1929.05.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87η

ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 1929

Προεδρία αʹ ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ ἐνοικιαστὴς φόρου Τρικκάλων Κ. Κεραμᾶς παρακαλεῖ, ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ μίσθωμα φόρου ἐπὶ τῶν σφαζομένων ζώων ὡς ὑπερβολικόν. — Ἡ πανελλήνιος ὁμοσπονδία ἔργων ἐπισιτισμοῦ Σερρῶν ὑποβάλλει τὰς γνώμας αὐτῆς πρὸς ἐξασφάλισιν ἐργασίας καὶ ἀνακούφισιν γενικῶς τῆς ἐργατικῆς τάξεως. — Ὁ σύνδεσμος ἐμποροβιομηχάνων καὶ παντοπωλῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ μεταφορὰ τοῦ συντάγματος πεζικοῦ, ὡς ἐξυπηρετοῦντος τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας. — Ἡ χήρα ἀποστράτου Βασιλικὴ Χριστοπούλου παρακαλεῖ, ὅπως συμμετάσχῃ καὶ ἡ κατηγορία αὐτῆς εἰς σύνταξιν. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κάτω Μετόχι Λασσηθίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄδικον δίωξιν τοῦ Ν. Τσανάκη καὶ παρακαλοῦν, ὅπως τιμωρηθοῦν οἱ διώξαντες αὐτόν. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Σούδας Χανίων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ ἕδρα τοῦ 5 συντάγματος πεζικοῦ, διότι θὰ ζημιώσῃ ὄχι μόνον τοὺς κατοίκους ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον. — Μέλη τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Σερρῶν παρακαλοῦν, ὅπως παρασχεθῇ αὐτοῖς ἡ εὐχέρεια πρὸς διάθρεψιν τῶν κτηνῶν των ἐπὶ τῆς νησῖδος Γκιαδοὺρ Ἀντά, ὡς καταστραφέντας ἐκ τῶν θεομηνιῶν. — Ἐπιτροπὴ καπνοπωλῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως ἀνασταλῇ ὁ νόμος τῆς μονοπωλήσεως σιγαρέττων. — Ὁ λαὸς δήμου Σπερχειάδος ἐν συλλαλητηρίῳ παρακαλεῖ, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Ναυπάκτου–Λαμίας–Σπερχειάδος. — Ἡ ὁμοσπονδία καπνεργατῶν Δράμας διαμαρτύρεται, διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ σωματείου. — Ἐπιτροπὴ παραλιμνίων Δομοκοῦ ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Ξυνιάδος. — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Παπαδόπουλος, Σ. Ἀνθρακόπουλος καὶ Λ. Ἰασωνίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης παρακαλούντων, ὅπως προτιμηθοῦν κατὰ τὴν πρόσληψιν ὑπαλλήλων εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζᾶκος καταθέτει ψήφισμα τοῦ Παμμεσσηνιακοῦ ἀγροτικοῦ συνεδρίου Μελιγαλᾶ δι’ οὗ παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ Μεσσηνιακοῦ λαοῦ ἐκ τῆς ἐπελθούσης ἐκ τοῦ πάγου καταστροφῆς. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καλαμῶν παρακαλοῦντος, ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ μελετωμένη ὑπαγωγὴ τῆς Τριφυλλίας καὶ Ὀλυμπίας στρατολογικῶς εἰς τὴν Τρίπολιν, ὡς μέλλουσα νὰ ζημιώσῃ τὸν ἐπαγγελματικὸν κόσμον. — Ὁ λαὸς Χαρακοπίου ἐν συλλαλητηρίῳ διαμαρτύρεται κατὰ τῆς νέας φορολογίας τῆς σταφίδος πρὸς ἀποζημίωσιν παγοπλήκτων καθ’ ὅσον αὕτη διέρχεται σοβαρὰν κρίσιν. — Ὁ φαρμακοποιὸς Θεσσαλονίκης Κονδηρᾶς διαμαρτύρετε διὰ τὴν ἵδρυσιν φαρμακείων πέραν τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ. — Ἡ ΠΟΑΔΑ διαμαρτύρεται διότι παρὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καταβάλλονται προσπάθειαι εἰσαγωγῆς τῶν ὁμολογιῶν τῶν 8% εἰς τὸ χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου καὶ οὐχὶ τῶν 6% τοιούτων. — Ὁ Σύνδεσμος Καφεϋπαλλήλων κλπ. Βόλου διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἅτινα ὅλως ἀναιτίως διέλυσαν βίᾳ τὴν συνέλευσιν αὐτῶν. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ, ὅπως προστατευθοῦν οἱ πρόσφυγες οἱ ἐγκατεστημένοι εἰς Κυλινδὶρ Κιλκὶς οἵτινες διὰ τῆς συμβάσεως Κυλινδὶρ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύνανται νὰ οἰκοδομήσουν. — Ἡ ἀγροτικὴ ἕνωσις Ἐπανωμῆς ἐν συνελεύσει παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος τῆς δεκάτης καὶ ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. — Ὁ οἶκος Π. Ρώσση ὑποβάλλει σχέδιον πρακτικῆς βιομηχανοποιήσεως τῶν ἀπορριμμάτων τῆς πόλεως. — Ὁ δικηγόρος Ι. Συμεώνογλου ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν, διότι κατεδαφίσθη ἡ οἰκία του ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου καὶ μόνον πρὸς ἱκανοποίησιν ἀτομικῶν συμφερόντων. — Ὁ σύνδεσμος κοινοτήτων Αἰγίου ὑποβάλλει τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀγροτικῆς ἀσφαλείας πρὸς ἀποτελεσματικωτέραν αὐτοῦ ἐπιτυχίαν. — Ὁ σύνδεσμος δημοσίων ὑπαλλήλων Δράμας ὑποβάλλει τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν αὗται ὑπ’ ὄψει. — Ὁ πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Λαρίσσης παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ της πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν τῆς συνδρομῆς τῶν ἐργατῶν ἐν περιπτώσει ἀνεργίας ἢ γήρατος. — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Γρεβενῶν ὑποδεικνύει τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς ἐκ τῆς ἐμφανίσεως τῆς ἀκρίδος καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσταλῇ στρατιωτικὴ δύναμις πρὸς ἀποτελεσματικὴν δίωξιν αὐτῆς. — Ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ Χρυσοῦ παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἔξωσις τῶν ἐγκατασταθέντων εἰς τὰς καπναποθήκας Χρυσοῦ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων παραβλάπτονται τὰ συμφέρονται 100 οἰκογενειῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κριμπᾶς, Λ. Κουτσοπέταλος, Μ. Βουλουδάκης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν τοῦ νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν». — Οἱ βουλευταί, κ. κ. Μ. Μαντᾶς, Α. Παπαθανάσης καὶ Γ. Σίδερης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ ἐφ’ ἅπαξ φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11ης Μαΐου 1929 περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων παρελθουσῶν χρήσεων χρεῶν». — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11ης Μαΐου 1929 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ διαδικασίας, βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν προσόδων διατάξεων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου δημοτικῶν ὑπαλλήλων Καβάλλας.

§4Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἀπὸ καιροῦ καθυστερεῖ ἀσυζήτητον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι καιρὸς νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισίς του, διότι ἀφορᾷ μίαν μεγάλην ὑπαλληλικὴν τάξιν καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ, νὰ ἐπέμβῃ ὑπὲρ τῆς ταχείας ψηφίσεώς του ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§5Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε, νὰ λυθῇ τὸ ἐκκρεμὲς τοῦτο ζήτημα.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἴπομεν προχθὲς τὴν Δευτέραν θὰ καταναλώσωμεν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις καὶ ἐν τούτοις κατηναλώσαμεν τρεῖς ὥρας. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως σήμερον παραιτηθῶμεν τῶν ἀναφορῶν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22)23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3769 περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀρτοποιείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1929 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀπὸ 31 Αὐγούστου 1923 καὶ 1 Δεκεμβρίου 1923 ἀποφάσεων τῆς Ἐπαναστάσεως 1922 περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων Ραφίνα περιφερείας Ἀττικῆς καὶ Βατώντας περιφερείας Εὐβοίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7)11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰκοδομησίμων ὑλῶν ἐν τῷ νομῷ Σερρῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11ης Μαΐου 1929 περὶ ἐμπορίας τοῦ οἴνου καὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ χαρακτηρισμοῦ, ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου, τμήματος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν». Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§9Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι γνωστόν. Καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν τύπον κατ’ ἐπανάληψιν συνεζητήθη καὶ αἱ προηγούμεναι Βουλαὶ ἠσχολήθησαν ἐπ’ αὐτοῦ. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἰσήγαγεν παρόμοιον νομοσχέδιον, τὸν αὐτὸν ἐξυπηρετοῦν σκοπόν, περὶ κηρύξεως ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου ὡρισμένου τμήματος τῶν Ἀθηνῶν. Τοῦ αὐτοῦ τμήματος περὶ οὗ πραγματεύεται τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ διαμαρτυρίαι αἱ διατυπωθεῖσαι διὰ τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ τμήματος αὐτοῦ τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ἔπεισαν τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ ἐξυπηρετούμενος σκοπὸς διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ὑψηλὸς καὶ ἱερὸς καὶ συμφέρον εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι παραλλήλως κατεβλήθη προσπάθεια, ὥστε νὰ μειωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ τμήματος τῶν Ἀθηνῶν ζημία καὶ νὰ περιορισθῇ αὕτη εἰς τὸ ἐλάχιστον. Συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Προσεπάθησα νὰ εὕρω τρόπον, ὅπως διὰ διαφόρων τροπολογιῶν κατορθωθῇ νὰ μειωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν περισσότερον ἡ ἀπειλουμένη διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ μέρους ἐκείνου ζημία. Ἀτυχῶς ὀφείλω ν’ ὁμολογήσω, ὅτι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔπρεπε νὰ μεταρρυθμισθῇ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη προσοχὴ ἐκ μέρους τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον κατεβλήθη, ὥστε νὰ περιλάβῃ ἐν αὐτῷ διατάξεις τοιαύτας αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσωσι τοὺς ἰδιοκτήτας.

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦτο παρὼν ὁ κ. Δεληγιάννης, θὰ ἐπεκαλούμην τὴν μαρτυρίαν του, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει μελετηθῇ.

§11Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐμελετήθη πάρα πολύ.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὁμολογοῦν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἐγένετο. Τ’ ἄλλα εἶναι φωνασκίαι.

§13Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι φωνασκίαι. Ἄλλως τε αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύουν, ὅτι ἀσφαλῶς ἔχουν δίκαιον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται.

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν τὸ γνωρίζω αὐτό.

§15Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχω τὰς ἀντιλήψεις μου.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Νὰ ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἦτο τοῦ ὑπουργοῦ, θὰ ἐλέγομεν, ὅτι τὸ ἔκαμεν ἡ ὑπηρεσία. Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν κ. κ. Δεληγιάννης καὶ Ξηρὸς δύνανται νὰ σᾶς δώσωσιν ἐξηγήσεις. Ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἐνδιαφερομένων εἶναι πλήρης. Μόνον φωνασκίαι γίνονται.

§17Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐγένοντο πολλαὶ τροπολογίαι.

§18Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται, νὰ εἴπῃ τις ὅτι τὸ νομοσχέδιον διωρθώθη καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐπροστατεύθησαν οἱ ἰδιοκτῆται περὶ ὧν ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 λέγετε, ὅτι ἕνα ὡρισμένον τμῆμα τίθεται ἐκτὸς συναλλαγῆς.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ ἐτέθη πρὸ ἑκατονταετίας.

§20Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό, ἐπειδὴ ἐτέθη πρὸ ἑκατονταετίας δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἐὰν ἐτίθετο ἡ βάσις αὐτὴ δὲν θὰ ἐγίνετο συζήτησις. Νομίζω, ὅτι ἕνας ὡρισμένος χῶρος δύναται ν’ ἀπαλλοτριωθῇ καὶ ν’ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ σήμερον, εἰς τὸν χῶρον δὲ αὐτόν νὰ γίνωσιν αἱ ἀνασκαφαί.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶσθε διατεθειμένος, νὰ δώσητε χρήματα;

§22Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ ἀποστολή μου δὲν εἶναι αὐτή, ἐὰν εἶναι κανεὶς ἄλλος, ἂς δώσῃ. Νὰ περιορισθῇ εἰς τό ἐλάχιστον ὁ χῶρος. Νὰ περιορίσητε κατὰ τὸ δυνατὸν τὸν χῶρον καὶ νὰ ἀποζημιώσητε τοὺς ἰδιοκτήτας. Τὸ νὰ λέγητε, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀμερικανικὴ Σχολὴ μετὰ τριετίαν νὰ κάμῃ δήλωσιν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἀναφερομένου χώρου θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἀνασκαφὰς, χωρὶς ἡ δήλωσις νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ, διὰ τὴν σχολήν, ἀλλὰ τουναντίον ὑποχρεωτική διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας, διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χώρου τοῦτο δὲν σημαίνει τίποτε.

§23Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι τοῦτο ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§24Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐναντίον τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι ἡ δήλωσις δὲν θὰ ὑποχρεοῖ τὴν σχολὴν οὔτε τό Κράτος, ἀλλὰ θὰ μένῃ ἕνας χῶρος ἐκτὸς συναλλαγῆς.

§25Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἄνευ τοῦ νόμου εἶναι ἀπηγορευμέναι ἐκεῖ αἱ συναλλαγαί.

§26Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι σήμερον δυνάμει τοῦ νόμου ἔχομεν ν’ ἀπαλλοτριώσωμεν ὡρισμένην ἔκτασιν. Αὐτὸ εἶναι περιοριστικόν, πρώτην φορὰν γίνεται.

§27Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὔτε δίδονται περισσότερα δικαιώματα εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι δύνασθε δυνάμει τοῦ ἀρχαιολογικοῦ νόμου, νὰ κηρύξητε ἀπαλλοτριωτέον ὁσονδήποτε χῶρον ἠθέλατε ἀπὸ τὸν χῶρον αὐτόν.

§28Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδῶ συντομεύομεν, ἐντὸς δεκαετίας ὑποχρεούμεθα, νὰ κηρύξωμεν ἀπαλλοτριωτέον τὸν χῶρον. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο μόνον ἡ ἐπιτροπή, ἐντὸς τριετίας ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐὰν θὰ προχωρήσῃ ἢ ὄχι.

§29Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν ποία προθεσμία τὴν δεσμεύει;

§30Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχομεν δεκαετίαν.

§31Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἰδιοκτῆται δὲν ἠρνήθησαν τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅτι ἦσαν ἐκεῖνα ἐκτὸς συναλλαγῆς.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπηγορεύετο νὰ κάμουν οὐσιώδεις ἐπισκευάς. Ὀγδοήκοντα ἔτη τὸ ἐγνώριζον.

§33Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργόν, νὰ κηρύξῃ ἀρχαιολογικὸν χῶρον ἕνα ὡρισμένον χῶρον, ἀλλὰ διὰ τὸ περὶ οὗ πρόκειται τμῆμα, δὲν ὑπάρχει ὡρισμένη διάταξις, οὔτε ἔχει κηρυχθῆ ἀρχαιολογικὸς χῶρος, νῦν τὸ πρῶτον κηρύσσεται, ὥστε βλέπετε ὅτι ἔχω δίκαιον.

§34Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μόνον μετὰ τὸ 1922 ἤρχισε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἐπισκευὴ καὶ βελτίωσις οἰκοδομῶν.

§35Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προέτεινον ἀκόμη πρὸς μεταρρύθμισιν εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἄρθρον 4, δι’ ἧς σκοπεῖται (ἀναγινώσκει). «ἡ μεταρρύθμισις κυριότητος .... κλπ». Ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἀντισυνταγματικὴ εἶναι ἄσκοπος. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς ἰδιοκτήτην τινά, τὴν ἐκποίησιν τοῦ ἀκινήτου αὐτοῦ πρὶν ἢ ἀπαλλοτριώσῃ τοῦτο καὶ τὸ ἀποζημιώσῃ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Συντάγματος.

§36Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐφ’ ὅσον τὸ ἔχω κηρύξει χῶρον ἀρχαιολογικὸν ἔχω ἀνάγκην τῆς ἀδείας, διὰ νὰ γίνῃ ἐκποίησις.

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ χρειάζεται αὐτὴ ἡ ἄδεια, ἐφ’ ὅσον δύνανται νὰ μεταβιβασθοῦν περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει.....

§38Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ γίνεται, διὰ τὰς εἰκονικὰς πωλήσεις, διότι αὐξάνεται ἡ τιμή. Σήμερον τὸ ὑπουργεῖον ζητεῖ καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς.

§39Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοῦτο ἀφήνεται εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δὲν μοῦ φαίνεται ἀπολύτως ἁρμοδία.

§40Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔχω δύο ἀντιπροσώπους τοῦ συλλόγου τῶν ἰδιοκτητῶν.

§41Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἐξασφάλισις;

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕως τώρα τὸ ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς μόνος, τώρα ἔχομεν καὶ ἐπιτροπήν.

§43Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἁπάλειψις τοῦ ἄρθρου 4, θὰ ἦτο εὐεργετικὴ διὰ τὸν κόσμον. Δὲν γνωρίζω ἂν πρόκειται νὰ γίνουν καταχρήσεις — διότι ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἀποζημίωσις θὰ ὁρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ συντεθῇ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς ἀποζημιώσεως — ἀλλὰ ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς τίθεται ἡ χορήγησις τῆς ἀδείας εἶναι τοιαύτη, ὥστε σχεδὸν ἐμποδίζεται ἀπολύτως κάθε δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου ἐπὶ τοῦ ἀπαλλοτριουμένου ἀκινήτου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῇ πᾶσα διευκόλυνσις πρὸς ἐκτέλεσιν ἀνασκαφῶν, διότι θὰ ἦτο ἔγκλημα, νὰ ἐμποδίζωμεν εἰς τὸ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ φῶς οἱ ἀρχαιολογικοὶ θησαυροί, οἱ ὁποῖοι κρύπτονται ὑπὸ τὸ ἔδαφος. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἐκπληρωθῇ χωρὶς νὰ πέσῃ εἰς βάρος τῶν σημερινῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθέν, ὅτι εἰς τὴν ἔκτασιν ἡ ὁποία ὁρίζεται διὰ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλονται αἱ κατοικίαι εἰς περιορισμόν, λόγῳ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ χώρου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, κ. ὑπουργέ, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον συμβιβάζεται μὲ τὴν Συνταγματικὴν διάταξιν ἡ τοιαύτη ἀφαίρεσις τῆς ἰδιοκτησίας. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, νὰ προσεγγίσωμεν πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναγνωριζόμενα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κυριότητα. Ὁ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν περιορισμός, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταβίβασιν τῶν ἀκινήτων, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὶ λαμβάνουν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κανονίσωμεν τὰς σχέσεις αὐτῶν. Ἠδύνατο δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦδε ἐκτίμησις τῶν κτημάτων εἰς τρόπον ὥστε, νὰ γνωρίζῃ καθένας τὶ ἔχει λαμβάνειν, ἐν ᾗ περιπτώσει γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ οἰκοπέδου ἢ τῆς οἰκίας. Καὶ ἀφοῦ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις ἀπὸ σήμερον ἡ ἀποζημίωσις νὰ χωρῇ ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς καταλήψεως, νὰ ταχθῇ μία προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἢ θὰ γίνῃ κατάληψις, μετὰ τὴν ὁποίαν ὅμως θὰ δικαιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ παραδώσῃ τὸ κτῆμα του εἰς τὸ ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον, λαμβάνων ἀντὶ τῆς ἀξίας του κτηματόγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετοῦντο ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων. Ἐὰν γίνῃ αὐτό, θὰ εἶχε τὰ ἑξῆς πλεονεκτήματα: Αʹ) Οὐδεμία δυσφορία ἦτο σκόπιμον νὰ γίνῃ πρὸς μεταβίβασιν τῶν ἀκινήτων, διότι δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον μᾶς ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, ὅτι θὰ ἦτο δυτατὸν διὰ τῶν μεταβιβάσεων, νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων αὐτῶν. Βʹ) Δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος, νὰ ἐμποδίζωνται αἱ ἐπισκευαὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Θὰ μποροῦσε νὰ γίνῃ μὲν διευκόλυνσις καὶ μετὰ πάροδον τῆς προθεσμίας αὐτῆς, θὰ μποροῦσαν νὰ εἴπουν εἰς τὸ ταμεῖον «πάρε αὐτὰ καὶ δῶσε μου κτηματόγραφα». Διότι ὅλοι ἐμείναμε σύμφωνοι, ὅταν ἐψηφίζαμε τὸ Σύνταγμα, ὅτι δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος ἡ παροχὴ τῆς ἀποζημιώσεως, διὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, διὰ κτηματογράφων, ἐφ’ ὅσον ἐξυπηρετοῦνται μὲ τὸν ἴδιον τόκον. Αὐτὴν τὴν διαρρύθμισιν εἶχα προτείνει ἄλλοτε εἰς μίαν ὁμάδα ἀντιπροσώπων κτηματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ μὲ ἐπεσκέφθησαν καὶ ἦσαν ἐνθουσιασμένοι μὲ τὴν λύσιν αὐτήν. Δὲν βλέπω διατί, νὰ μὴ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία καὶ μᾶς προσεγγίζει καὶ διευκολύνει τὰ μέγιστα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν αὐτὸ τὸ μέτρον.

§46Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἰδέα αὐτὴ εἶναι πράγματι πρακτική, ἀλλ’ ἔχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι ἂν ἡ ἀπαλλοτρίωσις δὲν συντελεσθῇ πλήρως, ἀλλὰ περιορισθῇ εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα καὶ μόνον τότε οἱ κάτοχοι κτηματογράφων εἶναι ὑποχρεωμένοι, νὰ τὰ ἐπιστρέψουν.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπα τὸ ἑξῆς: γίνεται σήμερον ἡ ἐκτίμησις, τίθεται μία προθεσμία, τριετής....

§48Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἔτσι.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἔτσι; Οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ἐλεύθεροι νὰ κάμουν ὅ,τι θέλουν γνωρίζοντες, ὅτι δὲν μποροῦν, νὰ λάβουν μεγαλείτερον μέρος ἀποζημιώσεως ἐν περιπτώσει κατεδαφίσεως ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ἔχει ὁρισθῆ ὅταν ἔγινεν ἡ ἐκτίμησις. Ἐντὸς μιᾶς τριετίας μπορεῖτε νὰ γνωρίζετε, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ κάνῃ ὅλας τὰς ἀνασκαφάς. Ἐντὸς αὐτῆς τῆς τριετίας, θὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὁριστικῶς αἱ ἀνασκαφαὶ θὰ γίνουν καὶ ἂν θέλουν, νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ οἰκόπεδά των καὶ νὰ τὰ παραδώσουν εἰς τὰ ταμεῖα καὶ νὰ πάρουν κτηματόγραφα.

§50Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἅμα ἀρχίσουν τὴν ἐκτίμησιν, θὰ περάσουν χρόνια. Ἡ ἐκτίμησις δύναται νὰ γίνῃ ἀμέσως καὶ ἡ πληρωμὴ εἰς κτηματόγραφα, ἀλλ’ ἅμα κριθῇ ἀπαλλοτριωτέον, νὰ πληρώνωνται οἱ ἄνθρωποι ἀμέσως, αὐτὸ θέλομεν ἡμεῖς.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας οἰκογενειάρχας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ προικίσουν τὰ κορίτσια τους καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν τίποτα; Ἔτσι ἐδῶ μὲ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν σᾶς λέγω χωρὶς κἄν νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον, οἱ ἄνθρωποι ἀποκτοῦν μίαν βεβαιότητα καὶ μποροῦν, νὰ κανονίσουν τὰ κατ’ αὐτούς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Νᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§53Λ. ΝΑΚΟΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ ῥιζικῶς μιὰ γιὰ πάντα, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζοῦν ὑπὸ μίαν ἀοριστίαν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ πρέπει, νὰ λήξῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τέλος πάντων πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποφασίσῃ εἶναι νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ὁλόκληρον αὐτὸν τὸν χῶρον καὶ νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ νὰ τοὺς δώσῃ ἓν ἔγγραφον εἰς χεῖρας των, τὸ ὁποῖον, νὰ τοὺς ἐξασφαλίζῃ δι’ ὅλας των τὰς ἀνάγκας τὰς οἰκονομικάς. Τώρα γενικώτερον, θὰ ἤθελον, νὰ προτείνω ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ συνδιάσητε τὴν πληρωμὴν τοῦ χώρου αὐτοῦ μὲ τὸ ἀρχαιολογικὸν λαχεῖον.

§54Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Νάκου ἔχει ἐφαρμογὴν, ὡς πρὸς τὸ ἓν τμῆμα τοῦ ἀπαλλοτριωτέου χώρου ἔχει ἐφαρμογήν, διὰ τὴν συνεστημένην ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως.

§55Λ. ΝΑΚΟΣ. Πρέπει τέλος πάντων, νὰ ῥυθμισθῇ τὸ ζήτημα καὶ ὁ χῶρος αὐτός, νὰ ἀπαλλοτριωθῇ καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ἔχουν ἕνα χαρτὶ εἰς τὰς χεῖράς των.

§56Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ῥυθμίζει.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι καλῶς μελετημένον ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅλος δὲ ὁ ἐνδιαφερόμενος κόσμος εἶναι εὐχαριστημένος.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει).

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει).

§61Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀδείας διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν οἰκιῶν.

§62Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἄνευ ἀδείας τοῦ νομομηχανικοῦ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ κάνῃ οὔτε ἐπισκευὴν μάνδρας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται καὶ ὁ νόμος αὐτὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι χρειάζεται ἄδεια τοῦ τάδε

§63Χ. ΛΑΔΑΣ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ζητεῖται ἡ ἐκσκαφή, τὸ νομοσχέδιον ὀρθῶς ἔχει. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ, νὰ καταλάβω τὴν ἐπισκευὴν ὑπαρχούσης οἰκοδομῆς, κατόπιν ἀδείας. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν ἐπισκευὴν τῆς οἰκοδομῆς, ἐφ’ ὅσον ἀπάδει πρὸς τὸ Σύνταγμα.

§64Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν βλέπω ἐδῶ τὶ τὸ ἀντισυνταγματικόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως ψηφισθῇ τὸ δεύτερον ἄρθρον;

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 2ον ἄρθρον, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 3).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (ἀναγινώσκει).....

§68Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ὁ κ. Νᾶκος, τὸ καθιεροῦν μετὰ δεκαετίαν. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀπολύτως ἀντισυνταγματική. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δικαστήριον, ἀπὸ Εἰρηνοδικείου, μέχρι Ἀρείου Πάγου, οὐδὲ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ χαρακτηρίσῃ τὴν διάταξιν ὡς ἀντισυνταγματικήν. Θὰ ἤθελα ὅμως, νὰ καθορισθῇ οὐσιαστικώτερον ἡ διάταξις αὕτη, καθ’ ὅσον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, δὲν θὰ δυνηθοῦν ποτὲ νὰ δανεισθοῦν. Ἀφοῦ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους αὐτοῦ δίδομεν τὴν ἄδειαν, νὰ περιορίσωμεν τὸ ἄρθρον 4 μόνον εἰς τὸν ἕνα χῶρον καὶ ὄχι ν’ ἀφήσωμεν ὅλον αὐτὸν τὸν χῶρον τῶν Ἀθηνῶν, ἀναπαλλοτρίωτον καὶ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ μὴ δύνανται, νὰ δανεισθοῦν ἕνα λεπτόν, ἀφοῦ καὶ ἡ ἴδια ἡ ἀρχαιολογικὴ σχολή, ἐπὶ δύο χρόνια καὶ δέκα μῆνας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός της.

§69Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τῆς πρώτης τετραετίας ὑποχρεωτικῶς, θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὁλοκλήρου τοῦ ὑπολοίπου χώρου Λοιπὸν τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τῆς πρώτης τετραετίας, ἡ ἀρχαιολογικὴ σχολή, καθὼς καὶ τὸ ἀνασυνιστώμενον ταμεῖον, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσουν, ὅτι θὰ γίνουν ἀνασκαφαὶ ἐπὶ τοῦ ὑπολοιπομένου χώρου, ἐντὸς δὲ ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δηλώσεως ἐκδίδονται σχετικὰ διατάγματα τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν διαταγμάτων τούτων, προχωρεῖ ὅλη ἡ περαιτέρω διαδικασία.

§70Χ. ΛΑΔΑΣ. Τί σᾶς κωλύει νὰ δεχθῶμεν διὰ μίαν μόνον μεταβίβασιν, τὴν μεταβίβασιν λόγῳ προικός;

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐν γένει πᾶσαν χαριστικὴν μεταβίβασιν ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον.

§72Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ σκοπὸς τῆς παραγράφου αὐτῆς, εἶναι νὰ μὴ γίνωνται πωλήσεις· ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄδειαν διὰ τὴν μεταβίβασιν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπιβάλλει περιορισμούς.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπιβάλλετε μίαν ἀπαγόρευσιν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, ἐκποιήσεως ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον, ἄνευ ὡρισμένων τινων προϋποθέσεων. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος σᾶς ἐξαναγκάζει, διὰ νὰ θέσητε τοὺς περιορισμοὺς αὐτοὺς διὰ τὴν ἐκποίησιν;

§74Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περιορίζεται ὁ χρόνος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν οἱ περιορισμοὶ αὐτοί, διότι πρότερον, μὲ τὸν ἀρχαιολογικὸν νόμον, ἦτο ἀπροσδιόριστος ὁ χρόνος αὐτός. Δεύτερον, αὐτὸ γίνεται ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Διότι ἂν ἀρχίσουν τινὲς νὰ κάμουν πράξεις εἰκονικὰς ὅπως συνήθως γίνεται, σκεπτόμενοι, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πράξεων αὐτῶν θὰ προσδιορίζεται ἡ τιμὴ τοῦ οἰκοπέδου ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, θὰ ἴδητε ν’ ἀνοίξουν δίκαι.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔχετε νὰ ἱκανοποιήσητε, εἶναι ἀνάγκη, νὰ φθάσετε εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ ἀφήνετε τὰς συναλλαγὰς ἐλευθέρας κατὰ τὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον. Ἐὰν φοβῆσθε, ὅτι ἐπί τῶν εἰκονικῶν ἐκποιήσεων, θὰ προκύψουν τεκμήρια διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ χώρου τούτου, εἰπέτε, ὅτι δὲν θὰ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν αὐτάς, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐξυπηρετεῖτε, διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐξήγειρε τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ χώρου αὐτοῦ. Πῶς δύνασθε, νὰ ἐμποδίσητε ἕνα δανειστὴν ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ αὔριον νὰ κάμῃ μίαν ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν; Διατὶ ἐκτείνετε τὴν ἀπαγόρευσιν μέχρι τοιούτου σημείου, ἀφοῦ δὲν ἔχετε καθωρισμένον ἐκ τῶν προτέρων, ἂν πρέπῃ νὰ φθάσῃ μέχρι τοιούτου σημείου ἡ ἀπαγόρευσις;

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀναγκαστικὴ ἐκποίησις δὲν ἀπαγορεύεται.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι ἐνδυάθετος καὶ δὲν ἀποδεικνύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Θέλετε διὰ τῶν ἀπαγορεύσεων αὐτῶν, νὰ ἱκανοποιήσητε ἕνα σκοπόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνδεικνύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας καὶ ἡ ἱκανοποίησις αὐτὴ εἰσαγάγει περιορισμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι οὔτε διὰ τὸν σκοπόν σας· διότι ἂν ἡ οἰκία Α ἐκποιηθῇ εἰς τὸν Β, θὰ μείνῃ ἐκεῖ καὶ θὰ δύνασθε νὰ ἐνεργήσητε διὰ τὸν ἀρχαιολογικὸν χῶρον. Θέσατε ὅτι αἱ ἐκποιήσεις αὐταὶ αἱ γενόμεναι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει, ἢ εἰπέτε ὅτι αἱ συμβάσεις αὐταὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἐκτίμησιν. Ἔτσι ἱκανοποιεῖτε τὸν σκοπόν σας χωρίς, νὰ δημιουργήσητε αὐτὸν τὸν σάλλον ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ πλειοψηφία τῶν ἐνδιαφερομένων ἐδέχθη τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἐδέχθησαν, διότι δὲν ἀντιλαμβάνονται τὴν ἔκτασιν τοῦ νόμου καὶ αὔριον ἅμα τοὺς παρουσιασθῇ μία δυσχέρεια ......

§80Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπιτρέπεται, κατόπιν γνωμοδοτήσεως δι’ ὅλας τὰς περιπτώσεις τὰς ὁποίας λέγετε.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄς εἰπῆτε, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ἐκτίμησιν. Τὸ ἀκίνητον δὲν θὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν θέσιν του.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 4 δὲν ἀπαγορεύει, ζητεῖ μόνον ἄδειαν τὴν ὁποίαν δύναται, νὰ ἀρνηθῇ ὁ ὑπουργὸς μόνον μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύονται οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ μόνον ἂν κριθῇ, τὸ τίμημα ὡς δυσανάλογον πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ ἀκινήτου. Νὰ μὴ φοβῆσθε.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέτετε, ὡς δῆθεν ἀσφάλειαν, μὲ φοβίζει πολὺ περισσότερον.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τελειώσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα ἱκανοποιοῦντες ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἔγιναν πολλαὶ προσπάθειαι, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν λύσιν. Εἶναι μία ἀνάγκη τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν καὶ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ περιορισμοί. Νομίζω ὅτι πρέπει πιὰ νὰ τὸ δεχθῶμεν, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Εἶναι μία ἀνάγκη.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀρνεῖται κανείς, νὰ μὴ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀνάγκη, ἀλλὰ νὰ μὴ ἱκανοποιηθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος παρακωλύει τὴν ἐλευθέραν χρῆσιν τῆς περιουσίας τοῦ ἄλλου.

§86Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μίαν μίσθωσιν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν παραχωρήσωμεν.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς ὡμίλησα ἐγὼ περὶ τῶν μισθώσεων.

§88Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁρίζομεν τὸ ἀνώτερον θεμιτὸν ὅριον.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον θέλετε, ἱκανοποιεῖται ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν, ἐν ᾗ περιπτώσει κάμνοντες ἐκτίμησιν δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τιμήματος ὅλας τὰς πράξεις αὐτὰς αἱ ὁποῖαι γίνονται. Καὶ οὕτω ἱκανοποιεῖτε πληρέστατα τὸν σκοπόν σας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 5ον. (ἀναγινώσκει).

§91Χ. ΛΑΔΑΣ. Δηλαδή, εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις διὰ τὸν ὑπουργόν. Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν ὑπουργόν. Νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον τὴν ἐγγύησιν τοῦ ὑπουργοῦ. Δι’ αὐτὸ νομίζω νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικαί. Νὰ τεθῇ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ὑπόκεινται εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὴ ἡ τροπολογία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 5ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, 9 καὶ 10). Ἄρθρον 11ον. (ἀναγινώσκει).

§93Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο καθιερώνει μίαν διαδικασίαν, διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τοὺς ἀγνώστου διαμονῆς. Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον, ὅτι πρέπει νὰ βάλωμεν καὶ μίαν ἄλλην κοινοποίησιν, ἢ πρὸς τὸ ἀκίνητον ἢ εἰς τὴν ἐνορίαν, εἰς τὸν ἐφημέριον τῆς ἐνορίας ὅπως λέγει καὶ ἡ δικονομία, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ τὸ μάθῃ ὁ ἄνθρωπος, ἰδίως εἰς τὸ ἀκίνητον νὰ τοιχοκοληθῇ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 11ον ἄρθρον ψηφίζεται, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 12ον. (ἀναγινώσκει).

§95Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μία τροπολογία· ἐκεῖ ποῦ λέγει 2 τῶν ἰδιοκτητῶν, νὰ ποῦμε «καὶ 2 τῆς σχολῆς».

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 13. Ἄρθρον 14ον. (ἀναγινώσκει).

§97Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχει ἕνας πλεονασμός, ὁ ὁποῖος δὲν χρειάζεται.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη καθὼς καὶ τὸ ἄρθρον 15ον. Ἄρθρον 16ον. (ἀναγινώσκει).

§99Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰς τὸ 16 λέγει, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ προέδρου δὲν ὑπόκειται εἰς ἀνακοπήν. Ἀλλὰ νὰ διευκρινισθῇ τὶ θὰ γίνῃ ἄν ὁ Πρόεδρος διστάσῃ καὶ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον. Ἢ θὰ βάλλωμεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ διστάσῃ ἢ θὰ ρυθμίσωμεν τὶ θὰ γίνῃ ἐν περιπτώσει δισταγμοῦ τοῦ κ. Προέδρου. Ὑπάρχει μία παράλειψις.

§100Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ βάλωμεν νά μὴ διστάσῃ, διότι δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ διστάσῃ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 16ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 17ον). Ἄρθρον 18ον. (ἀναγινώσκει).

§102Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀφοῦ κάμνει μίαν διαδικασίαν ὁ Πρόεδρος, διατὶ νὰ περιορισθῇ εἰς αὐτὴν καὶ νά μὴ κάμῃ καὶ μίαν προκριματικὴν διαδικασίαν ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιούχου τῆς ἀποζημιώσεως; Εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ὅλην δικονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ξεύρετε αὐτὸ εἶναι δίκοπο μαχαῖρι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἐπίσης καὶ τὸ 19ον. Ἄρθρον 20ον. (ἀναγινώσκει).

§104Χ. ΛΑΔΑΣ. Λέγει «μὴ προσαπαιτουμένης κοινοποιήσεως ἀγωγῆς». Νομίζω, ὅτι κινδυνεύουν τὰ δικαιώματα τῶν τρίτων ἅμα δὲν γίνεται κοινοποίησις τῆς ἀγωγῆς. Ἀφοῦ ἔχετε ὅλα τά πιστοποιητικὰ ὑποθηκοφύλακος, μεταγραφοφύλακος, καὶ λοιπὰ διατὶ νὰ μὴ γίνεται τοὐλάχιστον εἰς αὐτοὺς ποῦ περιέχουν τὰ πιστοποιητικὰ ἡ κοινοποίησις τῆς ἀγωγῆς; διότι ὑπάρχει φόβος, νὰ δημιουργηθῇ μία νέα διαδικασία.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 21ον. (ἀναγινώσκει).

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21–23)

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24ον. (ἀναγινώσκει).

§108Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 24 νὰ προστεθῇ «καὶ τοῦ εἰδικοῦ».

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἐτροποποιήθη. (Γίνονται ἀκολούθως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 25–29)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, λόγῳ τῶν τροπολογιῶν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ διπλωμάτων ἱκανότητος καὶ πτυχίων εἰδικότητος ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου 3643 τῆς 23 Ἰουλίου 1928 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18)9 1926 Ν. Δ. περὶ ἀνακλήσεως ἀξιωματικῶν ἀπομακρυνθέντων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1920 –1922 κλπ».

§111ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ἅπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ Ἑλληνικοῦ ὀργανισμοῦ τουρισμοῦ». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μ. Αἰλιανός.

§113Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ Ἑλληνικοῦ ὀργανισμοῦ τουρισμοῦ, διὰ ν’ ἀναπτύξω ὡρισμένας ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ὑποστηριχθεῖσαι ἀπὸ τρεῖς ἑτέρους συναδέλφους ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δὲν κατώρθωσαν νὰ κατισχύσωσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ τὰς ἀναπτύξω εὐρύτερον εἰς τὴν Βουλήν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον παρεισάγει μίαν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὡς ὄχι μόνον εἰδικῶς κακήν, ἀλλὰ θλιβερὰν ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως καὶ δυναμένην νὰ καταστῇ ἡ ἀπαρχὴ ὡρισμένων κατευθύνσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι αἱ πρέπουσαι ἰσχύοντος τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ. Αὐτὸ τοῦτο εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸν συνιστώμενον ὀργανισμόν, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 2ον αὐτοῦ προβλέπεται πληθὺς ἁρμοδιοτήτων βάσει τῶν ὁποίων ἐλπίζεται, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν χώραν μίαν καλλιτέραν ἐξέλιξιν τῶν ἐσόδων τῶν σοβαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζονται εἰς τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἢ ἀξιοθέατα ἢ τι τὸ ἀρχαιολογικὸν νὰ ἐπιδείξουν ἀπὸ ἀπόψεως λέγω ἐσόδων ἐκ τῆς πηγῆς ταύτης καὶ εἰσροῆς συναλλάγματος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον τὸ βαρύ, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει βάσει τοῦ ἄρθρου 2 ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον διαφεύγει αὐτὴν ταύτην τὴν παρεχομένην, διὰ τοῦ νομοθετήματος εἰς τὸν ὀργανισμὸν οἰκονομικὴν ἀντοχήν. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι ἀνατίθεται εἰς τὸν ἐν λόγῳ ὀργανισμὸν ἢ μᾶλλον ἔχει, νὰ προβλέψῃ ὁ ὀργανισμὸς οὗτος πρῶτον περὶ βελτιώσεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, σιδηροδρομικῶν, ὁδικῶν καὶ ἄλλων φυσικὰ τὸ ζήτημα εἶναι βαρύ, διότι δὲν καθορίζεται ἀκριβῶς τὶ πρόκειται νὰ πράξῃ διὰ τὴν συγκοινωνίαν ταύτην. Μὴ ἆρά γε θὰ πρόκειται νὰ προβῇ εἰς τὴν χάραξιν ὁδῶν καὶ ἐκτελέσεις ἔργων ὁδοποιΐας; Τίνι τρόπῳ, θὰ πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον; Νομίζω, ὅτι ἡ παράγραφος εἶναι ἀκαθόριστος.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀντιλαμβάνομαι καλῶς, προτείνετε τροποποιήσεις εἰς ὡρισμένα ἄρθρα. Εἶσθε κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§115Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Μάλιστα, εἶμαι καὶ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ τὰ παρεχόμενα εἰς τὸν ὀργανισμὸν συγκρινόμενα μάλιστα πρὸς τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας προβλέπει εἶναι μέσα οἰκονομικὰ ἐκτελέσεως ἀνεπαρκῆ, λέγω δὲ τοῦτο, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ ἐντελῶς ἀνεπαρκοῦς, ἐφ’ ὅσον σκοποῦμεν, νὰ καταναλώσωμεν μόνον 4 ἑκατομμύρια, διὰ τόσους σκοπούς.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι προτείνετε ὡρισμένας τροποποιήσεις, ἀλλὰ θὰ ἐπρότεινον, νὰ ἀρχίσετε ἄρθρον πρὸς ἄρθρον. Τότε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὁμιλήσατε κατὰ τῆς ἀρχῆς καὶ ἔπειτα εἰς τὰ ἄρθρα.

§117Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τότε θὰ ὁμιλήσω δίς.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ κανονισμός.

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὶ συζήτησις εἶναι;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ἅπαξ.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, θὰ ἴδωμεν τὶ τροποποιήσεις θὰ γίνουν.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχομεν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν κατ’ ἀρχὴν γίνουν δεκταὶ αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ ρήτορος δὲν θὰ πᾶμε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον· ἐὰν δὲν γίνουν, θὰ πᾶμε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον.

§125Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ νὰ κατατοπισθῇ τὸ πρᾶγμα, εἶμαι τῆς γνώμης, νὰ κατατμηθῇ εἰς δύο στάδια ἡ συζήτησις. Κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, νὰ γίνῃ ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἡ κατ’ ἄρθρον.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐὰν δεχθῶμεν τὰς ἀντιρρήσεις του, θὰ τὸ ἀπορρίψωμεν, ἐὰν δὲν δεχθῶμεν τὰς ἀντιρρήσεις, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον.

§127Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἄρα, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Πιστεύω λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ ἁρμοδιότητες αἱ ὁποῖαι ἀνατίθενται εἰς τὸν ἐν λόγῳ τουριστικὸν ὀργανισμόν, εἶναι ἁρμοδιότητες μεγάλαι αἱ ὁποῖαι ἀξιοῦν καὶ ἀνάλογα οἰκονομικὰ μέσα.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιβάλλουν.

§129Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Μάλιστα ἐπιβάλλουν καὶ ἀντίστοιχα οἰκονομικὰ μέσα. Προκύπτει συνεπῶς ἡ πεποίθησις διὰ τὰ 4 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθῶσι, διὰ τὰ μεγάλα αὐτὰ ἔργα οἷα εἶναι ἡ βελτίωσις τῶν ἔργων συγκοινωνίας, ἡ διαφήμησις τῆς χώρας, ἰδίᾳ εἰς τὴν ξένην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ εἷς σκοπός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ νὰ ἐξοδεύσῃ τὰ 4 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ ἢ τοῦ ὑπολοίπου προσωπικοῦ, διότι ἐδῶ τὸ νομοθέτημα ἔχει ἕν μέγα μειονέκτημα. Ὑπάρχει ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰδικὴ ὑπηρεσία τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων ὑπηρεσία παρὰ τῇ ὁποίᾳ καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς συστάσεώς της συνέβη νὰ εἶμαι σύμβουλος, πάντοτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ὑπῆρξεν ἡ καλὴ θέλησις διὰ νὰ ἐργασθῇ, ἠθελήσαμεν καὶ τὸν τουρισμὸν γενικώτερον, νὰ προαγάγωμεν, ἀλλ’ εὑρέθημεν πάντοτε πρὸ ἑνὸς ἐμποδίου. Τὸ ἐμπόδιον τοῦτο ἦτο καθαρῶς τὸ ὑλικὸν ἐμπόδιον, δηλαδὴ μᾶς ἔλειπον πάντοτε τὰ χρήματα. Ἐλαμβάνετο ἡ ἀπόφασις νὰ γίνῃ μία ἔκθεσις τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς διευθύνσεως τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων, δὲν ὑπῆρχον τὰ χρήματα ἐγκατελείπετο ἡ ἰδέα. Τὸ πρᾶγμα εἶναι, ὅτι ὁσάκις ἐζητεῖτο ἡ παραμικρὰ πίστωσις ἐκ μέρους τῆς διευθύνσεως ἐθεωρεῖτο τὸ πρᾶγμα δευτερεῦον καὶ αἱ Κυβερνήσεις δὲν παρεῖχον τὰς πιστώσεις, ἐλάχιστα ἔγγραφα μερικὰ τηλεγραφήματα καὶ ὅ,τι ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας λόγῳ τῶν πενιχρῶν πιστώσεων τὰς ὁποίας εἶχε.

§130Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δηλαδὴ τίποτα.

§131Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν, διὰ νὰ καταργήσωμεν μίαν ἀρχὴν τιθεμένην καὶ νὰ ἀναθέσωμεν ὡρισμένας ἁρμοδιότητας εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν τί ἀποβλέπομεν νὰ θεραπεύσῃ; Μὴ δὰ μᾶς ἔσφαλεν ἡ ὑπηρεσία; Ὄχι. Μᾶς ἔσφαλε ἡ ἔλλειψις τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Καὶ μὴ τυχὸν ἡ νέα αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία πρόκειται νὰ ἔχῃ ὄπισθέν της τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα μέσα, διὰ νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὸν μέγαν σκοπόν; Κάθε ἄλλο. Ὅλα τὰ προβλεπόμενα καὶ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς νέας ὑπηρεσίας τιθέμενα ποσὰ ἀνέρχονται εἰς 4 ἑκατομμύρια. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς δελεάσῃ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ ἀναλάβῃ οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον τὴν διαφήμισιν τῶν Ἑλληνικῶν τοπείων, τὴν διαφήμισιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἔστω καὶ συντρεχόμενος ἀπὸ ἄλλους ὀργανισμούς, ὅπως εἶναι ὁ σταφιδικὸς ὀργανισμὸς καὶ ἄλλοι μὲ τόσον πενιχρὰ μέσα; Τοὐναντίον νομίζω, κύριοι, ὅτι πρόκειται νὰ ριφθοῦν 4 ἑκατομμύρια εἰς τὸν νέον ὀργανισμὸν χωρὶς νὰ ἐπιτευχθῇ τι. Τὸ ποσὸν φυσικὰ δὲν εἶναι ὑπερβολικόν, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ καὶ κἄτι τι ἄλλο τὸ πολὺ χειρότερον, ὅτι θὰ νομίσωμεν, ὅτι κάτι ἐκάμομεν μὲ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν θὰ θελήσωμεν, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν κατὰ πρόσωπον τὴν μεγάλην πηγὴν πλούτου τὴν ὁποίαν ἀποτελεῖ ὁ τουρισμὸς ὁ κακῶς ἀποκαλούμενος βιομηχανία τῶν ξένων. Εἰς τὸ νομοσχέδιον προβλέπεται συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζεται ἀπὸ 40 ὅλα πρόσωπα, ἀρκεῖ δὲ εἰς βʹ συνεδρίασιν νὰ παρίστανται 5 ἀπὸ τὰ 40, διὰ νὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις. Θὰ ηὐχόμην, νὰ ἦσαν πάντοτε πέντε καί οὐδέποτε τεσσαράκοντα. Θὰ συνέρχωνται λοιπὸν αὐτοὶ οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡρισμένας εἰδικότητας, θὰ συζητοῦν, θὰ συγκροτοῦν ἐπιτροπὰς καὶ ἠξεύρομεν πῶς ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαί, θὰ λαμβάνουν κἄποτε ἀποφάσεις καὶ θὰ πληροφορῶνται κατόπιν ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ χρήματα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, διότι αὐτὸ συνέβαινε κατὰ τὴν ἐμὴν προσωπικὴν ἀντίληψιν καθ’ ὅλον τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπηρέτησα, ὡς σύμβουλος παρὰ τῇ διευθύνσει ταύτῃ. Οὔτε πρόκειται κἄν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργοῦμεν τὴν σημερινὴν διεύθυνσιν ξένων καὶ ἐκθέσεων, ὡς ἀποτυχοῦσαν καὶ ν’ ἀναθέσωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς εἰς εἰδικὸν ὀργανισμόν.

§132Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Οὔτε αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν δὲν γίνεται, νὰ καταργηθῇ αὐτὴ ἡ περίφημος διεύθυνσις.

§133Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ διατηρεῖται.

§134Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πολὺ καλὰ πληρώνεται.

§135Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἄν διὰ τοῦ νομοσχεδίου μᾶς ἐλέγετο, ὅτι παρήχθη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ διεύθυνσις ξένων καὶ ἐκθέσεων ἐχρεωκόπησε καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν σταδιοδρομίαν καὶ δέον νὰ καταργηθῇ καὶ νὰ ἱδρυθῇ ἕνας ὀργανισμὸς αὐτόνομος εἰς τὸν ὁποῖον νὰ μετατεθοῦν αἱ λειτουργίαι της, ηὐξημέναι, ἂν θέλετε, θὰ εἴχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς, ἀλλὰ καθ’ ἥν στιγμὴν πρόκειται νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία ἡ σήμερον ὑπάρχουσα καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐποπτείαν τοῦ συνιστωμένου νέου αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, ἄρα θεωρεῖται, ὅτι ἡ διεύθυνσις αὐτὴ εἶναι ἱκανωτέρα ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος θὰ συσταθῇ. Ἐρωτῶ λοιπόν, διατὶ δὲν χρησιμοποιλοῦμεν τὴν ὑπάρχουσαν διεύθυνσιν, ἡ ὁποία ἔχει ἕνα διευθυντὴν πληρωνόμενον, νομίζω δὲ καὶ ἕνα τμηματάρχην, νὰ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, νὰ μεταφυτεύσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἐκεῖ καὶ νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν; Νομίζει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν; Θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο ἀντικείμενον ἐξετάσεως. Δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος νὰ δημιουργήσωμεν νέον ὀργανισμὸν, τὸ προσωπικὸν τοῦ ὁποίου θὰ μισθοδοτεῖται ἐκ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ διορίζεται καὶ θὰ ἀπολύεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου αὐτοῦ, ἐπὶ κεφαλῆς δὲ τοῦ συμβουλίου τούτου ὑπάρχει εἷς γενικὸς διευθυντής. Τόσον δὲ τὸ νομοσχέδιον προσκομίζεται ἀμελέτητον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ προσωπικοῦ, ὥστε εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ ὑπάρχει ἡ σύστασις πρὸς τὴν Βουλήν, ὅπως προσέξῃ αὕτη, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν καθορίζεται ἔστω καὶ κατ’ ἀνώτατον ὅριον ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσληφθησομένου προσωπικοῦ πρὸς διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ συνιστωμένου προσώπου Δημοσίου δικαίου.

§136Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀπαιτεῖται, διότι εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς πιστώσεως.

§137Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τότε σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ εἴπετε πόσα θὰ περισσεύουν ἀπὸ τὰ 4 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ γενικωτέρου σκοποῦ.

§138Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ 3½ ἢ τὰ 3.800.000.

§139Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ τὸ γνωρίζω, διότι θὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἂν ἐπερίσσευαν καὶ ὅλα τὰ 4 ἑκατομμύρια, διὰ ὧν 4 αὐτῶν ἑκατομμυρίων θὰ ἐπραγματοποιοῦμεν τὴν διαφήμισιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Τὶ ἔχομεν λοιπὸν νὰ κερδίσωμεν ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον; Τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ αὐξήσωμεν τὴν γραφειοκρατίαν ἐν τῇ ἐπιδιώξει ἑνὸς σκοποῦ, ὁ ὁποῖος, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἀξιοῖ ταχύτητα. Διότι ὀγκοῦται ἡ γραφειοκρατία, κύριοι, ὅταν πρόκειται νὰ διατηρήσωμεν τὴν σημερινὴν διεύθυνσιν τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων, ὡς ἐποπτικὴν ἀρχὴν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν συγχρόνως τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἔστω καὶ μὲ τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα δὲν θὰ χρησιμεύσουν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ διὰ νὰ ρίψωμεν οἱ ἴδιοι στάκτη εἰς τοὺς ὀφθαλμούς μας καὶ νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἀντιμετωπίσαμεν τὴν μεγάλην πλουτοφόρον ταύτην πηγὴν τὴν ὁποίαν δύναται καὶ πρέπει νά ἀποτελέσῃ διὰ τὴν Ἑλλάδα ὁ τουρισμός. Ἔχω κατά ταῦτα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἔστω καὶ κατ’ ἀρχὴν δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θὰ πρέπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπέδειξεν ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὸν τουρισμόν, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, θὰ πρέπῃ, νὰ θελήσῃ νὰ τὸ μελετήσῃ ἐκ νέου καὶ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν τὴν μεγάλην εὐρύτητα, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ προσθέσῃ εἰς τὰ ἔσοδά της, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσροὴν συναλλάγματος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τὸ μέγα κονδύλιον τῆς εἰσπράξεως συναλλάγματος ἀπὸ τοὺς ἐπισκέπτας ξένους, κονδύλιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον τόσα κερδίζουν ξέναι χῶραι, ὅπως ἡ Ἑλβετία, ἡ Ἰταλία, ἡ Γαλλία καὶ τόσαι ἄλλαι, τὰς ὁποίας μνημονεύει εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. ὑπουργός. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πολὺ εὐρύτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, θὰ ἐπεβάρυνε τὸν προϋπολογισμὸν μὲ μείζονα δαπάνην, ἀλλὰ δαπάνην χρησιμοποιουμένην, διὰ νὰ φέρῃ πραγματικῶς τοὺς ξένους εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ δημιουργηθοῦν ξενοδοχεῖα ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς χώρους καὶ νὰ δημιουργηθῇ ποιά τις ὑποφερτὴ διαμονὴ εἰς τοὺς ἐρχομένους ξένους καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ μίαν διαφήμισιν τῶν Ἑλληνικῶν τοπίων καὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων πραγματικὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ εἰσρεύσουν οἱ ξένοι. Διότι κατ’ ἐμὴν ἐντύπωσιν, τὸ νομοσχέδιον οἷον εἶναι δὲν ἀποτελεῖ τίποτε ἄλλο παρὰ προσπάθειαν, δημιουργίας θέσεων πρὸς ἐξοικονόμησιν ὡρισμένων προσώπων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§141Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, κύριοι βουλευταί, τὸ δόγμα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, ὅτι ἓν ἐκ τῶν στοιχείων ἐκείνων τῶν ἐρχομένων εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς σπουδαιότητος, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸ οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον πάσης χώρας ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, εἶναι αἱ ἄδηλοι λεγόμενοι πρόσοδοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων σπουδαιοτάτην θέσιν κατέχουσι τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἀρύεται πᾶσα χώρα ἐκ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ξένοι ταξειδιῶται ἐπισκεπτόμενοι τὴν περὶ ἧς πρόκειται χώραν, ἀφήνουσιν εἰς αὐτήν. Ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς δὲν ἔχομεν οὔτε λεπτομερῆ στατιστικὴν τῶν ἐσόδων τὰ ὁποῖα ἡ ἡμετέρα χώρα προσπορίζεται ἐκ τοῦ πόρου τούτου, ὅπως δὲν ἔχομεν καὶ λεπτομερῆ στατιστικὴν τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐκρέει ἐκ τῆς Ἑλλάδος, διὰ τῶν Ἑλλήνων οἱ ὁποῖοι ταξειδεύουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Φαίνεται, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐκρέει ἐξ Ἑλλάδος εἶναι σπουδαίως σημαντικώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κοινῶς πιστεύεται. Τὸ ποσὸν δὲ τὸ ὁποῖον εἰσρέει εἰς τὴν χώραν μας ἐκ τῆς ἐπισκέψεως τῶν ξένων ὑπολογίζεται διὰ τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου περίπου εἰς 175 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐκ πρώτης ὄψεως γίνεται καταφανὴς ἡ σπουδαιότης πάσης προσπαθείας κρατικῆς πρὸς συγκράτησιν τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ πρὸς αὔξησιν αὐτοῦ. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀποδώσασα ὅλην τὴν σοβαρότητα ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ Κυβερνητικὸν τοῦτο μέτρον, τὸ ἐπεξειργάσθη ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ καὶ ἐπέδειξε πρὸς αὐτὸ πᾶσαν τὴν ὀφειλομένην στοργὴν καὶ μέριμναν. Καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐξετέθησαν αἱ ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐξέθηκεν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὅμως Ἐπιτροπὴ ἀπέρριψε τὰς ἐνστάσεις αὐτὰς ἀγομένη ἐκ τῆς σκέψεως, ὄχι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον ἠθέλησε νὰ ἐκφράσῃ μομφὴν ἢ ἀποδοκιμασίαν πρὸς τὴν μέχρι τοῦδε δρᾶσιν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ ὅτι ἠθέλησε πρὸς τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐκείνῃ νὰ ὀργανώσῃ μία ὑπηρεσίαν μὲ νέαν προσπάθειαν, τῆς ὁποίας ἡ εὐρύτης θὰ εἶναι μεγαλειτέρα, ἀκριβῶς διότι δὲν θὰ εἶναι κρατικὴ ὑπηρεσία, μίαν προσπάθειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔχομεν πολλὰ ἀγαθὰ νὰ ἀναμένωμεν καὶ μὲ μειονέκτημα, μίαν πρόσθετον δαπάνην 4 ἑκατομ. δραχμῶν. Λέγω δὲ πρόσθετον δαπάνην ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πιστώσεις τὰς μέχρι τοῦδε χορηγηθείσας εἰδικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεις πιστώσεις τὰς ὁποίας ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος ἀξιότιμος συνάδελφος ἐχαρακτήρισεν ὡς τελείως ἀνεπαρκεῖς καὶ ἀκόμη περισσότερον ὡς σχεδὸν ἀνυπάρκτους. Γεννᾶται λοιπὸν τὸ ἐρώτημα: εἴτε διατηρήσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων ὡς μικρὰν κρατικὴν ὀργάνωσιν τηρουμένην διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ τουρισμοῦ ἐν Ἑλλάδι εἴτε παρὰ τὴν ὑπηρεσίαν ὀργανώσωμεν καὶ τὴν νέαν ὀργάνωσιν τοῦ τουρισμοῦ θὰ χρειασθοῦν πιστώσεις ναὶ ἢ ὄχι; Οὔτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος οὔτε ἄλλος τις ὑποστηρίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χορηγηθοῦν πιστώσεις διὰ τὴν κρατικὴν αὐτὴν προσπάθειαν. Ἑπομένως τὸ ζήτημα ἐξεταζόμενον ἀπὸ καθαρῶς οἰκονομικῆς ἀπόψεως δὲν παρουσιάζει οὐδεμίαν διαφωνίαν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κοινὴ ὁμοφωνία δηλ. μεταξὺ τῶν λαβόντων τὸν λόγον.

§143Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐξ ὅσων γνωρίζω δὲν ὑπάρχει διαφωνία. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη συμφωνεῖ, ἁπλούστατα, διότι χορηγεῖ τὰ 4.000.000. Δὲν ὡμίλησα, κύριε πρόεδρε, περὶ ποσοῦ, ἀλλὰ ὡμίλησα σχετικῶς μὲ τὰς μέχρι τοῦδε πιστώσεις. Γεννᾶται λοιπὸν τὸ ζήτημα μὲ αὐτὴν τὴν βάσιν πλέον τὰ 4.000.000 τὰ ὁποῖα σήμερον χορηγεῖ ἡ Κυβέρνησις, φθάνουν ἢ δὲν φθάνουν; ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν φθάνουν διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν μέγαν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Ἀλλὰ μήπως τάχα ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει τὸ ποσὸν αὐτὸ ὡς τὸ ἅπαντον τῶν προσπαθειῶν της; Ὅτι μόνον μὲ αὐτὰ τὰ 4 ἑκατομ. Θὰ ἐπιτύχωμεν νὰ καταστήσωμεν γνωστὰς ὅλας τὰς ὡραιότητας τῆς χώρας μας καὶ ὅτι μόνον μὲ τὰ 4 ἑκ. τὸ ζήτημα ἐτελείωσε; Οὔτε ἡ Κυβέρνησις εἶπε τοιοῦτόν τι, οὔτε εἶναι δυνατὸν οὐδεὶς ἄνθρωπος λογικὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει ταξειδεύσει καὶ ὀλίγον ἔξω, νὰ εἴπῃ τοιοῦτον πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ χορηγία τῶν 4 ἑκ. τὰ ὁποῖα εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, εἶναι ἀρκετά. Ἑπομένως τὸ ζήτημα ἀπὸ καθαρᾶς οἰκονομικῆς ἀπόψεως, δὲν παρουσιάζει οὐδεμίαν διαφωνίαν. Καὶ ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων θὰ εἶναι τὰ 4 ἑκ. νὰ αὐξήσουν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν συγκρίνωμεν τὸν περυσινὸν χρόνον, ποὺ δὲν εἴχομεν δώσει πεντάρα μὲ τὸν ἐφετεινὸν ποὺ ἐδώσαμεν 4 ἑκ. ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου.

§144Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπολογίζετε τὰ δαπανώμενα διὰ τὴν ὁδοποιΐαν.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι χωρισμένα τὰ ζητήματα· καὶ τὰ δαπανώμενα διὰ τὴν ὁδοποιΐαν βεβαίως συντελοῦν.

§146Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι πέρυσι δὲν εἴχομεν τίποτε καὶ ἐφέτος ἔχομεν 4 ἑκ. εἰξεύρετε τὶ μοῦ ἐνθυμίζει; Ὅτι ἐπειδὴ θὰ ἔχωμεν μίαν πέτραν, θὰ ἠμποροῦμεν νὰ κτίσωμεν ἓν μέγαρον. Ἡ Κυβέρνησις ἂν ἀποφασίσῃ νὰ κάμῃ τουρισμὸν, θὰ τὸν κάμῃ μὲ τὰ ὅλα του, μὲ πρόγραμμα ὡρισμένον. Μὲ τὰ 4 ἑκ. δὲν θὰ κάμῃ τίποτα.

§147Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀντίρρησίς σας ἠξεύρετε καὶ μένα τὶ μοῦ ἐνθυμίζει; Ὅτι ἕνας ἄρρωστος ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ πάῃ στὸ Γερουλάνο, δὲν πρέπει νὰ πάρῃ καὶ τὸν ἰατρὸν τοῦ χωριοῦ του, ἀλλὰ πρέπει νὰ πεθάνῃ, ἢ ἐπειδὴ δὲν ἔχω νὰ πάρω χαβιάρι, ἂς μὴ πάρω οὔτε ψωμί, νὰ πεθάνω ἀπὸ τὴν πεῖνα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων κύριοι βουλευταί, ἂς ἴδωμεν τώρα τὶ κακὸν μᾶς κάνει τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου τὴν ἀπόρριψιν ζητοῦμεν. Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι ἔχομεν μίαν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὴν θέσιν της, διατὶ δὲν ἐμπιστευόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὅσους σκοποὺς προβλέπει καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον; Κανείς, κύριοι βουλευταί, δὲν παραγνωρίζει καὶ τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν ἱκανότητα τῆς ὑπηρεσίας τῆς διευθύνσεως ξένων καὶ ἐκθέσεων. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἐξῆρε ἐντελῶς ἰδιαιτέρως καὶ τὴν προσωπικότητα τῶν ἀποτελούντων τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων καὶ τὸ μέχρι τοῦδε τελεσθὲν ἔργον αὐτῶν τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως, ἂν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν τὰ γλίσχρα οἰκονομικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι πραγματικῶς ἄξιον ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως, διότι ἐκ τοῦ μηδενὸς ἐδημιούργησε μίαν κίνησιν ἡ ὁποῖα ὑπάρχει σήμερον, καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ἰδεῶν τοῦ σπόρου τὸν ὁποῖον ἔρριψεν ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη εἶναι καὶ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Διατί, λέγει, δὲν τὴν καταργεῖ; συνεζητήθη καὶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ἄποψις αὐτὴ ἀλλ’ ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ κατάργησις αὐτῆς καὶ μὴ συμφέρουσα, διότι διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου δὲν καθίσταται μία νέα ὀργάνωσις τουρισμοῦ ἐξῃρημένη ἐλέγχου, οὔτε ἕνας ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος, θὰ ὑπέχῃ αὐτὸς οὗτος τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, θὰ τὴν ὑπέχῃ πάντοτε ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πῶς εἶναι, λέγει, δυνατὸν ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ παρακολουθῇ ὅλην αὐτὴν τὴν κίνησιν, ἂν δὲν ἔχῃ μίαν ὑπηρεσίαν; Ἂν τώρα ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη εἶναι πολυτελὴς καὶ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ, εἶναι ζήτημα μέλλοντος καὶ βεβαίως μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου θὰ ἴδωμεν τὰς ἐλλείψεις του καὶ τὰς ἐπιβαλλομένας συμπληρώσεις του. Ἀλλ’ ἂν ἔλθωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργοῦμεν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἢ τὴν περιορίζωμεν κατὰ τοῦτον ἢ κατ’ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πρόωρον καὶ πολὺ παρακεκινδυνευμένον. Ἐδῶ ἐλέχθη, ὅτι καὶ τὰ τέσσαρα αὐτὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκῆ, οὔτε διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ. Εἰς τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ ὅτι αἱ μὲν ὑπηρεσίαι τῶν συμβούλων εἶναι ἄμισθοι καὶ τιμητικαί, εἰς δὲ τὸ συμβούλιον περιελήφθη πᾶν ὅ,τι ἐπίλεκτον ἔχει ἡ Ἑλλὰς καὶ εἰς τὰ ἄτομα καὶ εἰς τὰς ὀργανώσεις καὶ πάντες ὅσοι ἔχουσι τὸν ἔνθεον ζῆλον καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν, νὰ προσφέρουσιν ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ. Ἑπομένως πάντες ὅσοι εὑρεθῶσιν ἔχοντες τοιαῦτα προσόντα, θὰ περιληφθῶσι honoris causa. Περιελήφθησαν ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχέσιν καὶ συμφέρον νὰ προαχθῇ αὐτὸς ὁ ὀργανισμός. Ἑπομένως τὸ συμβούλιον εἶναι ἄμισθον, δεδομένου δὲ ὅτι ἐκλέγεται ὡς εἶπον ἐκ τῶν ἀριστέων τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ἄλλος φόβος, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ δαπανήσωσιν ἀσκόπως τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια δὲν εἶναι βάσιμος. Βεβαίως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον τὸν διορισμὸν γενικοῦ διευθυντοῦ, διότι βεβαίως, πρέπει τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν νὰ τὴν διευθύνῃ τις, καὶ δὲν δύναται αὐτὸς νὰ ἀφοσιωθῇ ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας εἰς αὐτὴν καὶ νὰ μὴ ἀμείβεται. Ἡ ἐκλογὴ δὲ αὐτοῦ θά γίνῃ καὶ ἀπὸ τὸ συμβούλιον καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐξαιρετικῶς δὲ διὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν, θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Ἐδῶ γνωρίζομεν, ὅτι ὅλων τῶν συμβουλίων τὴν ἐκλογὴν ἐνεπιστεύθημεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τώρα θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον δὲν ἐμπιστευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν; Τὸ ἄλλο προσωπικὸν εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν διαλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ συνεζητήθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ διατὶ δὲν διαλαμβάνεται. Καὶ εἴπομεν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατόν εἰς τὸ μέλλον νὰ κανονίζεται τὸ ἀναγκαῖον προσωπικὸν ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 6 θὰ διορίζῃ καὶ θ’ ἀπολύῃ αὐτό. Αὐτοὶ δὲ οἱ ἄνθρωποι, δὲν ἔχουσιν οὐδὲν συμφέρον, οὔτε πολιτευόμενοι εἶναι, διότι ἐπιμελῶς οἱ πολιτευόμενοι ἀπεξενώθησαν οὔτε ἔχουσι συμφέρον νὰ δημιουργήσωσι θέσεις ἀργομίσθων. Ἑπομένως καὶ ὁ φόβος αὐτὸς εἶναι ἀβάσιμος. Ὁ κ. συνάδελφος ἔθιξε τὸ ἄρθρον 13, δὲν ὡμίλησεν ὅμως ἐπ’ αὐτοῦ.

§148Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν.

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγώ, ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος περιορίζομαι εἰς τὰ ἤδη λεχθέντα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§151Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι βουλευταί, διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου κατεβλήθη μακρὰ προσπάθεια. Δὲν ἐγένετο τὸ νομοθέτημα προχείρως καὶ ἐπάνω στὸ γόνυ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐσχηματίσθησαν 4–5 φάκελλοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐταξινομήθησαν αἱ γνῶμαι ὅλων τῶν ἁρμοδίων ὀργανώσεων καὶ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ δώσουν μίαν συμβουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον ἐπεδίωξα τὴν ὀργάνωσιν τοῦ τουρισμοῦ, διότι εἶχον τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὁ τουρισμὸς κατέστη σήμερον ἕνας κλάδος πλουτοπαραγωγικὸς, ὑπέρτερος ἴσως πολλῶν ἄλλων κλάδων τῆς Ἐθικῆς οἰκονομίας. Ὁ τουρισμὸς δὲν εἶναι πλέον ἐρασιτεχνικὸς περιηγητισμός. Δὲν περιοδεύουν τώρα ὅπως ἄλλοτε οἱ ἐπίλεκτοι τῶν κοινωνιῶν, οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἐν γένει εἰς χώρας διακεκριμένας, διὰ τὴν ἱστορίαν ἢ τὴν ἀρχαιολογίαν, διὰ νὰ γράψουν, ὅπως ὁ Σατωβριάνδος «ἀπὸ Παρισίων εἰς Ἱεροσόλυμα» ἢ ὁ Πουκεβίλ, τὰς ἐντυπώσεις τῶν ταξειδίων των. Σήμερον ὁ κόσμος ταξειδεύει καθ’ ὁμάδας, κατὰ μάζας καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι περισσότερον ταξειδεύουν αἱ μεσαῖαι τάξεις παρὰ αἱ ἀνώτεραι τάξεις. Διὰ τοῦτο ὅλαι αἱ χῶραι ἀνεξαιρέτως, ἰδίως μετὰ τὸν πόλεμον, ἔδειξαν μίαν ἐξαιρετικὴν δραστηριότητα εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ τουρισμοῦ. Ἀλλ’ ὁ τουρισμός, ἡ ὀργάνωσις τοῦ τουρισμοῦ, εἶναι σήμερον ἐπιχείρησις, δὲν εἶναι μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία δύναται νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας. Εἶναι μία ἰδιωτικὴ μᾶλλον ὀργάνωσις καὶ ἔχει ἀνάγκην υἱοθεσίας μεθόδων μᾶλλον ἐμπορικῶν. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς πάσας ἐν γένει τὰς ἄλλας χώρας κατεβλήθη προσπάθεια τοιαύτης ἰδιωτικῆς ὀργανώσεως τοῦ τουρισμοῦ. Εἰς τὴν Γαλλίαν π. χ. ἱδρύθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 24ης Ἀπριλίου 1919. «Τὸ Ἐθνικὸν γραφεῖον τουρισμοῦ». Τὸ γραφεῖον τοῦτο διοικεῖται ἀπὸ συμβούλιον ἀποτελούμενον κατὰ τὸ ⅓ ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους, κατὰ τὸ ἕτερον ⅓ ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῆς βιομηχανίας τοῦ τουρισμοῦ καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον ⅓ ὑπὸ μελῶν διοριζομένων ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Σκοπὸς αὐτοῦ λέγει ὁ νόμος ὁ Γαλλικὸς εἶναι ὁ συντονισμὸς τῶν προσπαθειῶν τῶν ὀργανώσεων τουρισμοῦ (ἀναγινώσκει), Παρεμφερεῖς ὀργανώσεις ἱδρύθησαν ἐν Γερμανίᾳ καὶ Τσεχοσλοβακίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ. Πλεῖστα ὅσα μέσα διατίθενται πρὸς δημιουργίαν τουριστικῆς κινήσεως καὶ προσέλκυσιν τῶν ξένων. Εἰς Βέλγιον ἐπὶ παραδείγματι καλοῦν σημαίνοντα πρόσωπα, ἰδίως δημοσιογράφους καὶ τὰ φιλοξενοῦν ἐπὶ ἡμέρας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπιδείξεως τῶν ἀξιοσημειώτων τοπείων καὶ διάδοσιν τῶν καλλονῶν τοῦ τόπου καὶ τῆς ἀνέσεως καὶ τῶν μέσων εὐχαρίστου διαμονῆς, τὰ ὁποῖα παρέχει ἡ χώρα. Τὰ μεγάλα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τοῦ τουρισμοῦ ἐμφανίζονται εἰς μελέτην γενομένην ὑπὸ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ δημοσιευθεῖσαν εἰς τόμον ὀγκωδέστατον πρὸς χρῆσιν τῆς τελευταίας οἰκονομικῆς διασκέψεως. Ἐκ τῆς μελέτης ταύτης, ἡ ὁποία σταματᾷ εἰς τὸ 1925, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Γαλλία εἰς τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν της φέρει περίσσευμα ἐκ τοῦ τουρισμοῦ 3.200 ἑκατομμύρια φράγκα. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι ὑπερέβησαν σήμερον τὰ 5 δισεκατομμύρια.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 3.200 ἑκατομμύρια εἶναι ἀφοῦ ἀφαιρεθοῦν αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι γίνονται ὑπὸ τῶν Γάλλων ἐξερχομένων ἐκ τῆς Γαλλίας. Καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτῶν τῶν δαπανῶν προκύπτει τὸ περίσσευμα τῶν 3.200 ἑκατομμυρίων φράγκων.

§153Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐπίσης, ἡ στατιστικὴ τοῦ 1924 ἀναγράφει ἔσοδον 2,520 ἑκατομμυρίων λιρετῶν. Ὑπάρχουν πληροφορίαι, ὅτι σήμερον τὸ ποσὸν αὐτὸ φθάνει τὰ 4 δισεκατομμύρια. Ἡ Ἑλβετία εἶχε 205,000,000 περίσσευμα. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τουρισμοῦ μετὰ τὸν πόλεμον. Διὰ τοῦτο ὅπως σᾶς εἶπον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐπεδίωξα νὰ καταρτίσω ἕνα ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν τουρισμὸν ὡς ἐπιχείρησιν. Εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ἐπανέλαβεν δὲ σήμερον καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν σχετικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου. Δὲν ἦτο δυνατὸν μία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ἡ ὀνομαζομένη ὑπηρεσία τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων, ἡ ὁποία εἶχε τὸν τουρισμὸν εἰς βάρος της καὶ ὅλας τὰς ἰαματικὰς πηγὰς τῆς Ἑλλάδος αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς πολλὰς δεκάδας καὶ τὰς ἐκθέσεις μὲ ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου τὸ ποσὸν εἶναι γλισχρότατον δὲ ἦτο δυνατὸν ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ κατὰ τῆς ὁποίας βλέπω τὴν Βουλὴν διατεθειμένην νὰ ρίψῃ τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος, δὲν ἦτο δυνατὸν λέγω αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία νὰ κάμῃ τί τὸ γενναῖον. Βέβαια ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν ὁ νεαρός, ὁ ὁποῖος ἔχει φαίνεται περισσοτέραν φαντασίαν ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς πραγματικότητος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δύναται νὰ ἀσχάλλῃ, διότι τοῦ κόπτομεν τὸ νῆμα τῆς δράσεώς του εἰς τὸ συμβούλιον αὐτὸ τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων.

§154Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι παρῃτήθην ἀπό τινος χρόνου ἀφοῦ ἐπὶ μακρὸν προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας μου ὅσον ἠδυνάμην καλλίτερα.

§155Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀλλὰ τὸν βεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ ὑπευθύνως θὰ τοῦ ἀνέθετα τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἀφοῦ ἐκεῖ ἄλλως τε ἀπέκτησε καὶ εἰδικότητά τινα καὶ πεῖραν. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ δυστυχισμένη διεύθυνσις ξένων καὶ ἐκθέσεων ἔχει, κύριοι, προσωπικὸν σήμερον: ἕνα διευθυντήν, ἕνα ἐπιθεωρητὴν καὶ δύο γραφεῖς. Ἔχει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὀργανώσεως καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ τουρισμοῦ, δι’ ὅλας τὰς ἰαματικὰς πηγὰς καὶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐκθέσεων. Ὁ προϋπολογισμός της, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τοῦ προσωπικοῦ, διὰ μὲν τὸ 28–29 εἶχε περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 247.600 δραχμῶν. Ἐφέτος ὁ συνάδελφός μου τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε βαθύτερον τὴν μεγαλειτέραν ἀνατομικὴν μάχαιραν καὶ τὰς περιώρισεν εἰς 97.500. Ἐδέχθην καὶ ἐγὼ τὴν ἐγχείρησιν αὐτήν, διότι δὲν περιορίζεται πράγματι ἡ δρᾶσις τῆς ὑπηρεσίας ἐφ’ ὅσον μοῦ ἐδόθησαν τὰ 4.000.000. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τὸ ὁποῖον πράγματι εἶχεν ἐπικουρήσῃ τὴν διεύθυνσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τουρισμοῦ, νὰ γίνῃ τίποτα τὸ γενναῖον ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ καὶ ἐὰν ἡ ὑπηρεσία εἶχε τὰ μέσα καὶ ἂν ἀκόμη ἐδίδοντο τὰ 4.000.000 εἰς τὴν ὑφισταμένην διεύθυνσιν ξένων καὶ ἐκθέσεων, θὰ ἐπήγαιναν τὰ 4.000.000 ὁριστικῶς χαμένα, διότι ἡ δουλειὰ τοῦ τουρισμοῦ εἶναι, ὡς σᾶς εἶπον, ἐπιχείρησις. Θέλει ἕνα διευθυντὴν εἰδικῶς ἀπησχολημένον, μίαν ὑπηρεσίαν πολύγλωσσον, ταξειδευμένην, ἔχουσαν τὴν ἀντίληψιν τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ὄχι μόνον τῆς Κρατικῆς λειτουργίας. Αὐταὶ ἦσαν αἱ σκέψεις αἱ ὁποῖαι μὲ ἤγαγον εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ τουρισμοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν παρεξενεύθη, διότι δίδομεν μεγάλην ἁρμοδιότητα εἰς τὸν τουρισμόν, ἐνῶ εἶναι γλίσχρα τὰ μέσα καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν εἰρωνικῶς ἠθέλησε νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι ἀναθέτομεν εἰς τὸν τουρισμὸν τὰς συγκοινωνίας. Δὲν ἀναθέτομεν, κύριοι, εἰς τὸν τουρισμὸν οὐδεμίαν συγκοινωνίαν. Ὅταν λέγομεν, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴ βελτίωσιν τῶν συγκοινωνιῶν, ἐννοοῦμεν, ὅτι θὰ τὰς ἐπιβλέπει. Ὅταν μανθάνει, ὅτι ἐχάλασεν ἕνας δρόμος, ὅτι ἔγινεν μία γοῦβα εἰς τὸ μέσον μιᾶς συγκοινωνιακῆς ἀρτηρίας, ὅταν εἰς τὴν Δαυλείαν π. χ. κολλοῦν τὰ αὐτοκίνητα, θὰ εἴπῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας «φρόντισε, νὰ φτιάσῃ τὴν γοῦβα, τὸν δρόμον κ.τ.λ.». Ἐγὼ ὄχι μόνον νομίζω, ὅτι διὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας τοῦ τουρισμοῦ αὐτὰ τὰ 4.000.000 θὰ εἶναι ἐπαρκῆ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ ἓν ποσοστὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων, νὰ γίνῃ ἕνα χρεωλυτικὸν δάνειον, δι’ οὗ νὰ δυνηθῶμεν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος εἰς ἕνα–δύο χρόνια, νὰ κάμωμεν εἰς τοὺς σπουδαιοτέρους ἀρχαιολογικοὺς τόπους μικροὺς τινὰς ξενῶνας, ὑπόστεγα, ἐὰν θέλητε, ὥστε ὅταν πηγαίνῃ ἐκεῖ ἕνας ξένος, νὰ ἠμπορεῖ νὰ στεγάζεται καὶ νὰ εὑρίσκῃ ἕνα ὁδηγόν, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν καθοδηγῇ. Καὶ ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν ἐν Φυγαλείᾳ ναόν. Ἐκεῖ εἶναι ἀδύνατον νὰ δημιουργηθῇ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ εἷς ξενοδόχος, ὁ ὁποῖος νὰ κάμῃ ἐπιχείρησιν κερδοσκοπικήν. Πρέπει νὰ τὴν κάμῃ ὁ ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος νὰ ἱδρύσῃ ἕνα καταφύγιον μὲ μίαν μικρὰν δαπάνην. Εἰς τὸ Ἀσκληπιεῖον τῆς ἐπιδαύρου ἐπίσης δὲν ὑπάρχῃ τὸ μικρότερον ὑπόστεγον—ὑποθέτω, διότι ἔχω καιρό νὰ ὑπάγω—. Εἶμαι λοιπὸν πεπεισμένος, ὅτι διὰ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐκ τῶν τεσσάρων διατιθεμένων, μὲ τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις, δυνάμεθα νὰ κάνωμεν πολλὰ πράγματα καὶ θὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ τουρισμοῦ, ἰδίως εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, εἶπεν ἐπίσης ὅτι εἶναι ἀστεῖον νὰ θέλωμεν, νὰ ἐπιδιώξωμεν διαφήμισιν διὰ τοῦ γλίσχρου αὐτοῦ ποσοῦ. Τὸν βεβαιῶ, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς διαφημίσεως εἶναι σκοπὸς ἀπώτερος, διότι δὲν θέλομεν νὰ διαφημίσωμεν. Μὲ τὰ χάλια τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον, δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμένον νὰ διαφημίσωμεν. Σᾶς δίδω μάλιστα τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἀπὸ μίαν τῶν πρεσβειῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐγένετο πρότασις διαφημίσεως τῆς χώρας μας καὶ ἀπήντησα, ὅτι δὲν θέλομεν καμμίαν διαφήμισιν, διότι δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ προκαλέσωμεν τὴν εἰσροὴν μεγάλων ὁμάδων ξένων, φιλοδοξοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν πρῶτον ἕνα ἐσωτερικὸν τουρισμόν, διότι ὁ ἐσωτερικὸς τουρισμὸς θὰ δημιουργήσῃ καὶ τὰ ξενοδοχεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πρέπει πρῶτον, νὰ συνειθίσωμεν τοὺς Ἕλληνας νὰ ταξειδεύσουν, νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ῥοπὴν ἐσωτερικοῦ τουρισμοῦ, διὰ νὰ γνωρίσωμεν καὶ τὸν τόπον μας. Θὰ σᾶς εἴπω πῶς κατανέμονται οἱ τουρίσται εἰς τὰ ἄλλα μέρη. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν π. χ. οἱ 40.81% τῶν τουριστῶν εἶναι Ἐλβετοί, σχεδὸν οἱ ἡμίσεις, 22.47% εἶναι Γερμανοί, 10% Ἐγγλέζοι, 8% Ἀμερικανοί, καὶ οὕτω καθεξῆς. Καθεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι μόνον ξένοι ταξειδεύουν εἰς τὴν Ἑλβετίαν. Βλέπετε, ὅτι οἱ ἡμίσεις σχεδὸν τῶν ταξειδευόντων εἶναι Ἑλβετοί.

§156Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ τὶ χρήματα θὰ κινηθῆτε;

§157Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἀπαντῶ λοιπὸν εἰς τὴν ἐρώτησιν «μὲ τί χρήματα θὰ κινηθῆτε;» ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ κάμω δαπάνας πρὸς τὸ παρόν. Μετὰ 4–5 χρόνια ὅταν ἐξαλείψωμεν τὴν λῃστείαν, ἡ ὁποία εἶχε φθάσει μέχρι τῶν μεγαλοπόλεων πρὶν ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅταν συμπληρώσωμεν τὸ ἰδικόν μας δίκτυον καὶ θὰ ἠμποροῦμεν νὰ διατρέχωμεν τὴν Ἑλλάδα ἐπ’ αὐτοκινήτου χωρὶς τὸν κίνδυνον νὰ πέσωμεν εἰς χαράδρας, ὅταν ἀποκτήσωμεν εἰς τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους ξενοδοχεῖα ἱκανὰ νὰ δεχθοῦν τοὺς ξένους χωρὶς νὰ κάμνουν μάχας μὲ κορέους, θὰ δύναται ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὸν συνάδελφόν του τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ τοῦ ζητήσῃ ὄχι 4 ἀλλὰ 14 ἑκατομμύρια. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον πληροῖ μίαν ἀνάγκην ἐπιτακτικήν, ὡς τοιαύτην δὲ τὴν ἀνεγνώρισε καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν εἶχεν ἐπαναλάβει ὅσα σᾶς εἶπεν ἀπόψε. Ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 13, ἂν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, θὰ ἐπανέλθω (χειροκροτήματα).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἵδρυσις ἰδιαιτέρου ὀργανισμοῦ, καὶ ἐξεταστέον εἶναι, ἐὰν ἡ ἐργασία αὐτὴ πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπῃ νὰ διεξάγεται ἀπὸ μίαν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ὑπουργείου, ἢ ἀπὸ ἓν ἰδιαίτερον νομικὸν πρόσωπον. Ἐκ πρώτης ὄψεως ἡ ἐντύπωσις εἶναι, ὅτι δὲν συντρέχει λόγος δημιουργίας ἑνὸς ἰδιαιτέρου ὀργανισμοῦ, διότι κατ’ οὐσίαν δὲν πρόκειται αἱ ἐργασίαι αὐτοῦ νὰ εἶναι ἐπιχείρησις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ ἐπιχειρήσεις αἱ ἀποβλέπουσαι εἰς κέρδος, διὰ τὰς ὁποίας ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ κοινὸν καὶ ὄχι ἰδιωτικὸν συμφέρον ἐπιβάλλεται ἡ δημιουργία αὐτονόμου ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας, διότι ἡ διαχείρισις ἀπὸ τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας ἀπεδείχθη ἀλυσιτελής, διότι τὸ σύστημα τὸ πολιτικὸν δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν καλὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν ἐπιχειρήσεων ἀπὸ τὰς κεντρικὰς καθαρῶς κρατικὰς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι καίτοι δὲν εἶναι ἐπιχείρησις......

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κερδοσκοπική.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάντως ὅμως πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον διεξαγωγὴν αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ παρίσταται ἀνάγκη κἄποιας ἐλευθερίας ἐνεργείας, τῆς ὁποίας στεροῦνται αἱ κρατικαὶ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι, καὶ δεύτερον παρίσταται ἀνάγκη ἐκμεταλλεύσεως καὶ τοῦ ἰδιαιτέρου συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχουν πολλοὶ ἐπαγγελματίαι ἢ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ ὀργανώσεις, πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἐκμετάλλευσιν καὶ τῆς ἐθελοθυσίας καὶ τῆς πρωτοβουλίας προσώπων ἱκανῶν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν κρατικὴν ὑπηρεσίαν. Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ τουρισμὸς εἶναι ἐπιδεκτικὸς μεγάλης ἀναπτύξεως πρὸς ὄφελος καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοκιμασθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ὁδός, τῆς δημιουργίας ἑνὸς ἰδιαιτέρου αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, καὶ εἴμεθα εἰς τοῦτο σύμφωνοι. Μία ἄλλη ἀντίρρησις εἶναι, ὅτι αἱ πρόσοδοι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἀποβλέπομεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν μόνον αὐτὰς τὰς προσόδους τὰς ὁποίας δίδει τὸ Κράτος. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἀποβλέπει καὶ εἰς εἰσφορὰς ἰδιωτικάς, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι οὖσα ἐντελῶς ἰδιωτικὸν σωματεῖον ἡ ΕΛΠΑ κατώρθωσεν, ἐκμεταλλευομένη τὸ συμφέρον τῶν ξενοδόχων καὶ τῶν αὐτοκινητιστῶν, νὰ κάμῃ κἄτι τι, ὥστε νὰ ἐμφανίζωνται ὡς πρὸς τὴν καθοδήγησιν τῶν αὐτοκινήτων μερικὰ πράγματα ἄξια λόγου, μὲ τὰ ἐλάχιστα καὶ πενιχρὰ μέσα ποὺ διαθέτει. Εἶμαι βέβαιος ὅτι, ὅταν χρησιμοποιήσωμεν τὰ 4 ἑκατομμύρια καὶ ἔχομεν εἰσφορὰς τῶν ἐνδιαφερομένων, ξενοδόχων, αὐτοκινητιστῶν, σιδηροδρομικῶν ἑταιρειῶν, θὰ κάμωμεν μὲ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν κἄτι τι ἄξιον λόγου. Ἄλλως τε ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ προθυμία τοῦ Κράτους νὰ αὐξήσῃ τὰ ποσὰ αὐτά. Κατὰ συνέπειαν, δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα κατὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, διότι τὰ ποσὰ εἶναι μικρά. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ δημιουργία ἰδιαιτέρων σωματείων εἰς ἑκάστην πόλιν ὅπου γίνεται μεγαλειτέρα κυκλοφορία περιηγητῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρὸς ἐπίβλεψιν τῶν ξενοδοχείων καὶ ἀφ’ ἑτέρου πρὸς παροχὴν πάσης προστασίας καὶ πάσης εὐκολίας εἰς τοὺς περιηγητάς. Τὸ λέγω αὐτό, διότι πολλάκις περιηγούμενος καὶ ἐπισκεπτόμενος ἀρχαιολογικοὺς τόπους......

§162Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διαβάστε τὸ ἄρθρον 5 ποὺ τὸ λέγει αὐτό.

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν εἰδικὰ σωματεῖα. Σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὅταν εἶχα ἐπισκεφθῆ πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν τὸν Ἅγιον Γεώργιον ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἔφριξα διὰ τὰς ἀκαθαρσίας αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον καὶ ἠναγκάσθην νὰ κάμω δημοσίᾳ παρατηρήσεις διὰ τῶν ἐφημερίδων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ παρακαλέσω τὰς ἀρχάς, νὰ ἐποπτεύουν τοὐλάχιστον τὴν καθαριότητα τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων. Ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δρόμους, νὰ μὴ προκαλῶμεν τοὐλάχιστον τὴν φρίκην τῶν ξένων ποὺ ἐπισκέπτονται τοὺς ἀρχαιολογικοὺς τόπους. Ἄν ἐπισκεφθῆτε τὴν Πνύκα, τὸν Ἄρειον Πάγον, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ λόφος ἐκεῖνος γέμει ἀκαθαρσιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 13, θὰ εἶχον μίαν παρατήρησιν· θὰ ἤθελον νὰ ὑπάρξῃ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρχουν δημόσια ἢ μοναστηριακὰ κτήματα, διότι δὲν ἕπεται ὅτι αὐτὰ θὰ εἶναι τὰ καταλληλότερα.

§164Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγομεν, ὅτι ἐὰν θεωρηθοῦν κατάλληλα ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὅπου ὑπάρχουν κτήματα τοῦ δημοσίου ἢ μονῶν κατάλληλα, εἶναι ἄδικον νὰ πάρωμεν τὸ κτῆμα τοῦ ἰδιώτου.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἴμεθα παρεσκευασμένοι διὰ νὰ δεχθῶμεν πολλοὺς τουριστάς περιηγητάς, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ἐπιμείνω παρὰ τῷ συναδέλφῳ μου κ. ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ αὐξήσῃ τὰ 4 ἑκατομμύρια εἰς 10, 15, 20, 30. Δὲν ἠμποροῦμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ δεχθῶμεν, καὶ δὲν μᾶς χρησιμεύει ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσόν. Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὰ 1919 ἠθέλησε μία μεγάλη ἑταιρεία ν’ ἀναλάβῃ τὴν διαφήμισιν τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἄφιξιν ξένων, καὶ μοῦ ἐζήτησε 500.000 φράγκα, τοὺς εἶπα: πόσα θέλετε νὰ σᾶς δώσω, διὰ νὰ κάμετε τὴν ἐναντίαν διαφήμισιν, νὰ μὴ ἔλθουν περιηγηταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὶ θέλομεν νὰ τοὺς φέρωμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ τοὺς δεχθῶμεν; Θὰ φύγουν παραπονεμένοι. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ βῆμα ποὺ κάνουμε εἶναι ἀρκετόν· δὲν μποροῦμε νὰ πᾶμε πάρα πέρα σήμερον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελα, ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτῶν, ὥστε νὰ ζητήσετε τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου...

§168Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ζητῶ νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον 13 καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολύ καλά, τότε ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§170Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον, κ. Πρόεδρε, ἤθελα νὰ λάβω τὸν λόγον. Εἶναι ἀληθῶς ἀξιέπαινος ἡ καταβαλλομένη προσπάθεια, διότι τὸ ὑπάρχον καθεστὼς εἶναι ἀποκαρδιωτικόν. Θὰ ἦτο ἄπορον, τὸ ἀπορώτερον τῶν πραγμάτων, ἂν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν θελήσετε νὰ τὴν κρατήσετε εἰς ἀκαίρεον. Λέγετε, ὅτι τὴν διατηρεῖτε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀσκῆται ἡ ἐποπτεία.

§171Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἔχει καὶ ἄλλα ἔργα.

§172Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον αὐτὴ ἡ ὑπόλοιπος ἐργασία νὰ ἀνατεθῇ εἰς μίαν οἱανδήποτε ἐκ τῶν ἀρκετῶν ἄλλωστε ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μεταλλείων ἐπὶ παραδείγματι ἢ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας, διότι θὰ ἦτο ἄπορον νὰ διατηρῆται ἡ ὑπηρεσία τῆς ὁποίας ἡ κατάργησις ἀπαγγέλλεται δι’ ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν δὲ εὑρίσκωνται πρόσωπα κατάλληλα, θὰ διατηρηθοῦν, διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ φῶτά των.

§173Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχει καὶ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ τὴν παράδοσίν της καὶ τὴν πεῖράν της, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἀληθῶς ὁ νέος ὀργανισμός. Θ’ ἀποτελέσῃ δὲ καὶ μίαν ἐπαφὴν μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ.

§174Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Τὰ κατάλληλα πρόσωπα θὰ τά διατηρήσωμεν, διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ φῶτά των.

§175Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὸ συνεζητήσαμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ μακρῶν καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ μείνῃ αὐτὸ τὸ προσωπικόν, ὡς ἐπαφὴ τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὸν ὀργανισμόν.

§176Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο ἀνάγκη, νὰ δοθῇ καὶ μία δικαιοσύνη εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία χωρὶς νὰ τῆς δίδωνται τὰ μέσα ἔχει κἄτι νὰ ἀποδώσῃ.

§177Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει τόσον νὰ κατηγορῆται ὁ κλάδος αὐτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ὑπῆρξε τὸ πρῶτον κύτταρον τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Ἐτονίσθη, ὅτι ἡ ὅλη προσπάθεια τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ἦτο νὰ ἐμποδίζῃ τοὺς ξένους νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο εἶναι μία νοσηρὰ ἀντίληψις καὶ προσεπάθησα, ὡς ὑπουργός, νά τὴν διασκεδάσω. Καὶ ἰσχυρίζονται μερικοὶ συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς δὲν παρεσχέθη καμμία ὑπηρεσία ἐκ τοῦ κλάδου τούτου. Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα. Ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως ἀπὸ ἀπόψεως συλλογῆς στοιχείων, ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανώσεων, εἶναι κολοσσιαία, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ τῆς ἐξακριβώσεως τῶν ἰαματικῶν πηγῶν κλπ. Ἑπομένως εἶναι ἄδικος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον καθόλου εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ πράξω τοῦτο, διότι εἶδον πόσον ἄδικος ὑπῆρξεν ἡ ἐπίθεσις κατ’ αὐτῆς. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅλοι ὡμιλοῦμεν διὰ τὴν κατάστασιν τῶν πηγῶν, καὶ προσειλκύσθησαν διάφοροι ἐπιχειρηματίαι καὶ ἔχουν γίνει καὶ ἀρκεταὶ συμβάσεις. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν τελευταίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἔγινεν ἀρκετὸς θόρυβος, τὴν τοῦ Σμοκόβου. Ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι μία σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεγράφη τελευταίως καὶ ἥτις ἔδωσε καρποὺς εὐθὺς ἀμέσως, διότι σήμερον θὰ ἴδητε εἰς τὸ Σμόκοβον ξενοδοχεῖα μὲ 80 δωμάτια, μὲ ἰαματικὰς πηγὰς ἐντὸς τοῦ κτιρίου, μὲ ἐπίπλωσιν ἐντελῶς Εὐρωπαϊκὴν καὶ μὲ χίλια δυὸ ἄλλα πράγματα.

§178Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ Ὑπάτη καὶ τὰ Μέθανα εἶναι χειρότερα ἀπὸ πρίν.

§179Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὰ Μέθανα ἐδόθησαν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ ἐπιστημόνων ἰατρῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ὅταν ἦλθον τοὺς εἶπον: κύριοι, σᾶς δέχομαι εὐχαρίστως, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶσθε ἐπιχειρηματίαι. Καὶ δὲν ηὐδοκίμησαν, διότι ἐφάνησαν περισσότερον ἐπιστήμονες παρὰ ἐπιχειρηματίαι. Οὐχ’ ἧττον μὴ λησμονῶμεν, ὅτι διήλθομεν καὶ ἀνωμάλους περιόδους καὶ ὅτι τὸ Κράτος ἦτο ἀπησχολημένον μὲ ἄλλα ζητήματα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὸ ρευστὸν τῆς καταστάσεως εἰς τὸ ὁποῖον ἐζήσαμεν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Τούτου τεθέντος, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸν δέχομαι κατ’ ἀρχήν, οὐχ’ ἧττον ὅμως, μὴ θίξωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ πρῶτοι ἐργάται τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἕν σύστημα, οἱ ὁποῖοι ἀνεῦρον τὰς ἰαματικὰς πηγὰς τὰς διεσπαρμένας εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας· καὶ ὁ νέος ὀργανισμὸς πάλιν ἐπὶ τῆς ἐργασίας ἐκείνης θὰ στηριχθῇ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη;

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη)

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (ἀναγινώσκει).

§183Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει ἐντὸς τοῦ σκοποῦ νὰ ἀναφέρηται ρητῶς καὶ ἡ προστασία τῶν περιηγητῶν ἀπὸ οἱανδήποτε ἀθέμιτον ἐκμετάλλευσιν, ὅσον ἀφορᾷ τιμολόγια κλπ.

§184Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πῶς θέλετε νὰ τὸ διατυπώσωμεν;

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παροχὴ πάσης εὐκολίας εἰς τοὺς περιηγητὰς κατὰ πάσης ἀθεμίτου ἐκμεταλλεύσεως. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν ν’ ἀλλάξῃ ἡ λέξις «κηδεμονία» τῆς παραγράφου 1.

§186Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν προστασίας, λαμβάνει πρόνοιαν ἡ παράγραφος 8. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν λέξιν «κηδεμονία» εἶναι μετάφρασις τοῦ «πατρονάρισμα».

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ τουρισμὸς, πρέπει νὰ δηλωθῇ πῶς θὰ ἐργασθῇ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς Συγκοινωνίας.

§188Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) Σᾶς εἶπα προηγουμένως: θὰ ἴδῃ μία γούβα εἰς τὸν δρόμον, θὰ μεταβῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὁ ἁρμόδιος καὶ θὰ ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν· θὰ ὑποδείξῃ, ἂν θέλετε.

§189Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νὰ τεθῇ «ἡ ὑποτύπωσις καὶ ἔκδοσις ὁδικῶν χαρτῶν» ἐπίσης εἰς τὴν § 7 νὰ τεθῇ «ἡ προστασία».

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 3. (ἀναγινώσκει).

§191Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 βλέπω, ὅτι ἐνῷ τὸ συμβούλιον ἀποτελεῖται ἀπὸ 35 μέλη, ἀποφασίζουν μόνον τὰ 7.

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν ἐργασίαν θὰ τὴν κάνῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπή, ἄλλως θὰ ἦτο δυσκίνητος ὁ ὀργανισμός.

§193Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε τὸ συμβούλιον ἀνακαλεῖται μόνον διὰ τὰ γενικὰ ζητήματα.

§194Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς δηλῶ, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔχει διακανονισθῆ, κάθε διάταξις εἶναι γραμμένη καὶ μὲ ἕνα ὡρισμένον σκοπόν.

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον βλέπω τὴν ἐπιμονὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ ἁρμοδίου νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 4–12).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μ. Αἰλιανός.

§197Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καὶ ἂν ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν αἰσιοδοξίαν ὑπὸ τῆς ὁποίας ἐμφορεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τύχην τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ νὰ συμφωνήσω μὲ αὐτόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἔργου φαντασίας οἷον κατεσκευάσθη, ἀλλὰ περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς φέρῃ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, καὶ ἐλπίζω συντόμως νὰ εἴμεθα ἐδῶ, διὰ νὰ τὰ συζητήσωμεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, θὰ εἶχον λόγους ν’ ἀντιταχθῶ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἀκόμη ἐν τῷ συνόλῳ του, διότι δίδει ἀφορμὴν διὰ τοῦ ἄρθρου 13 εἰς τὴν παρεισαγωγὴν μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία, οὔτε πολύ οὔτε ὀλίγον ἐπιτρέπει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐκτισμένου ἀκόμη χώρου ἐν μέσαις πόλεσιν. Λέγει ὄντως τὸ ἄρθρον 13, ὅτι «πρὸς ἵδρυσιν νέων καὶ ἀξίων λόγου ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων........ ἢ φυσικὰ πρόσωπα». Κύριοι, ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀποτελοῦσα ἕν πλῆγμα ἐναντίον τῆς ἰδιοκτησίας εἶναι μέτρον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ προσφεύγουν τὰ Κράτη, παρὰ μόνον πιεζόμενα ἀπὸ ἐντελῶς ἐξαιρετικὰς συνθήκας. Τὶ ἔχει νὰ εἴπῃ τις διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ στέγη καὶ προστασία εἰς τοὺς πρόσφυγας; Φυσικὰ τίποτε. Ἀλλὰ πῶς ποτὲ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐπέκτασις τῆς ἀρχῆς τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἐπὶ ἐκτισμένων ἀκόμη χώρων ἐν μέσαις πόλεσιν καὶ δὴ ἐν τῇ πρωτευούσῃ; Καὶ τονίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία κατὰ πρῶτον ἐπεξειργάσθη τὸ προσκομισθὲν Ν. Δ., παρέστη ὁ ἰδιοκτήτης μεγάλου καὶ ὑποδειγματικοῦ πράγματι ξενοδοχείου ἐν Ἑλλάδι, παρέστη δὲ ὡς πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς διευθύνσεως τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων, κατὰ πρόσκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τοῦ τουρισμοῦ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, παραστὰς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἤκουσα ἐλαχίστας πληροφορίας περὶ τοῦ τουρισμοῦ καὶ μετὰ λύπης παρετήρησα, ὅτι ἀκολούθως ἐπεδόθη εἰς τὸ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ λεπτομερῶς τὰς σχέσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ἀπέναντι τῶν ἰδιοκτητῶν παραπλεύρως κειμένου ἀκινήτου καὶ ἀπέναντι τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔχει καὶ αὐτὸ μίαν μικρὰν ἐκεῖ οἰκοδομήν. Κατηνάλωσε τὸν περισσότερον χρόνον τῆς ὁμιλίας του εἰς τὸ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τὰς ἰδιωτικὰς σχέσεις του ταύτας, δὲν ἐδίστασε δὲ νὰ ἀποκαλέσῃ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον «ἐκβιαστήν», πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε, νὰ ζητήσω τὴν ἄμεσον ἀνάκλησίν του εἰς τὴν τάξιν, διότι δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἀποδοθῇ τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Συμπεραίνω λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις ἔρχεται νὰ ἐξασφαλίσῃ ὡρισμένα συμφέροντα τοῦ ἐν λόγῳ ξενοδόχου.

§198Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς ἐμὲ ἔδωσε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἔκαμε δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ νόμου.

§199Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας προέβη εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ἐκ τοῦ νόμου τούτου παρεχομένου δικαιώματος. Προσθέτω διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, προέβη εἰς τὴν δήλωσιν καὶ εἶπεν, ὅτι: Κύριοι, ἡ διάταξις δὲν θὰ ἀποτελέσῃ δι’ ἐμὲ βάσιν......

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ζητήσω νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀκριβῶς ἀπέναντι τοῦ Πανεπιστημίου· καὶ θὰ ἐξηγήσω τὸν λόγον διατὶ σᾶς τὸ ζητῶ.

§201Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως...

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ζητήσω νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀκριβῶς διὰ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον. Σᾶς τὸ λέγω, διὰ νὰ τὸ ἠξεύρετε.

§203Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἤρχισα νὰ ὁμιλῶ, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ μὲ προσέχητε ἐξ ἀρχῆς, εἶπον, ὅτι διὰ λόγους γενικωτέρους, ἡ ἀρχὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτισμένων χώρων καὶ δὴ οὕτως ἀπολύτως διατυπουμένη εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος, διότι δύνανται νὰ ἐνεργηθῶσιν ἀπαλλοτριώσεις κτιρίων, οἰκοδομῶν ἐντὸς τῆς πρωτευούσης, ἐντὸς μεγάλων πόλεων.

§204Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Πρόκειται περὶ παρεμβάσεως τοῦ Κράτους.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε τὰς διακοπάς, διὰ νὰ τελειώσωμεν τὸ ταχύτερον.

§206Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀλλοιοῦται τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις διατάσσεται ἐξαιρετικῶς, διὰ διατάγματος. Ἐγὼ λέγω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ἐπισήμως ὅτι εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ χώρου τοῦ Πανεπιστημίου, τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχωμεν ἄλλο παράδειγμα ξενοδοχειακῆς ἐπιχειρήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ αὐτὴ ἡ εἰδικὴ πρόνοια, διατὶ νὰ ψηφίσωμεν γενικὴν διάταξιν ἐπιτρέπουσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπαλλοτρίωσιν ἐκτισμένων χώρων; Νομίζω, ὅτι ἡ παρουσία μιᾶς τοιαύτης γενικῆς διατάξεως εἶναι εἰς ἄκρον ἐπικίνδυνος. Διότι ὅταν νομοθετῇ τις δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ λαὸς πρὸς μίαν ὡρισμένην Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νομοθετεῖ δι’ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ γενικῶς διὰ πάντα. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ δεχθῇ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ εἰδικοῦ μέτρου, καὶ ἡ διατύπωσις νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον εἰδικὸν ἀφορῶντα τὴν ἐπέμβασιν εἰς τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν, ἵνα μὴ κατενεχθῇ καὶ ἄλλο πλῆγμα ἐναντίον τῆς ἰδιοκτησίας, ἡ ὁποία τοσοῦτον ἐπλήγη καὶ ἐδιώχθη κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§208Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον κ. βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο κατ’ ἀρχὴν δεκτόν, αἱ δύο διατάξεις αἱ καὶ μοναδικαὶ τοῦ σχεδίου νόμου αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν μίαν θετικὴν κύρωσιν πρὸς προαγωγὴν τοῦ τουρισμοῦ, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10, ἡ ὁποία προικοδοτεῖ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν μὲ τὰ 4 ἑκατομμύρια, καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13, ἡ ὁποία παρέχει ἐπίσης μίαν θετικὴν βάσιν οἰκονομικῆς δράσεως καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη διάταξις τοῦ σχεδίου νόμου ἡ ὁποία κατὰ τρόπον θετικὸν θεσμοθετεῖ ἕνα ἐκ τῶν σκοπῶν τοῦ νόμου οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκονται διὰ τοῦ ἄρθρου 2. Ὅλοι οἱ ἄλλοι σκοποὶ εἶναι σκοποὶ μελλοντικοί, σκοποὶ πρὸς ἐπίτευξιν τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις τοῦ Αὐτονόμου ὀργανισμοῦ εἶναι μᾶλλον θεωρητικὴ παρὰ πρακτική. Μεταξὺ τῶν σκοπῶν εἶναι ἡ διάταξις ἡ ὁποία λέγει, ὅτι σκοπὸς εἶναι καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων. Εἰς κύρωσιν καὶ θετικὴν ἐνίσχυσιν τούτου εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀπησχόλησεν ἐπὶ τὸν περισσότερον χρόνον τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἰδίᾳ ἡ διάταξις ἡ καθορίζουσα τὰς ἀπαλλοτριώσεις καὶ τὰς ἐκ τούτων ἀποζημιώσεις, οὐχὶ διότι συνεμερίζετο οὐδὲ πόρρωθεν τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος καὶ τοὺς ὁποίους καὶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐξέθηκεν, ἀλλὰ διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν, ὅτι ἡ μόνη σοβαρὰ διάταξις, ἡ μόνη διάταξις ἡ περιέχουσα θετικὴν σκοπιμότητα ἄμεσον, ἦτο ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13. Λέγω δὲν συνεμερίζετο οὐδὲ πόρρωθεν τοὺς φόβους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου, διότι οἱ φόβοι αὐτοὶ εἶναι τελείως φροῦδοι καὶ μόνον ἐντυπωσιακοὶ, διότι ἐγένετο καὶ ἕνας ἀγών, ἀγὼν ἐπίμονος, ἀγὼν καὶ διὰ τοῦ τύπου, πρὸς ματαίωσιν τῶν διατάξεων αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ ἄρτι κατελθόντος τοῦ βήματος.

§209Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§210Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§211Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἶναι προσωπικόν, ἐφ’ ὅσον εἴπατε ὅτι ἐλέχθησαν δι’ ἐντυπωσιακοὺς λόγους καὶ ὅτι ἐγένετο καὶ ἀγὼν διὰ τοῦ Τύπου. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δημοσιογράφοι ἦλθον καὶ μὲ ἠρώτησαν τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας μου ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ καί ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη μυστικότητος τοὺς εἶπα τοὺς λόγους καὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ φύλλον τῆς «Πολιτείας» αἱ δηλώσεις μου. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἠσχολήθην εἰς τὴν δημοσιογραφίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ οὔτε ἐδημοσίευσά τι σχετικόν. Σᾶς λέγω, ὅτι ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς ἰδίας τῆς ἰδιοκτησίας καὶ διὰ τίποτε παραπάνω.

§212Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφορᾶ σᾶς ἐκεῖνο τό ὁποῖον εἶπον. Καὶ αὐτὸ ποὺ λέγετε, ὅτι ἐδημοσιεύθησαν δηλώσεις εἰς τὴν «Πολιτείαν», πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω. Ἐγὼ ἀνέγνωσα δημοσιεύσεις ἐπὶ πληρωμῇ ἀπὸ ἐνδιαφερομένους νὰ μὴ τεθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ὥστε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον διὰ «ἐντυπωσιακοὺς λόγους» δὲν ἀφορᾶ σᾶς. Ἐὰν θελήσητε, κ. συνάδελφε ν’ ἀναγνώσητε τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων 13, 14 καὶ 15 τοῦ σχεδίου νόμου, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ μὲ τὸ αὐστηρότερον πνεῦμα καὶ μὲ τὴν σοβαρωτέραν προσπάθειαν ἐπροστάτευσε πᾶσαν ἔννοιαν ἰδιοκτησίας ὄχι μόνον τῆς ἀκινήτου, ἀλλὰ καὶ τῆς κινητῆς καὶ τῶν πάσης φύσεως δικαιωμάτων, ὅπως τῶν δικαιωμάτων τοῦ μισθωτοῦ. Ὁ μόνος νεωτερισμὸς ὁ εἰσαγόμενος διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ εἶναι μόνον καὶ μόνον, ὅτι ἡ ξενοδοχειακὴ ἐπιχείρησις χαρακτηρίζεται ὡς ζήτημα κοινῆς ὠφελείας, καὶ διὰ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων ὄχι μόνον ἐν Ἀθήναις ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφορᾷ ὡρισμένας πόλεις, ἐτέθη. Εἶπον, ὅτι ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος κηρύσονται ὡς ζήτημα κοινῆς ὠφελείας. Ἦτο δὲ φυσικὴ συνέπεια, νὰ χαρακτηρισθῶσιν αἱ ξενοδοχειακαὶ ἐπιχειρήσεις ὡς ζήτημα κοινῆς ὠφελείας τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεωρήθη ὡς ζήτημα κοινῆς ὠφελείας καὶ ὠφελείας σημαντικωτάτης αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἵδρυσις τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τουρισμοῦ, αὐτὴ αὕτη ἡ ἔννοια τῆς προαγωγῆς τοῦ τουρισμοῦ ἐν Ἑλλάδι. Τούτου τεθέντος, δὲν περιωρίσθημεν, ὡς ἠδυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν, ἀπολύτως χωρὶς νὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς οἱανδήποτε ἐπίκρισιν, ὅτι τάχα παρορῶμεν τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Ὡς ἠδυνάμεθα λέγω νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν πάγιον νόμον τοῦ 1911 τὸν καθορίζοντα τὴν ἀποζημίωσιν καὶ νὰ εἴμεθα ἐν πλήρη τάξει καὶ μὲ τοὺς κειμένους νόμους καὶ μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς προστασίας τῆς ἀστικῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ ἐπράξαμεν καὶ κάτι τι περαιτέρω καὶ εἴπομεν, ὅτι ἡ ξενοδοχειακὴ ἐπιχείρησις εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι ἐπιχείρησις κοινῆς ὠφελείας. Ἀλλ’ ἀποκλείω ἀμέσως καὶ τὴν κατάχρησιν. Πῶς; Διότι ὑποχρεῶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν περὶ ἀπαλλοτριώσεως εἴτε πρὸς ἵδρυσιν νέας ξενοδοχειακῆς ἐπιχειρήσεως εἴτε πρὸς ἐπέκτασιν ξενοδοχειακῆς ἐπιχειρήσεως ὑπαρχούσης νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ μαζὶ μὲ τὴν αἴτησιν αὐτὴν νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὰ σχέδια μὲ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης ἀπὸ ἕνα ἀρχιτέκτονα καὶ νὰ καταβάλῃ καὶ μίαν ἐγγύησιν ὄχι κάτω τῶν 10% τῆς δαπάνης τὴν ὁποίαν προϋπολογίζει ὅτι θὰ δαπανήσῃ. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐγγύησις καταπίπτει εἰς ἣν περίπτωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας τὴν ὁποίαν διαγράφει τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀρχίσῃ, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν τελειώσῃ ἐντὸς προθεσμίας τὴν ὁποίαν ἀφήνει πλέον νὰ καθορίσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον σταθμίζον τὴν σοβαρότητα τῶν γενησομένων ἔργων καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐν δεδομένῃ στιγμῇ κατ’ ἀνθρωπίνους προβλέψεις εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ἐργατικῆς εἴτε ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως θὰ τελειώσουν τὰ ἔργα αὐτά. Λοιπὸν εἶναι μία ἐγγύησις, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ καμμία κατάχρησις. Δὲν περιοριζόμεθα μόνον εἰς τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, ὅτι θὰ δοθῇ πλήρης ἀποζημίωσις, ἀλλὰ διασαφίζω τοῦτο καὶ βεβαιῶ, ὅτι ἡ ἀποζημείωσις αὐτὴ οὐδέποτε θὰ εἶναι κατωτέρα τῆς τρεχούσης ἀξίας. Τὸ λέγει καὶ τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς δείξω τὸ πνεῦμα ὑπὸ τοῦ ὁποίου διείπετο ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος περιελάβομεν καὶ μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς εἶπον πλεονασμὸς; κατόπιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ τὴν περιελάβομεν καὶ λέγομεν, ὅτι ἡ ἀποζημείωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατωτέρα τῆς τρεχούσης ἀξίας.

§213Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ἦτο αὐτὸ τὸ ὀρθόν. Ἔπρεπε νὰ λέγῃ εὔλογος ἀποζημίωσις.

§214Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπροχωρήσαμεν καὶ ἔτι περαιτέρω καί εἴπομεν, ὅτι ἐὰν εἰς τὸ ἀκίνητον τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀσκῆται μία βιομηχανία εἰδικώτερον ξενοδοχειακὴ ἐπιχείρησις, δίκαιον καὶ λογικὸν εἶναι ὁ ὑφιστάμενος τὴν ἀπαλλοτρίωσιν νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν, ἐκεῖ πλέον εἶναι τὸ διαφέρον καὶ διὰ τὸ διαφυγὸν κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως τὴν ὁποίαν ἀφήνει. Π. χ. ἔχω ἓν ξενοδοχεῖον εἰς μίαν κώμην καὶ ἔρχεται ἕνας ἄλλος καὶ λέγει, ὅτι ἐγώ θὰ κάμω καλλίτερον ξενοδοχεῖον. Πάει καλά, ἀλλὰ θὰ μὲ ἀποζημιώσῃς καὶ διὰ τὸ κτίριον, τὸ ὁποῖον παίρνεις διὰ ξενοδοχειακὴν ἐπιχείρησιν καὶ διὰ τὸ διαφυγὸν κέρδος μου. Προβαίνομεν καὶ εἰς ἓν ἄλλο ἀκόμη βῆμα καὶ ἀποζημιώνομεν καὶ τοὺς μισθωτάς, διὰ τὴν στέρησιν τοῦ μισθίου. Ἐκεῖ περιωρίσθημεν, εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν δίδει ἑκάστοτε τὸ διάταγμα τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐφ’ ὅσον φυσικὰ ὑπάρχει καὶ διάταγμα ἐνοικιοστασίου. Τοῦτο δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑξῆς σκέψεως: Διὰ μὲν τὴν στέρησιν τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ δίδομεν πλήρη ἀποζημίωσιν, διότι τοῦ παίρνομεν τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τοῦ δίδομεν τὴν ἀξίαν εἰς χρυσόν, ἀλλ’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι μισθωτής, διὰ τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς διατάξεως τὸν στεροῦμεν τῆς προστασίας τοῦ ἐνοικιοστασίου. Δηλαδή, ἐνῷ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐνοικιοστασίου ὁ ἰδιοκτήτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἔξωσίν του, ἤδη δύναται νὰ ἐξωσθῇ. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν δίκαιον καὶ εὔλογον ἐφ’ ὅσον καθιεροῦμεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἕνα νέον λόγον ἐξώσεως ὑπὲρ τῆς οἰκοδομήσεως ξενοδοχείων, νὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον μισθωτὴν αἱ ὑπὸ τοῦ ἑκάστοτε ἰσχύοντος διατάγματος περὶ ἐνοικιοστασίου καθοριζόμεναι ἀποζημιώσεις. Ἐπίσης περιελάβομεν μίαν διάταξιν καὶ αὐτὴ περιελήφθη τῇ ἰδικῇ μου εἰσηγήσει, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ διαταχθῇ ἀπαλλοτρίωσις διὰ ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ὑπάρχουν δημόσια κτήματα, κτήματα ἀνήκοντα εἰς τὸ δημόσιον ἢ εἰς μονὰς καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι κατάλληλα διὰ τὴν ἐπιχείρησιν χάριν τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀπαλλοτρίωσις εἰς τὰς περιοχὰς αὐτὰς δὲν ἐπιτρέπεται ἀπαλλοτρίωσις κατὰ ἰδιωτῶν. Καὶ τοῦτο εἶναι λογικόν, διότι θὰ ἦτο ἀνήθικον, νὰ ὑπάρχουν κτήματα τοῦ δημοσίου ἢ μονῶν καὶ νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος νὰ λέγῃ, ὅτι ἀφήνω τὰ κτήματα τοῦ δημοσίου ἀνέπαφα καὶ πλήττω τὸν ἰδιώτην. Ὥστε ἡ ἀρχή, ἀπὸ τῆς ὁποίας καὶ ἡμεῖς ὡρμήθημεν, εἶναι ὅτι ἡ ἰδιοκτησία πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ κοινὸν καλόν, ἀλλὰ θὰ ἦτο τραγελαφικὴ ἡ σκέψις, νὰ ὑπάρχουν κτήματα τοῦ δημοσίου παραπλεύρως τῶν ἰδιοκτήτων καὶ νὰ τὰ ἀφήσωμεν ἄθικτα, νὰ ἀπαλλοτριοῦμεν δὲ τὰ ἰδιωτικά.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ τροπολογία ὅτι τὰ κτήματα πρέπει νὰ εἶναι κατάλληλα.

§216Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγομεν αὐτό.

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσέξατε τὶ λέγει τὸ ἄρθρον: «ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν....»

§218Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταί, κύριοι συνάδελφοι, ἦσαν αἱ βασικαὶ σκέψεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰ πορίσματα τῶν σκέψεων τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν εἰς τὰ ἄρθρα αὐτά. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαδικασία. Μία ἐπὶ πλέον ἐγγύησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπέδωσεν ἥσσονα σπουδαιότητα, εἶναι καὶ τὸ ὅτι, διὰ νὰ ἐπιτραπῇ ἀπαλλοτρίωσις καὶ διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, θὰ ὑποβληθῇ μία αἴτησις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, θὰ χρειασθῇ σύμφωνος γνώμη τοῦ ἀνωτέρου διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ τουρισμοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Λοιπὸν ἂν συμφωνήσουν οἱ 35 ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, εἶναι ὅ,τι ἐκλεκτὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἑλλάς, συμφωνήσῃ καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὑπάρχει βεβαίως πλήρης ἐγγύησις. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων αὐτῶν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι ἀρκούντως ἐξασφαλίζονται τὰ δικαιώματα καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν μισθωτῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων αὐτῶν διετύπωσε τὰ ἄρθρα 13–15, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§220Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶναι βέβαιον κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον 13 εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἐπιμάχων σημείων εἰς τὸ ὁποῖον στρέφεται ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἀξία τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου. Ἀτομικῶς εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ κατοχυρωθῇ ἐναντίον τῶν ἐκβιασμῶν καὶ ἐναντίον τῶν στενῶν ἀντιλήψεων ἰδιοκτητῶν οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνονται τὴν ἔννοιαν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπιθυμοῦν συμπτωματικῶς νὰ καρποῦνται μόνον ὠφέλη. Εἶναι δίκαιον, νὰ κατοχυρωθῇ τὸ κοινὸν συμφέρον ἐναντίον τῶν τοιούτων δυστροπούντων ἰδιοκτητῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην βεβαίως εἶναι λίαν σώφρων ἡ διάταξις τοῦ 13ου ἄρθρου. Δὲν δύναται κανεὶς μάλιστα νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι ἐξαιρετικὴ μέριμνα ἔχει καταβληθῇ εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, ὥστε νὰ κατοχυρώνεται ὁ ἔλεγχος. Δὲν πρόκειται, νὰ ἀνοίξῃ ἕνας νέος πακτωλὸς ἀπαλλοτριώσεων ὑπὲρ προσώπων τὰ ὁποῖα ἤθελον τυχὸν εὐνοηθῇ ἐκ μέρους τῶν διοικούντων ἡ δευτέρα διάταξις ὁρίζει (ἀναγινώσκει). Βλέπει κανεὶς χωρὶς καμμίαν δυσκολίαν, ὅτι διοικητικῶς παρέχεται εἰς πάντα ὁ ὁποῖος εἶχε νὰ ὑποβάλῃ ἐνστάσεις, ἓν στάδιον πλειόνων καὶ ἀλλεπαλλήλων διοικητικῶν ..., ἕνας τρόπος ἐκδικάσεως μέχρις ὅτου ἡ σύμφωνος γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ πλειοψηφίαν λαμβανομένη ἐπικυρώσῃ ἀπολύτως τὴν ἀνάγκην τοῦ μέτρου τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Θὰ ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ ἁπλῶς, ἂν δὲν θὰ ἦτο σκόπιμος καὶ τετάρτη κατοχύρωσις, νὰ ἀναγράφεται ἕνας κατάλογος τῶν τοποθεσιῶν τῶν ἐπιχειρήσεων, καὶ τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων μὲ γενικὰς γραμμὰς ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐντὸς τοῦ Κράτους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσι τὰ ὑπ’ ὄψει μέτρα. Θὰ ἠδύνατο νὰ διατυπώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι φέρ’ εἰπεῖν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος, διὰ διατάγματος καταρτίζεται κατάλογος.

§221Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ξέρομεν πότε θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἀνάγκαι.

§222Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Γνωρίζετε τοῦτο, διότι τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα, θὰ παραστῇ ἀνάγκη εἶναι κατ’ ἐξοχὴν οἱ ἀρχαιολογικοὶ τόποι, οἱ τόποι φυσικῶν καλλονῶν καὶ οἱ ἱστορικοὶ τόποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην λήψεως ὁμοίων μέτρων. Οὐχ’ ἧττον ἐὰν ἡ πρότασις δημιουργῇ τήν ἐντύπωσιν, ὅτι θὰ περιαγάγῃ εἰς δυσχερείας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνῃ κανείς, διότι εὑρίσκω ἀρκετήν τὴν κατοχύρωσιν. Ἴσως ἐνθυμοῦνται οἱ κ. συνάδελφοι, ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας, εἴχομεν λάβει μέριμναν περὶ ὡρισμένων τόπων, καθ’ ἣν ἀπετέλουν ἀφετηρίαν ἐθνικῶν ὁδῶν οἱ κυριώτεροι ἐκ τῶν συγχρόνων τόπων, ἀπὸ τοὺς μεσαιωνικοὺς τόπους μέχρι τῶν τόπων τῆς Ἐθνικῆς Ἐπαναστάσεως, καθὼς καὶ οἱ κυριώτεροι ἀρχαιολογικοὶ τόποι. Εἶχε ταχθῆ δίμηνος προθεσμία καθ’ ἣν εἶχε καταστρωθῆ ὁ κατάλογος. Ἑπομένως συμφωνῶ εἰς τὴν ἔμπνευσιν ἡ ὁποίαν ὑπηγόρευσε τὸ 13ον ἄρθρον, ἐν τούτοις θὰ ἤθελον εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πηγὰς τοῦ ὕδατος νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ θέλετε τὴν πλήρη ἄρσιν τῆς κατοχυρώσεως τῶν πηγῶν, τῶν ὁποίων δὲν δενάμεθα νὰ προεξοφλήσωμεν τὰς ἀνάγκας.

§223Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει;

§224Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸ ὅλον θὰ ἤθελον νὰ μὴ τεθῇ. Νομίζω εἶναι ὑπερβολικόν νὰ γίνωσι μεμψιμοιρίαι, ἀλλ’ ἔχετε ἕνα ποσοστὸν ὡς τὸ ¾ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετόν. Δὲν εἶναι δυσχερὲς νομίζω, νὰ διευθετήσῃ τὸ μέτρον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις.

§225Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ τὸ συζητήσωμεν, πῶς δυνάμεθα νὰ τὸ διατυπώσωμεν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§227Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος εἶναι ἀπών. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του, προφανῶς μὲ κἄπως ὑπερβολικὴν αὐθάδειαν παρετήρησε εἰς μίαν διακοπήν, ὅτι δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ σκιαμαχία ἡ παρατήρησίς μου δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον νὰ εἴπω ἐλάχιστα. Θὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἦτο σκιαμαχία ἀλλ’ ἦτο μάχη περὶ τοῦ ὀρθοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπενθύμισε πρὸ πολλοῦ, ὅτι ὁλόκληρον τὸ παρελθόν, τὸ παρελθὸν τῶν ἀπαλλοτριώσεων ἐστρέφετο κατὰ τῶν πλουσίων καὶ ὑπὲρ τῶν πτωχῶν· ἐδῶ πρόκειται, νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κατὰ πλουσίων καὶ ὑπὲρ πλουσίων, διότι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως. Οἱ ὅροι δὲν εἶναι ἴδιοι. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἡ ροπὴ εἶναι ἀπαλλοτριωτικὴ θὰ ἐνόμιζον, ὅτι παρὰ τοὺς φόβους, ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις δύναται νὰ ἐξωθήσῃ εἰς...ὅτι ἡ διάταξις καλῶς ἔχει, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐκτελῆται. Καὶ πρῶτον υἱοθετεῖται μία παρατήρησις, ὡς πρὸς τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Ἐπειδὴ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον εὑρίσκεται εἰς ἀπαρτίαν μὲ 11 ἀποφασίζει μὲ 7, δύναται νὰ μεταβιβάζῃ τὴν ἁρμοδιότητά του εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ γνώμη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, νὰ λαμβάνεται εἴτε ἐν ὁλομελείᾳ, εἴτε διὰ πλειοψηφίας, εἴτε δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτοῦ. Δὲν λέγω τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν.

§228Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας.

§229Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν, δηλαδὴ τῶν 35 ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 20 εἶναι Δημόσιοι ὑπάλληλοι.

§230Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ δέχομαι αὐτό.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα συμβιβασμόν. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ὅτι δύναται νὰ καταρτισθῇ ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δι’ ἑπτὰ μελῶν, νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις πρέπει νὰ μετάσχῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις κατὰ πλειονοψηφίαν.

§232Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ ἐφθάναμεν πάλιν εἰς 7–8.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πειράζει.

§234Χ. ΛΑΔΑΣ. Τουλάχιστον 20.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴκοσι καὶ δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας.

§236Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ δευτέρα παρατήρησις ἀποτελεῖ ἀναπαρατήρησιν εἰς παρατήρησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὅταν λέγετε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ καταβληθῇ καὶ πᾶσα τυχὸν ζημία ἐκ τῆς διακοπῆς τῆς ἐπιχειρήσεως ἐπιθυμῶ, νὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία ζημία θετικὴ ἢ ἀποθετική.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτό θὰ τὸ λύσωσι τὰ δικαστήρια.

§238Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸν ἰδιοκτήτην εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐὰν εἴπωσι τὰ δικαστήρια ὅτι θὰ πληρώσῃ καὶ τὴν ἀποθετικὴν ζημίαν τότε αἴρεται ἡ βάσις. Αὐτὸ θά εἶναι κακὸν ὄχι μόνον, διὰ τὸν ἀποστερούμενον τῆς ἰδιοκτησίας του, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἀποκτῶντα. Ἑπομένως θετικὴ ἢ ἀποθετική. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω ἀνάλογον εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφος, διὰ τὸ ζήτημα τῶν πηγῶν, εἰς τὸ πάρα κάτω ἐδάφιον. Πρόκειται περὶ παραχωρήσεως Δημοσίων κτημάτων Λέγετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ παραχώρησις νὰ γίνῃ καὶ ἄνευ δημοπρασίας. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ὅταν εἶναι πλείονες οἱ αἰτοῦντες, οἱ παρέχοντες πλείονας ἐγγυήσεις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δημοπρασίαν.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σὲ ἀρκεῖ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος;

§240Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἔρχεται κατόπιν ἑορτῆς ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶσθε κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου;

§242Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ναί. Μετὰ τὴν παραχώρησιν δὲν θ’ ἀκυρωθῇ ἡ πρᾶξις;

§243Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ ἐγγύησις.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἐναντίον κατ’ ἀρχὴν τῶν δημοπρασιῶν.

§245Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν διάταξιν λέγετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἐπιτρέπεται (ἀναγινώσκει) καὶ κατόπιν λέγετε «2ον χάριν ξενοδοχείων ἱδρυομένων ἀπαλλοτριοῦνται». Μοὶ φαίνεται, ὅτι κάτι τι λείπει ἀπὸ τὸ δεύτερον.

§246Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ δεύτερον εἶναι «ἤ».

§247Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὥστε νὰ διορθώσητε.

§248Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ὅλον εἶναι λάθος.

§249Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὡς φαίνεται ἀπὸ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου θέλετε εἰς τὰς πηγάς, νὰ περιλάβητε πόσιμα καὶ ἰαματικὰ ὕδατα.

§250Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι.

§251Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ διάταξις ἀποβλέπει εἰς ἐξομάλυνσιν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν εἰς τοὺς ἰαματικοὺς τόπους.

§252Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ τὰς ἰαματικὰς πηγὰς ὑπάρχει ὁ νόμος, ἀλλὰ διὰ τὸ πόσιμον ὕδωρ, πῶς θὰ κάμητε ἕνα ξενοδοχεῖον χωρὶς νὰ σᾶς δώσουν νερό;

§253Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τότε νὰ βγάλητε τὸ «ἐν ὅλῳ».

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ περιορίζεσθε εἰς αὐτά.

§255Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἄλλην παρατήρησιν.

§256Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἤθελον νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν Μόσχαν, μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ μὲ κατατάξῃ εἰς τὴν δεξιὰν πλευρὰν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν φαντάζεσθε ἑπομένως, ὅτι ἦλθον ἐδῶ διὰ ν’ ἁρπάσω τὴν περιουσίαν καὶ τὰ σπίτια τοῦ κόσμου.

§257Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔπρεπε νὰ βάλητε ὡς τίτλον τοῦ νομοσχεδίου «μέτρα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τῶν ἐπιθυμούντων, νὰ ἐκβιάσωσιν ἄλλους».

§258Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐκρίθησαν ἀπολύτως ἀναγκαῖαι ἐὰν θέλωμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἐπιχειρήσεις. Ἄλλως τε ὁ νόμος 2948, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶχε ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1922 θεσπίζει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν κτημάτων χάριν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων. Τὶ εἶναι ἡ ξενοδοχειακὴ ἐπιχείρησις, παρὰ μία βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις; καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὸ πνεῦμα τῆς ἁρπαγῆς εἰς τὴν ψυχήν μου ἐζήτησα, νὰ κατοχυρώσω τὴν ἰδιοκτησίαν κατὰ τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον οὐδεὶς προγενέστερος νόμος κατωχύρωσεν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας βουλευτὴς σᾶς εἶπεν ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκρότησα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσω πᾶν δικαίωμα τοῦ κατέχοντος, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω τὴν ἐπιχείρησιν ἕρμαιον ἀπέναντι τῶν ἐκβιαστῶν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Νάκος. Ἔχω πλεῖστα ὅσα παραδείγματα τοιούτων ἀποπειρῶν ἐκβιασμοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ ἐδέχθην τὸ ἄρθρον αὐτό. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει πεισθῆ, ὅτι ὁ νόμος παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὁ νόμος τοῦ 1922 καθιεροῖ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ ἐπέκτασιν οἱασδήποτε βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἴσχυσε δι’ ἕξ ἔτη καὶ ἑπομένως, ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἔληξε τὴν 22 Αὐγούστου παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ ἐγὼ, θὰ συνίστων εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἄνευ μάλιστα περιορισμῶν χρονικῶν, διότι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη τότε ὁ χρονικὸς περιορισμὸς εἶναι ὅτι κατὰ τὸ 1922 ὑπῆρχεν ἀκόμη κἄποιος δισταγμὸς νὰ προχωρήσῃ κανεὶς πρὸς αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν, διότι ὅλοι αὐτοὶ οἱ νεωτερισμοὶ προεκάλουν ἀμέσως μεγάλην ἀντίδρασιν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὴν περιοριστικὴν ἐκείνην διάταξιν, εἶπεν, «ἂς τὸ βάλουμε ἕξ χρόνια νὰ μὴ μᾶς λέγουν, ὅτι θέλομεν νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν ἰδιοκτησίαν». Ἀλλ’ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἀνήκω εἰς τὸ ἀστικὸν καθεστὼς διεκήρυξα δὲ τοῦτο κατ’ ἐπανάληψιν, δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ ἀστικόν μας καθεστὼς εἶναι τέλειον, πιστεύω καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ εἶπα αὐτό, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ 1911, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος «περὶ ἰδιοκτησίας» εἶπον, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἔπαυσε νὰ εἶναι ὅ,τι ἐπιστεύετο ἄλλοτε, ἔπαυσε νὰ θεωρῆται ὅτι περιεῖχε τὸ δικαίωμα τοῦ utenti et abutenti δηλ. τῆς χρήσεως καὶ τῆς καταχρήσεως τοῦ πράγματος.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ εἶπα καὶ ἐγὼ αὐτὸ μίαν φορὰν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ἔγινεν ἐπανάστασις.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι ἀνεκτὸν σήμερον, νὰ ἔρχεται εἷς ἰδιοκτήτης καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἔχει ἕνα οἰκόπεδον μέσα εἰς τὴν πόλιν καὶ τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἐπιβάλλεται νὰ κτισθῇ, νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι κύριοι, ἐγὼ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ τὸ κτίσω καὶ τὸ θέλω ἄκτιστον, καὶ ἐπειδὴ εἶμαι κύριος καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως καὶ τῆς καταχρήσεως δὲν ἐπιτρέπεται, νὰ βάλητε χέρι. Θὰ ἔλθῃ ὅμως ὁ νόμος, νὰ τοῦ εἴπῃ αὔριον, «Αὐτὰ ποὺ λὲς εἶναι ἰδέες ἀπηρχαιωμένες. Δὲν δύνασαι τὴν περιουσίαν, νὰ τὴν καταχρᾶσαι. Ἄν δὲν ἔχῃς σκοπόν, νὰ τὴν μεταχειρισθῇς, θὰ τὸ ἀπαλλοτριώσωμεν, λόγῳ κοινῆς ὠφελείας καὶ θὰ τὸ δώσωμεν εἰς ἄλλον, νὰ τὸ μεταχειρισθῇ». Δὲν δύναται ἕνας, ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα ἀγρόκτημα, νὰ λέγῃ ὅτι «αὐτὸ δὲν τὸ καλλιεργῶ» ἐνῷ αὐτὸ ἠδύνατο νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ ἄλλος καὶ καὶ νὰ παραγάγῃ σιτάρι ἀρκετόν. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ εἴπῃ δὲν εἶμαι ἰδιοκτήτης καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ τὸ καλλιεργήσω; Ἔρχεται ὅμως τὸ κοινωνικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα, νὰ τὸ κάμῃς ἐσύ ὅ,τι θέλεις, καὶ θὰ σοῦ τὸ πάρω εἴτε διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀπ’ εὐθείας, εἴτε διὰ τῆς φορολογίας, δι’ ἐμὲ τὸ ἁπλούστατον πρᾶγμα εἶναι, διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Λοιπὸν ὅταν πιστεύω αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν δύναμαι νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, θὰ διευκολύνῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἑνὸς κτήματος, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ ὁποῖον παράκειται εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ξενοδοχείου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε ἀποτελεῖ τὴν καλλιτέραν μας ξενοδοχειακήν ἐμφάνισιν. Καὶ ὅσοι προηγουμένως ὡμιλήσατε περὶ τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἀνεπτύξατε αὐτὸν δὲν δύνασθε, νὰ μὴ εἶσθε σύμφωνοι, ὅτι δέον, νὰ ἔχωμεν, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ξενοδοχεῖα περιωπῆς εἰς τὸν τόπον. Δὲν θέλω, νὰ φέρω πληροφορίας, ἃς καὶ ἐπισήμως γνωρίζω, ἀλλὰ μοῦ ἐλέχθη, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς κτήματος τοῦ ὁποίου ἡ ἔκτασις εἶναι 500 τετραγωνικῶν πήχεων, ὅτι αὐτὸ τὸ κτῆμα τὸ ἔχει ἤδη ἐνοικιάσει τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ πληρώνει 90.000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ὅτι ἡ μίσθωσίς του ἔχει συνομολογηθῆ μέχρι τοῦ 1940, ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεττανία προσφέρει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον 7.000 δραχ. κατὰ πῆχυν δηλ. 3.500.000 δραχμάς. Τώρα ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεττανία δύναται νὰ μείνῃ εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ἐπὶ 11 ἔτη, ὅτι θὰ δώσῃ 990.000 δραχ. ὅτι τὰ 3.500.000 ἀπὸ σήμερον φέρουν τόκον ἀπὸ 8% 280.000 δραχμάς, ὅτι κατὰ τὰ 11 ἔτη αὐτὰ ἀντὶ τῶν 990.000, θὰ δώσῃ τόκον 2.800.000 σὺν 280.000, ἤτοι ἐν ὅλῳ 3.080.000, ἐὰν προσθέσητε αὐτὰ εἰς τὸν τόκον τὸν ὁποῖον ἔχουν τὰ 2.000.000, θὰ ἔχωμεν 5–5½ ἑκατ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀξίζει παραπάνω τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κάμνω τὴν ρητὴν δήλωσιν, ὅτι ταῦτα δὲν δύνανται, νὰ ἐπηρεάσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, θὰ δικάσουν μίαν ἡμέραν, διότι εἶναι δυνατόν, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ δικάσουν, νὰ εἴπουν, ὅτι τὸ οἰκόπεδον κάμνει περισσότερον, ἤτοι καὶ 10 καὶ 15 καὶ 25 καὶ 30.000 τὸν πῆχυν. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν, νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἐπέκτασις μιᾶς τοιαύτης βιομηχανίας, ποὺ μᾶς εἶναι τόσον ἀπαραίτητος ἀπὸ τὴν καλὴν θέλησιν τῶν διοικούντων τὸ Πανεπιστήμιον. Ὄχι. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω, ὅτι ὄχι μόνον τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν, ἀλλὰ πρέπει, νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ὁ νόμος ὁ ἄλλος, δηλ. νὰ ἐπεκταθῇ χρονικῶς ὁ νόμος τοῦ 1922, διότι τὸ κοινωνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει ἄν θέλωμεν, νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν βιομηχανίαν μας, νὰ μὴ ἀφήνωμεν ἐκτεθειμένους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεθειμένοι, νὰ διαθέσουν τὰ κεφάλαιά των, τοὺς κόπους των καὶ τὴν ἐπιχειρηματικότητά των καὶ νὰ μὴ τοὺς ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένους εἰς τὴν ἐκβίασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε, νὰ ἔχουν ἕν οἰκόπεδον καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπειδὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρουσιάζεται ἕνας, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ ἐργοστάσιον ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν, νὰ ὠφεληθοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, διὰ νὰ ἐπιτύχουν περισσότερα κέρδη. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ κοινωνικὸν αἴσθημα σήμερον δὲν ἀνέχεται τοιαύτην κατάστασιν ἢ τοιαύτας ἐνεργείας καὶ ἐκβιασμοὺς. Καὶ διά τοῦτο, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ ἐπαναλάβω εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου, θὰ ἐπεκτείνεται ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1922 ὄχι ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ διηνεκές. Θέλω ἐπίσης νὰ κάμω καὶ μίαν ἐξήγησιν. Ὅταν ἐψηφίσθη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἤρχισεν ἕνας θόρυβος εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐπιδιώκεται, νὰ ἀπαλλοτριωθῇ ἡ ἰδιοκτησία τῶν κληρονόμων τοῦ Καζαντζῆ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕνα οἰκόπεδον ἐγγὺς τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Ἔκαμα τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον τὴν δήλωσιν αὐτήν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ κτήματος. Τὸ κτῆμα αὐτὸ κτίζεται ἤδη νεωτεριστικῶς καὶ θὰ ἦτο κατάχρησις, νὰ τὸ πάρωμεν. Δηλῶ μάλιστα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ ἔχω πρὸς αὐτό, μὲ ὅλα τὰ χειροκροτήματα, μὲ τὰ ὁποῖα συνοδεύω τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν καταβάλλει, διὰ τὴν ἀνάπτυξίν του καὶ τὰς νέας του ἐγκαταστάσεις εἰς τὸ Γουδί, τοῦ ἀπευθύνω ἀπὸ ἐδῶ τὰς ἑξῆς συστάσεις. «Πανεπιστήμιόν μου σεβαστόν, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐσπούδασα, ἅμα σοῦ δώσουν ὅ,τι κάμνει τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ, πρέπει νὰ ἀρκεσθῇς εἰς αὐτά, ἅμα σοῦ δώσουν ἐντελῶς τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ νὰ συντελέσῃς καὶ σύ, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν, νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ξενοδοχειακάς μας ἐγκαταστάσεις καὶ τὴν ἀρτίαν ξενοδοχειακήν μας ἐμφάνισιν, διὰ νὰ προσελκύσωμεν εἰς τὸν τόπον μας περισσότερους ξένους».

§263Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς θὰ ἐξασφαλίσητε τὸν Καζαντζῆν ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην Κυβέρνησιν; διότι αἱ δηλώσεις αὗται δεσμεύουν σᾶς μόνον.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν μία μεταγενεστέρα Κυβέρνησις θελήσῃ, νὰ τὸ κάμῃ, θὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον. Σᾶς ἀρκεῖ ἡ βεβαίωσις, ὅτι ἡμεῖς δὲν τὸ κάμνομεν.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τούτοις ὑπάρχει ἡ εὐθύνη τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§266Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε τὸν νόμον τὸν θέλω, νὰ συνοδεύεται μετὰ τῆς τύχης τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία τὸν κάμνει. Τὸν νόμον τὸν θέλω ἀντικειμενικόν, ὥστε νὰ δεσμεύῃ πᾶσαν Κυβέρνησιν. Ὁ ἰδιοκτήτης πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς ἔρεισμα τὸν νόμον. Θὰ ἠδύνασθε δέ, κύριε πρόεδρε, ἐὰν τοὐλάχιστον Σεῖς ἐννοεῖτε, νὰ περιορισθῆτε εἰς ὅσα εἴπατε, νὰ ἀφαιρέσητε τὴν φράσιν «φυσικῶν προσώπων».

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε δὲν θὰ ἔχωμεν ξενοδοχεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Θὰ ἐπρότεινα νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἐξαιροῦνται χῶροι ᾠκοδομημένοι ἐντὸς πόλεων ἀνήκοντες εἰς φυσικὰ πρόσωπα».

§268Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ματαιοῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§269Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν δύναται, νὰ τεθῇ αὐτό, διότι ἀναιρεῖται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ἐπαρχίας.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατέ το τότε εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον θὰ εἴμεθα ἡμεῖς δὲν θὰ τὸ κάμωμεν.

§271ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§273Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν νόμον τοῦ 1922, περὶ οὗ γίνεται λόγος συνέταξα ἐγὼ ὁ ἴδιος. Ὁ νόμος αὐτὸς διαφέρει ριζικῶς, διότι ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ ἱδρύσεως νέων καὶ ἐπεκτάσεως ὑπαρχουσῶν βιομηχανιῶν καὶ κυρίως ἐπρόκειτο περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀσκεπῶν χώρων. Ὑπῆρχον δηλαδὴ βιομηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις, οἷαι ἐπρόκειτο νὰ γίνουν βιομηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις καὶ δὲν ἦτο δυνατή, οὔτε ἡ ἵδρυσις νέων ἐργοστασίων, οὔτε ἡ ἐπέκτασις τῶν παλαιῶν, λόγῳ τῶν παραλόγων ἀξιώσεων τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἤθελον νὰ κάμωσι καταχρήσεις τῆς ἰδιοκτησίας των βλέποντες, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη μιᾶς βιομηχανίας. Ἐκ τῆς λύσεως τῶν πραγμάτων, ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι ἀντίθετος, διότι πρόκειται περὶ ἐκτισμένων χώρων. Αὐτὸ τοῦ Πανεπιστημίου τὸ ἵδρυμα καὶ τὰ ἄλλα οἰκήματα τὰ περὶ τήν Μεγάλην Βρεττανίαν, εἶναι ἤδη ἐκτισμένα, συνεπῶς πρόκειται περὶ χώρων ἐκτισμένων.

§274Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου θὰ ἀφορᾷ κατὰ τὰ 9)10 ἀσκεπεῖς χώρους.

§275Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι πεπαλαιωμένη ἡ ἀρχὴ τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, utenti et abutenti. Δὲν μεταβάλλονται τὰ πράγματα παρὰ μόνον κατὰ τοῦτο: ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώριζον οἱ Ρωμαῖοι διὰ τὸν ἰδιοκτήτην, τὸ διεβίβασε διὰ τοὺς μὴ ἰδιοκτήτας ἐναντίον τῶν ἰδιοκτητῶν. Καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πᾶς τις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἄλλου, τίποτε δέ ὁ ἰδιοκτήτης αὐτοῦ.

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶπον, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δικαιοῦται νὰ καταχρᾶται τῆς ἰδιοκτησίας του, διότι ἔρχεται τὸ κοινωνικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀντιμέτωπον.

§277Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως σήμερον ἡ ἀντίληψις εἶναι, ὅτι δὲν δύναται κανείς, νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἰδιοκτησίας του εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Ἴσως μάλιστα καὶ αὐτοὶ οἱ Ρωμαῖοι ἔκαμνον τὴν διάκρισιν αὐτήν. Ὄχι ὅμως ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ κατάχρησις τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἄλλου παρὰ τοῦ μὴ ἰδιοκτήτου. Διότι ἂν ἀρχίσωμεν, νὰ ἐφαρμόζωμεν αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ἄνευ ὁρίων, θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς πάντα νὰ καταχρᾶται.

§278Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴπαμε τέτοια πράγματα.

§279Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπως εἶναι ἡ ὅλη κατασκευὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἶναι δυνατόν, νὰ δώσητε ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις ἀναμφισβητήτως, διότι δὲν πρέπει, νὰ ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει του τὶ πράττει μία ὡρισμένη Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὶ εἶναι δυνατόν, νὰ πράξῃ μία ὡρισμένη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἦτο δυνατόν, νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπ’ αὐτῆς κατὰ τρόπον ὄχι εὐεργετικὸν διὰ τὴν κοινωνίαν. Εἶναι ἀρά γε Συνταγματικὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου; Τοῦτο ἠννόει ὁ συντάκτης τοῦ περὶ ἀπαλλοτριώσεων διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὅτι εἶναι δημοσία ὠφέλεια ἡ ἀπαλλοτρίωσις διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων, ἢ διὰ τὴν ἐπέκτασιν ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων.....

§280Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἦτο δημοσία ὠφέλεια ὁ νόμος, τοῦ ὁποίου εἴπατε ὅτι μετείχετε εἰς τὴν κατάρτισιν, ὁ ὁποῖος ὥριζεν, ὅτι χάριν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων....

§281Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ναί, διότι ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ τῶν βιομηχανιῶν ἐν γένει τοῦ Κράτους εἰς ὄφελος ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας.

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐδῶ τὸ ἴδιον εἶναι.

§283Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ταῦτα λέγων, δὲν θέλω νὰ παρακωλύσω τήν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ κἄποια μεγαλειτέρα προσοχὴ καὶ νὰ δοθῶσι μερικαὶ ἐγγυήσεις, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ τὸ συμβούλιον, διὰ τὴν ἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§284Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ βάλωμεν τὸ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει) «Στηριζόμενος ἐπὶ συμφώνου..... κλπ.».

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§286Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, μὲ ἔπεισαν περὶ δύο πραγμάτων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται νὰ κάμῃ κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον παρέχει εἰς αὐτὴν ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν προσδοκίαν, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν αἱ περιστάσεις αἱ δικαιολογοῦσαι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, δὲν θὰ εἶναι τῆς ἀρχῆς, ὥστε νὰ γίνῃ ἐκ μέρους ἄλλων κατάχρησις τοῦ δικαιώματος. Ἀλλὰ τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας τὴν προσβάλλει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐφ’ ὅσον εἰς ἀπαλλοτρίωσιν ὑπόκεινται καὶ τὰ κτήματα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνεργεῖται καὶ ἀσκεῖται ἐπιχείρησις ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἐξαιρετικῶς ἄξιον προσοχῆς καὶ ἐξαιρετικῶς ἐφαρμοζόμενον εἰς τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἰδιοκτήτης ἑνὸς ἀκινήτου κατώρθωσεν εἰς ὡρισμένον διαμέρισμα τῆς χώρας, νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἐπιχείρησιν, διὰ τῆς ὁποίας κατώρθωσε νὰ προσελκύσῃ κόσμον ἐνισχύοντα τὸν τουρισμόν. Αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις θὰ κινδυνεύσῃ νὰ πέσῃ εἰς χεῖρας ἄλλας εὐρωστοτέρας οἰκονομικῶς. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸν νόμον καὶ ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ τοιούτου κινδύνου τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσηκόντως ἐχρησιμοποίησαν καὶ χρησιμοποιοῦν τὰ ἴδια αὑτῶν ἀκίνητα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἰδεῶν τοῦ τουρισμοῦ.

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κείμενος νόμος δὲν δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὴν ὁποίαν φοβεῖσθε. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔρχεται νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον νὰ κατοχυρώσῃ τὰ δικαιώματα ἔναντι ἐνδεχομένης τοιαύτης ἀπαλλοτριώσεως, διὰ τῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἐπεκτείνουν τὴν ἀποζημίωσιν καὶ τὴν κάμουν πληρεστέραν. Ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου θὰ γίνουν ἀπαλλοτριώσεις.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§289Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προσθέσω τι ὑπὲρ τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς μᾶλλον περιωρισμένης γνώμης ἢ ἐκείνης ἡ ὁποία θέλει νὰ δώσῃ εὐρυτέραν ἔκτασιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐχέρειαν πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν τῆς περιουσίας, διότι ἐλέχθησαν ἱκανά. Καὶ ἐκ τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας πάντοτε ὑπερήσπισα προκειμένου περὶ ἰδιοκτησίας, θὰ ἤθελον νὰ μὴ εἴμεθα τόσον εὐχερεῖς εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ἰδιοκτησίας. Τέλος πάντων, ἂς μείνωμεν ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν οὐσιωδῶν ὅρων τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος.

§290Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὡραῖα. Ἀσφαλῶς.

§291Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐφ’ ὅσον τείνομεν νὰ λάβωμεν μέτρα πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἂς μὴ φαινώμεθα ἡμεῖς τρόπον τινὰ ἕτοιμοι νὰ τὸ προσβάλωμεν ἢ νὰ τὸ θίξωμεν. Ὅσον δὲ ἐπεκτείνομεν τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἰδιοκτησίας μὲ πληρεστέραν ἀποζημίωσιν νομίζω, τόσον τὰ θεμέλια αὐτοῦ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἀρχίζομεν νὰ τὰ ἐνισχύωμεν. Βεβαίως γνωρίζω τὴν παρατήρησιν ἡ ὁποία θὰ μοῦ γίνῃ, ἐὰν διατηρήσωμεν τὰς στενὰς ἀντιλήψεις τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιοκτησίαν, θὰ δώσωμεν ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς ἐχθροὺς αὐτῆς. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἴσως προτιμώτερον, νὰ δώσωμεν τινὰ ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς ἐχθροὺς αὐτοὺς παρὰ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ τρίβωμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὰ θεμέλια αὐτά. Διότι τότε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι βάλλουσιν ἐκ τοῦ ἀπέναντι δὲν θὰ ἔχωσι κανένα λόγον πλέον νὰ βάλωσιν ἀφοῦ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι θὰ τὰ καταρρίψωμεν. Καὶ λέγων ταῦτα ἐννοῶ, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μὴ φοβεῖσθε δὲν θὰ γίνῃ ἡ κατάχρησις αὐτὴ διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς δίδει τὴν ὑπόσχεσιν συναφῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμῃ μίαν κακὴν χρῆσιν. Καὶ ἐν πρώτοις δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ, ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς παρέχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἢ νὰ μὴ κάμῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μεταχειρισθῇ περιωρισμένως αὐτὸ τὸ μέτρον ποῖος ἠξεύρει, ποῖος θὰ εἶναι ὁ διάδοχος τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ εἶναι δεξιός; θὰ εἶναι ἀριστερός; Δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ τὸ γνωρίζω. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι ἄδικον. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω καὶ ἐπιμένω πολὺ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προσέξῃ εἰς τοῦτο. Δὲν θέλω νόμους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξαρτῶνται ἐκ τοῦ Α ἢ Β, ἐκ τῶν προσώπων αὐτῶν τὰ ὁποῖα τὸν εἰσάγουν, διὰ νὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν νόμον. Θέλω ὁ νόμος νὰ εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἄλλως νὰ μὴ ἐφαρμόζεται ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν καὶ ἄλλως ἀπὸ ἄλλην. Διότι τότε ὁ λαὸς δὲν πιστεύει εἰς αὐτὸν τὸν νόμον. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δύναται νὰ κάμῃ μία ἄλλη Κυβέρνησις ἐρχομένη ἕνα ἄλλον νόμον σύμφωνον μὲ τὰς ἀντιλήψεις της. Ναί, ἀλλ’ ὅταν ἀρχίζωμεν αἱ συντηρητικώτεραι Κυβερνήσεις νὰ βαίνουν πρὸς τὰς ἀριστερωτέρας, τότε θὰ φθάσουν οἱ ἄλλοι εἰς ἀκόμη χειρότερα. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐνῷ ἐγεννήθη ἡ ἀνάγκη τῆς συντάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐκ μιᾶς ὡρισμένης περιπτώσεως......

§292Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον εἶναι γενικόν. Ἀλλὰ θὰ γίνῃ καὶ εἰδικὴ ἐφαρμογή.

§293Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγεννήθη ἀφορμὴ τοῦ ἄρθρου ἐκ μιᾶς ὡρισμένης περιπτώσεως τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἴδιον νομικὸν πρόσωπον, ἀλλὰ ὑπόκειται πάντοτε εἰς τήν ἐποπτείαν καὶ εἰς τὴν ἄσκησιν ἑνὸς ἐλέγχου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ ἄλλος τρόπος διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. Διότι ἐὰν χάριν αὐτῆς τῆς περιπτώσεως κάμωμεν ἕνα γενικὸν νόμον, δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου δύνασθε καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑπόσχεσθε ταῦτα νὰ φθάσητε αὔριον. Διότι ἀναλόγως τῶν περιπτώσεων, τὰς ὁποίας καὶ οἱ ἐπιχειρηματίαι θὰ εἶναι ἱκανῶς δεξιοὶ νὰ σᾶς παρουσιάσουν, τὴν μεγάλην ἀνάγκην τὴν κοινωνικήν, τὴν ὁποίαν, θὰ ἐξυπηρετήσητε, θὰ φθάσητε, νὰ καταλύσητε τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ἦτο ἐν τῇ διανοίᾳ σας νὰ τὴν καταργήσητε. Δὲν δύνασθε νὰ εἶσθε κύριος αὐτῶν τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας λέγετε, ἐὰν δὲν θέσητε σεῖς ἕνα φραγμὸν ἐκ μέρους τοῦ νόμου, ὥστε, δηλαδή, αὐτὸν τὸν περιορισμόν τὸν ὁποῖον εἶπα, νὰ μὴ δύνασθε κατὰ φυσικῶν προσώπων, νὰ ἀφαιρέσητε. Ποῖος μοῦ ἐγγυᾶται αὔριον, ὅτι εἰς τὰ λουτρὰ ὑπάρχουν ξενοδοχεῖα καὶ ξενοδοχεῖα καλὰ καὶ μία ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία θὰ διαθέτῃ μεῖζον κεφάλαιον, δὲν θὰ πάῃ νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν ξενοδοχείων διὰ νὰ κάμῃ ἰδικόν της; Βεβαίως, σεῖς θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἐκδοθῇ καὶ ἀπὸ σᾶς ἀκόμη δὲν τὸ γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον. Θέσατε, κ. ὑπουργέ, περιορισμόν, διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Μὴ ἀφήνωμεν νὰ νομίζουν κάθε φορά, ὅτι τὴν ἰδιοκτησίαν δὲν τὴν λογαριάζομεν. Λέγει, ὅτι ὑπάρχει κοινωνικὴ ἀνάγκη. Ὅλα τὰ πράγματα σήμερον δύνανται νὰ μετατραποῦν εἰς κοινωνικὴν ἀνάγκην. Εἰπέτε μου ποία εἶναι ἡ περίπτωσις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κοινωνικὴ ἀνάγκη. Αὔριον θέλετε νὰ κάμητε κρεοπωλεῖα, εἶναι αὐτὸ μεγάλη κοινωνικὴ ἀνάγκη. Θέλετε νὰ κάμετε ἀρτοποιεῖα, ἐπίσης εἶναι κοινωνικὴ ἀνάγκη. Παντοῦ θὰ εὕρετε τοιαύτας περιστάσεις καὶ θὰ εἴπητε, ὅτι ἰδιοκτησία τοῦ ἄλλου δὲν ὑφίσταται. Ἀλλὰ μὴ λέγετε ὅτι ἰδιοκτησία τοῦ ἄλλου δὲν ὑφίσταται ὅταν τοῦ δίδω ἐγὼ ἀποζημίωσιν. Πῶς δὲν ὑφίσταται; ἔστω διότι ἐν τῇ ἰδιοκτησίᾳ πολλάκις ἔγκειται μέγιστον συμφέρον, καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγομεν τὸ τίμημα attection. Ὅπως ἐγώ, ἐὰν μοῦ δώσητε ὅ,τι θέλετε διὰ μίαν καλύβην πατρικὴν ποὺ ἔχω δὲν θὰ τὴν δώσω ποτέ. Ἀλλὰ τίς θὰ μοῦ ἐγγυηθῇ ὅτι ἡ παραλία αὐτή, ἡ ὁποία νομίζουν ὅτι εἶναι κατάλληλος διὰ ξενοδοχεῖα, δὲν θὰ μοῦ ἀπαλλοτριώσουν τὴν μικρὰν ἐκείνην πατρικὴν οἰκίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω; Περιορισθῆτε ἕως ἐκεῖ. Ἔχομεν εἰδικὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ σχεδίου πόλεων παλαιοτάτας κατὰ τὰς ὁποίας ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ αἱ βιομηχανίαι πρέπει νὰ γίνωνται μακράν. Κακὸς ὑπολογισμὸς ἐγένετο περαιτέρω ποῦ ἔπρεπε νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ βιομηχανίαι. Καὶ σήμερον ἀκόμη κάνομεν αὐτοὺς τοὺς κακοὺς ὑπολογισμοὺς ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κανονίζωνται αἱ πόλεις. Εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, νὰ θέσητε καὶ περιορισμὸν καὶ νὰ φθάσητε εἰς αὐτὰς τὰς ἰδέας καὶ διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις τὰς μεγάλας. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάνῃ μεγάλας ἐπιχειρήσεις ἂς πληρώσῃ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅπου εὕρῃ μέγα πρόσκομμα, θὰ τὸ διαφύγῃ μὲ μίαν μικρὰν διάθεσιν. Ἀλλὰ ἅμα τοῦ ἀνοίξωμεν τὴ φάμπρικα αὐτήν, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ ζητήσουν νὰ κάνουν κατάχρησιν.

§294Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φαντάζεσθε, ὅτι εἶναι δυνατόν, ὅταν ἕνας ἐπιχειρηματίας δύναται διὰ συμβάσεως μὲ τὸν κάτοχον αὐτοῦ τοῦ οἰκήματος νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀγορᾶς, ὅτι θὰ καταφύγῃ εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἑλιγμοὺς διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν;

§295Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ μεγάλαι αὐταὶ ἐπιχειρήσεις εὐκόλως θὰ καταδαμάζουν τὸν πτωχὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἕνα οἱονδήποτε λόγον νὰ ἔχῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του καὶ θὰ τὸν θέσητε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ πλουσίου ἐπιχειρηματίου. Ἀφήσατέ τον νὰ ἔχῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἤθελα, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐγὼ ἐμνημόνευσα τὸν νόμον 2948, διὰ νὰ προλάβω τὰς κατὰ τοῦ νόμου τούτου ἀντιρρήσεις τῆς δεξιᾶς πτέρυγος. Σημειωτέον, ὅτι ὁ τελευταῖος οὗτος νόμος δὲν προβαίνει μακρύτερα ἀπὸ ὅτι προβαίνει ὁ νόμος ἐκεῖνος, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὁρίζει 6 χρόνια ἐνῷ ὁ ἄλλος περισσότερα. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι καλλίτερος ἀπὸ τὸν τοῦ 1922, διότι κατοχυρώνει καλλίτερον τὸν ἰδιοκτήτην παρ’ ὅσον τὸν κατωχύρωνεν ὁ νόμος τὸ 1922. Ἐνόμισα λοιπὸν ὅτι μνημονεύων τὸν νόμον αὐτόν, θὰ ἐπρολάμβανα τὰς ἀντιρρήσεις τῆς δεξιᾶς. Ἀλλ’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ξενοδοχεῖον τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθη ἡ δεξιὰ πτέρυξ δὲν σχετίζεται μὲ τὸν παρόντα νόμον. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτόν, νὰ ἔλθῃ ἕνας ξενοδόχος καὶ νὰ εἰπῇ, ὅτι «θὰ πάρω ἐγὼ τὸ ξενοδοχεῖον τοῦ ἄλλου, διότι ἐγὼ θὰ τὸ μεταχειρισθῶ καλλίτερον».

§297Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶχα ὑπ’ ὄψει μου, νὰ ὑπαινιχθῶ κανένα ξενοδοχεῖον.

§298Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Πρόκειται νὰ κάμωμεν διάφορα μικρὰ ξενοδοχεῖα, ξενῶνας, ἐὰν θέλωμεν νὰ προσελκύσωμεν τοὺς ξένους. Δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν θὰ μᾶς χρησιμεύουν οἰκόπεδα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ πάρωμεν. Αὐτὸ δὲν πρέπει, νὰ περιορισθῇ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν ὁδὸν αὐτὴν τῆς ἐννοίας τῆς ἰδιοκτησίας, ὡς κοινωνικῆς λειτουργίας δὲν κάμνομεν κανένα βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρός.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, δεκτὸν τὸ 13ον ἄρθρον;

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 13ον ἄρθρον, ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ 14ον ἄρθρον).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15ον (ἀναγινώσκει).

§302Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτό ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν θά παρέχουν οἱ ὑπομισθωταὶ τῶν ἀπαλλοτριουμένων κατὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν πρέπει, νὰ γίνουν θύματα καὶ θὰ ἔπρεπεν, ὅπως ἡ ἀποζημίωσις εἶναι ἴση μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πληρώνει τώρα, ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον τό ὁποῖον θὰ πληρώσῃ κατόπιν, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§303Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν, ὅπως ἐτροποποιήθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15ον, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 16).

§305Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ ἔγινε ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἰδιοκτησιῶν.

§306Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προβλέπει τὸ ἄρθρον 15.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖ δίδεται ἡ ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς ἀνοικοδομουμένων οἰκιῶν.

§308Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργός Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὶ προτείνετε σεῖς;

§309Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ δίδεται εἰς τὸν ἐκμισθωτήν ὅ,τι δίδεται καὶ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην.

§310Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τροπολογηθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Λαδᾶς, ὅτι θὰ δοθῇ ἀποζημίωσις ἀνάλογος μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Πάντως πρέπει νὰ γίνῃ κἄποια διάκρισις μεταξὺ μισθωτοῦ οἰκίας καὶ μισθωτοῦ καταστήματος. Τὸ ἄρθρον θὰ διατυπωθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν, ὅπως διετυπώθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, περὶ ἀπαλλοτριώσεως δι’ ἀρχαιολογικὰς ἐρεύνας.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκει).

§312Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δι’ αὐτοῦ καταργεῖται τὸ εἰδικὸν τέλος κλπ. καὶ ὑποβιβάζεται καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων. Ὅπως ἠξεύρετε κ. ὑπουργέ, ὁ περιώνυμος συνάδελφός σας κ. Κοφινᾶς εἶχεν ἐπιβάλλει δύο φορολογία περιωνύμους. Μίαν φορολογίαν βαρυτάτην 33% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν ἑστιατορίων καὶ ζαχαροπλαστείων πολυτελείας, καὶ τῶν τῆς πρώτης κατηγορίας καὶ δεύτερον βαρεῖαν φορολογίαν ἴσην πρὸς τὸ ¼ τῶν ἐνοικίων τῶν καταστημάτων αὐτῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἴδιος ὑπουργός κατήργησε τὴν πρώτην φορολογίαν διὰ τὰ ἑστιατόρια πολυτελείας καὶ πρώτης κατηγορίας καὶ ἄφησε μόνον τὰ ζαχαροπλαστεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι 13 εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, 10 εἰς Ἀθήνας, 2 εἰς Θεσσαλονίκην καὶ 1 εἰς τὰς Πάτρας, διὰ τὰ ὁποῖα ἰσχύει ἡ βαρυτάτη αὐτὴ φορολογία. Προχθὲς ἦλθεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ κατήργησε τὴν φορολογίαν τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῶν ἐνοικίων δι’ ὅλα τὰ ἄλλα, πλὴν τῶν ζαχαροπλαστείων. Γνωρίζετε τὶ θὰ εἰπῇ, νὰ πληρώνουν τόσον φόρον, ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων; Τὰ ζαχαροπλαστεῖα αὐτά, θὰ καταστραφοῦν.

§313Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ πληρώνει ὁ καταναλωτής.

§314Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι, διότι τὰ ζαχαροπλαστεῖα δὲν μποροῦν, νὰ πωλήσουν λικὲρ καὶ ἄλλα πράγματα. Ἐγὼ θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὸ πνεῦμα τῆς συντηρητικότητος τὸ ὁποῖον σᾶς χαρακτηρίζει, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ μία ἰσότης. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ εἰσπράξεως 1.000.000, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπασχολοῦνται 30 ὑπάλληλοι.

§315Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνισότης, εἶμαι διατεθειμένος, νὰ δεχθῶ τὴν κατάργησιν τοῦ ¼ τοῦ ἐνοικίου.

§316Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔστω. Νὰ προστεθῇ, ὅτι καταργεῖται τὸ ¼ τοῦ ἐνοικίου. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 18, 19 καὶ 20, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Τσαλδάρης καὶ Καφαντάρης, παρακαλοῦν, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι θέλουν ν’ ἀπέλθουν.

§318Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀνάγκη, νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16 τῆς ἡμερησίας διατάξεως νομοσχέδιον.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε, ἂς ψηφισθῇ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας, Ἑλλάδος καὶ Βελγίου καὶ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμφωνιῶν, περὶ ἐξαγορᾶς κτημάτων ὑπηκόων αὐτῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§320Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, κ. ὑπουργὲ ὑπάρχει ἕνα τσιφλίκι μεγάλο τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς ξένον ὑπήκοον, καὶ ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ τὸ 1919. Ἐν τῷ μεταξὺ οἱ κάτοικοι προέβαιναν εἰς ἐπέκτασιν τῶν καλλιεργειῶν καὶ φυτειῶν, καὶ τώρα ἐδόθη διαταγὴ, ὅπως ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου ἀποδοθῇ τὸ κτῆμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην.

§321Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοιούτου πράγματος τὸ νομοσχέδιον.

§322Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐξεδόθη ἐγκύκλιος τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ.

§323Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ θέμα. Ὁ νόμος δὲν περιέχει τοιαύτην διάταξιν.

§324Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἂς κάμῃ μίαν δήλωσιν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι θὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐγκύκλιον.

§325Γ. ΜΟΔΗΣ. Βεβαίως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε μίαν ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει διασαφισθῇ. Καὶ ἐρωτῶ: ἡ καλλιεργικὴ σχέσις, ἡ ὁποία μειώνει τὴν ἐμπορεύσιμον ἀξίαν τοῦ κτήματος σημαντικώτατα, θὰ ἐξακολουθῇ ὑπάρχουσα ἐὰν τὸ τσιφλίκι ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην;

§326Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως.

§327Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Βεβαίως. Τὸ κτῆμα θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν κατάστασιν εἰς ἣν ἦτο πρὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§328Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν τὸ κτῆμα δὲν πρόκειται νὰ ἐξαγορασθῇ καὶ ἀποδοθῇ, τότε ἀναγεννῶνται τὰ δικαιώματα τῶν κολλήγων.

§329Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κύριος ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ἐγκυκλίων αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου λόγῳ τῶν βαρῶν τὰ ὁποῖα πιθανὸν θὰ εἶχε τὸ δημόσιον διὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι αἱ ἀγροτικαὶ ἀνάγκαι εἶναι πολὺ μεγάλαι, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι θέμα ἐκτὸς τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μ’ ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5, τὴν ὁποίαν καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ ἀποκαθιστάμενοι εἰς τὰ κτήματα αὐτὰ μὲ τὸ ἐπὶ πλέον ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προκληθῇ ἐκ τῆς μεγαλειτέρας ἐκτιμήσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται τούτου. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐπὶ πλέον ποσοῦ, τὸ ὁποῖον σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν θὰ πληρωθῇ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Πρόκειται περὶ τοῦ ποῖοι γενικῶς εἶναι ὑποχρεωμένοι διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος. Κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον τὰ ⅔ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν κτημάτων καταβάλλονται ἀπὸ τοὺς ἀποκαθισταμένους καὶ τὸ ⅓ ἀπὸ τὸ Κράτος. Τώρα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκατασταθῇ ὄχι μόνον θὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ μεγαλειτέραν τιμήν, ἀλλὰ θὰ καταβάλωσι καὶ ὁλόκληρον τὸ τίμημα καὶ τὰ 3)3.

§330Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ κανονισθῇ ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἔκθεσις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καθορίζωνται μὲ πόσην νέαν δαπάνην θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§331Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρατήρησίς σας δὲν εἶναι ὀρθή, διότι εἰς τοιοῦτον γενικὸν νόμον τοιαύτη ἔκθεσις ἀκριβὴς εἶναι ἀδύνατον νὰ προσκομισθῇ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων, ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει γενικὸς νόμος, ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ὑποχρεώνει τὸ δημόσιον νὰ δίνῃ 50% ἐπὶ πλέον τῆς ἀρχικῆς ἐκτιμήσεως. Ἢ τὸν καταργεῖτε τὸν ἀγροτικὸν νόμον καὶ ἀλλάζετε πολιτικήν; διότι ἐνῷ πληρώνει ὡς τώρα 50% ἔρχεσθε καὶ ὑποχρεώνετε τὸν ἀγρότην νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν καὶ ὄχι ἐπὶ ἑνὸς κτήματος, ἀλλὰ ἐπὶ δεκάδων κτημάτων Δὲν ὑπάρχει νομίζω τυπικὸν κώλυμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔλλειψιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Κάμετε μίαν τροπολογίαν, ἄλλως νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, διότι σύμφωνα μὲ τὰς συμβάσεις τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι θὰ λάβῃ ἰδιαίτερον μέτρον δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις παρὰ νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 5, διότι τώρα λέγετε ὅτι ὁλόκληρον τὸ περιπλέον τίμημα θὰ βαρύνῃ ἀποκλειστικῶς τοὺς ἀποκαθισταμένους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι μεταβολὴ πολιτικῆς.

§332Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅ,τι θὰ ἐπλήρωνε τὸ Κράτος μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ τὸ πληρώνῃ.

§333Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀργότερα.

§334Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 5 δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν σύμβασιν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ προσκομισθῇ ἄλλο νομοσχέδιον.

§335Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἄνευ φόβου τινός, κύριε ὑπουργέ, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ διαγράψητε.

§336Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορῶ χωρὶς νὰ ἠξεύρω εἰς τὶ ποσὸν θὰ ὑποχρεώσω τὸ Κράτος.

§337Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§339ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)