1929.06.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 114η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως ἐν Κερκύρᾳ Σινοϊαπωνικοῦ Μουσείου Γρ. Μάνου». — Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Κοντοδίνας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως δανείου μέχρις 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ὑποστάντων ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου». — Οἱ κ. κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τῆς ἐν Ἀθήναις Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πετρίδης, Π. Καρασεβδᾶς καὶ Ι. Καλογερᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεων τῶν πτυχιούχων φαρμακοποιῶν». Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συνομολογήσεως συμβάσεως μεταξὺ Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Καβάλλας καὶ τῶν κληρονόμων Ἀμπὲλ–Κουβρέ». — Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως νόμων» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3502 περὶ χρονικῶν ὁρίων ἐργασίας εἰς τὰ καταστήματα». — Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3731 περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους μέχρι ποσοῦ λιρῶν Ἀγγλίας 350.000 διὰ τὸ συναφθησόμενον ὑπὸ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Ἡρακλείου δάνειον πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου». — Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)13 Σεπτεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1)14 Αὐγούστου 1920 Β. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἓν ἑνιαῖον κείμενον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΓΛΟΔʹ περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν διαφορῶν κλπ.». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)13 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1)14 Αὐγούστου 1920 Β. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀναστασιάδης, Ι. Κουτσίνας, Δ. Κουντούρης, Ν. Γαρδικιώτης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ὑπαλλήλων Δ. Σ. τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας». — Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3713 περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». — Ὁ σιδηροδρομικὸς κόσμος Ἀττικῆς, ἡ Ὁμοσπονδία σιδηροδρομικῶν Ἀθηνῶν καὶ οἱ σιδηροδρομικοὶ τμήματος Πατρῶν ἀποδοκιμάζουν τὰς ὑπούλους ἐνεργείας τῶν κομμουνιστῶν προσπαθούντων διὰ ψευδῶν τηλεγραφημάτων νὰ παραπλανήσουν τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἀναγνώρισιν τῶν Σωματείων των. — Παραγκοῦχοι Πειραιῶς διαμαρτύρονται διὰ τὴν καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων των ἐπὶ νεοεγερθείσης ἀγορᾶς πλατείας Θεμιστοκλέους. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἁγίου Νικολάου Χαλκιδικῆς διαμαρτύρονται κατὰ τῆς γνωματεύσεως τοῦ εἰσαγγελέως, ὅπως μόνιμος ἕδρα τοῦ εἰρηνοδικείου Συκιᾶς καθορισθῇ ὁ νέος Μαρμαρᾶς. — Ὁ διευθυντὴς ἰδιωτικῆς σχολῆς Τ. Κοντογεωργίου ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων τὴν ἰδιωτικὴν ἐκπαίδευσιν. — Ὁ οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς ἀστῶν προσφύγων «Ἡ Νέα Κων)πολις», ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ὡς ἀρνουμένου σήμερον τὴν παραχώρησιν τῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα πρὸ πολλοῦ εἶχε παραχωρήσει εἰς αὐτοὺς πρὸς ἀποκατάστασίν των. — Οἱ πρόεδροι Ποντίων καὶ Καυκασίων διαμαρτύρονται διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν προσωρινῶν ἀποδείξεων δι’ ὁμολογιῶν. — Κάτοικοι Γαρδικίου καὶ περιχώρων παρακαλοῦν ὅπως διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἔναρξις μελέτης καὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ἐκ Φθιώτιδος πρὸς Ναύπακτον. — Συνέλευσις καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς πιέσεις ἀστυνομικῶν ἀρχῶν. — Τὸ ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Ἡρακλείου συνιστᾷ τὴν μετατροπὴν τῶν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ ἡμιγυμνασίων εἰς ἐπαγγελματικὰς σχολάς. — Τὸ Σωματεῖον σιγαροποιῶν καὶ καπνεργατῶν Χαλκίδος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου περὶ ταμείου συντάξεως ἐργατῶν βιομηχανίας καπνοῦ καὶ σιγαροποιῶν. — Οἱ ὑποδικοκατάδικοι οἱ κρατούμενοι εἰς τὰς φυλακὰς Κομοτινῆς ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν τὴν ἀπονομὴν χάριτος. — Ὁ προσφυγικὸς κόσμος Πελοποννήσου διαμαρτύρεται διὰ τὴν πρότασιν τῆς διδασκαλικῆς ὁμοσπονδίας περὶ καταργήσεως τῆς διδασκαλίας τῶν θρησκευτικῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς ἱστορίας. — Ἡ προμηθευτικὴ ἕνωσις Μεσσήνης καὶ ἡ σταφιδοτράπεζα Μεσσηνίας διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης ἀποφάσεως πρὸς παροχὴν μακροπροθέσμων δανείων καὶ ζητοῦν αὔξησιν τῆς χορηγηθησομένης ἀποζημιώσεως. — Οἱ Μακεδονομάχοι Βαρυμπόπης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως οὐχὶ εἰς τοὺς πραγματικοὺς Μακεδονομάχους. — Ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἡρακλείου παρακαλεῖ, ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν περιληφθῇ καὶ τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν τῶν δικαστηρίων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Πριμίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς χήρας Μαρίας Μέρμηγκα καὶ τῶν θυγατέρων αὐτῆς κατοίκων Πειραιῶς, δι’ ἧς παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν οἰκογένειάν της κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως νομικῶν, καθόσον ὁ σύζυγός της ἐπὶ 42 ἔτη ἤσκησε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ νομικοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μαχαίρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συνδέσμου ἐργατῶν ὑποδηματοποιῶν Πειραιῶς, ζητούντων ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ταμείου ἀνεργίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Βολουδάκης καταθέτει αἴτησιν τοῦ κ. Γ. Δρηλερέκη ταχ. ἐπιστάτου κατοίκου Λασηθίου, παρακαλοῦντος ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐπαναφορά του εἰς τὴν προτέραν θέσιν του ὡς ἀδίκως ἀπολυθέντος. — Ὁ πρόεδρος τῆς Συντεχνίας Παντοπωλῶν συνιστᾷ ὅπως ἀρθῇ ὁ δασμὸς τοῦ τυροῦ, διὰ νὰ εἰσαχθῇ τοιοῦτος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εὐθηνότερος. — Τὸ Γραφεῖον Προνοίας Ἐλαιοπαραγωγῆς Ἀμφίσης διαμαρτύρεται, διότι τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας δὲν ἀπέστειλεν ἀκόμη φάρμακον πρὸς καταπολέμησιν τοῦ δάκου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου κατεθέτει ἀναφορὰν τῶν μικροβιομηχάνων Αἰγίου αἰτουμένων ἀποζημίωσιν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς χαλαζοπλήκτων τῶν περιφερειῶν Ἀγριδεΐκων Μεσορουργιωτῶν καὶ Μουρλᾶ, αἰτουμένων τὴν ἄμεσον ἀρωγὴν τοῦ Κράτους καὶ ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων.

§4Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ὑπάρχουν κατάλογοι τῶν ἐπανελθόντων ὁπλιτῶν αἰχμαλώτων Γκέρλιτς καὶ ἰδίᾳ τοῦ 17ου πεζικοῦ Συντάγματος, ποῦ ὑπάρχουν τοιοῦτοι, καὶ εἰ δυνατὸν ἐὰν ὁ Δημήτριος Ἰωάννου ἢ Ἀναγνώστου Παππᾶς, ὁπλίτης τοῦ Συντάγματος τούτου, ἐκ τοῦ χωρίου Πανίτσης τοῦ τέως Δήμου Φαρκαδόνος ἐπανῆλθεν ἐκ Γκέρλιτς, καθόσον τόσον ἡ ὑπηρεσία τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ἐπιτελείου ὅσον καὶ ἡ Ὑγειονομικὴ ἀγνοοῦν ἂν ὑπάρχουν τοιοῦτοι κατάλογοι καὶ ποῦ τηροῦνται οὗτοι.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη τὸ Γʹ Σῶμα Στρατοῦ, ὅπου εὑρίσκονται τὰ ἀρχεῖα τοῦ 17ου Συντάγματος, νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἀρχεῖα πρὸς ἐξακρίβωσιν ἐὰν ὁ στρατιώτης αὐτὸς ἐπανῆλθεν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων Καβάλλας περὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων.

§8Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἴχατε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ σώσητε τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐκάματε τόσας παρακλήσεις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἑτοιμάσητε τὸ σχέδιον καὶ τώρα τοὺς ἀφήσατε νὰ πέσουν πάλιν θύματα τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πάρα πολὺ νὰ φέρητε τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὁπωσδήποτε ἐξασφαλίζεται ἡ τάξις αὕτη, ἡ ὁποία κατήντησεν ἕρμαιον ἑκάστου. Εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον καὶ πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§10Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συνηγορήσω διὰ τὴν ἰδίαν ὑπόθεσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐτελείωσε τὸ ἔργον της καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ μία ὁλόκληρος τάξις.

§11Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ συνίστων, ὅπως εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον περιληφθοῦν καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν Κοινοτήτων, αἱ ὁποῖοι ἔχουσι προϋπολογισμὸν ἄνω τῶν 100.000 δραχμῶν.

§12Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μοῦ εἴπουν ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ὑπάρχει ἀπόδειξις ὅτι ἀπεσύρθη τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι τόσον πολλὰ τὰ νομοσχέδια καὶ ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι τόσον ἐπιβεβαρυμένη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ φόβος, εἰμὴ ὁ φόρτος τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἤκουσα ὅμως μετ’ εὐμενείας τὰς συστάσεις τῶν προλαλησάντων καὶ συμμερίζομαι ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ἀπόψεις των.

§13Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶχεν ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§14Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι.

§15Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς καὶ μοῦ ἐδηλώθη, ὅτι διαταγῇ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνεβλήθη διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ε. Ζοῦκας ἐπὶ ἐρωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§17Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἡ προκειμένη ἐρώτησις ἀφορᾷ τόν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας· πρόκειται περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως λειβαδίων τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας, εἶναι ὄχι μόνον σκόπιμος, ὄχι μόνον ὠφέλιμος, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαιοτάτη. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων διάγουν βίον πλάνητα, περιοδεύουν ἀνὰ τὰ ὄρη, στεροῦνται τῶν πάντων, δὲν ἔχουν στέγην, δὲν ἔχουν σχολεῖα, δὲν ἔχουν πατρίδα ἐν τῇ στενῇ σημασίᾳ τῆς λέξεως. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀποκατασταθῶσιν οἱ μικροὶ αὐτοὶ πτωχοὶ κτηνοτρόφοι· δὲν ἐννοῶ δὲ βεβαίως, λέγων μικροὺς κτηνοτρόφους, τοὺς τσελιγκάδες, τοὺς μεγάλους κτηνοτρόφους, ἀλλὰ τοὺς κτηνοτρόφους τοὺς ἔχοντας κάτω τῶν 200 προβάτων. Αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα καὶ προσεπάθησαν νὰ λύσουν αὐτό, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἐπετεύχθη ἡ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ζητήματος. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων διὰ τοῦ νόμου 2052 ἐθέσπισε τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν λειβαδίων, πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων. Οὕτω δὲ ἔχομεν καθ’ ὅλην τὴν περίοδον τοῦ ἔτους 1920 ἀπαλλοτριώσεις οὐ μόνον ἀγροκτημάτων ἀλλὰ καὶ λειβαδίων, διὰ τῶν ὁποίων ἀποκατεστάθησαν γεωργοὶ οὐκ’ ὀλίγοι, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ μικροὶ γεωργοκτηνοτρόφοι, διότι ἐκ πλείστων χωρίων τῆς Θεσσαλίας καὶ ἰδίᾳ τῆς περιφερείας Καλαμπάκας καὶ Τρικάλων ὑπάρχει τὸ μικτὸν γεωργοκτηνοτροφικὸν σύστημα. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν πρώτην προσπάθειαν πρὸς λύσιν τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος ἐπηκολούθησεν βραδύτερον νομοθετικὴ μέριμνα πρὸς λύσιν αὐτοῦ, ἰδίως δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1923 ὅτε ἡ τότε Κυβέρνησις ἐθέσπισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν λειβαδίων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, ἀλλὰ ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἡ ἰσχὺς τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως ἐξηρτήθη ἐκ τῆς ἐκδόσεως διατάγματος, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεδόθη. Ἀλλὰ καὶ βραδύτερον κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ἔτος 1927, ἐθεσπίσθη καὶ εἰδικὴ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας, κατὰ παρέκκλισιν τοῦ ἄρθρ. 19 τοῦ Συντάγματος, καθιερώθη ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν λειβαδίων τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας, πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων· μάλιστα δὲ πρὸς ἀποφυγὴν πάσης τυχὸν ἀδικίας κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν καθωρίσθη ῥητῶς καὶ ἡ ἀποζημίωσις ἡ καταβλητέα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν λειβαδίων, διὰ τῆς αὐτῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Μετὰ ταῦτα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συνασπισμοῦ κατετέθη νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ ὁποῖον σκοπὸν καὶ ἀντικείμενον ἔχει νὰ ῥυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, δηλαδὴ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη παρῃτήθη μετ’ ὀλίγον καὶ οὕτω καὶ πάλιν δὲν κατωρθώθη νὰ ἔχωμεν νόμον περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος ζωτικωτάτου καὶ ἰδίως διὰ τὴν Θεσσαλίαν, Ἤπειρον καὶ Μακεδονίαν. Ἄν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη καὶ ἐσχάτως, πρὸ τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, ἐδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησις πρὸς νομοθετικὴν ῥύθμισιν τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο· καὶ μάλιστα εἰσέτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι τὸ ζήτημα ἔχει καταστῇ ὥριμον πρὸς λύσιν. Ἐπιβάλλεται ὅθεν ἡ ταχίστη λύσις τοῦ ζητήματος, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἔχομεν ῥητὴν καὶ ἐπιτακτικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1019 τοῦ Συντάγματος διὰ τῆς ὁποίας θεσπίζεται ὅτι κατὰ παρέκκλισιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος θέλει γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις τῶν λειβαδίων, ἐτέθη δὲ καὶ προθεσμία πενταετὴς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν δέον νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν λειβαδίων τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας, πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, ἧς παρερχομένης ἀπροόπτου θὰ μείνῃ τὸ ζήτημα ἄλυτον πρὸς καταστροφὴν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Οὐδεμία, τέλος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ῥηθείσης διατάξεως τοῦ Συντάγματος ζημία πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀφ’ οὗ θέλουν ἀποζημιωθῇ ἱκανοποιητικῶς, καὶ πρέπει λοιπὸν τὸ ταχύτερον νὰ κατατεθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, οἱ ὁποῖοι διάγοντες ἐπαναλαμβάνω, βίον πλάνητα καὶ ἡμιάγριον διὰ τῆς νομοθετικῆς ῥυθμίσεως τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος οὐ μόνον θέλουν ἀποκατασταθῇ, πρὸς ὠφέλειαν αὐτῶν καὶ τῆς μικρᾶς κτηνοτροφίας, ἀλλὰ καὶ ἐξανθρωπισθῇ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§19Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ ἀληθές, κύριε Πρόεδρε, εἶναι, ὅτι ἡ κτηνοτροφία διατρέχει κίνδυνον, εἶναι δὲ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων κλάδων τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Κινδυνεύει δὲ νὰ καταστραφῇ, λόγῳ τῆς στενότητος τῆς γῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθε λόγῳ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων καὶ πολλῶν λειβαδίων, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ἀκτημόνων προσφύγων. Πρέπει ἡ πολιτεία νὰ σπεύσῃ, νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα, διότι ἄλλως μετὰ μίαν πενταετίαν δὲν θὰ ἔχωμεν κτηνοτροφίαν καὶ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν δημιουργίαν μεγάλων κοινωνικῶν ζητημάτων. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἔχῃ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, δι’ ἕνα τόσον σπουδαῖον κλάδον τῆς παραγωγῆς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἡρακλείδης, ἔχει τὸν λόγον.

§21Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰ λεχθέντα δὲν ὑπολείπεται εἰς ἐμέ, παρὰ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὸ ἀδιάπτωτον ἐνδιαφέρον, ὅπως ὑποβάλῃ τάχιστα τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ μικροὶ κτηνοτρόφοι.

§22Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαιῶ τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι καὶ τὰ ἰδικά μου αἰσθήματα πρὸς τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους εἶναι τὰ ἴδια. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν, θὰ καταθέσω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραάμ, ἐπὶ ἀναφορᾶς φορτοεκφορτωτῶν λιμένος Πειραιῶς.

§24Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἐξετάσῃ ἰδιαιτέρως τὰ αἰτήματα τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν σύνταξιν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τούτων. Ὁ κ. ὑπουργὸς μελετῶν τὰ μέτρα περὶ ἀσφαλίσεως τῶν ἐργατῶν, θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὸν εἰδικὸν νόμον 2989, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχει συσταθῆ ταμεῖον συντάξεως σιτεργατῶν καὶ ἀνθρακεργατῶν. Εἶναι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ προηγούμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμενοι οἱ φορτοεκφορτωταὶ καὶ οἱ ἄλλοι ἐργάται ζητοῦν νὰ γίνῃ ταμεῖον συντάξεων καὶ ὑπὲρ αὐτῶν, μὲ φορολογίαν ὁμοίαν πρὸς τὴν τῶν ἄλλων. Εἶναι δὲ ἐλάχιστον τὸ ποσὸν αὐτό, μιᾶς δραχμῆς κατὰ τόννον, ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ 50 λεπτὰ κατά τόννον ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου. Συνιστῶ ἑπομένως θερμῶς τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§25Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μᾶς σταλῇ ἡ ἀναφορά, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Μπακάλμπαση συνιστῶ ἐκ μέρους τοῦ κόμματος ἡμῶν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§29Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§31Χ. ΛΑΔΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§33Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα περίστασις ἀποτελεῖ κατάλληλον εὐκαιρίαν τῆς ἀποχωρήσεως τῶν ἐργατῶν, ἡ πληθώρα τῶν ὁποίων πανθομολογεῖται, οὕτως ὥστε ἀρχομένης προσεχῶς τῆς λειτουργίας τῶν λιμενικῶν ἔργων νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ζήτημα ἀποζημιώσεως τῶν ἀχρηστευομένων ἐργατῶν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ σωματείου ἐργατῶν τυπογράφων Ἀθηνῶν.

§35Λ. ΜΑΚΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔδωκεν ἀπολύτως ἱκανοποιητικὴν λύσιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Πανοπούλου.

§37Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων πολέμου.

§39Χ. ΛΑΔΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοδιδασκάλων ἀποφοίτων ἱεροδιδασκαλείων Βελλᾶς.

§41Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζούκας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Ἀρδανίου καὶ κατοίκων τοῦ δήμου Παραληθαίων.

§43Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πρόκειται περὶ καταστροφῆς ὁλοκλήρου τῆς ἐσοδείας δεκάδος χωρίων τῆς ἐπαρχίας Τρικάλων καὶ ἰδίως τοῦ χωρίου Ἀρδανίου. Κυκλὼν μετὰ χαλάζης κατέστρεψε τελείως τὴν ἐσοδείαν καὶ οἱ ἄνθρωποι τελοῦν ἐν ἀπογνώσει. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἔλθῃ ἀρωγός.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§45Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§47Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ πρὸ ἡμερῶν περιεγράψαμε τὴν κατάστασιν τοῦ χωρίου αὐτοῦ. Πρὶν τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς αὐτὸ ὁ εἰσπράκτωρ μετέβη ἐκεῖ καὶ ζητεῖ φόρους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τὸ ταχύτερον μέριμνα διὰ τοὺς κατοίκους αὐτούς, νὰ δοθῇ καὶ ἓν βοήθημα νὰ πάρουν καὶ σπόρον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοῦ εἴπῃ τὶ σκέπτεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λύρας ἐπὶ ἀναφορᾶς σχετικῶς μὲ τὸ μονομελὲς δικαστήριον Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς.

§49Θ. ΛΥΡΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα διὰ νὰ φέρῃ τὴν ὁμαλότητα εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν. Ἀντὶ ἡ ἕδρα νὰ γίνῃ εἰς τοὺς Μολάους ὡρίσθη ἡ Μονεμβάσια.

§50Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως σᾶς εἶπα καὶ προφορικῶς δὲν πρόκειται περὶ ἐνεργείας τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ τῆς ἐντοπίου δικαστικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀνέθεσε τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἀλλὰ κατόπιν τῶν ὑποβληθέντων παραπόνων ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως μετὰ τὴν λῆψιν τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος Νεστορίου.

§52Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Πανελληνίου Ἑνώσεως πολυτέκνων γονέων Χανίων καὶ Ἀθηνῶν.

§54Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ ζήτημα τῆς ἀνακουφίσεως τῶν πολυτέκνων γονέων ἴσως θεωρηθῇ ὡς ἐπουσιῶδες· φαίνεται ὅτι δὲν ἀπησχόλησεν ἐπαρκῶς τὴν Κυβέρνησιν. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ βαθύτερον ἐξεταζόμενον δὲν εἶναι καὶ τόσον ἄμοιρον προσοχῆς. Εἰς ἐποχήν, κύριε ὑπουργέ, καθ’ ἣν ἡ τάσις πρὸς τὴν ἀτεκνίαν γενικεύεται νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις παντὸς μέτρου πρὸς ἐνθάρρυνσιν τῆς τεκνογονίας. Ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων μέτρων εἶναι ἡ ἐνίσχυσις καὶ ἡ διευκόλυνσις τῶν πολυτέκνων γονέων, οἵτινες βιοῦντες ὑπὸ συνθήκας καὶ ὅρους τελείως ἀνίσους ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὀλιγοτέρους ἢ ἄτεκνοι γονεῖς καὶ δυσκόλως ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς, μετανοοῦν διότι ἐγένοντο γονεῖς πολλῶν τέκνων.

§55Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ἡ εἰκοστὴ φορὰ ποὺ ἔρχεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Παρασκευάζεται νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δοθοῦν ὡρισμέναι διευκολύνσεις φορολογικαί.

§56Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφερθῇ, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνισχυθοῦν σοβαρῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐκκαθαρισθέντων ἀξιωματικῶν.

§58Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸς τὴν Βουλὴν ὅπως καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπανειλημμένως ὑπεβλήθη ὑπόμνημα τῶν ἐκκαθαρισθέντων κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἀξιωματικῶν. Τὸ ζήτημα ἀπησχόλησε καὶ ἡμᾶς καὶ ἐδέχθημεν ἐπανειλημμένως καὶ ἐπιτροπάς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον νομίζετε ὅτι ἔχει τερματισθῇ. Διότι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ὑπὸ τὴν πρόφασιν ὅτι ἀνεμίχθησαν εἰς κινήματα δημοκρατικῶν ἰδεῶν, ἐτέθησαν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν καὶ ἐπανῆλθον χωρὶς νὰ προσφέρουν καμμίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν πίνακα Α ἢ Β. Τὸ ζήτημα αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ μείνῃ ἐκεῖ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἕνα συμβούλιον τὸ ὁποῖον νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν νομίζετε ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν, πρέπει νὰ τοὺς ἐξισώσητε μὲ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδώσατε καὶ συντάξεις. Δὲν μπορεῖτε νὰ τοὺς ἔχετε εἰς τοὺς δρόμους, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἔχουν καὶ τραύματα. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, διότι δημιουργεῖ μίαν ἀνισότητα εἰς βάρος τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον σήμερον, ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι προέτειναν τὸ στῆθος των καὶ διὰ τὴν πατρίδα καὶ διὰ τὸ πολίτευμα τοῦ ὁποίου τοὺς καρποὺς καρποῦνται ἄλλοι, δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον νὰ εὑρίσκωνται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λούλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§60Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν προσθέτων ὅτι ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀρκετὰς ὑπηρεσίας προσφέρει καὶ δημοκρατικῶν φρονημάτων. Καὶ εἶναι κρῖμα καθ’ ἥν στιγμὴν ἄνθρωποι καταδικασθέντες εἰς θάνατον ἐπανῆλθον καὶ ἐπῆραν τοὺς βαθμούς των, ἀξιωματικοὶ ἐπίσης λαμπροῦ παρελθόντος καὶ δὴ δημοκρατικῶν φρονημάτων νὰ εὑρίσκωνται ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Δημάρχου Παγασσῶν.

§62Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα διὰ τὰς βιαίας ἐνεργείας τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἐπὶ τῆς δημοτικῆς πλατείας Ρήγα Φεραίου καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἀπόδοσις αὐτῆς εἰς τὸν Δῆμον Παγασσῶν.

§63Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐζητήθησαν ἤδη πληροφορίαι ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν θὰ δοθῶσιν αἱ σχετικαὶ διαταγαὶ πρὸς τὸ Βʹ Σῶμα Στρατοῦ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουντούρης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§65Δ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§67Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μέλφος ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου Σιδηροκάστρου.

§69Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀνεγέρσεως διαφόρων οἰκημάτων ἐν Σιδηροκάστρῳ καὶ τὰ διάφορα σωματεῖα διαμαρτύρονται. Ἐπειδὴ γνωρίζετε τὰς ἀνάγκας τοῦ Σιδηροκάστρου καλλίτερον παντὸς ἄλλου θὰ σᾶς παρακαλοῦσα νὰ μᾶς δώσητε πληροφορίας σχετικῶς.

§70Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐμελετήθη τὸ ζήτημα διὰ μακρῶν λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας θέσεως τοῦ Σιδηροκάστρου καὶ ἀπεφασίσθη ἐν τέλει ὅπως ἀνεγερθῇ καὶ ἐκεῖ ἀστικὸς συνοικισμός. Ἡ πραγματοποίησις ὅμως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιφυλάσσομαι νὰ προβῶ εἰς κατηγορηματικὴν δήλωσιν πρὶν ἢ καταστρωθῇ ὁ σχετικὸς λογαριασμός.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ξανθόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Α. Μινωπούλου.

§72Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ στρατοῦ ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν δημοκρατικῶν καὶ ἀπεστρατεύθη τὸ 1926. Μολονότι ἔχει 25ετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν δὲν παίρνει σύνταξιν.

§73Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εὑρίσκεται τὸ ζήτημα ὑπὸ μελέτην εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κοντοδίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς Ν. Κοτζιᾶ.

§75Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου συνοικισμοῦ Ἁγίας Παρασκευῆς (Καβάλλας).

§77Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς συλλήψεως καὶ φυλακίσεως προσφύγων ἀπόρων. Πρόκειται περὶ οἰκοπέδων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία αὐτῆς. Ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἦλθε καὶ ἐξετίμησαν εἰς τὴν σημερινὴν ἀξίαν αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα, εὑρέθησαν δὲ ἐν ἀδυναμίᾳ ἄνθρωποι μόλις κερδίζοντες τὸν ἄρτον των καὶ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐργατικὰς καὶ εἰς τὰς ἄλλας πασχούσας τάξεις, νὰ ἐκπληρώσωσιν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν. Ἐξεπλήρωσαν ὅμως αὐτοὶ ἕνα καθῆκον πατριωτικὸν πρὸς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, διότι οἱ πολῖται Καβάλλας προσέφεραν 8 ἀεροπλάνα εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῶν διενεργηθέντων ἐράνων. Καί ἔναντι αὐτοῦ εὑρέθη ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἥτις ἔρχετα δι’ ἐνταλμάτων, εἰς μίαν περίοδον ἀνεργίας νὰ ἐγκλείῃ σήμερον εἰς τὴν φυλακὴν ἀνθρώπους πεινῶντας. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν καὶ τὴν ἀδιαφορίαν αὐτὴν καὶ παραμένει ἡ φωνή μας φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· εὐτυχῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἔτεινεν οὖς εἰς τὰ ἐπανειλημμένα μας αὐτὰ παράπονα καὶ διά τοῦ σχεδίου νόμου τοῦ ψηφιζομένου ἀπόψε εἰς τὸ σύνολον δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος τῆς στέγης τῶν ἀστέγων ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν ὅπως καταβάλλουν εἰς ἐτησίας δεκαετεῖς δόσεις τὸ τίμημα τῶν οἰκοπέδων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης. Τὴν στιγμὴν ὅμως αὐτὴν εὑρίσκονται ἄνθρωποι πεινῶντες εἰς τὰς φυλακάς, συλληφθέντες κατόπιν τῶν ἐνταλμάτων. Τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται εἰς τὸ σύνολον. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν θερμοτάτην παράκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν καὶ τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι δὲν διαθέτουν χρήματα οὔτε διὰ τὸν ἄρτον λόγῳ τῆς ὑπαρχούσης ἀνεργίας σήμερον καὶ νὰ τοὺς δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς δεκαετεῖς δόσεις νὰ πληρώσουν διὰ τὴν στέγην αὐτῶν. Διότι ἔρχονται εἰς ἀντίκρουσιν ὅλαι αἱ ἀπαγγελίαι, αἱ ὁποῖαι μετὰ στόμφου γεμίζουν τόν Ἑλληνικὸν ὁρίζοντα, ὅτι ἐρχόμεθα ν’ ἀνακουφίσωμεν τὰς πασχούσας τάξεις, ἐνῷ ἀντιθέτως ζητοῦμεν νὰ πληρώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ πληρώσουν καὶ τοὺς φυλακίζομεν.

§78Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μίαν παράκλησιν πολὺ προθύμως θὰ κάμω, διότι γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ σχέσις τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Διαταγάς, δυστυχῶς, δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω, ἀλλὰ μόνον συστάσεις.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σχέδιον νόμου, ὅμως, δὲν μπορεῖτε νὰ κάμετε;

§80Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ νόμος θὰ μᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ διατάξωμεν.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν τὴν Ἀχίλειον πτέρναν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν;

§82Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ τὴν εὕρωμεν. Θὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται ὑπὸ τὴν μορφὴν αὐτήν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπορικοῦ συλλόγου Λαρίσσης.

§84Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαρίσσης καὶ τὰ λοιπὰ σωματεῖα παρακολουθοῦν μετὰ ἐνδιαφέροντος τὴν ὅλην ἡμῶν κατάστασιν σιτοπαραγωγῆς, ὅπως αὕτη ἐδημιουργήθη συνεπείᾳ τῆς πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ. Ἐκφράζει δὲ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη πάραυτα σπεύσῃ καὶ λάβῃ τὰ προστατευτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ὑπὲρ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, καθ’ ὅτι καὶ ἡ ἐλαχίστη καὶ ἡ παραμικροτέρα καθυστέρησις, θὰ ἐπιφέρῃ μίαν ἀνεπανόρθωτον κατάστασιν διὰ τὸν ἐργατικὸν κόσμον, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον ἐφ’ ὅλων τῶν τάξεων τῆς Θεσσαλίας. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐκφράζομεν τὴν λύπην μας, διὰ τὴν παρατηρουμένην βραδύτητα ὡς πρὸς τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου περὶ συγκεντρώσεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου. Μακρὰν ἀφ’ ἡμῶν ἡ ἰδέα, νὰ ἐκφράσωμεν παράπονα πρὸς τὸν νῦν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ ὁποίου αἱ προσπάθειαι παρακολουθοῦνται ὑφ’ ἡμῶν τῶν ἐνδιαφερομένων μετ’ εὐγνωμοσύνης. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι γνωρίζουν τὰ τρωτὰ τοῦ συστήματος τούτου ἀπὸ τὸ παρελθὸν ὀφείλουν ἐγκαίρως νὰ λάβουν τὰ προσήκοντα μέτρα εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα σήμερον εἰς τὸ φαινόμενον ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ὁ θερισμὸς ἤρχισε καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν ὁ δὲ ἁλωνισμὸς ἐπίκειται καὶ ὁ σῖτος πρόκειται νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀγοράν, ἡμεῖς νὰ μὴ ἔχωμεν κανονίσει τὸ ζήτημα ἀκόμη. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν ταχεῖα λῆψις ἀποφάσεων ἵνα μὴ φανῇ ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἡ φιλαγροτικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐγνωσμένη, φέρει προσκόμματα εἰς ἕνα ζωτικώτατον ζήτημα τῆς χώρας.

§85Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§87Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ βέβαιον, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπελήφλη τοῦ ζητήματος μετὰ μεγίστου ἐνδιαφέροντος διότι συζητήσεις ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένοντο πολλαὶ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἔδειξαν τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ δείξουν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ παραβλέψωμεν καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ ἕνας δεσμός, ἡ ἐπιβολὴ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ πλήξῃ ἄλλας τάξεις. Διὰ τοῦτο ἀφήνομεν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ὑπουργοῦ της μᾶς βεβαιοῖ ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τὸν πλέον ἱκανοποιητικώτερον τρόπον.

§88Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τοῦ ἀναφερομένου συνεταιρισμοῦ, ἐκφράζω τὰς εὐχαριστείας μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ τῶν προτέρων.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως.

§91Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ὅταν πρὸ πολλῶν μηνῶν συνεζητεῖτο εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολώφ, πολλοὶ τῶν συναδέλφων τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπὴν ἠθέλησαν, εὐρύνοντες τὴν συζήτησιν, νὰ ἐλέγξουν καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως. Ὁ τότε ὅμως κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε παρακαλέσει νὰ μὴ γίνῃ συσχέτισις μὲ τὸ ἔργον τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς μεταναστεύσεως, παρεκάλεσε, δὲ τότε τοὺς κ. συναδέλφους νὰ ὑποβάλουν βραδύτερον ἐπερώτησιν διὰ τὸ ἔργον τῆς ἐν λόγῳ ἐπιτροπῆς. Τῆς συστάσεως ταύτης κ. ὑπουργὲ ἐπωφελήθην καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ ὑπεβάλομεν πρὸ ἀρκετῶν μηνῶν ἐπερώτησιν σχετιζομένην πρὸς τὸ ἔργον τὸ δεκαετὲς τῆς ἐν λόγῳ ἐπιτροπῆς. Ἀτυχῶς ὅμως ἡ ἐπερώτησις δὲν συνεζητήθη καίτοι ὑπεβλήθη πρὸ 6 μηνῶν, ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τόσον τῆς θελήσεως ἐμοῦ, ὅσον καὶ τῆς θελήσεως τῶν ἄλλων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν ἐπερώτησιν ταύτην. Ἡ ἀναβολὴ δὲ ἐπῆλθε τοῦτο μὲν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δοθοῦν, τοῦτο δὲ διότι ἐδόθησαν κατὰ δόσεις καὶ διότι ἐπῆλθεν ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἥτις ἐπέφερε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐπερωτήσεως. Βεβαίως οὐσιαστικῶς δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, οὔτε περὶ ἐλέγχου τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἔργου μιᾶς ἐπιτροπῆς ζώσης ἀπὸ δεκαετίας ἐν Ἑλλάδι, αἱ ἁμαρτίαι τῆς ὁποίας ἐπιβάλλουν νὰ γίνῃ μία ἀνασκόπησις τοῦ ἔργου της, διαφωτιστικὴ ἀνασκόπησις τούτου, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασεν, ὅπως ἐπέλθουν μεταβολαὶ καὶ οἰκονομίαι καὶ ἐπέλθῃ, εἰ δυνατόν, καὶ διόρθωσις τοῦ γενομένου κακοῦ. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, ἂς εἶναι ἤδη χωρισμένη αὕτη εἰς πέντε σημεῖα, διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλὴν μὲ ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν λάβει καὶ ἀπὸ ἐπίσημον πηγὴν καὶ ἐξ ἰδιωτικῆς μου φροντίδος νὰ ἀναπτύξω ἑκάστην παράγραφον τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης χωριστά, διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα θέλω νὰ καταλήξω. Ἡ ἐπερώτησις λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον ἑξάμηνον δὲν κατωρθώθη νὰ ἀχθῇ ἡ ἐπερώτησις ἐνώπιον ὑμῶν, ὡς εἶπον, δι’ ἔλλειψιν τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων, ὅταν δὲ ἐκομίσθησαν ταῦτα, ἐκομίσθησαν ἐλλειπῆ, ὡς αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔγγραφον τὸ διαβιβαστικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναφέρει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρκετὰ διαφωτιστική· ὁμιλεῖ περὶ τῶν στοιχείων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὰ ἀρχεῖα τῆς ἐπιτροπῆς ἀκολουθοῦν τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν μετασταθμεύει ἀπὸ τῆς Σόφιας εἰς Ἀθήνας καὶ ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν εἰς Σόφιαν. Ὡς γνωστὸν ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου ἡ μεταστάθμευσις μετεβλήθη πάλιν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ συνεπῶς καὶ τὰ ἀρχεῖα της, ἀλλ’ αἱ ἁρμόδιαι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μέχρι τοῦδε δὲν ἀπέστειλον καὶ τὰ συμπληρωματικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποσχεθῆ νὰ ἀποστείλουν μόλις τὰ ἀρχεῖα θὰ εὑρίσκοντο εἰς Ἀθήνας. Ἀπὸ τῆς 20ῆς Δεκεμβρίου 1920, ἡμέραν συστάσεως τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς μεταναστεύσεως, μέχρι τῆς 30ῆς Δεκεμβρίου τοῦ 1924, τελευταίας προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων. (ἀναγινώσκει). Ἡ Ἐπιτροπὴ μετὰ τὸ ἐπεισόδιον ἐδέχθη μὲν τὴν ὑποβολὴν συμπληρωματικῶν αἰτήσεων τῶν Βουλγάρων δὲν ἐδέχθη ὅμως τὰς ἐμπροθέσμους αἰτήσεις τῶν Ἑλλήνων τοιούτων Ἐκ τῶν 45.000 ἐξεδικάσθησαν καὶ ἐξεκαθαρίσθησαν μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1925 24.832, ἐξ ὧν αἱ 17.832 Βουλγαρικαὶ καὶ αἱ 7.000 Ἑλληνικαί. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων φυσικὰ καταφαίνεται ὅτι ἐκ τῶν 45.000 φακέλλων ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1920 μέχρι τοῦ 1924 μόνον 7 φάκελλοι ἔχουν ἐκκαθαρισθῆ, ἐξ ὧν 3 φάκελλοι Ἑλληνικοὶ καὶ 4 Βουλγαρικοί. Ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1925 μέχρι 10 Ἰουνίου 1928 φάκελλοι ἐν συνόλῳ 238 καὶ ἀπὸ τῆς 10 Ἰουνίου 1925 μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου 1928, δηλαδὴ εἰς 2½, ἔτη 23 χιλιάδες φάκελλοι. Δηλαδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔπαυσε παρουσιάζουσα τὸ θέαμα τῆς τελείας ἀπραξίας. Ἡ ἀπραξία αὐτὴ κατ’ ἐμέ τουλάχιστον, δὲν μὲ ἐκπλήσσει διότι ἐνθυμούμεθα ὅλοι, ὅτι εἰς τὰ πρῶτα της βήματα ἡ Ἐπιτροπή, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, ἐνῷ κατήρτισε πολυτελεστάτας ὑπηρεσίας καὶ ἐνῷ ἔχει δημιουργήσει τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ ἄρξωνται τῶν ἐργασιῶν, διῆλθεν 4 ἔτη διαρκοῦς ἀπραξίας, κατὰ τὸ διάστημα δὲ αὐτῶν τῶν τεσσάρων ἐτῶν κατώρθωσε ἐκ τῶν 48 χιλ. φακέλλων τοῦ συνόλου νὰ ἐκκαθαρίσῃ μόνον 7 φακέλλους. Κατὰ τὸ 5ον ἔτος ἐπῆλθε μία πρόοδος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξεκαθαρίσθησαν 326 φάκελλοι. Εἰς τὰ κατόπιν 2½ ἔτη ἐξεκαθαρίσθησαν 27.587 φάκελλοι. Βεβαίως θὰ παρατηρηθῇ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ πρῶτα της βήματα νὰ εἶχεν ἐπιληφθῇ πλήρως τῶν καθηκόντων αὐτῆς ἢ νὰ εἶχε καταρτίση πρόγραμμα τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ ἦτο κατορθωτὴ ἡ πρόοδος τῆς ἐργασίας, ἡ πρόοδος ἡ ὁποία παρουσιάσθη εἰς τὰ κατόπιν ἔτη, κατόπιν τῆς μεθοδικῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξαρθῇ ἡ ἐργασία τῶν 2½ τελευταίων ἐτῶν, ἡ ἐργασία ἡ ἀποδώσασα τὸ σύνολον σχεδὸν τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ 27.000 φάκελλοι ἔχουν κατὰ τὰ 2½ ἔτη τὰ τελευταῖα, διευθετηθῆ καὶ ἐκκαθαρισθῆ. Ἀπὸ μίαν μελέτην ἐμπεριστατωμένην, ἢ μᾶλλον πίνακα τῶν ἐκκαθαρισθεισῶν περιουσιῶν, καὶ τῶν βουλγαρικῶν μάλιστα, καταφαίνεται ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον διάστημα τοῦ 24 –26 ἡ ἐπιτροπὴ ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου ὑπέστη διαρκεῖς μεταβολάς. Ὁ πίναξ τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου δεικνύει, ὅτι 5 ἐν ὅλῳ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι διαδοχικῶς ἔχουν ἔλθῃ ὡς μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπραξίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ ὀνόματα τῶν προσώπων τούτων, καθόλου διακεκριμένων ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι πρόχειρα. Μετὰ τὰς συνεχεῖς αὐτὰς ἀνταλλαγὰς ἡ ἀντιπροσωπεία ἐδόθη εἰς τὸν τέως Πρόεδρον αὐτῆς, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἐγένετο καὶ ἡ ἐργασία ἣν ἀνέφερα καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἡ ἐργασία ἔδωσε τὰ ἀποτελέσματα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Τὸ δεύτερον μέρος ἀφορᾷ πόσοι ἐκ τῶν φακέλλων ἐξεδικάσθησαν καὶ πόσοι ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον ἔτος ἐκ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἀνεκοίνωσα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελον ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅσον ἀφορᾷ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀπραξίαν τῶν πρώτων ἐτῶν, ἡ ὁποία ἐν πολλοῖς νομίζω, ὅτι ἔχει δημιουργήσει τὰ ἄτοπα καὶ τὰς ζημίας αἵτινες καταφαίνονται, ὡς παρακατιόντως θὰ ἴδομεν. Ποῖοι ἐξηλέγχθησαν, πόσοι ἐξεδικάσθησαν μέχρι σήμερον (ἀναγινώσκει)...... Βεβαίως τὸ ζήτημα τῆς ἐκτιμήσεως εἶναι τὸ σοβαρώτερον, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τοὺς καταθέσαντας τὴν παροῦσαν ἐρώτησιν. Ἐπὶ τῶν ἐκτιμήσεων τούτων παρουσιάζονται πράγματα. Εἰς τὰς ἀρχὰς ὑπελογίζετο, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὰ ⅗ ἡμεῖς καὶ τὰ ⅖ οἱ Βούλγαροι. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦσαν σύμφωνοι, ὄχι μόνον οἱ ἡμέτεροι, ἀλλὰ καὶ οἱ ξένοι, ὅτι δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ἐκτιμήσεων τὰ ⅗ θὰ ἦσαν ἰδικά μας καὶ τὰ ⅖ Βουλγαρικά. Σήμερον κατήντησε νὰ ὀφείλωμεν 1.000.000, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν 200.000· ἄρα ἡ διαφορὰ εἶναι εἰς βάρος μας. Τὸ πρᾶγμα ἐμποιεῖ κατάπληξιν. Εἶναι γεγονὸς λυπηρὸν ὅτι ἡ σημερινὴ πραγματικότης ἀπέχει τόσον τῶν προϋπολογισθέντων ἀριθμῶν, διότι ἐνῷ ἦτο γεγονός, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν λάβει περὶ τὰς 200.000 δραχμάς, ἔχομεν νὰ δώσωμεν περὶ τὸ 1.000.000, ἄρα βαρυνόμεθα μὲ 1.200.000. Θὰ ἔπρεπε βέβαια, νὰ ἀναζητήσωμεν τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης μεταξὺ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ διαφορᾶς. Οἱ λόγοι αὐτῆς εἶναι ποικίλλοι. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦ Πετριτσίου εἶναι εἷς ἐκ τῶν λόγων. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι κατὰ τὰς ἐκτιμήσεις ὑπῆρξε τελεία ἄγνοια τῶν ζητημάτων τῶν διαχειριστικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὑπῆρξεν ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐν πολλοῖς ἐχαρακτηρίσθη καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν καὶ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ μετ’ αὐτήν, ὡς μὴ ὀρθὸν καὶ ὀλέθριον. Ἦτο τὸ Μπαρήμ. Ἐπίσης ἦτο τὸ σύστημα τοῦ συντελεστοῦ τῶν στρεμμάτων. Τὸ Βουλγαρικὸν στρέμμα εἶναι 2½ στρέμματα, ἐνῷ τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι ἕν. Μερικὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα περιέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνουν καὶ μεγαλύτερα σφάλματα καὶ ὅτι οἱ ἀριθμοὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἦσαν περισσότερον ὑπέρογκοι. Εἰς τὸ χωρίον Ἀλεβίζι τῆς Δυτικῆς Θράκης ἡ ὑπηρεσία ἐξετίμησεν, (ἀναγινώσκει). Τὸ ἴδιον σπίτι ἐξετιμήθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνο–βουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς 20 χιλιάδας δραχμάς, ἐνῷ τὰ σπίτια αὐτὰ τὰ εἶχον ἐκτιμήσει ἀντὶ 3 χιλιάδων δραχμῶν καὶ οὕτω προέκυψεν μία κολοσσιαία διαφορά, ἡ ὁποία βεβαίως μέσα εἰς τὰ δισεκατομμύρια ἢ τὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δὲν παίζει κανένα ρόλον, ἀλλὰ πάντως δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ἐκτιμήσεις. Ἐπίσης ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίλληψίν μου καὶ ἓν ἄλλο παράδειγμα, δίδον τὴν ἰδέαν τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐγένοντο αἱ ἐκτιμήσεις. Εἰς τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ τελεία ἄγνοια τῶν ζητημάτων ὑπὸ τῶν προσώπων ἅτινα ἀνέλαβον τὸ ἔργον αὐτό. Τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐσταχυολογήθησαν καθ’ ὃν τρόπον ἀτυχῶς σταχυολογοῦνται τὰ πρόσωπα ἐν Ἑλλάδι, ὅταν πρόκειται νὰ καθέξουν ἀνωτάτας θέσεις. Διότι καὶ ἐδῶ πρόκειται περὶ θέσεων σοβαρῶν, θέσεων παρὰ τῶν ὁποίων ἐξαρτῶνται συμφέροντα δισεκατομμυρίων ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων. Τὰ πρόσωπα ταῦτα γνωρίζοντα ἴσως ξένας γλώσσας δὲν ἐγνώριζον οὔτε τὰς τοπικὰς συνθήκας, οὔτε τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἐκαλοῦντο νὰ ἐργασθοῦν· πειραματιζόμενοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, κατήντησαν εἰς τὸ σημεῖον, ἐνῷ προϋπελόγισαν ἀρχῆθεν τὰς ἐκτιμήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν μεταναστεύσεων ὡς σᾶς ἀνέφερα εἰς τὰ ⅜ μὲ 2)8, ἐκ τῶν ὑστέρων ὁ ἀπολογισμὸς ἀποδεικνύει ὅτι ἦσαν ἐσφαλμένοι τελείως οἱ προϋπολογισμοὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίζοντο. Αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι εἰς διαφόρους συνεδριάσεις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν παρουσίασαν ἀτυχῶς τούτους, ἄν οὐχὶ ἐσφαλμένους ἐκ προθέσεως ἀλλὰ πάντως ἀνακριβεῖς καὶ ἐσφαλμένους τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθη ἐκ τῶν ὑστέρων τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ σημείων νὰ ἀνατρέψῃ καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ καὶ νὰ διαλευκάνῃ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑπομνήματα ἐπανειλημμένα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀπόρρητα, ἀναφέρουν ὅτι οἱ ξένοι ἀντιπρόσωποι μὴ διαμαρτυρομένων τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων, ὑπέδειξαν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκκαθαρισθέντων φακέλλων ἦτο κατὰ 10 χιλιάδας ἀνώτερος τῶν πραγματικῶς ἐκκαθαρισθέντων, διότι ἢ 10 χιλιάδες ἦσαν ὑπὸ ἐκκαθάρισιν ἢ ἐνομίσθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῇ ὁ συνολικὸς ἀριθμός. Ἐξ αὐτοῦ δὲ προέκυψε μία κολοσσιαία διαφορὰ εἰς τὸ ποσὸν τῆς ἐκτιμήσεως. Βεβαίως οὐσιαστικὴν σημασίαν τὸ πρᾶγμα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἐντυπώσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνεργείας ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὅλου ζητήματος ἦτο τοιοῦτος ὥστε νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καλλίτερον ἀποτέλεσμα. Ποῖα ποσὰ ἐπληρώθησαν; Αὐτὸ εἶναι τὸ 4ον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως. Τὰ ποσὰ αὐτὰ ἀτυχῶς εἶναι τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ δημιουργοῦν πραγματικὴν κατάπληξιν. Τὰ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως......

§92Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Πόσα πέρνει ἕκαστον τῶν μελῶν;

§93Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Περὶ τὰς 100 χιλιάδας δραχμῶν ἕκαστον τῶν μελῶν τῶν ὑπὸ τῆς Κ.Τ.Ε. ὁριζομένων, καὶ ἕκαστον τῶν 2 μελῶν τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰς 2 Κυβερνήσεις τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τὴν Βουλγαρικήν. Τόσον ὑπερβολικὸν ἦτο τὸ ποσὸν τοῦτο, ὥστε πολλάκις ἐλέχθη ὅτι Ἑλληνικὰ μέλη τῆς ἀποστολῆς δὲν ἐδέχοντο ὁλόκληρον τὸν μισθὸν καὶ ὅτι ἐπέστρεφον μέρος αὐτοῦ. Τὸ πρᾶγμα ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Κυβερνήσεως διότι ὑπῆρχον πρόσωπα ἀμειβόμενα κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ ὁποῖα ἀνεγνώριζον ὅτι ἡ ἀμοιβὴ ἦτο ὑπερβολικὴ καὶ τὰ ὁποῖα ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιστρέφουν μέρος τοῦ ποσοῦ. Ἐν τῷ μεταξὺ αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐτροφοδότουν τὰ πρόσωπα αὐτὰ μὲ τὰ ποσὰ αὐτὰ ἐνόμιζον ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ οὐδεμία φροντὶς ὅπως τὰ ἐξαιρετικῶς ὑπερβολικὰ αὐτὰ ποσὰ μειωθοῦν. Τὰ ποσὰ αὐτὰ ὁρισθέντα ἀπὸ τοῦ 1920 ἀπὸ τὴν 1ην συνεδρίασιν τῆς Κ.Τ.Ε., ὅτε βεβαίως δὲν ἦσαν γνωσταὶ καὶ αἱ περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἔζων εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κ.Τ.Ε. καὶ τὰ ἔτη τὰ ὁποῖα θὰ παρέμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν 2αν συνεδρίασιν τῆς Κ.Τ.Ε. τὴν σχετιζομένην μὲ τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν μεταναστεύσεως νὰ ἐλαττωθοῦν. Τὸ νὰ ἐξακολουθοῦν ὅμως τὰ μισθολόγια αὐτὰ ἐπὶ 10 ἔτη, ἐγένετο ἀφορμὴ ὥστε νὰ παρατείνεται τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχήν μας, διότι εἶναι ἀκριβῶς ἓν ἀπὸ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὴν παράτασιν τοῦ ἔργου ἀκριβῶς τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὰ διὰ τοὺς 4 μεγιστάνας τῆς ἐπιτροπῆς, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται μὲ 10 χιλ. λίρας ἐτησίως καὶ μὲ πρόσθετον ἐπίδομα 2½ Ἀγγλικῶν λιρῶν ἡμερησίως δι’ ἐκτάκτους δαπάνας, ταξείδια ἀναψυχῆς κλπ. ἔξοδα κινήσεων ἀπὸ τὰς ὁποίας βρίθῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς τῶν μεταναστεύσεων. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ τοιαύτη μισθοδοσία τῶν ἀνωτέρω μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐπηρεάσῃ καὶ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Καὶ ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ἐπισήμων—δὲν γνωρίζω πρόσωπα οὔτε καταγίνομαι μὲ πρόσωπα· καταγίνομαι μὲ ἀριθμοὺς καὶ μὲ ἐπίσημα κείμενα—τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς, ὁ πρῶτος πίναξ ὁμιλῶν περὶ τῆς ἀποζημιώσεως, πληρώνονται μεταξὺ 45 λιρῶν μηνιαίως μέχρι 110. Οἱ ἄλλοι παίρνουν 200 λίρας τόν μῆνα, 2½ τὴν ἡμέρα ἐπιπροσθέτως. Ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα ἀνωτέρω εἶναι 2 κατηγορίαι, οἱ ὁποῖοι παίρνουν ἀπὸ 110–45 λιρῶν κατὰ μῆνα. Κατόπιν ἔρχεται ὁ κατάλογος ὁ ἀτελείωτος τῶν περιφήμων καταμετρητῶν. Αὐτοὶ διὰ μὲν τὴν Βουλγαρίαν ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 91 καὶ οἱ μισθοί των ἀρχίζουν ἀπὸ 7 χιλιάδες Λέβια καὶ φθάνουν εἰς τὸ ποσὸν τῶν χιλίων. Ὑπάρχει καὶ ὁ κατάλογος τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς ἐν Μακεδονίᾳ, ὁ ὁποῖος διαιρεῖται εἰς 2 μέρη· τὸ πρῶτον περιέχει πρόσωπα 28 τὰ ὁποῖα μισθοδοτοῦνται μὲ 107 χ. τὸν μῆνα, ἐπὶ πλέον 500 χιλ. τὰς ὁποίας ἐπίσης παίρνουν ὡς πρόσθετον ἐπίδομα.

§94Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ περὶ τῶν ὁποίων ἀσχολεῖσθε τὶ δουλειὰ κάμουν;

§95Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω κατωτέρω. Ὑπάρχει κατόπιν μία ὑπηρεσία λεγομένη τῆς κατασκευῆς τῶν φακέλλων. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἀπασχολεῖ ἐν ὅλῳ 108 ὑπαλλήλους. Μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ὑπάρχει ὁ Σέθ, ὁ ὁποῖος παίρνει 25 χιλ. δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὑπάρχουν ἄλλοι οἱ ὁποῖοι πέρνουν καὶ δραχμὰς 7 χιλ. τὸν μῆνα καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς μέχρι τῶν δακτυλογράφων οἱ ὁποῖοι παίρνουν 2–3 χιλ. δραχμάς. Ὑπάρχει δεύτερος κατάλογος, ἐπίσης τῆς κατασκευῆς τῶν φακέλων καὶ τῆς συγκεντρώσεως αὐτῶν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ 50 πρόσωπα. Ὑπάρχει καὶ ἕνας κατάλογος τῶν ἑλλήνων ἀντιπροσώπων οἱ ὁποῖοι πληρώνονται μὲ 40 λίρας· τελευταίως δέ, ἐπειδὴ δὲν ἐπήρκουν, ἔχουν δημιουργήσει καὶ ἐφεδρικὰ μέλη αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων τὰ ὁποῖα καὶ μισθοδοτοῦνται μὲ 4 χιλ. λίρας. Ἔχομεν λοιπὸν τὸ ὅλον 360 ὑπαλλήλους ἀπασχολοῦντας τὸ ποσὸν τῶν 260 χιλ. λιρῶν. Σᾶς εἶπον μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα διότι ὅμοια ποσὰ πληρώνει καὶ ἡ Βουλγαρία, δηλ. ἐν ὅλῳ ἔχουν πληρωθῆ 500 χιλ. λίραι Ἀγγλίας διὰ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Ἡ ἐπιχείρησις δὲ αὐτὴ κατέληξεν εἰς τὸ νὰ μᾶς δημιουργήσῃ ἔξοδα ἐπὶ πλέον κατὰ ἕνα δισεκατομμύριον ἀνώτερα τῶν προϋπολογισθέντων ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐργάζεται ἡ ἐν λόγῳ ἐπιτροπή. Ἠρωτήσαμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ καὶ τὰς τελευταίας χιλιάδας ἐκπροθέσμως ὑποβληθεισῶν...... (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντᾶ διὰ τῶν ἑξῆς διττῶν ἀνακοινώσεων: (ἀναγινώσκει). Αὐταὶ εἶναι αἱ ῥηταὶ ἀνακοινώσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ μᾶς ἐπιτραποῦν παρατηρήσεις τινές. Βεβαίως φαντάζομαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ ἄλλας αἰτήσεις Βουλγάρων, μεταναστῶν. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡμεῖς θὰ γίνωμεν βουλγαρικώτεροι τῶν Βουλγάρων οἱ ὁποῖοι νομίζω, ὅτι ἔχουσι ἀπελπισθῆ ἐπὶ τοῦ σημείου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἐκπροθέσμως αἰτήσεις ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ συμβαίνουν κἄποτε καὶ παράξενα καὶ περίεργα πράγματα καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι κατηγορηματική, θὰ ἠθέλαμεν νὰ μάθωμεν ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχῃ θέσει τέρμα. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν ἐκπροθέσμων δηλώσεων αἵτινες δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἀναξέουν τὴν ὄρεξιν εἰς ὑποβολὴν ἔτι περισσοτέρων ἀπὸ τὰς 6.000 αἱ ὁποῖαι εἶναι ἕτοιμοι νὰ ὑποβληθοῦν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι συζητήσεις ἄνευ ἀποτελέσματος. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου μάλιστα θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι ἀνεγνώσαμεν πολλάκις, ὅτι Βούλγαροι πολιτευόμενοι ὁμιλήσαντες σχετικῶς ἐπὶ τῶν ἐκπροθέσμων αὐτῶν αἰτήσεων, εἶχον ὁμιλήσει μετὰ πολλῆς διπλωματικότητος δηλοῦντες, ὅτι εἶναι ἔργον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ παραδοχὴ ἢ μὴ παραδοχὴ αὐτῶν καὶ συνεπῶς, ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι ἔργον ἰδικόν μας μία κατηγορηματικὴ ἀπάντησις καὶ εἷς τερματισμὸς τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησίν μας, διὰ τοὺς λόγους τοὺς προκαλέσαντας τὴν παραίτησιν τοῦ τέως προέδρου τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς μεταναστεύσεως, ἐπιθυμοῦμεν νὰ δηλωθῇ, ὅτι δὲν εἶναι λόγοι προσωπικοὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἤγαγον εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν προσώπων. Ἀδιαφοροῦμεν, διὰ τὰ πρόσωπα καὶ γνωρίζομεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ζήτημα τῶν προσώπων παίζει πάντοτε ἕνα ρόλον σοβαρόν, διὰ τὴν ἐξέλιξιν ὅλων τῶν ζητημάτων. Ἐὰν λοιπὸν ἐτέθη ἡ ἐρώτησις αὕτη ἐτέθη μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συνεχίσεως τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθοῦν παρὰ τοῦ τέως ἢ παρὰ τοῦ διαδόχου προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐφ’ ὅσον πανθομολογεῖται, ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ τέως προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς παραταθεῖσα ἐπὶ 2½ ἔτη ἔχει φέρει τοιαῦτα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστὴ ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ φιλοπονία τοῦ τέως προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, τὸν ὁποῖον ἐπιθύμουν νὰ πιστεύσητε.....

§96Σ. ΣΥΜΕΟΝΟΓΛΟΥ. Ποῖος ἦτο ὁ τέως πρόεδρος;

§97Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Γεωργόπουλος λέγεται, τὸν ὁποῖον οὔτε κατὰ πρόσωπον γνωρίζω. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ ποίους λόγους μετέβαλεν τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς, ἀφοῦ ἦτο γνωστόν, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ προαχθῶσι τὰ ζητήματα τῆς Βουλγαρικῆς μεταναστεύσεως, ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστόν, ὅτι ὁ τέως πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ 2½ ἔτη ἠργάσθη καὶ εἶχεν ἀποκτήσει καὶ πεῖραν καὶ εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα τῆς καλῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἔργου; Δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ διατί, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, ἐφ’ ὅσον ἐξαγγέλλομεν τουλάχιστον, ὅτι ἐντὸς ἑξαμήνου ἐπρόκειτο νὰ τερματισθῇ τὸ ὅλον ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, προέβημεν εἰς ἀλλαγήν, ἡ ὁποία λέγω, ἀσφαλῶς καθυστέρησιν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ τερματισμοῦ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπιφέρῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ὅσον δήποτε καλὴ καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουν μεγάλα ἀξιώματα, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ πρόσωπα αὐτά, μὲ ὅσα καὶ ἂν περικοσμοῦνται προσόντα, εἰς διάστημα ὀλιγώτερον τοῦ ἑξαμήνου νὰ μελετήσουν ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν προσωπικὸν 500 ὑπαλλήλων ἐπὶ μίαν πενταετίαν, καὶ νὰ προσοικειωθοῦν πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν. Ἐνῶ λοιπὸν πραγματικῶς ἐπρόκειτο περὶ τερματισμοῦ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, πᾶσα μεταβολὴ εἰς τὸ ἀνώτερον προσωπικόν, δὲν ἦτο δυνατὸν, παρὰ νὰ συνετέλῃ εἰς καθυστέρησιν τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ ἀποφεύγηται. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι διττὴ φέρει λόγους κοπόσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν παραιτηθέντα τοῦτον πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ τερματισμοῦ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον θεωρῶ, ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.....

§98Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε συνάδελφε....

§99Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Παρακαλῶ κ. Λαδᾶ, Εἶναι προφανές, κύριοι βουλευταί, τὸ θλιβερὸν συμπέρασμα, ὅπερ ἀνακύπτει αὐτομάτως καὶ πειστικὸν ἐκ τῆς συντόμου διαρκείας τῆς 10ετοῦς σταδιοδρομίας καὶ τῆς πολιτείας τῆς ἐπιτροπῆς. Πρὶν κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα ἐπεθύμουν νὰ στρέψω τὸν λόγον πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς Κ.Τ.Ε. ἔχοντα ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς. Οὔτε κἄν διῆλθε τῆς ἐμῆς σκέψεως ἡ ἰδέα τοῦ ἐλέγχου τῶν ἔργων τοῦ θεσμοῦ τῆς Κ.Τ.Ε. θεσμοῦ τόσον χρησίμου καὶ παρὰ τοῦ ὁποίου σύσσωμοι οἱ ἄνθρωποι ἀναμένουν μείζονα ἀγαθὰ εἰς τὸ μέλλον. Ὑφίσταται ἐν τούτοις περὶ τοῦ τρόπου τῆς δράσεως καὶ τῆς τακτικῆς ἐκείνης ἐνίων τῶν ὀργανώσεων τῆς Κ.Τ.Ε. ὑφίστανται οὐχὶ ἀδικαιολόγηται ὑποψίαι καὶ ἐδημιουργήθησαν κατὰ καιροὺς λυπηραὶ παρεξηγήσεις. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ὑπεραμυνθῶ καὶ προστατεύσω, ἂν ἦτο δυνατόν, τὴν καλὴν φήμην ἑνὸς τόσον χρησίμου καὶ εὐεργετικοῦ θεσμοῦ. Τὸ ὑλικὸν τῶν ἐκτελεστικῶν ὀργάνων τῆς Κ.Τ.Ε. εἶναι ἀτυχῶς ὑλικὸν ἀνθρώπων, καὶ τὸ ὑλικὸν τοῦτο ἡ πεῖρα τοὐλάχιστον ἀπέδειξεν, ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ διαφόρους ἀποστράτους συνταξιούχους τοῦ Στρατοῦ, οἵτινες ἀναμφισβητήτως καθὼς θὰ ἔχουν καὶ ἐπιτυχίας, θὰ ἔχουν καὶ ἀποτυχίας. Ἐὰν λοιπὸν τινὰ τῶν ἀποτυγχανόντων τούτων προσώπων ἔρχωνται ἐνταῦθα μὲ τοιαύτας ἐλλείψεις εἰς τὰ ἀποτυγχάνοντα δὲ ταῦτα πρόσωπα προστεθοῦν καὶ αἱ ἀνικανότητες αἱ ἰδικαί μας αἱ ὁποῖαι διορίζονται εἰς τὰς τοιαύτας ἐπιτροπάς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργηθῇ μία συμφωνία πολὺ ἐπικίνδυνος καὶ ἐπιζημία διὰ τὸ ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν τούτων. Δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀνταλλαγῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ πέραν τούτου, διότι ἔχομεν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς ὁποίας ἔχομεν κάμει ἀγῶνας πολυετεῖς, ἐπίσης τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς καὶ τῆς....... καὶ δὲν νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ κἄποια προσοχὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δυσφημοῦν τὸ ἔργον τῆς Κ.Τ.Ε. οἱ ἀποστελλόμενοι ἐνταῦθα ἀντιπρόσωποι, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ εἶναι ἐκλεκτοί, ἄριστοι. Ὁ κίνδυνος δὲ εἶναι, ὡς εἶπον, ἔτι μεγαλείτερος, διότι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς Κ.Τ.Ε. πολλοὶ ἐκ τῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων, τῶν ἀνωτέρων δημιουργοῦν περὶ ἑαυτοὺς μίαν ἐντύπωσιν καὶ ἕν περιβάλλον εὐμενὲς πρὸς ἐξυπηρέτησιν πολλῶν συμφερόντων των. Εἶναι, λέγουσιν οἱ ἄλλοι, ἀρεστοὶ εἰς τὴν Κ.Τ.Ε., συνεπῶς πρέπει νὰ προαχθοῦν, πρέπει νὰ τοὺς δοθοῦν μεγαλύτερα office. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος νὰ προκύψουν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι πολλὴ ἀρκετὴ ἡ γενομένη κατασπατάλησις τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ εἶναι νομίζω ὅτι ἐπαρκὴς ὡς ἀπεδείχθη, ἡ στοργὴ ὅπως συμμαζευθοῦν ἐκ τῆς ἀκαταστασίας πρὸς πλουτισμὸν καὶ εὐημερίαν προσώπων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀμφιβόλων προσόντων καὶ ἱκανότητος ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Βεβαίως ὑπάρχουσι καὶ ἐξαιρέσεις τινὲς ὅπως πάντοτε. Ποσὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν 100 καὶ ἄνω λιρῶν κατὰ μῆνα εἰς τὰς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῇ καὶ μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι εἶναι σύμφωνοι, προχωροῦν μάλιστα περαιτέρω καὶ λέγουν, ὅτι ἀπὸ ἕξ μηνῶν ἔχει ἀποφασισθῆ ἡ οἰκονομία αὐτὴ καὶ δὲν γνωρίζουν διατὶ δὲν ἐκτελεῖται. Ἀκριβῶς ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐν ἡμέραις πονηραῖς ἐξαγγελλομένων, αἱματηρῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἡ οἰκονομία αὐτὴ τῶν 1500 λιρῶν, καίτοι οἱ ἁρμόδιοι γνωμοδοτοῦν ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ εὐχερὲς καὶ ὅτι εἶναι ἀποφασισμένη ἀπὸ 6 μηνῶν καὶ πλέον, δὲν ἐκτελεῖται. Μία λελογισμένη ὡσαύτως ἐνέργεια ἐπιβάλλεται ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς γενομένης ἐργασίας. Δὲν νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Κ.Τ.Ε. νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς κἄποιον ἔλεγχον ἢ εἰς κἄποιαν ἐπανεκτίμησιν τῶν γενομένων ἀτοπημάτων. Ἄς σπεύσωμεν συνεπῶς. Νομίζω ὑπάρχει ἀκόμη καιρὸς πρὸς ἐπανόρθωσιν μέρους τῶν ζημιῶν, διότι αἱ ζημίαι αἱ ἠθικαὶ αἱ δημιουργήσασαι τόσον θλιβερὰς ἐντυπώσεις ἐκ τῶν γενομένων ἀστοχιῶν καὶ ἀτοπημάτων θὰ παραμείνουν ἀτυχῶς ἀνεξίτηλοι μεταξὺ τῶν πολλῶν τῆς Κρατικῆς ἀδιαφορίας.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη αἴτησις ὑπογεγραμμένη παρὰ 10 βουλευτῶν περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Κατόπιν τούτου ἡ συζήτησις γενικεύεται. Ὁ κ. Ν. Ζαρίφης ἔχει τὸν λόγον.

§101Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως Καραντάρη–Μολὼφ ἐθίγη καὶ τὸ ἔργον τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς μεταναστεύσεως, ἀλλ’ ἡ συζήτησις τότε εἶχε περιορισθῆ μόνον εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔθιγεν ἡ σύμβασις τῆς Γενεύης. Σήμερον, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ συναδέλφου κ. Μανουηλίδου, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν κἄπως περισσότερα καὶ περὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἡ ἄγνοια ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἔργου τούτου συνετέλεσεν, ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν πλεῖσται φῆμαι, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν, ὄχι μόνον τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους. Ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἐπιτροπῆς δὲν προχωρεῖ ὁμαλῶς καὶ ταχέως, εἶναι ἤδη γνωστὸν καὶ καταφαίνεται ἐκ τοῦ γεγονότος καὶ μόνον, ὅτι μία ἐργασία 4 ἐτῶν παρατείνεται ἤδη εἰς τὸ δέκατον ἔτος. Ἡ ἀρχικὴ ἀφορμὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ἡ ἀνωμαλία εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν εὑρίσκεται εἰς τὴν Κ.Τ.Ε., ἡ ὁποία κληθεῖσα νὰ ὁρίσῃ οὐδέτερα μέλη διὰ τὴν ἐπιτροπὴν μεταναστεύσεως ἐνόμισεν ὅτι εὗρε τὰ κατάλληλα πρόσωπα εἰς τὸν στρατόν· καὶ ἀντὶ νὰ στείλῃ νομικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἁρμόδιοι νὰ διαπραγματευθοῦν ζητήματα νομικά, ἀπέστειλε δύο ταγματάρχας, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐπιτροπῆς. Σφάλμα ἐγένετο καὶ ἐκ μέρους μας, μὲ τὴν συνήθη τακτικήν τῶν διορισμῶν. Ἐδημιουργήθη μία θέσις ἕλληνος ἀντιπροσώπου, εὑρέθη ἕνας ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἄνευ θέσεως, ἐνομίσθη καλὸν νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὴν θέσιν καὶ ἔτσι ἐτοποθετήθη ἕνας πρώην διερμηνεὺς τοῦ προξενείου Κωνσταντινουπόλεως, ὁ κ. Τουρμπατζῆς, ὅστις συνηθισμένος ν’ ἀπαντᾷ πάντοτε μὲ ναὶ συνηθισμένος νὰ ὑποκύπτῃ ἐνώπιον τῶν τούρκων βέηδων τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὅταν ἐξήσκει τὰ καθήκοντά του, δὲν κατώρθωσε νὰ ὑψώσῃ τὸ ἀνάστημά του ἔναντι τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε κατώρθωσε νὰ κινήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐργασίαν. Οὕτω παρῆλθον 4 ἔτη ἀδρανείας τῆς ἐπιτροπῆς, 4 ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ κατώρθωσε νὰ κάμῃ ἕνα κανονισμὸν ἐργασίας καὶ νὰ συντάξῃ τὸν κανονισμὸν πληρωμῶν τῶν μεταναστῶν.

§102Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὶ ἐστοίχισεν αὐτὸς ὁ κανονισμός;

§103Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. 100.000.000.

§104Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὅταν τὸ 1926 συνηντήσαμεν τὸν ἀντιπρόσωπον, μᾶς εἶπεν, ὅτι κατώρθωσε νὰ κάμῃ 4.000 δακτυλογραφημένες σελίδες.

§105Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἠσθάνετο εὐχαρίστησιν, διότι κατώρθωσεν ἐπὶ δύο ἔτη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἔχῃ καταρτίσει 4 χιλιάδες δακτυλογραφημένες σελίδες ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀντιθέτως ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις ἐπέτυχε νὰ διορίσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἕνα ἐκ τῶν σπανιωτάτων νομικῶν της ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν κατώρθωσε πραγματικῶς αὐτὸς νὰ διευθύνῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν διαταγὰς περισσότερον εὐνοϊκὰς διὰ τὴν Βουλγαρίαν. Τὸ πρῶτον ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐξεδηλώθη διὰ τὸ ἔργον τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς συνεννοήσεως, ἦτο τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐπέδειξαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πληθυσμοί. Ὅταν εἶδον αὐτοὶ διακινδυνεύοντα τὰ συμφέροντά των, κατήρτισαν μίαν ὁμοσπονδίαν, διότι καταδιωχθέντες ὅλοι ἐκ Βουλγαρίας ἔφθασαν εἰς τὴν Μακεδονίαν ἄστεγοι καὶ μὲ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι καὶ ἡ ὁμοσπονδία τῶν ἐνδιαφερομένων πληθυσμῶν ἐπέτυχεν εἰς ἐκλογὴν προσώπων. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ὡρισμένας εὐθύνας, διότι ὑπεδείξαμεν καὶ ἡμεῖς ὡρισμένα πρόσωπα διὰ τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπετύχαμεν εἰς τὰς προσδοκίας, διότι περιεπέσαμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ ἴδιον σφάλμα. Ἐνομίσαμεν, ὅτι ἂν διορίσωμεν ἀντιπροσώπους ἕλληνας ἐκ Βουλγαρίας, θὰ εἴχαμε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ κατώρθωναν νὰ λύσουν τὰ ζητήματα. Ἐξαιρέσει ἑνὸς ὁ ὁποῖος ἔδειξε σθένος, ὅλοι οἱ ἄλλοι δὲν εἶχον τὸ σθένος ν’ ἀγωνισθοῦν ἔναντι τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ συνέβη νὰ λύσωμεν τὰ ζητήματα ἄνευ τῆς ἐπιτροπῆς. Μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀξίας τοῦ δολλαρίου, τὸ ὁποῖον ἐλύθη χωρὶς ὁ ἕλλην ἀντιπρόσωπος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του· συνολική ζημία ἐκ τούτου 80.000.000.

§106Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἦτο ἐκεῖ;

§107Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Παρέστη ὁ ἀντιπρόσωπος εἰς τὸν ὁποῖον...... Τὸ λάθος αὐτὸ ἔφθασε καὶ μέχρι Γενεύης, ὅπου ἐπεδιώχθη ἡ βελτίωσις αὐτοῦ ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν Ἕλληνα ἀντιπρόσωπον. Εἰς τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν κατωρθώθη ὥστε ἡ ἐκτίμησις τοῦ δανείου νὰ γίνεται εἰς 70 μόνον δραχμάς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν διορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν μικτὴν Ἐπιτροπήν, συνέβη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὅ,τι συμβαίνει πάντοτε. Μία κενὴ θέσις, εἷς ὑπάλληλος ἄνευ θέσεως. Θὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι ἔγιναν παρεμβάσεις ξέναι πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὑπεδείχθησαν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διέψευσαν τὰς ἐλπίδας καὶ τοῦ ὑπουργείου καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων πληθυσμῶν, καὶ ἔκανεν ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι παίρνουν μεγάλους μισθοὺς οἱ ὑπάλληλοι. Τοῦτο ὠφείλετο εἰς τὸ ὅτι ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ νομικῶν ζητημάτων ἐσκέφθησαν νὰ ληφθοῦν ὡς ὑπάλληλοι ἐξέχοντες ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀποζημιωθοῦν ἐπαρκῶς διὰ ν’ ἀναλάβουν τὸ ἔργον αὐτό. Καὶ ἔτσι ὡρίσθη ὁ μισθὸς τοῦ παρέδρου εἰς 40 λίρας. Ἀλλ’ ἡ βάσις αὐτὴ ἐγκατελείφθη. Ἤρχισαν νὰ διορίζωνται δικηγόροι ἀφανεῖς, ἄνευ θέσεως ὑπάλληλοι, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐξαίρεσιν διὰ δύο ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας οἱ ὁποῖοι ἀποσπασθέντες ἐκεῖθεν καὶ ἀναγκασθέντες νὰ παραιτηθῶσιν παρέμειναν οἱ στυλοβάται τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Μία ἀπὸ τὰς ἀφορμὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐχώλαινε τὸ ζήτημα, εἶναι καὶ ἡ ἀδιαφορία τοῦ κέντρου. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὑπῆρχεν ὑπηρεσία παρακολουθοῦσα τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Εἰς τὰ 1925, ἐπὶ Πρωθυπουργίας τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, εἶχεν ἀρχίσει νὰ καθιεροῦται τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Ἐπιτροπῆς. Τότε εἰς μίαν ἐπίσκεψιν καὶ συνεργασίαν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐνδιαφερομένων πληθυσμῶν εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἐνίσχυσις τοῦ προσωπικοῦ τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ αὐτοὶ ποὺ ἔπρεπε νὰ μετρήσουν τοὺς ἀγρούς, διότι τότε ὑπεβλήθησαν οἱ φάκελλοι, ἀλλ’ ἔλειπεν ἡ καταμέτρησις τῶν ἀγρῶν καὶ ἡ ἐκτίμησις ἔλειψε. Προσελήφθησαν Ρῶσσοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των καλῶς. Δηλαδὴ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ. Ἐπίσης τότε ἐνισχύθησαν καὶ αἱ ὑποεπιτροπαὶ ἀπὸ μίαν ὑποεπιτροπὴν ἐν Ἑλλάδι καὶ Βουλγαρίᾳ. Ἔγιναν πέντε εἰς Βουλγαρίαν καὶ ἑπτὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔφερον πράγματι κἄποιαν βελτίωσιν εἰς τὴν κατάστασιν. Καὶ ναὶ μὲν ἐργασία ἐγίνετο εἰς τὰς ὑποεπιτροπάς, ἀλλὰ τὰ ζητήματα σχεδὸν ἐλύοντο ἐκ μέρους τῶν ἰδίων ἀντιπροσώπων. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω δι’ ὅλους, ἀλλ’ ὑπῆρξαν μερικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν, εἴτε διότι δὲν εἶχον τὸ σθένος, εἴτε διότι δὲν εἶχον γνῶσιν τῶν ζητημάτων, νὰ προστατεύσουν ἐπαρκῶς τὰ ζητήματά μας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κ. Προέδρους τῶν ἀντιπροσωπειῶν, πρέπει νὰ παρατηρήσω καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἔγιναν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν πολλαὶ μεταβολαὶ (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν ἑπτὰ μεταβολὰς εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἀπέναντι δύο μεταβολῶν εἰς τὴν βουλγαρικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μεγάλα μισθολόγια τῶν κεντρικῶν ἀντιπροσώπων τῶν δύο οὐδετέρων καὶ τοῦ Ἕλληνος καὶ Βουλγάρου, ὁ κ. Μανουηλίδης ἀνέφερε πῶς ἡ μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη διὰ τὸν μισθόν των... (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου μόνον παρουσιάσθη περίπτωσις οἰκονομιῶν καὶ ὁ μόνος ἀντιπρόσωπος ὁ ὁποῖος παρητήθη μέρους τῶν ἀποδοχῶν του, διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὰς οἰκονομίας ποὺ ἐζήτη ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Συντηρητικῶν, εἶναι ὁ σημερινὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, κ. Ἑξηντάρης, λαμβάνων μισθὸν μόνον 100 λιρῶν, ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖται κυρίως ἀπὸ ἔξοδα παραστάσεως. Οἱ λοιποὶ ἐξακολουθοῦν νὰ λαμβάνουν μισθὸν 40–50 λιρῶν, τελευταίως δὲ κατόπιν τῆς διαλύσεως διαφόρων ὑποεπιτροπῶν ἐπῆλθε καὶ νέα οἰκονομία, διὰ τῆς καταργήσεως πολλῶν θέσεων, καὶ οὕτω κατηργήθησαν 3 ἢ 4 πάρεδροι Ἕλληνες καὶ ἔγιναν καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παρατηρήσω καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ παρουσιάσθη ἀνάγκη ἐνισχύσεως ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, ὁ ἔλεγχος τῶν τίτλων ἰδιοκτησίας καὶ ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιῶν κλπ., καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἐνίσχυσις τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν φακέλλων σήμερον ὑπολογίζονται Ἑλληνικοὶ μὲν φάκελλοι περὶ τοὺς 450, Βουλγαρικοὶ δὲ περὶ τοὺς 7.000 Ἐὰν κανεὶς ὑπολογίσῃ 500 φακέλλους τὸν μῆνα, δύναται νὰ ἐλπίσῃ, ὅτι τὸν προσεχῆ Ἰούλιον θὰ τελειώσῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν φακέλλων. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸ δὲν λήγει τὸ ἔργον τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς, διότι παραμένουν πλεῖστα ζητήματα κεφαλαιώδη διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἄλυτον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν κοινοτήτων. Ἀπὸ λάθος, ἢ ἀπὸ ἀπροσεξίαν ἢ ἀπὸ ἔλλειψιν πληροφοριῶν τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου τότε εἰς τὴν διάσκεψιν τοῦ κ. Πολίτη, ἡ σύμβασις τῆς μεταναστεύσεως δὲν εἶναι σαφής, ὅσον ἀφορᾷ τὰς κοινότητας. Ἐνῷ κοινότητες εἰς τὴν Βουλγαρίαν δὲν ὑπῆρχον, εἰς τὴν σύμβασιν λέγεται... (ἀναγινώσκει). Ἔχει δημιουργηθῇ νομικὸν ζήτημα. Οἱ Βούλγαροι ὑποστηρίζουν, ὅτι ἐφ’ ὅσον παρέμειναν Ἕλληνες εἰς τὴν Βουλγαρίαν, αἱ κοινότητες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθοῦν.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀναγνωρίζει ὁ Βουλγαρικὸς νόμος κοινότητας;

§109Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1871 ὁ Βουλγαρικὸς ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίσῃ τὰς Ἑλληνικὰς κοινότητας, ὡς νομικὰ πρόσωπα, ἀλλ’ ἐξηκολούθουν νὰ ὑπάρχουν de facto. Τώρα οἱ Βούλγαροι, ἐπειδὴ θέλουν νὰ παρουσιάσουν τὰς κοινότητας ὑφισταμένας καὶ τὸν πληθυσμὸν παραμένοντα, προβαίνουν εἰς καταγραφὴν τῶν Ἑλλήνων ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ πιέζουν τοὺς Βουλγάρους καί Ἕλληνας τοὺς Ἑλληνομαθεῖς καὶ δηλώνουν, ὅτι εἶναι Ἕλληνες, ὅτι ἀποτελοῦν Ἑλληνικὰς κοινότητας καὶ ὅτι θέλουν νὰ παραμείνουν ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ νὰ διατηρήσουν τὰς περιουσίας τῶν κοινοτήτων. Ἡ ἀσάφεια αὐτὴ περιέπλεξε τὸ ζήτημα καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ λύσις αὐτοῦ θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν Χάγην.

§110Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ διαφωτισθῆ ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος;

§111Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Εἶχε σταλῆ μία ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Μαζαράκην καὶ κατήρτισεν ἕνα πρόγραμμα μεταναστεύσεως. Συνέβη δὲ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν Παρισίοις νὰ διατυπώσῃ τὴν πρότασιν τῆς μεταναστεύσεως, ἡ ὁποία ἔγινε ἀσμένως δεκτή.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους, ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας. Ἐγὼ ἔστειλα τὸν Μαζαράκην, διὰ νὰ μάθῃ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κατοίκων· καὶ πράγματι τὸ πόρισμα τῆς μελέτης τοῦ Μαζαράκη ἦτο ὅτι θέλουν οἱ ἄνθρωποι.

§113Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἡμεῖς, μετὰ τὴν γένεσιν τοῦ ζητήματος τῶν κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ἤχθη καὶ μέχρι τοῦ νομικοῦ τμήματος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡμεῖς ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ ἐργασία, ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅτι ἡ ἀποδεικτικὴ ἐργασία προκειμένου περὶ τῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν, ἔχει λήξει. Τὸ μόνον ποὺ ὑπολείπεται εἶναι ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως. Πῶς συμβιβάζονται αὐτά;

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μικτὴ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι μέχρις ὅτου λυθῇ κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον τὸ νομικὸν ζήτημα, ἠμποροῦμεν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν καταμέτρησιν τῶν περιουσιῶν τὰς ὁποίας ἀξιοῦν οἱ ἕλληνες ὅτι εἶναι περιουσίαι ἰδικαί των. Ἐὰν τὸ ζήτημα κερδιθῇ, θὰ ἔχωμεν κερδίσῃ ἀρκετὸν χρόνον. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ὁ ῥήτωρ ἔχει δίκαιον, λέγων ὅτι ὑπάρχει σφάλμα τι περὶ τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς......

§115Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἐν ἀναμονῇ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς ἀρχῆς, ἡ μικτὴ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ὑποεπιτροπῆς ἤρχισε τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ τίτλου τῶν περιουσιῶν τῶν ἑλληνικῶν κοινοτήτων καὶ πράγματι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔληξε καὶ ἡ τελευταία δίκη τῆς κοινότητος...... κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάσθησαν μάρτυρες ἕλληνες καὶ ἐπιστοποίησαν τὰ ἑλληνικὰ δίκαια ἐπὶ τῆς περιουσίας τῆς κοινότητος αὐτῆς. Ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπέμεινε πρὸς λύσιν, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν δασῶν καὶ βοσκῶν, ἐπίσης τὸ τῶν συντάξεων. Ἐπίσης εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διορθώσεως διαφόρων σφαλμάτων καὶ ἀναθεωρήσεως ἐκτιμήσεων. Κατὰ τὰς ἐκτιμήσεις ἔγιναν δύο εἰδῶν λάθη, λάθη κακῆς ἐκτιμήσεως καὶ λάθη λόγῳ ἐπαναλήψεως κτημάτων. Δυστυχῶς εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν ἔγινε σχετικὴ προεργασία καὶ θὰ ἔπρεπεν νὰ ὠθηθοῦν τὰ οὐδέτερα μέλη, ὅπως λάβουν μίαν ἀπόφασιν, ἔστω καὶ περὶ μερικῆς ἐπανεκτιμήσεως τῶν περιουσιῶν αὐτῶν. Ἤδη ἔγινε δεκτὸν. Διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν σφαλμάτων μᾶς δίδει τὸ προηγούμενον ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε νὰ ἐπανεξετασθοῦν ὅλαι αἱ ἐκτιμήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὴ ἡ ὑποεπιτροπὴ εἶχεν ἐκτιμήσει διάφορα ζητήματα τῶν βουλγάρων. Ἐπειδὴ αὐτοὶ εἶχον κάμει παράπονα, ἠκυρώθησαν αἱ ἐκτιμήσεις καὶ ἤρχισαν νέαι ἐκτιμήσεις. Νομίζω, ὅτι μὲ τὸ προηγούμενον αὐτὸ δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναθεώρησις καὶ ἑλληνικῶν ἀποφάσεων, διότι κατήντησε τὰ ἀμπέλια νὰ ἐκτιμῶνται ὡς χωράφια.

§116Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶναι ἐκκρεμὲς ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τοῦ Μπουσταντάγ.

§117Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ μερικοὶ δικαιοῦχοι ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς, διότι τὸ δάσος δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς δικαιούχους οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς Μουσουλμάνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕλληνες ὑπήκοοι· ἑπομένως οἱ τελευταῖοι δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἐκτίμησις των δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἀντικείμενον ἀποφάσεων τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ δύο ἄλλοι ὅμως ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτήν. Ἑπομένως τὸ ζήτημα αὐτό, ἐὰν τὸ ἐξετάσετε κατ’ οὐσίαν, θὰ ἔπρεπε νὰ λυθῇ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ἀπὸ τὴν μικτὴν ἐπιτροπήν, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ γίνῃ συνεννόησις μετὰ τῆς πρεσβείας καὶ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, Μέχρι τοῦδε ἐγένοντο καὶ αἱ δύο ἐνέργειαι. Νομίζω βεβαίως, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὥστε αἱ δύο ἐνέργειαι νὰ γίνουν ἀπὸ κοινοῦ ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς ἕν ἀποτέλεσμα. Εἶναι ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον μένει ἐκκρεμές, καὶ δὲν εἶμαι ἐντελῶς εἰς θέσιν νὰ δώσω περισσοτέρας πληροφορίας.

§118Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὀρθὸς, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἰδιοκτητῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς· εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ ἡ πρεσβεία μὲ τὴν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἐκ παραλλήλου δύνανται νὰ γίνουν καὶ αἱ δύο ἐνέργειαι διὰ νὰ ἔχωμεν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Μπουσταντάγ.

§119Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ μερικά, εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς ἐπερωτήσεως τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς δηλώσεις. Ὄντως ἡ Βουλγαρικὴ ἀντιπροσωπεία ἀπὸ καιροῦ περισυνέλλεξεν ὡρισμένας πληροφορίας, τὰς συνεκέντρωσε, τὰς ἐπεκαλέσθη καὶ ἐζήτησε ὅπως τὰς θέσῃ ὑπὸ ἐκκαθάρισιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπερρίφθη ἀπὸ τὴν μικτὴν ἐπιτροπήν, καὶ τελευταίως ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησε νὰ λυθῇ διπλωματικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἄν καὶ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν 3000, δὲν νομίζω ὅτι διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ φανῇ ἡ Ἑλλὰς ὑποχωρητική, διότι πρόκειται καὶ περὶ κτημάτων ἐντελῶς ἀνυπάρκτων καὶ διὰ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὁποίων οἱ δῆθεν δικαιοῦχοι στηρίζονται εἰς τὰς μαρτυρικὰς καταθέσεις. Ἐπειδὴ ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἰδιοκτησίας γίνεται διὰ μαρτυρικῶν καταθέσεων, ἐλπίζουν οἱ ὑποβαλόντες τὰς αἰτήσεις νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ κυριότης των. Καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκρουσθῇ. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχει ἕνας οὐδέτερος ἀντιπρόσωπος, ὁ ὁποῖος ἤρχισε νὰ περισυλλέγῃ ἐκπροθέσμους δηλώσεις μὲ τὴν πρόφασιν ὅτι πρόκειται περὶ συμπληρωματικῶν δηλώσεων. Διάφοροι Βούλγαροι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπωφελήθησαν τῆς μεταναστεύσεως, ἢ θέλοντες νὰ ἐπωφεληθοῦν τῶν προνομίων χωρὶς νὰ ἔχουν περιουσίαν, εὑρίσκουν μετανάστας Βουλγάρους καὶ ἐγγράφουν ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν τὰ πρόσθετα αὐτὰ κτήματα. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ τὸ προσῆκον μέτρον, διὰ νὰ μὴ γίνουν καὶ ἄλλαι τοιαῦται δηλώσεις. Τελευτῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐνισχύσῃ κατὰ τὸ δυνατόν· ἰδίως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ τμῆμα τῆς μεταναστεύσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ὑπάρχουν πλεῖστα ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται οἱ μετανάσται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰ ζητήματα. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δὲ τοῦ ταξειδίου τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς εἰς Σόφιαν νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποδειχθῇ ἐπὶ τέλους εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἑδρεύῃ μονίμως εἰς ἕν μέρος ἄνευ διακοπῶν. Μὲ τὰς συνεχεῖς διακοπὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§121Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπὶ τῆς τελευταίας συστάσεως τοῦ κυρίου ἐκ Θεσσαλονίκης συναδέλφου ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Εἶναι πραγματικῶς ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως μὴ ἀφήνωνται τόσον μεγάλα ζητήματα πρὸς λύσιν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἐργατικότητα ὡρισμένων προσώπων. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐθαύμασα τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ὅταν τὸν εἶδα μὲ θάρρος νὰ ἀναλαμβάνῃ μίαν τόσον κολοσσιαίαν ἐργασίαν, τὸ ταχὺ τέρμα τῆς ὁποίας ὅλοι εὐχόμεθα. Ἐπρόκειτο βέβαια νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν σπουδαιοτάτην ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ ἀπήτει κόπους μεγάλους διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δώσῃ περισσοτέραν προσοχὴν δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς εὑρισκομένης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς κατέστησαν μέχρι τοῦδε ἐπιτακτικαί, καὶ δὲν ὑπάρχει ὁ ὑλικὸς χρόνος νὰ ἐπιτρέψητε εἰς ἕνα πρόσωπον νὰ γίνῃ ἐνήμερον ὅλης αὐτῆς τῆς νομοθεσίας καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς διαφόρους λεπτομερείας τῆς νομολογίας τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὰ ποὺ λέγω τὰ λέγω διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Τελευταῖον ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ κολοσσιαῖον ζήτημα τῆς Ἀϊναρὰς–Κισὰρ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Κατόπιν ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐπειδὴ ὁ κ. Ν.... ἐπρόκειτο νὰ ταξειδεύσῃ ἐπὶ δύο μῆνας, ἀνεβλήθη τὸ ζήτημα. Καὶ ἠθέλησα νὰ μάθω αὐτὸ τὸ ζήτημα ὄπισθεν τοῦ ὁποίου εὑρίσκονται μερικαὶ ἀκαταστασίαι ἑκατομμυρίων ἐμελετήθη; Ἠρώτησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐὰν τὰ εἰδικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐκεῖ, ὅπως ὁ κ. Ἀντωνακάκης Ἀρεοπαγίτης καὶ Πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας, καὶ ἄλλα εἰδικὰ πρόσωπα ἠρώτησαν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν πῶς πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ ἔμαθα ὅτι οὐδὲν τούτων ἔλαβε χῶραν. Καὶ διερωτῶμαι διατὶ τέλος πάντων δὲν θέλουν νὰ καλύψουν καὶ τὴν ἰδίαν αὐτῶν εὐθύνην διότι καὶ αὐτὸ εἶναι κάλυψις εὐθύνης, διὰ τὴν ἐνδεχομένην λύσιν ἑνὸς τοιούτου ζητήματος. Ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι δὲν ἔγινεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἶναι δὲ ὀρθόν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ λάβῃ μέτρα, ὥστε μὲ ἔμπειρα πρόσωπα καταρτίζων μίαν ἐπιτροπὴν παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ παρακολουθῇ στενῶς τὰ ζητήματα αὐτά. Γνωρίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἷς προϊστάμενος μιᾶς τοιαύτης ὑπηρεσίας νὰ φαίνεται, ὅτι ἐργάζεται καὶ νὰ ἐργάζωνται οἱ ὑπάλληλοί του. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὸ ζήτημα τῶν 119 μπέηδων, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἔλθῃ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς προεδρείας τοῦ κ. Ἐξηντάρη. Ἦτο Πρόεδρος, ἀλλὰ τὴν ἐργασίαν τήν ἔκαναν οἱ ὑπάλληλοί του καὶ εἰς τὰ τελευταῖα φαίνεται, ὅτι διεπράχθη ἓν κολοσσιαῖον σφάλμα. Διατὶ τὰ παθήματα νὰ μὴ μᾶς χρησιμεύουν ὡς μαθήματα; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαρίφη ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπηρεσία καὶ παρακολουθεῖ ἐκ τοῦ πλησίον τὰ ζητήματα αὐτὰ εἶναι σκόπιμος μπορεῖ νὰ εἴπω καὶ ἀναγκαῖα, διότι δὲν μᾶς λείπουν τὰ πρόσωπα. Ἔχομεν ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι μποροῦν δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα ἐν τῷ ὑπουργείῳ νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ παρακολουθήσουν ἐκ τοῦ πλησίον ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα. Διὰ τὰ μεγάλα ζητήματα ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ βασισθῇ εἰς τὸν ἑαυτόν του. Τὸ νὰ βασισθῇ κανεὶς εἰς τὸν ἑαυτόν τον εἶναι μία ἀμέλεια ἀσύγγνωστος. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν θὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὴν σκέψιν μου αὐτὴν καὶ θὰ ἴδωμεν τὴν σύστασίν μου ἐκτελουμένην συντόμως.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§123Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργός τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι πολὺ ὀλίγα ἔχω νὰ προσθέσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἐδῶ, τόσον ἀπὸ τὸν κ. Μανουηλίδην ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Θεσ)νίκης κ. Ζαρίφην, διότι πρόκειται περὶ ἔργου μιᾶς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1920 καὶ ἑπομένως δὲν μπορῶ νὰ δώσω ἐξηγήσεις ἐπ’ αὐτοῦ διὰ τὴν πολιτείαν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν ἄλλοι ὑπουργοί.

§124Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Οὔτε ἡμεῖς ἐζητήσαμεν.

§125Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν μποροῦν ν’ ἀμνηστευθοῦν τελείως καὶ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ἄν ἔπραξαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅσα καταγγέλλουν.

§126Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὡμίλησα περὶ ἀμνηστείας καὶ ἐξ ἄλλου ὁ κ. Μανουηλίδης σᾶς ἔδωσεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐζήτησε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μίαν πιστὴν εἰκόνα τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς τόσον κατὰ τὸ παρελθὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον. Ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτῆς φαίνεται ὅτι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτήν ἦσαν ἐπαρκεῖς ἂν καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ὀλίγας μόνον πληροφορίας τοῦ ἔδωκε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§127Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ συγχωρεῖτε· ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν ἀνέπτυξα τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας εἶχον.

§128Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅπως ἀντελήφθητε ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς ἔδωσαν οἱ κύριοι προλαλήσαντες, τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ ἕξ χρόνια δὲν εἶχε προχωρήσει καθόλου· εὐτυχῶς τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἐπροχώρησε καὶ μάλιστα ἔδωκε πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα ὑπάρχει δὲ καὶ ἐλπὶς ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν θὰ σταματήσῃ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Γεωργόπουλος ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου ἦτο πρόεδρος τῆς Ἑλλην. Ἀντιπροσωπείας εἰργάσθη ἀποτελεσματικῶς καὶ ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς καλὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερε· πλὴν δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ἀντικαταστάσεως τοῦ νέου προέδρου διὰ τοῦ παλαιοῦ τοιούτου. Ὁ τελευταῖος οὗτος ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ εἶχε παραιτηθῇ ἀφοῦ εἶχε φέρει τόσον καλὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦτο ὅμως ἀπαράδεκτον ἄν μετὰ ἕξ μῆνας ἐπρόκειτο καὶ πάλιν νὰ ἀλλάξωμεν τὸν πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§129Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κανεὶς δὲν ἐζήτησεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἀναπτύξει μου εἶπον τὰ ἑξῆς: ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζεται παρὰ πάντων ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ τέως προέδρου ἦτο τόσον κολοσσιαία καὶ τόσον εὐεργετικὴ δέν θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι λέγομεν, ὑποστηρίζομεν καὶ δημοσιεύομεν ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς εὑρίσκεται περὶ τὸ τέρμα νὰ γίνῃ ἡ ἀλλαγὴ αὕτη ἀνεξαρτήτως τῶν προσόντων τοῦ νέου προέδρου ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰ προσδοκώμενα ἀπο☐ τῆς ἀπόψεως τοῦ ταχέως τερματισμοῦ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ὅλοι περιμένομεν.

§130Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἤθελον νὰ δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: Ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβεν ὁ νέος Πρόεδρος ἐξητάσθησαν καὶ ἐξεδικάσθησαν δύο χιλιάδες φάκελλοι, ἑπομένως κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν ἐσταμάτησεν ἡ ὑπηρεσία. Οἱ προλαλήσαντες ἔθιξαν καὶ ἄλλα σημεῖα πρῶτον ὡς πρὸς τὸν ὑπερβολικὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς ἔπειτα ὡς πρὸς τήν μισθοδοσίαν αὐτῶν. Ὡς πρὸς μὲν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων βεβαίως ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι πολὺ μεγάλος ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ μὴ κάμῃ καμμίαν ἐργασίαν καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι 360 ὑπάλληλοι ἐπὶ 6 χρόνια ἄν ὑπῆρχον πράγματι τόσοι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ χωρὶς νὰ διεκπεραιώσουν καμμίαν ὑπηρεσίαν εἶναι ἄκρως ὑπερβολικόν. Ἐπίσης διὰ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία ἔχει ἐκτελεσθῇ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα χρόνια βεβαίως ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι σεβαστὸς νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἔχει γίνη δικαιολογεῖ κἄπως τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν καὶ πρόκειται, νὰ γίνουν ὁ κ. βουλευτὴς Θεσσαλονίκης σᾶς ἔδωσεν ἤδη πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ δηλαδὴ ὅτι ἤδη εἶχον γίνει περικοπαὶ προσωπικοῦ π. χ. ἐνῷ τὰ συνεργεῖα ἀπήτουν μίαν δαπάνην 3½ χιλιάδων λιρῶν τὸ ποσὸν τοῦτο ἠλαττώθη τὸν Ἰούνιον τοῦ 1928 εἰς 3 χιλιάδας λίρας. Ἑπομένως ὑπάρχει κἄποια ἐλάττωσις δαπανῶν.

§131Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἶσθε ἱκανοποιημένος;

§132Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον ὅτι εἶμαι ἱκανοποιημένος λέγω ὅτι εὐτυχῶς βαθμηδὸν γίνονται οἰκονομίαι.

§133Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Οἰκονομίας λέγοντες ἐννοοῦμεν καὶ τοὺς κατέχοντας θέσεις καὶ μὴ ἐργαζομένους. Κατηργήθησαν αἱ ὑποεπιτροπαὶ καὶ οἱ Ἕλληνες Πάρεδροι μένουν χωρὶς νὰ χρησιμοποιοῦνται.

§134Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶπον ὅτι εἶμαι ἱκανοποιημένος· εἶπον ὅτι ἤρχισεν εὐτυχῶς ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ κάμνῃ ὡρισμένας οἰκονομίας μάλιστα ἡ ὑπηρεσία ὑπέδειξε καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι εἶναι καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι μποροῦν νὰ γίνουν καὶ ὀφείλουν νὰ γίνουν. Ὅταν αἱ οἰκονομίαι αὗται θὰ πραγματοποιηθῶσιν εἰς τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἐπιτύχωμεν μίαν οἰκονομίαν τοὐλάχιστον 450–500 λιρῶν κατὰ μῆνα ἐπὶ δαπάνης 1300 λιρῶν. Ὀφείλω τώρα ἐπὶ ἄλλου σημείου νὰ ἀπαντήσω. Ἐνῷ ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ εἴμεθα χρεῶσται ἐνῷ εἰς τὴν ἀρχὴν εἴχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ὅταν θὰ τελειώσῃ ἡ ἐργασία τῆς ἐξακριβώσεως τῶν περιουσιῶν ἡ Ἑλλὰς ἀσφαλῶς θὰ εἶχε νὰ λάβῃ ποσόν, δυστυχῶς εὑρισκόμεθα κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἀπέναντι ἑνὸς ἐλλείμματος τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι εἰς βάρος ἡμῶν. Βεβαίως ἐλπίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον μερικὰ λάθη νὰ διορθωθοῦν θέλω ἐν τούτοις νὰ κάμω μίαν ἐπιφύλαξιν, ὅτι ἂν πρόκειται εἰς τὴν εὐρυτάτην κλίμακα νὰ ἐξετάσωμεν καὶ πάλιν ὅλας τὰς ἀποφάσεις θὰ εἴχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μὴ τερματίσωμεν ποτὲ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς. Εὐτυχῶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπανορθώσωμεν ἐν μέρει τὸ κακόν. Θέλω ὅμως νὰ παρατηρήσητε ἕν πρᾶγμα ὅτι ὑπάρχει καὶ εἰς βάρος μας τὸ ποσὸν αὐτὸ διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλγάρων δικαιούχων εἶναι πολὺ ἀνώτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἑλλήνων δικαιούχων. Πράγματι μὴ λησμονεῖτε κύριοι ὅτι ἐπὶ 32.000 αἰτήσεων 12½ χιλ. εἶναι αἰτήσεις Ἑλληνικαὶ καὶ 19.000 εἶναι Βουλγαρικαί.

§135Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἐφ’ ὅσον αἱ Βουλγαρικαὶ περιουσίαι εἶναι διπλάσιαι δὲν θὰ ἦτο δίκαιον τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιτροπῆς νὰ βαρύνουν ἀναλόγως τὰ δύο κράτη.

§136Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἔχετε τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ ἐμὲ νὰ σᾶς ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, οὔτε ξεύρω ἂν ὑπέβαλε ποτὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρομοίαν ἀξίωσιν. Ἐτόνισα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλγάρων δικαιούχων εἶναι μεγαλείτερος τῶν Ἑλλήνων καὶ ἑπομένως εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ παθητικόν μας ἕνα ὑπόλοιπον καὶ ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἐλπίς μας δὲν ἦτο καὶ τόσον δικαιολογημένη. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν ὅπως σᾶς ἀνέπτυξα, ἀρκετὰ ζητήματα ἀκόμη, ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ σπουδαῖα διότι ὅταν θὰ μεταφρασθοῦν εἰς χρῆμα θὰ ἀνέλθουν εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Τὰ ζητήματα αὐτὰ εἶναι ζητήματα συντάξεων κ.λ.π. Δὲν νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον αὐτὰ τὰ ζητήματα ἐκκρεμοῦν, καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ τὰ ἐξετάσουν καὶ νὰ τὰ ἐκδικάσουν οἱ νομικοὶ καὶ ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νομικῶν προσώπων, δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐδῶ, ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο νὰ φέρωμεν τὰ ἐπιχειρήματά μας. Καὶ ὡς ἐκ τούτου, θὰ ἤθελον μόνον νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι διὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν θὰ λάδωμεν ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον ἀμελετήτων γνωματεύσεων. Θέλω ἐπίσης, νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ὄχι μόνον νὰ περιορίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰς δαπάνας τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι ὅπως ἐλέχθη εἶναι μεγάλαι, ἀλλὰ καὶ θὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ μπορέσωμεν νὰ τελειώσωμεν εἰ δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Θὰ ἤθελα ὅμως πρὶν ἢ τελειώσω, νὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ προλαλήσαντες ὡς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους, τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Βεβαίως, κύριοι, οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι τέλειοι, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς διαφόρους ἀντιπροσώπους τοὺς ὁποίους ἡ Κ.Τ.Ε. ἔχει στείλει εἰς τὴν Ἑλλάδα τόσον εἰς τὴν Ε.Α.Π. ὅσον καὶ εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅτι εὑρέθημεν συχνὰ ἐνώπιον προσωπικοτήτων, ἐνώπιον ἀνθρώπων μὲ πεῖραν, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν τοὺς εἶχον δώσει μὲ ζῆλον καὶ εὐσυνειδησίαν. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀναγνωρίσει τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας οἱ περισσότεροι ἀσφαλῶς ἔχουν προσφέρει. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω κύριοι εἰς ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες.

§137Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀφεθῇ ἡ τελευταία παράγραφος τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναπάντητος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κ.Τ.Ε. Δὲν ἀμφισβήτησα, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κ.Τ.Ε. ὑπῆρχον πάντοτε εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθησαν, εἰς τὰς διαφόρους ἐπιτροπὰς καὶ εἰς τὴν Ε.Α.Π. πρόσωπα ἀληθῶς διακεκριμένα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρέτησαν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον, τὰς ἀπόψεις τῆς Κ.Τ.Ε. παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει. Αὐτὰ ὅμως δὲν ἐμποδίζουν τοῦ νὰ ἔχωμεν καὶ μερικὰ παράπονα δι’ ὡρισμένας ἐξαιρέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ὡμίλησα· εἶπον δὲ συνάμα ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις αὐταὶ δὲν ἦτο δυνατὸν, νὰ μὴ ὑπάρχουν, διότι ἄνθρωποι εἶναι καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἡ Κ.Τ.Ε. ἀπέστειλε παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει. Καὶ ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς ὑπέστησαν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ ἐξαίρεσις αὐτῶν μὴ δυσφημῇ τὸ ἔργον τῆς Κ.Τ.Ε. τὸ ὁποῖον ἐν τῷ συνόλῳ του ὁμολογοῦν πάντες, ὅτι ἦτο εὐεργετικώτατον καὶ ὠφελιμώτατον, διὰ τὴν Ἑλλάδα. Σχετικῶς πρὸς τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ προσωπικόν, τὸ σπάταλον προσωπικὸν τῆς ἐπιτροπῆς μεταναστεύσεως αἱ δηλώσεις του αὗται εἶναι πλήρως ἱκανοποιητικαί, ἀναμένομεν δὲ συντόμως παρὰ τὰς ἐπιρροὰς τὰς παρασκηνιακὰς αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν πάντοτε ὅταν πρόκειται νὰ καταργηθῶσιν πολυτελεῖς θέσεις, ὅπως αἱ ἐπαγγελίαι του πληρωθοῦν τὸ ταχύτερον· διότι εἶναι λυπηρὸν νὰ σπαταλᾶται χρῆμα ἐθνικὸν εἰς ἐπιτροπὰς καὶ εἰς θέσεις δαπανηρὰς ἀπὸ μηνῶν ὁλοκλήρων. Ἕνα παρὰ πάντων ἀναγνωρίζεται ὅτι αἱ οἰκονομίαι αὐταὶ εἶναι ἐπιβεβλημέναι. Ἐπίσης λαμβάνω καλὴν σημείωσιν καὶ συγχαίρομεν διὰ τοῦτο καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ ἐπιδιωχθῇ πάσῃ δυνάμει ἡ διόρθωσις εἰ δυνατὸν τῶν κακῶν ἐκτιμήσεων τῶν τόσον ἐπιζημίων διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῶν καὶ διὰ τῆς βοηθείας τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὁ κ. Δ. Ἡρακλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§139Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ καὶ διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ διότι ὡς μοῦ εἶπεν δὲν συγκέντρωσε τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶ διότι τρίτην ἤδη φορὰν ἀναβάλλεται. Πρόκειται περὶ ζητήματος σοβαρωτάτου. Πρόκειται περὶ κατηγορίας ἐπὶ καταχρήσει ἑνὸς προέδρου κοινότητος. Παρακαλῶ νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ στείλῃ καὶ ἐπεῖγον τηλεγράφημα νὰ ἐπισπευθοῦν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἵνα λάβῃ χώραν ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§141Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου 4002 περὶ ἀποζημιώσεως Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐκδίδεται ἓν διάταγμα ἐπιτρέπον τὴν ἀναψηλάφησιν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἀναθεωρητικῶν ἐπιτροπῶν καὶ καθορίζον τὰς περιπτώσεις τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὴν 22αν Φεβρουαρίου τοῦ 1929. Ἀλλά καίτοι παρῆλθον 4 μῆνες μέχρι τοῦδε τὸ διάταγμα δὲν ἐξεδόθη. Ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὴν διάταξιν 18 τοῦ ἰδίου νόμου 4002 τὸ ἔργον τῶν ἀναθεωρητικῶν ἐπιτροπῶν λήγει τὴν 30 Ἰουνίου ἐ. ἔ., ὥστε ληγούσης τῆς προθεσμίας καὶ καταργουμένων τῶν ἀναθεωρητικῶν ἐπιτροπῶν, μελλοντικὴ δημοσίευσις τοῦ διατάγματος δὲν θὰ ἔχῃ οὐδένα πλέον σκοπόν. Ἐν τῷ μεταξὺ συμφέροντα τῶν ἀδικηθέντων δικαιούχων παραμένουν ἐκτεθειμένα. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ περὶ ποίων συμφερόντων πρόκειται, θὰ ἀναφέρω ἕνα μόνον παράδειγμα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ ἐνωτισθῇ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐργοστασίου ἀξίας ὑπερβαινούσης τὰς 20 χιλιάδας λίρας ἐν Τουρκίᾳ καὶ τὸ ὁποῖον ἐκτιμηθὲν ἐδῶ ὑπετιμήθη παρὰ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς εἰς τὸ ποσὸν τῶν 7 χιλιάδων λιρῶν. Πρόκειται δὲ καὶ περὶ μεταλλείων ἄλλων, ὑποτιμηθέντων εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Τὸ ζήτημα κ. Πρόεδρε, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον, ἀλλ’ ἀφορᾷ καὶ τὸ Δημόσιον τοιοῦτον, διότι κατὰ μίαν στατιστικὴν ἐπισήμου πηγῆς τὰ ἐργοστάσια τὰ εὑρισκόμενα ἐν Τουρκίᾳ ἀνέρχονται κατ’ ἐκτίμησιν εἰς τὸ ποσὸν 1.800.000 λιρῶν χρυσῶν. Ἐὰν κατ’ ἀκολουθίαν ὑποτιμῶμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἐργοστασίων τούτων, ἐλαττώνομεν τὸ ἐνεργητικὸν ἡμῶν ἀπέναντι τῶν τούρκων καὶ αὐξάνομεν τὸ παθητικὸν τῶν τούρκων εἰς βάρος ἡμῶν. Ἐὰν δὲ καὶ ἡ ἄλλη μου πληροφορία εἶναι ἀκριβής, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνικὰ μεταλλεῖα, ταῦτα ἀναγράφονται μόνον ἐν ταῖς ἀξιώσεσί μας pro manioria, τότε ἡ ζημία καθίσταται πολὺ σπουδαιοτέρα καὶ κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι αὕτη δὲν ἀφορᾷ μόνον τοὺς ἰδικούς μας ἰδιώτας ἀλλ’ ἀφορᾷ καὶ αὐτὸ τὸ Δημόσιον. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἡ Ἑλλὰς διαπραγματεύεται μετὰ τῆς Τουρκίας ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ ἐνεργείας, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναται βεβαίως νὰ παρέμβῃ ἐξαιρετικὸς παράγων, εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ Κράτος, νὰ προβῇ εἰς πᾶσαν κατοχύρωσιν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐνδιαφερομένων ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ τῶν τῆς 9ης Δηλώσεως. Ταῦτα λέγων θέλω νὰ τονίσω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ παράλειψις τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τούτου ἀποτελεῖ ἐλάττωσιν τῶν ἐλπίδων περὶ πραγματώσεως τῆς κατοχυρώσεως αὐτῆς. Συνεπῶς εἶναι ἐπιβεβλημένον ὅπως τὸ διάταγμα τοῦτο ἐκδοθῇ ἐμπροθέσμως. Ἐὰν δὲ διὰ λόγον τὸν ὁποῖον ἀγνοῶ, δὲν πρόκειται τώρα τοῦτο νὰ ἐκδοθῇ, τότε συνιστῶ τοὐλάχιστον ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἡ ἄλλη διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ αὐτοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται μία ἐπιτροπὴ εἰδικὴ πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἐργοστασίων καὶ μεταλλείων καὶ τῆς ὁποίας ὁ διορισμὸς δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ καθυστερῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλάχιστον τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐπιζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων κατεβλήθη ἐξαιρετικὴ προσπάθεια καὶ πᾶσα δυνατὴ ταχύτης διὰ τὴν ὁποίαν ἐξεφράσθησαν ἐπανειλημμένως αἱ εὐχαριστεῖαι τῶν δικαιούχων. Ἡ διανομὴ εὑρίσκεται ἐν τῷ περατοῦσθαι διὰ τοὺς δικαιομένους ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχικῶν διατάξεων τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐγένοντο δεκταὶ καὶ τροποποιήσεις δι’ ἀποζημιώσεις μὴ στηριζομένας εἰς τὰς ἀρχικὰς διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου καὶ μὴ συμπεριλαμβανομένας ἑπομένως εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς οἵτινες ὡδήγησαν εἰς τὴν ἔκδοσιν δανείου 700.000.000. Διὰ τοῦτο ῥητῶς ἀνεγράφη, ὅτι θὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ τελευταῖαι αὗται ἀξιώσεις μόνον ἐφ’ ὅσον μείνῃ τὸ ποσὸν ἀδιάθετον. Διὰ νὰ κριθῇ δὲ ἐὰν ὑπάρχῃ ποσὸν ἀδιάθετον πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ διανομὴ εἰς τοὺς πρώτους δικαιουμένους. Ἐξ ἄλλου κατ’ ἀβλεψίαν τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς περιελήφθησαν ἐν τῷ νόμῳ δύο ἀλληλοσυγκρουόμεναι τροπολογίαι καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κινηθῶμεν πρὶν διορθωθῇ ἡ ἀντινομία αὕτη. Τὴν διόρθωσιν ἐπεδιώξαμεν καὶ διὰ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀτυχῶς ὅμως ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε σαφὴς ἐξουσιοδότησις πρὸς ἄρσιν τῆς ἀντινομίας. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθημεν νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς· ὥστε οὐδεμία καθυστέρησις ἐπῆλθεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι τὴν Δευτέραν θὰ κάμωμεν μίαν ἢ δύο ἐπερωτήσεις σήμερον καὶ κατόπιν θὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 4258 περὶ Ταμείου Προνοίας προσωπικοῦ ἐφημερίδων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 11)17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐκποιήσεως κτημάτων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1929–1930 τοῦ τμήματος τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Συγκοινωνίας, Γεωργίας καὶ τῶν Ταμείων ἀντιφυλλοξηρικῆς ἀμύνης, φορολογίας οἰνοπνεύματος, ἐποικισμοῦ καὶ ἐλαίας. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος.

§146Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα ὅταν στερεώνεται τὸ πολίτευμα ἡ πρώτη ὑποχρέωσις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ὅπως ἐκριζώνουσι πᾶν ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ὁπουδήποτε εἰς βάρος τῶν διαφόρων τάξεων διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὄντως τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξίσωσιν γενικῶς ὅλων τῶν βαρῶν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις καὶ κατ’ ἀκολουθίαν καὶ τὴν γενικωτέραν προαγωγὴν τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ καθρέπτης μὲ τὸν ὁποῖον μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνῃ τὴν κατάστασιν καὶ τὰς Κυβερνήσεις καὶ ἑπομένως ἐφ’ ὅσον συζητεῖται γενικῶς ὁ προϋπολογισμὸς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κρίνουν γενικῶς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐλέγξουν τὸν τρόπον καθ’ ὃν συνετάγη ὁ προϋπολογισμός, νὰ ὑποδείξουν τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐπὶ πλέον φέρει ὁ ἐργαζόμενος λαὸς καὶ ταὐτοχρόνως νὰ εἴπουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἐὰν αἱ ἐργαζόμεναι τάξεις ἀποδίδουν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν συνεισφορὰν τὴν ὁποίαν θέλει τὸ Κράτος διὰ τὴν λειτουργίαν του, οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἀπομυζοῦν διαρκῶς τὸν λαὸν ἀπομυζοῦν διαρκῶς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὀλιγώτερον προσφέρουν εἰς τὸν γενικὸν κορβανᾶν ὁ ὁποῖος λέγεται προϋπολογισμός. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μερικὰς γενικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ κρίνουν βέβαια καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸν προϋπολογισμὸν ἀλλὰ καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν εἶναι πολιτικὴ αὐτὴ λαοκρατική, ὅταν εἰς ἕναν προϋπολογισμὸν 9½ δισεκαμμυρίων δραχμῶν προϋπολογισμὸν ἐπιβεβαρυμένον διὰ διαφόρους λόγους τὸ 26% τῶν ἐσόδων δίδεται διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐν γένει τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Τὸ 26% αὐτὸ τὸ παίρνει ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ τὸ δίδει εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀναμένει ἀπόδοσιν. Ἐν τούτοις ὅμως, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ποσοστὸν νὰ εἶναι ἀνώτερον τουλάχιστον ἀπὸ 18%. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τούτου, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1929–30 παρατηροῦμεν γενικὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας κατὰ 90 ἑκατομμύρια. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐναντίον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡμεῖς θέλομεν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους πραγματικῶς νὰ ἀπολαμβάνουν καλοὺς μισθούς. Δὲν εἴμεθα ἐναντίον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι τούτους θέτομεν ὡς βάσιν τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Καὶ εἰς τὰ Δημοκρατικὰ πολιτεύματα, αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἀνέχονται οἱ ὑπάλληλοί των νὰ πεινοῦν. Ἀλλά ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐργάζονται αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας τὸν τρόπον καθ’ ὅν ὁ ὁ λαὸς ἀπολαμβάνει τὸ δίκαιόν του ἀπὸ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δυσφοροῦμεν καὶ πιστοποιοῦμεν, ὅτι ἡ ἐργατικότης τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν Ἑλλάδι ἐμειώθη. Ἐφ’ ὅσον δὲ προέρχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δικαιοῦμαι ἀμερολήπτως, νὰ κρίνω χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ. Ἐμειώθη τοὐλάχιστον κατὰ 60% ἐξ οὗ ἔχομεν τὸν πολαπλασιασμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόδοσιν. Καὶ περιμένομεν νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ βελτιώσωμεν πράγματι τὸν μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων καὶ διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μίαν καλλιτέραν ἀπόδοσιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωμεν ἀνθρώπους καλὰ ἀμοιβομένους τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἐκκαθάρισις δὲν ἐγένετο ἐπολαπλασιάσθησαν αἱ δαπάναι κατὰ 90 ἑκατομμύρια. Καὶ μεθαύριον θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ὑπαλλήλων τῶν τριῶν Τ, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ ἐργατικώτεροι καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις ἐν τῇ Βουλῇ· βραδύτερον δὲν ξεύρω, διὰ ποῖον κλάδον, θὰ σᾶς προσαχθῇ ἕτερον νομοσχέδιον αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν νὰ περιορίσωμεν τὰς πολυτελεῖς θέσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν δημιουργήσει. Εἶναι λυπηρόν, διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ κάνω μνείαν καὶ τοῦ σώματος τούτου ἀκόμη. Ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις κάθε λίγο καὶ λιγάκι προσκομίζει νομοσχέδια, διὰ τὴν αὔξησιν διαφόρων μισθοδοσιῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι της πολιτείας, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ βουλευταὶ ἀπολαμβάνουν γλισχροτάτου μισθοῦ καὶ ὁ ὁ ὁποῖος δέν εἶναι ἀνώτερος τῶν 6.800 δραχμῶν. Κύριοι βουλευταί, δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ μὲ κατηγορήσουν, διότι ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ Βουλῇ. Δυνατὸν νὰ λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θέλει νὰ κάμῃ οἰκονομίας καὶ δὲν δύναται νὰ αὐξήσῃ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, διότι θὰ κατηγορηθῇ ἀπὸ τὸν λαόν. Ἀλλὰ ὁ λαὸς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς βλέπομεν εἰς τὴν ὕπαιθρον μᾶς λέγει, ὅτι λαμβάνομεν μόνον 12–15 χιλιάδας δραχμῶν. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους εἶναι δυνατόν, μὲ τὰς 6.800 δραχμὰς νὰ παραμένουν ἐξακολουθητικῶς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ πληρώνοντες 70–90 δραχμὰς δι’ ἐνοίκιον, πληρώνοντες διατροφὴν πολὺ ἀκριβήν. Καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ παραμένουν δαπανῶντες ἀνώτερα ποσὰ χωρὶς νὰ κάμουν καὶ ἄλλας ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ ὑπομονὴ τῆς Βουλῆς ἐξηντλήθη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οἱ δὲ βουλευταὶ βοοῦν, ἐὰν δὲν βοοῦν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πάντως βοοῦν ἐντὸς τῶν διαδρόμων, βοοῦν πάντες καὶ ζητοῦν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των.

§147Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ.

§148Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ καταντήσῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ ἀριστοκρατικόν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται οἱ περισσότεροι βουλευταί, νὰ παραμένουν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ὅλοι μας θὰ καταντήσωμεν ἐπαῖται. Ἐξετάσατε, κύριοι βουλευταί, τὶ γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Κράτη καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν βουλευτῶν εἶναι διπλασία, διότι ὁ λαὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τους θέλει ἀξιοπρεπεῖς. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι οἱ βουλευταί πρέπει νὰ ἀποκτήσουν μίαν οἰκονομικὴν ἀνεξαρτησίαν· ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς Βουλῆς 20–30 συνάδελφοι πλούσιοι, ἂς ἀρνηθοῦν νὰ πάρουν μίαν μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα πλούσιοι, καὶ τὸ πλεῖστον μέρος τῶν βουλευτῶν δὲν εἶναι πλούσιοι ἀξιοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ μᾶς ἴδῃ νὰ φύγωμεν ὅλοι μαζὺ νὰ αὐξήσῃ τὴν ἀποζημείωσιν, διὰ νὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην ὁ κόσμος ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸν ἐργασθῶμεν διατρεφόμενοι τοὐλάχιστον πολὺ λιτῶς ὅπως εἴμεθα οἱ περισσότεροι λιτοί. Κύριοι βουλευταί, ἀναδιφῶν καὶ ἐγὼ τὰς σελίδας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ γενικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους καὶ τῶν πολιτῶν δὲν εἶναι εἰς εὐχάριστον θέσιν, ἐνῷ ἀναγνωρίζεται ὅτι ἔχομεν μυρίας ἀνάγκας, ἀνάγκας διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων καὶ ἀκτημόνων, ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι ἐξικνοῦνται μέχρι τοῦ νὰ χρειαζώμεθα 2 δισεκατ. δραχμάς, ἐνῷ ἔχομεν ἄλλας ἀνάγκας ἐπιτακτικὰς διὰ τὴν γεωργίαν, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἀντιμετωπισθῶσι ἔστω καὶ μὲ τὰ 2 δισεκατ. τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, ἐνῷ ἡ γεωργία ἐν Μακεδονίᾳ–Θράκῃ θέλει τοὐλάχιστον 10 δισεκατ. δραχμὰς καὶ ἐπὶ μίαν 10ετίαν ἄνευ ἐπιστροφῆς ἐνῷ ἔχομεν τοιαύτας ἀνάγκας ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν λέγει ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι αὐταί;

§149Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς θὰ τὰ εὕρωμεν τὰ 10 δισεκατομμύρια.

§150Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλετε τρόπον, ἡμεῖς ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν μυρίους, ἀλλὰ οἱ ἰδικοί μας τρόποι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν δι’ ὑμῶν διότι αἱ μὲν ἀρχαί μας εἶναι λαϊκαὶ αἱ δὲ ἰδικαί σας μεγαλοαστικαί. Ἡμεῖς θὰ φορολογήσωμεν ὅλους τοὺς πλουσίους θὰ τοὺς φορολογήσωμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὅτι: ἐὰν δὲν φορολογηθῆτε σήμερον μοιραίως θὰ φορολογηθῆτε μίαν ἡμέραν πολὺ ταχέως διότι ἡ πεῖνα εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις εἶναι τόπον μεγάλη, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν τὴν βλέπετε μεταβαίνοντες ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον σας μὲ τὸ αὐτοκίνητον δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ, ἀλλ’ ἡμεῖς μεταβαίνοντες εἰς τὰ καταγώγια καὶ ἀκούοντες καὶ τὸν μικροεπαγγελματίαν καὶ τὸν ἐργάτην......

§151Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἡμεῖς ἐπισκεπτόμεθα τὰ καταγώγια ὄχι βέβαια, ἀλλὰ πάντως ἐπισκεπτόμεθα τοὺς ἀγρότας καὶ τὰς ἐπαρχίας μας.

§152Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶπον καταγώγια δὲν ἠννόουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐννοεῖται σεῖς καταγώγια κατήντησαν δυστυχῶς διὰ τὸν λαὸν αἱ τρώγλαι εἰς τὰς ὁποίας κατοικεῖ καὶ ἑπομένως ἐπιτρέπεται νὰ ὀνομάζω καταγώγια τὰς τρώγλας τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι μένουν ἄστεγοι. Δὲν λέγω ὅτι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι βλέπομεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, βλέπομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἄλλος τρόπος, ὅτι δηλ. διὰ τῆς βιομηχανίας θὰ φθάσητε εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ ἑπομένως οὐδεὶς ἄλλος τρόπος ὑπάρχει, πλὴν τῆς βελτιώσεως καὶ τῆς προστασίας τῆς γεωργίας, πλὴν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης διὰ τῆς ὁποίας θὰ πολλαπλασιάσητε καὶ θὰ αὐξήσητε γρήγορα καὶ ἀμέσως τὴν παραγωγὴν τὴν γεωργικὴν ἐν γένει. Διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ συγκρατήσητε τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ ποὺ λέγετε Κράτος καὶ διὰ νὰ κάμετε μίαν τοιαύτην πολιτικήν, χρειάζεσθε 10 δισεκατ. δραχμῶν. Διὰ νὰ ἀνατρέψητε τὴν γῆν τῆς Μακεδονίας, διὰ νὰ κάμετε βαθείας ἀροτριώσεις, χρειάζεσθε χιλιάδας βενζινοκινήτων ἀρότρων. Διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ πολλαπλασιάσητε τὴν παραγωγὴν ἔχετε ἀνάγκην ἀπὸ χιλιάδας γεωτρύσεων. Διὰ νὰ δυνηθῆτε ἀκόμη νὰ περιμένετε νὰ ἀποδώσῃ ὁ ἀγρότης περισσότερα, πρέπει νὰ τὸν στεγάσητε καὶ νὰ τὸν ἀπαλλάξητε ἀπὸ τοὺς τοκογλύφους αὐτὸν καὶ τὰ κτήματά του τὰ ὁποῖα εἶναι κατὰ ¼ ἐνυπόθηκα. Ἡ στέγασίς του ἀπαιτεῖ 820 ἑκατ. Διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ ἀνατρέψητε τὴν γῆν, θέλετε δισεκατομμύρια ὁλόκληρα διὰ νὰ φέρετε μηχανήματα· διότι μὲ τὸ βῶδι ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ὀργωθῇ ἡ γῆ καὶ διότι τὰ λιπάσματα δὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πάντοτε, ἐφ’ ὅσον ὁ γεωργικὸς κόσμος δὲν εἶναι μορφωμένος, δὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πάντοτε πολλαπλασιάζουν τὴν παραγωγήν. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν φυτείαν τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἀποδίδει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέμενε κανεὶς ἀπὸ τὰ λιπάσματα. Διὰ νὰ κάμετε μίαν τοιαύτην γεωργικὴν πολιτικήν, διὰ νὰ δώσητε 5–6 χιλ. δραχμὰς εἰς ἑκάστην ἀγροτικὴν οἰκογένειαν, θέλετε μίαν γεωργικὴν Τράπεζαν τοὐλάχιστον ἐπὶ πληθυσμοῦ 800 χιλ. ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, θέλετε μίαν γεωργικὴν Τράπεζαν 4.500.000 ἑκατ. δραχμῶν. Ἑπομένως ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζονται τὰ προβλήματα ἐδῶ εἰς Ἑλλάδα, εἶναι ἕνας τρόπος ἐμβαλωματικὸς καὶ δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ πότε θὰ φθάσῃ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἴσως θὰ φοιτήσῃ ἕνα πνεῦμα ἅγιον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νὰ μᾶς κάμῃ ὅλους σοφωτέρους. Λέγω λοιπόν, ὅτι αἱ ἀνάγκαι εἶναι πολλαπλαῖ. Ἐνῷ ἡ στέγασις τῶν ἀστῶν προσφύγων ἔχει ἀνάγκην 2.000 ἑκατομμ. δραχμῶν, προσπαθοῦμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἐν τάξει ὡς πρὸς τὰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι ἱδρυμάτων κεφαλαιοκρατικῶν. Εἰς ἕνα τμῆμα τοῦ προϋπολογισμοῦ παρατηρῶ ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος ἐκ τῆς συμμετοχῆς τῶν κερδῶν τῆς ἐκδοτικῆς Τραπέζης δικαιοῦται νὰ παίρνῃ ἐτησίως 45 ἑκατ. δραχμῶν, μεταβιβάζει ἐμμέσως ταῦτα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἐνῷ μποροῦσε νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, «θὰ περιμένῃς ἐπὶ μίαν πενταετίαν, δὲν δύναμαι νὰ σὲ πληρώσω· διότι ἔχω ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας ἀποκαταστάσεως, ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας στεγάσεως καὶ ἐπίσης ἔχω ἀνάγκην νὰ πολλαπλασιάσω τὴν παραγωγήν, διὰ νὰ ζήσῃ ὁ τόπος». Λέγω ὅτι ἐνῷ κανεὶς παρατηρῇ αὐτὴν τὴν προσοχήν, μᾶλλον αὐτὴν τὴν λεπτότητα τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν κεφαλαιοκρατικῶν ἱδρυμάτων, δὲν βλέπω δυστυχῶς τὴν αὐτὴν λεπτότητα ἀπέναντι τῶν λαϊκῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πολλαπλὰς ἀνάγκας. Σᾶς ἀπαριθμῶ δι’ ἀριθμῶν πραγματικῶν ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τοῦ ἀστέγου ἀστικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἐν Μακεδονίᾳ κοιμᾶται εἰς τρώγλας. Ἡ κατάστασίς του δὲν ὁμοιάζει τίποτε ἄλλο, παρὰ μὲ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος φθίνει καὶ περιμένει τὸν θάνατόν του ἀπὸ τὴν φύσιν μόνον. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξῃ αὐτὴν τὴν λεπτομέρειαν, μποροῦσε νὰ εἴπῃ εἰς τὰ ἱδρύματα αὐτά, ὅτι λόγῳ τοῦ ὅτι πάσχει τὸ Κράτος, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς δώσουμε τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔστω καὶ σᾶς ὀφείλομεν, ἀλλὰ ζητοῦμεν μίαν ἀναβολὴν ἐπὶ μίαν πενταετίαν, διὰ νὰ κάνουμε μίαν κοινωνικὴν πολιτικήν, καλλιτέραν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν παρουσιάζομεν μέχρι σήμερον. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται 45 ἑκατ. ἐπὶ τῆς συμμετοχῆς τῶν κερδῶν εἰς τὴν ἐκδοτικὴν Τράπεζαν τοῦ Δημοσίου, παραπλεύρως βλέπω, ὅτι ταῦτα μεταβιβάζονται ἀμέσως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δηλ. ἀπὸ τοῦ Γιάννη τὴν τσέπη μπαίνουν εἰς τὴν τσέπην τοῦ Γιαννάκη. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸν Κράτος πάσχει, θὰ ἠδύνατο τὰ ἱδρύματα αὐτὰ νὰ περιμένουν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς αὐτὰ ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους· διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἡ τύχη τοῦ Κράτους δὲν προοιωνίζεται καλή. Ἀλλ’ ἡ τακτικὴ ἡ κεφαλαιοκρατική, τὴν ὁποίαν προχθὲς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ροδόπουλος ἠθέλησε δειλά, δειλά, νὰ τὴν ἐμφανίσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ κεφαλαιοκρατικὴ αὐτὴ πολιτικὴ παρέσυρε τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ νὰ διανεμηθῶσιν αἱ μετοχαὶ αἱ νέαι τῆς Τραπέζης, εἰς μὲν τοὺς μετόχους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς 5.000 δραχμῶν ἑκάστην, διὰ δὲ τοὺς μετόχους, διὰ τὸν λαόν, πρὸς 7.000 δραχμάς, διὰ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάγῃ νὰ πάρῃ μίαν ὁμολογίαν. Ἡμεῖς δὲν ἀναγνωρίζομεν τοιαῦτα πράγματα.

§153Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ κανονίζεται διὰ τῆς συμβάσεως.

§154Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι τὰ πάντα δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν, ὅταν κακῶς ἔχουν. Τὸ Κράτος ἔχει τὴν δύναμιν νὰ κάμῃ ἄλλην σύμβασιν. Ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύοντες τὸν πάσχοντα λαὸν θέλομεν ν’ ἀγωνισθῶμεν νὰ μὴ πέσουν οἱ κεφαλαιοκράται μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον προπαρασκευάζουν οἱ ἴδιοι διὰ νὰ πέσουν, ἀλλὰ σιγὰ σιγά, νὰ πίπτῃ ἕνας πύργος, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσῃ καταστροφάς. Ἀλλ’ ὅταν αὐτοὶ θέλουν νὰ πέσουν, τὶς θὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Δὲν προστατεύομεν τὴν ἀναρχίαν, ἀλλὰ λέγομεν ὅτι θὰ ἔχετε τὴν ἀναρχίαν, ἐὰν δέν φροντίσητε ἐγκαίρως νὰ προστατεύσητε τὰς λαϊκὰς τάξεις. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἑτέρου ὁ προϋπολογισμὸς ἀπορροφᾶται κατὰ 26% διὰ τὸ δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἑπομένως πράγματι παρουσιάζεται μία τεραστία δυσκολία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς ὡρισμένας δημιουργικὰς ἀνάγκας. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει πάντοτε νὰ κάμωμεν τὴν πολιτικὴν τῶν πλουσίων καὶ νὰ λέγωμεν: ἔχομεν χρήματα, τὸ Κράτος πηγαίνει καλά, ἡ οἰκονομική μας κατάστασις εἶναι ἀνθηρά. Τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, διότι ὅταν μίαν ἡμέραν πέσωμεν δὲν θὰ μᾶς πιστεύουν. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας, «σεῖς οἱ ὁποῖοι εἰργάσθητε διὰ νὰ παρασύρητε ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα εἰς ἕνα σφαγεῖον ἀπέραντον, σεῖς οἱ ὁποῖοι εἶσθε ὑπαίτιοι ἑνὸς μεγάλου πολέμου εἰς τὸν ὁποῖον ἐξεθέσατε καὶ ἡμᾶς καὶ μᾶς ἐγκατελείψατε εἰς τὴν καταστροφήν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐννοήσητε, ὅτι τὸ Κράτος αὐτὸ ὑπὸ τὸ πέλμα τῶν δυστυχιῶν αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν πληθυσμῶν του καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῆτε μίαν ἀναβολὴν καταβολῆς τοῦ χρεωλυσίου ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Ἐὰν δὲν πράξῃ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιμετωπίσῃ μεγάλα προβλήματα εἰς λίαν προσεχὲς μέλλον. Ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Λογιστήριον περὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κόσμος δὲν μπορεῖ πλέον νὰ πληρώσῃ, ἔφθασεν εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς ἐξαντλήσεως. Ἤδη τοῦ ἀφαιρέσαμεν τὸ ὑποκάμισον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ προχωρήσωμεν ἕνα δάκτυλον ἀκόμη, τότε θὰ τὸν εὕρωμεν ἀντιμέτωπον, ὄχι διότι σκέπτεται ἀναρχικῶς, ἀλλὰ διότι δὲν δύναται πλέον νὰ πληρώσῃ. Νὰ εἴπῃ λοιπὸν τὸ Κράτος, ὅτι δὲν πληρώνει, καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς δανειστὰς ἀναστολὴν καταβολῆς χρεωλυσίου ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἢ καὶ μίαν δεκαπενταετίαν. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν παρετήρησα πάλιν ἀπόσβεσιν, διὰ τὰ χρέη τὰ ὀφειλόμενα ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ τὰ ὁποῖα ἀναγράφεται ἓν ποσοστὸν 2,32%. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι εἰς τόσον ἰσχυρὸς ὀργανισμός, ὥστε, ὅταν τὸ Κράτος πάσχει καὶ ἐπιδιώκει νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους, διότι γενικωτέραν οἰκονομικὴν πολιτικὴν δὲν δύναται νὰ κάμῃ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ὡρίσῃ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα ἐλευθέρως καί νὰ μὴ ζητῇ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ παίρνωμεν ἀπὸ τὴν ράχην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅταν αὕτη ἔχει πολλαπλασιάσει τὸ χρῆμα της τὸ μετοχικόν. Ἀλλ’ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν παρατηροῦμεν ἀκόμη καὶ ἄλλό τι, παρατηροῦμεν τὸ 4½ καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνταλλαξίμων ὁμολογιῶν. Ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλά, ὅτι ὅταν ἦτο ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ κ. Μπακάλμπασης, ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις ἐν Μακεδονίᾳ εἰς κύκλον προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἔβλεπον ὅτι τὸ προσφυγικὸν χρῆμα ἐσπαταλᾶτο καὶ οὐδεὶς ἐμερίμνα διὰ τὴν περιφρούρησιν αὐτοῦ, ἡ δὲ περιουσία ἐκείνη δὲν ἦτο πλέον περιουσία προσφυγική, ἦτο περιουσία τοῦ δημοσίου, καὶ ἀπεξενώθη ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε καὶ τὸ ὁποῖον θὰ συνετέλη νὰ ἀνακαλυφθῶσιν περιουσίαι ἑκατομμυρίων ὅλων ἐν Ἑλλάδι. Τὸ ζήτημα κατέστη γενικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους ἔχω ὑποχρέωσιν, νὰ φέρω ἐπ’ αὐτῶν τὸν λόγον. Ὅταν τὸ πρῶτον ἤλθωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀτομικὴ ἀνταλλάξιμος περιουσία ὑπελογίσθη ἄνω τῶν 9.000.000.000 δραχμῶν, δηλαδὴ εἰς τὸ Minimum τῆς ἀξίας αὐτῆς. Ἀφήνοντες κατὰ μέρος τὰς διεκδικήσεις τῶν διαφόρων δικαιοπραξιῶν, τῶν ἀνωμάλλων, ὑπελογίσαμεν τὴν περιουσίαν τότε, ὅτι θὰ ἦτο 8.500.000.000. Δυστυχῶς ἡ περιουσία εἰς τὸ κτηματολόγιον ἀνεγράφη τότε, ὅτι εἶχεν ἀξίαν 4.500.000.000, ἀργότερον, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Κράτος τὴν ἔκδοσιν καὶ νέων ὁμολογιῶν, ηὔξησεν ἐν τῷ κτηματολογίῳ κατὰ 50% ὡς ἐνθυμοῦμαι τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ σύνολον τῶν ἐκδοθεισῶν ὁμολογιῶν. Ἔγινεν ἐπανεκτίμησις ἐκ μέρους τῆς ἰδίας Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ μετὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἐπανεκτίμησιν ἡ περιουσία δὲν ἔφθασε κἄν εἰς τὸ σημεῖον τῶν 7.000.000.000 δραχμῶν. Τὶ ἐγένετο ἄρα γε; Ἐγένετο μία κακὴ διαχείρισις, κακίστη ἀκόμη ἐν τῇ κανονικῇ ἐρεύνη, κακίστη εἰς τὴν διαχείρισιν, διότι ἐν ᾧ ὑπεδείξαμεν νὰ ἐκποιηθῇ κατὰ ἕνα τρόπον ταχύτερον ἡ περιουσία, καὶ συζητήσεις ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ἐλέγομεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 πῶς κανονίζεται ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν, μᾶς ἀποξενοῦται τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῆς περιουσίας μας. Ἀνέλαβε τὸ κράτος νὰ διακανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως, διαθέσεως κ.λ.π. τῆς περιουσίας, χωρὶς ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον νὰ ἔχῃ ἰδῇ τὸ φῶς ὁ διακανονισμὸς αὐτὸς ὅστις θὰ ἦτο εἰς ὄφελος τοῦ δημοσίου καὶ πάλιν, διότι θὰ ἠδύνατο διὰ τῆς οἰκονομίας ταύτης ἀπαλλασσομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ Κράτος νὰ ἐξοικονομήσῃ ἕν σοβαρὸν κονδύλιον πλέον τῶν 200.000.000 ἐκ τοῦ ἤδη ἐκ 450.000.000 καταβαλλομένου διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σεῖς ἔχετε εὐθύνας, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν εὐθύνας ὅταν γνωρίζωμεν τὴν ὑπόθεσιν καὶ δὲν σᾶς διαφωτίζομεν. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προσέξητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀφείλετε ταχύτατα νὰ ρυθμίσετε τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ νὰ εἴπητε «ἐλᾶτε, κύριοι, νὰ ἀγοράσητε αὐτὴν τὴν περιουσίαν καὶ βάζομεν τότε φραγμὸν μέχρι ποίου σημείου θὰ φθάσωμεν, δηλαδὴ ἀστικὰ ἀκίνητα πωλούμενα μέχρι 200–250.000 δραχμῶν νὰ πωλοῦνται εἰς τοὺς κατέχοντας καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Προσέξατε ὅμως τὴν περιουσίαν αὐτήν, διότι κατ’ ἔτος μειοῦται ἡ τιμή της κατὰ 10% καὶ διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀναστέλλει κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας. Ἡ ζημία αὐτὴ κατὰ 15% ἀντανακλᾷ βεβαίως εἰς ἡμᾶς τοὺς πρόσφυγας, ἀντανακλᾷ βεβαίως καὶ γενικώτερον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διότι τὸ 15% ἀνέρχεται εἰς 25 καὶ 30%. Ποῖος σᾶς ἔδωσε τὸ δικαίωμα ἐπὶ 6–7 μῆνας ὁλοκλήρους νὰ μὴ διακανονίσητε τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχετε ἀκόμη ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιτείνετε τὰς προσπαθείας καὶ νὰ ἀποβλέψητε ἐντὸς τριῶν ἐτῶν νὰ ἐκποιηθῇ αὐτὴ ἡ περιουσία ὥστε αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ χρηματικὸν τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παραγωγικόν, νὰ τὸ χρησιμοποιήσητε διὰ τὴν λαϊκὴν στέγην. Τότε ὁμολογουμένως καὶ ἡμεῖς θὰ χειροκροτήσωμεν τὴν πρᾶξιν σας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ἀναγκάζουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων καὶ νὰ καθιερώσῃ τὸν τρόπον τῆς ταχίστης διαχειρίσεως αὐτῆς τῆς περιουσίας. Ἀλλ’ ἕν δεύτερον μέρος τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας εἶναι τὸ μέρος περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἶπον, ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν συνεργείων ἐρεύνης ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους. Διότι κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην περιουσία ἑνὸς δισεκατομμυρίου εἶναι καταπατημένη καὶ δὲν εἶναι αὕτη περιουσία μόνον τοῦ δημοσίου. Ἡ περιουσία αὐτὴ εἶναι περιουσία ἀνθρώπων καταστραφέντων καὶ θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποτελέσῃ τὸ πρῶτον μέλημα τοῦ Κράτους διότι ἀπὸ αὐτὴν περιμένει ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς πρόσφυγας. Καὶ ὅμως ἡ περιουσία αὐτὴ ἔχει ἐγκαταλειφθῆ. Ἡ περιουσία αὕτη ἔχει ἐγκαταλειφθῆ. Τὰ συνεργεῖα ἐρεύνης ἀποτελοῦνται ἀπὸ μερικοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι οὔτε τουρκικὰ γνωρίζουν, οὔτε τὴν νομοθεσίαν τὴν τουρκικὴν ὥστε νὰ κρίνουν σχετικῶς. Καὶ ἐνῷ τότε ὁ κ. Κανναβὸς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὗρε σοφὰς τὰς προτάσεις μου καὶ μοῦ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι θὰ πολλαπλασιάσῃ τὰ συνεργεῖα ἐρεύνης τί ἔγινεν; ἀνεκλήθη καὶ τὸ μοναδικὸν συνεργεῖον τὸ κατάλληλον τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὸν νομὸν Σερρῶν!! Ἀνεκλήθη λοιπὸν καὶ τὸ μοναδικὸν τοῦτο συνεργεῖον διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἄλλην μίαν φορὰν ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἂν μία ὥρα γίνῃ κἄτι τι καλὸν τὴν ἄλλη χαλάει ἀμέσως. Ἀνεκλήθη λοιπὸν ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος αὐτοῦ τοῦ συνεργείου ὁ ὁποῖος ἦτο εἰδήμων καὶ τῆς τουρκικῆς γλώσσης καὶ τῆς τουρκικῆς νομοθεσίας. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι παρέδωσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 10.000.000 δραχ. περιουσίαν ἐντὸς 4 μηνῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἐγκληματεῖ κανεὶς ὅταν σταματᾷ τὴν ἔρευναν τῆς ἀληθείας καὶ ἀκόμη περισσότερον ὅταν ἡ ἀλήθεια αὕτη εἶναι εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Καὶ ἐρωτῶμαι πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς περιουσίας αὐτῆς; Πιστεύω ὅτι ἐνδιαφέρεται διότι τὸ ἀντίθετον θὰ ἦτο λησμοσύνη τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου. Ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι αἵτινες διαχειρίζονται τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς θέλουν νὰ διαλυθῇ ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀνταλλαγῆς, θέλουν νὰ δημιουργήσουν ἄλλας ὑπηρεσίας διὰ νὰ ἔχουν ἄλλα δέκα χρόνια ἄλυτον αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν προσφύγων. Ἄν καὶ γνωρίζω ὅτι καὶ πάλιν θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ ταχύτης εἰς τὴν κρατικὴν μηχανὴν δὲν πρόκειται ν’ ἀλλάξῃ. Ἐν τούτοις ποιοῦμαι ἔκκλησιν ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τῆς Κυβερνήσεως, συμφέροντος πολιτικοῦ νὰ προχωρήσῃ ἀμέσως εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς περιουσίας διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πραγματικῶς δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐνδιαφέρεται νὰ δημιουργήσῃ πολλαπλάσια παράσιτα εἰς βάρος μιᾶς ξένης περιουσίας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ αἷμα τῶν καταστραφέντων. Ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν παρατηροῦμεν συνδρομὴν τοῦ Κράτους διὰ τοὺς σιδηροδρόμους, συνδρομὴν ἡ ὁποία ἐξικνεῖται μέχρι βοηθήματος!! Ἡμεῖς βέβαια ἂν πραγματικῶς ἐβλέπαμεν μίαν συγκοινωνίαν ἐξυπηρετοῦσαν τὰ συμφέροντα τὰ πραγματικὰ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ἡμεῖς θὰ ἐλέγαμεν ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἠδύνατο νὰ πολλαπλασιασθῇ, διότι θὰ ἐκέρδιζεν ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις του. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κόμιστρα διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι κατὰ 20–30% ἐπὶ πλέον τῶν ἄλλων κρατῶν καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν Σερβίαν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μεταφορὰ τῶν γεωργικῶν προϊόντων ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς δυσχεραίνεται καὶ αὐτὴ ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Κράτους ὑποθέτω ὅτι ἡ ἀρωγὴ τὴν ὁποίαν δίδετε δὲν ἔχει σκοπόν, ἐκτὸς ἂν κάμωμεν συγκοινωνιακὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὸν παραγωγὸν καὶ τὸν καταναλωτήν. Τὸ κονδύλιον τῶν συντάξεων βλέπομεν ὅτι εἶναι τὸ 6% ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν ὅτι, ὡς θύματα τοῦ πολέμου καὶ τῆς κοινωνίας ἔχουν δικαιώματα ἐπὶ τῆς ζωῆς. Ὄντως πρέπει νὰ ζήσουν καὶ νὰ ζήσουν πραγματικῶς ἀξιοπρεπῶς. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν θυμάτων αὐτῶν ὑπάρχουσι καὶ ἄνθρωποι κατὰ τὴν γνώμην μας οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητοι, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ζήσουν χωρὶς νὰ λαμβάνουν τὰς 2–3.000 δραχμάς. Εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν ἕνα βοήθημα 2.000 δραχ., διότι αὐτὸ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ δώσωμεν εἰς πάσχοντας. Δηλονότι ζητοῦμεν μίαν ἐκκαθάρισιν πραγματικὴν τῶν συνταξιούχων ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι πτωχοὶ ν’ ἀπολαμβάνουν περισσότερον ποσοστὸν ἀπὸ τὸ σημερινόν. Ἀντιθέτως ὅμως τὸ ποσοστὸν εἰς τὰ παραγωγικὰ ἔργα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐλαττοῦται: Δημόσια ἔργα 3.31%. Ἀσφάλεια 4.47%. Ὑγεία 1.11%, ἐνῷ ἡ Σερβία ἔχει ἄνω τῶν 6%. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συζητοῦμεν ὅτι διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ Λαοῦ δίδομεν 1.11% ἢ 2% ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν πάσχει δεινῶς ἀπὸ ἑλονοσίαν καὶ φθίσιν. Ἡ φθίσις εἶναι μολυσματικὴ νόσος. Ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία ν’ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας δὲν ἔχομεν. Γνωρίζετε ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη φθισιατρεῖον εἰς τὸν τόπον μας, ἡ δὲ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς του ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι τὸ 50%, ὅταν δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ παραπάνω ἀπὸ τρεῖς ὥρας, τίνα παραγωγὴν θὰ ἔχωμεν ὅταν οἱ γεωργοί δὲν δύνανται νὰ ἐργασθῶσι καὶ δὲν δύναται νὰ εὑρίσκωνται εἰς κατάστασιν ὥστε νὰ κρίνουν καὶ τὰ ἔργα τὰ ἰδικά μας καὶ τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ περικόψητε τὰ κονδύλια τῆς σπατάλης διὰ νὰ ἔχετε περισσότερον ποσοστὸν διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ. Ἐκτὸς ἄλλων νομίζω ὅτι τὸ ποσοστὸν ἔστω καὶ τῶν 2% εἶναι ἀστεῖον διὰ τὴν δημιουργίαν πολιτικῆς ὑγιεινῆς ἐκτὸς ἐὰν πιστεύῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν θαυματουργὸν δύναμιν τῶν ἀποστόλων τῆς ὑγιεινῆς τῆς Κοινωνίας τῶν ἐθνῶν. Ἡ Ἑλβετία ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔχῃ 22% διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ Λαοῦ. Ἡμεῖς τὸ 2% τὸ θεωροῦμεν ὡς ἐπιτυχίαν. Πόσον σοβαροὶ εἴμεθα ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν παρατηροῦμεν πραγματικῶς μίαν αὔξησιν, ἀλλὰ δὲν φθάνει εἰ μὴ εἰς τὸ 7.17%. Ἐπὶ πλέον κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τελευταίως διέθεσεν 100.000.000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων. Ἀπ’ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τὰ περισσότερα διετέθησαν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἡ ὕπαιθρος θὰ λάβῃ 27.000.000.

§155Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἔχετε δίκαιον.

§156Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ κατηγορήσω διότι διετέθησαν, διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι, ὅταν διαρκῶς τὸ Κράτος διαθέτει περισσότερα διὰ τὸ κέντρον δημιουργεῖ κἄποιο αἴσθημα, τὸ αἴσθημα τῆς δυσφορίας κατὰ τοῦ κέντρου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὐχάριστον διὰ τὴν σύνθεσιν τοῦ Κράτους καὶ ἑπομένως καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν λοιπὸν ἀποφασίζεται νὰ διατεθῇ κἄτι τι δέον νὰ διατίθεται ἀναλόγως καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας, ἐφ’ ὅσον μάλιστα αἱ ἐπαρχίαι ἔχουσι μεγαλυτέραν ἀνάγκην ἀπὸ τὸ κέντρον, διότι σεῖς ἔχετε ἐδῶ καί τὸ γυμναστήριόν σας, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, οὔτε δημοτικὸν σχολεῖον, διότι εἴμεθα ὀλίγοι, ἐλάχιστοι, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι διαλαλοῦμεν ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας. Θέλομεν μόρφωσιν ταχυτάτην τοῦ λαοῦ, ν’ ἀντιληφθῇ μόνος του, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιβάλωμεν μίαν διανόησιν καλλιτέραν εἰς τὸ μέλλον. Ἐν ὅλῳ χρειαζόμεθα, διὰ τὸν διορισμὸν νέων διδασκάλων, διὰ τὴν προαγωγὴν 1200 σχολείων, ἐν ὅλῳ χρειαζόμεθα περίπου 50–55.000.000 δραχμῶν, διὰ νὰ τοποθετήσωμεν διδασκάλους, ἐκεῖ ὅπου ἕνας διδάσκαλος διδάσκει 70–100 –200 παιδιὰ εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, διότι οὗτοι δὲν εἶχον καὶ ἀντιπρόσωπον ἀπὸ καιρὸν νὰ φροντίσουν νὰ προαχθοῦν τὰ σχολεῖα των διὰ νὰ εἶχον τοποθετηθῇ διδάσκαλοι. Καὶ ὁ ἕνας διδάσκαλος δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ διδάξῃ ὅλους μαζύ. Ἀλλὰ καὶ ὅταν τοὺς διδάξῃ, θὰ τοὺς διδάξῃ ἐλαττωματικῶς. Καὶ ἐξετάζω τὸ ζήτημα ὑποκειμενικῶς: τὸ παιδί μου μοῦ κατήγγειλεν ἐπανειλημμένως, ὅτι ὁ δάσκαλός του μόλις κάθε 20 ἡμέρας τὸν καλεῖ νὰ εἴπῃ τὸ μάθημά του. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς παιδείας, ἐλλείψει προσωπικοῦ.

§157Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε γνῶσιν πόσους διωρίσαμεν νέους διδασκάλους;

§158Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ πράγματα παρακολουθοῦμεν, διότι μᾶς ἐνδιαφέρουν. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν μου ἀνέμενον νὰ προαχθοῦν ἑξήκοντα σχολεῖα.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρῶτον πρέπει, νὰ ἱδρύσωμεν ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔχουν.

§160Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἕνας διδάσκαλος καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν 2–3, ἐκεῖ ζητοῦμεν νὰ διορισθοῦν νέοι διδάσκαλοι προαγομένων τῶν σχολείων. Ζητοῦμεν τὰ 30.000.000, διὰ τὰ 600 σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ λειτουργήσουν. Διαπράττετε μίαν πρᾶξιν ἄδικον ἐναντίον τῆς νέας γενεᾶς, ἂν δὲν τῆς δώσητε τοὺς ἀπολύτως ἀπαιτουμένους διδασκάλους’ καὶ δὲν δύνασθε νὰ διατείνεσθε, ὅτι ἔχετε περίσσευμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν μᾶς διορίζητε τοὺς διδασκάλους καὶ δὲν διαθέτετε τὰ 28.000.000 δραχμάς, διά τὴν ἀνέγερσιν σχολείων. Χρειαζόμεθα τοὐλάχιστον τὰ 12 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Δώσατέ μας αὐτά. Ὡραιότερος ἀγὼν ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τοῦ νὰ ἀποκτήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς σχολεῖα καὶ διδασκάλους δὲν ὑπάρχει. Δὲν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν αἰσθάνεται τὸν πόνον ὅπως οἱ ἄλλοι. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν κανεὶς κάθηται εἰς ἓν ὑπουργικὸν γραφεῖον συνεχῶς, ὅταν τρέχῃ εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, ὅταν ἔχῃ μίαν κλίνην ὡραίαν, δὲν αἰσθάνεται τὰς στερήσεις, τοὺς πόνους καὶ τὰς ταλαιπωρίας τῶν ἄλλων. Ἀπὸ μέσα μου φεύγει ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸν λαόν, αἰσθάνομαι ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς μὲ πιέζει καὶ θέλει νὰ μὲ διαφθείρῃ καὶ διὰ τοῦτο φεύγω μὲ πρώτην εὐκαιρίαν. Φαίνεται ὅτι ὁ Ἀττικὸς οὐρανὸς καθιστᾷ τοὺς διαμένοντας ἐδῶ περισσότερον ἀπαθεῖς ἔναντι τῶν ἀξιώσεων τοῦ Λαοῦ. Σεῖς δὲν πιέζεσθε, ὅπως πιεζόμεθα ἡμεῖς ἀπὸ τὸν Λαόν.

§161Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν ἐξέρχονται οἱ κύριοι ὑπουργοί, ὅπως.....

§162Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέρχονται, ἐπισκέπτονται, τρώγουν, κρατοῦν σημειώσεις εἰς τὰ γραφεῖα. Αὐτή, εἶναι ἡ ἐπαφὴ τῶν Κυβερνήσεων. Συνεχίζω τὸν ἔλεγχόν μου, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Χορηγεῖται ἕνα ποσοστὸν ἐκ 5% ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὴν συγκοινωνίαν. Κύριε ὑπουργέ, δὲν σᾶς διαφεύγει, ὅτι ἡ συγκοινωνία βεβαίως καὶ μεταξὺ τῶν κέντρων κατήντησεν ὄντως ἀναγκαία, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν χωρίων. Εἶναι ἀπολύτως ἐξ ἴσου ἐπιτακτικὴ καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ παγιωθοῦν ἡ συνείδησις καὶ ἡ πίστις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Ἐγὼ θὰ εἴπω ἰδικόν μου σύστημα συγκοινωνίας. Ὡς τέως ὑπάλληλος τῆς συγκοινωνίας εἶχον κάμει σχετικὰς μελέτας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ συγκοινωνία ὅπως λειτουργεῖ σήμερον δὲν ἱκανοποιεῖ, οὔτε τὸ Κράτος, οὔτε καὶ τοὺς πολίτας. Ἔχομεν τὰ γυμνὰ σύρματα τὰ ὁποῖα μᾶς διαβιβάζουν τὰς πληροφορίας καὶ τὰς ἀνταποκρίσεις. Ὁ τρόπος αὐτὸς μὲ τὸν ὁποῖον ἐπικοινωνοῦμεν εἶναι τρόπος δαπανηρότατος ὄχι μόνιμος, ὁ ὁποῖος πολλὰς φορὰς πολλοὺς ἀπὸ ἡμᾶς ἐντὸς τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν μᾶς ἀναγκάζει νὰ καταφερώμεθα κατὰ τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας. Θὰ ἀναπτύξω ἴδιον σύστημα συγκοινωνιακῆς πολιτικῆς τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν σημερινῶν ἐναερίων γραμμῶν δι’ ὑπογείων καλωδίων. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ εἶναι ἓν ποσὸν περίπου ἐκ 500.000.000 δραχμῶν διὰ νὰ συνδέσωμεν τὰς πόλεις. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχωμεν 5– 6–7, ἀλλὰ τοὐλάχιστον 100 γραμμὰς· μὲ τὴν Μακεδονίαν θὰ ἔχωμεν ἀφθονίαν συγκοινωνίας, θὰ ἔχωμεν εὐθυνοτέραν τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸ τηλέφωνον διότι θὰ εὐθυνήνουν τὰ ποσοστὰ τῆς συνδιαλέξεως ἀλλὰ καί διὰ μίαν ἑκατονταετίαν καὶ πλέον δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν νέας γραμμάς, ἐνῷ ἄν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὰς δαπάνας μέχρι σήμερον τῆς ὑπηρεσίας τῶν ΤΤΤ θὰ ἴδητε ὅτι ἐδαπανήσαμεν δισεκατομμύριον. Ἑπομένως τὸ ποσοστὸν αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἔχητε μίαν συγκοινωνιακὴν πραγματικὴν πολιτικήν, διὰ νὰ βοηθήσητε πραγματικῶς τὴν συγκοινωνίαν τοῦ τόπου καὶ ἐλαττώσητε πρὸ παντὸς τὸ προσωπικόν, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξήσητε εἰς τὸ διπλάσιον καὶ τριπλάσιον τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τὴν συγκοινωνίαν. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ χορηγῇ ἐτησίως ἓν ἐπίδομα καὶ βοήθημα καὶ ἐνίσχυσιν εἰς τὰ ταμεῖα τῶν τηλεφωνικῶν σταθμῶν νὰ χορηγῇ ἕν ποσὸν 1.500.000 περίπου τὸ ἀφῄρεσεν ἐφέτος. Ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ στείλῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 1.000.000 ἔστειλε μόνον 500.000 δραχμῶν, δηλαδὴ ἔστειλε τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἀρκοῦν ἀπολύτως διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ, ἀρκετὰ δὲ εἰς τὰς συνεισφορὰς τῶν κοινοτήτων διὰ νὰ γίνουν αἱ τηλεφωνικαὶ γραμμαί. Ἡμεῖς δὲν ἀντιτιθέμεθα εἰς αὐτό, εἰς τὸ ὅτι αἱ Κοινότητες εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ κάμουν τὴν συγκοινωνίαν μεταξύ των. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ ἀκόμη τὸ ποσὸν καὶ τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας, διότι ἀπὸ τὰ ποσοστὰ τοῦ ταμείου τούτου τῶν κατὰ τόπους ταμείων καὶ τὰ Συμβούλια λαμβάνουν ἀρκετὰ ποσὰ καὶ δαπανοῦν εἰς κατασκευὴν γραμμῶν αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Κράτους. Καὶ οὕτω ἔχομεν διείσδυσιν πραγματικὴν τοῦ Κράτους εἰς τὰ ἔσοδα τῶν τοπικῶν τούτων ὀργανισμῶν καὶ λαθροχειρίαν κρατικὴν ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας του, εἰς βάρος τῆς κοινοτικῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς συγκοινωνιακῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, τὸ καὶ σοβαρώτερον καθ’ ἡμᾶς, καμμίαν ἐμφάνισιν δὲν ἔχει οὔτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, οὐδὲ καὶ ἠκούσαμεν ποτέ τὴν Κυβέρνησιν θίγουσαν ἔστω καὶ ἀκαδημαϊκῶς τὸ ζήτημα. Καὶ τοῦτο εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ πῶς νὰ ἀποκτήσωμεν ταχέως χωρικὴν συγκοινωνίαν. Ἡ πολιτικὴ τῆς χωρικῆς ὁδοποιΐας ἐλησμονήθη καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν σύμβασιν περὶ ὁδοποιΐας, ἥτις προβλέπει τὴν σύνδεσιν τῶν μεγάλων κέντρων μόνον, ἀφήνουσα εἰς τὸ ἄγνωστον καὶ τὸ ἀβέβαιον μέλλον τὸν τρόπον τῆς συνδέσεως τῶν χωρίων δι’ ἀνεκτῆς συγκοινωνίας μὲ τὰ κέντρα. Ἡ μεταξὺ τῶν χωρίων ἀποκατάστασις ἀνεκτοῦ συγκοινωνιακοῦ δικτύου δὲν θὰ ἀποτελέσῃ μόνον ἐκπολιτιστικὸν μέτρον τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῆς ὑπαίθρου, ἀλλὰ καὶ θὰ δώσῃ τὴν ἐμπρέπουσαν σημασίαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους τῶν χωρίων καὶ θὰ συντελέσῃ, ὅπως τὰ προϊόντα τῶν χωρικῶν τὰ πωλούμενα ἐπὶ τόπου νὰ λαμβάνουν ἀνωτέραν ἀξίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν λαμβάνουν σήμερον. Διὰ τῆς χαράξεως μιᾶς συγκοινωνιακῆς χωρικῆς πολιτικῆς ἡ Κυβέρνησις θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν εὐθύνιαν τοῦ βίου ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ καταστήσῃ ἐπὶ πλέον μαρτυρικὸν τὸν βίον τῶν χωρικῶν οἱ ὁποῖοι τοὺς χειμερινοὺς μῆνας μεταφέροντες τὰ προϊόντα τους ἀπὸ τὰ χωριά τους εἰς τὰ κέντρα βλασφημοῦν κυριολεκτικῶς, διότι καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ ζῶα των βυθίζονται μέσα στὸν βόρβορον καὶ κατατυραννοῦνται ἡμέρας ὁλοκλήρους διὰ νὰ κάμουν τὴν διαδρομὴν 20 χιλιομέτρων. Τὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, μὲ τὰ μέσα ποὺ διαθέτουν, εἶναι ἀδύνατον καὶ ἐντὸς 100 ἐτῶν νὰ κάμουν κάτι τὸ σοβαρόν. Παρίσταται ὅθεν ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθοῦν δι’ ἑνὸς γενναίου δανείου. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ στραφῇ καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην. Ἐπὶ ἑτέρου κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς: Ἡ περίθαλψις καὶ ἐγκατάστασις τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἔχει ἕνα ποσοστὸν 1: 23%. Κύριοι βουλευταί, τῇ ἀληθείᾳ ὅταν εἶδον τὸ ποσοστὸν ἐξεπλάγην καὶ εἶπον ὅτι θὰ ἔγινε κάποιο λάθος, διότι δὲν εἶναι παραπάνω ἀπὸ 30–40.000.000, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἴδιοι ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἡ στέγασις τῶν ἀστῶν προσφύγων, κατὰ μίαν στατιστικήν, ἔχει ἀνάγκην 2.000.000.000 δραχμῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ 2.000.000.000 δραχμῶν. Κύριε Ὑπουργέ, πρόσφυγες ἐγκατεστημένοι εἰς τὰς παραμεθορίους κωμοπόλεις καὶ πόλεις στεροῦνται στέγης, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγκατεστάθησαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἰπῆτε, ὅτι ἱκανοποιεῖται τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας μὲ τὸ ποσὸν αὐτό; Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀπόγνωσιν καὶ τὴν ὀργὴν τῶν ἀστέγων αὐτῶν; Καὶ δὲν νομίζεται, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμά σας ν’ ἀντιμετωπίσητε τὴν στέγην μὲ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ ποσὸν; Καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄλλα κονδύλια, τὰ ὁποῖα μπορεῖτε νὰ περικόψετε ὑπὲρ τῆς στέγης;

§163Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐφέτος διαθέτομεν ὑπὲρ τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως 188.000.000 ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ἐντὸς τοῦ ἔτους ν’ ἀνεγείρῃ 10.000, κατοικίας, ἔχει δὲ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθῆ νομοσχέδιον λαϊκῆς κατοικίας, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὄχι μόνον τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ καὶ ὅλους τοὺς ἀστέγους ἕλληνας, γηγενεῖς καὶ πρόσφυγας.

§164Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, λέγετε ὅτι ἔχετε 188.000.000. Ἐγὼ βλέπω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸ τὸ ποσοστὸν ποὺ σᾶς εἶπα, τ’ ἄλλα εἶναι μία σύμβασις τοῦ τέκτονος· δὲν ἠμπορεῖται νὰ εἴπητε ὅτι αὐτὸ τὸ κάνετε σεῖς. Δὲν εἶναι ἑπομένως 188.000.000, ἀλλὰ 140.000.000.

§165Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐντολαὶ ἀπὸ τὴν σύμβασιν τοῦ τέκτονος ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§166Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύμβασις τοῦ τέκτονος ἐγένετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου. Αἱ γενικαὶ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἀποδεικνύουν τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τὰς μὴ παραγωγικὰς ἐν γένει ὑποθέσεις τὸ Κράτος δαπανᾷ 65% διὰ δὲ τὰς παραγωγικὰς ὑποθέσεις του δαπανᾷ 35%. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλάστιγξ τῆς κρίσεως. Καὶ ἐρωτῶ, εἰς μίαν μεταπολεμικὴν κατάστασιν, ὅπου τὰ πάντα ἀνετράπησαν, εἶναι ἐπιτετραμμένον μόνον ἓν ποσοστὸν 35% συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν μισθοδοσιῶν, νὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν καὶ τὸ ἔρεισμα τοῦ κοινωνικοῦ Κράτους; Ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν διατίθεται εἰς δαπάνας τὰς ὁποίας ἠμπορούσαμεν νὰ παραλείψωμεν, χωρὶς ἐννοεῖται μὲ τὴν παράλειψιν αὐτῶν νὰ καταστραφῇ καὶ τὸ Κράτος. Ἡμεῖς δὲν ἀποροῦμεν διὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἀποροῦμεν καθόλου, διότι εἶναι τοιαύτη ἡ ψυχικὴ διάθεσις καὶ τοιαύτη ἡ ἀντίληψις περὶ τῶν κοινωνικῶν πραγμάτων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι, διὰ νὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ ἔχῃ ἕνα πληρέστερον πίνακα διὰ νὰ κρίνῃ πόσον πληρώνει ὁ ἀγρότης, πόσα πληρώνουν αἱ λοιπαὶ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις, διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ πόσον ἀναλογεῖ εἰς τὸν ἕναν καὶ πόσον εἰς τὸν ἄλλον, ἀπὸ μίαν εἰδικὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἀποδεικνύεται τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀμέσου φορολογίας κονδύλια τὰ ὁποῖα βαρύνουν ἀμέσως τὸν κόσμον (ἀναγινώσκει). Εἶναι ἐπὶ συνόλου 1.540.000.000, φόρον καθαρᾶς προσόδου οἱ ἀγρόται πληρώνουν 1.111.000.000, οἱ ἐπαγγελματίαι 200.000.000, οἱ μισθοδοτούμενοι 70.000.000 ὁ εἰδικὸς φόρος τῶν οἰκοδομῶν 80.000.000, αἱ 575 ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι, μὲ κεφάλαια 5:375.000.000 δρχ., 10.000.000 δρχ., αἱ 47 Τράπεζαι διαφόρων ἐπιχειρήσεων κλπ. περίπου 25.000.000 δρχ. Βλέπετε ὁπόσον κεφαλαιοκρατικώτατα συνετάγη ὁ προϋπολογισμὸς; Αὐτὸ τὸ συμπέρασμα βγαίνει ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ. Ἑπομένως, ἐὰν θὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀναλογίαν αὐτήν, βλέπωμεν ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ 180.000.000 ἐπὶ ἔλαττον. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἤμεθα ὑποχοεωμένοι νὰ κρίνωμεν καὶ κατ’ ἀναλογίαν πλούτου, κατ’ ἀναλογίαν ἐργασίας καὶ οἰκονομικῆς ἀντοχῆς· καὶ κρίνοντες ἀπ’ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ἡ ὁποία εἶναι ἡ πραγματικωτέρα, νομίζομεν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῶν πόλεων ἔπρεπε νὰ συνεισφέρουν διπλάσια ποσά, ἐνῷ οἱ ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὀλιγώτερον πλοῦτον, πληρώνουν τρεῖς φορὰς περισσότερον ἀπὸ τὸν ἀστικὸν κόσμον. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς ἠμποροῦν τοιαῦτα ἀδικήματα νὰ μὴ ἐξεγείρουν τὰ συνειδήσεις καὶ τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων; Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεχθῶμεν, οἱ ἄνθρωποι τῶν πόλεων νὰ πληρώνουν ὀλιγώτερον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ τυρραννοῦνται εἰς τοὺς ἀγρούς; εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνῃ ἡ φορολογία αὐτὴ εἰς σειρὰν ἐτῶν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ὁ ὁποῖος ὅταν ἀνακτήσῃ, ὅπως ἐλπίζομεν ἡμεῖς καὶ πολὺ προσεχῶς θὰ ἀνακτήσῃ τὴν πολιτικὴν ἐλευθερίαν του καὶ ἀρχίσῃ νὰ σκεφθῇ ὥριμα, νομίζετε ὅτι θὰ ἐπιτρέψῃ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα; Διότι δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀνθέξῃ πλέον. Ζητεῖτε, κύριοι ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος μόλις ζεῖ διὰ τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήσαμεν τὴν ἀγροτικὴν πίστην, μία Τράπεζα νὰ τοῦ προσφέρῃ δάνεια διὰ 4–5 μῆνας καὶ ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον λοιπόν, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς συντηροῦμεν, ἀπ’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον ἐρχόμεθα καὶ ζητοῦμεν τρεῖς φορὰς περισσότερα ἀπὸ τὸν ἀστικὸν κόσμον. Καὶ ἐρωτῶ: εἶναι δημοκρατικὴ δικαιοσύνη αὐτή; Καὶ δὲν εἶναι τὸ καθῆκον ἡμῶν τῶν πολιτευομένων καὶ τῶν πολιτῶν ἐν τῇ Δημοκρατίᾳ τὴν ἀνησότητα αὐτὴν καὶ τὴν ἀδικίαν νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐλαττώσῃ τὰ βάρη ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀποδώσῃ περισσότερα διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ καταργήσῃ ἀμέσως τὸν φόρον τῆς ἐγγείου παραγωγῆς ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἂν δὲν τὸν ἐλαττώσῃ ἂς εἶναι βεβαία, ὅτι θὰ προκαλέσῃ ἐξεγέρσεις ἀγροτικάς, αἱ ὁποῖαι θὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀδικῇ πλέον τὰς τάξεις αὐτάς. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι καὶ διὰ τὴν στερέωσιν ἀκόμη τοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς εὐνοίας τοῦ πολιτεύματος εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πολιτῶν, ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι δίκαιον πολίτευμα. Διὰ ν’ ἀποδείξωμεν αὐτό, ὀφείλομεν νὰ ἐξισώσωμεν τὰ βάρη τὰ φορολογικά, διότι ἐὰν δὲν τὰ ἐξισώσωμεν τὰ βάρη τὰ φορολογικά, διότι ἐὰν δὲν ἐξισώσωμεν τὰς πάσης φύσεως ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν ἀπέναντι τοῦ Κράτους ἀναλόγως τῆς πραγματικῆς οἰκονομικῆς δυναμικότητος ἑκάστου πολίτου κύριε ὑπουργέ, θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἰδικήν μας θέσιν. Ἡμεῖς δὲν λέγομεν, ὅτι ἡ δυσφορία τοῦ κόσμου αὐτοῦ ἠμπορεῖ νὰ ἐγκαθιδρύσῃ τὴν δικτατορίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι ἐὰν ὀργανωθῇ, τότε, διὰ τῆς δυνάμεως τῆς ψήφου του θὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὐτὸς τὸ δίκαιόν του.

§167Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι ἀπειλή. Ἀποτελεῖ πλειοψηφίαν καὶ ἔχει δικαίωμα.

§168Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπειλῶ, κ. συνάδελφε, ἐγὼ λέγω ὀφείλει νὰ προσέχῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐλαττώσῃ τ’ ἀδικήματα εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Διότι ὅταν ταῦτα πολλαπλασιασθοῦν, τότε ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν σκληρότητα τῆς βοῆς τοῦ Λαοῦ. Ἔχομεν καὶ ἄλλα διδόμενα, διὰ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν κάμετε γεωργικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ τά χρήματα τὰ δίδετε διὰ μισθοδοσίας. Ὁ τελευταῖος νόμος περὶ ἀναδιοργανώσεως, τῆς γεωργίας, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἦτο νόμος καθαρῶς ἀποκεντρωτικός. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Βλέπομεν ὅμως ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ 8.218.000 ποὺ ἦτο ἡ μισθοδοσία τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ηὐξήθη κατὰ 2 ἑκατομμύρια, δηλαδή, ἐκάμαμε ἕνα νόμον, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν μισθούς, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις παχυλὰς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐκτὸς ἐὰν ἐννοοῦμε γεωργικὴν πολιτικὴν τὴν ἐγκατάστασιν γεωπόνων μέσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ περιορίσῃ τὸ ποσοστὸν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς γεωπόνους ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτοὶ εἰς τὰ γραφεῖα. Νὰ ἔλθουν μαζὶ μου εἰς τὰ χωράφια νὰ τοὺς δείξω ἐγὼ πῶς κάμουν γεωργικὴν πολιτικὴν. Νὰ τοὺς δώσητε γεωργικοὺς κλήρους καὶ δάνεια τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ νὰ τοὺς εἰπῆτε, ὅτι «θὰ ἐφαρμόσητε κύριοι τὴν ἐπιστήμην σας καὶ ἔπειτα νὰ ἔρθῃς νά λέγῃς κάνε κεῖνο, κάνε τοῦτο τὸ πείραμα». Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ γεωργικὴ πολιτικὴ πρὸς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ κατευθυνθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δυστυχῶς πεῖραν αὐτῶν τῶν πραγμάτων δὲν ἔχουν οἱ περισσότεροι καὶ παρασύρονται ἀπὸ ὡραῖα καὶ τερπνὰ νομοσχέδια, φιλοσοφικὰ δῆθεν νομοσχέδια παρμένα ἀπὸ ξένας χώρας. Θὰ κάμωμεν, λέγει, γεωργικοὺς σταθμούς, Τὶ τοὺς θέλεις τοὺς σταθμούς; Θὰ εἶσαι σὺ ὁ γεωπόνος σταθμὸς τῆς γεωργικῆς προόδου. Θὰ ἐγκαταστήσῃς σὺ πρῶτος ποὺ κάνεις τὸ πείραμα καὶ κατόπιν θὰ συστήσῃς αὐτὸ εἰς τοὺς γεωργούς. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας συνεχίζεται ἡ ἰδία σκηνὴ καὶ ἐκεῖ παρατηρεῖ κανεὶς 27.600.000 αὔξησιν. Ἐὰν κυττάξετε ἕνα ἕνα τὰ κονδύλια θὰ ἴδητε ὅτι 90% ἀφοροῦν αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας. (δηλαδὴ προσθήκην θέσεων καὶ μισθῶν). Πρέπει αὐτὴ ἡ τραγικὴ κωμῳδία ποὺ παίζεται καὶ εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ εἰς βάρος ἡμῶν τῶν διανοουμένων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν συναισθανόμεθα τὰς ὑποχρεώσεις μας καὶ δὲν ἀντιλαμβανόμεθα τὶ συντελεῖται νὰ παύσῃ· καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ εἴμεθα συνειδητοὶ ἐκπρόσωποι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἄς καταγγείλωμεν τὴν πολυτέλειαν ταύτην ἐν ὀνόματι τῆς γεωργίας γενομένην καὶ εἰς βάρος ταύτης καταλήγουσαν. Ἀλλ’ ἡ ἀδικία εἰς βάρος τῆς γεωργίας προήχθη ἀκόμη περισσότερον. Βλέπομεν, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς φυτοπαθολογίας ἐν ᾧ ἦσαν ἀναγεγραμμένα 2.829.000—αὐτὰ δὲν σᾶς εὐθύνουν κ. ὑπουργέ,—ἐμειώθησαν κατὰ 1.000.000 καὶ πλέον. Τὶ κάμνουσιν λοιπὸν οἱ ἐν τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας νεωτερισταί; Καταστρέφουν τὴν βάσιν τῆς ἐρεύνης τῶν φυτῶν, καταστρέφουν δηλονότι τὴν πραγματικὴν γεωργίαν. Διότι, κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγκατελείφθη ἡ γεωργία εἰς τὴν τύχην της. Ἡ γῆ καὶ τὸ φυτὸν δὲν εἶχον ποτὲ τὸν ἰατρόν τους γιὰ νὰ τὰ κυττάξουν. Ὅπως ἡμεῖς τὰ ἄτομα εἴμεθα ὀργανισμοὶ καὶ παθαίνουμαι κάθε χρόνο, ἔτσι καὶ τὰ φυτὰ πάσχουν ἀπὸ πολλὰς ἀσθενείας καὶ γι’ αὐτὸ λέγομεν ὅτι τὸ στάρι μας δὲν ἀπέδωσε καλά, τὶ συμβαίνει ἐκεῖ; Συμβαίνει ὅτι δὲν ἔχετε φυτοπαθολογικὴν ὑπηρεσίαν ἢ εἴχατε καὶ τὴν καταστρέψατε. Ἡ φυτοπαθολογικὴ ὑπηρεσία εἶναι τὰ ἐπιστημονικὰ Ἰνστιτοῦτα, εἶναι τὸ ἐργαστήριον τὸ ὁποῖον ἐρευνᾷ τὰς ἀσθενείας τῆς γῆς καὶ τῶν φυτῶν. Πῶς ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ὅτι κάμετε γεωργικὴν πολιτικὴν ὅταν καταστρέφετε τὴν φυτοπαθολογίαν; Ὅταν ἀφήνεται τὴν γεωργίαν μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα; Αὐτὸ ὀνομάζεται γεωργικὴ πολιτικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ εἰς ἄλλα Κράτη ὀνομάζεται κἄτι τὸ ἄλλο, ὀνομάζεται ἐμπαιγμὸς καὶ ἀντιαγροτικὴ πολιτικὴ. Καὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐβλέπομεν ἀναγεγραμμένον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 50.000.000 ἐφέτος παρατηροῦμεν τὸ κονδύλιον αὐτό; κ. βουλευταί ἠλαττώθη εἰς 25.000.000. Τὶ συνέβη; Μήπως συνήφθη νέον τι δάνειον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν; Μήπως οἱ ἀγρόται ἔπαυσαν πλέον νὰ ἔχουν ἀνάγκην; Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της, ὅπως ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν Θράκης, αἱ ὁποῖαι λέγουν τὸ ἑξῆς: ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν παραμένουν ἀνάγκαι 350.000.000. Ἀλλὰ τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν ἀνέρχεται εἰς 580.000.000, χωρὶς εἰς αὐτὸ νὰ ἀντιμετωπίζεται ἡ κατασκευὴ μικρῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἀπαραιτήτων ἢ καὶ σειρᾶς γεωτρήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν συνοικισμῶν. Καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποκατασταθῶμεν στεγάζοντες πραγματικῶς καὶ ὄχι νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰ παλαιὰ κτίρια, ἔχομεν ἀνάγκην 800.000.000 διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀγρότας. Καὶ πῶς ἔρχεσθε σεῖς καὶ λέγετε, ὅτι ἐδῶ δὲν συμπεριλαμβάνω τοὺς ἀγρότας, τοὺς γηγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἴσου εὑρίσκονται εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτὰς ἔχομεν ἀνάγκην ἀκόμη τοὐλάχιστον 250.000.000 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια ἡ πραγματική, κ. βουλευταί, εἰλημμένη ἀπὸ τὴν συνεχῆ παρακολούθησιν τῶν ζητημάτων. Κατ’ ἀνάγκην παρακολουθοῦμεν τὴν ὑπόθεσίν μας διὰ νὰ ἴδωμεν πόσον θὰ συγκινηθῇ τὸ Κράτος διὰ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τοὺς συνοικισμούς. Ἔχομεν ἀνάγκην 130.000.000 δι’ ὕδρευσιν τῶν συνοικισμῶν καὶ διὰ μικρὰς ἀρδεύσεις. Αὐτὰ τὰ 130.000.000 δὲν ὑπάρχουν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ὅ,τι εἶχε νὰ διαθέσῃ τὸ διέθεσε. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ, πῶς ἠλαττώθη αὐτὸ τὸ ποσόν; Ἐν τίνι δικαιώματι σεῖς περιορίζετε τὰς ἀνάγκας, ἐνῷ κάθε ἡμέραν αὐξάνουν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν; Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι μεγαλείτερον ἀδίκημα ἀπ’ αὐτὸ δὲν μπορούσατε νὰ κάμετε, διότι δημιουργεῖτε μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι καὶ ὀλιγάριθμος, ἡ ὁποία δὲν θὰ σταυρώσῃ τὰ χέρια της καὶ θὰ σᾶς πιέζῃ γιὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ ποὺ ζητεῖ, καὶ δικαιοῦται. Καὶ ἐὰν ἔχετε περισσεύματα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς διατυμπανίζετε φορολογοῦντες ἀλύπητα τὸν λαὸν δώσατέ τα εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, διότι ἄλλως δὲν κάμνετε γεωργικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ κάμνετε γεωργικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ χάρτου ἀναγεγραμμένην· κάμνετε γεωργικὴν πολιτικὴν ἐντυπωσιακὴν ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀποδώσῃ τίποτε καὶ θὰ καταστήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς προλεταρίους τῆς γῆς εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ δὲν συμφέρει εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ δημιουργήσητε εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν χιλιάδας ἐγκαταλελειμμένων ἀγροτῶν τοὺς ὁποίους ὠθεῖτε εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς Κομμούνας, στερουμένους τῶν πάντων. Καὶ τότε θὰ ἴδητε ὅτι τὸν στόμαχον δὲν μπορεῖτε νὰ τὸν συγκρατήσετε εἰς τὰ ὅρια τὰ στενὰ τῶν νόμων. Ἡ ἐλευθερία τῆς ζωῆς καὶ ἡ διατήρησις τῆς ζωῆς θὰ ὠθῇ πάντοτε αὐτοὺς νὰ ἐπιτίθενται ἐναντίον ὑμῶν καὶ νὰ δημιουργοῦν κατάστασιν δυσφορίας ἐναντίον σας καὶ ἐναντίον τῆς νεαρᾶς Δημοκρατίας ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους δὲν χρωστᾶ νὰ πληρώνῃ ἁμαρτίας στενότητος ἀντιλήψεως καὶ καθήκοντος. Ἀλλὰ κυττάξατε καὶ μίαν ἄλλην κωμικωτάτην εἰκόνα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Παρατηρήσατε ἕν κονδύλιον τὸ ὁποῖον λέγει πάρα πολλὰ πράγματα, ἐνῷ αὐτὰ τὰ πάρα πολλὰ χρειάζονται διὰ τὴν ἐκτέλεσίν των ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀρδευτικῶν, ἀποξηραντικῶν ἔργων, κατασκευὴν ἀποθηκῶν, ἀγορὰν μηχανῶν, ἐνίσχυσιν ἀρδευτικῶν συνεταιρισμῶν, ἐνίσχυσιν μηχανικῆς καλλιεργείας, ἐξαγορὰν γαιῶν, θερμοκήπια, ἀνωρύξεις φρεάττων κ.λ.π. διατίθενται 6.000.000 δραχμῶν ἐτησίως!!! Ἐὰν ἤμουν ἐγὼ ὑπηρεσία θὰ ἐσυχαινόμην νὰ βάλω μόνον 6.000.000. Τὶ θὰ κάμετε μὲ αὐτά; Θὰ κάμετε ἀγορὰν γαιῶν; Δὲν φθάνει τὸ ποσόν. Θὰ κάμετε ἀρδεύσεις; Δὲν φθάνει τὸ ποσόν. Καὶ λέγει πάρα κάτω θερμοκήπια ἀνωρύξεις φρεάττων κ.τ.λ. Δηλαδὴ ἕνα σύνολον ἔργων τὸ ὁποῖον δὲν θεραπεύεται μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 6.000.000. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἵνα μὴ προκαλέσητε τὸ αἴσθημα τῆς ἐξεγέρσεως ἡμῶν τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου νὰ διαγράψητε τὸ κονδύλιον αὐτό. Διότι κανὲν ἀπὸ αὐτὰ δὲν θὰ μπορέσητε νὰ κάμετε. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀσεβῶμεν τόσον πολὺ ἀπέναντι τοῦ κόσμου αὐτοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται διαρκῶς νὰ τοῦ λέγωμεν νὰ πληρώνῃ περισσότερον τακτικὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ εἶναι μέσα εἰς τὰς πόλεις. Διότι ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι 5 δισεκατομμύρια. Ἡμεῖς 7 χρόνια μελετῶμεν, ἀλλ’ οἱ ἀναγράψαντες τὸ πρόγραμμα τοῦτο δὲν τὸ ἔχουν μελετήσει οὔτε ἡ ψυχή τους τὸ αἰσθάνεται, ἀλλ’ ἐξ ἀντιγράφων ἄλλων νομοθεσιῶν παρατάσσουν φιλολογίαν ἔργων ἄνευ χρημάτων διὰ τὸ ἕν εἶδος μόνον. Ἀλλὰ ἐξεγείρουν τὴν συνείδησίν μας μὲ τὴν τακτικὴν αὐτήν. Ἔπειτα λέγετε, διαθέτετε 300 χιλιάδας δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ νὰ κάμετε σταθμούς. Ἕνας ἄλλος ἐμπαιγμὸς χειρότερος ἀπὸ τοὺς πρώτους. Διὰ τὴν λειτουργίαν ἑνὸς σταθμοῦ εἰς τὴν Ἀμερικὴν κ. συνάδελφοι διατίθενται 5.000.000 δραχμῶν. Ἐδῶ διὰ νὰ κάμωμεν σταθμοὺς ἔστω καὶ τοὺς πλέον θλιβερούς, διότι θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην καὶ ταύρων διὰ τὴν ἀναπαραγωγήν, θὰ ἔχωμεν νὰ πάρωμεν σπόρους, θὰ ἔχωμεν νὰ κάμωμεν κτίρια, θὰ πρέπῃ νὰ ἔχωμεν 1.800.000.000. Καὶ τότε σᾶς παρακαλῶ πέστε μου κοροϊδεύομεν τὸν κόσμον ὅταν τοῦ λέγωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν σταθμοὺς μὲ 300 χιλιάδας δραχμῶν ἐν συνόλῳ, ἀναγράφοντες ταῦτα καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἰς ἐπιφανῆ θέσιν; Ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσία νὰ προσέξῃ εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν ζημιωμένην ἀπέναντι ταῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, διότι ἐπὶ τέλους εἶναι Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Διότι ἐὰν αὐτὴ ἡ ὑπαλληλικὴ συνείδησίς των δὲν ἔχῃ ἐξαρθῇ εἰς τὸ σημεῖον νὰ σέβηται τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἡμεῖς κηδόμενοι τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, λέγομεν, ὅτι σᾶς ἐνέπαιξαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς γεωργικὰς ὑδραυλικὰς ὑπηρεσίας, δι’ αὐτὰς ὡς μὴ σπουδαίας κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν ἰθυνόντων τὰ τῆς γεωργίας, δὲν θὰ ἴδητε πολλὰ πράγματα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ἐπικρίνων, διότι ἐκνευρίζομαι διότι πονῶ ψυχικῶς, ὅταν βλέπω, ὅτι πραγματικῶς ἐμπαίζουν τὸν γεωργικὸν κόσμον. Ἀλλὰ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν παρατηροῦμεν, ὅτι ἓν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἦτο 20.000.000, βλέπομεν ὅτι καὶ αὐτὸ περιεκόπη καὶ περιωρίσθη εἰς 10.000.000 διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, οἱ ὁποῖοι ἄν θέλετε νὰ μάθετε τὴν ἀλήθειαν κατοικοῦν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τῶν Ἀθηνῶν καὶ κάμουν τὸν ἀγρότην εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ πεινοῦν καθ’ ἡμέραν καὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ ὑπόγεια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀγρόται οἱ παλαιοί, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ ἐγκατεστάθησαν πέριξ αὐτῆς τῆς ὡραίας πόλεως καὶ εἰς τὰ κράσπεδά της ὡς σκέλη αἰωρούμενα· καὶ αὐτὰ τὰ σκέλη δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ σκέλη τὰ ἐπαναστατικὰ τῆς ὡραίας αὐτῆς πόλεως. Ἐὰν μίαν ἡμέραν δὲν θελήσητε νὰ τοὺς ἐγκαταστήσητε ἀγροτικῶς, ἀλλὰ πραγματικῶς, θὰ δυνηθῆτε μὲ τὸ περιορισθὲν αὐτὸ ποσὸν ἀπὸ 20 εἰς 10 ἑκατομμύρια, νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐκ τῶν ἀστικῶν κέντρων; Ἀσφαλῶς ὄχι. Καὶ μία ὁμοία κατάστασις ἐξαθλιωμένης κοινωνίας ἐν πολλοῖς εὑρίσκεται καὶ εἰς τὰς ἄλλας μεγάλας πόλεις, εἰς τὴν Καβάλλαν ἀνεγείρει σπητάκια ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως π.χ. καὶ τὸ Κράτος καὶ τοὺς λέγει καθῆστε μέσα. Ἀλλὰ κύριοι, ὅταν σήμερον εἰς τὴν Μακεδονίαν 30.000 ἐργάται καὶ ἐργάτριαι εἶναι ἄνεργοι καὶ ἕνα μεγάλο ποσοστόν, αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων εὑρίσκεται καὶ μέσα εἰς τὴν πόλιν τῆς Καβάλλας, ἐνῷ ἠδύνατο σοβαρὸν μέρος ἐξ αὐτῶν νὰ ἀποκατασταθῇ ἐργατοαγροτικῶς, αὐτὸ εἶναι μία ἐγκληματικὴ πολιτική, διότι δὲν ἠμποροῦμεν γενικὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον νὰ τὸν κρατήσωμεν εἰς τὰς πόλεις. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κοκκινιὰ νὰ ζήσῃ καὶ ἡ Νέα Ἰωνία. Αὐτὰ εἶναι σεσηπότα τμήματα ἑνὸς ὀργανισμοῦ. Ὀφείλετε νὰ σκεφθῆτε λογικώτερον καὶ νὰ τοὺς ἀποστείλετε εἰς τὸ ὕπαιθρον, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἦσαν ἀγρόται. Ἀλλὰ τοὺς ἔφεραν τώρα ἐδῶ, διὰ διαφόρους λόγους καὶ τώρα τοὺς κάνομεν ἕνα σπιτάκι μικρό, καὶ τοὺς λέμε, «ζῆστε σ’ ἕνα δωμάτιο μέσα καὶ τρεχᾶτε νὰ γυρεύετε ἐργασίαν». Κρατήσατέ τους, ἀλλὰ θὰ ἰδῆτε τὰ ἀποτελέσματα, ὄχι ἀργότερον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἀπὸ μίαν τριετίαν, διότι ἡ βιομηχανία σας δὲν ἠμπορεῖ, νὰ πάῃ παρὰ πάνω καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἀπορροφήσῃ ἐργατικὸν πληθυσμόν. Ἄλλη ἐργασία πλέον δὲν ἔχετε. Οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες ὅ,τι εἶχαν τὰ ἔκαμαν. Θὰ σᾶς ἐρωτήσω ποῦ καὶ πόθεν αὐτοὶ θὰ συντηροῦνται, ὅταν γνωρίζω σήμερον ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὴν ἀποζημίωσίν των ὡς ἀστοὶ πρόσφυγες, ἐπῆραν τὸ χαρτί τους καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ ἐξοφλήσουν, ὅσο ὅσο καὶ τώρα δὲν ἔχουν νὰ ζήσουν. Σκεφθῆτε ὀλίγον βαθύτερα, διότι ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ μὴ διοικῆτε σεῖς καὶ νὰ διοικῆτε γενικὰ ὁ ἐργαζόμενος λαὸς ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὸν τόπον ἕνας πραγματικὸς φιλελευθερισμός, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιθυμίας, τοῦ νὰ διοικήσῃ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν, ὑπάρχει καὶ τὸ αἴσθημα τὸ Κρατικὸν ποὺ δὲν θέλω νὰ καταστραφῇ ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ καταρρεύσῃ ἐξ ἀφροσύνης τῶν διοικούντων τὸ Κράτος. Δὲν θέλω νὰ βλέπω τὴν κοινωνίαν ἐξεγειρομένην ἐναντίον ἡμῶν. Εἶναι καιρὸς νὰ λάβετε μέτρα, διότι ἡ παραίνεσίς μου ἴσως νὰ μὴ ἀκουσθῇ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ 5.000 οἰκογενείας ἄν ἀπομακρύνετε ἀπὸ αὐτὸν τὸν κόσμον καὶ τοὺς ἀποστείλετε εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα κέρδος καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον σας, ἐὰν πραγματικῶς εἶσθε Πατριωτικὴ Κυβέρνησις τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λέγῃ, ὅμως δὲν πταίω ὁ ἴδιος, διὰ τὴν κακὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἔφθασε νὰ κάνῃ καὶ ἄλλα ἀδικήματα συνολικῶς· καὶ τώρα αὐτὸ ποὺ ἔκαμε δὲν εἶναι ἐναντίον τῶν ἀγροτῶν μόνον, εἶναι ἐναντίον τῆς Κρατικῆς ὑποστάσεως, ἐναντίον τῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶπεν, ὅτι ἀφοῦ ἐδώσαμεν εἰς τοὺς παραμεθορίους πληθυσμοὺς 120 ἑκατομμύρια ὁμολογιῶν ἐκ τῆς ἀτομικῆς των περιουσίας εἰς αὐτὸν τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν δὲν πρέπει νὰ δώσω, οὔτε μίαν δραχμὴν ἐπὶ πλέον. Ἀλλὰ ψυχολογῆστε ὀλίγον καὶ ἄς ἐξαρθῶμεν ἔτι γενικώτερον νὰ ἰδοῦμε, κύριε ὑπουργέ, τὰ 120 ἑκατομμύρια, αὐτά, τὰ ὁποῖα δίδετε, ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἔχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ παίρνῃ ἀπὸ τὰ χρήματα τὰ ἰδικά του; Εἶναι ἡ ἀποζημίωσις τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορούσατε παρὰ νὰ τὴν δώσητε, ἐνῷ αὐτὰ τὰ 5.000,000, τὰ ὁποῖα ἦσαν κρατικὸν χρῆμα, θὰ τὰ ἐδίδαμεν εἰς τὸν παραμεθόριον πληθυσμόν, διὰ νὰ τοῦ δείξωμεν, ὅτι τὸ Κράτος τοὺς δίδει κἄτι τι πάρα πάνω, γιατὶ νοιώθει τὴν παραμεθόριον. Αὐτὰ ποὺ τοὺς λέμε ἡμεῖς κἄθε ἡμέραν ὅταν γυρίζωμεν ἐκεῖ ἐπάνω, διὰ νὰ τοὺς ἐμψυχώσωμεν· καὶ ὅμως ἐτολμήσατε νὰ διαγράψητε τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Ἔ, κύριοι αὐτὴν τὴν συνείδησιν τὴν ἐτραυματίσατε μέσα εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἕλληνος ἀγρότου, περικόπτοντες τὰ 5.000.000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι πρέπει νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὰ 120.000.000 αὐτὰ εἶναι ἀνεπαρκέστατα διὰ ν’ ἀποκατασταθοῦν οἱ παραμεθόριοι καὶ ἀπὸ μελέτας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ ἀνάγκαι εἶναι πολὺ μεγαλείτεραι. Ἀλλὰ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἰς τὴν σύνθεσιν, προβλέπεται καὶ ἡ σύστασις. 210 ταμείων εἰδικῶν Γεωργικῶν. Θέλω νὰ εὐρύνω τὴν formul αὐτῆς τῆς λέξεως. Τὶ ἐννοεῖτε καὶ δίδετε 5.000.000, δηλονότι 125.000 δραχ. δι’ ἕνα ἕκαστον ταμεῖον; καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἂν τὰ ταμεῖα αὐτὰ εἶναι πραγματικὰ ταμεῖα Γεωργικὰ καὶ βέβαια ἔχουν ἀποστολὴν πολὺ σπουδαίαν, νὰ παρακολουθοῦν γενικῶς τὴν λειτουργίαν, νὰ λαμβάνουν ἔκτακτα μέτρα, ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτὰ ἠμποροῦν μὲ 125.000 δρχ. ν’ ἀρχίσουν νὰ λειτουργοῦν ὥστε ἂν τὰ δώσητε διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν γεωπόνων οἱ ὁποῖοι θὰ πᾶνε, ἂν καὶ τότε δὲν φθάνει καὶ δι’ αὐτοὺς ἀκόμη τὸ ποσόν.

§169Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐπαρκοῦν οἱ γεωπόνοι.

§170Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσοι, ὥστε ἅμα τοὺς δώσητε 50% τοῦ μισθοῦ των ἐπὶ πλέον, σὲ κάθε χωριὸ τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης θὰ ἐγκαταστήσετε ἕναν γεωπόνον, νὰ μᾶς κάνῃ μίαν ἰδίαν γεωργικὴν πολιτικήν. Εἶναι οἱ γεωπόνοι τῆς ἀνωτάτης τῆς Μέσης καὶ εἶναι καὶ οἱ γεωπόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ βγοῦν τοῦ χρόνου, ἀπὸ τὰ ἀγροτικὰ οἰκοτροφεῖα, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρκετοί. Ὑπάρχουν γεωπόνοι, ἀλλὰ αὐτοί, ἀφοῦ ἔμαθαν τὴν ἐπιστήμην εἰς βάρος τοῦ Κράτους, κάθηνται εἰς τὰ γραφεῖα καὶ λένε πηγαίνουν εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ μάθουν δῆθεν περισσότερα, ἀφοῦ δὲν ἐμελέτησαν τὴν γῆν τῆς πατρίδος των, πηγαίνουν νὰ μᾶς φέρουν διδάγματα, ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Γαλλίαν. Αὐτοὺς νὰ τοὺς συλλάβητε ἀπὸ τὸ αὐτίον ὡς ὁ Ἀπ. Πέτρος καὶ νὰ τοὺς εἰπῆτε, ὅτι «ἢ θὰ πᾶτε εἰς τὰ χωράφια, ἢ θὰ σᾶς ἀφήσω μὲ ἕνα αὐτὶ» διὰ νὰ φαίνεται ὅτι ἠρνήθησαν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας.

§171Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πηγαίνουν πουθενά. Τρεῖς γεωπόνοι διετάχθησαν τηλ)κῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, νὰ βγοῦν ἔξω πρὸς καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος, δὲν ἐπῆγε κανεὶς ἀπολύτως καὶ οὔτε ἐλήφθη κανὲν μέτρον καὶ ἡ ἀκρὶς συνεπλήρωσε τὸ ἔργον της καὶ οἱ γεωπόνοι κάθηνται ἐκεῖ ποὺ ἦσαν ὅταν ἔλαβαν τὸ τηλ)μα.

§172Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸν προϋπολογισμὸν τὸν μεταβάλατε εἰς κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον.

§173Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐλέγχω ὁλόκληρον τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ μ’ ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως ἡ γεωργία, διότι αὐτὴ εἶναι τὸ Α καὶ τὸ Ω τῆς ὑποστάσεώς μας. Τίνα σκοπὸν θὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ταμεῖα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἔχομεν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ ψυχὴ καὶ ἡ ζωὴ τῆς γεωργίας, τὰ ὁποῖα ὀρθῶς παρετήρησεν χθὲς, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι εἶναι αἱ μικραὶ βουλαὶ τῶν ἀγροτῶν, εἶναι ἡ ἀποκέντρωσις, ἡ αὐτοδιοίκησις, τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας· καὶ ἀντὶ νὰ τὰ ἐνισχύσετε κάνετε τὰ ταμεῖα αὐτά, διὰ νὰ δολοφονηθοῦν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσις τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι ἔκαναν τὸν νόμον αὐτόν. Θέλουν νὰ διαλυθοῦν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐσωτερική των πρόθεσις· ἄν αὕτη δὲν ἐκδηλοῦται ἀκόμη, ἔχουν καιρὸν λέγουν. Μίαν ἡμέραν θὰ σᾶς καταργήσωμεν. Τοῦτο δὲ γίνεται, διότι φοβοῦνται αἱ Κυβερνήσεις τὴν ἄνδρωσιν τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων, διότι μόλις ἀνδρωθοῦν, θὰ ἀποτελέσουν πραγματικῶς τὴν γεωργικὴν Βουλήν, θ’ ἀποτελέσουν τοὺς γεωργικοὺς ὀργανισμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μίαν ἡμέραν θὰ περιλάβουν ἐντός των ὅλας τὰς ὑπηρεσίας καὶ θὰ ἐπιβλέπουν καὶ θὰ παρακολουθοῦν ἐντὸς τοῦ ἰδίου νομοῦ τὴν γεωργικὴν ἐξέλιξιν τῆς χώρας. Δὲν θέλουν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, ἀλλὰ θέλουν νὰ ἔχουν τὰ διάφορα ταμεῖα· διότι τὰ ταμεῖα αὐτά, ὅπως πρόκειται νὰ συσταθοῦν, τίποτε ἄλλο δὲν θὰ κάμουν, παρὰ νὰ ἔχουν δύο ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι θὰ βγαίνουν ἔξω, νὰ κάνουν δῆθεν μελέτας. Ἐτραυματήσατε κύριοι, τὰ Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια. Τὰ διελύσατε, διότι ἐνῷ γνωρίζετε ὅτι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχουν δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν, δὲν ἐφροντίσατε τοὐλάχιστον αὐτὰ τὰ 5.000.000 νὰ τὰ δώσητε εἰς τὰ Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια. Καὶ σᾶς λέγομεν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐγένετο ἀρκετὴ ἀλληλογραφία μεταξὺ ὑπουργείων Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας καὶ σᾶς ὑπεδείκνυον τὴν ἀνάγκην τῆς παραχωρήσεως ἑνὸς μέρους ἀπὸ τὴν φορολογίαν, ἀπὸ τὸ 20% τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ποὺ παίρνουν τὰ διάφορα ταμεῖα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθοῦν καὶ εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτούς, ἀφοῦ ἐδώσατε εἰς ὅλα τὰ νομικὰ πρόσωπα καὶ τὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν μεγάλην σχέσιν καὶ ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν γεωργίαν, καὶ ἀρνῆσθε ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ νὰ δώσητε χρήματα διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Ἐπιμελητηρίων. Καὶ ἔτσι, τὰ διατάγματα διὰ τὰ Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια ἐξεδόθησαν, τὰ συμβούλια ἔγιναν. Ἀλλ’ ἂν πᾶτε εἰς τὴν Μακεδονίαν, θὰ ἰδῆτε ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ἐπιμελητηρίου π. χ. Σερρῶν εἶναι 80.000, ἐνῷ μόνον διὰ τὸν γεωπόνον καὶ τὸν γραμματέα ἔχουν ἀνάγκην 100.000. Μὲ ὑπόλοιπον μηδὲν θὰ κάμουν ὁλόκληρον τὴν γεωργικὴν πολιτικήν των, νὰ ἐπιβλέπουν τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς νὰ ὀργανώσουν γεωργικοὺς συλλόγους νὰ κατευθύνουν τοὺς ἀγρότας, μὲ ὑπόλοιπον μηδέν· δεδικαιολογημένως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω καὶ κάθε συνείδησις ἐλευθέρα θὰ μὲ δικαιολογήσῃ, ὅτι δὲν ἐφαρμόζομεν γεωργικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ μίαν πολιτικὴν ποὺ ἐμπαίζομεν πραγματικῶς τὸν γεωργικὸν κόσμον. Τὶ τὰ θέλετε τὰ ταμεῖα; Ἀνδρώσατε τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, δώσατε αὐτὰ τὰ ποσὰ καὶ πολλαπλάσια ἀκόμη εἰς τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια, ἐκτὸς ἄν ὅ,τι κάνουν οἱ ἄλλοι πρέπει νὰ τὸ χαλάσωμεν ἡμεῖς. Ἔ τότε, κύριοι, ὅταν καὶ ἡμεῖς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν μίαν ἡμέραν καὶ ἡμεῖς θὰ σᾶς χαλάσωμεν καὶ θὰ σᾶς ἀνατρέψωμεν ὅλους τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους ἐκάνατε. Θὰ σᾶς ἀρέσῃ μία τοιαύτη κατάστασις; Ἀσφαλῶς ὄχι. Διὰ ταῦτα πάντα ὅ,τι νόμιμον καὶ δίκαιον καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας γίνεται εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ σεβασθῆτε καὶ νὰ τὸ ἐνισχύσετε. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον σας. Τελευτῶν, κύριοι, δὲν ἔχω, παρὰ νὰ συλλυπηθῶ τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον κατήρτισε τὸν προϋπολογισμόν, καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι τραυματίζει ὁλόκληρον τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀναποκατάστατον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀφῄρεσε καὶ τὰ 25.000.000 τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον πέρυσιν διὰ τὴν ἀποκατάστασίν του, ἐνῷ κατ’ ἔτος εἰσπράττει ἀπὸ τὴν ράχι τοῦ ἀγρότου καὶ περισσότερα διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἄχρις οὗ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀντιληφθῇ τὶ τοῦ ἐπιβάλλεται νὰ πράξῃ.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κυρήσσεται περαιωμένη. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1929–1930 τῶν ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθν. Οἰκονομίας, Συγκοινωνίας, Γεωργίας καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων Ἀντιφυλλοξηρικῆς Ἀμύνης, Φορολογίας Οἰνοπνεύματος, Ἐποικισμοῦ καὶ Ἐλαίας).

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 10 μ. μ.)