1929.06.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 104η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ συμβολαιογράφοι Χαλκίδος παρακαλοῦν ὅπως μελετηθοῦν ἐπισταμένως τὰ νομοσχέδια περὶ συστάσεως Ταμείων Νομικῶν διότι κατὰ τὴν γνώμην των δὲν ἐξασφαλίζονται δι’ ἐπαρκῶν πόρων. — Ἔφεδροι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν ὅπως ἀναγκασθῇ ἡ Ἑταιρεία Τροχιοδρόμων νὰ προσλάβῃ αὐτοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της, εἰς ἣν διετέλουν πρὸ τῆς στρατεύσεώς των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Λύρας καταθέτει τηλεγράφημα κατοίκων Μολάων, διαμαρτυρομένων διότι, κατὰ παραγνώρησιν τῶν δικαίων των, ὡρίσθη ἕδρα πλημμελειοδίκου ἡ Μονεμβασία. — Ἡ Ἕνωσις Εἰσαγωγέων Ἐμπόρων Καλαμῶν παρακαλεῖ ὅπως κατατεθῇ τάχιστα τὸ περὶ μειώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων νομοσχέδιον. — Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Δράμας παρακαλεῖ ὅπως ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει αἱ περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας γνῶμαι αὐτῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσίνας καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Θεολόγων Νέας Ἑλλάδος, ἐκφραζούσης τὸ παράπονον, διότι διὰ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων παραγνωρίζονται οὗτοι τελείως. — Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα ὠργανώσεως τῶν Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελᾶς», παρακαλούσης, ὅπως ψηφισθῇ εἰς τὴν σύνοδον ταύτην τὸ νομοσχέδιον «περὶ Μακεδονομάχων». — Ὑπαξιωματικοὶ Π. Ν. ἀποστρατευθέντες ὡς φυματικοί, παρακαλοῦν ὅπως αὐξηθῇ ἡ χορηγουμένη αὐτοῖς μικρὰ σύνταξις. — Ὁ ἀρχιμανδρίτης Παρθένιος Ἰβηρήτης παρακαλεῖ ὅπως συσταθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον Τουρισμοῦ νὰ διαθέσῃ ἀντίτυπα ἐθνωφελοῦς λευκώματός του περὶ τῶν ἱερῶν μονῶν καὶ κειμηλίων τοῦ Ἄθω. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Μελιγαλᾶ διαμαρτύρεται διότι καίτοι οἱ κάτοικοι ὑπέστησαν καταστροφὰς ἐκ τῆς χαλάζης, οὐδεμία ἀρρωγὴ τοῖς παρεσχέθη. — Τελειόφοιτοι τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς Ἄρτης παρακαλοῦν ὅπως διορισθῇ εἰς τὴν Ἱερατικὴν Σχολὴν Λαμίας ὡς διευθυντὴς ὁ παιδαγωγὸς Ι. Σαγότης. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἀχαρνῶν Ἡρακλείου, παρακαλεῖ ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ αὐτόθι ἡμιγυμνάσιον. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Παλαιοχωρίου, ἀναφέρων τὸν φόνον Κ. Καλούδη, ἐξ αἰτίας τῆς μὴ ρυθμίσεως τῶν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων διαφορῶν παρακαλεῖ, ὅπως ρυθμισθῶσιν αὗται τάχιστα. — Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Γυθείου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ ἐνέργειαι τῶν ἐμπορικῶν συλλόγων, διὰ τὴν ματαίωσιν τῆς ἱδρύσεως τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σύκων. — Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κυπαρισσίας παρακαλεῖ, ὅπως συμπληρωθῇ τάχιστα τὸ δικαστικὸν προσωπικὸν τῆς περιφερείας του. — Ἡ συνέλευσις καπνεργατῶν Δράμας καὶ ἡ «Ἐργατικὴ Βοήθεια» Σερρῶν παρακαλοῦν ὅπως ἐπανέλθουν οἱ ἐξόριστοί των. — Ὁ σύλλογος κυνηγῶν Δράμας ἀναφέρων τὰς τρωτὰς κατ’ αὐτόν, διατάξεις τοῦ Περὶ θήρας νόμου, παρακαλεῖ, ὅπως μεταρρυθμισθῇ οὗτος. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Νεστορίων ὑποβάλλει ψήφισμα συλλαλητηρίου τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος παρακαλούντων, ὅπως ἀκυρωθῇ ἡ διαταγὴ τῆς ὑλοτομίας εἰς τὸ δάσος «Γλίζινα». — Ὁ σύνδεσμος παντοπωλῶν παρακαλεῖ, ὅπως πρὸς πρόληψιν τῆς ἐπιτάσεως τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, καταργηθοῦν αἱ λαϊκαὶ ἀγοραί. — Ὁ οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ προτεινόμεναι ὑπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι εἰς τὸ Ν. Δ. περὶ διευκολύνσεως πρὸς ἀπόκτησιν κατοικίας κλπ. — Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὸ παρ’ αὐτῆς ψηφισθὲν σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διὰ τοὺς βουλευτὰς ἰσχυουσῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἀτελειῶν καὶ διὰ τοὺς γερουσιαστὰς» ἵνα ψηφισθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ἀλεβιζᾶτος αἰτεῖται ἄδειαν διμήνου ἀπουσίας, διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ἕνεκα λόγων ὑγείας. — Ὁμοίως αἰτεῖται τριμήνου τοιαύτης ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κονδύλης. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται) Ὁ κ. Γ. Γονατᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κοινοτικῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας». Ὁ αὐτὸς κ. ὑπουργὸς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τηλεφωνικῆς ἀνταποκρίσεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Αἰλιανὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαδάκης καὶ Ν. Τζερμιᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 2, ἐδαφ, 3 τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ διαβαθμίσεως δημοδιδασκάλων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου ἀξιωματικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαδάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀλαβάνος καὶ Α. Κανάρης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως δανείου μέχρι 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ὑποστάντων ζημίας κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Ράλλης, Π. Ρεδιάδης καὶ Κ. Ἐμπειρῖκος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Ν. Ζαρίφης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων συνοικισμῶν Κατιρλῆ καὶ Καλαμαριᾶς Θεσσαλονίκης.

§4Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ζητεῖ τὴν παρέμβασιν αὐτοῦ, διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν δύο αὐτῶν συνοικισμῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Στὰ 1927 ἀπηλλοτριώθη χῶρος πρὸς ἐγκατάστασιν δύο συνοικισμῶν. Ὁ χῶρος αὐτὸς παρεδόθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία ἤρχισε τὴν ἀνοικοδόμησιν 300 οἰκημάτων εἰς Κατερλῆ καί 30 εἰς Καλαμαριάν. Ἐν τῷ μεταξὺ τῇ εἰσηγήσει τοῦ Γʹ Σώματος Στρατοῦ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πέρυσι ἀπηλλοτρίωσε μέρος τοῦ χώρου αὐτοῦ καὶ πρὸ καιροῦ κατέλαβε αὐτὶ ἀφοῦ τὸ ἔφραξε διὰ συρματοπλεγμάτων, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὸ Κατερλῆ 128 οἰκόπεδα καὶ ἀπὸ τὴν Καλαμαρίαν 29. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως διεμαρτυρήθη πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἠπείλησε ὅτι ἂν δὲν ἀρθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, θὰ ἀνακαλέσῃ καὶ τὰς πιστώσεις. Ἡ παράκλησίς μου λοιπὸν ἀπευθύνεται πρὸς σᾶς προσωπικῶς, κ. ὑπουργέ, ὅπως ἐπέμβητε καὶ ἐξασφαλίσητε τὴν συμπλήρωσιν τοῦ συνοικισμοῦ. Πρόκειται περὶ πολλῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι παραμένουν ἄστεγοι, διότι ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ χῶρος, διὰ πεδίον βολῆς, ἀλλ’ εἶναι ἐντὸς τῆς πόλεως ὅπου δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐννοηθῇ ἡ ὕπαρξις πεδίου βολῆς.

§5Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατόπιν τῶν συστάσεων τὰς ὁποίας μοὶ εἴχατε κάμει καὶ προσωπικῶς, ἐζήτησα πληροφορίας καὶ ἐλπίζω, ὅτι προσεχῶς, θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, νὰ κανονίσω τὸ ζήτημα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κατσαδήμας ἐπὶ ἀναφορὰς διδασκάλων θεωρητικῶν μαθημάτων ἐν Ἰωαννίνοις.

§7Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Ὑπάρχει μία τάξις Ἑλληνοδιδασκάλων οἱ ὁποῖοι παρέσχον πολυτίμους ὑπηρεσίας καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ρίπτονται εἰς τοὺς δρόμους. Ὑποβάλλομεν τὴν εὐχήν, ὅπως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ τοὺς καρραγωγεῖς, διὰ τοὺς καπνεργάτας καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους ἔλαβε πρόνοιαν τὸ Κράτος, μεριμνήσῃ καὶ διὰ μίαν τάξιν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία παρέσχε τοσαύτας ὑπηρεσίας. Ἐν καιρῷ θὰ ὑποδείξωμεν τὰ μέτρα, ἀλλὰ προκαταβολικῶς, νομίζομεν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ προαχθῶσιν, διὰ νὰ λάβωσι ἀνωτέραν σύνταξιν, ἐπιτραπῇ δὲ εἰς αὐτοὺς ἀναδρομικῶς, νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, ὅπως ἔγινε καὶ δι’ ἄλλους ὑπαλλήλους.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§9Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν θὰ κάμω καὶ ἐγώ. Πρόκειται περὶ τῶν διδασκάλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐδίδασκαν τὰ παιδιὰ κατὰ τρόπον, ὥστε ἀπολυόμενα ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Βʹ Γυμνασίου. Τοιούτους ὀτρηροὺς ἐργάτας ἔρχεται ἡ πολιτεία, διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, νὰ παραμερίσῃ, διότι ἔρχονται οἱ νέοι διδάκτορες τῆς φιλολογίας καὶ ὅμως πρὸς τοὺς διδασκάλους αὐτοὺς τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων ὅπως εἶναι οἱ ἀναφερόμενοι, δὲν βάζω ἐγὼ 30 σημερινούς. Ἄν θέλετε πάρετε σημερινοὺς μαθητάς, νὰ ἰδῆτε, ὅτι εἶναι ἀστοιχείωτοι, ἐνῷ μαθηταὶ τοιούτων διδασκάλων ἠδύναντο ἀπολυόμενοι ἀπὸ τὸ Γυμνάσιον Ἰωαννίνων, νὰ ὑποστοῦν ἐξετάσεις, διὰ διδάκτορες τῆς φιλολογίας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, διότι τὰς βάσεις τὰς ἔπερναν ἀπὸ τοὺς λεγομένους Ἑλληνοδιδασκάλους. Τέτοιο ὑλικὸν δὲν τὸ πετοῦν· ἢ θὰ τὸ χρησιμοποιήσητε ἢ θὰ τοὺς εἴπετε ἕνα εὐχαριστῶ εἰς ἔνδειξιν εὐγνωμοσύνης καὶ θὰ λάβετε μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν δι’ ἄλλας τάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν προσέφεραν ὑπηρεσίας οἵας αὐτοὶ οἱ διδάσκαλοι.

§10Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῖαι τάξεις;

§11Π. ΦΛΩΡΟΣ. Οἱ καρραγωγεῖς, οἱ τσιγαράδες αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐργάται τοῦ Ἑλληνικοῦ μεγαλείου· εἰμπορεῖ νὰ εἶναι εἰσπράκτορες τοῦ Δημοσίου πλούτου, ἀλλ’ εἶναι ὄργανα καταστροφῆς τῆς ὑγείας τοῦ κόσμου. Γνωρίζω, κ. ὑπουργέ, τὸν πόνον σας τὸν πατρικόν καὶ γνωρίζω, ὅτι θὰ λάβετε ὑπὲρ προστασίας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων τὰ κατάλληλα μέτρα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σταυρόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἤρκει νὰ εἴπω ὅτι τὸ Κράτος ἔχει συμβληθῆ μὲ τοὺς διδασκάλους αὐτοὺς καὶ ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὰ συμπεφωνημένα ἢ νὰ τοὺς προαγάγῃ καὶ τοὺς κάμῃ καθηγητὰς τῶν γυμνασίων ἢ νὰ τοὺς δώσῃ μίαν ἀνάλογον σύνταξιν, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τοὺς πετάξῃ εἰς τὸν δρόμον, διότι ἔλαβε ἄλλα μέτρα νεωτέρας παιδαγωγικῆς.

§14Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τοὺς ἀφαιροῦμεν τίποτε ἀπὸ ὅτι ἔχουν;

§15Π. ΦΛΩΡΟΣ. Διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν σχολῶν νέων τύπων καταργοῦνται αἱ θέσεις των, δηλαδὴ χωρὶς νὰ θέλωμε τοὺς πετοῦμε.

§16Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅτι τοὺς δίδουν οἱ κείμενοι νόμοι, θὰ τὸ πάρουν χωρὶς τὸ Κράτος, νὰ σκέπτεται νὰ μειώσῃ αὐτὸ ὁπωσδήποτε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁγίας Φωτεινῆς Θεσσαλονίκης.

§18Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος σοβαρωτάτου. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα ἐκληροδότησεν ἡ περίφημος ἐλευθερία τῆς 1ης Νοεμβρίου εἶναι καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ σχεδίου ἡ γενομένη, διὰ χαριστικὸν λόγον καὶ ἡ κατάληψις τοῦ ὡραιοτέρου μέρους τῆς πόλεως τοῦ κειμένου μεταξὺ ὁδῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Στρατηγείου, ἡ ὁποία ἐγένετο παρὰ διαφόρων ἐπιτηδείων ἐπὶ τῇ βάσει τίτλων τοὺς ὁποίους ἐλάμβανον ἀπὸ τὸν Μουφτῆν Θεσσαλονίκης, ὡς δῆθεν μισθωταὶ καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἀνήγειραν παρανόμως οἰκοδομάς, κτίρια, κέντρα διασκεδάσεως, οἴκους ἀνοχῆς ἀκόμη καὶ κατόπιν ἕνεκα τῆς ἐπακολουθησάσης προσφυγικῆς συμφορᾶς ἐπῆγαν καὶ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἠγόρασαν ἀπὸ ἄλλους, εἴτε εὑρῆκαν καὶ αὐτοὶ ἕνα χῶρον καὶ ἐδημιουργήθη εἷς ὁλόκληρος συνοικισμός, ὁ λεγόμενος τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς παρανόμως ἐντελῶς, διότι ἐπὶ τοῦ χώρου αὐτοῦ προβλέπεται, νὰ γίνῃ τὸ μοναδικὸν πάρκον Θεσσαλονίκης καὶ νὰ εἶναι ἀφ’ ἑτέρου καὶ ὁ μόνιμος χῶρος τῆς Διεθνοῦς ἐκθέσεως. Ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ προκατόχου σας ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὸ ζήτημα, ἐπειδὴ ὅμως κινοῦνται καὶ πάλιν οἱ ἐπιτήδειοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ὀνομασθοῦν ἄλλως παρὰ κλέπται τῆς Δημοσίας περιουσίας καὶ καταστροφεῖς τοῦ μέλλοντος τῆς Θεσσαλονίκης, παρακαλῶ ὑμᾶς κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπαιτεῖται ἀκόμη καὶ μία αὐτοπρόσωπος ἐμφάνισίς σας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ μελετήσετε τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἴδητε, ὅτι τὰ 90% τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, ὡς ἄστεγοι εἶναι ἐκμεταλλευταὶ χώρων χιλιάδων τετραγωνικῶν μέτρων καὶ οἱ πτωχοὶ περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, νὰ δοθῇ οἱαδήποτε ἐνίσχυσις καὶ οἱοσδήποτε φόρος, νὰ τεθῇ, διὰ νὰ ἀνοικοδομήσουν οἰκίας εἶναι ἐλάχιστοι. Εἶναι ζήτημα λοιπὸν σοβαρώτατον. Παρήλθον Κυβερνήσεις ἐπὶ Κυβερνήσεων τὰς ὁποίας παρεπλάνησαν αὐτοί. Ὅταν ἦτο ὁ περίφημος δικτάτωρ ἐπήγαιναν κάτωθι τοῦ ξενοδοχείου καὶ ἔλεγον, ὅτι παρ’ αὐτοῦ περιμένουν τὴν ζωήν, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος ἁπλουστάτου. Κατέλαβον χῶρον προοριζόμενον, διὰ τὸν ἀληθῆ πνεύμονα τῆς πόλεως.

§19Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Συμφωνεῖτε μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§20Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀπολύτως. Θέλω νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ ἡ ὑπηρεσία σας ἀπὸ τὸν τεχνητὸν θόρυβον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Δὲν θὰ συμφωνήσω ἐξ ὁλοκλήρου μὲ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἕνα πάρκο εἶναι ἀπαραίτητον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὑπερέβαλέ πως τὰ πράγματα ἐκθέτων γνώμας, αἱ ὁποῖοι υἱοθετούμεναι τυχὸν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ἐδημιούργουν ζητήματα ἐν τῇ Μακεδονικῇ πρωτευούσῃ, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν διαρρυθμιζομένου ἐν μέρει τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ καὶ οἱ πρόσφυγες νὰ μὴ στερηθοῦν τῆς στέγης των καὶ ἡ δημιουργία τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένου πάρκου νὰ ἐπιτευχθῇ. Θὰ παρεκάλουν συνεπῶς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν αἰτούντων καὶ ληφθοῦν αἱ ἀνάλογοι τροπολογίαι δυνάμει τῶν ὁποίων νὰ μετριασθοῦν αἱ ζημίαι.

§23Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃται ἐγκαίρως τὰς τροπολογίας, ὥστε νὰ μᾶς δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, διὰ τὴν μελέτην των.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χούρσογλου ἔχει τὸν λόγον, προκειμένου νὰ καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν Κιρκασίων ἀξιωματικῶν.

§25Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Τὸ ζήτημα ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν. Κ. Πρόεδρε, τὴν 1 Ἰανουαρίου 1921 ἓν σῶμα Τουρκικοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κιρκασίου Ἐτέμ, συνταγματάρχου τότε παρεδόθη δυνάμει πρωτοκόλλου καθορίζοντος, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τίθενται ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ συνεπῶς θ’ ἀπελάμβανον ἐκείνων τὰ ὁποῖα καθώρισε τὸ πρωτόκολλον. Μέχρι τινὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἔδιδε μικρόν τι ἐπίδομα, διὰ τοῦ ὁποίου συνετηροῦντο, τελευταίως ὅμως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ οὓς λόγους ἡ ὑπηρεσία γνωρίζει περιέκοψε καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν ἐπίδομα, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι σύμφωνα μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης εἶχον συγκαταλεγῆ εἰς τὴν σειρὰν τῶν 150 ἀνεπιθυμήτων παρὰ τῆς Τουρκίας, δὲν δύνανται, νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν πατρίδα των, οὔτε νὰ ἐκποιήσουν τὴν περιουσίαν των καὶ οὕτω κατεδικάσθησαν, νὰ μείνουν εἰς τοὺς δρόμους καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των. Ἔχομεν φρικτὰ παραδείγματα. Εἷς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν Κιρκασίων αὐτῶν ὁ Ραχίτ, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ βουλευτὴς εἰς τὴν Ἄγκυραν καὶ ταγματάρχης συμπαραδοθεὶς μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ του ἐξηναγκάσθη ἐσχάτως, νὰ παραδώσῃ τὰ παιδιά του εἰς τὴν Οὐνιτικὴν προπαγάνδαν, ἔθεσε δὲ τὴν σύζυγόν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ξένης οἰκογενείας ἐπὶ γλισχροτάτῳ μισθῷ. Τόσον αὐτὸς ὅσον καὶ ὁ ἀδελφός του, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν ἦσαν κάτοχοι πολλῶν ἑκατομμυρίων. Ἐὰν σήμερον κ. ὑπουργέ, τοὺς στερήσητε καὶ τῶν 1500 δραχμῶν, θὰ παραδώσητε καὶ αὐτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των εἰς τὴν δυστυχίαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν συνάδελφόν σας, κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐξεύρητε μίαν λύσιν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν ἀτιμίαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεδόθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τιμήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ἀργυρόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§27Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου τοὐλάχιστον ἀπέναντι τοῦ παρελθόντος μου, νὰ συνηγορήσω θερμῶς ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς τούτων. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν αἱ συμφοραὶ αἱ ἰδικαί μας πρέπει, νὰ βαρύνουν ἰδικάς μας πράξεις ἢ παραλείψεις, ἀλλ’ ὅταν αὗται βαρύνουν τὴν τύχην τρίτων ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἡμεῖς παρετάξαμεν εἰς τὰς συμφοράς μας, τότε πρέπει, νὰ ἀναλαμβάνωμεν καὶ τὰς εὐθύνας αὐτῶν τῶν πράξεων καὶ παραλείψεων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου αὐτοῦ οἱ ἄνθρωποι παρεσύρθησαν ἀπὸ ἡμᾶς, ἐπολέμησαν μαζί μας ὑπὸ τὴν αὐτὴν σημαίαν, ἐνικήθησαν μὲ τὰς αὐτὰς περιπετείας, ἐταξείδευσαν ἀπὸ τὴν ἀνατολὴν μὲ τὸν αὐτὸν πόνον καί τὴν ἀδελφωσύνην καὶ ἦλθον ἐδῶ καὶ παρέμενον. Καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν πάση περιπτώσει εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Πατρίδα μας, αὐτοὶ δὲ ξένοι εὑρίσκονται μακρὰν τῆς πατρίδος των καὶ θὰ ἦτο σκληρὸν καὶ κατώτερον τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ μας ἂν δὲν ἐλαμβάνετο ἓν μέτρον πρὸς διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ στερηθοῦν τῶν συμπαθειῶν οὐχὶ ὅμως καὶ τοῦ ἄρτου των παραδιδόμενοι εἰς τὴν ἐσχάτην πενίαν καὶ δυστυχίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἐπροκάλει τὰς εὐχαριστίας μας ἂν μᾶς ἔδιδεν ἀπάντησιν.

§28Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Ἄκουσα μετὰ προσοχῆς τὰ λεχθέντα καὶ ἐκ μέρους ὑμῶν καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Χούρσογλου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Κισσάμων αἰτουμένων τὴν παροχὴν φορολογικῶν διευκολύνσεων.

§30Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ καθ’ ἣν ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς. Ἡ τύχη τοὺς καταδιώκει ἀπηνῶς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος Ρογδιᾶς καὶ δι’ αὐτὸ ἐξηναγκάσθησαν, νὰ ὑποβάλλουν καὶ δευτέραν ἀναφοράν. Παρακαλῶ, νὰ διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§31Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, νὰ μοὶ διαβιβασθῇ, κ. Πρόεδρε.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς εἰσαγωγέων ἀλεύρων Πατρῶν καὶ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Ἠπείρου.

§33Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνον αἱ Πάτραι, ἡ Ἤπειρος, ἀλλὰ καὶ ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ὅλη ἡ Ἑλλάς. Ὁλόκληρος κόσμος ἐνδιαφέρεται καὶ παραπονεῖται, ὅτι λόγῳ τοῦ ὑφισταμένου ηὐξημένου δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων, φυτοζωοῦν καὶ ταλαιπωροῦνται. Οἱ παραπονούμενοι διατείνονται, ὅτι κρατεῖ παρὰ τῇ Κυβερνήσει εὐμενὴς ἄποψις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προβῇ καὶ εἰς σχετικὰς δηλώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς ἀνακούφισιν τῶν παραπονουμένων.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν εἶναι τῆς ἰδιαιτέρας ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι παρὰ τὰ δίκαια τῶν ἀλευρεμπόρων καὶ τῶν ἐκφορτωτῶν ὑπάρχουν καὶ τὰ δίκαια τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀλευρομύλων, ὡς καὶ τῶν ἀλευρομυλεργατῶν, τῶν ὁποίων θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἐργασία, ὑπάρχει ἀκόμη καὶ τὸ συμφέρον τῆς σιτοπαραγωγῆς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθῇ. Ἡ Κυβέρνησις μελετῶσα τὸ ζήτημα ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς διαφόρους φάσεις αὐτοῦ, δὲν δύναται ὅμως νὰ παράσχῃ, διὰ στόματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν οἱανδήποτε βεβαίωσιν περὶ τῆς ληφθησομένης ἀποφάσεως.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Θὰ συζητηθοῦν δὲ ἐκεῖναι μόνον τῶν ἐπερωτήσεων αἱ ὁποῖαι λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν δὲ κατέστη δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτσοπέταλος, ὅστις συνιστᾷ εἰς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐκτελέσουν ἐξ ὁλοκλήρου τὸν κεκυρωμένον πίνακα τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ προαγάγωσιν αὐτοὺς εἰς ἀνθυπασπιστάς.

§36Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ σύστασίς μου ἀφορᾷ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει πίναξ κεκυρωμένος τῶν προακτέων ὑπαξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Ὁ πίναξ αὐτὸς ἐξετελέσθη ἐν μέρει καὶ οἱ δύο ἐνωμοτάρχαι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον εὑρίσκονται εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν δὲν προήχθησαν μολονότι εὑρίσκονται εἰς τὸν πίνακα τῶν προακτέων. Θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς νὰ ἐκτελέσουν τὸν πίνακα καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον μέρος.

§37Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ προαγωγῆς καὶ αὕτη ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§38Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἄς γίνῃ μία ἐνέργεια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς κεκτημένους τὰ προσόντα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§39Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἀπευθύνω σχετικὴν σύστασιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κ. Βουδούρη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοὺς ὁποίους ἐπερωτᾷ, διὰ τίνα λόγον περιωρίσθησαν αἱ ὧραι τῆς ἐπισκέψεως τῶν βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἂν πρόκειται τὸ μέτρον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις γενικεύεται τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Φλῶρος.

§45Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐλάβατε γνῶσιν ἀπό τινων ἡμερῶν ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκρούσατε τὰς πύλας ὡρισμένων ὑπουργείων, διὰ νὰ εἰσέλθητε πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ, εὑρίκατε ταύτας κεκλεισμένας καὶ ὄχι μόνον κεκλεισμένας ἀλλὰ καὶ ἐπιθετικὰς διαθέσεις τῶν τεταγμένων διότι ἐπιβάλλουν εἰς τούτους πρόστιμον οἱ διατάσσοντες τὸ κλείσιμον τῶν θυρῶν. Θὰ ἀνοίξωμεν τὸ στόμα μας κ. ὑπουργέ, νὰ εἴπομεν πολλά, διὰ νὰ ἴδετε τὶ κάμνουν αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ μᾶς κλείσουν τὴν πόρτα.

§46Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τοῦ ὑπουργείου μου;

§47Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὄχι καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλων τινῶν ὑπουργείων αἱ ὑπηρεσίαι ἐργάζονται τόσον θαυμάσια, ὥστε ἀξίζουν τὸν θαυμασμόν. Ἀλλὰ εἶναι τὰ νεωτερίζοντα ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐσυνήθισαν εἰς τὸν πλοῦτον καὶ τὴν χλιδὴν, ὥστε νὰ ἐμφανίζουν τὴν πενιχρὰν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐστέγασεν ἑκατομμύρια γυμνητευόντων νὰ τὴν ἐμφανίζουν ὡς χώραν ἑκατομμυριούχων, διὰ τῶν πολυτελῶν ἐπιπλώσεων ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν ὥραν τὴν ὡρισμένην. Ἔπρεπε τοὐναντίον κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον νὰ ἐπιτρέψῃ, ἀλλὰ καὶ κατὰ περιόδους νὰ τάξῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ εἰσέρχωνται καὶ νὰ παρακολουθοῦν, ἐὰν ὁ α ἢ ὁ β τμηματάρχης εὑρίσκεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐξευρέθη μία μέθοδος θαυμασία, ὑπὸ πολλῶν εὐφυῶν ὑπαλλήλων: νὰ ἔχουν διπλᾶ καπέλα, νὰ ἀφίνουν τὸ ἓν καπέλλο εἰς τὴν κρεμάστραν καὶ μὲ τὸ ἄλλο νὰ φεύγουν εἰς ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας ἔδει ὡς στρατιῶται νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν των, δὲν εἶναι καὶ βλέπει κανεὶς τὸ καπέλο, νὰ ἀντιπροσωπεύῃ ἐκεῖνον ποῦ τὸ φορεῖ. Αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι τόσον νωθραί, ὥστε μᾶς ἀναγκάζουν νὰ...... ἡ μία νὰ τὰ λέγῃ στὴν ἄλλη ἕως τὸ βράδυ, διὰ νὰ κανονίσωμεν μίαν ἀναφορὰν καὶ πολλάκις δὲν ξεύρουν καὶ ποῦ εἶναι ἕως ὅτου εὑρεθοῦν. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπαγόρευσις αὐτή, διὰ τοὺς βουλευτάς, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ γραφεῖα πρέπει νὰ ἔχουν ὡρισμένα καθίσματα, ὅσοι εἶναι καὶ οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὸ πρόσθιον δὲ μέρος τῆς καρέκλας νὰ ἀναγράφεται τὸ ὄνομα τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος δέον νὰ καθήσῃ εἰς τὴν καρέκλαν, οὕτως ὥστε, πᾶς βουλευτὴς καὶ πᾶς πολίτης, ὅταν ἀναζητήσῃ τὸν ὑπάλληλον τὸν ἐπὶ τῆς καρέκλας ἀναγραφόμενον, νὰ τὸν καλέσῃ καὶ ἂν δὲν εὑρεθῇ, νὰ τὸν τιμωρήσῃ. Οὕτως ὥστε πᾶς βουλευτής, ἀλλὰ καὶ πᾶς πολίτης, ὅταν ζητήσῃ τὸν ὑπάλληλον, τὸν ἐπὶ τῆς καρέκλας, νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸν τμηματάρχην καὶ νὰ ζητῇ τὴν τιμωρίαν του. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ κύριοι συνάδελφοι, ὁ τρόπος καὶ ἡ διαρρύθμισις τῶν γραφείων ὑπηρεσίας κατόπιν τῆς διεισδύσεως τοῦ ὡραίου φύλου εἶναι ὀλίγον σκανδαλώδης, διότι εἰς ἓν γραφεῖον θὰ εἶναι ἢ ἓν φουστάνι καὶ δύο ἄνδρες, ἢ δύο φουστάνια καὶ ἕνας ἄνδρας, ἀπουσιάζει ὁ εἷς καὶ ἀρχίζει ἄλλη ἐργασία. Μοῦ ἐγεννήθη τὸ ἐρώτημα, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ τάχα ὁ συγχρονισμὸς ἀρρένων καὶ θηλέων ὑπαλλήλων εἰς τὰς Τραπέζας δὲν παρουσιάζει αὐτὴν τὴν κωλυσιεργίαν, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ ἡ ἀπάντησις μοῦ ἐδόθη ἐκ τῆς σκέψεως καὶ ἐκ τῆς ἐμφανίσεως, τοῦ περιβάλλοντος. Αἱ τράπεζαι εἶναι ἐκτεταμέναι, ἔχουν ὡρισμένας καρέκλας ἀναμὶξ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, ἀλλὰ ἐκεῖ ποῦ λαλοῦν πολλοί κοκόροι δὲν γίνεται τίποτε καὶ ὡς ἐκ τούτου ὅλοι κάμουν τὴν δουλιά τους. Ἐνῷ εἰς τὰ ὑπουργεῖα ὑπάρχουν πολλὰ δωμάτια καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα αὐτό, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποφεύγομεν καὶ προλαμβάνομεν τὸν ἐκτροχιασμὸν τῶν κοριτσιῶν, ἐὰν εἶναι διασκευασμένα τὰ γραφεῖα, ὅπως εἰς τὰς Τραπέζας. Βεβαίως καὶ εἰς τήν Εὐρώπην γίνεται αὐτό, ἀλλὰ ἐκεῖ κυκλοφορεῖ ἡ γυναῖκα ὡς ἐλεύθερον νόμισμα. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς τμηματάρχας, νὰ βγάζουν φιρμάνια ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσόδου, τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ ὑπουργεῖα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§49Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ μία ἀπάντησις, αὐτὴ ἡ διάταξις πρόκειται νὰ παραμείνῃ ἐν ἰσχύϊ ἢ πρόκειται νὰ μεταβληθῇ; Παρακαλοῦμεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, νὰ εὑρεθῇ ἁρμόδιος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ. Ἁρμόδιος δὲ ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος εἰς τὴν ἐξώθυραν τοῦ ὁποίου εἶναι κολλημένη ἡ ἀπαγόρευσις αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ βουλευταὶ ὁμιλοῦντες ἐδῶ νὰ ὁμιλοῦν εἰς τὸ κενόν. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ νὰ μὴ ἀφίνωσι τὰ πράγματα ἐν τῷ σκότει. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ἀναμένομεν ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργόν, νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν.

§50Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σκέψις ἐγένετο ὄχι νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἴσοδος, ἀλλὰ νὰ γίνῃ περιορισμὸς τῶν ὡρῶν τῆς εἰσόδου. Εἰμπορεῖ νὰ καθιερωθῇ τὴν θέλετε καθ’ ἡμέραν κατὰ τὰς ἕνδεκα;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§52Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ πάντα ἄλλον ταλαιπορούμεθα ἐκ τοῦ συστήματος κατὰ τὸ ὁποῖον διοικεῖται ἡ Ἑλλάς. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ὡρῶν. Μὲ τὸ σημερινὸν διοικητικὸν σύστημα εἶναι ἀδύνατον καὶ ἐὰν αἱ θύραι ὅλων τῶν ὑπουργείων εἶναι ἀνοικταί, εἶναι ζήτημα, ἐὰν προφθάσωμεν νὰ τελειώσωμεν τῆς δουλιές, τὰς γενικὰς καὶ τὰς ἀτομικὰς ὑποθέσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια ἐκεῖνα, ἕνεκα τῶν ὁποίων οἱ πολῖται παραπονοῦνται καὶ ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐναντίον τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως. Ἡ αἰτία εἶναι μία, εἶναι ἡ αἰτία τοῦ σημερινοῦ διοικητικοῦ συστήματος ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κέντρου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν γνῶσιν ἀπολύτως τῶν ἐπαρχιακῶν ζητημάτων, οἱ ὁποῖοι διοργάνωσαν καὶ ἐθέσπισαν νόμους, εἰδικοὺς δι’ αὐτοὺς καὶ δι’ ὅλους τοὺς προστάτας των. Ἐγέμισαν ὅλα τὰ γραφεῖα ἀπὸ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι κάθονται ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ καὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἀπολύτως, ἐκ τούτων οἱ ἀνώτεροι λαμβάνουν μέρος εἰς συμβούλια καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καθὼς ὑπεσχέθη εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἐφαρμώσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν, ἀσφαλῶς ἡ γραφειοκρατία, θὰ κατατυραννήσῃ τὴν Ἑλλάδα, ἀσφαλῶς ἡ γραφειοκρατία, θὰ καταστήσῃ ἡμᾶς τοὺς πολιτικοὺς ἀχρήστους, ἀλλὰ ὄχι μόνον ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εὐκαιροῦν, νὰ παρουσιάσουν μίαν παραγωγικὴν ἐργασίαν ἐξ αἰτίας ἡμῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ὥστε καὶ τὴν μονιμότητα αὐτὴν τῶν ὑπαλλήλων, νὰ διαρρυθμίσῃ, ἀλλὰ καὶ τὸ διοικητικὸν σύστημα τῆς Χώρας, νὰ ἀλλάξῃ. Ἄς μὴ συζητοῦμεν περὶ ὡρῶν, οἱασδήποτε ὥρας καὶ ἂν ἔχωμεν ὅλαι αἱ ὑποθέσεις, θὰ μένουν ἐκκρεμεῖς καὶ ἡμεῖς ἄχρηστοι.

§53Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Χθὲς ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας 11½ ὁ θυρωρὸς μοῦ λέγει δὲν ἐπιτρέπεται καὶ μὲ σπρώχνει ἠναγκάσθη ὁ ὑπουργός, νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του δι’ αὐτό.

§54Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐπικαλοῦμαι ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τῶν συναδέλφων, διὰ νὰ ἐξεύρωμεν αὐτὸ τὸ μέσον. Χθὲς εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶχον ὑποβάλει μίαν πρότασιν, νὰ γίνωνται δεκτοὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ καὶ γερουσιασταί, ἀλλὰ ἐπὶ μίαν ὡρισμένην ὥραν ἑκάστης πρωΐας, ἀλλὰ ὄχι πρὸ τῆς ὥρας αὐτῆς. Σήμερον ἦτο ἡμέρα μὴ εἰσόδου καὶ ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τῆς 1 μ. μ. τὸ ὑπουργικὸν γραφεῖον ἦτο πλῆρες γερουσιαστῶν καὶ βουλευτῶν. Θέλω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν σεῖς θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε αὐτὰς τὰς ὥρας λύεται εὐκολώτατα τὸ ζήτημα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§56Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διάφοροι ψίθυροι ἐν εἴδει παραπόνων, κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τῶν κ. ὑπουργῶν ἀπὸ πολλοῦ ἀκούονται, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν τοὺς ἀφίνει ἐλευθέρους, νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον των. Πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν θύραν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας εἶδον τοιχοκολλημένον, ὅτι ἡ εἴσοδος εἰς βουλευτὰς καὶ γερουσιαστὰς ἐπιτρέπεται δὶς μόνον.

§57Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὴ εἶναι παλαιά.

§58Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ μὲ ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλλω ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἵνα ἅπαξ, διὰ παντὸς κανονισθῇ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει πολλὴν σοβαρότητα, ἡ ὁποία δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ἐὰν θὰ εἶναι 3 ἢ 5 αἱ ὧραι ποῦ θὰ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος τῶν βουλευτῶν, ὅσην σοβαρότητα ἔχει, ἵνα τεθῇ τέρμα εἰς τὰ παράπονα αὐτὰ καὶ τὰς μεμψιμοιρίας τῶν κυρίων ὑπουργῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι ὅλα εἶναι ἐν τάξει εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος. Εἶμαι κύριοι βουλευταί, εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον ἀσχολουμένων εἰς τὸ ἀνεβοκατέβασμα αὐτὸ τῶν κλιμάκων τῶν ὑπουργείων. Ὁμολογῶ αἰσθάνομαι ὄχι πολλήν ὑπερηφάνειαν, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἰσθάνομαι ὑπερηφάνειαν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἄν αἱ ἀπασχολήσεις αὐταὶ ἴσως δὲν μὲ ἀφίνουν, νὰ ἐκτελέσω ἄλλα καθήκοντα σοβαρώτερα, ἀλλὰ ἀσφαλῶς εἶναι ἀπασχολήσεις αἱ ὁποῖαι πᾶν ἄλλο ἀφοροῦν ἢ τὴν ὑπονόμευσιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ὑπονόμευσιν τῆς καλῆς διοικήσεως. Ὅπως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ τονίσω, ὅτι ἐξ ἑκατὸν ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας μᾶς φέρουν εἰς τὰ ὑπουργεῖα δίκην ταχυδρομικῶν διανομέων, αἱ 99 εἶναι τιμιώταται ὑποθέσεις, ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι καθυστεροῦν λόγῳ τῆς ἐγκληματικῆς ἀδιαφορίας τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν. (χειροκροτήματα). Ἐλπίζω ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, νὰ φέρω ἐπὶ τοῦτο ἐπερώτησιν ὑποβληθεῖσαν πρὸ καιροῦ, διὰ τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπου θὰ ἀναπτυχθῇ ἐν ἐκτάσει τὸ ζήτημα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ τονίσω ὅτι πρῶτον ὁ πολιτικὸς κόσμος πρῶτοι οἱ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ θὰ ἠσθάνοντο τὴν μεγαλειτέραν χαράν, ἐὰν δὲν ἐξηναγκάζοντο, νὰ ἐκτελοῦν τὸ ἄχαρι, ἵνα μὴ εἴπω βαρυτέραν λέξιν τοῦτο ἔργον. Ἐὰν μοῦ ἐπέτρεπε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ μᾶλλον, ἐὰν τοῦ ἐπέτρεπον αἱ ὧραι τῶν ἀσχολιῶν του, νὰ φέρω ἐνώπιον αὐτοῦ καθυστερηθείσας ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἐπροκάλουν ἀνατριχιασμόν. Ἐὰν μοῦ ἐπέτρεπε νὰ τὴν δημοσιεύσω εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τότε θὰ ἔβλεπε, κατὰ πόσον ἐπιβεβλημένη εἶναι ἡ ἄνοδος καὶ ἡ κάθοδος τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ γραφεῖα καὶ κατὰ πόσον αἱ ὑποθέσεις, θὰ ἐχειροτέρευον ἔτι μᾶλλον, ἐὰν δὲν ἐπιβαρυνόμεθα μὲ τὸ ἄχαρι αὐτὸ ἔργον. Ἐγὼ ζητῶ ὀλιγώτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἐπαρκὲς νὰ προσδιορισθοῦν 3 ὧρες καθ’ ἑβδομάδα εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον, νὰ κατανεμηθοῦν ὅμως κατὰ ὑπουργεῖα, ὥστε νὰ μὴ συμπίπτουν ὅλαι αἱ ὧραι. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὰς ὥρας αὐτάς, νὰ μὴ εἶναι οὔτε εἰς τὸ κοινὸν ἐπιτετραμμένη ἡ εἴσοδος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ μὴν ἐργάζονται κατὰ τὰς ὥρας ποῦ δέχονται οὔτε νὰ εἶναι ἀφιερωμένη εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν συμβουλίων. Εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι κατὰ τὰς ἐργασίμους ὥρας ὅλοι συνεργάζονται μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ προπαντὸς τὰ συμβούλια γίνονται κατὰ τὰς ὥρας ταύτας καὶ μάλιστα κατὰ τὰς ὥρας ποῦ δέχονται τοὺς πολιτευομένους. Καὶ ὅμως, κ. Πρόεδρε, διὰ τὰ συμβούλια αὐτὰ διατίθεται ἰδιαιτέρα ἀμοιβή, στηριζομένη εἰς τὸ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἀπασχολοῦν ὥρας πλέον τῶν ὁριζομένων τακτικῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα, νὰ τονίσω, κύριοι συνάδελφοι καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν μεγαλειτέραν σημασίαν, εἶναι μία σύστασις πρὸς τοὺς κ. ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ὁρκωμοσίας των τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχαν ἀναλάβει μόλις μέχρι τῆς προηγουμένης. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὰς ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ εἴσοδος εὑρισκόμεθα πρὸ ἑρμητικῶς κεκλεισμένων τῶν ὑπουργικῶν γραφείων, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς συνεργάζεται φθάνει τὸ ζήτημα πολλάκις μέχρι τοιαύτης σημασίας, ὥστε νὰ προκαλῇ αἰσθήματα ὄχι εὐχάριστα, διὰ τοὺς ἀτυχεῖς πολιτευομένους καὶ τοὺς ἀτυχεῖς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ εὐτύχημα, νὰ εἶναι ὑπουργοί. Δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τὰς ὑποχρεώσεις των ταύτας. Δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν πόθεν καὶ οὗτοι προέρχονται καὶ δὲν πρέπει πρὸ παντός, νὰ λησμονοῦν, ὅτι εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν κόσμον καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὴν χώραν αὐτὴν μετὰ πολλῆς εὐκολίας γίνεται ἡ μετάβασις ἀπὸ τὰ πρῶτα εἰς τὰ τελευταῖα ἑδώλια.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§60Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ σκέψις, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ περιορισμοῦ τῶν ὡρῶν τῶν ἐπισκέψεων τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ ὑπουργεῖα, εἶναι σκέψις ἀνελευθέρα, ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντιλαϊκή, ὑποθέτω δὲ, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ, διότι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ παρεμβάλλονται ἀφόρητοι δυσχέρειαι εἰς τὰ ἔργα τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται αὐτὸ τὸ μέτρον ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι παραμελοῦν καὶ παραβλέπουν, προκαλοῦσαι σφοδροτάτην δυσφορίαν καὶ ἀγανάκτησιν, διὰ τὴν ἐπιδεικνυομένην ὀλιγωρίαν καὶ ἀδιαφορίαν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν νομίμων τῶν πολιτῶν αἰτημάτων. Τὴν λαϊκὴν ταύτην δυσφορίαν καὶ ἀγανάκτησιν ἀντελήφθη πρῶτος ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐθὺς ὡς ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας καὶ πρῶτον μέλημά του ὑπῆρξεν ἡ δημιουργία γραφείων πληροφοριῶν παρ’ ἑκάστῳ ὑπουργείῳ, διὰ νὰ δύναται ὁ λαός νὰ λαμβάνῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ νὰ καθίστανται πλέον προσεκτικοὶ οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος. Τὴν ἐπιβαλλομένην καὶ ἐκ συνταγματικῆς ὑποχρεώσεως καὶ νὰ ἀπαντῶσι ἀμέσως εἰς τὰς διαβιβαζομένας αὐτοῖς αἰτήσεις τῶν πολιτῶν ὅπερ προϋποθέτει καὶ τὴν ταχεῖαν ὑπ’ αὐτῶν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔμεινεν ἀτυχῶς ἄνευ ἀποτελέσματος ἢ μᾶλλον εἶχεν ἓν ἀποτέλεσμα, ἐπωφελήθησαν, δηλαδὴ τούτου οἱ κύριοι ὑπουργοὶ καὶ συνέστησαν τὰ γραφεῖα τῶν πληροφοριῶν ἐξοικονομήσαντες εἰς ταῦτα μερικοὺς τῶν φίλων των. Καὶ ἡ κατάστασις ἔμεινεν ἀμετάβλητος κι’ αἱ αἰτήσεις τῶν πολιτῶν στιβάζονται εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα χωρὶς νὰ γίνεται ἐπ’ αὐτῶν οὐδεμία ἐνέργεια, ἐξ οὗ οὗτοι καταλήγουσιν εἰς τοὺς βουλευτὰς διὰ νὰ ἐπιτύχωσιν διὰ τῆς ἐπιρροῆς των τὴν θεώρησιν τῆς ὑποθέσεώς των. Ἐκ τούτου ἠναγκάσθη καὶ πάλιν μετά τινας μῆνας ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς αὐτὰς συστάσεις πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. ὑπουργοὺς ἵνα διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν των θεραπεύουν τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ πάλιν ἡ καλὴ αὐτὴ διάθεσις, ἡ ὁποία ὑπάρχει παρὰ τῷ κ. Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκει σπουδαίαν ἀντίδρασιν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Δὲν θέλω νὰ ἐξιστορήσω τὸ τί ὑφίσταντο οἱ βουλευταὶ λαμβάνοντες καθ’ ἑκάστην ὑπεραρίθμους ἐπιστολάς, ἐγὼ λαμβάνω 50–70 τὴν ἡμέραν καὶ αἱ ὁποῖαι πᾶσαι ἀφορῶσιν τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἂν ἐνηργοῦντο παρὰ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ταχέως ὡς ἔπρεπε δὲν θὰ ἀπησχολοῦντο μὲ τούτους οἱ βουλευταὶ κυλίοντες τὸν λίθον τοῦ Σισύφου εἰς τὰς κλίμακας τῶν ὑπουργείων καθ’ ἑκάστην καὶ ἀναγκαζόμενοι νὰ ἐκτρέπωνται τῶν κυρίων αὐτῶν ἔργων, τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων. Ἂς εἴπωσιν οἱ κ. ὑπουργοὶ τί ζητοῦσι οἱ βουλευταὶ ἀπασχολοῦντες αὐτούς. Μήπως τὴν θεραπείαν προσωπικῶν των συμφερόντων ἢ ἐπιδιώκουν διορισμοὺς φίλων των ἢ ἄλλας προσωπικὰς παροχάς; Ὅλαι αἱ θύραι τῶν τοιούτων ζητημάτων ἔχουν κλεισθῆ ἤδη καὶ ἂν μένῃ καμμία ἀνοικτὴ ποῦ ἀφήνουν οἱ ὑπουργοὶ νὰ ζητήσῃ κανεὶς ἄλλος τίποτε. Δικαίως ἄρα οἱ κ. συνάδελφοι ἐξανίστανται κατὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὡρῶν τῶν ἐπισκέψεων τῶν βουλευτῶν καὶ τὸ ζητούμενον μέτρον εἶναι μέτρον καθαρῶς ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἀντιλαϊκὸν ἀφοῦ διὰ τούτου θὰ παρακωλύεται ἡ ἐλευθερία τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ τοιοῦτον μέτρον, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ φέρῃ ταύτας εἰς θέσιν νὰ αἰσθανθῶσι τὰς ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ὑποχρεώσεις των διὰ τὴν ταχεῖαν ἐνέργειαν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, ἵνα ἀφοσιώνωνται εἰς τὰ ἐργατικὰ τὰ ὁποῖα νὰ μὴ θεωρῶσι ἀγγαρείαν καὶ νὰ καταγίνωνται εἰς ταῦτα ἀποκλειστικῶς καθ’ ὅλας τὰς ἐργασίμους ὥρας. Οὕτω μόνον θὰ προάγωνται αἱ ὑποθέσεις τῶν πολιτῶν καὶ δὲν θὰ ἐξαναγκάζωνται οἱ βουλευταὶ νὰ καταδαπανῶ τὸν πολύτιμον χρόνον των μὲ τὴν προώθησιν τῶν ἀπησχολούντων τὸν λαὸν μικρῶν ὑποθέσεων καὶ μικρῶν ζητημάτων. Δὲν συμβαίνει ὅμως σήμερον τοῦτο. Ἀπείθεια καὶ ἀβελτηρία χαρακτηρίζει τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας παρὰ ταῖς ὁποίαις ἐπὶ ἔτη πολλάκις παραμένουν ἄνευ τινος ἐνεργείας αἱ αἰτήσεις, περιμένουσαι τὸν βουλευτὴν διὰ νὰ τὰς ἀνασύρῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Ἀφ’ ἧς μάλιστα ἐστάλησαν εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα αἱ γυναῖκες τὸ κακὸν ἐπετάθη κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον. Ὄχι μόνον αὐταὶ δὲν παρέχουν καμμίαν ὑπηρεσίαν, ἐκτὸς ἐλαχιστοτάτων ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ κατὰ γενικὸν κανόνα παρεμποδίζουσι καὶ τοὺς ἄρρενας ὑπαλλήλους εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτῶν διὰ τῶν ἐρωτοτροπιῶν καὶ τῶν ἀηδιῶν των. Εἴδατε ποτὲ κύριοι συνάδελφοι ἐργαζομένην γυναῖκα εἰς δημόσιον γραφεῖον; Ἢ θὰ κοκκινίζῃ τὰ χείλη της ἢ θὰ τρώγῃ ἢ θὰ ἀσκῆται εἰς τὸ λίγωμα τῶν ματιῶν της. Ἀπὸ τῶν εἰσβολῶν αὐτῶν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας αὗται ἐντελῶς παρέλυσαν. Καὶ κατόπιν τούτου εὑρίσκονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἄνθρωποι τολμῶντες νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι πρέπει καὶ παρ’ ἡμῶν νὰ δοθῇ ψῆφος εἰς τὰς γυναίκας. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος ἂν τοῦτο ἤθελε συμβῇ ποτέ. Νομίζω μάλιστα διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ παρατηρουμένου κακοῦ ἀντὶ νὰ σκεπτώμεθα περὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὡρῶν τῆς εἰσόδου τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ ὑπουργεῖα, νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν γυναικῶν εἰς αὐτά· ὅστις πλὴν τῶν ἄλλων θὰ ἔχῃ καὶ τοῦτο τὸ καλόν, ὅτι δὲν θὰ μαραίνωνται ἀχρησιμοποίητοι τόσοι νέοι πεινῶντες δι’ ἔλλειψιν ἐργασίας, ἐνῷ καὶ ῥωμαλέοι τὸν νοῦν εἶναι καὶ ἄλκιμοι τὴν ψυχὴν καὶ εἰς τὴν πατρίδα παρέσχον πᾶσαν ὑπηρεσίαν. Δὲν διστάζω λοιπὸν νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ μέτρου εἰσηγουμένου παρ’ αὐτῆς ἀπηγορευθῇ εἰς τὰς γυναῖκας ἡ δημοσία ὑπηρεσία (χειροκροτήματα).

§61Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπειδὴ συλλήβδην τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐτέθη εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, πρέπει νὰ ἀπολογηθῶ καὶ ἐγώ. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ἔχῃ κανὲν παράπονον.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§63Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διότι ἐπὶ ἕνδεκα μῆνας ἀπὸ τῆς 9ης π. μ. μέχρι τῆς 2ας μ. μ. δέχομαι καὶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς καὶ τοὺς πολίτας. Ἐξ ἄλλου δὲ ἐδήλωσα ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἴδιον σύστημα μὲ ὅλην τὴν τρομερὰν κόπωσιν. Διότι ὅπως καὶ σεῖς, ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ βουλευτὴς καὶ ἠξεύρω πόσον κόπον ᾐσθανόμην, ὅταν μετέβαινον εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ δὲν εὕρισκον πότε τὸν ὑπουργόν, πότε τὸν διευθυντὴν καὶ πότε τὸν τμηματάρχην. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, τοὐλάχιστον διὰ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα. Ἐγὼ τὸ υἱοθέτησα ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ὑπουργείου, ἐπειδὴ ἔχει πλεῖστα ζητήματα τόσον κοινωνικά, ὅσον καὶ ἐργατικὰ καὶ ὡρίσαμεν αὐτὴν τὴν κόπωσιν. Εἰδικῶς, διὰ τὸ ἰδικόν μου ὑπουργεῖον, θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐφεξῆς, νὰ ἔρχεσθε ἀπὸ τῆς 11–12 μεσημβρινῆς καθημερινῶς, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 12ης καὶ ἔπειτα μέχρι τῆς 1 νὰ μὲ ἀφίνετε νὰ ἐργασθῶ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα βέβαια εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ ἀπόλυτον ψυχραιμίαν. Ὑπάρχει σύγκρουσις δύο καθηκόντων, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ καθήκοντος τῶν ὑπουργῶν, νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοῦ καθήκοντος τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μόνον μέλη τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, ἀλλὰ εἶναι καὶ προστάται τῶν δικαίων τῶν πολιτῶν, τοῦ καθήκοντος λέγω τῶν βουλευτῶν, νὰ παρακολουθήσουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Ὅσοι ψέξουν τὴν παρακολούθησιν τῶν ὑποθέσεων τῶν πολιτῶν εἰς τὰ ὑπουργεῖα δὲν ἔχουν καμμίαν γνῶσιν τοῦ τρόπου καθ’ ὃν διεξάγονται αἱ ὑπηρεσίαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ εὑρεθῇ εἷς συμβιβασμὸς τοιοῦτος, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ ὑπουργοὶ καὶ ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐργάζωνται καρποφόρως. Διότι, ἐὰν οἱ ὑπουργοὶ ἀπασχολοῦνται ὅπως ἀπασχολοῦνται σήμερον κάθε ἡμέραν, εἶναι ἀδύνατον, νὰ ἀποδώσουν ἐργασίαν. Πρέπει λοιπὸν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα εἰς τὰ ὑπουργεῖα νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι εἶναι κρατικὸν συμφέρον, ἀλλὰ εἶναι συμφέρον καὶ ἡμῶν αὐτῶν ὡς βουλευτῶν νὰ ἀφήνωνται περισσότεραι ὧραι εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας νὰ ἐργασθοῦν παραγωγικῶς. Διότι ὅταν ἐπιτρέπεται ἀτάκτως ἡ εἴσοδος βουλευτῶν καὶ πολιτῶν εἰς τὰ ὑπουργεῖα, τότε εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ συνεχὴς ἐργασία, καὶ καρποφόρος. Βεβαίως δικαιώτερα μέτρα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε ὑπεδείχθησαν, εἴτε τὰ ἀφορῶντα τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν, εἴτε τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τοὺς ἐνδιαφερουμένους. Καὶ διὰ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτάς, πολὺς ἐγένετο λόγος. Τώρα ἄς εἴπωμεν τὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Νομίζω, ὅτι περισσότερον ἀπὸ τρεῖς ὥρας τὴν ἑβδομάδα, τρεῖς ἡμέρας δηλαδή, ἀνὰ μίαν ὥραν, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς καὶ μία ἢ δύο ὥρας διὰ τὸ κοινόν. Ἐγώ, δηλαδή, θὰ ἔλεγα ἡ προτιμωτέρα διαρρύθμισις θὰ ἦτο τὰ μισὰ ὑπουργεῖα νὰ δέχωνται, Δευτέραν, Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν καὶ τὰ ἄλλα μισά: Τρίτην, Πέμπτην καὶ Σάββατον καὶ 10 μὲ 11 εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ 11½ ἕως 1 εἰς τὸ κοινόν. Θέλω δὲ τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ εἰς τὸ κοινόν, διότι ὅταν εἰσέρχωνται οἱ βουλευταί, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐμποδισθῇ καὶ ἡ εἴσοδος μαζὺ μὲ τοὺς βουλευτὰς καὶ τῶν πολιτῶν. Ἀντελήφθην, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδύνατον, οἱ βουλευταὶ παρακολουθοῦνται ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Διότι, ἐὰν γίνῃ αὐτὸ θὰ ἔχωμεν κάθε ἡμέραν εἴσοδον εἰς τὸ ὑπουργεῖα. Θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ μία γενικὴ ἀπαγόρευσις, διὰ νὰ γνωρίζουν αἱ ὑπηρεσίαι καὶ οἱ ὑπουργοί, πότε θὰ παραμείνουν εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ θὰ ἐργάζωνται. Αὐτὸ ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι ἐὰν βουλευταὶ ἔχουν ἐξαιρετικῆς φύσεως ὑποθέσεις μὲ ὑπουργεῖα, ὅτι δὲν δύνανται οἱ ὑπουργοί, νὰ ὁρίζουν ἄλλας ὥρας. Ἀλλὰ κύριοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τώρα συνεδριάζει τὸ ἀπόγευμα ἡ Βουλὴ καὶ τὸ πρωΐ ἡ Γερουσία, ἐὰν μαζὺ μὲ αὐτὰς τὰς ἀπασχολήσεις τῶν ὑπουργῶν προσθέσωμεν καὶ κάθε ἀκρόασιν τῶν βουλευτῶν, φαντάζομαι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον οἱ ὑπουργοί, νὰ σκεφθοῦν τὰς σοβαρωτέρας των ὑποθέσεις. Γνωρίζω, ὅτι θὰ ἤμην δημοφιλέστερος, ἐὰν ἔλεγον, ὅτι ἀπὸ τὸ πρωΐ, ἕως τὸ βράδυ, πρέπει νὰ εἶναι ἀνοικταὶ αἱ θῦραι. Πρέπει ὅμως νὰ εἴμεθα δίκαιοι. Εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω δὲν εἶναι τόσον δημοκρατικαὶ αἱ ἀκροάσεις, νὰ εἰσέρχεται ὁ κόσμος εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ νὰ ἀπασχολῇ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τοὺς ὑπουργούς. Τώρα, νὰ ἀξιώσωμεν νὰ ὀργανωθῇ καλλίτερον ἡ ἐκτέλεσις τῆς συνταγματικῆς ὑποχρεώσεως, πρὸς ἀπαίτησιν τῶν βουλευτῶν. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔγινε εἰς τὸ παρελθόν; Ὁσάκις ὑπουργοὶ ἠθέλησαν νὰ ἀπασχοληθοῦν κἄπως σοβαρώτερον μὲ τὰ μεγάλα ζητήματα τοῦ ὑπουργείου εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ μεταβαίνουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ ὁλοκλήρους ἑβδομάδας. Ἐὰν στενοχωρήσωμεν τοὺς ὑπουργοὺς ὑπερβολικὰ μὲ τὰς ἀκροάσεις δὲν θὰ πηγαίνουν εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Λοιπόν, καταλήγω μὲ τὴν ἑξῆς πρότασιν, νὰ ὡρισθῇ εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον τρεῖς φορὰς τὴν ἑβδομάδα ἡ εἴσοδος, διὰ τοὺς κυρίους βουλευτὰς καὶ εἰς διάφορον ὥραν ἀπὸ τὴν ὥραν, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ κοινόν. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν, νὰ ἀφεθῇ διὰ τὸ κοινὸν μία ὥρα ἐπὶ πλέον ὅμως, οἱ δὲ κ.κ. ὑπουργοὶ ὁσάκις ζητοῦνται ἐκ μέρους τῶν κυρίων βουλευτῶν ἀκροάσεις διὰ σοβαρωτέρας ὑποθέσεις νὰ ὁρίζουν ἄλλας ὥρας.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§67Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη δὲν εἶναι τόσον Δημοκρατικαὶ ἀρχαί. Ἀλλ’ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη πᾶσα συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἡ ὁποία εἶναι τελείως ἄσχετος μὲ τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι λόγος ἀμέσου ἀπολύσεως. Ἐνῷ ἐδῶ συμβαίνει ὅτι πηγαίνετε εἰς μίαν ὑπηρεσίαν καὶ αὐτὸ συμβαίνει πρὸ παντὸς εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους καὶ λέγουν πῶς ἐπέρασαν εἰς τὴν ἐκδρομήν τους, πῶς ἐπέρασαν εἰς τὸ Φάληρον καὶ ἐὰν θὰ πάρουν μαζὺ τὸν Κώσταν ἢ δὲν θὰ τὸν πάρουν καὶ τὰ τοιαῦτα. Πρὸ παντὸς αὐτὸ γίνεται εἰς τὰς δεσποινίδας, αἱ ὁποῖαι κάμουν μαθήματα χοροῦ εἰς τὰς αἰθούσας τοῦ ὑπουργείου. Ἐὰν κύριοι, αὐτὰ δὲν εἶναι ἀληθῆ, ἂς μαρτυρήσουν οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ σημερινὴ κατάστασις ἀποτελεῖ, γενικὴν ταλαιπωρίαν καὶ τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν ὑπουργῶν. Ὑπάρχει καθεστὼς γενικῆς ἀταξίας. Ἄν δι’ ὡρισμένους ὑφίσταται ἀπαγόρευσις, αὐτὸ δὲν ἰσχύει δι’ ὅλους καὶ ἡ πεῖρα μου εἶναι, ὅτι, ἀνὰ πᾶσαν ὥραν εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, εἰσέρχονται ἐπισκέπται καὶ βουλευταὶ καὶ ἰδιῶται. Πιστεύω ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας εὑρίσκονται εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν, νὰ ἀνταποκριθοῦν πρὸς τὰ καθήκοντα καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς νομοθεσίας, διότι ἀπὸ πρωΐας μέχρι ἑσπέρας, συζητοῦν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκεντρωθοῦν νὰ σκεφθοῦν ν’ ἀποδώσουν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι κανών, ὅτι οἱ βουλευταί, γινόμενοι ὑπουργοὶ καθίστανται κατώτεροι ἑαυτῶν.

§70Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ποῖος πταίει;

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως, κατὰ βάσιν πταίει τὸ σύστημα, ἡ συγκέντρωσις. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐπερωτήσεως, τῆς σχετικῆς πρὸς τὰς ἀκροάσεις τῶν ὑπουργείων, θὰ ἔπρεπε νὰ φέρωμεν πρὸς συζήτησιν, τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐπὶ τοῦ παρόντος πρόκειται νὰ λύσωμεν τὸ εἰδικὸν ζήτημα. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ σημερινὴ ἀταξία πρέπει νὰ λείψῃ. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξασφαλισθοῦν ὧραι ἐργασίας διὰ τοὺς ὑπουργούς, ὧραι ἐργασίας διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ὧραι ἀκροάσεων διὰ τὸν λαὸν καὶ τοὺς βουλευτάς, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν ἀποτελεσματικῶς δι’ ὅλους, διότι σήμερον δὲν ὑπάρχουν διὰ κανένα. Συγκεκριμένως ὁ κ. Παπαναστασίου, ἔκαμε μίαν πρότασιν, πρακτικὴν κατὰ τὴν γνώμην μου. Δηλαδὴ νὰ ὁρισθῇ 3 φορὰς τὴν ἑβδομάδα, ἀπὸ τὰς ἕνδεκα ἕως τὰς 12 μόνον διὰ τοὺς βουλευτὰς καὶ ἀπὸ τὰς 12–1 διὰ τὸν λαόν. Κατ’ αὐτὰς ὅμως τὰς ὥρας καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ μὴ ὑπογράφῃ ἔγγραφα καὶ νὰ μὴ κρατῇ τοὺς διευθυντὰς καὶ τοὺς τμηματάρχας, ὀρθίους καὶ ἀπαιτοῦντας μίαν ὑπογραφήν, ὡς προσωπικὴν χάριν. Ἄν δὲ ὑπάρχουν καταγγελίαι βουλευτῶν ἢ πολιτῶν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι κατ’ αὐτὰς τὰς ὥρας δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν των, νὰ ἐπακολουθοῦν βαρεῖαι πειθαρχικαὶ ποιναί.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς μίαν κοινὴν συνεννόησιν ἀφοῦ μία ἀπὸ τὰς σπανίας περιπτώσεις τὸν τελευταῖον καιρὸν ποὺ εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη ἁρμονίαν μὲ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι καὶ αὐτή. Υἱοθετῶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρότασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν συμφωνοῦμεν.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν συμφωνεῖτε; Τότε θὰ καταψηφίσητε τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη νὰ σᾶς κάμῃ ὅ,τι θέλετε.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Υἱοθετῶ καὶ δηλῶ, ὅτι θὰ καταστήσω ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὴν ἀποδοχὴν τῶν προτάσεων τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Δηλαδὴ κάθε ὑπουργὸς τρεῖς φορὲς τὴν ἑβδομάδα θὰ δέχεται ἀπὸ τὰς 11–12 τοὺς βουλευτὰς καὶ ἀπὸ 11–1 μ. μ. τὸν λαόν. Ἀλλ’ ἐξηγοῦμαι καλὰ ὅτι κατὰ τὰς ὥρας αὐτὰς ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ γραφεῖα των καὶ ὄχι νὰ ἔχουν συμβούλια διότι διὰ τὴν ἐργασίαν τῶν συμβουλίων πληρώνονται ἰδιαιτέρως καὶ ἠμπορεῖ νὰ εὕρουν ἰδιαιτέρας ὥρας διὰ νὰ τὰ κάμουν. Ὑπ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἔννοιαν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἀνώτεροι καὶ κατώτεροι θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ ὥστε ἐὰν ὁ ὑπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραπόνων τοῦ βουλευτοῦ ἔχῃ ἀνάγκην μιᾶς πληροφορίας νὰ μπορῇ νὰ τὴν λάβῃ ἢ νὰ τελειώσῃ τὴν ὑπόθεσίν του. Ὅσοι δὲν θέλετε αὐτὸ θὰ πῇ, ὅτι δὲν θέλετε νὰ διοικηθῆτε. Διότι διὰ νὰ ὑπάρξῃ διοίκησις εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ καιρὸς καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς νὰ παρακολουθοῦν τὰς ὑποθέσεις καὶ τὰ παράπονα καὶ νὰ ἑτοιμάζουν καὶ τὴν νομοθετικήν των ἐργασίαν. Εἶναι δυστύχημα, διότι οἱ βουλευταὶ ἀναγκάζονται νὰ περισπῶνται ἀπὸ τόσα πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι οὐσιαστικῶς ἀλλότρια ἀπὸ τὰ καθήκοντά των. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ δημόσιαι δὲν εἶναι καταλλήλως ὠργανωμέναι καὶ δυστυχῶς δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς δικαίας τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ὑπόθεσιν καὶ θέλει νὰ τὴν ἴδῃ τελειωμένην ἢ νὰ λάβῃ μίαν ἀπάντησιν διατὶ δὲν μπορεῖ νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσίς του. Προτείνω λοιπόν, ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τὰ ὑπουργεῖα θὰ διαιρεθοῦν εἰς δύο τάξεις καὶ τὰ μὲν μισὰ θὰ δέχωνται ἀπὸ 11–12 τοὺς βουλευτὰς καὶ 11–1 μ. μ. τὸν λαὸν καὶ τὰ ἄλλα μισὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας.

§77Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ἀναβαίνει ποτὲ εἰς τὰ ὑπουργεῖα ἀλλὰ στέλνει ἄλλους καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ νὰ ληφθῶμεν ἡμεῖς πρῶτα ὑπ’ ὄψιν.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτηθῆτε ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτηθῶ πρῶτος ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας.

§79Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν θὰ ζητήσωμεν περισσότερον χρόνον, ἀλλὰ θὰ ζητήσωμεν καταλληλοτέραν κατανομὴν τοῦ χρόνου, δηλαδὴ νὰ διαιρεθοῦν τὰ ὑπουργεῖα εἰς ὁμάδας γειτονικάς. Ὄχι νὰ φεύγῃ κανεὶς ἀπὸ τὸ ἕνα ἄκρον τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ ἄλλο. Πόσες ὧρες εἶσθε διατεθειμένος νὰ ἀφήσητε;

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μίαν διὰ τοὺς βουλευτὰς καὶ μίαν διὰ τὸν λαόν.

§81Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον, κάθε πολίτης θὰ ἔχῃ μίαν ὑπόθεσιν τὸν χρόνον ἢ καμμίαν καὶ μπορεῖ νὰ ὑπάγῃ μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα ἢ δύο.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ οἱ βουλευταὶ εἶναι 250 ἐν ᾧ οἱ πολῖται εἶναι 6.000.000.

§83Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλὰ κ. Πρόεδρε, ἂν ἔχωμεν ἓν ἑκατομμύριον ὑποθέσεις διὰ τὰς ἐννεακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας τῶν ὑποθέσεων θὰ πᾶνε οἱ βουλευταί, διότι οἱ περισσότεροι πολῖται εἶναι ἀπόντες.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ ὑπουργοὶ λοιπὸν θὰ διαθέτουν ὁ καθένας τρεῖς φορὲς τὴν ἑβδομάδα ἀπὸ τὰς 11–1 μ.μ. Οἱ δὲ πολῖται δὲν ἐμποδίζουν ὅταν πηγαίνουν εἰς τὰ ὑπουργεῖα ἢ ὅταν δὲν ὑπάρχουν νὰ γίνωνται δεκτοὶ καὶ οἱ βουλευταί.

§85Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Οἱ πολῖται τῶν Ἀθηνῶν;

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔρχονται καὶ ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνω καὶ διὰ τὴν παροχὴν τοῦ ὁποίου ζητῶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι τρεῖς φορὲς τὴν ἑβδομάδα ἕκαστον ὑπουργεῖον θὰ δέχεται ἀπὸ τὰς 11–1 μ.μ. τὸν κόσμον καὶ 11–12 ἀποκλειστικῶς τοὺς βουλευτὰς· καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πᾶμε παρὰ πέρα ἀπὸ αὐτοῦ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ εἶναι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι μικροὶ καὶ μεγάλοι κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτὴν εἰς τὰς θέσεις των, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωνται προσκόμματα ἐκ τῆς ἀπουσίας τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν δι’ ἕνα ἐκ τῶν κ. βουλευτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσίς του, διότι λείπῃ ὁ ὑπάλληλος, δὲν ἔχει παρὰ νὰ μοῦ τὸ ἀναφέρῃ καὶ ἐγὼ θὰ ζητήσω νὰ μοῦ ἀναγγελθῇ ποία ποινὴ ἐπεβλήθη εἰς τὸν ὑπάλληλον αὐτόν. Ἀλλ’ εἶναι δυτατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία ἐπείγουσα περίπτωσις κατὰ τὰς ἡμέρας ποὺ δὲν δέχεται ἕνα ὑπουργεῖον, νὰ θέλῃ νὰ ἴδῃ ἕνας βουλευτὴς τὸν κ. ὑπουργὸν· εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἔχει παρὰ νὰ τοῦ ἐξηγήσῃ διὰ τοῦ τηλεφώνου τὸν λόγον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τοῦ δώσῃ μίαν ἄδειαν εἴτε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε εἰς τὸ σπίτι του, εἴτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§87Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Οἱ βουλευταὶ δὲν ἀναγκάζονται νὰ ἐπισκέπτωνται τοὺς ὑπουργοὺς μόνον διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἐκ τῆς συμμετοχῆς των εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπάς. Ὥστε διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ δικαιοῦνται εἰδικῆς ἀδείας.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ χρόνος αὐτὸς εἶναι ἀρκετὸς καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Ὅτι μία ἀπὸ τὰς ἀφορμὰς ποῦ δὲν γίνεται ἡ ἐργασία εἶναι καὶ τὰ κτίρια τῶν ὑπουργείων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε κἄποιος ἐκ τῶν βουλευτῶν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ὁμιλοῦν μεταξύ των καὶ πίνουν τὸ τσιγάρο των καὶ τὸν καφφέ των, εἶναι ἀληθὲς ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ διορθωθῇ τὸ ζήτημα τῶν κτιρίων. Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται σοβαρῶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀνεγέρσεως τῶν κτιρίων ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν εἰ δυνατὸν εἰς τὸ αὐτὸ μέρος 8 ὑπουργεῖα καὶ μὲ τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μπορῇ νὰ τελειώνῃ ὅλη ἡ δουλειά. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἰς τὰ ξένα μέρη παρακολουθοῦν τὸ σύστημα τῶν τραπεζῶν. Δὲν κάμνουν εἰς κάθε ὑπάλληλον καὶ ἰδιαίτερον γραφεῖον ἀλλὰ ἕνας τμηματάρχης νὰ ἔχῃ πολὺ καλὰ ὅλο τὸ προσωπικόν του καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψίν του ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ μὴ ἀποχωρίζεται αὐτῶν καὶ νὰ γίνεται καὶ ὁ ἔλεγχος. Ὅταν τὰ κάμωμεν καὶ αὐτά, θὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις. Δὲν σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ νὰ σᾶς παρηγορήσω διότι αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν εἰς ἕνα χρόνον, ἀλλὰ χρειάζονται δύο καὶ τρία χρόνια. Σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν περισσότερον ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνομεν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§89Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νὰ τυπωθῇ ἕνα ὡρολόγιον διὰ νὰ γνωρίζουν.

§90Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῶν ὡρῶν τὸ ὁποῖον φέρει τὴν δυσκολίαν, ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἔλλειψις ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων, πόνου καὶ ζήλου.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μᾶς φᾶνε ὅλην τὴν ὥραν ἀπόψε. Δὲν ἀφήνετε ἀφοῦ ὡμίλησεν ὁ ἀρχηγός σας καί μάλιστα ἐμείναμεν σύμφωνοι;

§92Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Πολὺ καλά.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις θεωρεῖται λήξασα. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν νὰ δηλώσῃ ἂν ἀποδέχεται τὰς προτάσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 11 Μαΐου 1929 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ διαδικασίας, βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν προσόδων διατάξεων». Ὁ κ. Γ. Καραντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Λυποῦμαι, διότι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω παρατύπως ἐπὶ νομοσχεδίου ἡμιψηφισθέντος λυποῦμαι δὲ τοσούτῳ μᾶλλον, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ὁμιλία μου θὰ εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον διεξωδικὴ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν μου, ἐφ’ ὅσον ὅμως μοῦ ἐδόθη ἡ ἄδεια, διὰ τὴν ὁποίαν ἐκφράζω εὐχαριστίας εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἐπωφεληθῶ, ἵνα ἐκφέρω παρατηρήσεις, ἀφορῶσας κυρίως τὴν ὀργάνωσιν τῆς βεβαιώσεως τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Τὸ νομοθέτημα, κύριοι, αὐτό, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ σύνολον συνίσταται κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἰς ἁπλῆν κωδικοποίησιν κειμένων διατάξεων ἢ περιέχει μεταβολὰς δευτερευούσης ὅλως φύσεως ἢ καὶ φαινομενικάς, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ προκαλέσωσιν ἀντιρρήσεις ἢ καὶ ἐπιφυλάξεις. Μία εἶναι ἡ καινοτομία, ἡ ὁποία χρήζει τῆς προσοχῆς μας. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14. διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται τὸ προνόμιον τῶν τραπεζῶν νὰ ἀρνοῦνται εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς τὴν χορήγησιν πληροφοριῶν ζητουμένων διὰ φορολογικοὺς σκοπούς, ὡς πρὸς τὰς εἰς χρῆμα ἢ εἰς χρεώγραφα καταθέσεις τῶν πελατῶν των. Ἡ διάταξις αὐτὴ ὑποθέτω ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει, διὰ τῆς φορολογικῆς οὕτως εἰπεῖν ἀσυλίας τῶν κεφαλαίων, νὰ ἀρθῶσιν οἱ λόγοι οἱ ὠθοῦντες αὐτὰ εἰς φυγάδευσιν καὶ νὰ δημιουργηθῇ νέα βάσις εἰσροῆς χρημάτων ἔξωθεν. Καὶ ἡ ἰδέα εἶναι ὀρθὴ ἀπολύτως κατ’ ἀρχήν. Εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν, πᾶν ὅ,τι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐμβάλῃ τὴν δυσπιστίαν ἢ τὴν ἀποθάρρυνσιν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν τοποθέτησιν καὶ νὰ τρέψῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἀποταμίευσιν ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο θὰ ἠρχόμην θερμὸς τοῦ νομοσχεδίου συνήγορος, ἐὰν ἤθελον πεισθῇ, ὅτι ὄντως τὰ μέτρα τοῦ ἐλέγχου, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν ἀπὸ τοῦ 1927 καὶ ἐντεῦθεν, διότι πρότερον ὁ ἔλεγχος ἐνηργῆτο, δύναταί τις εἰπεῖν παρέργως καὶ ἄνευ οὐδενὸς συστήματος, ἐὰν ἤθελον πεισθῇ, ὅτι τὰ μέτρα τοῦ ἐλέγχου τὰ ἐφαρμοσθέντα ἀπὸ διετίας ἤσκησαν δυσμενῆ ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν καταθέσεων καὶ τῶν τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν. Καὶ θὰ ἤμην θερμὸς τοῦ μέτρου συνήγορος διότι φρονῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἔχομεν νὰ ἀναμείνωμεν ἀρκούντως μεγαλείτερα ἀπείρως σπουδαιότερα ὠφελήματα ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τῶν κεφαλαίων, ἰδίως δὲ τῶν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους καὶ διὰ τῆς διοχετεύσεως αὐτῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀπὸ τὴν ἐπαύξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων δι’ ὀλίγων ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, τοῦτο· εἶχεν πράγματι ὁ ἀρξάμενος ἔλεγχος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συνθετικοῦ φόρου τὴν δυσμενῆ αὐτὴν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν τραπεζικῶν συναλλαγῶν; Ἐζήτησα πρὸ δύο ἑβδομάδων τὴν κατάθεσιν πινάκων εἰς τοὺς ὁποίους νὰ ἀναγράφωνται αἱ καταθέσεις κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, ἀλλ’ οἱ πίνακες δὲν προσεκομίσθησαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρυσθῶ τὰ συμπεράσματά μου ἐκ τῆς γενικῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, ἐντυπώσεως ἀπολύτως ἐνθαρρυντικῆς καὶ ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα κατώρθωσα νὰ συλλέξω κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς αὐτοπροσώπως. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἔρχονται εἰς ἐπίρρωσιν τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχω ὅσον ἀφορᾷ τὴν πορείαν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, γνώμης αἰσιοδόξου ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Βλέπομεν λοιπὸν χάρις εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν προσφάτως δημοσιευθεῖσαν τοῦ διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος νὰ καταφαίνωνται ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «ἀπόδειξις τούτου, ὅτι δηλαδὴ ὁ τόπος δὲν στερεῖται κεφαλαίων εἶναι ὅτι κλπ.». Ἡ κίνησις εἰς τὰς κυριωτέρας Τραπέζας εἶναι ἡ ἑξῆς, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν διοικητικῶν συμβουλίων, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ προσφάτως ἐδημοσιεύθησαν, ὡς καὶ ἐξ ἄλλων τινων πληροφοριῶν. (ἀναγινώσκει), «Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κλπ.» Τοὐτέστιν ἀπὸ τοῦ χωρισμοῦ μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου τοῦ 1928 ἔχομεν αὔξησιν 500 ἑκατομμυρίων εἰς καταθέσεις, κατ’ ἀκρίβειαν 496 ἑκατομμυρίων αὔξησιν. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἔκθεσίν του τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Τραπέζης ἐπεξηγεῖ τὴν αὔξησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐν μέρει προέρχεται ἐκ τῆς ἀναγωγῆς τῶν εἰς χρυσὸν τοῦ ἰσολογισμοῦ μερίδων εἰς δραχμάς, ἐπὶ τῇ τιμῇ τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἐκπίπτουσα τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν καταθέσεων ἀναφέρει, ὅτι ἡ πραγματικὴ αὐτῶν αὔξησις ἀνέρχεται κατὰ τὸ ἔτος 1928 εἰς 338 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα, (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν καταθέσεις κλπ.» Εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Τράπεζαν. Πρώτη ἑξαμηνία ἔχομεν μίαν αὔξησιν 16 ἑκατομμυρίων (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν αὔξησιν μετὰ τὴν ἀναγωγὴν τῶν εἰς χρυσὸν στοιχείων τοῦ ἰσολογισμοῦ, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ προγενέστερον ἔτος κατὰ τὸ ⅓ τῶν καταθέσεων. Δευτέρα ἑξαμηνία ἐπίσης. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας βλέπομεν νὰ ἀναφέρεται, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς ἀποταμιεύσεως παρὰ τῷ κοινῷ διαρκῶς ἑδραιοῦται. Εἰς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν βλέπομεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ προέδρου τοῦ συμβουλίου τῆς Τραπέζης Κ. Σταυρίδη νὰ ἀναφέρεται, ὅτι αἱ καταθέσεις καὶ οἱ τραπεζιτικοὶ λογαριασμοὶ παρουσιάζουν κατὰ τὸ 1927 οὐσιώδη αὔξησιν πλέον τῶν 750 χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν. Κατὰ τὸ 1928 αὔξησιν 71 χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν. Ἔχομεν δηλαδὴ καὶ εἰς τὰς πέντε αὐτὰς μεγαλυτέρας Τραπέζας ἀπὸ τοῦ ἔτους 1927 καὶ ἐντεῦθεν μίαν σταθεράν, σταθεροτέραν τῆς προηγουμένης περιόδου αὔξησιν τῶν καταθέσεων καὶ τῶν τραπεζικῶν ἐν γένει συναλλαγῶν καὶ σημειωτέον, ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ τῶν καταθέσεων δὲν εἶναι ἴσως ὅση θὰ ἔπρεπε νὰ παρίσταται εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει ἀναπτυχθῆ ἕνας ὀξύτατος συναγωνισμὸς πρὸς τὰς πέντε μεγάλας Τραπέζας τῶν νεωτέρων Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι κατορθώνουν καὶ αὐταὶ νὰ προσελκύσουν, διὰ τῶν σχέσεών των, διὰ τῆς διαφημίσεως καὶ διὰ τῆς προσφορᾶς ἀκόμη ὑψηλοτέρου τόκου νὰ προσελκύουν καὶ αὐταὶ καταθέσεις. Ἑπομένως καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ηὐξημένον, ἐὰν ἔλειπεν ὁ συναγωνισμὸς τῶν μικροτέρων Τραπεζῶν, ὁ ἀναπτυχθεὶς περισσότερον, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ὑπάρχει βεβαίως μία χαλάρωσις ἐργασιῶν τραπεζιτικῶν εἰς ἕνα καὶ μόνον κλάδον τῆς τραπεζιτικῆς λειτουργίας, δηλαδὴ εἰς τὰς πράξεις, ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος μετὰ τὴν παῦσιν τῶν ἀποτόμων διακυμάνσεων τοῦ νομίσματος καὶ ἰδίως μετὰ τὴν σταθεροποίησιν. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ χαλαρότης αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ θεωρηθῇ παρ’ οὐδενός, ὡς αἰτία ἀνησυχίας τοὐλάχιστον, διότι εἶναι καὶ ὀφείλει νὰ θεωρῆται παρὰ πάντων, ὡς ἕν σύμπτωμα οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως καὶ εὐεξίας. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν λοιπὸν αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἠρύσθην καθὼς προεῖπον, ἀπὸ τοῦ 1927 καὶ ἐντεῦθεν, ὄχι μόνον δὲν παρατηρεῖται μείωσις τῶν καταθέσεων, ἀλλὰ τοὐναντίον, διὰ λόγους εὐεξηγήτους, παρατηρεῖται μεγάλη συγκέντρωσις τῆς ἀποταμιεύσεως εἰς τὰς Τραπέζας καὶ μεγάλη ἐνίσχυσις τοῦ ἀποθεματικοῦ πνεύματος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ βεβαίως θὰ ἐγεννᾶτο ἀμέσως τὸ ἐρώτημα. Πόθεν ἐσχηματίσθη ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ὤθησεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν λῆψιν αὐτοῦ τοῦ μέτρου εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν; Μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ἰδέα, ὅτι οἱ φόβοι αὐτοί, εἶναι φόβοι ἐμπνευσθέντες, εἶναι φόβοι ἐπιβαλλόμενοι ἐπιτηδείως καὶ ἐπηρεάσαντες τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀκριβές. Τὸ λέγω ἀπολύτως εἰλικρινῶς. Ἐπίσης δὲν θέλω νὰ ὑποθέσω, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν ἐνεπνεύσθη ἐκ τῆς γενικῆς ἰδέας, ὅτι πάντως θὰ εἶναι καλλίτερον νὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ τὰς καταθέσεις καὶ τοὺς διαθέτοντας τὸ χρῆμα ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις καὶ τὰ βάρη τῆς φορολογίας. Διότι βεβαίως εὐχάριστον εἶναι νὰ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὰ βάρη τῆς φορολογίας οἱανδήποτε κατηγορίαν πολιτῶν, ἀλλὰ δὲν δύνανται τὰ φορολογικὰ ζητήματα νὰ λυθοῦν κατὰ τὸν ἁπλοῦν δυστυχῶς αὐτὸν τρόπον, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιβολῆς καὶ τῆς εἰσπράξεως δυσβαστάκτων φόρων μὲ τὰς κοινὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τὰ κεφάλαια καὶ οἱ διαθέτοντες αὐτά, νὰ εἰσφέρουν καὶ εἰς χρῆμα καὶ εἰς θυσίας καὶ εἰς ἐνοχλήσεις χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἔχω λοιπὸν πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ λόγοι καὶ ἄλλα τὰ δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ φέρῃ ὑπὸ μορφὴν νομοθετικοῦ διατάγματος τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ προνομίου τῆς ἀσυλίας τῶν τραπεζιτικῶν καταθέσεων. Τοὺς λόγους αὐτοὺς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν καὶ δὲν πταίομεν ἡμεῖς δι’ αὐτό, ἐφ’ ὅσον δὲν προσεκομίσθησαν. Ὁπωσδήποτε τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπηρεάζει ἔν τινι μέτρῳ καὶ τὰς λοιπὰς κατηγορίας τῶν ἀναλυτικῶν φόρων, ἐπηρεάζει ὅμως κυρίως καὶ θίγει εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν του, τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ γενικοῦ εἰσοδήματος, τοῦ καθαροῦ συνολικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ 1924 εἶχεν ἀναγνωσθῆ, ὑποθέτω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Πρεβέζης κ. Χαβίνην, εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, εἷς μακροσκελὴς κατάλογος περιέχων τὰ ὀνόματα τῶν γνωστοτέρων παρ’ ἡμῖν πλουσίων, τῶν ὁποίων αἱ δηλώσεις τοῦ καθαροῦ συνολικοῦ εἰσοδήματος ἐθεωρήθησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὡς ἀληθὴς κατὰ τῆς κοινωνίας πρόκλησις. Καὶ τότε εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν προεκλήθη ἀληθὴς θύελλα ἀγανακτήσεως καὶ διετυπώθησαν δριμύταται εἰς τὴν Κυβέρνησιν συστάσεις, ὅπως ληφθοῦν μέτρα τερματίζοντα τὴν καταστρατήγησιν αὐτὴν τῶν νόμων, καταστρατήγησιν, ἡ ὁποία ἦτο ἀβάσιμος, ἀλλ’ ὅπως δήποτε εὐλόγου ὑπονοίας, περὶ τῆς μεροληψίας τῆς διοικήσεως, ἀπέναντι ὡρισμένων κατηγοριῶν φορολογουμένων. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης παρὰ τὰς συστάσεις τῆς συνελεύσεως οὐδὲν ἐλήφθη μέτρον, διὰ τὴν μεταβολὴν τῆς καταστάσεως ταύτης, ὄχι βεβαίως διότι οἱ ὑπουργοὶ ἢ αἱ ὑπηρεσίαι ἢ αἱ Κυβερνήσεις ἐνεφοροῦντο ἐκ πνεύματος μεροληψίας, διὰ μίαν ὡρισμένην τάξιν πολιτῶν, ἀλλὰ διότι αἱ ὑπηρεσίαι ἦσαν πράγματι ἀπησχολημέναι· ἀπερροφοῦντο τελείως εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἄλλων φόρων τῶν ἀναλυτικῶν κατηγοριῶν καὶ δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς, οὐδὲ κατὰ ρυθμόν, οὐδὲ κατὰ ποιὸν εἰς τὴν ταυτόχρονον διεξαγωγὴν καὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ συνολικοῦ φόρου, ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ διὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν δηλώσεων. Ἔκτοτε ἐλήφθησαν ἀπὸ τοῦ 1927 καὶ ἐντεῦθεν μέτρα. Εἴχομεν ὑποσχεθῆ ἡμεῖς εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1926 εἰς τὸν λαόν, διὰ ρητῶν δηλώσεών μας, ὅτι ἕν ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων, ἂς μὴ εἴπω τὸ πρῶτον, ἀλλ’ ἓν ἐκ τῶν μελημάτων ἀναλαβόντων τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἦτο διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν λαϊκῶν τάξεων, ἡ διαρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, μὲ τὸν σκοπὸν μὲ τὸν ἀντικειμενικὸν ὡς λέγουσιν οἱ στρατιωτικοὶ σκοπὸν τῆς δικαιοτέρας τῶν βαρῶν κατανομῆς. Δὲν ἐλησμονήσαμεν ποτὲ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν καὶ εἴχομεν πάντοτε, ἐν νῷ νὰ τὴν ἐκτελέσωμεν εὐθὺς ὡς ἤθελε συντελεσθῆ ἡ ἐξασφάλισις τοῦ Κράτους ἔναντι τῶν κινδύνων τῶν ἐκ τῶν ἐλλειμμάτων προερχομένων ἐκ τῆς ἀσταθείας τοῦ νομίσματος, ἐκ τῆς ἐξουθενώσεως τῆς δημοσίας πίστεως. Πρὸ τούτου ἀπεκλείετο καὶ εἰς ἡμᾶς ὡς ἀπεκλείσθη εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα σοβαρῶς ἐσκέφθησαν τὴν οἰκονομικήν των ἀποκατάστασιν, ἀπεκλείετο καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ ἰδέα οἱασδήποτε ῥιζικῆς ἀναμορφώσεως θιγούσης τὴν ἀπόδοσιν, ἐνδεχομένην ἔστω τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων καὶ τὴν ἐπάρκειαν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Μόνον μετὰ τὴν οἰκονομικὴν τοῦ κράτους ἀσφάλειαν θὰ ἤρχετο καὶ ἡ σειρὰ τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέφερον μίαν μεγαλειτέραν δικαιοσύνην εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ ἡμῶν συστήματος. Ἐν τούτοις καὶ πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ δημοσίου προϋπολογισμοῦ, παρ’ ὅλην τὴν ὀξύτητα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐν μέσῳ τῆς μᾶλλον ἀγωνιώδους περιόδου τὴν ὁποίαν διηνύσαμεν, δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ λάβωμεν σειρὰν μέτρων ἐν ἀναμονῇ τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀντιλήψεων ἡμῶν. Σειρὰν ὅλην μέτρων, τὰ ὁποῖα σαφῶς σαφέστατα ἐξεδήλουν τὸν τρόπον τῆς δημοσιονομικῆς ἡμῶν πολιτικῆς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην. Ποία θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι, εἰς τὶ θὰ συνίστατο μία φορολογικὴ μεταρρύθμισις ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης εἰς τὴν κατανομὴν τῶν φόρων; Εἰς τὶ θὰ ἀπέβλεπε μία τοιαύτη μεταρρύθμισις; Θὰ ἀπέβλεπε μία τοιαύτη μεταρρύθμισις εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως; Οὐχὶ βεβαίως. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι οἱ φόροι αὐτοὶ πλήττουν μέχρι συντριβῆς τὰς πασχούσας τῆς κοινωνίας τάξεις. Θὰ συνίστατο ἡ μεταρρύθμισις εἰς τὴν ἐπαύξησιν ὅλων τῶν ἀμέσων φόρων; Θὰ ἦτο καὶ τοῦτο σφαλερόν, σφαλερώτατον· διότι εἶναι ἀληθὲς τὸ λεγόμενον ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀσφαλὲς κριτήριον διὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ φορολογικοῦ βάρους, ἡ διάκρισις τῶν φόρων εἰς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους. Ὑπάρχουν ἄμεσοι φόροι οἱ ὁποῖοι δὲν καταβάλλονται τελικῶς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοὺς πληρώνουν εἰς τὸ Κράτος. Ἔχοντες μέσα τὴν ἐπίπτωσιν ἐπικάθηνται τελικῶς διὰ τῆς μεταβιβάσεως εἰς τὰς μεγάλας ἐπίσης μάζας εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ὑπάρχουν ἄλλοι φόροι ἄμεσοι οἱ ὁποῖοι πληρώνονται εἰς πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν ἀπὸ τοὺς ἰδίους φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι ὅμως διὰ τοῦτο δὲν ἔχουν βάσιν ὀρθήν, διότι ἡ ἐπίπτωσις τῆς φορολογίας εἶναι εἰς βάρος ἀκριβῶς τῶν πενεστέρων παραγωγικῶν τάξεων αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ μεταβιβάσουν τὸ βάρος αὐτὸ τῆς φορολογίας εἰς τὴν κατανάλωσιν. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ὁ φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς πληρώνεται εἰς πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν ἀπὸ τοὺς γεωργούς, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς αὐτοὺς νὰ εἰσπράξωσιν τὰ ἔσοδα τοῦ προϊόντος, διότι ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων καθορίζεται ὑπὸ τῆς διεθνοῦς προσφορᾶς. Λοιπὸν δὲν θὰ ἠδυνάμεθα ἢ κατὰ τὴν μίαν ἢ κατὰ τὴν ἄλλην κατεύθυνσιν νὰ ἐπιχειρήσωμεν μίαν φορολογικὴν ἀναμόρφωσιν ἡ ὁποία ἐφιλοδόξει νὰ ἀποκαταστήσῃ εἰς μείζονα βαθμόν, τὸ αἴσθημα τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης. Ἔπρεπε λοιπὸν μία φορολογικὴ μεταρρύθμισις νὰ ἀποβλέπῃ εἰς δύο τινά, ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν μείωσιν τῶν ἐμμέσων φόρων οἱ ὁποῖοι πλήττουν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἀντίστοιχον ἐπαύξησιν τῶν ἐμμέσων ἐπίσης φόρων οἱ ὁποῖοι δὲν πλήττουν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἀμέσων ἐκείνων φόρων οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ προσαρμοσθοῦν εὐκολώτερον πρὸς τὰς ὑλικὰς δυνάμεις, πρὸς τὰ μέσα τῶν φορολογουμένων, καὶ ἔχοντες ἀμέσως τὴν ἐπίπτωσιν δὲν μεταβιβάζωμεν αὐτοὺς εἰς τὰς μεγάλας μάζας, εἰς τὸν λαόν, εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἀντιλήψεων τούτων ἐνεπνεύσθη ἡ σειρὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα τονίζω ἐπὶ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν ἐβασίσθησαν. Ἡ σημαντικὴ ἐλάττωσις τὴν ὁποίαν ἐπροτείναμεν καὶ ἡ ὁποία ἐπεψηφίσθη, τῶν ἀγροτικῶν φόρων, τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, τοῦ φόρου τῶν αἰγοπροβάτων, τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἐλαίου. Ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἰδίων ἀρχῶν ἐστηρίχθησαν καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ νὰ ἐξαχθῇ ὁ γενικὸς φόρος τοῦ εἰσοδήματος ἐκ τῆς νάρκης εἰς τὴν ὁποίαν διετέλει, ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη, ἀπὸ τοῦ 1919 καὶ ἐντεῦθεν. Δὲν ἐσκέφθημεν βεβαίως ποτέ, νὰ ἐπιχειρήσωμεν αὐξήσεις τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ. Τουναντίον κατὰ τὴν γνώμην μας ἐὰν διεπράχθη ἕν σφάλμα κατὰ τὴν μεταρρύθμησιν τοῦ 1919, τὸ σφάλμα αὐτὸ ἦτο ὅτι ὡρίσαμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑψηλὰ ποσοστὰ φορολογίας, ἀντὶ νὰ περιωρίσωμεν ταῦτα ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς μηδαμινὰ καὶ ἀνεπαίσθητα, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μὲ ὀλιγοτέραν ἀντίδρασιν, ἡ ἐμπέδωσις τοῦ φόρου, ἡ βεβαίωσις τῶν εἰσοδημάτων, ἡ παρασκευὴ καὶ ὁ καταρτισμὸς τῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἐφαρμογήν. Διότι μόνον τοιουτοτρόπως θὰ διηυκολύνετο ἡ πιθανότης ν’ ἀναπτύξωμεν μίαν φορολογίαν ἐκ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ αὐτομάτως πολυτίμους προσόδους. Ὑπῆρξεν λοιπὸν λάθος, ὅτι ὡρίσθησαν ἐξ ἀρχῆς φορολογικὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν τὴν ἀντίδρασιν τῶν φορολογουμένων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον εἴχαμε κάνῃ δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι οἱ φορολογούμενοι ἐλάμβανον πλέον ὅλας τὰς δυνατὰς προφυλάξεις καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς ἐλαττώσεως εἰς οἱονδήποτε βαθμὸν τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν, νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν εὐκολωτέραν τοῦ φόρου βεβαίωσιν. Εἴχομεν πάντοτε καὶ ἡμεῖς ὑπ’ ὄψιν ὁπωσδήποτε τὴν ἐλάττωσιν τῶν ποσοστῶν καὶ δὲν λέγω βεβαίως αὐτὸ ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι εἶχον τονίσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς μειώσεως τῶν φορολογικῶν ποσοστῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸν συνθετικὸν φόρον, εἰς ἕνα προεκλογικὸν λόγον ἐκφωνηθέντα κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1926 ἐν Ἀθήναις. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις αὐτή, ἡ μείωσις αὐτὴ τῶν ποσοστῶν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Θὰ ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν νὰ προχωρήσῃ ὁπωσδήποτε ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου, διότι θὰ ἦτο ἀληθῶς μωρὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν καὶ ἐπὶ τῶν δηλωθέντων αὐτόχρημα κωμικῶν ποσῶν. Ὅταν εἷς φορολογούμενος ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν καθαρὰν πρόσοδον ἀναμφισβήτητον δύο καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως, εἶχε δηλώσει 80.000 μόνον ἢ 100.000, θὰ ἦτο ἀληθῶς ἀσυγχώρητον νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς καὶ νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸ ποσοστὸν αὐτό. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀφήσωμεν νὰ προχωρήσῃ ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου καὶ παραλλήλως πρὸς αὐτὴν νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν καὶ κάτω τῶν ὁρίων εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβιβάσθησαν ταῦτα τελευταίως. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἡμεῖς διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου ἦσαν διττῆς φύσεως. Ἐθεωρήσαμεν ἐν πρώτοις, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσωμεν μίαν μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ φορολογικοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ τῇ βάσει τεκμηρίων τῶν ὁποίων τὸν κύκλον ηὐρύναμεν διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1927 καὶ διὰ τῆς ἐγκυκλίου ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστον μέρος τοῦ διατάγματος τούτου διὰ τὴν ἐφαρμογήν του. Προέβημεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος αὐτοῦ στηριζόμενοι εἰς τὸ ἄρθρον 37 τοῦ νόμου 1640, τὸ ὁποῖον ρητῶς ἀναγράφει, ὅτι διὰ διατάγματος δύνανται νὰ ὁρισθοῦν καὶ ἕτερα τεκμήρια ὡς καὶ συμβουλευτικαὶ ἐπιτροπαὶ πρὸς καθορισμὸν τῆς φορολογητέας καθαρᾶς προσόδου. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία τις περὶ τῆς νομιμότητος τοῦ διατάγματος αὐτοῦ. Δὲν δύναται ἐπίσης νὰ ἐγερθῇ ἀμφισβήτησις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκοπιμότητα, διότι ἡ εὐρύτης ἡ προηγηθεῖσα εἰς τὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὴν χρῆσιν τῶν τεκμηρίων δὲν ἐστρέφετο εἰς βάρος τῶν φορολογουμένων, ἀπέβλεπεν εἰς ὄφελος αὐτῶν καὶ τοῦτο ἀναγνωρίζεται εἰς αὐτὴν τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ἀνομολογεῖται, ὅτι διὰ τοῦ διατάγματος ἐπῆλθε μετριασμὸς τῶν βαρῶν τῶν ἐπιβαλλομένων ἀπὸ τὸν πάγιον νόμον περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων. Ἄλλως τε εἶναι ἁπλοῦν νὰ σᾶς πείσω περὶ αὐτοῦ. Κατὰ τὸν πάγιον νόμον εἷς βιοπαλαιστὴς οἰκογενειάρχης ὁ ὁποῖος θὰ ἐπλήρωνεν ἐτήσιον ἐνοίκιον 12.000 δραχ. αὐτὸς θὰ ὑπεβάλετο εἰς τὴν φορολογίαν τῶν καθαρῶν προσόδων, διότι ὁ νόμος ὥριζε ἕνα πάγιον συντελεστὴν διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος, τὸ 10πλάσιον τοῦ ἐνοικίου καὶ ἑπομένως θὰ ὑπελογίζετο ὡς ἔχων καθαρὸν ἐτήσιον εἰσόδημα 120.000 δραχ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἄτοπον ἠθελήσαμεν νὰ τὸ διορθώσωμεν καὶ ἡ διόρθωσις ἐπῆλθεν ἀφ’ ἑνὸς διὰ τῆς μειώσεως τῶν συντελεστῶν τοῦ τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου καὶ κυρίως διὰ τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τῆς παρασχεθείσης εἰς τὰς ἐπιτροπάς, ὅπως, κρίνουσαι ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων ἐνδείξεων ἀποφανθοῦν ὅτι τὸ τεκμαιρόμενον εἰσόδημα ἐκ τοῦ ἐνοικίου δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ πραγματικὸν τοῦ φορολογουμένου καθαρὸν εἰσόδημα καὶ ἑπομένως ὁ φορολογούμενος ἢ δὲν ὑπόκειται εἰς τὸν φόρον ἢ ὀφείλει νὰ καταταχθῇ εἰς κατωτέραν κλίμακα φορολογίας. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἓν ἐκ τῶν μέτρων μας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ φόρου τοῦ συνολικοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Τὸ ἄλλο μέτρον ὑπῆρξεν ἡ διαταγὴ ἡ ἐκδοθεῖσα παρ’ ἡμῶν ὅπως γίνῃ ἔναρξις τοῦ ἐλέγχου τῶν εἰσοδημάτων καὶ τῆς ἐπαληθεύσεως τῶν δηλώσεων. Καὶ ἐδόθη ἡ διαταγὴ αὐτὴ διὰ δύο λόγους: 1) διότι καθῆκον εἴχομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἴσχυεν ἀλλ’ ἁπλῶς κατηῦδεν πὶ μίαν ὁλόκληρον 10ετίαν καὶ 2) διότι χρήσιμον ἦτο εἰς μίαν ἐποχὴν μελετωμένης οἰκονομικῆς ἀναδιοργανώσεως νὰ γίνῃ ἐπὶ τέλους μίαν φορὰν ὁ ἔλεγχος τῶν εἰσοδημάτων, ἡ ἔρευνα τῶν φορολογητέων στοιχείων, διὰ νὰ ἠμπορῇ καὶ τὸ Κράτος καὶ αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ ὑπηρεσίαι νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν τῶν τὰ στοιχεῖα ταῦτα καὶ ἰδίως τοὺς ἀτομικοὺς φακέλλους τῶν φορολογουμένων διὰ τὴν καθοδήγησιν αὐτῶν ἀκόμη καὶ διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀκολουθητέας φορολογικῆς πολιτικῆς, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν σταθερὰν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ ὑπολογίσωμεν. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀγνοίᾳ ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἐλέγχου διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον θὰ προεκάλῃ τὰ παράπονα τῶν φορολογουμένων. Σαφῶς ἐπίσης ἀντελαμβανόμεθα, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ ἔδιδεν ἀφορμὴν καὶ εἰς ἀταξίας, ὑπερβασίας ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν πρώτην τοῦ νόμου ἐφαρμογήν, ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι αὐτὰ δὲν ἦσαν λόγοι νὰ μᾶς ἐμποδίσουν ἀπὸ ἓν γενικώτερον πρόγραμμα, εἴχομεν δὲ πάντοτε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ ὑπερβασίαι τῶν ὑπηρεσιῶν θὰ ἠδύναντο σὺν τῷ χρόνῳ νὰ περιορισθοῦν εἰς τὸ ἐλάχιστον διὰ τῆς ἀγρύπνου τοῦ κέντρου παρακολουθήσεως. Ἤρχισε λοιπὸν ὁ ἔλεγχος ἀπὸ τοῦ 1927 μόνον. Ἀλλ’ ὡς ἦτο ἑπόμενον ὁ ἔλεγχος αὐτὸς προεκάλεσε διαμαρτυρίας καὶ προσπαθείας πρὸς ματαίωσιν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ γεννηθὲν ἐχρησίμευσε, πρᾶγμα ὄχι παράδοξον, εἰς τὸ νὰ διοχετευθῇ ὅλη σχεδὸν ἡ ἀντιφορολογικὴ διάθεσις εἰς μίαν προσπάθειαν διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτὸ μετεδόθη ἀκόμη καὶ μέχρι τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνέστη διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Βλέπομεν εἰς μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς τῶν εἰσηγητῶν—ὅλαι αἱ ἐκθέσεις, ὑποθέτω, ὅτι εἶναι τέσσαρες, διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐκφοροῦνται πνεύματος—ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν πλήρη κατάργησιν, διότι ὁ συνθετικὸς φόρος εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ἰδιοσυγκρασίαν, διότι φαίνεται ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ἰδιοσυγκρασία εἶναι νὰ πληρώνουν οἱ μὴ ἔχοντες καὶ νὰ μὴ πληρώνουν οἱ ἔχοντες διὰ τὰς κοινὰς ἀνάγκας! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων ἰδιοσυγκρασία ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν κατάργησιν τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶχον ἐγώ, κύριοι, προσωπικῶς καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἴσως μάλιστα θὰ εἶχον καὶ κάθε συμφέρον νὰ τὴν προτείνω ὁ ἴδιος.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ πληρώνετε ὀλιγώτερα;

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ πληρώνω ὀλιγώτερα. Θὰ σᾶς εἴπω. Θὰ πληρώσω καὶ ἐγὼ συνθετικὸν φόρον. Θὰ εἶχον δὲ κάθε συμφέρον νὰ εἰσηγηθῶ ὁ ἴδιος τὴν κατάργησιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου, διότι ἡ φορολογία αὐτή, ἀφορᾷ κυρίως ἰσχυρούς, τοὺς ἰσχυροτέρους τῶν παραγόντων, τῶν ὁποίων εἶναι χρήσιμον πάντοτε νὰ ἔχῃ τις τὴν ἔννοιαν. Ἀλλ’ ἡ κατάργησις τῆς συνθετικῆς φορολογίας δὲν γίνεται διότι ἐγείρει ζητήματα ἄλλης φύσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ χάσῃ τὸ Κράτος 100 ἢ 150 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ πληρώσουν οἱ ὑπόχρεοι διὰ τὸν φόρον, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ἀδιάφορον. Ἄς ἔχανε τὸ Κράτος 100 ἢ 150 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν ἔχει νὰ χάσῃ οὔτε ὀβολόν. Ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην μετὰ τὴν πραγμάτωσιν ὅλων τῶν δυνατῶν οἰκονομιῶν—καὶ αἱ οἰκονομίαι δὲν φαίνεται νὰ εἶναι ἔργον τόσον εὔκολον παρὰ τὴν ἀρχικὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως αἰσιοδοξίαν—ἐὰν μετὰ τὴν πραγμάτωσιν ὅλων τῶν οἰκονομιῶν τὸ Κράτος ἔχῃ ἀνάγκην 9 δισεκατομ. δραχμῶν διὰ τὰς ἀνάγκας του, διὰ τὸν βίον τοῦ Ἔθνους, αὐτὰ τὰ 9 δισεκατομ. θὰ τὰ εὕρῃ, θὰ τὰ εἰσπράξῃ κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγείρεται εἶναι ποῖος θὰ πληρώσῃ αὐτὰ τὰ 9 δισεκατομμ. δραχμῶν; Τὰ 100 ἢ 150.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ λήψουν, δὲν θὰ λείψουν ἀπὸ τὸ Κράτος. Τὰ Κράτη δὲν ζοῦν δι’ ἐλλειμμάτων, οὔτε διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Καὶ βεβαίως θὰ τὰ πληρώσῃ κἄποιος ἄλλος καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἄλλος καὶ θὰ μεταβιβασθοῦν βεβαίως καὶ κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν μεγάλην μάζαν, ἡ ὁποία σήμερον καλεῖται ἐν ὀνόματι τῆς φορολογικῆς πιέσεως νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν κατάργησιν τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Καὶ αὐτὰ τὰ 100 ἢ 150 ἑκατομμύρια θὰ μεταβιβασθῶσιν εἰς τὰς μεγάλας μάζας.

§99Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος ὁμιλεῖ περὶ καταργήσεως;

§100Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ μέλη τινά.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλαι αἱ ἐκθέσεις ὁμιλοῦν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ συμπεράσματα τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι τοιαῦτα.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν ὥραν ξεύρετε, δὲν ὁμιλῶ κἂν περὶ τοῦ νομοσχεδίου. Γίνεται μία ἀκαδημαϊκὴ ἀγόρευσις, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη. Ἀπαντῶ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς προσπαθείας πρὸς κατάργησιν τῆς συνθετικῆς φορολογίας.

§105Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοὺς ἔξω.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, οὔτε κἂν περὶ ἄλλης τινος. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν ἄλλαι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ σπεύσουν νὰ προβοῦν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἡ κατάργησις τοῦ συνθετικοῦ φόρου δὲν εἶναι δυνατή, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα. Διὰ μίαν εὐσυνείδητον Κυβέρνησιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ κατάργησις. Ἀσφαλῶς εἶναι δυνατὴ ἡ χορήγησις αὐτοῦ τοῦ προνομίου εἰς τὰς Τραπέζας, τοῦ προνομίου εἰς τὰς Τραπέζας τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ὑπεστήριξα αὐτό. Ἀλλ’ ἡ χορήγησις αὐτοῦ τοῦ προνομίου δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἄνευ κινδύνου μονομερῶς, ἄνευ τῆς συσχετήσεως τῆς τροποποιήσεως ταύτης πρὸς τὴν ὅλην τοῦ συνθετικοῦ φόρου διασκευήν. Τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἐφεύρωμεν ἡμεῖς. Ἰσχύει καὶ εἰς ἄλλα Κράτη. Ἰσχύει εἰς τὴν Ἑλβετίαν, ἰσχύει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὸ Βέλγιον καὶ ἰσχύει ἀσφαλῶς εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν μάλιστα εἶναι ἐν ἰσχύϊ, ὄχι ἀπὸ χθὲς καὶ προχθές, ἀλλὰ ἀπὸ 50 σχεδὸν ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1885 καὶ οὐδεμία τῶν ἀλληλοδιαδόχων Κυβερνήσεων ἐσκέφθη, νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἀντιθέτως, ὄχι μόνον ἐπιτρέπεται ὁ ἔλεγχος καὶ εἰς τὰς μᾶλλον λεπτοτέρας δημοσίας καὶ ἰδιωτικὰς λειτουργίας, ἀλλ’ ἐπεξετάθη, ἔτι αὐστηρότερον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1926, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις, τοῦ κ. Πουανκαρέ, ὁ ὁποῖος δὲν ὑποθέτω, ὅτι δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δυσμενῶς πρὸς τὸ κεφάλαιον διακείμενος, ἐπρότεινε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, ὄχι μόνον εἰς τὰς τραπεζιτικὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας περιωρίζετο μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ ἔλεγχος, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἀτομικάς, τὰς προσωπικὰς καὶ ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας ἢ τῶν ἄλλων Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζεται ἡ ἐπέμβασις αὐτὴ καὶ ἡ ἔρευνα τοῦ Κράτους εἰς τὰς Τραπέζας. Ἠμποροῦμεν, διότι ἔχομεν μεγαλειτέραν ἀνάγκην, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ κεφαλαίου, νὰ δώσωμεν τὸ προνόμιον αὐτὸ εἰς τὰς Τραπέζας νὰ καθιερώσωμεν τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τί ἰσχύει, διὰ τὴν ὑπόθεσιν, οἱουδήποτε κινδύνου ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν εἰς τὴν ὁποίαν, ἀπὸ 50ετίας ἐφαρμόζεται τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν, παρέχεται εὐρυτάτη διοικητικὴ ἐξουσία εἰς τὰς ἐπιτροπάς, νὰ καθορίζουν τὸ φορολογητέον εἰσόδημα κατὰ τὴν ἰδίαν των ἐλευθέραν κρίσιν. Ἑπομένως αἱ φορολογικαὶ ἐπιτροπαὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν σταματοῦν ἐνώπιον τῶν γραφείων τῶν Τραπεζῶν καὶ λέγουν ὅτι δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐξακριβώσωμεν, ποῖον εἶναι τὸ φορολογητέον εἰσόδημα ἐκ τῶν καταθέσεων καὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν κινητῶν ἀξιῶν. Ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν μας τὸ ἐλάχιστον εἰσόδημα ἑνὸς φορολογουμένου εἶναι τόσον. Καὶ ὁ φορολογούμενος αὐτὸς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐνστάσεως. Ἀλλ’ ὑποβάλλων τὴν ἔνστασιν, φέρει αὐτὴ τὸ βάρος τῆς ἀποδείξεως, ὅτι ὁ γενόμενος ὑπολογισμὸς εἶναι πλημμελὴς καὶ ὅτι ἡ δήλωσίς του ὑπῆρξεν ἀπολύτως εἰλικρινής. Ἐὰν ἰσχύῃ ἓν παραπλήσιον σύστημα καὶ παρ’ ἡμῖν, τὸ ἀπόρρητον δὲν δημιουργεῖ οὐδένα κίνδυνον ἀπολύτως. Θὰ ἐνθαρρύνῃ ἐν μεγάλῳ ἢ μικρῷ βαθμῷ τὸ πνεῦμα τῆς ἀποταμιεύσεως. Θὰ ἀσφαλίσῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸν λαὸν ὁλόκληρον ἔναντι τῶν διαφυγῶν καὶ τῶν καταστρατηγήσεων τῆς εἰδικῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως μὲ ἔκαμε νὰ λάβω τὸν λόγον, δὲν εἶναι ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ προνομίου καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ὁ συνδυασμὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς πρὸς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τὸ ἐκκρεμοῦν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἡ ἐλευθερία ἡ ὁποία δίδεται σήμερον εἰς τὴν φορολογικὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὰς οἰκονομικὰς ἐπιτροπὰς ἐκλίπει τελείως. Ἐκεῖναι αἱ ἐπιτροπαὶ ὀφείλουν νὰ κινοῦνται ἐντὸς ἑνὸς ἀπολύτως ἀσφυκτικοῦ καὶ περιωρισμένου πεδίου ἐκτιμήσεως τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος.

§107Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί;

§108Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀμέσως θὰ σᾶς εἴπω. Διότι δι’ αὐτοῦ εἶναι ὑποχρεωτικὸν ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ ὁρισθοῦν στοιχεῖα ἐξ ἀμέσου ἐρεύνης τῆς περιουσίας καὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν φορολογουμένων, εἶναι ὑποχρέωσις αὐτῶν νὰ ὁρισθοῦν τὰ τεκμήριά των κατὰ τρόπον ἀμάχητον ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας. Δημιουργεῖται δὲ ἡ ὑποχρέωσις, νὰ κανονίζουσι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τοῦ φόρου κατὰ τὸ τεκμήριον τῆς κατοικίας.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδή, ἐὰν δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ φθάσουν μεγαλείτερα εἰσοδήματα.

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προχωρήσω.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, θὰ ἦτο φυσικώτερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις. Πῶς νὰ τὰ συζητήσωμεν, ἀφοῦ δὲν τὰ ἔχουμε μπροστά μας.

§112Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὰ τὰ ἠξεύρῃ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁρίζεται, λοιπόν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἕνα ἀμάχητον τεκμήριον ἐκ τῆς κατοικίας. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔχουν ἄλλα στοιχεῖα καὶ δὲν ἔχουν ἀφοῦ καθιεροῦται τὸ προνόμιον τῶν Τραπεζῶν, διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ εἰσοδήματος δὲν ἠμπόρουν νὰ κινηθοῦν ἐλευθέρως καὶ νὰ κάμουν χρῆσιν οἱωνδήποτε ἐνδείξεων.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλων τῶν ἄλλων πλὴν τῆς ἐρωτήσεως τῆς Τραπέζης. Ὑπάρχει κἄποια ἀνωμαλία εἰς τὴν συζήτησίν σας καὶ ζητεῖ.....

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐάν δὲν ἐπρόκειτο νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσω, ἂς μὴ μοῦ ἐπιτρέπετο. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχα οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δέν ἤξευρα, ὅτι θὰ ἤρχετο εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀλληλένδετον πρὸς τὴν συζήτησιν. Διότι ἐπαναλαμβάνω, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἄλλου παύει ἡ ἐλευθερία τῆς ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιῶν ἐκ τῶν ἐπιτροπῶν, διὰ τῆς χρήσεως οἱωνδήποτε ἐνδείξεων.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς εἴπω μίαν λέξιν. Βεβαίως στεροῦμεν τὸν ἔφορον τοῦ μέσου τῆς ἐξακριβώσεως τῶν περιουσιῶν, διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς τὰς Τραπέζας, ἀλλ’ ὑποστηρίζω τοῦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἀφαιρέσωμεν αὐτὸ τὸ δίκαιόν μας, ἀπὸ τὸν ἔφορον δὲν θὰ καταθέτουν εἰς τὰς Τραπέζας οἱ μεγάλοι κεφαλαιοῦχοι τὰ χρήματά των, διὰ νὰ πηγαίνουμε, νὰ τὰ βρίσκωμεν. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον καὶ ἀσφαλές. Ἀφαιρέσαμεν τὸ τεκμήριον αὐτό, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ συγκεντρώσουμε κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ τὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκόμενα κεφάλαια. Δὲν ἐλαττοῦμεν δὲ καθόλου τὰ μέσα τῆς φορολογίας διότι, ἐὰν τὰ διατηρήσωμεν δὲν καταθέτουν εἰς τὰς Τραπέζας. Ἀλλ’ ἐνῷ μοῦ λέτε, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ πᾶνε εἰς τὸ τεκμήριον τῆς κατοικίας σᾶς λέγω: καλλίτερα νὰ πᾶμε καὶ εἰς τὸ τεκμήριον τῆς κατοικίας, ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἄλλα μέσα, διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν μεγαλυτέραν πρόσοδον παρὰ νὰ κωλύωμεν τὴν προσέλευσιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ Ἑλληνικοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Διότι, ἐὰν ηὔξησαν, ὅπως εἴπατε αἱ καταθέσεις τῶν Τραπεζῶν κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, δὲν θὰ τηρῆτε οὐδεμίαν μεγάλην κατάθεσιν. Αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἀπὸ 500 ἑκατομμύρια καὶ αἱ καταθέσεις τοῦ κόσμου τοῦ μικροῦ. Αἱ μεγάλαι τῶν ὁποίων περιμένουμε νὰ κτυπήσουμε τὸ εἰσόδημα δὲν ἔρχονται.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ μεγάλοι δὲν κάμνουν καταθέσεις κ. Πρόεδρε· ἐνδύουν τὰ κεφάλαιά των.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ μὴ κάμουν καταθέσεις, ὅταν ἔχουν 7 καὶ 6% ἀπὸ τὴν Τράπεζαν;

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔσπευσα κύριοι ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσω καὶ ἐγὼ τὴν χρησιμότητα τῆς περιφρουρήσεως τῶν καταθέσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον εἰς τὴν κραταίωσιν τοῦ ἀποταμιευτικοῦ πνεύματος εἰς τὴν χώραν μας. Ἑπομένως αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου συμπίπτουν ἀπολύτως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα. Ἀλλὰ ἐγὼ ἐξετάζω τὸ προνόμιον τῶν Τραπεζῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὅλην διαρρύθμισιν τῆς βεβαιώσεως τῆς φορολογίας τοῦ συνολικοῦ εἰσοδήματος καὶ λέγω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθορίζεται τὸ τεκμαιρόμενον εἰσόδημα ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας ἐφ’ ὅσον αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ τῆς βεβαιώσεως δὲν ἔχουν στοιχεῖα ἐκ τῆς ἀμέσου ἐρεύνης. Διὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ εἰσοδήματος εἶναι ὑπόχρεοι νὰ τὸν ἐξεύρουν διὰ τοῦ συντελεστοῦ τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας, συντελεστῶν σταθερῶν. Ἀσφαλῶς ἔχουν τὸ δικαίωμα, νὰ αὐξήσουν τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων ἐνδείξεων. Ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλαττώσουν τὸ συνολικὸν εἰσόδημα ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων ἐνδείξεων. Τὶ θὰ συμβῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἶναι ἁπλούστατον. Διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰ πρόσθετα βάρη μία ὁλόκληρος κατηγορία ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν εἰσόδημα πράγματι ὑπαγόμενον εἰς τὸν φόρον αὐτόν, ἀλλὰ οἱ ὁποῖαι φέρουν βαρυτάτας ὑποχρεώσεις μιᾶς εὐπροσώπου παραστάσεως ἐπιβαλλούσης εἰς αὐτάς, νὰ συντηρῶσιν μίαν εὐπρόσωπον κατοικίαν. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ 4 χιλιάδας δραχμὰς μηνιαίως ἐνοίκιον, εἰς τὴν Ἀθῆνα, ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον ὑποθέτω δὲν εἶναι σοβαρόν, τὸ ὁποῖον αὔριον θὰ εἶναι ἀκόμη μικρότερον μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, θὰ ὑπαχθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὸν φόρον, θὰ ὑπολογισθῇ ἔχων εἰσόδημα 130 χιλιάδων. Θὰ ὑπαχθῇ λοιπὸν εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ συνθετικοῦ φόρου μιᾶς ὁλοκλήρου κατηγορίας πολυπληθεστάτης πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι σύρουν ἤδη ἐπιμόχθως τὸ βάρος τῶν κοινωνικῶν των ὑποχρεώσεων. Ἀφ’ ἑτέρου, ἐὰν θὰ πολλαπλασιασθῇ ὁ κύκλος τῶν φορολογουμένων μέχρι καὶ τῶν πενεστέρων μεσαίων τάξεων, παρέχεται ἀπόλυτος εὐχέρεια εἰς τοὺς πράγματι διαθέτοντας εἰσοδήματα μεγάλα νὰ κανονίζωσιν τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἀρκεῖ νὰ μειώσουν τὴν χρῆσιν τῶν ἐξωτερικῶν στοιχείων διὰ νὰ μὴ δύναται ὁ ἔφορος νὰ καταλογίσῃ εἰς αὐτοὺς ποσὸν ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ ὁ πτωχὸς οἰκογενειάρχης ἐπιβαρυνόμενος δι’ ὑποχρεώσεως κοινωνικῆς παραστάσεως. Θὰ γίνῃ λοιπὸν μία πλήρης ἰσοπέδωσις τῶν φόρων καὶ τῶν ἐχόντων καὶ τῶν μὴ ἐχόντων. Θὰ πληρώνῃ καὶ ὁ πλούσιος ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσῃ ὅσον θὰ πληρώνῃ καὶ ὁ πτωχὸς βιοπαλαιστής, ὁ ἐπιστήμων ὁ διὰ παντίων στερήσεων ὑποχρεωμένος. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ συνέπεια τοῦ συνδυασμοῦ τῆς διατάξεως αὐτῆς πρὸς τὴν διαρρύθμισιν τὴν προτεινομένην διὰ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου περὶ συνθετικοῦ φόρου. Διότι σήμερον δὲν θὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀρχὴν νὰ εἴπῃ εἰς τὸν φορολογούμενον ὅτι «δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται, κύριε, νὰ ὁρίσω ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν ἐνδείξεων τὸ καθαρὸν εἰσόδημά σου».

§121Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς δὲν ἐπιτρέπεται;

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ περὶ τούτου ἀμφισβήτησις. Ἐκ μόνων τῶν ἐξωτερικῶν κειμένων εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ περιορισθῇ εἰς τὸν συντελεστὴν τὸν προκύπτοντα ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας ἡ ἀρχὴ ἡ φορολογοῦσα, ἀπὸ δὲ τὴν ἔρευναν τὴν ἐξωτερικὴν τὴν ἄμεσον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρυσθῇ διδόμενα ἱκανὰ διὰ τὴν φορολογίαν ἡ ἐπὶ τῆς φορολογίας ἐπιτροπή. Διότι ἀποκλείεται ἀπὸ τῆς ἐρεύνης ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ σημαντικωτέρα μερὶς τοῦ πλούτου, διότι ἀπαγορεύεται πλέον εἰς τὸν ἔφορον, ἀπαγορεύεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀρχὴν νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν περιουσιῶν καὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν προκυπτόντων ἐκ καταθέσεων. Βεβαίως σήμερον δὲν ὑπάρχουν αἱ μεγάλαι καταθέσεις τῶν μεγάλων εἰς τὰς Τραπέζας. Εἶναι ἀναντίρρητον αὐτό. Δὲν ὑπάρχουν τόσον μεγάλαι καταθέσεις τῶν ζαπλούτων, τῶν πολυταλάντων, ἀλλὰ ὑπάρχουν καταθέσεις πολλῶν ἄλλων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπίσης εὐκατάστατοι καὶ τὰς ὁποίας θὰ δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν. Ὑπάρχουν αἱ καταθέσεις τῶν χρεωγράφων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φυγαδεύσουν οἱ πλούσιοι ἐκ τῆς Ἑλλάδος.

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μέχρι τοῦδε εὑρήκατε πολλὰ ἀπὸ τὰς Τραπέζας; Οὔτε 2 δὲν εὑρήκατε. Πάρετε ὅλας τὰς ἐγκυκλίους τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ ἔφοροι νὰ μοῦ εἴπητε πόσα ἀνεκαλύψατε ἀπὸ τὰς Τραπέζας.

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατὶ ταράττεσθε, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν;

§125Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐχαρίσαμε εἰς τοὺς πλουσίους.

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπον, ὅτι ἐχαρίσατε εἰς τοὺς πλουσίους. Πρόκειται περὶ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως. Ἀπὸ τοῦ 1919 δὲν ἔγινεν ἀπολύτως οὐδεμία ἔρευνα οὔτε εἰς τὰς Τραπέζας, οὔτε εἰς οἱονδήποτε ἄλλο μέρος, οὔτε ἐκλογὴ τῶν δηλώσεων. Ἀφέθη τοῦτο εἰς τὴν διάκρισιν τῶν φορολογουμένων καὶ ἡ διάκρισις αὐτὴ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἐμπνέεται ἐξ ἀπολύτου εἰλικρινείας καὶ φιλοπατρίας. Θὰ ἔπρεπεν ἓν ἐκ τῶν δύο ἢ θὰ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν ἔφορον διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν φορολογικῶν στοιχείων ἢ θὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν χρῆσιν τῶν τεκμηρίων. Περιορίζοντες ἐντὸς ἀσφυκτικοῦ κύκλου τὴν ἔρευναν καθιστῶμεν τὸν συνθετικὸν φόρον τελείως ἀνεφάρμοστον, θὰ ἔχωμεν δὲ ἐντὸς ὀλίγου δικαίαν ἀγανάκτησιν καὶ τῶν ἐχόντων καὶ τῶν μὴ ἐχόντων. Αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ δὲν θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐρεύνης διὰ νὰ ἐξακριβώσουν τὸν πλοῦτον· τὰ τεκμήρια δὲν θὰ ἐπιτρέπωνται εἰς αὐτούς. Θὰ εἶναι εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐφόρων νὰ καθορίζουν τὰ ἐξωτερικὰ σημεῖα, διὰ νὰ προσδιορίζουν αὐτοὶ τὸ ποσὸν τὸ πληρωτέον εἰς τὸ Κράτος. Τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον θὰ εἶναι; Ὅτι ἡ ὑφισταμένη ἤδη ἐναντίον τοῦ συνθετικοῦ φόρου διάθεσις θ’ ἀποβῇ, καὶ δικαίως ἔτι μᾶλλον δυσμενὴς καὶ θὰ ζητεῖται ἡ πλήρης τῆς φορολογίας ταύτης κατάργησις. Ἄν διὰ τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐκκρεμοῦν, περὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν διάθεσιν ταύτην, βεβαιότατα ἀποτελεῖ τοῦτο ἓν βῆμα τὸ προοίμιον τῆς καταργήσεως τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ νομίζω καὶ ἀκραδάντως πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμφορεῖται ἐκ τοιούτων διαθέσεων καὶ ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν καλλιτέραν τοῦ συνθετικοῦ φόρου διαρρύθμισιν διὰ τῆς δικαιοτέρας τῶν βαρῶν κατανομῆς, διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ἀκριβῶς τὸ ἑξῆς· Ἂν μὲν πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ διατηρήσῃ τὴν χρῆσιν τῶν τεκμηρίων ὡς ἔχουν, ἂν δηλαδὴ διατηρηθῇ ἐλευθερία εἰς τὰς συμβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ τεκμηρίου εἶναι ἐπωφελής, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἀκίνδυνος. Ἂν πρόκειται νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν τεκμηρίων εἰς τὸ ἐνοίκιον μόνον τῆς κατοικίας, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου θὰ προκύψῃ μία τοιαύτη ἀντίδρασις κατὰ τῆς συνθετικῆς φορολογίας, ὥστε νὰ ἀναγκασθῇ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναίρεσιν τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἂν σήμερον τὸ πνεῦμα εἶναι εὐνοϊκὸν πρὸς τοιαύτας μεταβολάς, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν ὁ λαός, ν’ ἀντιληφθῇ τὸ ἄδικον καὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα γογγισμόν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ παρασύρῃ, ὄχι μόνον τὰς φορολογίας τὰς πληττούσας τὸν λαόν, ἀλλὰ καὶ ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ ἄλλας λειτουργίας, διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. Ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς τείνω εἰς τοῦτο: ἢ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τῆς διατάξεως αὐτῆς, διὰ νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν συνθετικὴν φορολογίαν ἢ νὰ γίνῃ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ διατηρήσῃ τὴν ἐλευθερίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως καὶ τῆς συνεχίσεως τῆς συνθετικῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μόνον ὄργανον τῆς πραγματικῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης, δὲν εἶμαι ἐγὼ τοὐλάχιστον διατεθειμένος, νὰ δεχθῶ οἱονδήποτε μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔτεινεν εἰς τὴν παράλυσιν αὐτῆς. Διότι νομίζω, ὅτι ἔχει καὶ αὐτὸς δικαιώματα εἰς ἀνακούφισιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, καὶ δὲν πρέπει νὰ προηγοῦνται εἰς τὴν ἀνακούφισιν αἱ εὐποροῦσαι τάξεις.

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, κ. βουλευταί, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται εἰς τὸ σύνολον ἔρχεται νὰ ἐκπληρώσῃ μίαν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιδιωκτέας φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις. Ὅταν πρὸ 8 μηνῶν ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν τὴν μεγάλην οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν, τὴν γνωστὴν φορολογικὴν ἐπιτροπήν, διετύπωσα τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον αὐτῆς λέγων μεταξὺ τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα προβάλλει πρὸς λύσιν τὸ φορολογικόν μας σύστημα ὅτι τὴν σπουδαιοτέραν ἀναμφισβητήτως, κατέχει θέσιν ἡ ἀνάγκη τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων, περὶ ἀμέσου φορολογίας, ἰδίᾳ πρὸς ὀργάνωσιν διαδικασίας δυναμένης νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν κανωνικὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων καὶ τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν φορολογικῆς δικαιοσύνης καὶ ἐτόνιζον τοῦτο, διότι εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι τὸ οὐσιωδέστερον κεφάλαιον πάσης φορολογίας εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν διαδικασίαν τῆς βεβαιώσεως, δηλαδὴ τὸ ἀφορῶν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς φορολογίας. Καὶ ὁ λόγος εἶναι εὐνόητος. Διότι ἐφ’ ὅσον οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ὅπως εἶναι γνωστόν, δὲν ἔχουν θεωρητικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ κατευθύνονται εἰς πρακτικοὺς σκοπούς, προφανὲς εἶναι, ὅτι ἡ οὐσία ἔγκειται εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν. Δὲν εἶναι δὲ σπάνια τὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα φορολογία καλή, φορολογία δικαία, κατεδικάσθη εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, διὰ τὴν κακὴν ἐφαρμογὴν καὶ ἀντιστρόφως κακὴ φορολογία, φορολογία ἄδικος ἐγένετο δεκτή, διότι ἔτυχε καλῆς ἐφαρμογῆς. Παράδειγμα πρόχειρον ἔχομεν τὸν φόρον τοῦ ὑπερτιμήματος. Ὁ φόρος οὗτος ἔχει πράγματι ἀκλονήτως ἑδραίαν τὴν ἐπιστημονικὴν βάσιν, ἐν τούτοις ἔγινεν ἀντικείμενον γενικῆς κατακραυγῆς διότι εἶχε κακὴν ἐφαρμογήν, διότι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του κατήντησε φόρος ὑποτιμήματος. Δὲν εἶναι ἑπομένως παράδοξον, κ. βουλευταί, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ κατευθύνσει της τῇ φορολογικῇ ἀποβλέπει κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τῆς διαδικασίας τῆς φορολογίας, ἥτις ἔχει δύο στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τοῦ ἐλέγχου τῆς δηλώσεως τοῦ φορολογουμένου καὶ εἶναι διαπεπιστευμένον εἰς τὰ ἐφοριακὰ ὄργανα. Τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον προσφεύγει εἰς ἄλλας ἀρχὰς ὁ κρίνων ἑαυτὸν ἀδικηθέντα ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐνεργείας τῶν ἐφορευτικῶν ὀργάνων. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ σημαντικώτερον κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι τὸ πρῶτον, διότι ἐκ τῆς καλῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πρώτου σταδίου καθίσταται σπανία ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς ἄλλας ἀρχάς. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς διαδικασίας τῆς βεβαιώσεως, ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν ἐφεύρεσιν. Στηρίζει καὶ αὐτὸ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς βεβαιώσεως εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ φορολογουμένου καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ φόρου. Ἀλλὰ τροποποιοῦμεν πολλὰς τῶν κειμένων διατάξεων εἰσάγοντες νέας. Ἐλαττοῦμεν τὰς ποινάς, περιορίζομεν τὰς αὐθαιρεσίας τοῦ ἐφόρου, εἰσάγοντες ἓν σύστημα ὁμοιομορφίας ἐπεκτίνομεν καὶ τονώνομεν τὰς συμβουλευτικὰς ἐπιτροπάς. Νομίζω διὰ τοῦτο ὅτι θὰ συντελέσῃ ἐν πολλοῖς εἰς τὴν ταχυτέραν βεβαίωσιν τῶν φόρων καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην ἐκ τῶν φορολογουμένων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι νέαι διατάξεις. Δύναμαι νὰ σᾶς μνημονεύσω αὐτὰς ἂν θέλετε.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπα ἐγώ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν νέαι διατάξεις. Εἶπον, ὅτι εἶναι δευτερευούσης φύσεως καὶ μερικαὶ ἀσήμαντοι.

§129Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καθ’ ὃν τρόπον διεξάγεται ἡ συζήτησις, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συνθετικοῦ μὴ κατατεθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ἀφοπλίζονται τὰ ὑπόλοιπα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐκφέρωσιν τὴν γνώμην των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον συνεδέθη τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν τραπεζῶν μὲ τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου καταλήγει, ὥστε ἡμεῖς οἱ ἄλλοι νὰ σκεφθῶμεν, ἂν πρέπει νὰ εἴπωμεν γνώμην ἢ ὄχι. Ἔπρεπε νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἢ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ προνομίου τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν.

§130Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔφερα τὴν συζήτησιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον γίνεται ἤδη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου, δύναται πᾶς τις νὰ ὁμιλήσῃ.

§132Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ διαπραχθῇ παρατυπία. Ἐγὼ γενικὰς ἀντιλήψεις εἶπον, τὰς ὁποίας ἠδυνάμην νὰ εἴπω καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν.

§133Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου ἕκαστος τῶν κ. συναδέλφων δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Μόνον ἐπὶ λεκτικοῦ λάθους.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ὄχι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον τὸ συνταγματικῶς ἀπαράδεκτον δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ εἰς τὸ σύνολον δύναται νὰ ὁμιλήσῃ πᾶς τις. Τροπολογίαι μόνον δὲν δύναται νὰ γίνουν.

§138Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις ἣν προεκάλεσα ἀφορᾷ κυρίως τὸν συνθετικὸν φόρον καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ ἔν τινι μέτρῳ τὴν φορολογίαν τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων.

§139Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει σημασίαν. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἀναγνωρίζει τὰς νέας τοῦ νομοσχεδίου διατάξεις, ἔστω ὑποτιμῶν τὴν σημασίαν αὐτῶν, δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἀναφέρων αὐτὰς μίαν πρὸς μίαν. Ἔρχομαι μόνον εἰς τὴν διάταξιν κατὰ τῆς ὁποίας ἐστράφη ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14.

§140Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐστράφην κατ’ αὐτῆς.

§141Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ τὴν ἀπορίαν ἡ ὁποία μοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ συμπεράσματος εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προδευτικῶν. Καταλήγων δηλαδὴ συνεπέρανεν ὅτι ἡ διάταξις καλῶς ἔχει καὶ θὰ ἦτο ὑπὲρ τῆς διατάξεως ἐὰν δὲν ὑπῆρχε νομοσχέδιον ἐκκρεμὲς περὶ συνθετικοῦ φόρου τὸ καθιεροῦν τὸ ἀμάχητον τεκμήριον. Δηλαδὴ εἶπεν ἢ τὸ τεκμήριον πρέπει νὰ θυσιάσουνε ἢ τὴν διάταξιν. Ἑπομένως ἡ συζήτησις ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπ’ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ φέρῃ τὰς ἀντιρρήσεις του, ἀλλ’ ἀφοῦ οὕτως ἔκρινεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προδευτικῶν ὀφείλω νὰ εἴπω δύο τινά: Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διαταγὴ τοῦ ἄρθρου 14 ἀποτελεῖ ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰλημμένην ἀπὸ καιροῦ. Ἔλεγον ἤδη εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν ὅτι θὰ ἀποδώσωμεν ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ Ἐφόρου πρὸς ἔλεγχον, ἔλεγον ὅτι καίτοι ἡ ἐπιστήμη ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐφόρου πρὸς ἔλεγχον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ φορολογουμένου, ἐν τούτοις δὲν πρέπει νὰ δυστάσωμεν νὰ παρακωλύωμεν τὰς ἀρχὰς αὐτῆς εἰς ἅς περιπτώσεις βασίμως θὰ ἔχωμεν ἴδει ὅτι ἡ ἄσκησις αὐτοῦ γίνεται πρόξενος ἐκπατρισμοῦ τῶν κεφαλαίων, διότι πιστεύει ἡ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πολιτικὴ κατ’ ἐξοχὴν πατριωτικὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ διέπλαττεν ὅρους εὐνοϊκοὺς διὰ τὴν ἀσφαλῆ καὶ ἐπικερδῆ τοποθέτησιν ξένων κεφαλαίων καὶ ἰδίᾳ Ἑλληνικῶν τῶν ὁποίων τόσην ἀνάγκην ἔχει ἡ Ἑλλάς. Πρέπει νὰ πράξωμεν πᾶν ὅ,τι δυνάμεθα διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἰσαγωγὴν κεφαλαίων εἰς τὸν τόπον. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα ξέναι χῶραι εὑρισκόμεναι εἰς ἀκμὴν πράττουν τὰ πάντα διὰ νὰ ἀγρεύσουν ξένα κεφάλαια, θὰ ἦτο σφάλμα τερατῶδες ἂν ἡμεῖς ἔχοντες τόσην ἀνάγκην κεφαλαίων, ἐδιστάζαμεν νὰ φρουρήσωμεν τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν, ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτοῦ ἐξησφαλίζετο τὸ εἰσόδημα κεφαλαίων, ἢ θὰ ἤρετο ἕν κώλυμα εἰσαγωγῆς κεφαλαίων εἰς τὴν χώραν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως αἱ ἀγαγοῦσαι αὐτὴν εἰς τὴν λῆψιν τοῦ συζητουμένου μέτρου. Εἶναι βέβαιον ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους καιροὺς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μέγα μέρος τῶν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων ἐτράπη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν. Οἱ λόγοι εἶναι οἱ γενικοὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας, τὰς παθούσας ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ὑπῆρξαν καὶ λόγοι εἰδικοὶ καὶ τοιοῦτοι εἶναι αἱ πολιτειακαὶ ἀνωμαλίαι, αἱ καταστροφαί, ἡ διπλῆ κοπὴ τοῦ χαρτονομίσματος, αἱ ὁποῖαι ἦσαν θανατηφόρον τραῦμα. Κατὰ τῆς πίστεως ἡμῶν, ἐπίσης, δυσμενῆ ἐπίδρασιν εἶχε καὶ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα περὶ τῶν εἰς χρόνον καταθέσεων. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶναι βέβαιον ὅτι μέγα μέρος κεφαλαίων Ἑλληνικῶν εἶναι εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν μίαν σύγκρισιν τῶν εἰς χρόνον καταθέσεων τῶν ἄλλοτε καὶ τῶν σημερινῶν θὰ ἴδωμεν ὅτι εἶναι δύο πρὸς ἕνα.

§142Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ τὰ ἀναγνωρίζω ὅλα αὐτά. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἐδῶ τὸ ἐξεταστέον μόνον ζήτημα εἶναι, πρόκειται νὰ παραλύσῃ ἢ ὄχι ὁ συνθετικὸς φόρος διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἀπορρήτου ἀφ’ ἑνὸς καὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς χρήσεως τῶν ἐνδείξεων ἀφ’ ἑτέρου.

§143Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἔλειπον κεφάλαια Ἑλληνικὰ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἁπλῆ σύγκρισις τῶν πρὸ τοῦ 1920 καταθέσεων εἰς χρυσὸν καὶ τῶν σημερινῶν ἀποδεικνύει ταῦτα καίτοι ἔκτοτε συνέρρευσεν εἰς Ἑλλάδα πληθυσμὸς κομιστὴς κινητοῦ πλούτου, κατηναλώθη ἐν τῇ ὑποτιμήσῃ τοῦ νομίσματος ἀλλὰ καὶ μέρος ἐξεπατρίσθη. Ὀφείλομεν ἄρα νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν παλινόστησιν τοῦ ἐξελθόντος πλούτου. Ἐν τῇ ἐπιδιώξει αὐτῇ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ προβῶμεν ἴσως καὶ πέραν τῶν θεσπισθέντων εἰς ἄλλας χώρας ἐχούσας ἱκανὴν ἀντοχήν, μὴ ἐχούσας τοὺς ἰδικούς μας λόγους καὶ τὰς ἀνάγκας μας. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ ἐννοῶ ὀρθόν, θὰ ἦτο ὅμως τερατῶδες σφάλμα κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ κάμωμεν τοὐλάχιστον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνουν χῶραι εὑρισκόμεναι εἰς οἰκονομικὴν ἀκμήν. Θὰ ἦτο κεφαλαιῶδες σφάλμα ἐὰν ἐδιστάζωμεν νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἰσχύει εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἑλβετίαν, ἰσχύει περίπου εἰς τὴν Γερμανίαν, εἰς τὸ Βέλγιον. Ὁ Πουανκαρὲ ἠναγκάσθη τοὺς νόμους 23– 24 τοὺς ἐπιβαλόντας τὸ berdereau διὰ τὰ καπόνια νὰ τοὺς καταργήσῃ.

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπεξέτεινε.

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἐν τῇ πραγματικότητι οὐδέποτε ἐφηρμόσθη καὶ δι’ αὐτὸ οὐδέποτε εἴδομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας.....

§146Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, ὅτι δὲν ἠσκήθη εἰς τὴν πραγματικότητα, πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται καὶ εἰς ἀμφισβήτησιν. Γεγονὸς ὅμως εἶναι ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως ὑποθέτω, Πουανκαρὲ ἐψηφίσθη νόμος κατὰ τὸ 1926, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἔλεγχος τῶν Τραπεζῶν διὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ εἰσοδήματος ἐπεξετάθη ὄχι μόνον εἰς τὰς ἀνωνύμους τραπεζικὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἴσχυε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς προσωπικὰς τραπεζικὰς ἐπιχειρήσεις εἰς τὰς ὁποίας προηγουμένως δὲν ἴσχυεν. Ἀκόμη δὲ περισσότερον ἐπεξετάθη τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ εἰς αὐτὰς τὰς δικαστικὰς ὑπηρεσίας εἰς ὅλας τὰς στάσεις τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας, δηλαδὴ ἐν τῷ πνεύματι τῶν Γαλλικῶν μέτρων ἐλέγχεται ἡ ἀπεριόριστος ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν.

§147Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διαφωνοῦμεν. Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι ἐπεξετάθη, ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι διὰ νεωτέρου νόμου περιωρίσθη τὸ προϋφιστάμενον δικαίωμα τοῦ berdereau.

§148Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει τὸ berdereau.

§149Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔλεγχος εἰς τὴν Γαλλίαν ἐθεσπίσθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 24 αὐστηρὸς ἀληθῶς πρὸς πρόληψιν διαφυγῆς τῶν ἐκ μερισμοῦ τῶν κερδῶν ἀλλὰ προεκάλεσεν ἐξέγερσιν, ἤρχισαν φόβοι φυγαδεύσεως κεφαλαίων καὶ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1926 ἠναγκάσθησαν νὰ προβοῦν εἰς μεταρρύθμισιν αὐτοῦ.

§150Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει ὁ ἔλεγχος τῆς Τραπέζης; Ἡ Τράπεζα δὲν ὑπόκειται εἰς φόρον συνθετικόν.

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω τί γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθητε.

§152Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρῶτα–πρῶτα, κ. ὑπουργέ, μὴ ἐπιχειρεῖτε νὰ παραβιάσητε θύρας ἀνοικτάς. Διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις ὅσον ἀφορᾷ τόν.....

§153Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τῆς ἀγορεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάνατε, κ. ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν εἶναι ζήτημα ἂν δὲν ἔμειναν εἰς τὴν ἐντύπωσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου χορηγοῦμεν τρομερὰ προνόμια εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἐξακολουθῶν λέγω, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὄχι μόνον τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν εἶναι ἀπαραβίαστον ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἡνωμένων λ)σμῶν ἀσφαλίζεται οὐσιαστικῶς ἔλλειψις ἐλέγχου καὶ ἐπὶ κληρονομιῶν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα βλέπετε ποὺ ὑπάρχει τόση σπάνις κεφαλαίων ἔπρεπε νὰ εἴμεθα αὐστηρότεροι τῶν Ἄγγλων, τῶν Ἐλβετῶν, τῶν Ὀλλανδῶν; Ἀλλὰ ποίας ἆρά γε ζημίας ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἡ διάταξις; Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι αἱ καταθέσεις δὲν ὑπόκεινται εἰς ἀναλυτικὴν φορολογίαν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἰσχύει ἡ διάταξις διὰ τὸν φόρον κληρονομιῶν, διότι διὰ τὸν φόρον τῶν κληρονομιῶν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Τράπεζα νὰ δίδῃ πληροφορίας. Παρέμενεν λοιπὸν ὁ ἔλεγχος μόνον ἐπὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἐὰν τὸ παρελθὸν μᾶς ἔδιδε τὰ διδόμενα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἐκ τοῦ ἐλέγχου τῶν Τραπεζῶν ἐπὶ τῶν καταθέσεων ἠδυνάμεθα νὰ ἀρυσθῶμεν στοιχεῖα διὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς συνθετικῆς φορολογίας χρήσιμα εἰς ἀριθμὸν ὁπωσδήποτε σημαντικόν, ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἐδίσταζα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ εἰσηγηθῶ τὴν κατάργησιν. Ἀλλὰ τὸ παρελθὸν ὁλόκληρον διδάσκει, ὅτι πλὴν σπανιωτάτων ἐξαιρέσεων, ἐλάχιστοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ παραδώσουν ἑαυτοὺς εἰς τὸν ἔφορον, ἀφήνοντες τὰς καταθέσεις των εἰς τὰς Τραπέζας διὰ νὰ τὰς συλλάβῃ ἡ συνθετικὴ φορολογία. Εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ εἶναι πλείονες οἱ ἀφελεῖς ἀφ’ οὗ τὸ ἐναντίον διδάσκει ἡ πεῖρα ἀφ’ ἧς θὰ ἐφαρμόζεται ἡ φορολογία αὐτὴ παρ’ ἡμῖν. Σημειώσατε, ὅτι δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον κατηργήθη καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας, διότι δὲν ἀποδίδει. Εἰδικώτερον δὲ παρ’ ἡμῖν διὰ τοιοῦτον ἔλεγχον χρειάζεται ἢ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν διὰ νὰ κάμωμεν πραγματικὸν ἔλεγχον εἰς τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν, θὰ εἴχωμεν καὶ ἀποτέλεσμα τὴν μετατόπισιν τῶν καταθέσεων τῶν λ)σμῶν εἰς τὰς ξένας χώρας καὶ θὰ ἐμέναμεν μὲ κενὰς τὰς χείρας. Κατ’ οὐσίαν λοιπὸν καταργοῦμεν ἓν δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἁπλῶς ψυχολογικὸν φόβητρον χωρὶς οὐσιαστικῶς νὰ ζημιοῦμεν τὸν ἔλεγχον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ εἰσηγηθῇ τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀπορρήτου τῶν Τραπεζῶν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν: «Ἔχει καλῶς, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς διατάξεις, ἀλλὰ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ποὺ ἔχετε ἐκκρεμὲς κλπ.». Δὲν ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον ἐκκρεμές. Εἴχομεν νομοθετικὸν διάταγμα ἢ μᾶλλον σχέδιον Ν. Δ.

§154Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει νομοσχέδιον;

§155Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι δὲν τὸ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ εἰσήγαγον ἀλλὰ δὲν ἐπετεύχθη συμφωνία περὶ γνωμοδοτήσεως καὶ ἀνεβλήθη. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι καὶ ἐὰν αὐτὸ ἐφηρμόζετο ὑπάρχει ὁ φόβος αὐτός, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐάν ποτε ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ καθιεροῖ, ὅτι ὁσάκις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐλέγχων τῶν ἀναλυτικῶν φορολογιῶν ὁ ἔφορος δὲν ἠμπορεῖ νά εὕρῃ φορολογητέαν πρόσοδον ἀνωτέραν τῆς ἀποδεικνυομένης ἐκ τῶν τεκμηρίων τότε προσφεύγομεν εἰς τὸ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τεκμήριον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀμάχητον. Δηλαδὴ ἐὰν δὲν συλληφθῇ διὰ τῆς ἄλλης τοῦ ἐφόρου ἐρεύνης, ἡ ὁποία δὲν θίγεται, τότε θὰ συλληφθῇ διὰ τοῦ τεκμηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀμάχητον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ ἀμαχήτου τεκμηρίου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ ὅταν εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν συνθετικὸν φόρον ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς τὰς καταθέσεις νομίζομεν, ὅτι αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας στηρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ προνομίου τοῦ μὴ ἐλέγχου τῶν καταθέσεων θὰ προσελκύσῃ μεγάλας καταθέσεις, νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι, διότι μεγάλαι καταθέσεις ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὑπάρχουν δι’ εἰδικοὺς σκοποὺς καὶ ὅσον καὶ ἂν τὰς ἀπαλλάξητε τοῦ ἐλέγχου δὲν θὰ ἔλθουν εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Δὲν φαντάζομαι λοιπόν, ὅτι εἶναι δικαιολογημένον αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιφυλασσόμεθα νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐὰν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ σπουδαιότερον μέτρον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου χρειάζεται ἰδιάζουσα προσοχή, διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν εὐμενῆ ὑποδοχὴν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τὸν λαόν, εἶναι ἡ ἵδρυσις ἀνεξαρτήτων φορολογικῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα νὰ ἐμπνέουσιν ἐμπιστοσύνη, εἰς τὸν φορολογούμενον. Ἐὰν τὸ βάρος τῆς ἀποδείξεως θὰ εἶναι εἰς τὸν φορολογούμενον, ἢ θὰ εἶναι εἰς τὸ δημόσιον εἰς τὴν οὐσίαν, ὅταν καθιδρυθοῦν ἀνεξάρτητα διοικητικὰ δικαστήρια καὶ ὄχι φορολογικαὶ ἐπιτροπαί δὲν θὰ παίξῃ νομίζω ἰδιαίτερον ρόλον. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου μεγάλην ἐπιρροὴν δὲν θ’ ἀσκήσῃ, δὲν θὰ ἐπιφέρῃ, δηλαδὴ μείωσιν τῶν σήμερον εἰσπραττομένων, διότι οὔτε καὶ σήμερον, ἐξ ὅσων γνωρίζω, ἔλεγχος εἰς τὰς Τραπέζας πραγματικῶς δὲν γίνεται, οὔτε καὶ ἦτο εὔκολον, νὰ γίνῃ σοβαρὸς ἔλεγχος, ἐπὶ ὅλων τῶν καταθέσεων, μιᾶς πρὸς μίαν καὶ νὰ δύνανται αὗται νὰ συνυπολογισθῶσι πρὸς τὰ ἄλλα περιουσιακὰ στοιχεῖα τῶν φορολογουμένων, οὔτε καὶ ἂν κατωρθώνετο, νὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ ἔλεγχος, τὰ εἰσπραττόμενα ποσὰ δὲν θὰ ἦσαν νομίζω μεγάλα. Δὲν δύναμαι δὲ ποσῶς νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας πολιτευτοῦ, ὅτι τὰ κεφάλαια τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρίσκονται καλῶς ἐκεῖ τοποθετημένα καὶ δὲν θὰ ἔλθουν ἐδῶ, διότι ἐκεῖ τ’ ἀπασχολοῦν, ὡς λέγει εἰδικοὶ λόγοι. Ἐάν τις συνομιλήσῃ μετὰ συμπολιτῶν μας, οἱ ὁποῖοι, εἴτε ἔχουν κεφάλαια μεγάλα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἴτε γνωρίζουν ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοιαῦτα κεφάλαια, θὰ λάβῃ τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὄχι λίγα ἐξ αὐτῶν εἶναι τοποθετημένα μὲ 1, 1½ καὶ 2% μόνον καὶ δὲν ἔρχονται ἐδῶ, διότι τὰ ἔτρεψεν εἰς φυγὴν περίφημος νόμος, περὶ καταθέσεων εἰς χρυσόν, οἱ νόμοι τῆς διχοτομήσεως τῶν νομισμάτων, ὁ νόμος τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ ἄλλαι πράξεις θρυμματήσασαι τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν πίστιν. Τὰ κεφάλαια ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν τόκον, ἀνταμοιβήν, μίσθωμα, μεγαλείτερον ἐν σχέσει μὲ τὸν παγκόσμιον τόκον. Ἐὰν λοιπὸν τὰ διασφαλίσωμεν καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου —λέγω καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου, διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον αὐτό, ἀλλὰ χρειάζεται πρὸ πάντων νὰ ἐμπνευσθῇ, δι’ ὅλης τῆς πορείας ἡμῶν ἀκλόνητος πεποίθησις, ὅτι ἐννοοῦμεν νὰ σεβασθῶμεν τὰ κεφάλαια—τότε θὰ ἔρχωνται ἐδῶ. Εἶναι δυνατὸν αὐτό ν’ ἀπαρέσκῃ εἰς τὴν μεγάλην μάζαν εἶναι δυνατόν, νὰ φαίνεται πλέον εὐχάριστον καὶ τερπνόν νὰ λέγωμεν, ὅτι θὰ καταδιώξωμεν τὸ ἄπληστον κεφάλαιον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἄνευ κεφαλαίων δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ ἔργα, ἐκ τῶν ὁποίων προσδοκῶμεν βελτίωσιν τῆς Ἐθνικῆς μας παραγωγῆς, ἡ τερπνὴ αὕτη φρασεολογία πρέπει νὰ λείψῃ. Τὴν διάταξιν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν σήμερον, χωρὶς καμμίαν ἰδιαιτέραν ἀνησυχίαν. Βεβαίως θὰ γίνῃ κατόπιν συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν τὴν εὐκαιρίαν, ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς καὶ θὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὸ συμπληρώσωμεν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην.

§160Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι παρατύπως διεξάγεται ἡ ὅλη συζήτησις ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Συντηρητικοῦ Δημοκρατικοῦ καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἡ εἰς τὸ σύνολον ἐπιψήφισις, ἕνα καὶ μόνον ἔχει σκοπὸν τὴν βεβαιότητα τῆς Βουλῆς ὅτι τὸ ὁριστικὸν κείμενον τὸ ὁποῖον θὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἐψηφίσθησαν, ἢ πρὸς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἑπομένως τυπικαὶ μόνον παρατηρήσεις δύνανται νὰ εἰσαχθοῦν.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ νὰ ζητηθῇ ἡ ἀπόρριψις τοῦ ὅλου, λόγῳ τοῦ ὅτι μετὰ τὰς διαφόρους τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν δεκταί, ἔγινεν ἀγνώριστον τὸ νομοσχέδιον.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα μόνον τροπολογίαι δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν δεκταί.

§163Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύνολον, περιορίζεται μόνον εἰς τὸ ἐὰν τὸ κείμενον συμφωνῇ πρὸς τὰς γενομένας τροπολογίας κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἔχει ἄλλως τε τὸ ζήτημα ἔκδηλον τὴν ἀντίληψιν. Ὁμολογῶ ὅτι ὑπέπεσα εἰς παρατυπίαν, ἀλλὰ δὲν πταίω εἰς αὐτὸ ἐγώ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐὰν δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ἀφήσω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐξεφράσθη τις ἐνταῦθα καὶ πρὸ πάντων ἐγώ, ἐναντίον πάσης προσπαθείας τεινούσης εἰς τὴν συγκέντρωσιν κεφαλαίων ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὴν ἀποταμίευσιν αὐτῶν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἠθέλησα διὰ παντὸς τρόπου νὰ δημιουργήσω τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν κεφαλαίων πρὸς τὰς ἐσωτερικὰς τοποθετήσεις· Ὑπέβαλα τὸ μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου ἐξησφαλίζοντο διὰ συντακτικῆς πράξεως αἱ εἰς χρυσὸν καταθέσεις. Ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον πενταετίαν, ἠθέλησα διὰ παντὸς τρόπου νὰ δείξω ὅτι τὸ Κράτος σέβεται τὰς ἀνειλημμένας του ὑποχρεώσεις, ἀκόμη καὶ ὅταν αἱ ὑποχρεώσεις του αὗται ἐπιβάλουν βάρη εἰς τὸν Λαόν. Θὰ ἦτο ἐντελῶς σχῆμα ὀξύμωρον, ἐὰν ἐφανταζόμην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νά φθάσωμεν εἰς πραγματικὰς οἰκονομίας ἐὰν δὲν ἠθέλωμεν ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰ ξένα κεφάλαια καὶ ἐὰν δὲν ἠθέλωμεν ἐπισύρῃ διὰ παντὸς τρόπου τὴν εἰσροὴν κεφαλαίων. Ἀλλὰ ἀκόμη περισσότερον καὶ τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν θὰ εἶναι ἀπολύτως συντελεστικὸν εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν τῶν κεφαλαίων, διότι τὰ κεφάλαια ἐπηρεάζονται κατὰ πολὺ ἀπὸ διαφόρους λόγους γενικωτέρας φύσεως, ἐπηρεάζονται ἐκ τῆς ἀσφαλείας τῆς πολιτικῆς ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον, ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὸ κέρδος τῶν τοποθετήσεων, ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία βασιλεύει εἰς μίαν χώραν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἁμάρτημα, τοὐναντίον εἶναι ἀξιέπαινος πᾶσα προσπάθεια, ἡ ὁποία θὰ τείνῃ εἰς τὴν προσέλευσιν καὶ νέων κεφαλαίων. Αὐτὸ τὸ δέχομαι ἀπολύτως. Τὸ ζήτημα εἶναι μόνον ὅτι ἀναγνωρίζεται ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τῆς συνθετικῆς φορολογίας τελείως ἀδρανησάσης δημιουργηθεῖσα διὰ τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς ἀνισότητος φορολογικῆς, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὸ Κράτος νὰ ἀναπτύξῃ τὴν οἰκονομικήν του πολιτικὴν ἐλευθέρως. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, νὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν σκοπεῖται ἡ παράλυσις τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Τοῦτο ἐπιδιώκω τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι δεδικαιολογημένως ἦτο δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἡ ἰδέα ὅτι ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς καθιστῶμεν ἀδύνατον τὴν ἔρευναν διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν ἑνὸς εἰσοδήματος ἐπὶ τοῦ κινητοῦ πλούτου, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀποτελεῖ τὸν σπουδαιότερον παράγοντα. Διότι ὁ κινητὸς πλοῦτος εὑρίσκεται εἰς τὰς Τραπέζας, ἐφ’ ὅσον κλείομεν τὰς χεῖρας εἰς τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας τῶν Τραπεζῶν εἶναι τελείως ἀδύνατον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀφήνομεν ἐλεύθερον τὸν ἔλεγχον αὐτῶν. Ἀποκλείομεν λοιπόν, παντὸς ἐλέγχου τὸ μεγαλείτερον στοιχεῖον τοῦ εἰσοδήματος.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἐπιμένετε εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα. Δὲν λύομεν λοιπὸν τὸ ζήτημα ἀπόψε. Ἄς ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν· ἔχομεν ἄλλα νομοσχέδια νὰ ψηφίσωμεν.

§165Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ κλείσω τὴν συζήτησιν ὅταν συμπληρώσω τὴν σκέψιν μου δι’ ὀλίγων λέξεων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μὲ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσω, διότι εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ἐγὼ ἀπήντησα, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προσαχθοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ ἑνὸς θετικωτέρου ἐδάφους. Ἀκόμη περισσότερον θὰ ἔπρεπε νὰ προσαχθῇ καὶ ἓν ἄλλο στοιχεῖον νὰ εἴπωμεν δηλαδὴ ὁ ἔλεγχος τῶν Τραπεζῶν τὶ ἔδωκεν εἰς τὸ Κράτος.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ τελειώνωμεν ὅμως.

§167Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ.

§168Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει μία παρεξήγησις. Δὲν μοῦ ἐζητήσατε στοιχεῖα, εἴπατε, ὅτι ἀναγκαῖα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐζητήσατε προσωπικῶς ἐξ ἰδίας ἐρεύνης.....

§169Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐζήτησα κατάθεσιν τινῶν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὴν σκοπιμότητα τῆς διατάξεως τῶν ἀπορρήτων τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν καθ’ ἑαυτῶν. Ἐγὼ ὑπεστήριξα καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς διατάξεως πρὸς τὸ μέτρον τὸ ἄλλο τὸ ἐκκρεμές......

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἀφήσατε πρῶτα νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν.

§171Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γεννήσῃ τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς τελείας ἐξουδετερώσεως τῆς συνθετικῆς φορολογίας. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἐπέμενεν εἰς τὸ μέτρον αὐτό.....

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς ποῖον μέτρον;

§173Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Δὲν θὰ ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐπιμένω περισσότερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκ τῶν δύο αὐτῶν διατάξεων ἐγὼ προβλέπω κίνδυνον διὰ τὴν συνθετικὴν φορολογίαν.

§174Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Προχθὲς ὑπεστήριξα μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἔκαμε δεκτήν, ἀλλὰ κατὰ λάθος δὲν περιελήφθη εἰς τὸ σύνολον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιελήφθη εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§176Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν ἔκαμα δεκτήν.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένοι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὴν Ἀκαδημίαν Ἀθηνῶν παρεχομένης χορηγίας δι’ ἀποδοχὰς τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἱστορικοῦ λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης τοῦ λαογραφικοῦ ἀρχείου τῆς Ἐθνικῆς Μουσικῆς συλλογῆς».

§179Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς μὲ τὴν προσθήκην τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν».

§181Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νῦν ὀργανισμοῦ πλεονάζουσιν αἱ θέσεις. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τὸ ζήτημα.

§182Θ. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάνω τὴν δήλωσιν, ὅτι αἱ παραιτήσεις θὰ γίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου ὀργανισμοῦ.

§183Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δεύτερον ζήτημα: ἀποκλείονται οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί, διότι εἶναι μερικοί, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ τοὺς παλαιούς.

§184Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὰς ἑξῆς περιπτώσεις, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ μὴ δίδωνται ἐπὶ ματαίῳ παροχαὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς.

§185Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐξαιροῦνται οἱ λόγῳ ὁρίου ἡλικίας.

§186Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐδέχθη, ὅπως τὰ ἐπιδόματα τὰ παρεχόμενα διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου εἰς τοὺς ἐξερχομένους μὴ ἐπεκταθῶσιν καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἐντὸς τοῦ 1929.

§187Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν.

§189Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέστησεν ἐπιτροπὴν καὶ καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω δὲν συνῆλθε. Τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου; ἐκρίθη ἄχρηστος ἢ συνεσκέφθησαν ἀριστείνδην ὡρισμένα μέλη;

§190Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπῆρχε μία ὡρισμένη καὶ κατηγορηματικὴ ἀντίθεσις ἐκ μέρους τοῦ ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ μία προσυνεννόησις μεταξὺ τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἥτις καὶ ἐπῆλθε.

§191Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο περιττὸν νὰ συσταθῇ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνέστη διὰ νὰ λύσῃ τὰς ἀντιφωνίας τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐρχόμεθα τώρα ἀπροετοίμαστοι νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι ἀλήθεια αὐτό, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμένετε εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ συνεζητήθη, διὰ μακρῶν, διότι καὶ ἐγὼ ἤμην ἀνήσυχος, διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ ἐπείσθην τελικῶς, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον μέτρον. Μὴ δυνάμενοι νὰ κάμωμεν ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατεύματος κάμνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος. Λοιπόν, ἀφοῦ ἐπείσθην περὶ τούτου καὶ ἀφοῦ ἐπέτυχον, ὥστε νὰ ὑποβιβασθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἰς τὸ ⅓ καὶ ἀφοῦ ἐβεβαιώθην, ὅτι χωρὶς τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ στρατός μας, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν ἀσχολεῖται εἰς τὰ καθήκοντά του καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσίν του κινδυνεύει νὰ χάσῃ καὶ τὴν πειθαρχίαν, διότι ὅλοι περιμένουν καὶ λέγουν, ἐγὼ θὰ φύγω. Ἐπιτρέψατε νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἀφοῦ οὐσιαστικῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιπέσουν βάρη. Ἐγὼ δέχομαι, ὅτι δὲν ὑπάρχει κἄν οἰκονομία, τὸ εἰδικὸν λογιστήριον εὑρίσκει, ὅτι ὑπάρχει οἰκονομία. Ἐφόσον δὲν δίδομεν περισσότερον χρῆμα, ἂς δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ κάνωμεν μίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος. Παρακαλῶ τὸν κ. βουλευτήν, νὰ μὴ ἐπιμένῃ.

§193Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος. Ἐγὼ διεφώνησα κατ’ ἀρχὴν καὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω καὶ πάλιν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ προέλθουν καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ φέρῃ νέον νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ νέας ἀπαιτήσεις. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τοιαύτας ἔχον ἀντιλήψεις, προητοίμαζεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, σήμερον προβαίνει καὶ εἰς προβιβασμοὺς ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν, δυνάμει εἰδικοῦ νόμου. Πῶς συμβιβάζεται αὐτό, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ καταλάβω.

§194Θ. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωκικῶν). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαμαρτυρηθῶ. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔκαμεν προβιβασμοὺς ὑπεραρίθμων. Ἂν ἐγένοντο προβιβασμοί τινες, ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει νόμου ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, εἰς ἀπόδοσιν δικαιοσύνης, ἀδικηθέντων ἀξιωματικῶν. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ προβιβασμοὺς ὑπεραρίθμων.

§195Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπῆλθε τροπολογία, τῆς ὁποίας δὲν ἔλαβε κανεὶς γνῶσιν.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ μέτρον αὐτό δὲν γίνεται ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ γίνεται χάριν τοῦ στρατεύματος. Τὸ παρελθὸν μᾶς ἐκληροδότησε μίαν κατάστασιν ἀφόρητον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν στρατόν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν αὐτὸν τὸν μεγάλον ἀριθμόν, τῶν στελεχῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀποπνίγει. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι γίνεται μία ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§200Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑποβεβλημένη μία τροπολογία, ὑπὸ διαφόρων συναδέλφων καὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ Φιλελευθέρων, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ υἱοθετῶ καὶ ὑποστηρίζω. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς προτείνεται, ὅπως ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τρόπον ἔκδηλον ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν πολιτικὴν ἢ πολιτευθέντες καὶ διατελέσαντες βουλευταὶ καὶ θέλουν τώρα ν’ ἀπομακρυνθοῦν, νὰ γίνεται τώρα ὑποχρεωτικῶς δεκτὴ ἡ αἴτησις τῆς ἀπομακρύνσεώς των. Ἐφ’ ὅσον, δηλαδὴ ἔχομεν σκοπόν, νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὸ στράτευμα καὶ νὰ τὸ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν φυσιολογικήν του κατάστασιν, ἐφ’ ὅσον εὑρέθησαν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν πολιτικήν, νὰ ἀπομακρυνθοῦν, νὰ φύγουν.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ εἶναι καθήκοντα τῆς διοικήσεως. Τὸ ὑπουργεῖον θὰ κρίνῃ, ἂν ὑποβληθῇ μία αἴτησις, ἂν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός πρέπει νὰ φύγῃ. Μὴ ἔρχεσθε, νὰ κάνετε καὶ διοίκησιν ἐδῶ πέρα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον, ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§203Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία διευκρίνησις. Προστίθεται τὸ ⅓. Κατὰ τὸν πάγειον νόμον, περὶ συντάξεων, ὅταν ἕνας ἀξιωματικὸς ἔχει 40 ἐτῶν συντάξιμον ὑπηρεσίαν, λαμβάνει τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς συντάξεως, δηλαδή, τὸν ἀνώτατον συντάξιμον μισθόν. Ἂν προστεθῇ καὶ τὸ ⅓ θὰ προστεθοῦν 13 χρόνια, θὰ γίνουν 53 καὶ θὰ λάβουν σύνταξιν περισσοτέραν τοῦ ἀνωτέρου ὁρίου τῆς συντάξεως. Αὐτὸ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερβῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς συντάξεως τοῦ βαθμοῦ του. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4)

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§206Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν ἵνα ἐπανορθώσω ἕνα ἀδίκημα, ἀφοῦ πρόκειται ἀδικήματα νὰ ἐπανορθωθοῦν. Δυνάμει τοῦ παγίου νόμου, πολλοὶ τῶν ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν ἔλαβον τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας. Ἐπίσης ἐκλεγέντες βουλευταὶ καὶ μὴ ἐκλεγέντες ἀλλ’ ὑποβαλόντες αἰτήσεις ὑποψηφιότητος, ἔλαβον ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας ἕνα ποσόν, χωρὶς νὰ προσφέρουν οὐδὲ λεπτόν. Ὑπάρχει μία τάξις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀνακληθέντες κατὰ τὸ Δ)γμα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1926, καὶ παραιτηθέντες οὐχὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας τὴν ὁποίαν ἔλεγεν ὁ νόμος, δηλαδὴ πρὸ τετραετίας διὰ τούς ἀνωτέρους καὶ διετίας διὰ τοὺς κατωτέρους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον τίποτε. Δηλαδὴ ἐνῷ οἱ ἐγγραφέντες εἰς τοὺς πίνακας, ὅπως ἐπανέλθουν, καὶ μὴ δεχθέντες ἔλαβον τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας, καθὼς καὶ οἱ ἐκλεχθέντες βουλευταί ἢ ὑποβαλόντες ὑποψηφιότητα, καὶ μὴ καταθέσαντες οὐδὲ ὀβολόν, δὲν τὸ ἔλαβον μόνον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ ταμείου ἀλληλοβοηθείας. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἂν ἔγινεν ἀδικία εἰς τὸ παρελθὸν φέρατε μίαν πρότασιν νόμου. Δὲν σᾶς ὑπόσχομαι νὰ τὴν ὑποστηρίξω ἀλλὰ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ἀναγινώσκονται δέ καὶ ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ πότε θὰ γίνῃ κ. Πρόεδρε;

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ὁρίσωμεν τὴν Τετάρτην.

§210Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σύμφωνοι.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ 1904 καὶ τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ 1880». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείου οἰκοκυρικῆς ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 12)11)27 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν.Δ. «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΑΡΝΔ περὶ κατασχέσεως κλπ. τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν.Δ. περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Ὁμοίως γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, γενομένης ἀποδεκτῆς τροπολογίας τοῦ κ. Λ. Κουτσοπετάλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ ὡς χρόνου ὑπηρεσίας καὶ ἀναδρομικῆς προαγωγῆς ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, ἀπολυθέντων λόγῳ πολιτικοῦ ἀδικήματος καὶ ἐπαναδιορισθέντων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διδασκαλείων νηπιαγωγῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν σύνθεσιν καὶ λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Διευθύνσεως Ἐργασίας κ. λ. π. τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων α) τῆς 30)31 Αὐγούστου 1925 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 16)22 ψηφίσματος κλπ. καὶ β) τῆς 2)12)25 περί προσθήκης ἄρθρου εἰς τὸ Ν.Δ. τῆς 30)31 Αὐγούστου 1925 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 16)22)24 ψηφίσματος κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαχειρίσεως σχολαζόντων κληροδοτημάτων ἢ δωρεῶν ὑπὲρ Ἑλληνικῶν κοινοτήτων καὶ εὐαγῶν ἢ φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων τοῦ ἐξωτερικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ ΒΚΗʹ νόμου τῆς 20 Ἰουλίου 1922 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τοῦ Ἀχιλλείου Ἀνακτόρου Κερκύρας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συναφθείσης συμβάσεως κατασκευῆς τῆς ἐν τῷ νομῷ Εὐβοίας ὁδοῦ Βατώντος Στενῆς».

§212Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπαστρατῆ.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπαστρατῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαστρατῆ καὶ (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποσπάσεως χημικῶν παρὰ τῇ διευθύνσει Ἀγορανομίας ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ συνθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς διατιμήσεων ἀλεύρων καὶ ἄρτου ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν– Πειραιῶς».

§215Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει μία τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ἀσκεπίδη καὶ Σαμαρᾶ τῆς ὁποίας γίνεται δεκτὸν τὸ πρῶτον μέρος. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). «Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου, λόγῳ γενομένης δεκτῆς τροπολογίας τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργοῦ τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κατανομῆς τῶν κατὰ τὸν νόμον 3327 πραγματοποιουμένων ἐσόδων ὑπὲρ ἔργων κοινῆς ὠφελείας τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας». Κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ ἀναβάλλεται διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην ἡ βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν» ἵνα ἐκτυπωθῇ τοῦτο ἐκ νέου».

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§217Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως, ἐὰν ἤθελεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ταραχῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς Πειραιᾶ σήμερον τὸ ἀπόγευμα μεταξὺ ἀπεργῶν καὶ ὀργάνων τῆς τάξεως. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ὑποκίνησις ἦτο κομμουνιστικὴ καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§218Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένον ἐὰν αἱ σκηναὶ τοῦ Πειραιῶν προῆλθον καθ’ ὑποκίνησιν κομμουνιστικήν. Ἀλλ’ εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι ἐπωφελήθησαν αὐτῶν καὶ ἔδρασαν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν. Οἱ ἀπεργοὶ ἠθέλησαν νὰ μὴ ἐπιτρέψωσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπενέβη ὡς εἶχε καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν. Ἀτυχῶς συνέβησαν δυστυχήματά τινα. Δηλαδὴ ἔχομεν ἑπτὰ τραυματισμένους: Τρία ὄργανα τῆς τάξεως, δηλαδὴ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας τῶν πόλεων, τρεῖς ἐκ τῶν ἀπεργῶν καὶ εἷς ἐργάτης ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐργασθῶσι. Ἡ τάξις ἤδη ἀπεκατεστάθη τελείως. Ὑπάρχει δὲ κἄποια πεποίθησις ὅτι αἱ ταραχαὶ αὐταὶ δὲν θὰ ἐπαναληφθοῦν διότι ἐλήφθησαν τὰ αὐστηρότερα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῶσι. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς ἵνα τονίσω ὅτι τόσον ἡ Ἀστυνομία τῶν πόλεων ὅσον καὶ ἡ χωροφυλακή, ὅσον καὶ ὁ στρατὸς καὶ τὸ ναυτικὸν ἄγημα, ποὺ ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως, ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των καὶ ἔσπευσαν νὰ ἐπιβάλουν τὸ Κράτος τοῦ Νόμου ὡς εἶχον καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ ἔχετε ἐκθέσεις ἐπισήμους ὥστε νὰ θεωρῆτε ὅτι ἦτο ἀναπότρεπτος ἡ σύγκρουσις;

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπῆγα ὁ ἴδιος εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἐξ αὐτοῦ ἦλθον ἐδῶ καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἡ σύγκρουσις δυστυχῶς ἦτο ἀναπόφεκτος. Ἡ στάσις τῶν ἀπεργῶν ὑπῆρξε στάσις ἐπιθετική. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ ἡ κρατικὴ ὑπηρεσία, εἶναι διὰ τὴν μεγάλην ἀνοχήν. Σημειώσατε ὅτι ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ προκληθῶσι ταραχαὶ προηγήθη τὸ σῶμα τῆς Ἀστυνομίας τῶν πόλεων, τὸ ὁποῖον ὡς γνωρίζετε, εἶναι ἄοπλον. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἦτο ἀδύνατον νὰ πυροβολήσουν ἀπὸ πίσω, διότι θὰ ἔτρεχον τὸν κίνδυνον νὰ πυροβολήσωσι τοὺς ἀστυνομικούς. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω καὶ τοῦτο, οἱ πολλοὶ πυροβολισμοὶ ἔπεσαν ἐκ τῶν ἀπεργῶν. Δὲν περιωρίσθησαν εἰς ἐπίθεσιν διὰ ξύλων, ράβδων καὶ καρεκλῶν, ἀλλὰ ἔκαμαν ἐπίθεσιν καὶ διὰ πυροβολισμῶν ἐκ τῶν φορτηγίδων ὅπου αὐτοὶ εὑρίσκοντο καὶ ἐκ τῆς παραλίας.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πότε θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ σύστασις περὶ Γεωργικῆς Τραπέζης;

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν παρ’ ἐλπίδα, δὲν καταστῇ δυνατὴ ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸ Σῶμα ἐξουσιοδότησιν ὅπως κυρώσῃ τὴν σύμβασιν διὰ Ν. Δ.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)