἀποζημιώσεις. —Ὁ δικηγόρος Σερρῶν Σ. Παπαντωνίου ἀναφέρει, ὅτι καταβάλλονται ἐνέργειαι διὰ τὴν ἀπόκρυψιν μεταλλείου λυγνίτου ἀνήκοντος εἰς Ὀθωμανικὴν Ἑταιρείαν καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἐνεργηθῇ αὐστηρὸς ἔλεγχος διὰ τὴν περιφρούρησιν τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων. —Οἱ ἀγροτικοὶ διανομεῖς Χανίων παρακαλοῦν ὅπως ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς ἀστικοὺς διανομεῖς καὶ ἀνακουφισθοῦν ἐκ τῶν στερήσεων τὰς ὁποίας ὑφίστανται. —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Λοκρίδος διαμαρτύρεται, διότι παρὰ τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις περὶ λουτροθεραπείας τῶν ἀσθενῶν ἀναπήρων οὐδεμία ἐπραγματοποιήθη. —Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως λυθῇ τὸ χρονίζον ζήτημα τῆς παραχωρήσεως οἰκοπέδων πρὸς ἀνέγερσιν ἐργατικῶν οἰκιῶν. —Ὁ ἀπόστρατος ἀξιωματικὸς Α. Φραγκάκης παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀξιωματικῶν παθόντων συνεπείᾳ τραυμάτων πολέμου προστεθῇ διάταξις εὐνοοῦσα τοὺς παθόντας ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ. — Οἱ κάτοικοι τῶν Κοινοτήτων Σιδηρομέρου, Ποταμῶν, Ζυρνόβου κλπ. παρακαλοῦν ὅπως ἀνακληθῇ ἡ ἀπόλυσις τοῦ Νομάρχου των, ὅστις ὑπῆρξεν, πραγματικῶς, ὑπερασπιστὴς τῶν συμφερόντων των. — Οἱ Διδασκαλικοὶ Σύλλογοι Σιατίστης καὶ Ἐδέσσης παρακαλοῦν ὅπως ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει αἱ ἀπόψεις τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. — Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Ν)δίου «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν», καθόσον τοῦτο ἀντίκειται πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἀναπήρων. — Ἰδιοκτῆται λειβαδίων Τσαμουργιᾶς παρακαλοῦν ὅπως τὸ μίσθωμα τῶν βοσκῶν καθορισθῇ εἰς τὸ εἰκοσαπλάσιον τοῦ μισθώματος. — Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ σωματικῆς ἀγωγῆς τῶν νέων». — Ἡ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοιβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως συμβάσεως καπνοσπόρου». Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς χορηγίας 200.000 δραχμῶν εἰς τὸ τοπικὸν ἱστορικὸν ἀρχεῖον Ὕδρας». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παραγραφῆς τῶν κατὰ τῆς τέως Ἑλληνικῆς Διοικήσεως Σμύρνης ἀπαιτήσεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτιτὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου εʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3107 τῆς 22 Ἰουλίου 1924 «περὶ ἀποδοχῶν τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἐπίσης ἡ ἄνω Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 50–56 τῆς Εἰδικῆς Δικονομίας Κρήτης τοῦ 1880». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μπεσσαντσῆ καὶ Δαυΐδ Ματαλών, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως νόμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου 3761 περὶ διαθέσεως τῶν ἀνὰ τὸ Κράτος προσφυγικῶν οἰκημάτων καὶ γηπέδων τοῦ Δημοσίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκ ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κολιαλέξης, Λ. Κουτσοπέταλος, Β. Σκουλᾶς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν παθόντων ἐν πολέμῳ. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συντάσεως Ὀδοντοϊατρικῶν Συλλόγων». Οἱ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 4098 καὶ 3406 Νόμων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς συμβούλων εἴς τινας Κοινότητας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μόδης καὶ Ἰ. Βαλαλᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Νομοθ. Διατάγματος περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν εἰσφορῶν καὶ ναυλώσεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Τζερμιᾶς, Λ. Ἰασωνίδης, Π. Λούδαρης κλπ. ὑποβάλουν τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30 τῆς Συμβάσεως «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Κουντούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Νόμου 3540 περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν Νόμων τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κολιαλέξης, Σ. Κωστόπουλος, Α. Μυλωνογιάννης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν παθόντων ἐν πολέμῳ». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Νομοθ. Διατάγματος περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν εἰσφορῶν καὶ ναυλώσεων». Οἱ κ. κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Γραφείου Προστασίας Ἑλληνικῶν σύκων». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 17 Ἰουλίου 1923 περὶ εἰδικῶν διατάξεων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως, προαγωγῆς κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἔγγραφον τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρακαλοῦντος ὅπως ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ διατάγματος ἀπὸ 6 Ἰουλίου ἐ. ἔ. εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν παραίτησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Π. Ἀργυροπούλου καὶ διώρισεν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Α. Μιχαλακόπουλον καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Π. Ἀργυρόπουλον. Ἐπίσης διώρισεν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν κ. Α. Μιχαλακόπουλον καὶ Ὑπουργὸν Γεν. Διοικητὴν Θράκης τὸν κ. Γ. Κακουλίδην. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐργολάβων δημοσίων ἔργων Λέσβου περὶ προσλήψεως αὐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας.

§4Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως προῆλθον εἰς συνεννοήσεις μετὰ τοῦ ἀναδόχου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὁδοποιΐας καθ’ ἃς συνεφωνήθη ὅπως συμβάλλεται οὗτος ἐλευθέρως μεθ’ οἱουδήποτε ἐργολάβου πρὸς ὑπεργολαβικὴν ἀνάθεσιν ἔργων ὁδοποιΐας. Μέχρι τοῦδε ἐδεσμεύετο ἐκ τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 30, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ ἀπῄτει ὡς γνωστὸν τὴν ἐκχώρησιν ὑπεργολαβιῶν μόνον εἰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Ἤδη δὲ κατόπιν καὶ προφορικῆς συνεννοήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα μετὰ τῆς ἑταιρείας Μακρῆ τὰ δίκαια τῶν κατὰ περιφερείας ἐργολάβων δὲν πρόκειται νὰ παροραθῶσιν εἰς τὸ μέλλον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου Θεσσαλονίκης.

§6Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§8Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συλλόγου σαγματοποιῶν καὶ σελλοποιῶν Τριπόλεως.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε πρόκειται περὶ μιᾶς αὐστηρᾶς διαταγῆς τῆς τοπικῆς ἐπιτροπῆς περὶ κλεισίματος τῶν ἐντὸς τῆς πόλεως καταστημάτων σαγματοποιῶν. Θὰ παρεκάλουν ὅπως τὸ ληφθὲν μέτρον ἐφαρμοσθῇ ἠπιώτερόν πως, καθόσον ἀφ’ ἑνὸς ζημιοῦνται οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐπαγγελματίαι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δυσχεραίνεται ἡ ἐπικοινωνία τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας. Τὸ μέτρον ἐπιβληθὲν διὰ λόγους καθαριότητος καὶ ὑγιεινῆς δὲν εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ κακό, ἀρκεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ὀλιγώτερον αὐστηρόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἐρωτᾷ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δικαστικῆς διώξεως τῶν ὑπαιτίων τῆς καταστροφῆς τοῦ «Πανελληνίου».

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ν’ ἀπευθυνθῇ ἡ ἐρώτησις εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὡς ἁρμόδιον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντοδίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἑνώσεως τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Σερβίων.

§14Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐφαρμόζεται σήμερον ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅλον τὸ σταφυλόπνευμα τὸ ὁποῖον παράγεται ἐξαφανίζεται χωρὶς νὰ πληρώνεται κανεὶς φόρος. Ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Σερβίων περὶ τὰς 200.000 σταφυλοπνεύματος εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους δὲν ἀφήνουν ὑπόλοιπον τίποτε. Εἶναι ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ἕν συντονώτερον μέτρον καὶ νὰ ἐπιτραπῇ, ἔστω καὶ αὐξανομένου τοῦ φόρου, ἡ ἐλευθέρα πώλησις τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ Σερβίων παραγομένου οἰνοπνεύματος, καθ’ ὅσον ἄλλως ὅλοι οἱ παραγωγοὶ θὰ καταντήσουν λαθρέμποροι.

§15Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα ἐμελετήθη ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τυρνάβου καὶ ἐξ ἀφορμῆς σχετικῆς ζημίας τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἑνώσεως φορτοεκφορτωτῶν Ἐλευθέρων ἐργατῶν Πειραιῶς.

§17Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ εἶναι ποὺ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των ἐν περιπτώσει ἀπεργίας, ἐκθέτοντες καὶ τὴν ζωήν των ἀκόμη εἰς κίνδυνον. Αὐτοὶ διευκολύνουν τὸν τερματισμὸν τῶν ἀπεργιῶν καὶ μετριάζουν τοὺς ἐπιζημίους σκοπούς. Ἐν τούτοις οἱ ἐργάται αὐτοὶ παραμένουν ἄνευ ἐργασίας ὅταν παρέλθῃ ἡ ἀπεργία. Εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ζητοῦν νὰ καταταχθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὰς ὀργανώσεις ἢ νὰ καθορισθῇ ὡρισμένος τομεὺς τοῦ λιμένος Πειραιῶς, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἐργάζωνται μόνον αὐτοί. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι εἰς τὴν δικαιοτάτην αὐτὴν ἀναφορὰν θὰ δοθῇ μία λύσις εὐνοϊκή.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ὑπουργεῖον μετὰ συμπαθείας ἐξετάσαν τὰ ἐν λόγῳ ζητήματα παρέπεμψεν αὐτὰ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν ἐργασίας λιμένος Πειραιῶς, μὲ τὴν σύστασιν ὅπως χορηγηθοῦν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἐργατικὰ βιβλιάρια.

§19Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, παρέλειψα νὰ σημειώσω καὶ τοῦτο: ὅτι ὁ διευθυντὴς ἐργασίας λιμένος Πειραιῶς ἔδειξε μίαν διαγωγὴν ἀχαρακτήριστον, οὐδόλως ἐνδιαφερθεὶς δι’ αὐτούς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σῖμος ἐπὶ ἀναφορᾶς δικαιούχων ἀνταλλαξίμων.

§21Κ. ΣΙΜΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν κατηγορηματικὴν δήλωσιν ἐὰν πρόκειται νὰ διανεμηθοῦν καὶ πότε αἱ νέαι ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων, διότι δυστυχῶς μέχρι σήμερον αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ οὔτε ἐκτυποῦνται οὔτε διανέμονται. Ἡ βραδύτης αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§24Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ καθυστέρησις ὀφείλεται εἰς τεχνικοὺς λόγους, ἀρθέντων δὲ τούτων ἐπίκειται ἡ διανομὴ τῶν νέων ὁμολογιῶν, χωρὶς ὅμως νὰ δύναμαι νὰ καθορίσω ἐπακριβῶς τὴν ἡμερομηνίαν τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου ἐργατῶν ὑποδηματοποιῶν Πειραιῶς.

§26Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσουν διὰ τήν ἵδρυσιν ταμείου προνοίας, δεδομένου ὅτι τὰ εἰσερχόμενα μηχανήματα καθημερινῶς ἐκτοπίζουν τοὺς ἐργάτας καὶ δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος ποὺ θὰ παρουσιασθοῦν χιλιάδες ἀνέργων, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσουν ἀποζημίωσιν. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ προκύψουν τέτοια ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν εἰς ἄλλους ἐργάτας.

§27Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἀπεφασίσθη ἡ στρατολογικὴ ὑπαγωγὴ τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλλίας καὶ Ὀλυμπίας εἰς Τρίπολιν ἀντὶ τῶν Καλαμῶν ὅπου μέχρι τοῦδε ὑπήγοντο.

§29Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν ἐντόνων παραπόνων, τὰ ὁποῖα καθημερινῶς ἔρχονται ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν καὶ ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν νομὸν Μεσσηνίας διὰ τὴν ἄδικον καὶ ἄστοχον ὑπαγωγὴν τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλλίας καὶ Ὀλυμπίας εἰς τὴν Τρίπολιν καὶ τὴν ἀπόσπασίν των τὴν στρατολογικὴν ἀπὸ τοῦ συντάγματος τῶν Καλαμῶν εἰς τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ τακτικοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ὑπήγοντο. Εἶναι γνωστὸν ὅτι σύμφωνα μὲ τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα κανονισμὸν τοῦ στρατοῦ ἑκάστη σειρὰ κληρωτῶν πρόκειται νὰ καλῆται διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν θητείαν της εἰς δύο δόσεις. Ἔπρεπε λοιπόν, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμός, νὰ τακτοποιηθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον αἱ δύο σειραὶ κληρωτῶν, ὥστε ἑκάστη τῶν δύο σειρῶν νὰ εἶναι ἴση πρὸς τὴν ἄλλην. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς ἄλλας μεραρχίας τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐρρυθμίσθη περιορισθείσης τῆς δυνάμεώς των εἰς δύο συντάγματα, εἰς τρόπον ὥστε ἕκαστον ἐξ αὐτῶν νὰ ἀναλογῇ εἰς τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο σειρῶν κληρωτῶν. Ἐξαιρετικῶς ὅμως διὰ τὴν 4ην μεραρχίαν ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ διατηρηθοῦν καὶ τὰ τρία συντάγματα.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε περισσοτέρους κληρωτοὺς καὶ δὲν χωροῦν.

§31Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω διατὶ δὲν κατηργήθη ἕνα ἀπὸ τὰ τρία αὐτὰ συντάγματα καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι πρῶτος ἐγώ, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐγένετο διὰ λόγους οἰκονομίας, θὰ ἀνεγνώριζον τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ μέτρου τούτου. Ἡ ἐξαίρεσις ὅμως αὐτή ἡ ὁποία γίνεται διὰ τὴν μεραρχίαν Ναυπλίου δημιουργεῖ τὸ ἄτοπον, ὅτι τοιουτοτρόπως αἱ δύο σειραὶ τῶν κληρωτῶν ἔπρεπε νὰ διανεμηθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε τὸ ἓν ἐκ τῶν τριῶν συνταγμάτων νὰ ἔχῃ ἀκριβῶς ἴσον ἀριθμὸν κληρωτῶν πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θὰ ἔχουν τὰ δύο ἄλλα συντάγματα ὁμοῦ. Διότι θὰ πρέπῃ κανονικῶς τὸ ἓν σύνταγμα νὰ περιλαμβάνῃ τὴν πρώτην σειρὰν τῶν κληρωτῶν, τὰ δὲ δύο ἄλλα τὴν ἑτέραν σειράν. Ἕως ἐδῶ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτὴν τοῦ μέτρου δημιουργεῖται τὸ ἑξῆς ἄτοπον: ὅτι ἐνῷ τὸ σύνταγμα Καλαμῶν εἶχε πρὸ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ δύναμιν ἀνδρῶν 1900 καὶ τὸ σύνταγμα Τριπόλεως 1700, ἑπομένως ἐνῷ τὸ σύνταγμα Καλαμῶν ἦτο τὸ μεγαλείτερον καὶ αὐτὸ ὡς μεγαλείτερον θὰ ἔπρεπε νὰ αὐξηθῇ εἰς βάρος τῶν δύο ἄλλων συνταγμάτων καὶ νὰ διατηρήσῃ τὴν θέσιν του, καὶ ἐνῷ συγχρόνως ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν διαθέτει ἕνα ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους λιμένας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔχει αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας, τοῦ ὁποίου στερεῖται ἡ Τρίπολις, ὅλως παραδόξως ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ αὐξηθῇ τὸ σύνταγμα Τριπόλεως εἰς βάρος τοῦ 9ου συντάγματος τῶν Καλαμῶν. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκει αὐτό, ἡ δύναμις τοῦ συντάγματος Τριπόλεως διὰ τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ καθίσταται πολὺ μεγαλειτέρα τῆς δυνάμεως τῶν δύο ἄλλων συνταγμάτων ὁμοῦ. Γίνεται δηλαδὴ ἕνα διπλοῦν ἄτοπον. Διότι θὰ ἔπρεπεν ἢ νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον τὸ ἓν ἐκ τῶν δύο συνταγμάτων εἶναι περιττὸν καὶ νὰ καταργηθῇ, καθὼς συνέβη μὲ τὰς ἄλλας μεραρχίας, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσετε τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θέλετε, δηλαδὴ τὸ ἓν Σύνταγμα νὰ εἶναι ἴσον πρὸς τὰ ἄλλα δύο, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔπρεπε νὰ κάμετε 2250 τὸ σύνταγμα τῆς Τριπόλεως καὶ 2250 τὰ δύο ἄλλα μαζί.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ στρατωνισμός....

§33Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ γεννηθῇ ζήτημα στρατωνισμοῦ.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπὸ ποίους ὅρους ὑγιεινῆς;

§35Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ εἰρήνης αἱ Καλάμαι ἐφιλοξένουν ὁλόκληρον μεραρχίαν μὲ δύο συντάγματα πεζικοῦ, πυροβολικὸν κλπ. κατὰ τὸν πλέον ἄνετον τρόπον. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ γενικὸν ζήτημα. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ μὲ ἕνα ἄλλο εἰδικώτερον ζήτημα. Νὰ δώσω δηλαδὴ μίαν προσωπικὴν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐλέχθη καὶ υἱοθετήθη ἀπὸ ὡρισμένον πολιτικὸν κύκλον τῆς περιφερείας μας, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἀποσπάσεως τῶν δύο ἐπαρχιῶν ἀπὸ τὴν πόλιν μας καὶ τῆς ὑπαγωγῆς των εἰς Τρίπολιν ὠφείλετο εἰς μίαν εὔνοιαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα. Χαίρω ἰδιαιτέρως διότι παρίσταται ὁ ἀξιότιμος κ. ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ τοῦ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἦτο δυνατὸν αὐτὸ τὸ γενικὸν μέτρον νὰ παρεξηγηθῇ ὡς μέτρον εὐνοίας καὶ προστασίας πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα. Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, κ. βουλευταί, διότι ἡ διάδοσις αὐτὴ υἱοθετήθη καὶ ἐκυκλοφόρησεν ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα μετέχουν ἐνεργῶς τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς ἐπαρχίας μου καὶ τὰ ὁποῖα δὲν παρίστανται σήμερον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην διότι ἡ πτέρυξ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον ἀπέχει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κατόπιν τούτου δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἀρκοῦμαι νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι τὸ ζήτημα, μετὰ τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, θεωρεῖται λῆξαν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω συγχρόνως ὅπως συνεργασθῇ καὶ αὐτὸς διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀδικίας.

§36Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Δὲν εἶχε πλέον λόγον ἡ σημερινὴ ἐπερώτησις, δεδομένου ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἐπιβάλλει τὴν νέαν στρατιωτικὴν μεταρρύθμισιν. Βεβαίως εἶναι λυπηρὸν ὅτι διακόπτεται μία παλαιὰ παράδοσις προσφιλὴς μιᾶς ὡρισμένης ἐπαρχίας. Ἀλλὰ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἐδώκατε, ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι μόνον ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπέβαλον τὴν ὑπαγωγὴν στρατολογικῶς τῶν δύο αὐτῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὴν Τρίπολιν. Διότι ἐὰν καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ νέου συστήματος τῆς στρατολογίας ἐξηκολούθουν αἱ δύο αὐταὶ ἐπαρχίαι, τῆς Ὀλυμπίας καὶ Τριφυλλίας, ὑπαγόμεναι στρατολογικῶς εἰς Καλάμας, θὰ ὠγκοῦτο ἡ ἐκεῖ στρατιωτικὴ δύναμις δυσαναλόγως πρὸς τὰς συνθήκας στρατωνισμοῦ καὶ ἐκπαιδεύσεως. Ἕνεκα ἀκριβῶς τῶν λόγων αὐτῶν ἐθεωρήσαμεν ὅτι μᾶς ἐπιβάλλεται ἕνα καθῆκον, νὰ ὑπαγάγωμεν δηλαδὴ τὰς δύο αὐτὰς ἐπαρχίας στρατολογικῶς εἰς τὴν Τρίπολιν, διότι ὡς γνωστὸν ἡ Τρίπολις παρέχει ἐπαρκῆ χῶρον πρὸς στρατωνισμὸν πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον παρέχουν αἱ Καλάμαι. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὄχι μόνον ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀρτιωτέρα ἐκπαίδευσις τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ ἐξασφαλίζονται καὶ πλήρως αἱ δύο συνθῆκαι τοῦ στρατεύματος.

§37Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν ὀργανισμὸν τὸν ψηφισθέντα ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἐφαρμόζῃ ὡρισμένας διατάξεις.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ ὅταν αἱ συνθῆκαι εἶναι τοιαῦται.

§39Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ μέση λύσις τὴν ὁποίαν ὑπέδειξα εἶναι σωστή, δηλαδὴ ἐφαρμοζομένης ἀκριβῶς τῆς ἀρχῆς τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, νὰ παραμείνῃ τοὐλάχιστον ἡ ἐπαρχία Τριφυλλίας εἰς Καλάμας.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν λόγοι στρατωνισμοῦ δὲν ἐμποδίζουν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κατσηδήμας ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν σχολαζόντων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ κληροδοτημάτων ὑπὲρ τῶν σχολῶν καὶ τῶν κοινοτήτων Ἰωαννίνων.

§42Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Ἐκ τῆς προχείρου μελέτης, κ. ὑπουργέ, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐν τῷ ἁρμοδίῳ τμήματι τοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ὑπουργείου ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος κατατεθειμένα χρηματικὰ ποσὰ ἀπὸ δωρητὰς καὶ εὐεργέτας Ἠπειρώτας ὑπὲρ τῶν σχολῶν τῶν κοινοτήτων μόνον τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων ὑπερβαίνουσι τὸ ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν, τῶν δὲ ἀκινήτων, διὰ τὴν αὐτὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐγκαταλειφθέντων, ἡ ἀξία ἐγγίζει τὰ δύο δισεκατομμύρια. Δεδομένου δὲ ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου 400 τοῦ 1914, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἐκτελεῖ τοὺς σκοποὺς τῶν κληροδοτημάτων τούτων, ἀνεστάλη ἡ περαιτέρω ὑπὸ τῶν διαφόρων κοινοτήτων διαχείρισις αὐτῶν, οἱ τόκοι παραμένουν ἀπὸ τοῦ 1914 εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἦλθεν ὁ ἐν Βορείῳ Ἀμερικῇ εὑρισκόμενος Λάβδας, ὁ ὁποῖος εἶναι διατεθειμένος νὰ διαθέσῃ σεβαστὰ ποσά, ἀλλὰ ὑπὸ ὅρον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν. Πρὸς ὁριστικὸν κανονισμὸν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον, πρὸς δὲ νὰ διατάξῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ πίνακα λεπτομερῆ τῶν παρ’ αὐτῇ κληροδοτημάτων καὶ δωρεῶν, παραλλήλως δὲ νὰ προβῇ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Παιδείας εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν τῶν διαφόρων κληροδοτημάτων.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§44Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας καὶ ὡς ἀποδεικνύουν αὐτὰ τὰ πράγματα, φαίνεται καθαρὰ καὶ ξάστερα, ὅτι πρόκειται περὶ 2 δισεκατομμυρίων τὰ ὁποῖα μένουν ἄνευ διαχειρίσεως καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐμποδίζεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προορισμοῦ των. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῶν κληροδοτημάτων, ὡς φαίνεται, ἀνεμίχθησαν τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν, Παιδείας, Προνοίας καὶ Γεωργίας. Καὶ ξεύρομεν βεβαίως ὅτι ὅπου λαλοῦν πολλοὶ κοκόροι ἀργεῖ νὰ ξημερώσῃ, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα.

§45Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον οἱ κ. συνάδελφοι τὰ εὑρίσκω ὑπερβολικά. Ἐν προκειμένῳ ὅμως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἔχει καμμίαν ἁρμοδιότητα, καθόσον ὑπάρχουν αἱ διαθῆκαι τῶν δωρητῶν αἱ ὁποῖαι κανονίζουν τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεώς των.

§46Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ θὰ ἤθελον τὴν ἀντίληψίν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος: τὰ κληροδοτήματα αὐτὰ εἶναι τοκοφόρα, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀντὶ τοὺς εἰσπραττομένους τόκους νὰ τοὺς κάμῃ κεφάλαιον, νὰ τοκίζεται καὶ αὐτό, τοὺς ἀφήνει ὡς τόκους καὶ τοιουτοτρόπως τὰ κληροδοτήματα αὐτὰ ἀφήνουν μικρὰ εἰσοδήματα, πρόκειται δέ καὶ περὶ τόκων πολλῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας.

§47Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοῦτο δὲν συμβαίνει, καθόσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐξοφλοῦσα τὰ ἐπὶ τῶν κληροδοτηθέντων τίτλων τοκομερίδια καταθέτει αὐτὰ εἰς πρώτην ζήτησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ζητοῦνται ταῦτα ἵνα ἀνακατατεθοῦν ἐπὶ τοκοφόρῳ λογαριασμῷ, ἡ Ἐθν. Τράπεζα δὲν δύναται νὰ προβῇ αὐτοβούλως εἰς παρομοίαν ἐνέργειαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης διὰ τὴν παροχὴν ψήφου εἰς τὰς Ἑλληνίδας κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§49Γ. ΜΟΔΗΣ. Καθὼς ξέρετε, κ. συνάδελφοι, δυνάμει νόμου ἀπὸ τοῦ 1925 ἔχει παραχωρηθῆ τὸ δικαίωμα ὅπως μετάσχουν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ αἱ γυναῖκες αἱ γνωρίζουσαι γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν καὶ ἄγουσαι τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των. Πρὸς τοῦτο ἔπρεπεν ἁπλῶς νὰ δημοσιευθῇ ἕνα διάταγμα, ἀτυχῶς ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος τούτου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἂν καὶ ἐπανειλημμένως ἐδήλωσεν ὅτι ἦτο μαζί μας—εἴμεθα 80 βουλευταὶ οἱ ὑπογράψαντες τὴν σχετικὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν—ἂν καὶ ἦτο ψυχικῶς μαζί μας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠθέλησεν ἐν τούτοις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος φρονῶν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τῆς ἀποκλειστικῆς δικαιοδοσίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ψήφου, τὸ ζήτημα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν κατ’ ἐξοχὴν τὴν κατεύθυνσιν ἑνὸς κόμματος, δίδουν τὸν τόνον εἰς αὐτὸ καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀποκλειστικὸν δικαίωμα, τρόπον τινα οἰκόποδον, ἑνὸς οἱουδήποτε ὑπουργοῦ. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔχει ἀποδείξει μέχρι τοῦδε διὰ τῆς στάσεώς του εἰς πλείστας περιπτώσεις, ὡς τὸ ἀγροτικόν, τὸ γλωσσικόν, τὸ ἐκπαιδευτικόν, τὸ ἐκκλησιαστικόν, τὸ ἐργατικόν, τὸ πολιτειακὸν ζήτημα, ἔχει ἀποδείξει λέγω, ὅτι ὑπῆρξε καὶ εἶναι πάντοτε κατ’ ἐξοχὴν Προοδευτικόν, Φιλελεύθερον, Ριζοσπαστικόν. Ἴσως ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν ἡ δεξιὰ καὶ ἡ ἀριστερά του πτέρυξ, ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν μελῶν οἱ διαφωνοῦντες πρὸς τὴν κατευθυντήριόν του γραμμήν. Ἀλλὰ βεβαίως τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν κομμάτων δὲν τὸν δίδουν τὰ τυχὸν διαφωνοῦντα εἰς τοὺς κόλπους του πρόσωπα καὶ μὴ ἐκδηλοῦντα τὰς διαθέσεις των, ἀλλὰ τὸ γενικὸν πνεῦμα, ἡ ἀτμόσφαιρα ἐντὸς τῆς ὁποίας κινῆται τὸ κόμμα καὶ ἡ κατευθυντήριος γραμμὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας κινῆται. Ἄν καὶ συνήθως λέγομεν ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ κόμματα δὲν ἔχουν ἰδεολογικὰς διακρίσεις μεταξύ των, ὅσοι παρέστησαν εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, θὰ εἶδον πράγματι πόσον ἀγεφύρωτον ἰδεολογικὸν χάσμα χωρίζει τὴν παράταξιν τὴν Φιλελευθέραν ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν καὶ τὰ ἄλλα μοναρχίζοντα κόμματα. Ἄνευ ὑπερβολῆς δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα ὑπῆρξαν πάντοτε ἀγεφύρωτοι διαστάσεις μεταξὺ τῶν δύο κόσμων. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἀποτελεῖ κόσμον καθυστερημένον εὑρισκόμενον εἰς τοὺς ἀντίποδας τοῦ Φιλελευθέρου κόμματος. Ἑπομένως θὰ ἦτο ἀνακόλουθον ἀπολύτως πρὸς ἑαυτὸ τὸ Φιλελεύθερον κόμμα ἐὰν εἰς ἓν ζήτημα ὡς ἡ ψῆφος τῶν γυναικῶν τηρήσῃ στάσιν κόμματος ἀντιδραστικοῦ καὶ καθυστερημένου, δηλ. κόμματος μὴ συμβιβαζομένου μὲ τὴν σημερινὴν κοινωνικὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ καὶ διατὶ θὰ ἠρνούμεθα τὴν συμμετοχὴν τῶν γυναικῶν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ἐν τῷ νόμῳ καθιερουμένους; Οἱ ἀντίθετοι τῆς ψήφου αὐτῶν, ἂς εἴπωμεν οἱ ἐχθροὶ τῶν γυναικῶν.....

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐχθροὶ τῶν γυναικῶν ὄχι, τῆς ψήφου των.

§51Γ. ΜΟΔΗΣ. Οἱ ἐχθροὶ τῆς ψήφου των προβάλλουν τὰς ἀντιρρήσεις καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα παντοῦ καὶ πάντοτε προεβλήθησαν ἐναντίον πάσης προοδευτικῆς καὶ ἀπελευθερωτικῆς κινήσεως, εἴτε ἐπρόκειτο περὶ ἀπελευθερώσεως τῶν σκλάβων εἴτε περὶ ἐξυψώσεως λαϊκῶν μαζῶν καὶ ἀπονομῆς εἰς αὐτὰς τῆς ψήφου. Αἱ ἀντιρρήσεις αὗται εἶναι ἀπόρροια τῆς προλήψεως ὅτι πρὸ παντὸς ἡ Ἑλληνὶς πρέπει νὰ εἶναι κλεισμένη εἰς τὸν οἶκον της. Ἀλλ’ ὅλοι αὐτοὶ οἱ προβάλλοντες τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας, λησμονοῦν ἢ παραβλέπουν ὅτι παρὰ τὴν θέλησίν των καὶ παρὰ τὴν θέλησίν μας καὶ ἡ Ἑλληνὶς ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν οἶκον της καὶ νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς καὶ νὰ πολιορκῇ τὰ περισσότερα ἐπαγγέλματα. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς γυναικὸς τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν κτηνοτρόφων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αὐτὴ ἀνέκαθεν καὶ πάντοτε εἰργάζετο βαρύτερον καὶ σκληρότερον ἀπὸ τὸν ἄνδρα, οὔτε περὶ τῆς γυναικὸς τῶν πτωχῶν λαϊκῶν τάξεων. Καὶ αὐτὴ πάντοτε εἰργάζετο. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ γυνὴ τῆς μεσαίας ἀστικῆς τάξεως, τῆς τάξεως τῆς κυριαρχούσης, ἠναγκάσθη ὑπὸ τὴν πίεσιν κοινωνικῶν συνθηκῶν καὶ οἰκονομικῶν ὅρων εὑρισκομένων ἐπίσης ὑπεράνω τῶν θελήσεων τόσον ἡμῶν ὅσον καὶ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς, ἠναγκάσθη λέγω, νὰ ἀποδυθῇ καὶ αὐτὴ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς καὶ νὰ ἐργασθῇ διὰ νὰ αὐξήσῃ τὸ εἰσόδημά της ἢ τὸ εἰσόδημα τῆς οἰκογενείας της. Ἀλλ’ ἐκεῖναι αἱ γυναῖκες αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν λόγον νὰ ἐργάζωνται καὶ ἐν ὀνόματι τῶν παραδόσεων τῆς ἑλληνικῆς οἰκογενείας ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν ψῆφον, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι καθὼς γνωρίζομεν διανύουν τὸ περισσότερον μέρος τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτὸς ἐκτὸς τῶν οἰκιῶν των, τὶ θὰ εἶχον νὰ χάσουν ἐὰν μέρος τοῦ χρόνου τὸν ὁποῖον χάνουν μεριμνῶσαι περὶ διαφόρων πραγμάτων διέθετον εἰς ζητήματα σοβαρώτερα εἰς ζητήματα ἔχοντα σχέσιν μὲ τὴν ἐξύψωσιν ὄχι μόνον τῶν γυναικῶν ἀλλὰ τῆς ὅλης κοινωνικῆς καταστάσεως τῆς χώρας; Καὶ διατὶ θὰ ἠρνούμεθα, ἐκτὸς αὐτοῦ, τὴν ψῆφον εἰς τὰς γυναῖκας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὅπως εἶπον ἀναγκάζονται νὰ ἀποδυθοῦν εἰς τὴν βιοπάλην— καὶ αὐταὶ ἀνέρχονται, δηλ. αἱ γυναῖκες αἱ ἐργαζόμεναι, εἰς τὴν βιομηχανίαν μόνον ἀνήρχοντο τὸ 1925 εἰς 65.000 — διατὶ λέγω εἰς τὰς γυναῖκας αὐτὰς δὲν θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, τὸ ὁποῖον καθὼς γνωρίζομεν ἡμεῖς καλλίτερον παντὸς ἄλλου ἔχει κάποιαν βάσιν καὶ σημασίαν διὰ τὴν προστασίαν τῶν δικαιωμάτων της; Διατὶ λέγω θὰ ἠρνούμεθα τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου χάριν προλήψεων, καταστάσεων καὶ συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχουν ἀφ’ ὅτου αἱ γυναῖκες ἐργάζονται πλέον; Καὶ κατὰ τὶ θὰ εἶχεν νὰ ζημιωθῇ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἐν τῷ συνόλῳ της ἐὰν καὶ αἱ γυναῖκες ἠσχολοῦντο μὲ τὴν πολιτικήν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀκαδημαϊκῶς τοὐλάχιστον οὐδέποτε ἔπαυσαν νὰ ἀσχολοῦνται καὶ μάλιστα ἐνίοτε μὲ φανατισμὸν ὀξύτερον τῶν ἀνδρῶν; Καὶ κατὰ τὶ ζημιούμεθα ἐὰν εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια παρίστανται ὀλίγαι γυναῖκες; Δύναταί τις, κύριοι, νὰ ἔχῃ ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν πολιτικὴν γυναικείαν ψῆφον. Ἀλλὰ πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς ψήφου εἰς τὰ κοινοτικὰς καὶ δημοτικὰς ἐκλογάς, ὑπὸ τὸν περιορισμὸν μάλιστα τὸν καθιερούμενον ὑπὸ τοῦ νόμου, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχωσιν ἀντιρρήσεις. Ἡ ἀποστολὴ τῶν δήμων ἢ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν λειτουργιῶν εἶναι ἐπίπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὰ προσόντα καὶ τὰ προτερήματα τῶν γυναικῶν δύνανται νὰ ἐκδηλωθοῦν καλλίτερον παντὸς ἄλλου. Ἡ ὑγιεινή, τὸ πνεῦμα τῆς νοικοκυροσύνης, ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψις, ἡ πρόνοια, ἡ προστασία τοῦ παιδιοῦ, ἡ καθαριότης, ἀσφαλῶς εἶναι θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ γυναῖκα ἠμπορεῖ νά δράσῃ καλλίτερον ἀπὸ τὸν ἄνδρα. Ἄλλωστε εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας τοὐλάχιστον ἀνέκαθεν τὸ ζήτημα τῆς φιλανθρωπίας καὶ τῆς κοινωνικῆς ἀντιλήψεως τὸ ἔχουν κατ’ οὐσίαν σύνδεσμοι γυναικῶν. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἐὰν δὲν θέλωμεν ἡ χώρα μας νὰ θεωρῆται πάντοτε, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Καφαντάρης, ἀκρόπολις προλήψεων, ἐὰν θέλωμεν ἡ Δημοκρατία νὰ μὴ φαίνεται ἀδίκως στεροῦσα τοῦ δικαιώματος τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τὸ ½ τοῦ πληθυσμοῦ, ὀφείλομεν νὰ ἐκδώσωμεν τὸ διάταγμα τοῦτο, ἔστω καὶ κατόπιν ἑορτῆς, διὰ νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον καιρὸς εἰς τὰς μεταπροσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογὰς, ἐφόσον τώρα δὲν ὑπάρχει καιρός. Δυνάμεθα ἐπίσης, ἐὰν θέλωμεν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ αὐτοδιοικήσεως νὰ λάβωμεν μέτρα ὥστε νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν εἰς τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια καὶ αἱ γυναῖκες.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς.

§53Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῆς θερμῆς ὁμιλίας τοῦ προλαλήσαντος, πιστεύω ὅτι δὲν χρειάζεται περαιτέρω ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ δὲν βλέπω ἡ κίνησις ἡ ὑπεράνω τοῦ προεδρείου εἰς οὐδὲν νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δικαιωμάτων τῆς γυναικός. Ἂς μᾶς δείξουν τὸ ἐνδιαφέρον, νὰ τὰς ἀκολουθήσωμεν προθυμώτατα μὲ ὅλην μας τὴν ψυχήν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι τώρα ὑποχρεωμένη νὰ ἐκφράσῃ κατηγορηματικῶς τὴν γνώμην της, διότι ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔφυγεν ἀπὸ τὴν μέση καὶ δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀχυροῦται ὄπισθεν τῆς ἀντιδράσεως αὐτοῦ.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὀχυροῦται κανεὶς ὄπισθεν οὐδενὸς ὅταν θέλῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὰ 9]10 συγκεντροῦται εἰς τὸ πρόσωπόν σας. Σεῖς λέγεται διαρκῶς ἀπὸ τὸ 1920 ὅτι εἶσθε ἀπολύτως σύμφωνος. Εἰς τὸ 1925 ἔγινεν εἷς νόμος ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψεν διὰ διατάγματος νὰ παραχωρηθῇ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν εἰς τὰς γυναῖκας εἰς τὰς ἐχούσας ἡλικίαν ἄνω τῶν 30 ἐτῶν καὶ γνωριζούσας ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν. Κατὰ τὸν συντηρητικώτερον δηλ. τρόπον ἐπέτρεψε νὰ παραχωρηθοῦν πολιτικὰ δικαιώματα καὶ διὰ λόγους δικαιοσύνης, καὶ διὰ λόγους ἐξυψώσεως τῆς κοινοτικῆς καὶ δημοτικῆς διοικήσεως. Ὅταν ἔγινεν αὐτὸς ὁ νόμος ἡ σκέψις ἦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς μετὰ τὸ 1925, διότι δὲν ὑπῆρχε καιρὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1925, ἀλλ’ ὑπῆρχε γενικὴ πεποίθησις, ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1929 θὰ ἐφηρμόζετο, διότι ὑπῆρχεν ὅλος ὁ καιρὸς καὶ οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι νὰ γίνουν καὶ ὅλη ἡ προετοιμασία ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας. Ἡ ἐξέλιξις τῆς κοινωνίας εἰς τὴν Ἑλλάδα ἦτο πλέον ἢ εὐνοϊκὴ δι’ αὐτὴν τὴν ἐπέκτασιν, διότι ἔχομεν ἀπειρίαν οἰκογενειῶν, τῶν προσφύγων, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν γυναικῶν ὅπως θὰ ἰδοῦμε, καὶ πολλαὶ χιλιάδες ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι λόγῳ τῆς μεταναστεύσεως πάλιν στηρίζονται εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ προσόντα τῶν γυναικῶν. Ἀφήνω ὅτι εἰς ὅλον τὸν ἐργατικὸν κόσμον ἡ γυνὴ ἐργάζεται ὅπως καὶ ὁ ἀνήρ καὶ εἰς τὰ βιομηχανικὰ κέντρα ἐργάζονται χιλιάδες γυναικῶν καί, ὅπως καὶ οἱ ἄνδρες, συνεισφέρουν ἐπίσης εἰς τὰ βάρη τῆς οἰκογενείας καὶ εἰς τὰ δημόσια ἔσοδα. Ἀφήνω τὸ ἄλλο γεγονός, ὅτι καθ’ ὅλον τὸν πόλεμον ἡ δρᾶσις τῆς γυναικὸς ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐπιβάλλεται ἡ παραχώρησις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, δικαιώματος τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν γενικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους, πρόκειται μᾶλλον νὰ ἐπηρεάσῃ ἐπὶ τὸ ἀνθρωπιστικώτερον τὴν κοινοτικὴν καὶ δημοτικὴν διοίκησιν, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν μπορεῖ νὰ ἐκθέσῃ εἰς οἱονδήποτε κίνδυνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ προαγάγῃ τὰ συμφέροντα τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς διοικήσεως. Δυστυχῶς ἐπέρασεν ὁ καιρὸς ἄπρακτος καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν χωρὶς αὐτὴν τὴν ἐπέκτασιν. Βεβαίως κανεὶς δὲν φαντάζεται ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν βεβαίωσιν ὅτι θὰ προβῇ ἐγκαίρως εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1933 συζητοῦντες ἂν πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν ἐκλογικὰ δικαιώματα εἰς τὰς γυναῖκας διὰ τὰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν τότε, τὰς δημοτικὰς καὶ τὰς κοινοτικάς. Ἐπίσης ὀρθὸν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μόδης, ὅτι ἀφ’ οὗ ἀναβάλλονται αἱ νομαρχιακαὶ ἐκλογαὶ ὅ,τι γίνεται διὰ τὰ κοινοτικὰ καὶ δημοτικὰ συμβούλια νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια. Ἡ ἰσχύουσα διάταξις τοῦ νόμου εἶναι παρὰ πολὺ συντηρητική, στηρίζεται εἰς τὸν παλαιὸν νόμον τὸν Ἀγγλικόν, ὁ ὁποῖος παρεχώρει τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας τὰς ὑπερβάσας τὸ 30ὸν ἔτος καὶ κατόπιν προσετέθη «τὰς γνωριζούσας γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν». Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι συντηρητικωτάτη καὶ ἔγινεν ἐπέκτασις αὐτῆς καὶ μάλιστα ὄχι ἀπὸ τὰ ῥιζοσπαστικὰ ἀλλὰ ἀπὸ τὰ συντηρητικὰ κόμματα. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν εἰς τὰ ἄλλα κράτη τὰ συντηρητικὰ κόμματα εἶναι τὰ παραχωρήσαντα εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα καὶ τὰ ἐπεκτείναντα αὐτὸ μέχρι τῶν γυναικῶν ἡλικίας 21 ἐτῶν, δηλ. παρεχώρησαν ἴσα δικαιώματα εἰς τὰς γυναῖκας καὶ εἰς τοὺς ἄνδρας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ ἄκρῳ ῥιζοσπαστισμῷ ἂν κάμῃ αὐτὴν τὴν παραχώρησιν. Εἶναι ζήτημα δικαιοσύνης διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐνδιαφέροντος ἡ ἐπιβολὴ ἀνθρωπιστικωτέρων ἰδεῶν εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ κοινοτικὴν διοίκησιν.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὠχυροῦτο ὄπισθεν τῆς διαφωνίας τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν...

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός).... διὰ νὰ μὴ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς προσεχοῦς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας κατὰ τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς. Διεμαρτυρήθην κατὰ τῆς λέξεως «ὠχυροῦτο», ἡ ὁποία ἐσήμαινεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τοῦ πράγματος καὶ νὰ εὕρῃ ἓν ὀχύρωμα ὄπισθεν τοῦ ὁποίου νὰ κρυβῇ. Δὲν εἶναι ἀκριβῶς αὐτό. Ὑπῆρχεν ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ πόσες φορὲς τοῦ μίλησα καὶ τοῦ εἶπα ὅτι ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ τοὺς δώσωμε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, ἀλλὰ δὲν ἐνόμιζα ὅτι ἦτο ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε τότε νὰ στερηθῶ τῆς συνεργασίας πολυτίμου συνεργάτου. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρᾶγμα. Κατὰ τὸ 1919 μοὶ ἐγένετο μία ἐρώτησις ἀπὸ τὸν τότε βουλευτὴν Κεφαλληνίας κ. Μπασιᾶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐξέφρασα τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας εἶχα ὡς ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶπα δηλαδή, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκετὰ ὥριμον καὶ ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, διότι εἶναι χρησιμώταται μετέχουσαι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς ἐποπτείας τῶν νοσοκομείων καὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων. Μόνον ἐπειδὴ τότε ἡ κίνησις ἦτο πολὺ ὀλίγον ζωηρὰ πρὸς παροχὴν τῆς ψήφου, εἴπαμε «ἐργασθῆτε, γυναῖκες, γιὰ κάμποσο καιρὸ νὰ πείσατε καὶ τὶς ἄλλαις γυναῖκες, ὥστε ἂν καταλήξωμεν ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ψῆφος, νὰ εἶναι δυνατόν, ὅταν θὰ δοθῇ, νὰ κάμουν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερες γυναῖκες».

§61Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζετε ὅτι ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἐργασία;

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔγινε πολλὴ ἐργασία. Τώρα εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶχα τότε ἕνα φόβον, ὅτι ἂν δὲν γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία πολὺ συστηματικὰ θὰ ἐκινδυνεύαμεν ὅταν θὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου νὰ μὴ τὸ ἀσκήσουν παρὰ ὡρισμένης τάξεως αἱ γυναῖκες, ἐπὶ εἰσαγωγῇ κἄποιας ἀρρυθμίας εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς κοινῆς γνώμης τῆς λαϊκῆς. Ἀλλὰ μεταγενεστέρα μελέτη τοῦ πράγματος μὲ ἔπεισεν, ὅτι αἱ γυναῖκες τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων τῶν ὁποίων οἱ ἄνδρες πᾶνε καὶ ψηφίζουν ἅμα τοὺς δώσουμε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου θὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν, ἀλλὰ δὲν θὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν ἐκεῖναι τῶν ὁποίων καὶ οἱ ἄνδρες δὲν πᾶνε νὰ ψηφίσουν.

§63Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Γυναῖκες κληροῦχοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις. Καμμία δὲν πῆγε νὰ ψηφίσῃ εἰς τὴν Καρδίτσαν.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν θεωρῶ ὅτι τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν παροχὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου εἰς τὰς χωρικὰς γυναῖκας διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, διότι εἰς μὲν τὰς πόλεις αἱ γυναῖκες εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐξ ἴσου ἐγγράμματοι ἤ, ἂν θέλετε, ἐξ ἴσου ἀγράμματοι ὅσον καὶ οἱ ἄνδρες, εἰς δὲ τὰ χωριὰ αἱ γυναῖκες μὲ ὅλην τὴν ἀγραμματοσύνην τῶν ἔχουν ὀρθὴν ἀντίληψιν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ λύσουν τὰ ζητήματα ἐξ ἴσου καλὰ ὅσον τοὐλάχιστον καὶ οἱ ἄνδρες. Τώρα εἰς τὰς πολιτικὰς ἐκλογὰς εἶμαι ἐπιφυλακτικώτερος, διότι ἔχομεν ἤδη τὸ κακὸν ὅτι οἱ ἄνδρες μετέχουν τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν ὡς ψηφοφόροι καὶ ἀγράμματοι ὄντες· δὲν μποροῦμε δὲ νὰ γυρίσουμε πίσω ὡς πρὸς αὐτούς, ἴσως ὅμως εἶναι πολὺ νὰ προσθέσωμεν ἀκόμη ἕναν ὄγκον ἀγραμμάτων μεγάλον εἰς τὸν σύλλογον τῶν ἐκλογέων τῆς Ἑλλάδος. Ἀληθινὰ δηλαδὴ δὲν εἶμαι μακρυὰ ἀπὸ τὸ ὅτι εἰμποροῦμε καὶ ἐκεῖ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, δὲν εἶμαι ὅμως ἀκόμη ὥριμος οὔτε ἐγὼ νὰ τὸ δεχθῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τόσῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον νομίζω ὅτι τόσον ῥιζικαὶ μεταρρυθμίσεις δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωνται μὲ τόσον αἰφνιδιαστικὸν τρόπον. Μποροῦμε λοιπὸν νὰ προβῶμεν σιγὰ σιγὰ καὶ θὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα—ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὰ ἴδω, διότι εἶμαι βέβαιος πὼς θὰ εἶναι καλὰ—θὰ ἴδητε καὶ οἱ συντηρητικώτεροι ἐξ ὑμῶν εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκετε, διότι ἐλέχθη ὅτι δὲν στερούμεθα ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν φρονημάτων εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὁ μακαρίτης ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μανθάνω ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. Μιχαλακόπουλον ὅτι ἦτο ὑπὲρ τῆς παροχῆς πλήρους δικαιώματος ψήφου εἰς τὶς γυναῖκες, ἀλλὰ οἱ συντηρητικώτεροι ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκωνται εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ καθησυχάσουν ὅταν καὶ μετὰ τὴν παροχὴν ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας ὁ ἥλιος θὰ ἀνατείλλῃ καὶ πάλιν ἐξ ἀνατολῶν καὶ τὸ φεγγάρι ἀπὸ τὸ ἴδιο μέρος. Δὲν θὰ χαλάσῃ τίποτε εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν καὶ θὰ τὸ ἰδοῦνε καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι τρέχομεν πολὺ καὶ εἰσάγομεν κενὰ δαιμόνια τὰ ὁποῖα κινδυνεύομεν νὰ προκαλέσουν ἀνατροπάς.

§65Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἥλιος καὶ τὸ φεγγάρι θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ βγαίνῃ ἀπὸ τὸ ἴδιο μέρος ὅπως ἐξακολουθῇ ὕστερα ἀπὸ οἱανδήποτε συμφοράν, τὰ ἄλλα δὲν θὰ μείνουν στὴ θέσι των. Γνωρίζετε τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ψήφου τῆς γυναικός. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δεύτερον λάθος ἂν ἐδίδετο ψῆφος μόνον εἰς τὰς ἐγγραμμάτους. Ἢ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ὅλας ἢ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἰπῶ. Εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ὅπως ἐδήλωσα πρὸ δεκαετίας, θὰ ἤμουν διατεθειμένος νὰ δώσω εἰς ὅλας τὰς γυναῖκας ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ τοῦ στοιχείου τὸ δικαίωμα τοῦ ψήφου. Ὡμίλησα διὰ τὰς πολιτικὰς ἐκλογάς. Διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς εἶπον ὅτι αἱ γυναῖκες εἶναι εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μορφώσεως ὅπως καὶ οἱ ἄνδρες ὅσον ἀφορᾷ τὰς πόλεις, εἰς δὲ τὰ χωρία ποὺ εἶναι πολλὲς ἀγράμματες εἶναι τόσον ἁπλᾶ τὰ ζητήματα ὥστε ἡ ὀρθοφροσύνη τῆς γυναικὸς ἡ ὁποία εἶναι ἐργάτης τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας θὰ μπορῇ νὰ τὰ λύῃ.

§68Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ ἐργαζόμεναι γυναῖκες δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰς πόλεις, εὑρίσκονται εἰς τὰ χωριά, διότι ἐκεῖ ἐργάζονται ὅλαι ἐν ᾧ εἰς τὰς πόλεις ἐργάζονται τινές.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως διατυποῦται ὅπως διετυπώθη περίπου πρὸ δεκαετίας. Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ συμμετοχή των εἰς αὐτὰς θὰ εἶναι χρήσιμος δι’ ὡρισμένας ἰδίως λειτουργίας αἱ ὁποῖαι ἀπόκεινται κατὰ τὸν νόμον εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἀρχάς. Διὰ τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς πολιτικῆς ψήφου εἶναι ζήτημα τοῦ μέλλοντος, δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἀπωτάτου, ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι διαπράττει ἔργον δικαιοσύνης, ἀφ’ οὗ ἓν μέγα μέρος τῆς γυναικὸς τὸ ζητεῖ, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς διοικήσεως. (χειροκροτήματα).

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ βεβαίως προχωρῶ ὀλίγον περαιτέρω ἀκόμη. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος θὰ προήρχετο καὶ εἰς τὴν παροχὴν εὐρυτέρας ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, ἀκόμη καὶ διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν πολιτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν μόνον νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ προβῇ εἰς παροχὴν ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας. Εἶναι ἕτοιμος διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος διὰ τὴν παροχὴν ψήφου ἔστω καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἀπὸ τοῦδε.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ὁ νόμος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα δὲν ἔχῃ ἀνάγκην τροποποιήσεως, ἂν δὲν θέτῃ τὴν γυναικείαν ψῆφον ὑπὸ ὅρους.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ἡλικίαν 30 ἐτῶν καὶ γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν. Ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς: τὸ διάταγμα νὰ δημοσιευθῇ καὶ νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον τροποποιητικὸν τοῦ νόμου.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ εἰσηγηθῶμεν καὶ ἀπὸ τοῦδε μάλιστα, ὄχι βέβαια διὰ νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ διότι δὲν ἔχομεν καιρόν, ἀλλὰ διὰ νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ νέον τμῆμα τῶν ἐργασιῶν νομοσχέδιον τροποποιητικὸν αὐτῶν τῶν διατάξεων καὶ ὅταν ψηφισθῇ νὰ ἐκδώσωμεν τότε τὸ Διάταγμα. Ὥστε εἴμεθα ἐπὶ τούτου σύμφωνοι καὶ παρακαλῶ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν εὑρεθῇ καὶ ἐκεῖνος σύμφωνος, νὰ εἰσηγηθῇ ἐντὸς τοῦ τμήματος αὐτοῦ τὰς τροποποιήσεις τοῦ ὑπάρχοντος νόμου διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐκδώσωμεν τὸ Διάταγμα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαχαίρας.

§75Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ὁ σκοπὸς ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὴν ἐπερώτησιν ἐξεπληρώθη.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι, σύμφωνοι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος.

§78Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δὲν μᾶς φθάνει, κ. Πρόεδρε, ἡ ἐπιδρομὴ τῶν πλουσίων πολιτευτῶν, δὲν μᾶς φθάνουν οἱ ἐγγονοὶ πλουσίων γιαγιάδων καὶ πλουσίων παππούδων, οἱ ὁποῖοι ἐπέδραμον εἰς ξένους τόπους χωρὶς νὰ ἔχουν κανένα δεσμὸν μὲ αὐτοὺς, τώρα μᾶς ἔρχεται καὶ ἄλλη πληγή, μᾶς ἔρχονται τὰ νειᾶτα καὶ ἡ ὀμορφιὰ τῆς γυναικός. Ἔρχονται οἱ πλούσιοι, οἱ κληρονόμοι, οἱ κτησάμενοι ἀκόπως ἑκατομμύρια μόνον καὶ μόνον διότι ἔτυχε νὰ εἶναι ἀρχοντόπουλα καὶ διασπαθίζουν τὸ χρῆμα καὶ διαφθείρουν, τοὺς χαρακτήρας, ὅπως συνέβη εἰς τὸν νομὸν Ἰωαννίνων.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σχέσιν ἔχει ἡ ὀμορφιὰ τῆς γυναικὸς μὲ τὸν πλοῦτον;

§80Π. ΦΛΩΡΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Ἄν εἶναι δυνατόν, οἱ πολὺ πλούσιοι ν’ ἀπεκλείοντο ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκλέγωνται, διότι ἔχοντες τὸ χρῆμα διαφθείρουν τὰς συνειδήσεις μὲ χρῆμα οὐχὶ κτηθὲν διὰ τοῦ ἱδρῶτος, διότι ὅταν τὸ ἀποκτοῦν διὰ τοῦ ἱδρῶτος, τὸ λογαριάζουν, ὅταν ὅμως εἶναι ἔγγονος πλουσίας γιαγιᾶς καὶ παππούδων δὲν τὸ λογαριάζει καὶ ἔρχεται καὶ διαστρεβλώνει τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Λοιπὸν δὲν ἀρκεῖ αὐτὴ ἡ πληγὴ καὶ ἐρχόμεθα νὰ ἀνοίξωμεν καὶ εἰς τὰς γυναῖκας διάπλατα τὶς πόρτες τῆς Βουλῆς, διότι αὐτὸ ἂν δὲν γίνῃ σήμερα θὰ γίνῃ μετὰ 5 χρόνια. Συμφωνῶ νὰ πάρουν ψῆφον αἱ γυναῖκες, ἀλλ’ ὑπό τινας περιορισμούς: ν’ ἀποκλείσωμεν τὰς κάτω τῶν 30 ἐτῶν ὥστε νὰ εἶναι ἀκίνδυνοι, διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον τὶ θὰ γίνωμεν ἡμεῖς, θ’ ἀποκλεισθῶμεν. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελα νὰ κάμω, κ. Πρόεδρε.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ γυναῖκες αἱ ψηφίζουσαι εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι περισσότεραι ἀπὸ τοὺς ἄνδρας. Ὅταν θὰ τοὺς ἀνοίξωμεν διὰ τὴν Βουλὴν τὰς θύρας, θὰ ἀποκλείσωμεν τῆς ὑποψηφιότητος τὰς ὡραίας γυναῖκας.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσίλιας ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἐσπευσμένην ἀνέγερσιν γυμνασιακοῦ μεγάρου ἐν Κυθήροις.

§83Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς σκανδάλου κυριολεκτικῶς εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη πρὸ ὀκταετίας καὶ τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον νὰ ἀπασχολῇ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας χαριζόμενον εἰς ἕνα συμπολίτην μου καθηγητήν, χωρὶς νὰ ἐμβαθύνῃ καὶ ἐξετάσῃ τὶ συνέβαινε καὶ ποίας ἀνάγκας εἶχον οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας μου, ἀπεφάσισε τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς Γυμνασίου μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι τὸ Γυμνάσιον αὐτὸ θὰ ἐξυπηρέτει πραγματικῶς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος προσέθεσε καὶ δευτέραν γυμνασιακὴν τάξιν, τὸ τρίτον καὶ τρίτην καὶ τὸ τέταρτον ἔτος προσέθεσεν ἐπίσης καὶ τετάρτην τάξιν. Ὁ λαὸς ὅμως ἀντιλαμβανόμενος ὅτι ἡ κλασσικὴ ἐκπαίδευσις δὲν ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐξυπηρέτει εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας του, ἐξηγέρθη καὶ ἐζήτησεν προκειμένου περὶ ἱδρύσεως μονίμου γυμνασίου ἐν Κυθήροις νὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε τοῦτο νὰ μὴ λειτουργήσῃ παρὰ μόνον ὑπὸ τὸν τύπον Πρακτικῆς Σχολῆς ὑπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἐξυπηρέτει πράγματι τὰς τοπικὰς ἀνάγκας. Δυστυχῶς εἰς τὸ Γυμνάσιον αὐτὸ ὑπηρέτει εἷς καθηγητὴς, ὁ Σπυρίδων Στάθης, συμπολίτης μου ὡς εἶπον ὁ ὁποῖος ἐπιθυμῶν νὰ παρατείνῃ τὴν παραμονήν του εἰς τὰ Κύθηρα, ἐσχημάτισε μίαν ἐπιτροπὴν ἐράνων καὶ ἀπηυθύνθη εἰς τοὺς ἁπανταχοῦ Κυθηρίους ζητῶν νὰ τοῦ δώσουν χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν γυμνασιακοῦ μεγάρου. Ὁ λαὸς ἔσπευσε καὶ συνεισέφερε γενναίως διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ μεγάρου αὐτοῦ, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ λειτουργία Γυμνασίου δὲν ἦτο δυνατὴ ἐλλείψει μαθητῶν καὶ ὅτι ἡ κλασσικὴ ἐκπαίδευσις τῶν μαθητῶν δὲν ἐπραγματοποίει τὰς πραγματικάς του ἀνάγκας. Δι’ αὐτὸ ὁ λαὸς ἐξηγέρθη καὶ ἐζήτησε διὰ τῶν κοινοτήτων του καὶ διὰ ψηφισμάτων ὑποβληθέντων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὅπως σταματήσῃ ἡ ἵδρυσις τοῦ γυμνασιακοῦ μεγάρου, διότι τοῦτο δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ, ὡς προεῖπον, ἐλλείψει μαθητῶν καὶ διότι ἡ ἵδρυσις μεγάρου εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εὑρισκομένην εἰς τὸ ἀπώτατον σημεῖον τῆς νήσου, ἐλάχιστα θὰ ἐξυπηρέτει τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων. Ἐνῷ τοὐναντίον ἂν ἱδρύετο εἰς τὸ κέντρον τῆς νήσου, θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ μετατροπὴ αὐτοῦ εἰς μίαν σχολὴν πρακτικῶν γνώσεων, ἡ ὁποία πραγματικῶς θὰ ἐξυπηρέτει τὰς ἀνάγκας τῆς νήσου. Καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ὑπέβαλον τὰ ψηφίσματα αὐτῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀποδοχήν των. (ἀναγινώσκει). Δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀπέστειλεν ἕνα μηχανικὸν χαρισθέντα προσωπικῶς εἰς τὸν νῦν γυμνασιάρχην, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ νομομηχανικοῦ Λακωνίας ὅτι ἡ τοποθεσία εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἱδρύετο τὸ Γυμνάσιον δὲν ἦτο ἡ κατάλληλος, ὅτι τὸ ἔδαφος ἦτο ἐντελῶς ἀκατάλληλον διὰ τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου καὶ ὅτι ἡ τοποθεσία γενικῶς εἶναι ἀνθυγιεινή. Παρὰ τὴν γνώμην λέγω αὐτὴν τοῦ κ. νομομηχανικοῦ καὶ τὴν βεβαίωσίν του ὅτι θ’ ἀπητεῖτο μεγάλη δαπάνη διὰ τὴν ἐκσκαφὴν καὶ τὸ ὅλον κτίριον, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἤκουσε τίποτε, παρὰ ἐφήρμοσε τὴν ἁπλῆν γνώμην τοῦ μηχανικοῦ του κ. Μαζαράκη καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Γυμνασίου εἰς τὴν τοποθεσίαν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐδαπανήθησαν 1.143.000 δραχμῶν. Ὅταν δὲ ὁ λαὸς ἀντελήφθη ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ ἦτο ἄσκοπος καὶ ἡ τοποθεσία ἦτο ὄντως ἀκατάλληλος ἐσταμάτησε νὰ συνεισφέρῃ ἐράνους, ὁ δὲ γυμνασιάρχης, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον 200.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν. Διὰ νὰ βεβαιωθῆτε ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ πόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου δὲν ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ἐζημίωσε τὴν ἐπαρχίαν μου, σᾶς ἀναγινώσκω μίαν ἐπιστολὴν τοῦ ἰδίου γυμνασιάρχου ἐκ τῆς ὁποίας ἀριδήλως φαίνεται ὅτι ὁ κύριος αὐτός ὡς μόνον σκοπὸν τῆς ἱδρύσεως καὶ τῆς λειτουργίας γυμνασίου εἶχε τὴν μόνιμον παραμονὴν αὐτοῦ ὡς καθηγητοῦ εἰς τὰ Κύθηρα. (ἀναγινώσκει). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου χαριζομένη, κ. ὑπουργέ, εἰς τὸν γυμνασιάρχην ἐγκλημάτισε κυριολεκτικῶς, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐδαπανήθησαν 1.143.000 δρ. εἰς μίαν ἀκαταλληλοτάτην τοποθεσίαν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐζημίωσεν ὁλόκληρον τὸν Κυθηραϊκὸν λαόν, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ εἰς τὸ κέντρον τῆς νήσου μία γεωργικὴ ἢ ἄλλη πρακτικὴ σχολή, τῆς ὁποίας τόσην ἀνάγκην ἔχει ὁ λαός της. Ὅτι δὲ τοῦτο ζητεῖ ὁ λαὸς προστρέχων καὶ εἰς αὐτὰς ἀκόμη τὰς σκέψεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν γεωργικῶν σχολῶν καὶ γενικῶς διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ κλασσικισμοῦ, ἀποδεικνύεται ἀπὸ διάφορα ἄρθρα ἐγκρίτων συμπολιτῶν μου οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ὅπως εἰς τὰ Κύθηρα μὴ λειτουργήσῃ κλασσικὸν Γυμνάσιον, διότι οἱ κάτοικοι εἶναι μετανάσται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ εἶχον ἀνάγκην πρακτικῆς κυρίως ἐκπαιδεύσεως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἄρθρου πρὸ τετραετίας γραφέντος, κ. ὑπουργέ. (ἀναγινώσκει). Παρὰ τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ λαοῦ ὁ γυμνασιάρχης Στάθης ἐδαπάνησε 1.143.000 δραχ. διὰ νὰ κτίσῃ ἓν μέγαρον εἰς μίαν τοποθεσίαν ἐντελῶς ἀκατάλληλον, ζημιώνων οὕτω τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, χωρὶς ἄλλως τε νὰ εἶναι βεβαία ἡ λειτουργία τοῦ Γυμνασίου ἐλλείψει μαθητῶν, ὅπως ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ στατιστικῆς τὴν ὁποίαν κατέθεσεν ὁ ἴδιος ὁ γυμνασιάρχης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου. Ἐκ τῆς στατιστικῆς αὐτῆς σαφῶς προκύπτει, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1921 ἐφοίτησαν 576 μαθηταί, οἵτινες ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἰδίας στατιστικῆς βαίνουν ἐλαττούμενοι. (ἀναγινώσκει). Διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς, κ. ὑπουργέ, τὸ Κράτος πληρώνει 31.604 δραχ. μηνιαίως. Διὰ ποῖον σκοπὸν νομίζετε; Διὰ νὰ βγάζῃ τὸ Γυμνάσιον Κυθήρων ἀγωγιάτες καὶ ὑπηρέτας! Διότι ὡς ἀπεδείχθη οἱ περισσότεροι τῶν μαθητῶν ἐξερχόμενοι τοῦ Γυμνασίου δὲν δύνανται νὰ ἐξακολουθήσουν τὰς σπουδάς των καὶ ἀναγκάζονται νὰ καταφεύγουν καὶ εἰς τὰ ταπεινότερα ἀκόμη ἐπαγγέλματα διὰ νὰ ζήσουν. Καὶ ὅλα αὐτὰ γίνονται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον πρὸς χάριν τοῦ Γυμνασιάρχου Στάθη, ὁ ὁποῖος εἶναι Κυθήριος καὶ ὁ ὁποῖος θέλει νὰ παραμένῃ ἐκεῖ. Περὶ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ ἡ ὑπηρεσία εἶχε λάβει καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴν ν’ ἀσχοληθῇ. Ἔχετε λάβει γνῶσιν μιᾶς ἐπιστολῆς αὐτοῦ δημοσιευθείσης εἰς τὰς ἐφημερίδας, διὰ τῆς ὁποίας φαίνεται οὗτος ἀναμιχθεὶς σκανδαλωδῶς εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Κατόπιν τῶν ὅσων ἀνέπτυξα ζητῶ πρῶτος ἐγὼ τὴν μετατροπὴν τοῦ Γυμνασίου Κυθήρων εἰς σχολεῖον πρακτικῶν γνώσεων καὶ τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ ὄχι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς νήσου Χώραν, ἡ ὁποία εἶναι, ὡς εὑρισκομένη εἰς τὸ ἄκρον, δυσπρόσιτος εἰς τὸν λαὸν καὶ οὔτε ὕδωρ ἔχει ἢ ἄλλα μέσα, ἀλλὰ νὰ ἱδρυθῇ εἰς τὸ κέντρον τῆς νήσου. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ παρασχεθῇ ὑψίστη ὑπηρεσία εἰς τοὺς συμπολίτας μου οἵτινες εἶμαι βέβαιος, ἐὰν ἡ σχολὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν ζητοῦν κατασκευασθῇ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, θὰ ὀφείλουν πρὸς ὑμᾶς, κ. ὑπουργέ, αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην, ὅπως καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. (χειροκροτήματα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§85Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Γυμνασίου βεβαίως δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος, ὑπεύθυνοι θὰ εἶναι μέγα μέρος τῶν Κυθηρίων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ, διότι δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔκαμε μόνη της. Ἐπίσης προκειμένου νὰ διορθωθῇ ὁ Στάθης δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ καταστραφῇ ἓν Γυμνάσιον.....

§86Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Οὐδεὶς τὸ θέλει.

§87Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀλλὰ τὸ Γυμνάσιον, διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ὁποίου θὰ μὲ εὕρητε συμφωνότατον, θὰ χαρῶ πολὺ ἂν ἐκ τῶν πρώτων καταργηθησομένων ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰ Κύθηρα, καὶ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἀκουσθῇ καμμία φωνὴ διαμαρτυρίας. Ἀλλ’ εἴπομεν ἕτερον ἑκάτερον. Ἄλλο ἵδρυσις Γυμνασίου καὶ ἄλλο ἵδρυσις διδακτηρίου. Τὸ διδακτήριον δὲν τὸ ἵδρυσε τὸ Κράτος, ἀλλ’ οἱ Κυθήριοι. Ἐπιτροπὴ ὁμογενῶν ἔκαμεν ἐράνους ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐκ Κυθήρων καταγομένους καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἀνοικοδομήσῃ ἓν μέγαρον τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ Γυμνάσιον. Ἠθέλατε νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς διαφόρους Κυθηρίους τοὺς εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κόσμου κατεσπαρμένους νὰ δίδουν τὴν συνδρομήν των διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἑνὸς οἰκοδομήματος;

§88Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία σας πταίει κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἐφήρμοσε τὸ σχέδιον τοῦ νομομηχανικοῦ.

§89Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐφαρμόζει τὰ σχέδια τοῦ νομομηχανικοῦ Λακωνίας. Εἶναι εἰδικὴ ἀρχιτεκτονικὴ ὑπηρεσία σχολική, ἑδρεύουσα ἐν τῷ ὑπουργείῳ καὶ ἐφαρμόζουσα τὰ ἰδικά της σχέδια. Μετέβη ἐπὶ τόπου εἰδικὸς ἀρχιτέκτων σχολικὸς ἐκ τῶν καλῶν, ὁ ὁποῖος ἐξήτασε καὶ ἐκανόνισεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ κανονισθῇ καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ κτιρίου αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀρχίσει τὴν ἀνοικοδόμησιν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ διὰ χρημάτων καὶ ἐράνων εἰδικῶν. Τώρα ἔρχονται τὰ διάφορα κοινοτικὰ συμβούλια καὶ λέγουν νὰ μὴ οἰκοδομηθῇ εἰς τὰ Κύθηρα τὸ κτίριον αὐτὸ διότι πρέπει νὰ εἶναι τὸ Γυμνάσιον εἰς ἄλλο μέρος. Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς θέλοντας νὰ οἰκοδομήσουν εἰς τὰ Κύθηρα τὸ κτίριον αὐτὸ διὰ γυμνάσιον ἢ οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν; Ἕνα δικαίωμα ἔχει τὸ ὑπουργεῖον: Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ τὸ Γυμνάσιον καὶ τότε θὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ οἰκοδομὴ δι’ οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν, εἴτε δι’ ἰδιωτικὸν σχολεῖον, εἴτε δι’ ἄλλο τίποτε. Εἶναι δικαίωμα ἐκείνων νὰ ἀνεγείρουν διὰ δαπανῶν των τὸ κτίριον.

§90Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν ὅλων τῶν συμβουλίων καὶ ἐμὴν γνώμην......

§91Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχουν τὰ κοινοτικὰ συμβούλια καὶ οἱ διάφοροι κανὲν δικαίωμα νὰ ἔχουν γνώμην περὶ τοῦ πῶς θὰ τὰ διαθέσῃ μία ἐπιτροπὴ διορισθεῖσα ὄχι ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἰδίους διοργανωτὰς τοὺς εἰσενεγκόντας τὰ χρήματά των. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τῆς α ἢ β περιφερείας νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν διὰ τὸν συζητούμενον σκοπὸν πρέπει νὰ τὰ κάμουν τοῦτο καὶ τοῦτο. Οὔτε τὸ ὑπουργεῖον ἔχει δικαίωμα οὔτε κανὲν κοινοτικὸν συμβούλιον.

§92Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον εἶχε μίαν ὑποχρέωσιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστὸν ὅτι ἡ τοποθεσία ἦτο ἀκατάλληλος, νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ τοιοῦτον.

§93Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τὰ ὁποῖα ὑπεδείχθησαν εἰς τὰ Κύθηρα, αὐτὸ εἶναι τὸ καταλληλότερον κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου.

§94Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Αὐτὸ ἀμφισβητῶ ἐγὼ καὶ ὁ Κυθηραϊκὸς λαός.

§95Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐπέμβωμεν, δικαίωμα ἔχομεν μόνον νὰ ἐποπτεύσωμεν εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῆς οἰκοδομῆς, εἰς τὰ σχέδια κλπ. Δὲν ὑπεβοηθήσαμεν εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῆς οἰκοδομῆς. Αὐτὴν τὴν ἔκαμον οἱ Κυθήριοι δι’ ἐράνων ἰδικῶν των. Τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε περὶ καταργήσεως τοῦ Γυμνασίου, τὴν ὑποστηρίζω πρῶτος ἐγὼ καὶ θὰ μὲ εὑρίσκετε σύμφωνον, θὰ ἤμουν δὲ εὐτυχὴς ἐὰν μετατραπῇ εἰς γεωργικὴν σχολήν.

§96Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ Γυμνάσιον πρακτικῶν γνώσεων ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὸ σημερινὸν Γυμνάσιον.

§97Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ οἰκοδόμημα θὰ σᾶς μείνῃ τί θὰ βάλετε μέσα εἶναι δικαίωμά σας.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον.

§99Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐπῆγα πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸ Βαρβάκειον διὰ νὰ ἐγγράψω τὸν υἱόν μου εἰς τὸ σχολεῖον. Μόλις ἔφθασα εἰς τὸ σχολεῖον ἐνόμισα ὅτι ὀνειρευόμην. Γύρω γύρω εἰς τὸ κτίριον εἶναι ὅλα τὰ πληατσίδικα. Ἡ κατάστασις εἶναι φρικτὴ τὴν καταγγέλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον. Εἶναι ἔργον τιμῆς ἢ νὰ σηκώσετε ἀπ’ ἐκεῖ τὸ σχολεῖον ἢ νὰ πετάξητε πὺξ καὶ λὰξ ἀπ’ ἐκεῖ τοὺς μεταβαλόντας τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ εἰς οἶκον ἐμπορίου. Τὰ πρῶτα κρούσματα πανώλους ἀπ’ ἐκεῖ ἤρχισαν, ὅταν τὴν εἴχομεν κάποτε.

§100Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀληθέστατα. Ἡ κατάστασις ἐκεῖ εἶναι ἀφόρητος. Νομίζω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Ἐλπίζω πολὺ γρήγορα νὰ τὸ κάμω, διότι ὑπάρχει εἷς νόμος 4060, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς καταδίωξιν τοιούτων προσώπων. Ἐξεδόθη καὶ σχετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος σχετικῶς μὲ τὴν ἀποστολὴν τοῦ ταχυδρομικοῦ σάκκου Ἠπείρου.

§102Π. ΦΛΩΡΟΣ. Πρόκειται, κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, περὶ τοῦ ἑξῆς ἀτόπου, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸ ταχυδρομεῖον τῆς Ἠπείρου. Κατακρατεῖται ὁ ταχ. σάκκος εἰς τὴν Πρέβεζαν 24 ὥρας καὶ κατόπιν στέλλεται εἰς τὰ Ἰωάννινα, εἰς τρόπον ὥστε φθάνει ἐκεῖ τὸ ταχυδρομεῖον 36 ὥρας μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ ἀτμοπλοίου εἰς Πρέβεζαν. Νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ διατάξητε τοὺς ἁρμοδίους νὰ μὴ γίνεται αὐτό.

§103Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σήμερον εἶχον τηλεγράφημα τοῦ ἐκεῖ διευθυντοῦ τοῦ ταχυδρομείου ὅτι ὁ ταχ. σάκκος ἀποστέλλεται αὐθημερὸν εἰς τὰ Ἰωάννινα, τὰ δ’ ἐγερθέντα παράπονα προέρχονται ἀπὸ τὴν διανομὴν τῶν ἐφημερίδων. Πάντως θὰ ἐξετάσω ἐκ νέου τὸ ζήτημα καὶ θὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἐπὶ ἐπερωτήσεως σχετικῶς μὲ τὰ ληπτέα μέτρα κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων διὰ παραβάσεις τῶν καθηκόντων των.

§105Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ ἀστυνομικὸς διευθυντὴς Ἀθηνῶν διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς του ἡ ὁποία ἐξεδόθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ἡ ὁποία βασίζεται ἐπὶ κάποιας ἀστυνομικῆς διατάξεως τοῦ 1895, ἀπηγόρευσεν τὴν συνέχισιν τῆς παραστάσεως ἑνὸς θεατρικοῦ ἔργου τοῦ γνωστοῦ συγγραφέως κ. Παντελῆ Χόρν. Οἱ λόγοι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβάσισε τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην ἡ ἀστυνομικὴ διεύθυνσις Ἀθηνῶν εἶναι φοβεροὶ καὶ τρομεροὶ δηλ. ἰσχυρίζεται ἡ ἀστυνομικὴ Διεύθυνσις ὅτι διὰ τοῦ ἔργου αὐτοῦ σατυρίζει (ἀναγιγνώσκει). Δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, κύριοι βουλευταί, νὰ παρακολουθήσω καὶ μάλιστα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τὸ ἔργον αὐτό, ὥστε νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ τὴν κακῶς κρυπτομένην ἀγανάκτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀστυνομικοῦ ὀργάνου. Ἄλλως τε ἡ ἐπερώτησις δὲν ὑποβάλλεται μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν εἶναι δικαία ἢ ἄδικος ἡ ἀπόφασις αὐτή.

§106Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὑπάρχει σχετικὴ διάταξις διὰ τὸν κινηματογράφον. Νομίζω ὅτι ἰσχύει ἀντισυνταγματικὸν διάταγμα καὶ διὰ τὸν κινηματογράφον, διότι ὑπάρχει μὲν εἰς τὸ Σύνταγμα ὅτι ἐπὶ κινηματογράφων δύναται ν’ ἀσκηθῇ προληπτικὴ λογοκρισία, ἀλλὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀντισυνταγματικόν.

§107Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, κ. βουλευταί, δὲν ἐπιδιώκεται οὐδὲ κἂν μία ἐπανόρθωσις διὰ τὸν πρόχειρον αὐτὸν διασυρμὸν τῆς ὑπολήψεως καὶ τοῦ ὀνόματος ἑνὸς διακεκριμένου συγγραφέως, τὸν ὁποῖον ἡ Πολιτεία ἔχει τιμήσει μὲ τὸ ἀριστεῖον τῶν γραμμάτων καὶ τεχνῶν καὶ διὰ τὸν ὁποῖον κἄποτε θ’ ὁμιλήσῃ ἡ ἱστορία τοῦ νεοελληνικοῦ θεάτρου καλλίτερον καὶ ἀκριβέστερον ἀπὸ τὸν συντάκτην τῆς ἐν λόγῳ ἀστυνομικῆς ἀποφάσεως. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπ’ αὐτῆς, διότι ἀποτελεῖ γεγονὸς ὅτι ἡ τύχη τῶν θεατρικῶν ἔργων εὑρίσκεται ἐγκαταλελειμένη εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν τοῦ πρώτου τυχόντος ἀστυνομικοῦ ὀργάνου. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἐξετάζω τὰ πρόσωπα τὰ ἐνδιαφερόμενα μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ὅτι μοὶ παρεσχέθη ἡ πληροφορία, ὅτι ὁ ὑπεύθυνος εἰσηγητὴς τῆς ἀποφάσεως εἶναι πράγματι εἷς διακεκριμένος ἀστυνομικὸς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ μάλιστα εἶναι ὁ ἴδιος ποὺ συνέλαβε τοὺς Ρεντζαίους εἰς τὴν Βάρναν. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς μὲ ἀπελπίζει περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ προσώπου αὐτοῦ νὰ εἰσηγῆται τὴν ἐπιβολὴν μιᾶς προληπτικῆς ἢ κατασταλτικῆς λογοκρισίας. Εἶναι γνωστὸς ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Ἄγγλου αἰσθητικοῦ, ὅτι τόσον εἰς τὸ θέατρον, ὅσον καὶ γενικῶς εἰς τὴν τέχνην δὲν ὑπάρχουν ἔργα ἀνήθικα, ἀλλ’ ἔργα καλὰ καὶ ἔργα κακῶς γραμμένα. Τὸν ἀναφέρω, διὰ νὰ σᾶς εἴπω πόσον δύσκολος εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς ἠθικότητος καὶ τῆς ἀνηθικότητος οἱουδήποτε πνευματικοῦ προϊόντος, ἰδιαιτέρως μάλιστα εἰς τὴν πατρίδα τοῦ Ἀριστοφάνους, τοῦ ὁποίου ἡ παράδοσις ἔχει διατηρηθῆ τόσον σπινθηροβόλος εἰς μέγα τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς φιλολογίας. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως, ὅτι εἰς τὴν χώραν τοῦ Ἀριστοφάνους ἡ λογοκρισία ἔπρεπε ν’ ἀσκῆται ἐπὶ τῇ βάσει περισσότερον τῆς φιλολογικῆς ἀξίας καὶ τοῦ παρελθόντος τοῦ συγγραφέως καὶ ὀλιγώτερον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στενωτάτων ἀπόψεων μιᾶς ἀστυνομικῆς διατάξεως τοῦ 1895. Διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι παρ’ ἡμῖν τ’ ἀφορῶντα τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως ἐν σχέσει μὲ τὸ θέατρον ἐξακολουθοῦν νὰ διέπωνται ἀπὸ τὴν ἀπηρχαιωμένην αὐτὴν διάταξιν τοῦ 1895. Νομίζω ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἁρμοδιώτερος οἱουδήποτε ἀστυνομικοῦ ὀργάνου εἶναι ὡρισμένος ἄνθρωπος εἰδικὸς καὶ πάντως παρέχων περισσοτέρας ἐγγυήσεις ἀμεροληψίας. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διεξήχθησαν πρὸ ἡμερῶν συζητήσεις σφοδρόταται περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ προλάβωμεν τὰς καταχρήσεις καὶ νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως, ἀκόμη καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπρόκειτο περὶ θεωρητικῆς ἀναπτύξεως θεωριῶν καὶ ἰδεῶν αἱ ὁποῖαι ἄντικρυς ἀντιτίθενται εἰς τὸ ὑπάρχον κοινωνικὸν καθεστώς. Νομίζω ὅτι θ’ ἀπετέλει στοιχειώδη ἀσυνέπειαν πρὸς τὰς πλέον πολυτίμους παραδόσεις τοῦ σώματος τούτου ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔσπευδε νὰ εἰσηγηθῇ τὴν λῆψιν καὶ νομοθετικῶν ἀκόμη μέτρων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο τοὐλάχιστον κατὰ τὸ μέλλον.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ 10 βουλευτῶν γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ἡ συζήτησις γενικεύεται. Ὁ κ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§109Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μοῦ φαίνεται ὅτι ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος κύριος προλαλήσας ἔθεσεν τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι διπλοῦν. Εἶναι ζήτημα ἁρμοδιότητος περὶ τὴν αἰσθητικὴν κριτικὴν ἑνὸς ἀστυνόμου, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ ἰδιαιτέρως ἐλευθερίας τῆς σατύρας. Προτοῦ ὅμως θίξω τὰς δύο αὐτὰς μορφὰς τοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Πρῶτον ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσεν τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου δὲν τὸ εἶδον. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν γνωρίζω τὸ ἔργον, γνωρίζω ὅμως τὸν συγγραφέα καὶ νομίζω ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀποπείρας προσβολῆς ἡ ὁποία τῷ ἐγένετο ἐκ μέρους ἑνὸς ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, εἶναι ὀρθόν, εἶναι ἀπαραίτητον ν’ ἀπονεμηθῇ ὁ δίκαιος ἐκεῖνος ἔπαινος ὁ ὁποῖος ὀφείλεται ἐκ μέρους ὅλων μας διὰ τὴν μεγάλην καὶ σπουδαίαν θεατρικὴν δρᾶσιν τοῦ κ. Παντελῆ Χόρν, τοῦ συγγραφέως τοῦ ἐν λόγῳ λογοκριθέντος ἔργου. Ὁ κ. Χὸρν εἶναι εἷς ἐκ τῶν συγγραφέων ἐκείνων τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν καὶ τιμοῦν τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο μία ἀδικία, ἐὰν ὁ κ. Χόρν, συνεπείᾳ μιᾶς αὐθαιρέτου ἀντιλήψεως ἑνὸς ἀστυνόμου παρέμενεν ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς τοιαύτης ἀντιλήψεως καὶ μιᾶς τοιαύτης προσβολῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ὅπως εἶπον, εἶναι διπλοῦν καὶ ἀφορᾷ ἐν πρώτοις τὴν ἁρμοδιότητα ἑνὸς ἀστυνόμου περὶ τὸ κρίνειν θεατρικὰ ἔργα καὶ ἴσως αὔριον ἄλλου εἴδους ἔργα. Καὶ νομίζω συναφῶς ὅτι πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἄνθρωπος διανοητικῆς μορφώσεως ἀνωτέρας ἀσφαλῶς τῆς τοῦ ἐν λόγῳ ἀστυνόμου, εἷς ἐκ τῶν μεγαλειτέρων συγχρόνων φιλοσόφων, ὁ Ἱππόλυτος Ταὶν εἶπεν ὅτι ἐδαπάνησεν εἰς μάτην χρόνια ὁλόκληρα τῆς ζωῆς του διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς ἓν συμπέρασμα ἐὰν ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ τέχνη εἶναι ἔννοιαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν παραμικρὰν σχέσιν μεταξύ των. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τούτου πιστεύω ὅτι ἀκόμη καὶ ὁ διαπρεπέστερος τῶν ἀστυνόμων δὲν εἶναι ἀσφαλῶς ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἠθικότητος τῶν θεατρικῶν ἔργων, ἰδίως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μόνον παλαιὰ καὶ πεπαλαιωμένη ἀστυνομικὴ διάταξις τοῦ παρέχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διότι εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παριστάνονται ἔργα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σκηνὴν εἰς τὰ ὁποῖα διασαλπίζεται ἡ παντοδυναμία τοῦ πλούτου, πλούτου ὅστις ἐμφανίζεται ὡς ἱκανὸς νὰ ἐξαγοράσῃ ὅλας τὰς συνειδήσεις τῶν πολιτικῶν, νομίζω ὅτι εἶναι πάντως ἠθικώτερον τὸ ἔργον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ξεύρω ποίας γυναικὸς τὰς παρεκτροπὰς ζητεῖ νὰ σατυρίσῃ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι καὶ γενικώτερον, εἶναι ζήτημα ἁρμοδιότητος περὶ τὴν αἰσθητικὴν κριτικὴν ἑνὸς ἀστυνόμου, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ ἐλευθερίας τῆς σατύρας. Ὀρθώτατα ὁ κ. ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφος ἐτόνισεν, ὅτι εἰς τὴν πατρίδα τοῦ Ἀριστοφάνους εἶναι κἄπως εἰρωνικὸν νὰ ἀκούωνται ἀναρμόδιοι ἐπικρίσεις καὶ νὰ γίνωνται αὐθαίρετοι ἐπεμβάσεις ὀργάνων προκειμένου περὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς παραστάσεως ἑνὸς θεατρικοῦ ἔργου. Γνωρίζετε βεβαίως, κ. βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν ἀρχαιότητα ὁ Ἀριστοφάνης εἶχε χρησιμοποιήσει τὸ βῆμα τὸ ὁποῖον τοῦ παρεῖχεν ἡ ἀρχαία κωμῳδία ὄχι μόνον διὰ κοινωνικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ πολιτικοὺς ἀκόμη σκοποὺς ἀπέναντι ζώντων πολιτικῶν ἀντιπάλων του καὶ ἀκόμη καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ Περικλέους. Καὶ ὁ Περικλῆς ἐζήτησε τότε νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς σατύρας καὶ νὰ προκαλέσῃ κατάπνιξιν αὐτῆς. Καὶ ὅμως δὲν τὸ κατώρθωσε, διότι ἡ Δημοκρατία ἡ Ἑλληνικὴ ἐξηγέρθη σύσσωμος ἐναντίον μιᾶς τοιαύτης τυραννικῆς καὶ πιεστικῆς πολιτικῆς κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς σατυρίσεως ἀκόμη καὶ τῶν ἱερωτέρων πραγμάτων τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ ἀρχαῖοι. Καὶ οὕτω, μετὰ τριετίαν καὶ μόνον ἀποκατεστάθη σταθερῶς καὶ ἐλειτούργησε πλέον ἀδιαλείπτως ἡ προγενεστέρα ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας. Ὀρθότατα, λοιπόν, νομίζω ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἔθεσε τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως. Καί δὲν παραβλέπω βέβαια ἐξ ἄλλου, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὴν ἐλευθερίαν ταύτην τῆς παραστάσεως θεατρικῶν ἔργων ἔρχονται οἱ ἰθύνοντες νὰ περιορίσουν, ὁρμώμενοι ἀπὸ μίαν ὡρισμένην ἀντίληψιν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὀχυρωθῶμεν ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης πουριτανιστικῆς ἀντιλήψεως, διὰ νὰ πράξωμεν τὸ αὐτό. Εἰς τὸν ἐλεύθερον οὐρανὸν τῆς Ἑλλάδος πιστεύω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει παντὸς ἄλλου εἶναι ἡ κρίσις τοῦ κοινοῦ. Καὶ τὴν κρίσιν τοῦ κοινοῦ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει τους ὄχι μόνον οἱ πολιτικοὶ ἀλλὰ καὶ οἱ συγγραφεῖς. Ἡ κρίσις δὲ αὐτή τοῦ κοινοῦ ἄλλοτε ἐξεδηλοῦτο δι’ ἑνὸς πρωτοτύπου τρόπου διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μαξιλαριῶν τῶν θεάτρων. Ἴσως καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀκόμη τὸ αὐτὸ μέσον θὰ ἐπεβάλλετο πολὺ περισσότερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἀστυνόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο περισσότερον εἰς τὴν θέσιν του ὡς διώκτης τῶν λῃστῶν καὶ τῶν κακοποιῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνῃ καὶ διώκτης ἐλευθέρων συνειδήσεων. (χειροκροτήματα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος.

§111Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπε νὰ διανεμηθοῦν εἰσιτήρια δαπάναις τοῦ Κράτους εἰς ὅλον τὸν λαὸν διὰ νὰ ἴδῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, διότι θὰ ἔβλεπε ποία εἶναι ἡ μοῖρα τῶν σιγανοπαπαδιῶν καὶ πόσοι ἐπιτήδειοι κατορθώνουν καὶ ἐπιπλέουν. Θὰ ἔβλεπε, ὅτι μόνον οἱ σιγανοπαπαδιὲς κάνουν τὴν δουλειά τους, ἐκεῖνοι ποὺ σκουπίζουν ποδιὲς κατορθώνουν καὶ παίρνουν καὶ κάποια ρουσφέτια. Γι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ πληρώσῃ τοὺς ἠθοποιοὺς ἐπὶ ἕνα μῆνα νὰ παίζουν αὐτὸ τὸ ἔργον, γιὰ νὰ πάρουμε καὶ ἐμεῖς καὶ τὰ παιδιά μας νὰ τὸ ἰδοῦν, γιὰ νὰ διδαχθοῦν, νὰ φυλάγωνται ἀπὸ τοὺς Ἰησουΐτας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§113Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν ἡ καλλιτεχνικὴ ἄποψις οὔτε θὰ θίξω ἐγὼ τὴν ἄποψιν αὐτὴν νομίζων ὅτι εἰς τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησιν προέχει ἡ νομικὴ καὶ συνταγματικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος τῆς ἀφορώσης τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως καὶ τοῦ τύπου δύνανται νὰ ληφθοῦν μέτρα κατασταλτικὰ πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος κατὰ τῆς προσβαλλούσης τὰ ἤθη φιλολογίας ὡς καὶ κατὰ τῶν δημοσίων θεαμάτων καὶ ἀκαταλλήλων παραστάσεων, εἰδικῶς δὲ προκειμένου περὶ κινηματογράφων δύναται νὰ ἀσκηθῇ καὶ προληπτικὴ λογοκρισία. Ὑπάρχει σχετικὸν Ν. διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. Κατὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ δύναται ἡ ἀστυνομία νὰ ἀσκῇ προληπτικὴν λογοκρισίαν ἤτοι ν’ ἀπαγορεύῃ τὴν προβολὴν τῆς κινηματογραφικῆς ταινίας, ἐὰν ἐκ τῆς προβολῆς ὑφίσταται κίνδυνος διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται οὗτος, ὡς καὶ προσβολῆς τῶν δημοσίων ἠθῶν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο νὰ παρασταθῇ ἡ κινηματογραφικὴ ταινία μὲ τὸ Ρωσσικὸν ἐπαναστατικὸν ἔργον «Ποτέμκιν» ἐγεννήθη τὸ ζήτημα αὐτό. Συνεστήθησαν τότε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπαί, ἵνα ἐκτιμήσουν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ ἔργον αὐτὸ ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ κίνδυνον διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως ἢ προσέβαλλε τὰ δημόσια ἤθη ἢ ἐδημιούργει κίνδυνον διαφθορᾶς τῆς νεότητος, ἀνεπτύχθησαν δὲ διαφωνίαι μεταξὺ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι καιρὸς οἱ νόμοι οἱ σχετικοὶ καὶ τὰ Νομοθετικὰ διατάγματα νὰ κωδικοποιηθοῦν, ἵνα μὴ εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐμφανιζώμεθα ὡς καθυστερημένοι. Βεβαίως τὸ Σύνταγμα προέβλεψε τὴν λῆψιν προληπτικῶν μέτρων διὰ τοὺς κινηματογράφους ἀλλὰ μόνον ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 16 πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος, ἐνῷ τὸ Ν. αὐτὸ Διάταγμα ἔχει εὐρύτερον περιεχόμενον καὶ προβλέπει τοιαῦτα μέτρα καὶ ἐπὶ ἄλλων περιπτώσεων. Ὁ προλαλήσας κ. Συνάδελφος ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀστυνομίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς παραστάσεως τοῦ θεατρικοῦ ἔργου περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Νομίζω ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ προσπαθεῖ νὰ στηρίξῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ἐπὶ σχετικῆς διατάξεως τοῦ περὶ κινηματογράφων, Νομ. Διατάγματος, καθ’ ὃ ἡ προβλεπομένη παρ’ αὐτοῦ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύῃ τὴν προβολὴν ταινίας ἢ ὡρισμένων μέτρων ταινίας ἂν τὸ περιεχόμενον αὐτῆς ἀποτελῇ προσβολὴν τῶν δημοσίων ἠθῶν ἢ εἶναι ἐπικίνδυνος εἰς ταῦτα. Ζητεῖ δηλαδὴ νὰ ἐφαρμόσῃ προληπτικὰ μέτρα κατ’ ἀναλογίαν καὶ κατὰ τῶν δημοσίων θεαμάτων καὶ ἀκαταλλήλων παραστάσεων. Ἐκτὸς τούτων ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν σημερινὴν διάταξιν τὴν νομοθετικήν, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνονται μέτρα κατὰ δημοσιεύσεων περιγραφουσῶν τὸν βίον καὶ τὰς πράξεις ὄχι τῶν ληστῶν μόνον ἀλλὰ οἱωνδήποτε ἐγκληματιῶν. Εἰς αὐτὸ ὑπάρχει ἐξαίρεσις διὰ τὰ φιλολογικὰ καὶ φιλοσοφικὰ ἔργα ἡμεδαπῶν ἢ ἀλλοδαπῶν συγγραφέων ἀνεγνωρισμένης συγγραφικῆς ἀξίας. Ἡ ἐξαίρεσις αὕτη εἶναι λίαν χαρακτηριστική, θὰ ἠδύνατο δὲ ν’ ἀποτελέσῃ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες εἰς τὴν ἀποσχολοῦσαν ἡμᾶς περίπτωσιν, καθ’ ἣν πρόκειται πράγματι περὶ γνωστοῦ καὶ ἀνεγνωρισμένης συγγραφικῆς ἀξίας θεατρικοῦ συγγραφέως. Καὶ ἐνῷ προκειμένου περὶ ληστρικῆς φιλολογίας, τὴν ὁποίαν ὁ συντάκτης θεωρεῖ προσβάλλουσαν τὰ δημόσια ἤθη, θέτει οὗτος προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους πρὸς διάθεσιν τῶν σχετικῶν ἐντύπων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀναγκαίως πρέπει νὰ καταταχθοῦν καὶ αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι γέμουσι τοιούτων περιγραφῶν, δὲν προβαίνει δηλαδὴ εἰς ἄμεσον ἐφαρμογὴν προληπτικῆς λογοκρισίας, εἶναι περίεργον ὅτι ἀπαγορεύει τὴν συνέχισιν τῶν παραστάσεων θεατρικοῦ ἔργου ὡς προσβάλλοντος τὰ δημόσια ἤθη, ἐνῷ καὶ ἡ τοιαύτη ἀπαγόρευσις ἀποτελεῖ ἀντισυνταγματικὴν προληπτικὴν λογοκρισίαν. Διότι ἀναμφισβήτως ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθοῦν ἰδιαίτερα μέτρα πρὸς καταπολέμησιν τῆς προσβαλλούσης τὰ δημόσια ἤθη φιλολογίας, δὲν εἶναι ὅτι περιλαμβάνονται καὶ τὰ προληπτικὰ τοιαῦτα. Δι’ αὐτὸ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ θεσπισθοῦν αἱ σχετικαὶ διατάξεις εἰς ἕνα γενικὸν περὶ τύπου νόμον. Διότι, ἐπὶ παραδείγματι: προκειμένου περὶ ληστρικῆς φιλολογίας θὰ ἐγεννᾶτο τὸ ζήτημα, ἂν μία ἐφημερὶς δημοσιεύσῃ τὰ πρακτικὰ μιᾶς δίκης ἀφωρώσης μίαν ληστείαν ἢ τὸ ἔγκλημα ἑνὸς δολοφόνου, θὰ δύναται νὰ διωχθῇ καὶ νὰ παυθῇ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ λαμβάνωνται τὰ μέτρα αὐτὰ μονομερῶς καὶ ἄνευ γενικωτέρας κατευθύνσεως καὶ προηγουμένης βασάνου καὶ μελέτης. Διότι συμφώνως πρὸς Σύνταγμα ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς προστατεύῃ κατὰ τῆς ἀνηθίκου ἐν γένει φιλολογίας καὶ θὰ ρυθμίζῃ τὴν ἄσκησιν τῆς προληπτικῆς λογοκρισίας κατὰ τῶν κινηματογράφων, μόνον πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος πρέπει νὰ καταρτισθῇ κατὰ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος, ἵνα μὴ ἐμφανίζεται τὸ κράτος ὡς προσβάλλον τὴν ἐλευθερίαν τῆς σκέψεως καὶ τοῦ τύπου, ἐξασφαλισθῇ δὲ ἐπίσης ἡ ἴση καὶ ὀρθὴ ἐφαρμογὴ τῶν σχετικῶν προληπτικῶν καὶ κατασταλτικῶν μέτρων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§115Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ὁ Βουλευτὴς Μεσσηνίας ἔθεσε τὸ ζήτημα ὅπως ἔπρεπε. Μοῦ εἶναι δύσκολον νὰ ἐξετάσω ἢ μᾶλλον νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐκρίθη ἀκατάλληλον ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν.

§116Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§117Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμολόγησεν ὅτι δὲν παρέστη εἰς τὴν παράστασιν, τοῦ ἔργου ἐγὼ ὡμολογῶ ὅτι εἶμαι ὀλίγας ὥρας μόνον Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δὲν πρόφθασα νὰ διαβάσω τὸ ἔργον.

§118Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἶναι ζήτημα ἀρχῆς.

§119Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα καὶ ἑπομένως εὑρισκόμεθα ὅλοι σύμφωνοι ὅτι δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ ἔργου τοῦ κ. Χόρν οὔτε καὶ περὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Χόρν διὰ τὸν ὁποῖον, ἂν εἰμποροῦσα, θὰ ἐπαναλάμβανον ὅσα εἶπον οἱ κ.κ. ἐκ Μεσσηνίας καὶ Ἀθηνῶν βουλευταί. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ Διάταγμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνήργησε ἡ Ἀστυνομία. Φρονῶ, ὅτι τὸ Σύνταγμα προβλέπει ὅτι αἱ θεατρικαὶ παραστάσεις δύναται πράγματι νὰ ἀπαγορευθοῦν, διότι τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφές. Τὸ Σύνταγμα προβλέπει, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου ἐπιτρέπεται νὰ ἐμποδισθῇ μία παράστασις, πρέπει ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν ποῖος νόμος εὑρίσκεται ἐν ἰσχύϊ. Σήμερον ἰσχύει τὸ μεταγενέστερον Ν. Διάταγμα ἢ ἰσχύουν αἱ παλαιαὶ διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ Δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις αὐτοῦ; Ἀδιάφορον, καθ’ ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ Διατάγματος ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ δημοτικοῦ νόμου ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἡ Ἀστυνομία. Καὶ ἐξ ἄλλου, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ψηφισθῇ νέος νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο σύμφωνα μὲ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσηνίας ὀρθῶς περιώρισε τὴν συζήτησιν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ μόνον. Πράγματι δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι τὸ Σύνταγμα προβλέπει περὶ τοιούτων ἐνεργειῶν τῆς Ἀστυνομίας καὶ δὲν τοὺς ἀπαγορεύει νὰ δυνηθῇ ἕνας Ἀστυνόμος νὰ ἐμποδίσῃ τὴν παράστασιν ἑνὸς θεατρικοῦ ἔργου, ἐνῷ σήμερον ἀκριβῶς ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ ἐλέγχου τῶν κινηματογραφικῶν παραστάσεων, ὅπου τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἀπαγορεύσεως ὡρισμένων παραστάσεων δὲν τὸ ἐμπιστευόμεθα μόνον εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν τῆς Ἀστυνομίας ἀλλὰ εἰς μίαν Ἐπιτροπήν. Μάλιστα φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα περισσότερον φιλελεύθεροι ὅταν πρόκειται περὶ θεατρικῶν παραστάσεων καὶ ὀλιγώτερον ὅταν πρόκειται περὶ κινηματογραφικῶν ἔργων, διότι οἱ κινηματογράφοι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λαϊκοὶ ἐνῷ αἱ θεατρικαὶ παραστάσεις εἶναι προωρισμέναι διὰ τοὺς διανοουμένους ἢ τοὐλάχιστον διὰ κοινὸν περισσότερον μορφωμένον. Καὶ ἑπομένως, ἀφοῦ λαμβάνομεν μέτρα διὰ νὰ προφυλάξωμεν τοὺς συγγραφεῖς τῶν κινηματογραφικῶν ἔργων ἐπιβάλλεται ἔτι μᾶλλον νὰ λάβωμεν τοὐλάχιστον τὰ αὐτὰ μέτρα, ἀλλ’ ὄχι περισσότερα, διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὸν συγγραφέα τῶν θεατρικῶν ἔργων.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ θέατρον, κ. Ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ ἡ ἐγγύησις τοῦ συγγραφέως ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν κινηματογράφον.

§121Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ γνώμη μου, ἢ μᾶλλον ἡ ἐπιθυμία μου, θὰ ἦτο ἀσφαλῶς νὰ ληφθοῦν μέτρα μόνον ἐναντίον ἐκείνων τῶν θεατρικῶν ἔργων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διαταράττουν τὴν δημοσίαν τάξιν. Αὐτὴ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς μόνη σχεδὸν βάσις τῆς ἐπεμβάσεως τῆς ἐξουσίας. Βεβαίως προστίθενται εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ μερικαὶ ἄλλαι περιπτώσεις, ὡς ἡ προστασία τῆς νεότητος ἀπὸ δημόσια θεάματα καὶ παραστάσεις ἀκαταλλήλους. Τὸ Σύνταγμα προβλέπει ὄχι μόνον τὴν περίπτωσιν τῆς ἐνδεχομένης διαταράξεως τῆς τάξεως ἀλλὰ καὶ εἶδος τῶν θεαμάτων. Τὸ Σύνταγμα ἑπομένως εἶναι αὐστηρότερον καὶ ὀλιγώτερον φιλελεύθερον ἴσως ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε. Πάντως φρονῶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ βασισθοῦν εἰς τὴν κρίσιν ἑνὸς προσώπου τὰ ἔργα τὰ θεατρικά. Εἶναι ἀπαραίτητον μαζὶ μὲ τὸ Νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, ὡς πρὸς τοὺς κινηματογράφους νὰ ὑποβληθῇ καὶ νομοσχέδιον περιορίζον τὰς ἀποφάσεις τῆς ἀρχῆς ὡς πρὸς τὰς θεατρικὰς παραστάσεις.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ἱκανοποιητική. Δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπε τὰς σκέψεις του περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πρέπει νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὸ μέλλον. Δὲν εἶπεν ὅμως τίποτε περὶ τῶν ἐνεργειῶν εἰς τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ προβῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συντάγματος ἐπὶ τῆς περιπτώσεως διὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐπερώτησιν οἱ κ.κ. βουλευταί.

§123Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἐδήλωσα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν μόλις ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς εἴπω πῶς παρουσιάζεται, οὔτε τὸ ἔθιξαν οἱ κ. κ. βουλευταί.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ὁμιλῶ ἐγὼ συγκεκριμένως περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, διότι αὐτὸ δὲν τίθεται κἂν ὑπὸ συζήτησιν. Ἀμέσως βέβαια δὲν μποροῦμεν νὰ κρίνωμεν ἐὰν τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι κατάλληλον διὰ τὴν σκηνὴν ἢ ὄχι. Εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον. Οὔτε πρόκειται ἐπίσης νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς ἀξίας τῶν συγγραφέων. Ἐξητάσαμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς. Λοιπὸν εἰς τὸ σύνταγμα ὑπάρχει διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται νὰ ληφθοῦν προληπτικὰ μέτρα διά τοὺς κινηματογράφους.

§125Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Μόνον.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, εἶναι δύο διατάξεις. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθοῦν πραγματικὰ μέτρα διὰ τοὺς κινηματογράφους καὶ τοῦτο πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος. Διατὶ ἔγινεν αὐτὴ ἡ διάταξις; Ἔγινεν διότι, ὅπως γνωρίζετε, χρῆσις εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν κινηματογράφων γίνεται παντοῦ, εἰς τὰς πλατείας καὶ εἰς ὅλα τὰ δημόσια μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι προσιτὰ καὶ εἰς παιδιὰ ἀνήλικα. Αἱ παραστάσεις δὲ αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιδροῦν εἰς τὴν φαντασίαν καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων τῶν παιδιῶν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι καὶ ἀνήθικοι, ὑπάρχει πλῆθος παραστάσεων.

§127Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῦ τὸ λέγει;

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγει τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ἡ λογοκρισία..... πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος κ.λ.π». Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ μόνον, διότι οἱ κινηματογράφοι εἶναι προσιτοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ εἰς παιδιὰ νήπια, εἰς παιδιὰ 6–7–9–10 ἐτῶν. Ἐκρίθη λοιπὸν ἀπαραίτητον ὅπως προλαμβάνεται ἡ κακὴ ἐπίδρασις παραστάσεων ὡρισμένων κινηματογράφων εἰς τὰ δημόσια μέρη, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ κινηματογραφικὴ παράστασις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύναντο νὰ εἰσέρχωνται νέοι. Ἐὰν αἱ παραστάσεις δὲν πρόκειται νὰ εἶναι εἰς δημόσια μέρη εἰς τὰ ὁποῖα νὰ προσέρχωνται καὶ τὰ παιδιὰ καὶ τὰ νήπια κ.λ.π., τὸ σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπει νὰ λαμβάνωνται προληπτικὰ μέτρα. Προληπτικὰ λαμβάνονται μόνον πρὸς προστασίαν τῆς νεότητος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη διάταξις περὶ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαγόρευσις θεατρικῆς παραστάσεως, κατ’ ἐπέκτασιν ἐφαρμοζομένης τῆς διατάξεως ἐπὶ τῶν συγγραμμάτων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατασχεθῶσιν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πρόκειται νὰ προκαλέσουν διατάραξιν τῆς τάξεως. Εἶναι σπάνιον τὸ φαινόμενον κατὰ τὸ ὁποῖον θεατρικαὶ παραστάσεις προὐκάλεσαν διατάραξιν τῆς τάξεως. Εἰς τοιαύτην μόνον περίπτωσιν ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνωνται μέτρα κατασχέσεως καὶ κατὰ συνέπειαν κατ’ ἐπέκτασιν νὰ γίνεται καὶ ἀπαγόρευσις θεατρικῶν παραστάσεων. Ὅταν ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις θὰ μπορῇ νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἐπιτρέπεται καὶ ἡ ἀπαγόρευσις θεατρικῶν παραστάσεων. Ἡ γενικὴ ἔννοια τοῦ τύπου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μπορῇ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις τῆς κατασχέσεως καὶ εἰς τὰς θεατρικὰς παραστάσεις. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ κατάσχεσις ἐπιτρέπεται μόνον εἰς δύο περιπτώσεις. Ὅταν προσβάλλεται ἡ χριστιανικὴ θρησκεία καὶ ὅταν προσβάλλεται καταφανῶς ἡ δημοσία αἰδώς. Κατὰ συνέπειαν ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχουν τὰ δύο στοιχεῖα αὐτά. Καὶ ὅταν ὅμως γίνῃ αὐτὴ ὁ παρέμβασις ἡ κρατικὴ πρὸς κατάσχεσιν ἐντύπων, τὶ ἐπιβάλλεται; Ἐπιβάλλεται ἐντὸς ὡρισμένης χρονικῆς προθεσμίας ἡ ὑποβολὴ τῆς ἀπαγορεύσεως εἰς τὸ δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον πρέπει ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ ἀποφανθῇ, ἄλλως ἀπαγόρευσις δὲν ὑφίσταται. Ὅλη ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπρεπε νὰ στραφῇ εἰς τὰ ἑξῆς μόνον: Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου καὶ ποίων ἀντιλήψεων ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀπαγόρευσις; καὶ δεύτερον, ἐὰν ἐπεβλήθη ἡ συνταγματικὴ διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ ἀπαγόρευσις ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ δικαστικὸν συμβούλιον.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μολονότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἔχω μελετήσει τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται πρώτην φορὰν, δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ ὅτι θὰ ἐξαρτήσωμεν ἐνδεχομένην ἀπαγόρευσιν παραστάσεως ἀπὸ τὴν κρίσιν ἑνὸς δικαστοῦ. Διὰ τὰ συγγράμματα μποροῦμεν νὰ τὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ δικαστηρίου, ἀλλὰ διὰ τὰς παραστάσεις δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὸ αὐτὶ τὸν δικαστὴν νὰ τὸν φέρωμεν εἰς τὸ δικαστήριον νὰ ἴδῃ πὼς γίνεται ἡ παράστασις, διότι τὸ διάβασμα δὲν ἀποδεικνύει πολλὰ πράγματα. Πρὸ παντὸς παίζει ρόλον ὁ τρόπος ποῦ γίνεται ἡ παράστασις. Μπορεῖ νὰ μὴ φαίνεται ἡ προσβολὴ τῆς αἰδοῦς διὰ τοῦ διαβάσματος καὶ ὅμως νὰ προσβάλῃ διὰ τοῦ παιξίματος. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἐμποδίζει νὰ λάβωμεν τοιαύτην πρόνοιαν.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προκειμένου περὶ θεατρικῶν παραστάσεων, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοὶ πρὸς λῆψιν μέτρων κατασταλτικῶν, διότι τὸ κοινὸν εἶναι ὁ αὐστηρότερος κριτὴς τῶν ἔργων.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι εἰς τὴν χώραν ὅπου ἐγεννήθη τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα καὶ οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας Δημοκρατίας ποὺ ἔχομεν, ἐκεῖ εἶναι ὁ censor καὶ γνωρίζετε μὲ ποίαν αὐστηρότητα ἀσκεῖ τὸ ἔργον του.

§132Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ὑπάρχει σεμνοτυφία.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζετε, ὅτι μεγάλων συγγραφέων ἔργα ἀπηγορεύθησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἐπεβλήθησαν διότι ἐνεκρίθησαν ἀπὸ ὅλον τὸν ἄλλον κόσμον. Ἐπὶ τῇ βάσει ποίων ἀντιλήψεων ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς ἀπαγορεύσεως;

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν μπορεῖ ἕνας ἀξιωματικὸς νὰ κρίνῃ αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀλλὰ τὸ δικαστήριον δὲν χρειάζεται.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλοτε ἀπηγορεύθη θεατρικὸν ἔργον, διατί; Διότι εἷς ἐκ τῶν ἡρώων τοῦ ἔργου ἦτο εἷς λοχίας τῆς Χωροφυλακῆς ἐνωμοτάρχης καὶ ἐθεωρήθη ὅτι προσβάλλει τὸ σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς. Ἐπενέβη ἡ Χωροφυλακὴ καὶ τὸ ἀπηγόρευσεν. Τὸ ἔργον δὲν ἦτο καθόλου ἀνήθικον. Εἶχε καὶ καλλιτεχνικὴν ἀξίαν, ἀλλ’ ἀπηγορεύθη διότι ἡ Χωροφυλακὴ ἐνόμιζεν ὅτι τὴν προσέβαλεν. Τὶ λέγει ἡ ἀστυνομικὴ διαταγή: Λέγει τὰ ἑξῆς. «ἀναγινώσκει». Σᾶς ἐρωτῶ: Ὑπάρχει σατυρικὸν ἔργον ἢ κωμῳδία, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ὑπαινιγμοὺς ἀπείρους προσβάλλοντας καὶ τά χρηστὰ ἤθη; Εἰς τὰς ἀρχαίας Ἀθήνας ἐγένετο ὁ καυτηριασμὸς τῶν κακῶν ἠθῶν, ὁ ὁποῖος δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἂν δὲν ὑπάρχῃ κάποια ἐλευθεριότης γλώσσης εἰς τὰ ἔργα αὐτά. Ἐφόσον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν ἀστυνομικῶν διαταγῶν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα τὰ τελευταῖα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, νομίζω, ὅτι καθῆκον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι νὰ διατάξῃ τὴν ἄρσιν.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπα, δὲν ἐπρόφθασα νὰ διαβάσω τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν εἶχα καιρόν.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ζητῶ νὰ κρεμασθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Λέγω τὶ ὀφείλει νὰ κάμῃ. Ὀφείλει νὰ ἄρῃ τὴν διαταγὴν αὐτήν. Καὶ ὅταν ἔλθωσι τὰ μέτρα αὐτὰ πρὸς συζήτησιν, θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον προσαρμόζονται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν περὶ τέχνης ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες. Διότι προκειμένου περὶ θεατρικοῦ ἔργου πρέπει νὰ εἴμεθα πειὸ ἐπιφυλακτικοί, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ κοινὸν ἔδειξεν πὼς εἶχεν ἀντίληψιν πολὺ καλλιτέραν ἀπὸ τὸ ἀναγνωστικὸν κοινὸν τῶν ἐφημερίδων, τὸ ὁποῖον ἐδέχετο τὰ δημοσιεύματα δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα προσπαθοῦσι διὰ τῆς καλλιεργείας κατωτέρων ἐνστίκτων καὶ ἐλατηρίων νὰ αὐξήσωσι τὴν κυκλοφορίαν. Τὸ θεατρικὸν κοινὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐπεδοκίμασε καὶ δὲν ἐπεβράβευσεν ἔργα ἀνόσια καὶ χωρὶς πνεῦμα. Λοιπὸν πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοί, διότι δὲν ἔχομεν παραδείγματα νὰ μᾶς ἀναγκάζουν νὰ λαμβάνωμεν τοιαῦτα μέτρα, ὥστε ἄνθρωποι ἐντελῶς ἀναρμόδιοι νὰ κρίνωσι περὶ τῆς καλλιτεχνικῆς ἀξίας ἔργων θεατρικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἶναι, ὅτι πάντως οἱαδήποτε κρίσις πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἁρμοδίαν εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἴμεθα ἐκτεθειμένοι εἰς αὐθαίρετα ἔργα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονάκης.

§139Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ μᾶς πληροφορήσῃ διατὶ δὲν κατεβλήθη ἀκόμη τὸ καθυστερούμενον ποσὸν ἐξ 11 χιλ. δραχμῶν συντάξεως τῆς χήρας Μαρίας Ζουριδάκης, συζύγου φονευθέντος ἐν πολέμῳ. Ὡς ἐπίσης διατὶ δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις εἰς τὰς ἐπανειλημμένας αἰτήσεις αὐτῆς.

§140Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κατὰ τὸ 1924 κατὰ μῆνα Ἰούλιον, καθ’ ἣν ἐποχὴν δηλαδὴ τὰ τῶν συντάξεων διεξήγοντο ὑπὸ Γεν. Λογιστηρίου, ἐστάλη εἰς τὸ ταμεῖον Μεσσαρᾶς εἰδικὴ κατάστασις ἐκ 5,779,60 ἐπ’ ὀνόματι τῆς μὴ δικαιούχου Μαρίας Ζουριδάκη. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐξοφλήθη παρὰ τῆς μὴ δικαιούχου. Κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἀπήντησεν ὅτι νέα κατάστασις ὤφειλε νὰ σταλῇ ἐπ’ ὀνόματι τῆς δικαιούχου, ἡ δὲ ζημία νὰ κρατηθῇ ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπευθύνων ὑπαλλήλων. Οὕτω δὲ ἐξεδόθη καὶ ἐστάλη νέα κατάστασις εἰς τὸ ταμεῖον Μεσσαρᾶς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 41.309 ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διατὶ ἐπετράπη ἡ διανομὴ κτήματος νομικοῦ προσώπου εἰς ἰδιώτας.

§142Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, διότι ἔλαβον πληροφορίας ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας χωρὶς νὰ τηρηθοῦν αἱ νόμιμοι διατυπώσεις διέταξεν ἢ μᾶλλον ἐπέτρεψεν τὴν διανομὴν ἑνὸς κτήματος ἀγορασθέντος ἀπὸ νομικὸν πρόσωπον, καὶ ἐπέτρεψεν τὴν διανομὴν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἰδιώτας δηλαδή, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητοῦν διανομὴν κτήματος ἀνήκοντος εἰς νομικὸν πρόσωπον. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπεφάσισεν ὁ κ. ὑπουργός, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν του ἡ ἐπερώτησίς μου εἰς τὸ συμβούλιον, καὶ ἐὰν ἀναγνωρίσας τὸ ὀρθὸν τῆς παρατηρήσεώς μου ταύτης, ἀνεκάλεσεν τὴν δοθεῖσαν ἄδειαν. Ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διὰ νὰ συζητήσω εὐρύτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἔχει πολλὰς πλευρὰς πρὸς συζήτησιν.

§143Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ἐζήτησα πληροφορίας ὅσον ἀφορᾷ τὸ κτῆμα αὐτὸ τὸ διανεμηθὲν εἰς τὰ μέλη τοῦ συνεταιρισμοῦ τὰ ὁποῖα ἦσαν 173, ἔμαθον ὅτι τοῦτο διενεμήθη ὄχι εἰς τὴν ὁλότητα τοῦ συνεταιρισμοῦ, ἀλλ’ ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ὑπελείφθησαν. Μετὰ τὰς πληροφορίας αὐτάς.....

§144Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι εἰς τὸ καταστατικὸν ἦσαν ἀναγεγραμμένα 160 μέλη τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ νομικὸν πρόσωπον τοῦ συνεταιρισμοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα προέβησαν ἐν ὀνόματι τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς τὴν ἀγοράν. Ἡ αἴτησις ὑπεβλήθη ὑπὸ 73 μελῶν τὰ ὁποῖα ὡς ἄτομα πλέον ἐζήτησαν τὴν μεταξὺ αὐτῶν διανομὴν τοῦ κτήματος. Ὀφείλω ἀκόμη νὰ καταστήσω γνωστόν, ὅτι μ’ ὅλον ὅτι ἐπιμόνως ἐζήτησα τὸ καταστατικὸν τοῦ συνεταιρισμοῦ αὐτοῦ διὰ νὰ ἴδω καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ποῖοι ἦσαν οἱ δικαιοῦχοι εἰς τοὺς ὁποίους ἔπρεπεν νὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τοῦ κτήματος αὐτοῦ, δὲν κατώρθωσα νὰ τὸ ἀνεύρω οὔτε εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἐπίσης θὰ ἔπρεπεν ἐκ τοῦ καταστατικοῦ νὰ ἐξαχθῇ ποῖαι διατυπώσεις ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν μεταβίβασιν τοῦ κτήματος ἀπὸ τοῦ νομικοῦ προσώπου εἰς τὰ φυσικὰ πρόσωπα καὶ κατόπιν τούτου νὰ ἐγένετο ἡ διανομὴ τοῦ κτήματος, δὲν κατώρθωσα δὲ νὰ τὸ ἀνεύρω. Θὰ ἔπρεπεν νομίζω ὁ κ. ὑπουργός, νὰ ἐξακριβώσῃ πρωτίστως ποῖα εἶναι τὰ μέλη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται ὡς ἐκ τοῦ καταστατικοῦ νὰ μετάσχουν τῆς διανομῆς καὶ ποῖοι ὅροι ἔπρεπεν νὰ συντρέξουν ὥστε νὰ διαλυθῇ τὸ νομικὸν αὐτὸ πρόσωπον καὶ μεταβιβάσῃ τὴν κυριότητα εἰς τὰ φυσικὰ πρόσωπα, καὶ νὰ ἐπέλθῃ κατόπιν ἡ διανομή. Ὥστε μεταξὺ τῶν ἄλλων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας πρέπει νὰ λάβῃ ὁ κ. ὑπουργὸς σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ εἶναι καὶ αὐταὶ πρὸ παντός. Ὅταν λάβῃ τὰς πληροφορίας αὐτάς, θὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὸ συζητήσω πλέον εὐρύτερον, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔχει πολλὰς πλευρὰς συζητήσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης.

§146Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ τίνας λόγους καθυστερεῖται ἐπὶ τοσούτους μῆνας τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν εὐθυνῶν διὰ τὴν κατάρρευσιν τῆς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Προαστείου πλευρᾶς τοῦ Πανελληνίου. Ἡ καθυστέρησις αὕτη εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀδικαιολόγητος καθόσον ἔκτοτε ἡ ἀνάκρισις διώρισεν πραγματογνώμονας μηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν νὰ ὑποβάλουν τὴν ἔκθεσίν των. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀπαραίτητος, διότι ὄχι μόνον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ κοινὴ γνώμη ἡ ὁποία μετ’ ἐνδιαφέροντος ζητῇ νὰ μάθῃ ποῖος ἦτο ὁ ὑπεύθυνος τοῦ δυστυχήματος τὸ ὁποῖον ἔσχε τόσα θύματα, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως διὰ νὰ τύχουν ταχυτέρας ἀποζημιώσεως καὶ τὰ θύματα καὶ οἱ παθόντες ἐν γένει. Διὰ τοῦτο ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν, μὲ τὴν ἀπωτέραν σκέψιν ὅπως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εἶναι δυνατόν, συστήσῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἡ ὑπόθεσις, νὰ ἐπισπεύσουν τὴν ἐπίλυσιν τῆς διαφορᾶς καὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος τῆς ὑποθέσεως.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§148Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἡ ἀνάκρισις κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας, ἡ ὑπόθεσις ἐπέμφθη ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ τὴν 8ην Μαρτίου ἐ. ἔ. Μετὰ τὴν ἀνάκρισιν διωρίσθη ἐπιτροπὴ ἐμπειρογνωμόνων ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὸ πόρισμα. Ἀλλὰ πρὸς τὸ πόρισμα τοῦτο ὑπεβλήθησαν ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῶν κατηγορουμένων καὶ τῶν πολιτικῶς ἐναγόντων, διότι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνεφανίσθησαν καὶ περὶ τοὺς 4–5 πληρεξούσιοι τῶν παθόντων οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον μηνύσεις καὶ ἐδήλωσαν ὅτι θὰ παραστῶσιν ὡς πολιτικῶς ἐνάγοντες. Κατόπιν τῶν ἀντιρρήσεων τούτων καὶ διότι πράγματι προέκυψεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξιχνιάσεως τοῦ ζητήματος καὶ τῆς διαλευκάνσεως ὡρισμένων σημείων, ἅτινα διὰ τῆς πρώτης πραγματογνωμοσύνης δὲν διελευκάνθησαν ἐπαρκῶς, ἡ ἀνάκρισις συνέστησεν δευτέραν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἀπετελέσθη ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν πρώτων πραγματογνωμόνων, ἀπὸ ἕνα ἕτερον ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῶν παθόντων καὶ ἀπὸ ἕνα τρίτον ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῶν κατηγορουμένων. Οὕτως ὥστε εἰς τὴν νέαν ἐπιτροπὴν ἀντιπροσωπεύονται καὶ οἱ κατηγορούμενοι καὶ οἱ παθόντες καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐστηρῶς διὰ τοῦ τρίτου πραγματογνώμονος. Οἱ τρεῖς οὗτοι πραγματογνώμονες ἐπανειλημμένως κληθέντες ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ δὲν κατέθεσαν τὴν ἔκθεσιν, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ ἀνακριτὴς νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα βιαίας προσαγωγῆς, τὸν ὁποῖον διεβίβασεν εἰς τὴν ἀστυνομίαν Πόλεων πρὸς ἐκτέλεσιν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρίσκεται ἡ ἀνάκρισις, ἐδόθησαν δὲ καὶ αἱ δέουσαι συστάσεις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὸν ἀνακριτήν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν Συγκοινωνίας διατὶ δὲν κατεσκευάσθη ἡ ὁδὸς Λεβαδείας–Δελφῶν.

§150Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁδὸς Λεβαδείας–Δελφῶν παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Δαυλείας ἔχει καταστραφῆ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν πλημμύραν. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ἐδόθησαν αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις, ταυτοχρόνως δὲ ἐδόθη καὶ πρόσθετος πίστωσις 10 ἑκατ. δραχμῶν διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ ἡ ὁδὸς εἰς αὐτὸ τὸ μέρος. Ἡ ὑπηρεσία διατελεῖ ἐν πλήρει γνώσει τῆς κακίστης καταστάσεως τῆς ὁδοῦ ἡ ὁποία μᾶς ἐκθέτει εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων. Μὲ τὰς ἐλαχίστας τεχνικὰς γνώσεις τὰς ὁποίας ἔχω δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶ, ὅτι μὲ 10 ἑκ. ποὺ παρεχώρησε τὸ Κράτος εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ὅλη ἡ ὁδός.

§151Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται περὶ κατασκευῆς, πρόκειται περὶ προσωρινῆς διαρρυθμίσεως, οὕτως ὥστε νὰ καταστῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ξηρασίας βατή, μέχρις ὅτου κατασκευασθῇ τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ.

§152Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πρόκειται περὶ προσωρινῆς διαρρυθμίσεως τῆς ὁδοῦ.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, διὰ νὰ καταστῇ βατή.

§154Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ τὸν κύριον δρόμον ἐδόθη ἐργολαβία, λαμβάνεται δηλ. καὶ προσωρινὴ λύσις καὶ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ζητήματος.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος ἐπερωτᾶ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Συγκοινωνίας, Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας περὶ τῶν μέτρων ἅτινα σκέπτονται νὰ λάβωσιν διὰ τὴν ταχεῖαν ἔναρξιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος κλπ.

§156Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾶ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ Οἰκονομικῶν. Καὶ ἄλλοτε ἐδόθη εὐκαιρία ὅπως ὑποδείξωμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως μικρῶν ἔργων προσωρινῶν διὰ νὰ προλάβωμεν ἐπικειμένας καταστροφὰς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Σιδηροκάστρου. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι σήμερον δὲν εἴδομεν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ γίνεται καὶ ἡ ἐλαχίστη ἐργασία. Εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῶν ὑδάτων ἔχομεν 60.000 στρέμματα μόνον εἰς τὴν περιφέρειαν Σιδηροκάστρου καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν Σερρῶν ἔχομεν 20– 25.000 στρέμματα. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ἕως τὴν ἡμέραν τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς ἑταιρείας παρῆλθεν ἕνα χρονικὸν διάστημα 3–4 μηνῶν. Ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ ἡ ἑταιρεία ἀφ’ ἧς ἐγκατεστάθη ἤρχισε νὰ μελετᾷ διὰ νὰ καθωρίσῃ τὸν τελικὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος. Κατὰ τὸ διάστημα ὅμως αὐτὸ δυστυχῶς ἡ ἑταιρεία ἀφέθη τελείως ἐλευθέρα νὰ κάμῃ τὰς μελέτας της, χωρὶς νὰ παρακολουθῆται ἀπὸ τὸν Κυβερνητικὸν ἀντιπρόσωπον, ὅστις, ὅταν παρεκλήθη ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν νὰ παρακολουθήσῃ, ὥστε κατὰ τὸ τέλος τῶν μελετῶν νὰ εὑρεθοῦν σύμφωνοι ἂν θὰ προτιμηθῇ ἡ αʹ ἢ βʹ μελέτη ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν μίαν βραδύτητα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὁ Κυβερνητικὸς ἀντιπρόσωπος περιωρίσθη νὰ κάμῃ ἕνα ταξεῖδι μέχρι Σερρῶν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπιφυλάσσεται εἰς τὸ τέλος τοῦ καταρτισμοῦ τῶν μελετῶν τῆς ἑταιρείας νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κἄποια σχετικὴ βραδύτης. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῶν μελετῶν, ὑπολογίζεται δὲ ὅτι κατὰ τὰς 10 Σεπτεμβρίου αἱ μελέται θὰ ἔχωσι καταρτισθῇ. Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συστήσωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὅτι τὸ ταχύτερον, διότι καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαρτίου ὑπεδείξαμεν τηλεγραφικῶς ἐκ Σερρῶν, ὅτι τὸ ταχύτερον ἐπιβάλλεται νὰ παραγγελθοῦν τὰ μηχανήματα οἱ ἐκσκαφεῖς καὶ οἱ βορβοροφάγοι, ὥστε νὰ συντομεύσωμεν τὴν ἔναρξιν τῶν ὁριστικῶν ἔργων. Λέγω τοῦτο, διότι ὅταν καὶ ἄλλοτε ἐκάμαμε τὴν ὑπόδειξίν μας αὐτήν, μᾶς ἐλέχθη ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ ὑποδεικνύουμε κατὰ τὴν γνώμην μας ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐπὶ τούτου πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων χρειάζονται τὰ μηχανήματα, οἱ βορβοροφάγοι καὶ οἱ ἐκσκαφεῖς. Διὰ νὰ φέρωμεν τοὺς βορβοροφάγους χρειάζονται ἀπὸ τῆς ἡμέρας ποὺ θὰ παραγγελθοῦν 13 μῆνες, διὰ δὲ τοὺς ἐκσκαφεῖς 6 μῆνες. Οἱ βορβοροφάγοι θὰ μᾶς βοηθήσουν διὰ νὰ ἀνοίξωμεν τὸ στόμιόν του οἱ δὲ ἐκσκαφεῖς διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τὴν κοίτην τοῦ Στρυμῶνος. Ἡμεῖς βλέποντες τὴν βραδύτητα τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπάναγκες διὰ νὰ παραγγείλωμεν καὶ νὰ λάβωμεν τὰ μηχανήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὥστε ἂν ἡ ἑταιρεία μᾶς εἴπῃ τὸν Ὀκτώβριον ὅτι, «ἐγὼ ἐτελείωσα τὰς μελέτας μου» νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ τρίμηνον χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον δικαιούμεθα ἐκ τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ μελετήσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐὰν μετὰ ταῦτα κάμωμεν τὰς δημοπρασίας διὰ νὰ φέρωμεν τὰ μηχανήματα, θὰ φθάσῃ τὸ 1930 καὶ δὲν θὰ ἔχουν ἔλθη τὰ μηχανήματα· εἰς τὸ τέλος τοῦ 1931 καὶ ἀρχὰς τοῦ 32 θὰ ἔχουν ἔλθη τὰ μηχανήματα, διὰ νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁριστικῶν ἔργων. Ἑπομένως θὰ ἔχωμεν μίαν ὠφέλειαν μόνον κατὰ τὸ 1933 προσωρινὴν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Σερρῶν–Σιδηροκάστρου καὶ εἰς τὰ χωρία τῶν παραλημνίων τοῦ Στρυμῶνος καὶ τὸ 1935, 36 καὶ 37 θὰ εἴμεθα εἰς τὸ τέλος δὲ τὰ παραγωγικὰ ἔργα θὰ ἀποδώσουν τὸ 1939–40 καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς καθυστεροῦμεν τὰ πράγματα. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἶναι ὑποχρέωσις καὶ τοῦ Κράτους καὶ ὅλων ἡμῶν οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβανόμεθα τὰς ζημίας καὶ τὰς καταστροφὰς ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συντόμευσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διότι ἡ ἑταιρεία ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰς Σέρρας λέγει, ὅτι ἐγὼ θέλω βοηθὸν τὸ Κράτος, διὰ νὰ συντομεύσω. Κύριε ὑπουργέ, καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπησχόλησα τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ εἶπα ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ προσωρινὰ ἔργα, εἶπον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προλάβωμεν ζημίας καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ προσωρινὰ ἔργα, ὡς ἔχω ἀποδείξει, ἂν δὲν ἐκτελεσθοῦν θὰ μᾶς ζημιώσουν 50 ἑκατομ. δραχμάς, δηλονότι ἐπὶ μίαν 3ετίαν ἢ 4ετίαν θὰ ἔχωμεν μίαν ζημίαν 200 ἑκατομ. εἰς τὴν παραγωγήν. Ἐκτὸς τούτου θὰ ἀναγκασθῶμεν, διότι θὰ ὑπερπλημμυρήσῃ ἡ κοίτη τοῦ ποταμοῦ, νὰ μετακινήσωμεν 1700 οἰκογενείας. Ἐὰν δὲ ἔχωμεν διπλασίαν πτῶσιν τῶν ὑδάτων ἐφέτος ἀπὸ τὰ ἄλλα χρόνια θὰ ἀναγκασθοῦμε νὰ μετακινήσωμεν 1700 οἰκογενείας τῶν ὁποίων ἡ συντήρησις μέχρι νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ὑπολογίζονται εἰς 20 ἑκατομ. Ἐγὼ ὑπολογίζω εἰς 270 ἑκατομ. τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν μέχρις ὅτου ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα τὰ γενικά. Τὶ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ὥστε νὰ προλάβωμεν καὶ τὰς ζημίας καὶ τὴν ἐκχωμάτωσιν τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας ἐκάλυψαν αἱ πλημμύραι; Ἡμεῖς καὶ ἄλλοτε εἴπομεν τὴν γνώμην μας. Ἡ γνώμη τῶν μηχανικῶν εἶναι, ὅτι μὲ μίαν δαπάνην 5–10 ἑκατ. εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀναχωμάτωσις καὶ νὰ προλάβωμεν καὶ τετραπλασίαν πτῶσιν ὑδάτων ἀπὸ τὴν περυσινὴν ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ τὰς καταστροφάς. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἀπέναντι μιᾶς ζημίας 270.000.000 θετικῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ θυσιάσῃ 5–10.000.000, διὰ νὰ σώσῃ τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ἡ γνώμη τῶν μηχανικῶν εἶναι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἡ ἑταιρεία δὲν ἀναλαμβάνει, ὡς ἑταιρεία, τὴν εὐθύνην. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἀποβλέψουν σοβαρῶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν τῶν προσωρινῶν ὡς καὶ εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν μηχανημάτων. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δύναται νὰ τὸ διαθέσῃ ἡ ἑταιρεία ἀπὸ τὸ γενικὸν ποσόν, διότι ἀμέσως καὶ ἐμμέσως ἡ ἑταιρεία θὰ ὠφεληθῇ, διότι διὰ τῆς δημιουργίας τῶν μεγάλων αὐτῶν χανδάκων καὶ τῶν χαρακωμάτων θὰ δυνηθῇ εὐχερῶς νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ κάμῃ τὰ γενικὰ ἔργα, ἄλλως τε καὶ αὐτὴ θὰ ὑποστῇ τὰς καταστροφάς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ χρειασθῇ ἀκόμη νὰ παραγγείλετε ἕνα ἢ δύο ἐκσκαφεῖς διὰ τὰ προσωρινὰ ἔργα, ὥστε νὰ δυνηθῆτε νὰ ἐκσκάψητε τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ. Ἐφέτος εἴχομεν 170 κυβικὰ μέτρα πτώσεως ἐπὶ 3000 κυβικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι τὸ ἀνώτατον μέτρον, ὡς ἔχουν καταμετρήσει οἱ μηχανικοί. Ἄν τοῦ χρόνου ἔχωμεν διπλῆν καὶ τριπλῆν, τότε ὅλους αὐτοὺς τοὺς πληθυσμοὺς θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τοὺς μετακινήσωμεν καὶ νὰ τοὺς διαθρέψωμεν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἠθικὸν καὶ δίκαιον νὰ δαπανηθοῦν τὰ 5 ἑκατομμύρια. Θὰ παραλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως παύσῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου, ἡ τόσον σκληρά, ἀπὸ τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Δὲν λέγω νὰ χαρισθῶσιν, ἀλλὰ νὰ ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις διὰ νὰ πάρουν οἱ ἄνθρωποι τὸ καλαμπόκι τους καὶ νὰ μπορέσουν νὰ πληρώσουν.

§157Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ μελετηθῶσιν αἱ συστάσεις σας.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν Σερρῶν–Νιγρίτης.

§159Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς παρέσχε τὴν πληροφορίαν ὅτι διετάχθη ἡ ἔναρξις. Αὐτὸ δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ ἐγγύησιν, ὅτι ἐὰν δὲν ἐκτελεσθῇ ἡ διαταγή σας, κ. ὑπουργέ, θὰ λάβετε τὰ προσήκοντα μέτρα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τίνα λόγον ἐξακολουθεῖ ἡ Μεραρχία Σερρῶν νὰ κατέχῃ ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πόλεως τὸ νοσοκομεῖον τοῦ δήμου εἰς βάρος τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν κλπ.

§161Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀπηλευθερώθη ἡ πόλις τῶν Σερρῶν τὸ δημοτικὸν νοσοκομεῖον κατελήφθη ἀπὸ τὸν στρατόν, μέχρι δὲ σήμερον δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ λάβῃ ὁ δῆμος τὴν κατοχὴν τοῦ κτιρίου.

§162Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω δώσει διαταγάς.

§163Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς.

§164Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὔριον θὰ ἐπαναλάβω ἐντονώτερον τὴν διαταγήν.

§165Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ. Ὡς πρὸς τὴν διάλυσιν τοῦ συντάγματος ἱππικοῦ, τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν ὡς εἶναι γνωστὸν 15 ἑκατομ. δρχ. περίπου διὰ νὰ ἀποκτήσῃ στρατῶνας ἱππικοῦ εἰς τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν. Διὰ τῆς ἀνεγέρσεως δὲ τῶν οἰκημάτων αὐτῶν τὸ Κράτος ὑπεδούλωσε καὶ ἀκινητοποίησε χίλια στρέμματα πολυτιμοτάτης γῆς. Ἐπίσης ἐδημιούργησεν ἱππόδρομον καὶ πᾶν ὅ,τι ἦτο ἀναγκαῖον. Ἤδη ἔρχεται καὶ καταργεῖ τὴν ἕδραν τοῦ 2ου συντάγματος ἱππικοῦ ἐνῷ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας ἡ πόλις τῶν Σερρῶν ἦτο ἕδρα ταξιαρχίας ἱππικοῦ. Ἦτο δὲ ἕδρα ταξιαρχίας ἱππικοῦ ἀπὸ 150 ἐτῶν, διότι ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ οἱ δυνάμενοι νὰ γνωρίζουν ὀλίγα πράγματα γνωρίζουν, ὅτι ἡ εὐρεῖα πεδιὰς τῆς πόλεως Σερρῶν εἶναι μέρος εἰς τὸ ὁποῖον δύναται ὁ στρατὸς νὰ ἀναπτύξῃ καὶ τὴν στρατιωτικήν του δύναμιν. Δυστυχῶς τὸ Κράτος τελευταίως ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ μίαν σύμπτυξιν τρόπον τινὰ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ἀλλ’ ἀπὸ αὐτὴν τὴν σύμπτυξιν, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ὅσον ἠρευνήσαμεν ἡμεῖς καὶ ἐμάθαμεν δὲν βλέπομεν οἰκονομίας διότι οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ μετεφέρθησαν εἰς τὰ ἄλλα συντάγματα καὶ οἱ στρατιῶται, ἑπομένως καὶ οἱ ἵπποι. Ἀλλ’ ἔχετε μίαν ζημίαν 300.000, δηλ. ὅ,τι θὰ δαπανήσητε διὰ 30 ἔτη διὰ τῆς μεταφορᾶς ἀλλαχοῦ τοῦ συντάγματος δαπανᾶται ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας. Δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἐνέργεια αὕτη κατ’ οὐδένα τρόπον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε ὅτι διερχόμεθα κἄποιαν κρίσιν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἐγένετο συγκέντρωσις ὅλων τῶν ὀργανώσεων καὶ συνεζήτησαν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικὴν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν πλουσιωτάτην ἐκείνην πόλιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ἐφ’ ὅσον μᾶς ὑπεδουλώσατε χίλια στρέμματα γῆς καπνικῆς ἀρίστης, δὲν εἶναι δυνατὸν δεδικαιολογημένως νὰ μᾶς διαλύσητε μὲ μόνην τὴν αἰτίαν ὅτι θὰ ἔχητε μίαν οἰκονομίαν χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ ἐγκαταλείπονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἰκήματα ἀξίας 15.000.000 καὶ ἀναγκάζεσθε νὰ ἱδρύσητε ἄλλα οἰκήματα δι’ ἓν ἄλλο σύνταγμα ἱππικοῦ. Δὲν πρέπει δὰ ἐρειποῦται κατὰ τοιοῦτον τρόπον αὐτὸ τὸ κέντρον. Πρέπει ν’ ἀποβλέψητε καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς στρατιωτικάς, διότι ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως θὰ δαπανήσητε 10.000.000 διὰ τὴν μεταφοράν. Δὲν κερδίζετε τίποτε ἄλλο μεταφέροντες τὸ 10 σύνταγμα ἱππικοῦ διὰ τὸ ὁποῖον καὶ λόγοι ἱστορικοὶ ὑπάρχουν νὰ μείνῃ ἐκεῖ, διότι τὸ ἱππικὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπηλευθέρωσε τὴν πόλιν. Ἡ μεταφορὰ αὕτη συγκρούεται καὶ πρὸς τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου τῶν πολιτῶν οἱ ὁποῖοι ἀγανακτοῦν διότι δὲν βλέπουν οὔτε τὴν σκοπιμότητα.

§166Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐφ’ ὅσον αἱ ἁρμόδιοι ὑπηρεσίαι καὶ τὰ ἐπιτελεῖα βεβαιοῦν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέσις κενὴ διὰ τρίτον σύνταγμα διὰ τὰς Σέρρας προκειμένου περὶ ζητημάτων ἀφορώντων τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ οὔτε ἐγὼ οὔτε σεῖς δύνασθε νὰ ἀξιώσητε ὅτι ἔχετε γνώμην ἐγκυροτέραν τῆς γνώμης τοῦ ἐπιτελείου.

§167Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, ὅτι ἐπὶ 150 ἔτη ἡ πόλις τῶν Σερρῶν εἶχε ταξιαρχίαν ἱππικοῦ. Διὰ μίαν ἀνάγκην μεταφορᾶς θὰ ἐξοδεύσητε δεκαπλάσια ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προβλέπετε ὅτι ἐξοικονομεῖτε. Εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀκόμη καὶ νὰ διαλύσητε ἓν ἀπὸ τὰ συντάγματα τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὴν Λάρισσαν. Διατὶ ἄλλαι πόλεις νὰ ἔχουν δύο συντάγματα καὶ ἡ πόλις ἐκείνη νὰ μὴ ἔχῃ;

§168Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχει δύο συντάγματα. Ἔχει πεζικὸν καὶ πυροβολικόν. Δὲν μᾶς χρειάζεται ἐκεῖ τὸ ἱππικόν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐρωτῶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐὰν συναινῇ ὅπως συνήνεσε καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καλυμμάτων καὶ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Πέμπτην κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ εἶναι συναφὲς μὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, θὰ παρεκάλουν νὰ διεξαχθῇ καὶ ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν δυστυχῶς δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ τὴν συζητήσω, ἀλλ’ εἶμαι διατεθειμένος νὰ γίνῃ μία συζήτησις καὶ ἔπειτα θὰ ζητήσω ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ κυρώσω τὴν σύμβασιν. Ὁπωσδήποτε εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν τὴν σύμβασιν τῶν καλυμμάτων, τὸ δὲ τῆς Τραπέζης ἐὰν εὕρωμεν καιρὸν μίαν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἡμέρας. Θὰ τὸ βάζω κάθε ἡμέραν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ σύμβασις περὶ Τραπέζης περιέχει πολλὰς διατάξεις σχετικὰς μὲ τὴν σύμβασιν περὶ καλυμμάτων, ὅπως καὶ τὸ ἀντίθετον συμβαίνει.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης τὸ ἔχω μελετημένον, ὥστε οἱανδήποτε ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος καὶ ἂν ἔλθῃ θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 12 Ἰουνίου 1929 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος».

§176Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 7 τῆς συμβάσεως καὶ παρακαλῶ ὅπως ἀνατυπωθῇ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τὸ νομοσχέδιον ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν συζήτησις καὶ ἐπ’ αὐτῶν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν)

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ».

§178Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ. συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεως ἐν γένει νομικῶν».

§180Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ῥυθμίσεως κληρονομικῶν δικαιωμάτων τῶν ἀνταλλαξίμων». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Συντάξεων τῶν ἐκτελωνιστῶν Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν».

§183Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω μίαν παράκλησιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 3. ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι τὰ καταβαλλόμενα ἀφοροῦν τοὺς δικαιούχους. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω εἶναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτελωνιστῶν, ἢ διορίζονται ἐσαεὶ ὅτε δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς ἰδίους; Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι διορίζεται οἱοσδήποτε ἐκτελωνιστής. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσητε ἕνα κύκλον, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ προστατεύσητε περισσοτέρους τὸν ἀριθμόν;

§184Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτοὶ ἐξ ἰδίων καταθέτουν.

§185Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ποὺ διορίζονται οἱοιδήποτε, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ ζήσῃ τοιοῦτος ὀργανισμός;

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρον καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων προστασίας τῆς μαστίχης Χίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ Μ. Τ. Στρατοῦ διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13)15 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ συντάξεως καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἀποχωρούντων τῆς ὑπηρεσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως σχέσεων μεταξὺ συνιδιοκτητῶν μεταλλείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως ἐν Κερκύρᾳ Συνοϊαπωνικοῦ Μουσείου Γρηγορίου Μάνου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)15 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1)14 Αὐγούστου 1920 Β. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἓν ἑνιαῖον κείμενον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΡϠΩΔʹ περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)13 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1)14 Αὐγούστου 1920 Β. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως....». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς ὑπηρεσίας ὑπὸ τὸν τίτλον «Ὑγειονομικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν» καὶ περὶ μεταφορᾶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν λειτουργουσῶν ἤδη παρ’ ἑτέροις ὑπουργείοις». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ τῆς 10 Ἰουνίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν συνεζητεῖτο εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον παρεκαλέσαμεν νὰ γίνῃ μελέτη περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι παρουσιάζει πολλὰ τὰ κενά. Βλέπω ὅτι σήμερον ψηφίζεται, μολονότι δι’ ἄλλου νόμου ἀναβάλλετε τὰς ἐκλογάς. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνουν τὸ ταχύτερον, θὰ ἤθελα ὅμως νὰ κάμω μερικὰς τροποποιήσεις. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ποὺ ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ νομαρχιακῶν συμβουλίων ἐπῆλθον νέαι μεταβολαί. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια ἐπρόκειτο νὰ εἶναι τὸ ὄργανον γενικῶς πάσης τοπικῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μέχρι σήμερον τὰ πράγματα μετεβλήθησαν. Ἐδημιουργήθησαν νέα ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νομαρχιακά, ὅπως εἶναι τὰ διάφορα ἐπιμελητήρια. Πῶς θὰ προσαρμοσθῇ ἡ τοπικὴ αὐτὴ αὐτοδιοίκησις μὲ τὴν νομαρχιακήν; Διότι τοὺς ἰδίους σκοποὺς ἐπιδιώκουν καὶ τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια καὶ οἱ διάφοροι αὐτοὶ ὀργανισμοί. Δὲν εἶναι μόνον αὐτό, εἶναι καὶ κἄτι τι ἄλλο: Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν αὐτοὶ οἱ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ Σύνταγμα πρόκειται νὰ αὐξηθοῦν, ὅπως ἄλλοτε ὡμίλησα, πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ διαφόρων συστημάτων καὶ τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια θὰ εἶναι τὸ γενικώτερον σημεῖον νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συνεργασία αὐτῶν μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους ὀργανισμούς. Σήμερον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ συνεργασία. Σήμερον δὲν εἶναι ὀργανικῶς συνηνωμένα.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατόν;

§200Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύναται ἐκτὸς τῶν μελῶν τῶν ἐκλεγομένων ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν Λαὸν νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ἀριθμὸς ἐκλεγόμενος ἀπὸ τὰ σωματεῖα αὐτά.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν μελέτην, δὲν θὰ ἐφαρμόσωμεν πάλιν τὸν νόμον.

§202Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα τὸ ταχύτερον τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ κατὰ τρόπον......

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ νόμος θὰ εἶναι ἀτελὴς καὶ δὲν θὰ γίνουν ἐκλογαί.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σήμερον δὲν συζητοῦμεν τὸν περὶ νομαρχιακῶν συμβουλίων.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν τροποποιούμενον δηλαδή. Εἶναι βʹ ἀνάγνωσις καὶ ἑπομένως ἠδύνατο ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ μελετήσῃ. Ἡ μεταρρύθμισις δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην μεγάλης μελέτης.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀποκρούω τὴν ἰδέαν σας, ἀλλὰ λέγω ὅτι θὰ καθυστερήσωμεν πάλιν.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἓν ἄλλο. Περιφέρεια τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ ἐπαρχία. Ὅταν ἠθέλαμεν ἄλλοτε νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς νομαρχιακῶν συμβουλίων προσεκόψαμεν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν διάθεσις ἐκ μέρους τῶν προσώπων ὅπως ἀποδυθοῦν εἰς ἕνα ἐκλογικὸν ἀγῶνα εὐρύτερον καὶ νὰ καταλάβουν τὴν θέσιν τοῦ νομαρχιακοῦ συμβούλου. Μία ἐκλογὴ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, μὲ εὐρεῖαν σχετικῶς περιφέρειαν, ἀπαιτεῖ δαπάνας κλπ. Εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ διστακτικοὺς τοὺς καλλιτέρους πολίτας ν’ ἀναλάβωσι τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας. Ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὰ 1925 εἴχομεν προκηρύξει ἐκλογὰς νομαρχιακῶν συμβουλίων καὶ αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν, διότι δὲν ὑπῆρχον ὑποψήφιοι. Δὲν ἐξεδηλώθη διάθεσις ἐκ μέρους τῶν καλλιτέρων στοιχείων νὰ βάλουν ὑποψηφιότητα. Ἐγὼ δύο πράγματα προτείνω: Ἢ θὰ ἐφαρμόζεται ἐδῶ ἀναλογικὸν σύστημα καθαρόν, ὁπότε δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ ὑπουργὸς νὰ τρέξῃ εἰς ὅλην τὴν περιφέρειαν ἢ νὰ κάμητε στενωτάτην περιφέρειαν μονοέδρων περιφερειῶν καὶ ἕνα ἀντιπρόσωπον δι’ ἐπαρχιακὴν περιφέρειαν, ἀλλὰ μὲ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἂς μπῇ εἰς τὸν νόμον τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ ἂς καθιερωθῇ ὁ τρόπος διὰ διατάγματος.

§209Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂς ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον τὸ ζήτημα διὰ νὰ μελετήσωμεν καλλίτερα τὸ ζήτημα.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως γραφείου παρακολουθήσεως κατασκευῆς ἐσωτερικῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων ἐν τῇ περιοχῇ Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶς ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς νεοδμήτων οἰκοδομῶν ἀπὸ τοῦ φόρου» (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3182 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων περὶ διδασκαλείων δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.»

§213Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὰ μικρὰ χωρία εἶναι ἀδύνατον νὰ συντηρηθοῦν οἱ ἱερεῖς, εἶναι δὲ προτιμώτερον νὰ βάλωμεν ἕνα, διότι οἱ ἱερεῖς δύνανται νὰ ὑπηρετοῦσι καὶ ὡς διδάσκαλοι.

§214Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δημοδιδάσκαλοι πρῶτον δὲν ἀπαγορεύεται νὰ γίνουν ἱερεῖς. Ἡ διάταξις δὲν εἶναι ἀπαγορευτικὴ ἀλλὰ σκοπεῖ τὴν πρόληψιν τῆς εὐκόλου ἀποκτήσεως διπλώματος.

§215Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερος ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοδιδασκάλων. Πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων τοὐλάχιστον εἰς 20.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐν τοιαύτη περιπτώσει θὰ δημιουργήσωμεν κατ’ ἔτος ἀντὶ τῶν 700, 1050. Τὶ θὰ τοὺς κάμωμεν ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν χρήματα νὰ τοὺς διορίσωμεν;

§217Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν προτάσεις ἱδρύσεως νέων σχολείων.

§218Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ τὴν εὐθύνην νὰ κάμῃ μεγαλειτέρας δαπάνας, ἔστω καὶ διὰ τὴν Παιδείαν, ἐπὶ τοῦ παρόντος. Σᾶς παρακαλεῖ νὰ ἀρκεσθῆτε εἰς αὐτὸ ποὺ κάνει μὲ τὴν βεβαίωσίν της ὅτι ἀποδίδει πολὺ μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἡ Κυβέρνησις. Ἄν ἔχωμεν περίσσειαν χρημάτων θὰ προχωρήσωμεν μὲ βῆμα ταχύτερον. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἔχω διαθέσιμα χρήματα, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀναλάβω μεγαλειτέρας ὑποχρεώσεις.

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.) Ζητεῖτε νὰ αὐξηθοῦν οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀποτόμως. Λησμονεῖτε, ὅτι ἔχομεν ἀποφοίτους τοῦ διδακτικοῦ διδασκαλείου τῆς φιλεκπαιδευτικῆς ἑταιρείας καὶ τῶν προσωρινῶν διδασκαλείων ὁ δὲ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι ἐπαρκής, δεδομένου ὅτι ἔχομεν σήμερον εἰς τὰς θέσεις 500 διδασκάλους. Ἐφέτος ἐπίσης ἱδρύθησαν 565 σχολεῖα καὶ ἐνῶ διεθέσαμεν δι’ αὐτὰ προσωπικὸν ἐν τούτοις καὶ πάλιν ἔχομεν 500 διδασκάλους ἐκτὸς θέσεως. Καὶ ἂν ἀποχωρήσουν τινες λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, πάλιν ἔχομεν νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δύναται νὰ ἱδρύῃ καὶ ἄλλα σχολεῖα. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ ὡρισμένα χρόνια τοὐλάχιστον ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θὰ εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκής.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει).

§222ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν τὸ αʹ. ἄρθρον)

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 2–9).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. (ἀναγινώσκει).

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεναι δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθησαν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4 Ὀκτωβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Ἰουλίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ σκοποῦ δι’ ὃν κατελείφθη εἰς τὸν Δῆμον Τριπόλεως ἡ κληρονομία τοῦ Γρηγορίου Δαρειώτου» (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ ὑποστρατήγου καὶ ἀντιστρατήγου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς σύναψιν συμβάσεως τροποποιητικῆς τῶν ὅρων τῶν ἀπὸ 27 Αὐγούστου 1925 καὶ 27 Ἰανουαρίου 1926 συμβάσεων μετὰ τῆς Societè Comerciale de Belgique καὶ τῆς Societè Nationale de Gredit Al’ Indusrie». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτητησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου τοῦ νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Κεντρικοῦ Νοσοκομείου Προσφύγων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2124 τῆς 14 Μαρτίου 1920 «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν ταῖς Νέαις Χώραις διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ συστάσεως μονίμου Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος εἰς ἐπιστήμονας ἰατροὺς μὴ κεκτημένους τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§228Γ. ΜΟΔΗΣ. Πότε θὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν;

§229Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι κατόπιν παρακλήσεως πολλῶν κυρίων συναδέλφων τῆς Μακεδονίας ἐζητήθη νὰ τροποποιηθῇ, ἵνα ἡ ἀποζημίωσις δοθῇ κατὰ κλιμάκια. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεφάσισεν ἀκόμη καὶ μόλις ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς θὰ ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§230Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἤθελα νὰ συστήσω νὰ μὴ βραδύνῃ τὸ πρᾶγμα, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐξεγέρσεως.

§231Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλετε, ἂς ψηφισθῇ ὅπως ὑπεβλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία ἐκ μέρους κυρίων συναδέλφων καὶ δὲν φαντάζομαι, νὰ σᾶς ἀναγκάσῃ αὐτὴ ἡ τροπολογία νὰ τὸ ἀποσύρετε.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον δύναται τὸ γραφεῖον νὰ ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἔχει.

§234Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θὰ εἴπωμεν καὶ τὴν γνώμην μας.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε νὰ ψηφισθῇ, νὰ τὸ ἀφήσετε νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀναπτύξετε τὴν γνώμην σας τότε, θὰ μᾶς δώσετε καιρὸν νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§236Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει προέχει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ λόγους ἐνδιαφέροντας.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν αὔριον θὰ γραφῇ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικῆς στρατολογίας ἐθελουσίας κατατάξεως καὶ γενικῆς καὶ εἰδικῆς προπαιδεύσεως ἀνακατατασσομένων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 6 Μαΐου 1926 περὶ τροποποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς δημοσίας ἀσφαλείας» (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου θέματος πρὸς συζήτησιν λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.15′ μ. μ.)