1929.05.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 85η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 17 ΜΑΪΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων νομοῦ Σερρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς παθόντες ἐν πολεμικῇ περιόδῳ οἱ καταστάντες ἀνίκανοι καὶ ἀνάπηροι πολέμου κατὰ τὰ ἔτη 1916–1917 καθ’ ὃν χρόνον ὑπηρέτουν εἰς τὸν στρατὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης. — Οἱ ὑποδικοκατάδικοι οἱ κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Τρικκάλων Καρδίτσης παρακαλοῦν, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἐπιείκεια τοῦ ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης καὶ εἰς αὐτούς. — Ἀντιπρόσωποι τῶν χωρίων Κουτσούφλιανη καὶ Ντουρζινίδου διαμαρτύρονται διότι διὰ διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διατάσσονται, νὰ ἐγκαταλείψωσι τοὺς συνοικισμούς των, εἰς τοὺς ὁποίους παραμένουν ἀπὸ ἑξαετίας καὶ νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἀλλαχοῦ. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ζάρκου παρακαλεῖ, ὅπως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διατάξῃ νὰ πωληθῇ τὸ κτῆμα «Ἅγιος Ἰωάννης» ἐπὶ ἴσοις ὅροις εἰς τοὺς ἐγκατεστημένους ἀπὸ πολλοῦ ἐκεῖ καὶ οὐχὶ εἰς κτηνοτρόφους σκηνίτας. — Σύνδεσμος δημοτικῶν ὑπαλλήλων Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ καταστάσεως δημοσίων ὑπαλλήλων». — Ἀντιπρόσωποι διαφόρων συνοικισμῶν περιφερείας Δράμας παρακαλοῦν ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Λαμπριανίδου. — Ἡ Γεωργικὴ ἕνωσις Μακεδονίας διαμαρτύρεται, διότι παρὰ τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἰς ἰδιοκτήτας δασῶν περὶ διατηρήσεως τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων των οὐδεμία ἐν τούτοις λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου. — Γενικὴ συνέλευσις ΤΑΟΛ Λευκάδος παρακαλεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ὑπὸ τῶν οἰνοπαραγωγῶν. — Γενικὴ συνομοσπονδία ἐργατικοῦ Κέντρου Κερκύρας ὑποβάλλει ψήφισμα τῆς πανεργατικῆς συγκεντρώσεως, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖ ὅπως γίνουν δεκτὰ τὰ ἐν αὐτῷ περιλαμβανόμενα αἰτήματά των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαοικονόμου καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς κτηνοτρόφων Ἁλμυροῦ, παρακαλούντων ὅπως λόγῳ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐκ τοῦ βαρυτάτου χειμῶνος ἐπαναφερθῇ ἐν ἰσχύϊ ἀναδρομικῶς τὸ ἐνοικιοστάσιον 1923 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀκταπλασίου μισθώματος. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Ἁλμυροῦ, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖται ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ τὴν ταχυτέραν ἔναρξιν κατασκευῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ἁλμυροῦ πρὸς Σούρπην. – Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας καταθέτει αἴτησιν αὐτοκινητιστῶν Τριχωνίας παρακαλούντων ὅπως διαταχθῇ ἡ ἄμεσος καὶ πραγματικὴ ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου–Κεφαλοβρύσου δι’ ἧς ἐκτελεῖται ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Εὐρυτανίας καὶ Ναυπακτίας. — Συμβολαιογράφοι διαφόρων πόλεων Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος διαμαρτύρονται διὰ τὴν συμμετοχήν των εἰς τὸ κοινὸν ταμεῖον νομικῶν καὶ ζητοῦν τὴν σύστασιν ἰδιαιτέρου ταμείου συντάξεων. — Ὁ σύλλογος ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς Ἡρακλείου ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ διατυπώνει διάφορα αἰτήματά του καὶ παρακαλεῖ ὅπως υἱοθετηθοῦν ταῦτα, ὡς δίκαια καὶ νόμιμα. — Ὁ σταφιδικὸς σύλλογος Ζευγολατιοῦ Μεσσηνίας παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσταλῇ συντόμως ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, διότι ὁ πάγος κατέστρεψεν ὁλοσχερῶς τὰς σταφίδας καὶ τὰς ἀμπέλους. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Πολυχνίτου παρακαλεῖ, ὅπως κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἁπλοποιουμένης τῆς διαδικασίας διὰ τῆς συστάσεως τοπικῆς ἐπιτροπῆς ἐκδικαζούσης τελεσιδίκως τὰς ὑποβαλλομένας αἰτήσεις. — Κομμουνισταί τινες ἐργάται Τρικκάλων διαμαρτύρονται διὰ τὰ ληφθέντα προληπτικὰ μέτρα κατὰ τὴν 1ην Μαΐου. — Φαρμακευτικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι προσέθεσεν καὶ 2ον ἄρθρον εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ. — Οἱ ἐνοικιασταὶ φόρου ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν Πάργας καὶ Παραμυθιᾶς Δ. Λαμπρούσης καὶ Ἀθ. Ρίγγας παρακαλοῦν, ὅπως λόγῳ τῆς καταστροφῆς τοὺς ἐλαιοκάρπου εἰς τὰς περιφερείας ταύτας ληφθῇ μέτρον πρὸς μείωσιν τοῦ μισθώματος κατὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον. — Κάτοικοι τῶν χωρίων Βουκολιὲς μετὰ τῶν πέριξ συνοικιῶν παρακαλοῦν ὅπως ἀποσταλῇ πρὸ τοῦ θέρους μηχανικὸς πρὸς μελέτην τῆς τακτικῆς διοχετεύσεως τοῦ ὕδατος τοῦ χειμάρρου Ταυρισνίτη καὶ τῆς καταστραφείσης αὔλακος. — Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Αἰγίου περὶ ἐκδόσεως ἀδείας διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Λέσβου κ. Γ. Παπανδρέου. — Βιομήχανοι ἐλαιοπυρῆνος Λέσβου παρακαλοῦν ὅπως ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων τῶν προερχομένων ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἄλλων μερῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐξομοιωθῇ πρὸς τὸν φόρον τὸν καταβαλλόμενον ὑπὸ τῶν Πειραιωτῶν, Χαλκιδέων καὶ ἄλλων πόλεων τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι εἰσάγουν ἐπίσης ἐλαιοπυρήνας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7)11 Μαΐου 1922 Ν. Δ. περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰκοδομησίμων ὑλῶν ἐν τῷ νομῷ Σερρῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως λειτουργίας καὶ ἐλέγχου ταμιευτηρίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης δευτέρας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου 4133 περὶ δυσφημίσεως καὶ ἄλλων τινων ἀξιοποίνων πράξεων, τελουμένων διὰ τοῦ Τύπου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Μαρτίου 1922 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου μεταβιβάσεως ἀκινήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 14 Μαΐου 1929 περὶ ἐμπορίας τοῦ οἴνου καὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς». Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ ἀντιτίμου τῆς ἐκποιήσεως τῶν θωρηκτῶν «Ψαρρᾶ», «Ὕδρα», «Σπέτσαι» καὶ τοῦ εὐδρόμου «Ν. Μιαούλης». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τρικκάλων ζητούντων νὰ ἐπισπευθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας Κουτσοχείρου.

§3Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ τῆς γεφύρας Κουτσοχείρου καὶ θέλομεν νὰ μάθωμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐὰν σκέπτεται, νὰ χορηγήσῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν, διὰ νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι.

§4Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς, ὅτι τὸ ὅλον ἔργον ἔχει προϋπολογισθῇ εἰς 8.800.000 περίπου πρὸ τοῦ νόμου τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν, ἤδη ἡ τιμὴ αὐτή θὰ φθάσῃ 10.000.000. Πέρυσι ἐδαπανήθησαν 2.500.000, ἐφέτος προβλέπονται ἕτερα 3.000.000, ἐστάλησαν δὲ καὶ τὰ σχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα στὸν κ. Δούκα, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀπαντήσῃ, διότι ἀνεκαλύφθη, ὅτι τὰ ὑπόβαθρα εἶναι ἑτοιμόρροπα. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. Δούκας θὰ ἐγκρίνῃ τὴν μελέτην καὶ ἐλπίζω, ὅτι τὸν ἐρχόμενον χειμῶνα, θὰ ἔχῃ τελειώσει. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἐπισκεφθῆ τὴν γέφυραν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§6Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ γέφυρα αὐτὴ ἔχει καταστραφῆ ἀπὸ 20ετίας. Κατὰ τὸ 1920 ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἠγόρασε τὸ κατάστρωμα καὶ τὸ κατάστρωμα αὐτὸ ἐδόθη πρὸ τριετίας, διὰ συμβάσεως εἰς κἄποιον ἐργολάβον. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, πόσα χρόνια θὰ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γέφυρας αὐτῆς, διότι δι’ αὐτῆς συγκοινωνοῦν οἱ κάτοικοι δύο ὁλοκλήρων νομῶν, τοῦ νομοῦ Λαρίσσης καὶ τοῦ νομοῦ Τρικάλλων.

§7Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ἀφοροῦν τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις καὶ ὄχι τὴν παροῦσαν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐχορήγησεν τὸ μὲν πρῶτον ἔτος 2.500.000, τὸ δὲ δεύτερον 3.000.000. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ σιδηροῦν κατάστρωμα ἠγοράσθη μέν, ἀλλὰ δὲν ἦτο διὰ τὴν γέφυραν καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι χρειάζονται, νὰ γίνουν τὰ σίδερα λίγο μακρύτερα. Πρέπει συνεπῶς, νὰ ἔχωμεν τὴν ὑπομονήν, νὰ γίνουν πρῶτον τὰ βάθρα.

§8Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη γέφυρα, κ. ὑπουργὲ ποὺ ἑνώνει δύο νομοὺς καὶ σήμερον γίνεται ἡ διάβασις αὐτοῦ τοῦ ποταμοῦ διὰ σχεδίας. Εἶναι αἶσχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, δὲν πιστεύω ἀλλοῦ νὰ γίνεται αὐτό.

§9Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σὲ πολλὰ μέρη γίνεται καὶ εἰς τὸν Στρυμῶνα....

§10Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ, διατὶ ὁ ἐργολάβος ἔπαυσε τὴν ἐργασίαν;

§11Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀπαντήσω. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι περιωρισμένος καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, δι’ ἕνα ἔργον, νὰ δοθῶσι 10.000.000. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν, νὰ δαπανᾷ περισσότερα ἀπὸ ἕνα ὡρισμένον ποσὸν ἑκατομμυρίων. Διὰ τοῦτο τὸ ἔργον ἐχωρίσθη, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Τὸ ἔργον λοιπὸν αὐτὸ ἐχωρίσθη εἰς 3 περιόδους κατασκευῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐχωρίσθη τὸ ἔργον καὶ θὰ ἀπαιτηθῇ ἕν ἔτος ἀκόμη, διὰ νὰ τελειώσῃ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων καὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Πρέπει ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ ληφθῶσι τὰ ἀπαραίτητα μέσα, διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τῆς γέφυρας, διότι εἶναι αἶσχος διὰ τὸν 20ὸν αἰῶνα, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ μέσα τῆς Συγκοινωνίας, τόσον ἐτελειοποιήθησαν, ὁ πληθυσμὸς δύο ὁλοκλήρων νομῶν, νὰ ἱκανοποιῆται μὲ τὸ ἱστορικὸν πλοῖον καταστὰν καράβι, ποὺ λέγεται «Σχεδία». Ἄλλως τε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸν πόθον ὁλοκλήρου τοῦ Θεσσαλικοῦ Λαοῦ, τόσον τοῦ ἐν τῇ πόλει, ὅσον καί τοῦ ἀγρότου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς σχετικῆς πρὸς τὰ ὑποκαταστήματα τῆς πτωχευσάσης Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης.

§15Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβεν χώραν ἕνα καταστρεπτικὸν γεγονός, διὰ μίαν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Ἀγγλοαμερικανικὴ Τράπεζα παρὰ τὸν πομπώδη τίτλον της ἐσταμάτησε τὰς ἐργασίας της. Διάφοροι καταθέται, πτωχοὶ βιοπαλαισταί, ποὺ εἶχον καταθέσει τὰς οἰκονομίας των εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ εἶχεν ὑποκαταστήματα καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ὅπως καὶ εἰς τὴν Τῆνον, Κύθηρα καὶ Μέγαρα καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ φαντασθῆτε, ὁποίας σοβαρὰς συνεπείας εἶχεν τὸ γεγονὸς αὐτό, διὰ τὸν λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν. Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητοι οἱ ἐδῶ καταθέται, πολὺ περισσότερον δὲν εἶναι οἱ τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν δὲν δύνανται, νὰ παρακολουθοῦν τὰς ἐργασίας τῆς Τραπέζης καὶ τὴν τιμὴν τῶν μετοχῶν της εἰς τὸ χρηματιστήριον Παρακαλῶ λοιπὸν τόν κ. ὑπουργόν, νὰ δηλώσῃ καὶ δημοσίᾳ, τὶ πρόκειται νὰ γίνουν τὰ χρήματά των.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσίλιας ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ θερμῶς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ γενικώτερον τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ σοβαρὰ μέτρα διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν μικροκαταθετῶν τῆς πτωχευσάσης Τραπέζης, μεταξὺ τῶν ὁποίων εὑρίσκοντα καὶ δεκάδες συμπολιτῶν μου, ἔχοντες καταθέσεις πλέον τῶν 6.000.000 δραχμῶν, εἰς τὸ ἐν Ποταμῷ Κυθήρων ὑποκατάστημά της. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα πλεῖστοι συμπολῖται μου μικροκαταθέται δὲν εἶχον οὔτε τ’ ἀπαιτούμενα χρήματα νά ἀγοράσουν διά τάς ἡμέρας ἐκείνας τ’ ἀναγκαιοῦντα τρόφιμα.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ὑπόθεσις, ὡς γνωρίζετε, εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης ἡ ὁποία ἐπελήφθη αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως μὴ ἐπεθυμοῦσα νὰ λυθῇ ἡ ὑπόθεσις διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ νὰ βραδύνῃ προσπαθεῖ χάριν τῶν ἀτυχῶν καταθετῶν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ πραγματοποίησιν τοῦ ὑφισταμένου ἐνεργητικοῦ, δι’ ἀντιπροσώπων τραπεζητικῶν τινων ἱδρυμάτων ἔχω δὲ λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως θέλουσι τελεσφορήσῃ. Εὐνόητον ὅμως εἶναι ἐκ τούτου, ὅτι θὰ χρειασθῇ νὰ εἰσηγηθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ ἐπιτρέπουν τοῦτο οἱ κείμενοι νόμοι.

§19Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐπισπεύσῃ τὰ μέτρα ταῦτα χάριν τῶν καταθετῶν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς Γ. Μακροπούλου δημοσίου ὑπαλλήλου.

§21Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ εἶναι δικαία καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του.

§22Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς ἐπὶ ἀναφορᾶς καθηγητοῦ Κ. Γούδα.

§24Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δυνάμει τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Ν)βρίου 1922 ἀπελύθησαν πλεῖστοι δημόσιοι ὑπάλληλοι ὡς μὴ ἐμπνέοντες ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπανάστασιν. Τὸ ἐμπαθὲς ἐκεῖνο διάταγμα, τὸ πλῆρες ἐπαναστατικοῦ δηλητηρίου περιλαμβάνει εἰς τὸ ἄρθρον 2 τὴν διάταξιν καθ’ ἣν οἱ ἀπολυόμενοι ὄχι μόνον δὲν δύνανται νὰ ἐπαναδιορισθῶσι εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ἀλλὰ οὔτε ὡς ὑπάλληλοι μόνιμοι ἢ ἔκτακτοι ἢ καὶ ἡμερομίσθιοι ἀκόμη εἰς οἱανδήποτε Κρατικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν παρουσιάζει μόνον τὴν σκληρότητα τῶν συνταξάντων καὶ ἐφαρμοσάντων αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀντισυνταγματικήν, καὶ ἀντικανονικὴν νοοτροπίαν αὐτῶν, οἵτινες ἐνῷ ἔδωκαν ἀμνηστείαν εἰς πέντε λωποδύτας καταχραστὰς καὶ ἀρχιληστάς, ἀφ’ ἑτέρου πτωχοὺς βιοπαλεστὰς τιμίως ὑπηρετήσαντας τὴν πατρίδα των, ὄχι μόνον τοὺς ἀπολύουν ἀναιτίως τῆς θέσεώς των, ὅπως τὸν περὶ οὗ πρόκειται καθηγητήν, ἀλλὰ καὶ παρὰ πάντα νόμον καὶ δίκαιον, ἐστέρησαν αὐτὸν καὶ τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία κατ’ αὐτοῦ καταδικαστικὴ ἀπόφασις, οὕτω δὲ οἱ τίμιοι αὐτοὶ πολῖται Ἕλληνες δὲν δύνανται, νὰ διορισθῶσι οὔτε κλητῆρες τῶν σχολῶν, ἐν οἷς καὶ καθηγηταὶ ἐδίδασκον, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐπανέφεραν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ πάντας τοὺς καταχραστὰς καὶ ἐγκληματίας. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νὰ καταλύσῃ τὸ ἀπαίσιον αὐτὸ ἀνοσιούργημα ἀποδίδουσα εἰς αὐτοὺς τὰ πολιτικά των δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀφηρέθησαν ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχαν πολιτικὰ δικαιώματα οὔτε τὴν κεφαλήν των θὰ ἔφερον ἐπὶ τῶν ὤμων των, ἐὰν ὑπῆρχε Κράτος στηριζόμενον ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς κτηνώδους βίας.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφηρέθησαν τὰ πολιτικά των δικαιώματα διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως;

§26Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὄχι, παρὰ μόνον δι’ ἑνὸς περιφήμου διατάγματος τῆς ἐπαναστάσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀξιοῖ νὰ λέγῃ ὅτι ἔσωσε τὸν τόπον.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§28Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἠμποροῦν οὔτε κλητῆρες νὰ διορισθοῦν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Χριστούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Παλαμᾶ, περὶ ἀναβολῆς πληρωμῆς ἐνταλμάτων.

§30Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἀναφορὰ αὕτη. Ὅπως εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζουσα τὸ πρόγραμμά της εἰς τὸ οἰκονομικόν, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθη προεκλογικῶς καὶ μετεκλογικῶς, παρέσχεν πάντα τὰ μέσα πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν λαϊκῶν τάξεων ἰδίᾳ δὲ ἐστράφη πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ παρέσχεν ἀναμφισβητήτως πάντα τὰ μέσα. Παραλλήλως πρὸς τὰ μέσα ἕνα σωστικώτατον ὁμολογουμένως κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴ μέτρον, ἦτο καὶ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ πείσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς διὰ παροχῆς προσωρινῶν δανείων πρὸς τοὺς γεωργοὺς, διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ σπόρου τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν σπορὰν καὶ καλλιέργειαν τῶν ὀψίμων καρπῶν. Καὶ ἐνῷ τὸ τοιοῦτον ἐγένετο, ὁμολογουμένως, καὶ παρεσχέθησαν αὐτὰ τὰ δάνεια ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀρκετὰ ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη ἀρωγὴ ἄλλοθεν, ἐπετελέσθη ἡ ἐπίγειος αὐτὴ ἀρωγὴ καὶ ἀνεμένετο ἡ ἐξ ὕψους πλέν ἀρωγὴ τουτέστιν ἡ βροχὴ, διὰ νὰ ἀρχίσουν, νὰ σπείρουν καὶ καλλιεργήσουν τὸν σπόρον, δυστυχῶς μὲ τὸ ἕνα χέρι εἶχε δώσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀρωγὴν καὶ μὲ τὸ ἄλλο χέρι ἔσυρεν εἰς τὰς φυλακὰς ὁ ταμίας Λαρίσσης τοὺς καλλιεργητὰς, ἐνῷ ἦσαν ἕτοιμοι νὰ σπείρουν τὸν σπόρον αὐτῶν. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔλαβον καὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἐν γνώσει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀκριβῶς ἀφορᾷ τὴν φυλάκισιν ὑπερδεκαπέντε προσώπων καὶ τὶς οἶδε πόσων ἄλλων μέχρι τοῦδε, κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς ὁμιλίας μου. Ἐφυλακίσθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσουν ἄλλον προορισμὸν, μεγαλειτέρας ὠφελείας. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ προφορικῶς ἔλαβα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω ὅσα εἶπον τώρα, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον αὐτό, διότι ἄλλως μετὰ τὸ ἄτοπον αὐτὸ, θὰ ἔλθῃ ἄλλο, ὅτι αὐτοὶ θὰ καθήσουν εἰς τὴν φυλακήν, δὲν θὰ παραγάγουν καὶ δὲν θὰ ἔχουν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους ἀργότερα. Δι’ αὐτὸ ζητοῦν ν’ ἀποφυλακισθοῦν, ὥστε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λέγει, ὅτι θὰ λάβῃ διὰ τοὺς γεωργούς.

§31Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διέταξα τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ ἰδῇ ἂν καὶ κατὰ πόσον ἔλαβε τὸ μέτρον αὐτὸ ὁ ταμίας Λαρίσσης. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις θὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Καὶ ἄλλοτε ὁ κ. βουλευτὴς εἶχε διεκτραγῳδήσει τὰ πράγματα καὶ εἶπεν, ὅτι συνελήφθησαν ἀρκετοί, ἀλλὰ μόνον εἷς εἶχε συλληφθῆ.

§32Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ὄχι ἐγώ, κ. ὑπουργέ. Τώρα ὅμως τὰ λέγω, διότι αὐτοὶ εἶναι στὴ φυλακή.

§33Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πάντως θὰ ἐξετάσω τὰ γενόμενα, διὰ νὰ ἴδω ἂν πραγματικῶς ὁ ταμίας ἔδρασεν ἔξω τοῦ γενικοῦ πνεύματος καὶ τῶν διαταγῶν τοῦ ὑπουργείου καὶ διέταξε νὰ εἰσπραχθοῦν φόροι ἀπὸ μὴ δυναμένους νὰ καταβάλουν καὶ εἰς ἐποχὴν ἀκατάλληλον.

§34Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὰς δόσεις αὐτὰς τὰς ὀφείλουν καὶ θὰ τὰς πληρώσουν οἱ ἄνθρωποι· δὲν ἀρνοῦνται τὴν πληρωμήν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον παρακαλοῦν, εἶναι νὰ εἰσπραχθῶσιν εἰς τὸν κατάλληλον χρόνον καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν δανείζονται, διὰ ν’ ἀγοράσουν σπόρον νὰ σπείρουν. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἔχουν νὰ κάμουν, νὰ εἰσπραχθοῦν τὴν κατάλληλον ἐποχήν, δηλοῦν δὲ, ὅτι θὰ τὰς πληρώσουν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§36Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ μόνος νομὸς ὁ ὁποῖος ἔπαθε περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀκρίδα εἶναι ὁ νομὸς Τρικκάλων καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους νομοὺς ἀνενέωσε τὰ ἐνεχυρόγραφα ἀφοῦ κατέβαλον τὸ ἥμισυ ἢ τὸ τέταρτον, εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων ἀνενέωσε τὰ ἐνεχυρόγραφα χωρὶς νὰ καταβάλουν τίποτε παρὰ μόνον τὸν τόκον. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἢ μᾶλλον ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος ἐκεῖ ἐβεβαιώθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ οὔτε πεντάραν. Τώρα πῶς οἱ ταμίαι τοὺς βάζουν μέσα εἰς τὰς φυλακάς, διὰ νὰ τοὺς ταΐζῃ τὸ Δημόσιον, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§38Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως καὶ γενικώτερον διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς Θεσσαλίας ληφθοῦν μέτρα. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ παγετῶνες καὶ αἱ πλήμμυραι ἔφεραν συμφοράς. Ὁ κόσμος εἰς τὴν Ἤπειρον πεινᾷ κυριολεκτικῶς καὶ τὸ τονίζω, πεινᾷ! Ἡ ἀληθὴς καὶ πραγματικὴ κατάστασις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου εἶναι ἀπείρως χειροτέρα ἀπέχει ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν φαντάζονται οἱ ἐν τῷ κέντρῳ εἶναι ἀπείρως δυστυχέστερος ὁ κόσμος αὐτὸς ἀπὸ ὅτι νομίζουν. Εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον ἁπλοῦται ἡ δυστυχία καὶ ἡ ἀπόγνωσις. Ὅπου καὶ ἂν στραφῇ κανεὶς δὲν ἀντικρύζει κανεὶς πλέον τὴν χαρὰν καὶ τὴν εὐτυχίαν. Βλέπει κανεὶς τὰς ἀγροτικὰς μάζας, νὰ ὑποφέρουν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου ἵνα ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τῆς ἡμέρας. Καὶ βλέπει κανεὶς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς εἵλωτας τῆς γῆς καὶ εἰς αὐτὰς ἀκόμη τὰς ὥρας τῆς ἀναπαύσεως, ἀντὶ τῆς ψυχαγωγίας νὰ βασανίζωνται ἀπὸ τὰς σκέψεις πῶς θὰ κανονίσουν μὲ τὴν Τράπεζαν τὰ χρέη των καὶ πῶς θὰ ἐξοφλήσουν τὸν ἐποικισμόν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ ἓν μικρὸν χρονικὸν διάστημα, μέχρις οὗ ὁ κόσμος δυνηθῇ καὶ ἐκπληρώσῃ τὰς πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις του.

§39Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μετά τὴν συγκομιδήν.

§40Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐξεδόθησαν τοιαῦται διαταγαί, ὥστε ἡ ἐπιδίωξις τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν πρέπει νά γίνῃ κατά τὸν κατάλληλον χρόνον, ὁ δὲ κατάλληλος χρόνος εἶναι ἡ συγκομιδή.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πᾶνε κ. ὑπουργέ, τά ὀλίγα αἰγοπρόβατα τά ὁποῖα ἔχουν διά νά ἠμπορέσουν νά ἐκπληρώσουν τάς ὑποχρεώσεις των. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβα ἓν τηλεγράφημα τῆς κοινότητος Λελόβου Πρεβέζης καὶ παρακαλοῦν νά δοθῇ ἀναστολὴ τῶν ἐνταλμάτων μέχρι τῆς συγκομιδῆς. Ἂς δοθῇ κ. ὑπουργέ, μία γενικὴ διαταγή.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς πολεμοπαθῶν καὶ ὁμήρων Σερρῶν καὶ περιχώρων.

§43Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀφορᾶ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ τελευταία διαμαρτυρία τοῦ κόσμου τῶν πολεμοπαθῶν καὶ τῶν ὁμήρων Σερρῶν εἶναι ἡ πρώτη ἀπήχησις ἢ μία πένθιμος καμπάνα, ὄχι μόνον τῶν κατοίκων τῶν χωρῶν τούτων, ἀλλά καὶ 5 ὁλοκλήρων ἄλλων νομῶν, δηλαδὴ Σερρῶν, Καβάλλας, Δράμας, Ροδόπης, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν πληθυσμὸν ἄνω τῶν 800.000. Ἐπειδὴ ἡ τηλεγραφικὴ αὐτὴ διαμαρτυρία ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχὴν τῶν διαμαρτυριῶν φρονῶ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήσω ἀδιαμαρτύρητον τὴν πρώτην αὐτὴν διαμαρτυρίαν τῶν ὁμήρων καὶ πολεμοπαθῶν τοῦ νομοῦ τῆς πόλεως Σερρῶν ἐπικαλούμενος τὴν ἐξαιρετικὴν μέριμναν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἡ ποθητὴ λύσις ἐπέλθῃ δικαίως καὶ ταχέως.

§44Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται ἤδη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιέχει τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀποζημίωσιν αὐτῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δ. Μπαϊρακτάρη.

§46Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν πρὸς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ σταλῇ, νὰ ἐξετάσῃ ταύτην ἐν πνεύματι δικαιοσύνης.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαμούζης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ὁμοσπονδίας τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ, Ἐμπορικοῦ καὶ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαρίσης, περὶ νομοθετικῆς ρυθμίσεως τοῦ νόμου «περὶ θερινῆς ἀναπαύσεως τῆς Κυριακῆς».

§48Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως τροποποιήσῃ τὸν νόμον περὶ Κυριακῆς ἀργίας, καθ’ ὅσον ὅλαι αἱ δικαιοπραξίαι ἐν Λαρίσσῃ γίνονται κατὰ τὴν Κυριακήν, διότι κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας ὁ κόσμος εὑρίσκεται εἰς τὰ κτήματά του.

§49Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ ὑφιστάμενος νόμος περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως ἀφῆκεν εἰς τὸ κέντρον τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τούτου, ἐνῷ ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νὰ ἀφεθῇ ἡ πρωτοβουλία εἰς τὰς τοπικὰς ἀρχάς. Θὰ εἰσηγηθῶ προσεχῶς ὑμῖν νόμον, ρυθμίζοντα τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον παρέχοντα ἐλαστικότητά τινα εἰς τὴν διοίκησιν, ὥστε ἡ Κυριακὴ ἀνάπαυσις νὰ κανονίζεται συμφώνως πρὸς τὰς τοπικὰς συνθήκας καὶ κοινωνικὰς ἀνάγκας. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θὰ θιγῇ ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῆς Κυριακῆς ἀναπαύσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μέλφος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Στριμοχωρίου.

§51Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει μίαν δικαίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Στριμοχωρίου, διότι εἰς τὸ χωρίον τοῦτο, ἐξαιρετικῶς συνέβη τὸ σπάνιον φαινόμενον, νὰ ἔχῃ πυκνότατον τὸν συνοικισμὸν τῶν προσφύγων, δηλαδὴ ἐκ τῶν 40 οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι προϋπῆρχον πρὸ τοῦ 1922 συνοικίσθησαν 120 οἰκογένειαι προσφύγων καὶ κατὰ συνέπειαν ἦτο ἑπόμενον αἱ γαῖαι αἱ ὁποῖαι ἐξησφάλιζον τὴν ζωήν των, νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰς 200 οἰκογενείας. Εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ὁ κλῆρος αὐτὸς ὅπως ὑποδεικνύουν οἱ κάτοικοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ των, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἐν πνεύματι δικαιοσύνης.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ὁ κ. Γ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον, διὰ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§53Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἑκάστοτε συμβαίνουσιν ἀτυχήματα πτωχεύσεως τραπεζῶν καὶ συγχρόνως γεννῶνται κοινωνικὰ ζητήματα διὰ τοὺς πτωχούς, διὰ τοὺς καταθέτας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιορίζουν τὰς δαπάνας τοῦ βίου αὐτῶν καὶ ζῶντες συντηρητικῶς μαζεύουν ἕνα μικρὸν ἀπόθεμα, διὰ νὰ εὑρίσκεται αὐτὸ εἰς περίπτωσιν ἀνάγκης ἢ νὰ σχηματίσουν κεφάλαιον ἐκμεταλλεύσιμον τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι. Καὶ γνωρίζετε ὅτι οἱ λεγόμενοι κεφαλαιοκράται δὲν εἶναι κύριοι τῶν κεφαλαίων τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται ἢ κατὰ μικρὸν πολλάκις μέρος, ἀλλ’ εἶναι διαχειρισταὶ τῶν κεφαλαίων τὰ ὁποῖα οἱ πολλοί, οἱ μέτοχοι ἢ οἱ καταθέται συνεισφέρουν. Τὰ κεφάλαια τὰ πολλά, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν εἰς τὰς μεγάλας ἑταιρείας διὰ τὰ μεγάλα παραγωγικὰ ἔργα, διὰ τὰς συγκεντρωτικὰς κεφαλαιοκρατικὰς ἐπιχειρήσεις, αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τάς μικράς οἰκονομίας, ἀπὸ τοὺς μικροὺς κεφαλαιούχους οἱ ὁποῖοι τά συνεισφέρουν ὡς μέτοχοι ἢ καταθέται. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τά χειρίζονται εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ ἐκμεταλευταὶ τῶν κεφαλαίων, οἱ ὁποῖοι διά τοῦ χρήματος τῶν ἄλλων γίνονται μεγάλοι οἰκονομολόγοι καὶ παρουσιάζονται ὡς μεγάλοι κεφαλαιοῦχοι. Τὸ κεφάλαιον εἶναι ἀνώνυμον ἄπατρι καὶ ἀπρόσωπον. Τώρα δὲν θά ἀσχοληθῶμεν μὲ αὐτὸ τὸ μεγάλο κεφάλαιον, ἀλλά θά ἀσχοληθῶμεν μὲ τάς μικράς καταθέσεις μέ τὸ λαϊκὸν χρῆμα ποὺ δι’ οἰκονομιῶν καὶ ἀτομικῆς ψυχικῆς δυνάμεως τοῦ μὴ δαπανᾶν συγκεντροῦται ἐπιπόνως καὶ ἐντίμως. Αὐτά τά λαϊκά ἀποταμιεύματα, τά ἐμπιστεύονται εἰς τά ταμιευτήρια τῶν Τραπεζῶν. Καὶ ὅταν μία Τράπεζα πτωχεύσῃ, ἐρχόμεθα ἐδῶ καί ψάλλομεν Ἱερεμιάδας τί θὰ γίνωσιν οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι, οἱ οἰκονόμοι καὶ συντηρητικοὶ καταθέται, οἱ ὁποῖοι συνέλεξαν πεντάρα πεντάρα περιστέλλοντες τὰς δαπάνας τοῦ βίου των καὶ ἀποφεύγοντες τοὺς πειρασμοὺς τῆς εὐζωΐας, ἕνα ποσόν. Σήμερον ἔπεσε μία Τράπεζα, αὔριον ἄλλη, προχθὲς πίπτει ἡ Τράπεζα Παύλου, πρό τινος ἡ Πανελλήνιος, τώρα πίπτει ἡ Τράπεζα Μανταφούνη καὶ ἀρχίζουν αἱ συγκινήσεις καὶ τά ἡμίμετρα, πρὸς προστασίαν τῶν καταθετῶν. Ἐρχόμεθα πάντοτε ὡς ἐπιμυθεῖς καὶ ποτὲ ὡς προμυθεῖς καὶ κάθε φορὰν ποὺ εὑρισκόμεθα πρὸ συμφορῶν λέγομεν, ὅτι θά λάβωμεν μέτρα διά νά προστατεύσωμεν τοὺς καταθέτας κατόπιν λησμονοῦμεν τά παθήματα καὶ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται. Εἶναι καθῆκον μας νὰ προστατεύσωμεν κάθε κεφάλαιον τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας τῆς χώρας. Εἶναι ὅμως ἄξιον ὅλως ἰδιαιτέρας καὶ ἐξαιρετικῆς προστασίας ἐκεῖνο τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ λαϊκὸν ἀποταμίευμα τοῦ βιοπαλαιστικοῦ κόσμου. Διότι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν δύναμιν θελήσεως καὶ ψυχικὴν ἐπιβολὴν καὶ ἀποφασίζουν νὰ ζήσουν μὲ συντηρητικότητα καὶ τάξιν καὶ κατορθώνουν νὰ περιστέλλωσιν τὰς δαπάνας, νὰ κατασιγάζωσι καὶ τὰς ἐπιθυμίας των καὶ νὰ μὴ ἐπιδίδωνται εἰς περιττὰς δαπάνας καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ψυχικὴν δύναμιν, ἐνῶ βλέπουν τὸν ἄλλον κόσμον νὰ ἀπολαμβάνῃ καὶ διασκεδάζῃ, αὐτοὶ μὲ πνεῦμα τάξεως καὶ συντηρητικότητος νὰ ἀποφεύγωσι πᾶσαν ἀπολαυστικὴν δαπάνην, αὐτοί, λέγω, οἱ ἄνθρωποι δικαιοῦνται ἐξαιρετικῆς εὐμενείας καὶ προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν οἰκονομιῶν των. Διὰ νὰ μὴ μακρυγορῶ ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν νόμου ἀποβλέπουσαν εἰς τὸ νὰ προστατευθοῦν τὰ ἀποταμιεύματα τῶν λαϊκῶν οἰκονομιῶν, ἤτοι τῶν εἰς τὰ διάφορα ταμιευτήρια καταθέσεων. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἀπὸ τοῦ 1835, ἀπὸ τοῦ 1837, ἀπὸ τοῦ 1852, ἀπὸ τοῦ 1895 ὑπάρχει νομοθεσία ἡ ὁποία κανονίζει τὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν ταμιευτηρίων καὶ τὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν καταθέσεων. Παρ’ ἡμῖν, καμμία νομοθετικὴ πρόνοια δὲν ὑφίσταται. Εἰς τὴν πρότασιν νόμου ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν (καὶ διὰ τὴν προτοβουλίαν μου ταύτην δὲν πιστεύω νὰ μοῦ καταλογισθῇ, ὅτι σφετερίζομαι κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν, διότι νομίζω, ὅτι κάθε βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ προτείνῃ τὰς γνώμας του καὶ τὰ νομοθετικὰ μέτρα, ὅσα νομίζει ὅτι ἐνδείκνυνται ἀπὸ τὰς περιστάσεις) αἱ προτιθέμεναι βάσεις τῶν ἐξασφαλιστικῶν διὰ τὰς ταμιευτικὰς καταθέσεις μέτρων εἶναι αἱ ἑξῆς: Πρῶτον ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἵδρυσις καὶ λειτουργία ταμιευτηρίων, εἴτε αὐτοτελῶν εἴτε παρὰ τραπέζαις, ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐκεῖναι αἱ Τράπεζαι αἱ ὁποῖαι ἤδη ἔχουν ἐν λειτουργίᾳ ταμιευτήρια ἄνευ ἀδείας ὀφείλουν νὰ ζητήσουν τὴν ἄδειαν διά τὴν εἰς τὸ μέλλον λειτουργίαν των καὶ ἐφεξῆς, νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τάς διατάξεις τοῦ νόμου. Βον: Ὁ λογαριασμὸς τῶν ταμιευτηρίων τῶν λειτουργούντων παρὰ ταῖς Τραπέζαις πρέπει νά εἶναι χωριστὸς καὶ τὸ ταμεῖον χωριστόν. Δὲν ἐπιτρέπεται νά ἀναμιγνύωνται αἱ ταμιευτηριακαὶ καταθέσεις, τὸ χρῆμα τῶν λαϊκῶν οἰκονομιῶν, μετὰ τῶν ἄλλων κεφαλαίων καὶ καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι διατίθενται εἰς κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις ἢ νά διατίθενται εἰς ἐμπορικὰς ἢ βιομηχανικὰς πιστώσεις, Κάθε Τράπεζα παρά τῇ ὁποίᾳ λειτουργεῖ ταμιευτήριον καὶ κάθε εἰδικὸν ταμιευτήριον, θά ἔχῃ εἰδικὰ λογιστικὰ βιβλία καὶ εἰδικὸν, ἤτοι χωριστὸν ταμεῖον καὶ ἰδίους κανόνας διαθέσεως τῶν ταμιευτικῶν καταθέσεων καὶ ἐξασφαλίσεως αὐτῶν. Ἔχομεν δεδομένον ἀπὸ Τραπεζιτικῆς πείρας καὶ στατιστικῶν ὑπολογισμῶν, ὅτι τά δύο τρίτα τῶν καταθέσεων εἶναι πάγια, δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ἐκτὸς ἐκτάκτων περιστάσεων πανικοῦ ὁπότε καὶ ἔκτακτα λαμβάνονται μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν, ἤτοι moraborium κλπ. δὲν ὑπάρχει λέγω παράδειγμα, νὰ ὑπάρξῃ ζήτησις ἀναλήψεων τῶν ταμιευτικῶν καταθέσεων εἰς ποσὸν μεῖζον τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ συνόλου αὐτῶν. Ἑπομένως εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰ ταμιευτήρια, ὅταν δὲ λέγω ταμιευτήρια ἐννοῶ καὶ τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν ταμιευτηρίων τοὺς ὑπάρχοντας παρὰ ταῖς Τράπεζαις, νὰ ἐπενδύωσιν τὰ δύο τρίτα τῶν καταθέσεων των εἴτε εἰς ὁμολογίας ἐθνικῶν δανείων εἴτε εἰς ἔντοκα γραμμάτια, διότι τὰ ἔντοκα γραμμάτια καταχρηστικῶς ἐχρησιμοποιήθησαν ἄλλοτε εἰς τὸ παρελθὸν ὡς εἶδος δανείου, εἶναι ἁπλῶς ταμιευτικὴ εὐκολία τοῦ Κράτους, εἰς ἐποχὰς μὴ ἀναλόγων εἰσπράξεων ἢ εἰς κατάθεσιν εἰς τὸ ταμεῖον δανείων καὶ παρακαταθηκῶν, εἶναι ἀνάγκη, νὰ γίνεται τοιαύτη τοποθέτησις τῶν χρημάτων αὐτῶν, ὥστε νὰ εἶναι εἰς πᾶσαν στιγμὴν δυνατὴ ἡ ρευστοποίησίς των εἰς χρῆμα. Ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτησις τῶν καταθέσεων εἰς ποσὸν μεῖζον τῶν ἐν τῷ ταμείῳ μετρητῶν ὅταν αἱ ζητούμεναι ἀναλήψεις ὑπερβαίνουν τὴν ταμειακὴν ἐπάρκειαν, θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος τὰ ἔντοκα γραμμάτια, νὰ τὰ προεξοφλῇ ἢ αἱ ὁμολογίαι τῶν ἐθνικῶν δανείων ἐκποιοῦνται, ἢ τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ καταβάλλῃ προσωρινῶς τὸ ἰσότιμον καὶ γενικῶς, διὰ τῶν τοιούτων τοποθετήσεων, εἶναι ὡς νὰ ἔχουν τὰ ταμιευτήρια τὸ Κράτος ἐγγυητήν, ἀφοῦ αὐτό, θὰ εἶναι ὀφειλέτης τῶν διαθεσίμων τῶν ταμιευτηρίων, διὰ τῶν ἐντύπων γραμματίων ἢ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων. Πρῶτος ὅρος λοιπὸν, εἶναι ἡ ἔκδοσις ἀδείας διὰ τὴν λειτουργίαν ταμιευτηρίων ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου· δεύτερος ὅρος εἶναι ὁ χωριστὸς λογαριασμὸς καὶ τὸ χωριστὸν ταμεῖον, τρίτος ὅρος εἶναι ἡ τοποθέτησις τῶν περισσευμάτων τῶν δύο τρίτων τῶν ἀποταμιεύσεων εἰς ὁμολογίας, εἰς ἔντοκα γραμμάτια ἢ εἰς τὸ ταμεῖον δανείων καὶ παρακαταθηκῶν, τέταρτος δὲ ὅρος εἶναι ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ὑπηρεσία ἐλέγχου. Καθ’ ἕκαστον μῆνα κάθε ταμιευτήριον θὰ στέλλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πίνακα εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀναγράφῃ τί εἰσέπραξε καὶ τί ποσὸν ἐπλήρωσεν εἰς ἀναλήψεις καταθέσεων, καὶ οὔτε θὰ δύναται νὰ παρακολουθῇ καὶ ἐλέγχῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν τὰ χρήματα εἶναι ἐξησφαλισμένα ἢ μή, ἤτοι ἂν τηρῶνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου καὶ εἶναι διατεθειμένα τὰ ⅔ τῶν καταθέσεων κατὰ τὰ ἄνω. Νομίζω, ὅτι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς σᾶς ἔδωσα νὰ ἐννοήσητε τὴν οἰκονομίαν τῆς προτάσεως νόμου ἣν ὑποβάλλω εἰς τὴν ψῆφον ὑμῶν. Ἄλλος ὅρος εἶναι ἡ κύρωσις. Ἐὰν μία Τράπεζα, ἕνα Ταμιευτήριον, δὲν διαθέσῃ τὰ χρήματά του κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, ἤτοι δὲν τὰ ἐξασφαλίσῃ κατὰ τὰ δύο τρίτα ὅπως ἀνωτέρω ἐκτίθεται, θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 402 τοῦ ποινικοῦ νόμου τὸ ὁποῖον τιμωρεῖ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος βλάπτει ἐν γνώσει τὰ συμφέροντα τρίτου τὰ ὁποῖα εἶναι ἐμπεπιστευμένα εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ. Ἐν περιπτώσει δὲ πτωχεύσεως τῆς Τραπέζης, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ χρήματα τοῦ Ταμιευτηρίου δὲν ἦσαν διατεθειμένα κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, θὰ θεωροῦνται οἱ διοικοῦντες τὴν Τράπεζαν ὡς ἔνοχοι χρεωκοπίας. Αὐταὶ εἶναι ἐν συντομίᾳ αἱ κυριώτεραι διατάξεις τῆς προτάσεως νόμου. Θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ γεννηθῇ δισταγμὸς περὶ τοῦ ἐπιτοκίου, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ ἀπολαμβάνουν αἱ ταμιακαὶ καταθέσεις. Βεβαίως ἐνδέχεται ὁ τόκος νὰ εἶναι κατά τι μικρότερος ἢ νῦν, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ ἐπιδίωξις μεγάλου τόκου συνεπάγεται καὶ μεγάλους κινδύνους. Ἡ ἐπιδίωξις ὅμως μεγάλων τόκων ἐνέχει τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διέτρεξε τὸ καζάνι τοῦ μύθου, τοῦ Νασρεδὶν Χότζα, ὁ ὁποῖος εἶχε δανεισθῇ ἀπὸ τὸν γείτονά του ἕνα καζάνι, μετά τινα καιρὸν τοῦ τὸ ἐπέστρεψε μὲ ἕνα ἄλλο καζανάκι μικρό. Γιατί, τοῦ λέγει ὁ γείτονάς του, μοῦ τὸ στέλλεις αὐτό; Νά, ἐγέννησε τὸ καζάνι, τοῦ λέγει ὁ Νασρεδὶν Χότζας, καὶ τὸ καζανάκι εἶναι τὸ παιδί του. Ὅταν δὲ κατόπιν τὸ ξαναδανείστηκε, δὲν τοῦ τὸ ἐπέστρεψε. Ὅταν ὁ γείτονας ἐζήτησε τὸ καζάνι, ὁ Χότζας τοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ἀπέθανε κατὰ τὴν γέννα. Καὶ ἔγινε δίκη καὶ ἀπεφάνθη ὁ Κατῆς, ὅτι πᾶν ὅ,τι γεννάει, καὶ γεννάει πολλά καὶ ἀποθνήσκει Ἔχουν λοιπὸν φόβο καὶ οἱ μεγάλοι τόκοι. Τὸ κεφάλαιον ποὺ γεννάει πολλὰ καὶ εὐκόλως ἀποθνήσκει. Ἑπομένως τὸ μόνον μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου θά εἶναι, ὅτι εἰς τά ταμιευτήρια πιθανόν νά εἶναι ὀλιγώτεραι αἱ καταθέσεις, διότι θά εἶναι κατά τι κατώτερος ὁ τόκος, ἀλλά θά εἶναι ἐξησφαλισμένος, θά παύσουν δὲ καὶ αἱ συγκεντρώσεις ἄλλων καταθέσεων κεφαλαιούχων εἰς τά ταμιευτήρια, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πραγματικῶς λαϊκὰ ἀποταμιεύματα. Κύριοι συνάδελφοι, διά νά ἴδητε τὶ σημασίαν ἔχει τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἔχω παρά νά σᾶς ἀνακοινώσω μερικοὺς ἀριθμούς, διά νά ἴδητε ποία εἶναι ἡ καταπληκτικὴ συγκέντρωσις κεφαλαίων εἰς τά ταμιευτήρια ἐν Ἑλλάδι. «Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὸ 1924 εἶχε καταθέσεις 214.000.000 (εἰς στρογγύλους ἀριθμοὺς), τὸ 1928, 994.000.000. Ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν τὸ 1924 δραχμὰς 79.000.000, τὸ 1928, δραχμάς 645.000.000. Ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα τὸ 1924 δραχμάς 106.000.000. τὸ 1928 δραχμάς 285.000.000. Ἡ Ἐμπορικὴ Τράπεζα τὸ 1924 δραχμάς 77.000.000, τὸ 1928 270.000.000. Ἡ Τράπεζα Ἀνατολῆς τὸ 1924 δραχμὰς 5.000.000 τὸ 1928 δραχμάς 14.000.000. Ἡ Τράπεζα Βιομηχανίας τὸ 1924 δραχμάς 6.000.000, τὸ 1928 δραχμάς, 56.000.000. Σύνολον καταθέσεων τῶν 6 Τραπεζῶν, τὸ 1924 δραχμὰς 489.000.000. Τὸ 1928 δραχμάς 2.365.000 000, ἂν προστεθοῦν δὲ αἱ καταθέσεις καὶ τῶν τοιούτων ταμιευτηρίων τραπεζῶν καὶ ταχυδρομικῶν, τὸ σύνολον τῶν εἰς τὰ ταμιευτήρια καταθέσεων ὑπερβαίνει τὰ τρία δισεκατομμύρια δραχμῶν. Αὐτή, κύριοι, ἡ συγκέντρωσις ἑνὸς τόσον λαϊκοῦ χρήματος, θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ἄλλας σκέψεις. Καθ’ ἣν στιγμὴν προσπαθοῦμεν μὲ μικρὰ πράγματα, νὰ ἱδρύσωμεν Γεωργικὴν Τράπεζαν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ γεωργία πάσχει, διατὶ νὰ μὴ τεθῇ ὑπὸ σκέψιν ἂν δὲν θὰ ἠδύνατο μέρος τοῦ διαθεσίμου αὐτοῦ χρήματος, νὰ χρησιμοποιηθῇ, διὰ τὴν γεωργικὴν πίστιν; Ἐν παρόδῳ, θὰ ὑπενθυμίσω, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐφέτος προμηνύεται κρίσις ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀνυπολόγιστος, διότι εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Πειραιῶς τὰ σιτηρὰ ἐξέπεσαν κατὰ 10%. Οὐδέποτε παρετηρήθη τέτοια ἔκπτωσις σιτηρῶν. Ἐὰν κατὰ τὸν λογαριασμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάνατε, ἄλλοτε, ὁ Ἑλληνικὸς σῖτος στοιχίζῃ δραχμὰς 647 εἰς τὸν παραγωγόν, ὁ σῖτος τῆς Ἀργεντινῆς, μὲ ὅλον τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, θὰ κοστίσῃ πιθανῶς ὀλιγώτερον καὶ ὅπως δήποτε ἡ τιμὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου, θὰ εἶναι ἀπελπιστική διὰ τοὺς σιτοπαραγωγούς. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρία αὐτῇ, ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὶ μέτρα ἔπρεπε νὰ λάβῃ, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Διότι τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη πέρυσιν, ἦτο δι’ ἓν ἔτος. Ἐφέτος, θὰ ἀφήσωμεν τὸν σῖτον τῆς Θεσσαλονίκης ἐκτεθειμένον εἰς τὰς κερδοσκοπικὰς βλέψεις, ἢ εἰς τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ σιτεμπορίου ἢ τῆς ἀλευροβιομηχανίας; Ἔχομεν λοιπὸν μίαν κρίσιν σιτοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πολὺ δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Συσχετίζων δὲ τὸ θέμα τῆς διαθέσεως τῶν ἀποταμιευμάτων μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς γεωργικῆς πίστεως ἐρωτῶ: αὐτὰ τὰ χρήματα τῶν λαϊκῶν οἰκονομιῶν, τὰ ὁποῖα ὑπερβαίνουν τὰ 3.000.000.000, δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, νὰ τά χρησιμοποιήσῃ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους, ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς πιστώσεως;

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί λέγετε 3.000.000.000, ἀφοῦ ἡ γεωργικὴ πίστις θὰ ἔχῃ 4 ἰδικά της;

§55Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ καταθέσεις τῶν ταμιευτηρίων εἶναι 3.000.000.000 καὶ πλέον. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα πρόκειται νὰ ἐργασθῇ μὲ ἓν δισεκατομμύριον καὶ 600 ἑκατομμύρια. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐξήσκησα τὴν γεωργικὴν πίστιν περὶ τὰ 17 ἔτη, ἐμελέτησα τὰς συνθήκας τῆς γεωργίας ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἐπέρασαν ἀπὸ τὰ χέρια μου ἑκατοντάδες χιλιάδων γεωργῶν καὶ γεωργοκτηματιῶν καὶ ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζω ὄχι μόνον μὲ τὰ βιβλία, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν πρᾶξιν τὰς συνθήκας ποὺ ἐνδείκνυται νὰ λειτουργήσῃ ἡ γεωργικὴ πίστις ἐν Ἑλλάδι. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι ἂν θέλετε νὰ ἔχητε ἀποτελεσματικὴν γεωργικὴν πίστιν εἰς τὴν Ἑλλάδα θέλετε 6–9.000.000.000...

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλά διά νά τά διαθέσωμεν αὐτά θέλομεν ἕξ χρόνια. Ἄν τά διαθέσωμεν σέ ἕξ μῆνας θά τά χάσωμεν ὅλα.

§57Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε κατά τό 1927, κατά τήν συνέλευσιν τῶν μετόχων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπέδειξα ὡς μέτοχος, ὅτι ὅσα διέθεσεν ἡ Ἐθν. Τράπεζα ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς πίστεως εἶναι πολὺ ὀλίγα ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τῆς γεωργίας. Μοῦ ἀπήντησεν ἡ διοίκησις, ὅτι σεῖς ὡς μέτοχος θέλετε νά διακινδυνεύσωμεν τά χρήματα εἰς τήν γεωργικὴν πίστιν; Ὁμιλεῖτε ὡς μέτοχος, ἢ ὡς πολιτικός; Τοὺς εἶπον: ὁμιλῶ ὡς μέτοχος καὶ ἂν μοῦ λέγετε σεῖς, ὅτι διακινδυνεύουν τά χρήματα εἰς τὴν γεωργικὴν πίστιν, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὑπῆρξα ἐπὶ 17 ἔτη διευθυντὴς τῆς Τραπέζης σᾶς λέγω νὰ μοῦ παρουσιάσητε τοὺς πίνακας τῶν ἀποσβεσθεισῶν ἐπισφαλῶν ἀπαιτήσεων καὶ νὰ μοῦ εἴπητε τί ἀπεσβέσαμεν περισσότερα γεωργικά, ἢ ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικά; Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ γεωργικὴ πίστις ἠμπορεῖ νὰ βραδύνῃ ἐνίοτε ν’ ἀποδώσῃ τὰ δάνεια, ἠμπορεῖ νὰ περιέλθῃ εἰς ἀδυναμίαν ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών του ὁ γεωργὸς, ἕνεκα κακῶν ἐσοδειῶν ἢ θεομηνιῶν κλπ. ἀλλὰ μόνον θὰ βραδύνῃ· θὰ ἔλθῃ ὥρα ποὺ θὰ πληρώσῃ. Διότι καὶ μίαν καλὴν ἐσοδείαν ἂν ἐπιτύχῃ εἰς τὰ τρία ἔτη, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ χρέη του, εἴτε ἐφ’ ἅπαξ, εἴτε χρεωλυτικῶς εἰς 3–4 χρόνια πληρόνων κατ’ ἔτος μαζὶ μὲ τὸ νέον καλλιεργητικὸν δάνειον καὶ μέρος τοῦ ἕνεκα τῆς θεομηνίας ἢ τῆς κακῆς ἐσοδείας καθυστερήσαντος. Εἶναι δὲ καλῆς πίστεως ὁ γεωργός, εἶναι καλὸς ὀφειλέτης καὶ δικαιοῦται πάσης ἐπιεικείας καὶ πάσης ἐνισχύσεως ὅταν ἡ ἀτυχία τὸν κάνει νὰ καθυστερῇ.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τώρα. Ἀφῆστε νὰ διαθέσωμεν τὰ 1600 ἑκατομμύρια.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Κύμης.

§60Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν τὴν εἶχον καταθέσει πρὸ πέντε ἢ ἕξ μηνῶν, θὰ τὴν εἶχον δὲ λησμονήσει ἐντελῶς, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ καταγγελλόμενος ὑπάλληλος δὲν εἶχε τὴν φιλοτιμίαν συνεχῶς νὰ τὴν ὑπενθυμίζῃ διὰ τῆς συνεχείας τῶν πράξεών του διὰ τὰς ὁποίας τὸν κατήγγειλλα. Ὁ οἰκονομικὸς αὐτὸς ἔφορος τῆς Κύμης κατηγγέλλετο τότε διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ὅτι μὲ τὴν δικαιολογίαν τῆς ἐλλείψεως εὑρετηρίων ὑπεχρέωνε τοὺς φορολογουμένους εἰς τὴν διπλῆν καὶ τριπλῆν καταβολὴν φόρου, ἑνὸς νόμου δικτατορικοῦ περὶ φορολογίας καλλιεργουμένων καὶ πεφυτευμένων γαιῶν. Παρημέλησε τὰς διαταγὰς τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, διὰ τῶν ὁποίων διετάσσετο νὰ προβῇ μετ’ ἄλλης ἐπιτροπῆς εἰς τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας εἶχεν παραχωρήσει ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα εἰς τοὺς ἐκεῖ χωρικούς. Ἐπὶ πλέον παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐνδιαφερομένων διώριζεν ὡς ἐπιστατοφύλακας τῆς ἐλαιοδεκάτης εἰς τὰ διάφορα ἐλαιοτριβεῖα ἀνθρώπους, ἀναξίους ἐμπιστοσύνης, ἀνθρώπους καταχραστάς, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἰδιοτελείας ἔβλαπτον ὄχι μόνον τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἰδιώτας, ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὰ συμφέροντα τὰ ἰδικά των καὶ ὄχι διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν. Τὸ αὐτὸ ἔπραττεν καὶ διὰ τοὺς καταμετρητὰς τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν αἰγοπροβάτων καὶ τῶν χοίρων. Κατήγγειλλα κατ’ ἐπανάληψιν τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους διώριζεν, ὅτι δὲν ἦσαν οἱ κατάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ χειρίζωνται αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀκούσῃ. Ἐσχάτως τὸ Πλημμελειοδικεῖον Χαλκίδος ἠσχολήθη δι’ αὐτοὺς καὶ ἐξέδωκεν καταδικαστικὰς ἀποφάσεις ἐπὶ καταπιέσει καὶ ἐπὶ ἀπάτῃ. Ὑπάρχουν ἀποφάσεις ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐκλέγει διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ὁ οἰκονομικὸς ἐκεῖνος ἔφορος καὶ τώρα ἀκόμη ἐξακολουθεῖ νὰ συντάσσῃ πρωτόκολλα, βασιζόμενος εἰς ψευδεῖς βεβαιώσεις τῶν ἀπαριθμητῶν αὐτῶν καὶ καταπιέζων διαφόρους μικροκτηνοτρόφους εἰς βάρος τῶν ὁποίων καταλογίζει φόρους διά πολλαπλάσια αἰγοπρόβατα τὰ ὁποῖα ἐκεῖνοι δὲν ἔχουν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι ἐκεῖνοι δὲν ἔχουν μεγάλην κτηνοτροφίαν, ἔχουν σμικτάς, ἐνῷ λοιπὸν ἐδήλωνον ὅλα τὰ αἰγοπρόβατα, ὡς ἀνέφερον καὶ τοὺς σμίκτας ἀναγκαστικῶς καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν αἰγοπροβάτων ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος κατελόγιζε δι’ ὅλον τὸ ποσὸν τοὺς σμίκτας καὶ τοὺς κατελόγιζε καὶ ἰδιαιτέρως, διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει ἕκαστος. Καθημερινῶς ἐκδικάζονται ἐνστάσεις ἐναντίον τῶν φορολογικῶν αὐτῶν μέτρων. Τώρα τελευταίως ἔχει κάμει πρωτόκολλα ἐναντίον τῆς περυσινῆς παραγωγῆς τοῦ κουκουλοσπόρου, εἰς τρόπον ὥστε ἐνῷ ἄλλοτε χιλιάδες ὁλόκληραι κουτιὰ κουκουλοσπόρου ἐξωδεύοντο, καὶ εἴχομεν μίαν παραγωγὴν ἀρκετὰ καλὴν καὶ σημαντικὴν καὶ διὰ τὴν ἀτομικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἐφέτος πρὸ τῆς τοιαύτης τακτικῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ὁ ὁποῖος κατελόγισεν ὅλους τοὺς κουκουλοτρόφους κατὰ τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον κατελόγιζεν καὶ τοὺς κτηνοτρόφους καὶ ἕνα κουτὶ κουκουλόσπορον τὸ ἔπερναν τρεῖς καὶ τέσσαρες μαζὶ καὶ ἐδήλωναν ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν ὁ εἷς, διὰ νὰ μὴν τρέχουν ὅλοι μαζὶ εἰς τὴν ἐφορίαν, ὁ κ. οἰκονομικὸς ἔφορος ἐξηκολούθησεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφήρμοζεν εἰς τὰ αἰγοπρόβατα, κατελόγισεν δηλαδή, διὰ τὸ ὅλον ποσὸν ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν σμικτῶν αὐτῶν. Συνεπείᾳ τῆς τοιούτης τακτικῆς, ἐφέτος δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε τὸ ἑκατοστὸν τῆς μεταξοσκωληκοτροφίας τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἄλλοτε. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τοιοῦτοι ὑπάλληλοι ἀποτελοῦν κίνδυνον διὰ τὴν κοινωνίαν, ὑπονομεύουν τὸ Κράτος κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργοῦν ὄχι μπολσεβικισμόν, ἀλλὰ κἄτι ἀκόμη περισσότερον. Ἐστάλη κάποτε οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος προφορικῶς μὲ διαβεβαίωσεν, ὅτι τὰ ὅσα τοῦ κατήγγελον εἶναι μικρότερα τῆς ἀληθείας. Ἐνῷ αὐτά μὲ διαβεβαίωσεν προφορικῶς, καὶ ἐνώπιον ἄλλων μαρτύρων, εἰς τὴν ἔκθεσιν τὸν δικαιολογεῖ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ ἐνῷ μοῦ εἶπεν τότε, ὅτι εἶναι ἕνα παληόπαιδον, δὲν τὸν γνωρίζω προσωπικῶς οὔτε κατ’ ὄνομα αὐτὸς μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶναι ἕνα παληόπαιδον τὸ ὁποῖον δὲν ξεύρει τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θὰ τὸ βάλωμε σὲ δρόμο, τώρα μανθάνω, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσίν του λέγει τά ἀντίθετα. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω, νὰ σταλῇ ἄλλος ἐπιθεωρητής, νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταγγέλλω, νὰ ἰδῇ πόσα πρωτόκολλα ἔχει συντάξῃ, πόσαι ἐνστάσεις ἔγιναν δεκταὶ καὶ πόσαι ἀπερρίφθησαν. Ἔχω νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην πρότασιν: ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὸ μπακσίσι τὸ ὁποῖον πέρνουν συντάσσοντες πρωτόκολλα διὰ νὰ προκαλοῦν ἐνστάσεις, διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὁποίων λαμβάνει ποσοστὰ καὶ αὐτὸς καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν μπορῶ, νὰ καταλάβω, διατί ἕνας δημόσιος ὑπάλληλος, ὅταν μισθοδοτεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ τὴ ὁποίαν καλεῖται, νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ Κράτος, διὰ ποῖον λόγον νὰ πέρνῃ προσθέτους ἀποζημιώσεις, ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Κράτους, διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Αὐτὸ εἶναι ἓν ἐλατήριον τὸ ὁποῖον ἐσκανδάλιζε πάντοτε, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ὅπου ἡ ὕλη ἐπεκράτησεν εἰς ὅλα, ἀκόμη δὲ περισσότερον ἐπεκράτησεν εἰς αὐτοὺς. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἂν λείψῃ αὐτὸ τὸ ἐλατήριον, θὰ λείψουν καὶ τὰ σκάνδαλα τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ τὸ μπακσίσι καὶ ἡ καταπίεσις τῶν φορολογουμένων, οἱ ὁποῖοι εὐχαρίστως προσφέρουν ὅ,τι εἶναι ὑπόχρεοι, ἀλλ’ ὄχι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοὺς ζητοῦν ἐντελῶς ἀδίκως. Αὐτὰ ἔχω νὰ εἴπω ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως.

§61Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὴν καταγγελίαν τῶν γεγονότων αὐτῶν ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐστάλη ἐπιθεωρητὴς πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ δὲν βεβαιοῖ τὴν ἀκρίβειαν τῶν λεχθέντων. Τουναντίον δικαιολογεῖ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ὑπαλλήλου. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης.

§62Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Μοῦ εἶπαν περὶ αὐτῆς.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἔχῃ στοιχεῖα νεωτέρων παραβάσεων παρακαλεῖται, νὰ τὰ γνωρίσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ διατάξῃ τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων.

§64Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, διὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Καταγγέλλω, ὅτι τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας προφορικῶς μοὶ ἔδωσεν, τὰς ἔδωσεν ἐνώπιον καὶ ἄλλων προσώπων. Ἐνθυμοῦμαι τὸν συνάδελφόν μας κ. Μπουρνιᾶν, ἐνθυμοῦμαι τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον τῆς Χαλκίδος· δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖον ἄλλο πρόσωπον ἦτο παρὸν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως καταγγέλλω ἐπίσης τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ κ. οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἐπιθεωρητής, διὰ νὰ μᾶς φέρῃ νέας ἀνακρίσεις καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιπροσθέτως καταγγέλλω, διὰ τὰς φορολογίας τοῦ κουκουλοσπόρου, διὰ τὰ πρωτόκολλα τὰ ὁποῖα ἔκαμε, διὰ τὰ αἰγοπρόβατα, ἐὰν πράγματι κατεδικάσθησαν ἐπὶ ἀπιστίᾳ καὶ καταπιέσει ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους ἐκεῖνος διορίζει. Καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν τῶν ὁποίων αὐτὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν. Καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν συνεζητήθη καὶ ἀπεφασίσθη καὶ χθὲς ἀκόμη ἐγένετο κατὰ πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας δεκτόν, ὅτι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, τὰ φορολογικὰ νομοθετικὰ διατάγματα, θὰ ψηφισθῶσι εἰς δύο ἀναγνώσεις. Μάλιστα δὲ ἤθελον νὰ ὁμιλήσω εἰς κἄποιο ἐξ αὐτῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀφήσω νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν καὶ συνεμορφώθην πρὸς τοῦτο, διότι δὲν εἶχον λόγον, νὰ ὁμιλήσω ἀμέσως. Σήμερον παρατηρῶ, ὅτι φορολογικὸν νομοσχέδιον ἐψηφίσθη τὸ περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος, ἐφ’ ἅπαξ.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ ψηφισθῇ.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς ἕνα ζήτημα περὶ τῆς ὀρθῆς ἐννοίας τοῦ Συντάγματος. Ἡ ὀρθὴ δὲ ἔννοια τοῦ Συντάγματος, ὡς τοὐλάχιστον ἐγένετο δεκτὸν, εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διαδικασίαν αὐτὴν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Καὶ χθὲς πάλιν ἐπανελήφθη τοῦτο καὶ ἐμείνατε σύμφωνος καὶ σεῖς, ὅτι τὰ φορολογικὰ νομοθετικὰ διατάγματα πρέπει νὰ ψηφισθοῦν εἰς δύο συζητήσεις. Σήμερον βλέπομεν νομοσχέδιον φορολογικὸν τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη χθὲς καὶ τὸ ὁποῖον περιέχει φορολογικὰς διατάξεις. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κρατήσωμεν μίαν τάξιν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας, θὰ ψηφισθῇ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅμως θέλομεν νὰ παρακολουθήσωμεν ἕνα νομοσχέδιον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ κάμωμεν παρατηρήσεις, πρέπει νὰ δυνάμεθα νὰ τὸ παρακολουθήσωμεν. Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον καθιερώθη μία τακτικὴ πρὸς τοῦτο, ἡ τακτικὴ αὐτὴ πρέπει νὰ τηρηθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις τὰ φορολογικὰ νομοθετικὰ διατάγματα, νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, ἐκτὸς ἑνὸς διὰ τὸ ὁποῖον ἐμείναμεν σύμφωνοι, ἐπειδὴ δὲν ἐπιβάλλει φορολογίας, νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἀμέσως· καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν τακτικὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ, μοὶ φαίνεται, μὲ τὴν ἐξαίρεσιν ἑνὸς νομοσχεδίου.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι κρατεῖ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ προκειμένου περὶ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Ἀνεξαρτήτως καὶ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ψηφίζωνται εἰς δύο ἀναγνώσεις. Εἶναι τόσα τὰ νομοσχέδια, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ παρακολουθῇ ἡ Βουλή, καὶ μάλιστα ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἔχει μικρὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν καὶ ἀπαιτεῖται μεγάλη ἀπασχόλησις. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια θεωροῦνται ὅτι εἶναι οὐσιώδη καὶ πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ τὰ προσέχωμεν, καὶ νὰ μᾶς δίδεται ὁ ἐπαρκὴς χρόνος διὰ νὰ τὰ μελετῶμεν. Ἀνεξαρτήτως τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει τοιούτης φύσεως νομοσχέδια, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν ἔκτακτον διαδικασίαν. Ἑπομένως καὶ συμφώνως μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ σύμφωνα μὲ τὴν σπουδαιότητα τῶν νομοσχεδίων, πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτή. Τοῦτο τὸ παρεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τώρα μοῦ λέτε, ὅτι ἐξηρέθη ἕνα νομοσχέδιον. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τούτου, διότι δὲν ἔχετε κανένα λόγον, νὰ βεβαιώσετε, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχουν οὕτως. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον ὅτι ἀπὸ μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία καθιερώθη καὶ ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως: Χθὲς, ἐπὶ ἐνστάσεως, τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μαντινείας ἀφορώσης τὴν Συνταγματικότητα ἢ μὴ Συνταγματικότητα νόμου ἐπιβάλοντος φορολογίας εἶχον δηλώσει ὅτι μόλον ὅτι Συνταγματικῶς διαφωνῶ πρὸς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μαντινείας καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις τοῦ ἄρθρου 50 δὲν εἶναι ἐξαίρεσις τοῦ ἄρθρου 77, εἶπον ἐν τούτοις, ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἐμείναμεν σύμφωνοι κατὰ τὰς τελευταίας διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ τηρήσωμεν αὐτὴν τὴν τακτικήν. Ἐγὼ ἐσεβάσθην τὴν τακτικὴν αὐτὴν καὶ δὲν εἰσήγαγον ἐνώπιον τῆς τελευταίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κανένα νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ οἱαδήποτε ὑπόνοια, ὅτι ἐπιβάλλει φορολογίας ὄχι συνολικῶς, ἀλλὰ ἔστω καὶ ἐπὶ μέρους. Τὰ ἄλλα νομοθετικὰ διατάγματα τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἡ κύρωσις ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην ἐξουσιοδότησιν ὁπότε τὸ ζήτημα δὲν εἶχεν ἐγερθῆ, ἐξηκολούθει δὲ ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἐφαρμοζομένη καὶ ἐπὶ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἥτις ἦτο καὶ ἡ συνέλευσις ἡ ψηφίσασα τὸ Σύνταγμα. Εἶπον ἐν τούτοις, ὅτι παρὰ τὴν γνώμην ταύτην δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ σοβαρῶν νομοσχεδίων, ἐὰν θέλετε, νὰ τὰ συζητήσωμεν εἰς δύο ἀναγνώσεις ὑπὸ τύπον νομοσχεδίων. Διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ μάλιστα καμμία ἀοριστία ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐνδιάμεσον χρόνον εἴπομεν, ὅτι θὰ τεθῇ ἡ τελευταία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰσχὺς τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος ἀνατρέχει μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ διατάγματος, οὕτως ὥστε, νὰ μὴ ὑπάρξῃ κανένα νομοθετικὸν κενόν. Ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς αὐτό. Εἶπον εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐπιθυμοῦντα νὰ ὁμιλήσῃ, ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσητε εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ νομοθετικὸν διάταγμα περὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέβαλλεν καμμίαν ἀπολύτως φορολογίαν, τοῦτο ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μαντινείας, ἐζήτησεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐφ’ ἅπαξ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐζήτησα, τὸ ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μαντινείας.

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§75Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἐζήτησα ἐγώ, τὸ ἐζήτησε, δὲ καὶ ὁ ἐνιστάμενος κ. βουλευτής.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐζητήσατε σεῖς.

§77Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἡ Βουλὴ ὀρθῶς ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι εἶναι ἀκριβῶς μειωτικὸν τῆς φορολογίας.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις ὅσον ἀφορᾷ τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικά, νὰ μὴ ὑποβάλλωνται διὰ τῆς διαδικασίας τοῦ ἄρθρου 77 ἐγένετο παρ’ ἐμοῦ κατ’ ἐπανάληψιν, μάλιστα δὲ κατά τινα συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς πρὸ τῶν διακοπῶν, ὅταν ἐδόθη ἡ ἐξουσιοδότησις ὑπέμνησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐδέχθη καὶ ἀπεφασίσθη, νὰ μὴ παραπέμπωνται τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 77. Αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία θὰ ἰσχύσῃ διὰ πάντα καὶ μάλιστα ἐμείναμεν σύμφωνοι κατὰ τίνα τρόπον, νὰ κανονισθῇ καὶ περὶ τούτου. Ὅταν ἐδέχθημεν μίαν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν τὴν ἐδέχθημεν διὰ τὸ ἕν. Ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ παλινῳδήσωμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος. Μετὰ τοῦτο μᾶς λέγετε, ὅτι αὐτὸ δὲν ἐπιβάλλει φόρους καὶ ὅμως ἐπιβάλλει. Θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα νομίζετε, ὅτι δὲν ἐπιβάλλουσι φόρους, ἐπιβάλλουσι φόρους. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τι, ἀλλὰ ὅταν τὸ μελετήσω θὰ σᾶς εἴπω ἂν ἐπιβάλλῃ φόρον ἢ ὄχι! Ἀλλὰ εἶναι καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον καταργεῖ φόρους. Δὲν νομίζω, ὅτι δυνάμεθα ἔτσι νὰ διακρίνωμεν ποῖα ἐπιβάλλουν καὶ ποῖα δὲν ἐπιβάλλουν φόρους. Ὡς πρὸς τὸ ψηφισθὲν χθὲς νομοσχέδιον, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ προβάλλων τὴν ἀντισυνταγματικότητα βουλευτὴς τὸ ἐζήτησε δὲν τὸ ἀμφισβητοῦμεν. Ἐγὼ δὲν τὸ ἤκουσα, τὸ διαβεβαιοῖ ὁ κ. Πρόεδρος.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ πρακτέου· πρόκειται περὶ τοῦ πραχθέντος. Τὶ ἔγινε χθές; Δὲν ἀμφισβητεῖται, ὅτι αὐτὸ ἔγινε χθὲς καὶ ἑπομένως δυνάμεθα, νὰ προχωρήσωμεν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ κατήργησε τὸ μεταβατικὸν Εἰρηνοδικεῖον Λογγανίκου τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος. Ὁ κ. βουλευτὴς παρακαλεῖται ν’ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§81Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἶναι βεβαίως, κ. βουλευταί, ἄξιος ἐπαίνου ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὰς ὑπὲρ αὐτῆς προσπαθείας του, ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν ἐπερωτήσω, διατὶ κατήργησε τὸ μεταβατικὸν Εἰρηνοδικεῖον Λογγανίκου, ἐνῷ αἱ ἀποστάσεις ἐκ τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου εἶναι πολὺ μεγάλαι καὶ καταβασανίζονται οἱ πολῖται διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς αὐτήν, ἠναγκασμένοι, νὰ παραμένουν εἰς τὸ ὕπαιθρον πολλάκις καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς καὶ ὑπὸ βροχήν.

§82Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλειτούργει ἄλλοτε εἰς Λογγάνικον τὸ Εἰρηνοδικεῖον;

§83Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Μάλιστα καὶ ὑποχρεοῦνται τώρα οἱ κάτοικοι, νὰ μεταβαίνουν εἰς Γεωργίτσιον. Θὰ παρακαλέσω συνεπῶς, ἐὰν ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ μεταβατικοῦ Εἰρηνοδικείου εἰς Λογγάνικον εἶναι ἀδύνατος, νὰ μεταβάλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐκδικάσεως τῶν ὑποθέσεων Λογγανίκου εἰς τὴν Καστανιάν, τοῦ Εἰρηνοδικείου Καστορίου. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὴν 1 Μαρτίου μετέβησαν 200 ἄνθρωποι εἰς τὸ Γεωργίτσι καὶ ἐπέστρεφαν νύκτωρ καὶ ὑπὸ βροχὴν εἰς Λογγάνικον.

§84Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ τακτικὴ τοῦ ὑπουργείου εἶναι, νὰ προσεγγίζῃ ἡ Δικαιοσύνη πρὸς τοὺς πολίτας καὶ ἀπορῶ πῶς συνέβη αὐτό. Σήμερον αὐτὸ τοὐλάχιστον τηρῶ ἐγὼ ἀφ’ ὅτου διευθύνω τὴν δικαιοσύνην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ τὸ μανθάνω σήμερον καὶ θὰ ἐνεργήσω τὸ κατὰ δύναμιν πρὸς διόρθωσιν τοῦ πράγματος.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Στράτος, ἐπερωτᾷ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἄν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετὰ 18μηνον θέλει παραδοθῇ τὸ τουρκικὸν θωρηκτὸν καταδρομικὸν «Γκαῖμπεν–Γιαβοὺζ» ἑτοιμοπόλεμον, σκέπτωνται νὰ λάβωσι μέτρα καὶ ποῖα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως.

§86Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὴν ναυτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὴν Βουλήν, ὅπερ μοὶ ἐκοινοποιήθη, καθ’ ὃ ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ εὔθετον τὸν χρόνον πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος. Δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ τὸν χρόνον εὔθετον πρὸς συζήτησιν, οὐχ ἧττον εἶμαι εὐτυχής, ὅτι ἤρξατο συζήτησις παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις, πρὸς λύσιν τοῦ ἐπιμάχου τούτου ζητήματος τῆς ναυτικῆς παρασκευῆς καὶ θὰ εἶμαι ἔτι εὐτυχέστερος, ὅταν αἱ συζητήσεις περαιωθοῦν εὐνοϊκῶς καὶ λυθῇ τὸ περισπούδαστον τοῦτο ζήτημα, διὰ τὴν τοσοῦτον ἐκτεταμένην παράλιον πατρίδα μου, ἵνα οὕτω ἐξασφαλιζομένης τῆς ναυτικῆς κυριαρχίας ἱκανοποιηθῇ συγχρόνως τὸ κοινὸν αἴσθημα τοῦ λαοῦ, ὅστις μετ’ ἀγωνίας παρακολουθεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἐπὶ ἐπερωτήσεως, διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς Λοκρίδος, πρὸς χορήγησιν γεωργικῶν δανείων.

§88Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ κατὰ λάθος ἀπευθύνεται πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. ὑπουργόν. Θὰ ἤθελα λοιπόν, νὰ παρακαλέσω, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δυσχεραίνει πολὺ τὴν χορήγησιν γεωργικῶν δανείων εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος περιμένει πλέον τὴν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, ὥστε νὰ κατορθώσῃ πραγματικῶς, νὰ διαθέσῃ ἓν ποσὸν χρημάτων διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς γεωργίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ὕψιστον διὰ τὴν ὅλην Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε, νὰ συστήσῃ, ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ παρέχουσα τὰς εὐκολίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον, ὁπότε εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ καταστροφαὶ ὑπῆρξαν ἀλλεπάλληλοι. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀντιλαμβανόμενος πλήρως τὰ δίκαια παράπονα τῶν συνεταιρισμῶν θέλει σπεύσῃ καὶ δώσῃ τὴν δέουσαν σύστασιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§89Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πολλάκις ἔλαβον ἀφορμήν, ν’ ἀπευθύνω σύστασιν εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅπως παράσχῃ δάνεια. Ἀλλ’ οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν πρέπει, νὰ λησμονοῦν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐφ’ ὅσον τὰ συμφέροντα αὐτῆς δὲν τὴν ὠθοῦν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοιούτων δανείων. Συστάσεις πάντως ἀπηύθυνα πολλάς.

§90Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι μὲ ἱκανοποίησε πλήρως ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Εἶναι ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἰδιαιτέρως νὰ προσέξῃ καὶ ἑπομένως, νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἀεροκοπανίσματα, ἀλλὰ νὰ ἐπιβληθῶμεν ἐν ἀνάγκῃ, διότι ἄλλως θ’ ἀποτύχωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν αὐστηρὰ μέτρα ἐναντίον τῆς Τραπέζης, νὰ παραχωρήσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ τὰ χάσῃ, θὰ τὰ πάρῃ πίσω.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης, ὅπως ἀναπτύξῃ σύστασίν του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ἐν Πειραιεῖ μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§92Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς συστάσεώς μου, θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι εἶναι περιττὴ μετὰ τὴν ὑποβολὴν σειρᾶς ὅλης νομοσχεδίων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τὰ ὁποῖα ὑπόσχονται, ὅτι θὰ σημειώσουν σταθμὸν ἐξελίξεως ἐπὶ τὰ πρόσω τῶν ἐκπαιδευτικῶν τῆς χώρας ἡμῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν Πειραιεῖ εἶναι εἰς ἄκρον δυσάρεστος καὶ ὀφείλει, νὰ γίνῃ λόγος περὶ αὐτῆς. Οἱ λόγοι δὲ οὗτοι εἶναι δύο. Πρῶτον ἡ ἔλλειψις διδακτηρίων ἕνεκα τῆς ὁποίας ὅλα τὰ σχολεῖα λειτουργοῦν ἡμιημερησίως καὶ δεύτερον ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Καὶ πρῶτον περὶ τῆς ἐλλείψεως διδακτηρίων. Ὁ Πειραιεὺς ἔχει ἐν ὅλῳ 14 σχολεῖα μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν 14 σχολείων μέσης ἐκπαιδεύσεως μόνον τὰ 7 ἔχουν ἴδιον διδακτήριον τὰ ἕτερα ἑπτὰ φιλοξενοῦνται, ξενίζονται εἰς τὰ ἄλλα κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς ἡμέρας. Καὶ ἑπομένως ἔχομεν τὸ φαινόμενον, ὅτι κανὲν ἐκ τῶν σχολείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως δὲν λειτουργεῖ ἡμερησίως, τὰ πάντα λειτουργοῦν ἡμιημερησίως ἐπὶ μεγίστῃ ἀνυπολογίστῳ ζημίᾳ προφανῶς τῆς μαθητευούσης νεότητος τοῦ Πειραιῶς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αὕτη νὰ διδαχθῇ τὴν διδακτέαν ὕλην εἰς τὸ ἥμισυ χρονικοῦ διαστήματος τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο, ἐξ ἄλλου δὲ ἔχουν οἱ μαθηταὶ καὶ αἱ μαθήτριαι τὴν ἡμίσειαν ἡμέραν ἐλευθέραν καὶ βεβαίως δὲν διαθέτουν ταύτην εἰς μελέτην ἢ ἀθλητικὰς παιδιάς, ἀλλ’ ἀφήνουν ἑαυτούς, νὰ παρασύρωνται ἀπὸ παντοειδεῖς πειρασμούς, οἱ ὁποῖοι εὔκολα παρασύρουν τὴν εὐάλωτον παιδικὴν ψυχήν. Καὶ ὁ μὲν κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχε τὴν καλωσύνην, νὰ μοὶ γνωρίσῃ δι’ ἐγγράφου του, ὅτι ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλων διδακτηρίων ἐν Πειραιεῖ εἶναι δυσχερεστάτη καὶ ὅτι ἐδυσχεράνθη περισσότερον λόγῳ τῆς καταλήψεως τῶν γυμνασίων ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀμφισβητήσω τὴν βασιμότητα τοῦ ἐπιχειρήματος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου καθ’ ὅσον δὲν εἶναι δυσχερὴς ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλου διδακτηρίου, τοὐναντίον εἶναι εὐχερὴς εὐχερεστάτη, ἀλλ’ ἡ ἀκηδία τῶν ἁρμοδίων ἔφερε τὴν κατάστασιν εἰς οἷον σημεῖον εὑρίσκεται ἀπὸ ἀπόψεως διδακτηρίων ἐν Πειραιεῖ. Διότι ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1923 συνεστήθησαν 5 σχολεῖα οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη πρὸς ἐξεύρεσιν καταλλήλων διδακτηρίων καὶ ναὶ μὲν εἶχε προκηρυχθῆ δημοπρασία πρὸς ἐξεύρεσιν διδακτηρίων, ἀλλὰ μὲ περιωρισμένον μίσθωμα 3.000 δραχμῶν μηνιαίως καθ’ ὃν χρόνον πρὸς μίσθωσιν ἀστυνομικῶν τμημάτων δὲν ἐδίσταζον, νὰ δίδωσιν 20–25 χιλιάδας δραχμῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρὸ δύο ἐτῶν ηὐξήθη τὸ μίσθωμα εἰς 8–10 χιλιάδας δραχμὰς μηνιαίως πρὸς ἐξεύρεσιν διδακτηρίων, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τὰ κεντρικὰ κτήματα ἐξεμισθώθησαν καὶ ἀπωλέσθη ἡ εὐκαιρία. Ἔχομεν ὡρισμένα κτίρια ἐν Πειραιεῖ ἐπὶ παραδείγματι παραπλεύρως πρὸς τὸ Δημοτικὸν Θέατρον τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς παράρτημα τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας καὶ τὸ ὁποῖον προσεφέρθη ἀντὶ 7.000 δραχμῶν μηνιαίως καὶ ἀπεκρούσθη. Ἐπίσης τὸ κτῆμα τὸ παραπλεύρως τοῦ παρθεναγωγείου τῶν ἀδελφῶν Παπακώστα προσεφέρθη ἀντὶ 5.000 δραχμῶν μηνιαίως καὶ δὲν ἐγένετο δεκτὸν, ἀποδίδω δὲ τοῦτο εἰς τὸ εἰδικὸν συμβούλιον περὶ ἐκμισθώσεως διδακτηρίων τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν ἐκπαιδευτικὸν ἐπιθεωρητήν, ἀπὸ τὸν νομομηχανικὸν ἢ τὸν ἀντιπρόσωπόν του καὶ ἀπὸ τὸν σχολίατρον καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιτροπὴν δὲν μετέχει ἀτυχῶς, ὡς ὤφειλεν ὁ διευθυντής τοῦ σχολείου, εἰς τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ἔπρεπε ν’ ἀνατίθεται ἡ ἐξεύρεσις διδακτηρίου, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ πλεῖστα ὅσα κτίρια διὰ σχολεῖα τὰ εὑρίσκει ὡς ἀνεπαρκῆ καὶ δὲν τὰ δέχεται. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ μέγαρον Ἀδριανοπούλου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαπραγματεύεται, διὰ νὰ τὸ μετατρέψῃ εἰς Εἰρηνοδικεῖον. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλα κτήματα πρώτης τάξεως κτίρια τὰ ὁποῖα ἀπεκρούσθησαν δι’ ἐλλείψεις ἐπουσιώδεις καθ’ ὃν χρόνον ἡ ἐπιτροπὴ δέχεται νὰ στεγάζωνται οἱ μαθηταὶ ὑπὸ τοὺς μᾶλλον ἀνθυγιεινοὺς ὅρους, ὅπως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔσχεν τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀντιληφθῇ τὴν κατάστασιν τῶν διδακτηρίων τοῦ Πειραιῶς ἰδίοις ὄμμασι κατὰ τὰ ἐγκαίνια τοῦ μαθητικοῦ συσσιτίου ἐν Πειραιεῖ, ἡ δὲ ἐλεεινὴ αὕτη κατάστασις δὲν ἐπιτρέπει οὔτε καθαριότης νὰ τηρηθῇ, οὔτε ἀερισμός· τὰ ἔπιπλα εὑρίσκονται εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν λόγῳ τῆς συσωρεύσεως μεγάλου ἀριθμοῦ μαθητῶν. Δὲν εἶναι δυσχερεστάτη ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλων διδακτηρίων, ἀλλὰ καθιστῶσι αὐτὴν δυσχερεστάτην αἱ ὑπερβολικαὶ ἀξιώσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἀκηδία τῶν ἁρμοδίων. Ἀλλ’ ἐπίσης δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐδυσχεράνθη ἔτι μᾶλλον ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλων διδακτηρίων λόγῳ τῆς καταλήψεως τοῦ Αου Γυμνασίου ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου Πειραιῶς, διότι ἐὰν ἐζημιώθησαν τινὲς ἐξ αὐτῶν, δὲν ἐζημιώθησαν τὰ σχολεῖα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· ἐζημιώθησαν τὰ σχολεῖα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὸ Αον Γυμνάσιον μετετέθη εἰς τὸ παραπλεύρως κείμενον Αον Ἑλληνικὸν σχολεῖον τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1914 ἐλειτούργει ὡς Βον Γυμνάσιον ὅπερ μετετέθη εἰς τὸ Αον Δημοτικὸν σχολεῖον θηλέων ἑπομένως ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐζημιώθη καὶ ὄχι ἡ μέση ἐκπαίδευσις ἀπὸ ἀπόψεως διδακτηρίων, συνεπείᾳ τῆς καταλήψεως ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου τοῦ Αου Γυμνασίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἓν αἴτιον ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν Πειραιεῖ εἶναι κάθε ἄλλο παρὰ εὐχάριστος, ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου πρὸς αὐτὸ εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ὀφειλομένη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ μεταθετοῦ τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Κύριε ὑπουργὲ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς κάλλιστα, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν σχολείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐλειτούργουν ἀτελέστατα. Φέρω ὡς παράδειγμα τὸ Βον Γυμνάσιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλλειπαν 4 ὁλόκληροι καθηγηταί, δύο φιλόλογοι, εἷς θεολόγος καὶ εἷς μαθηματικὸς καὶ σήμερον λείπουν δύο. Ἐπίσης ἀπὸ ὅλα τ’ ἄλλα γυμνάσια λείπουν ἀπὸ εἷς ἢ δύο καθηγηταί, καὶ συνεπῶς ἡ λειτουργία εἶναι ἀτελεστάτη καὶ πλημμελεστάτη. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ γνωρίσῃ, ὅτι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐλειτούργησαν ἐπαρκῶς τὰ σχολεῖα κατὰ τὸ λῆγον ἔτος. Ἀσφαλῶς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὴν ὑπ’ ὄψει μου κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν μοῦ δίδει ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν συμπίπτει τελείως πρὸς τὰ γεγονότα, διότι ἐνῷ λέγει, ὅτι τὸ Αον Γυμνάσιον εἶναι πλῆρες, ἐν τούτοις στερεῖται γυμναστοῦ. Τὸ Εον Γυμνάσιον μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου ἦτο ἄνευ Γυμνασιάρχου.

§93Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπάρχουν ἄλλοι καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν καὶ δίδουν μαθήματα.

§94Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσῃ, θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος λειτουργοῦν πλημμελῶς τὰ σχολεῖα, παρεμπιπτόντως δὲ λέγω, ὅτι καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ λειτουργία δὲν εἶναι κανονικὴ, διότι ἐὰν ἔχωμεν 53 σχολεῖα δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μόνον 35 ἐκ τούτων λειτουργοῦν ἡμερησίως, τὰ λοιπὰ ἐλλείψει διδακτηρίων λειτουργοῦν ἡμιημερησίως καὶ ἐντὸς διδακτηρίων εὑρισκομένων κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν, ὡς ἐπανειλημμένως ἀνέπτυξεν ὁ γενικὸς ὑγειονομικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν σχολείων. Τὸ δεύτερον σημεῖον τῆς συστάσεώς μου κύριε ὑπουργὲ ἀφορᾷ τὸ μοναδικὸν γυμνάσιον θηλέων Πειραιῶς. Κατὰ τὸ ἔτος 1923 δι’ εἰδικοῦ διατάγματος ἱδρύθη τὸ ἐν λόγῳ γυμνάσιον, κατόπιν ὡρισμένης ἐπαγγελίας τοῦ κυρίου δημάρχου, ὅτι θὰ ἐξεύρισκεν τὸ κατάλληλον διδακτήριον καὶ θὰ τὸ ἐφωδίαζε μὲ τὰ εἰδικὰ ἐκπαιδευτικὰ ὄργανα καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θ’ ἀπήλλασσε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν δαπάνην. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κύριος δήμαρχος ἱδρύθη αὐτὸ τὸ γυμνάσιον τὸ ὁποῖον προσωρινῶς κατὰ τὸ 1ον ἔτος ἐλειτούργησεν καὶ δὴ τὸ ἔτος 1923–1924 ἐστεγάσθη εἰς τὸ κεντρικὸν διδακτήριον θηλέων. Μετέπειτα ἐπὶ ὁλόκληρον 5ετίαν μετεφέρθη εἰς τὸ 2ον γυμνάσιον Πειραιῶς καὶ μέχρι σήμερον λειτουργεῖ. Δοθέντος, ὅτι ὁ δῆμος κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον δὲν ἦτο εἰς θέσιν οἰκονομικὴν τοιαύτην, ὥστε νὰ ὑποστῇ τὰς θυσίας τῆς μισθώσεως κεντρικῶν διδακτηρίων πρὸς ἐγκατάστασιν γυμνασίων θηλέων, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει, νὰ παραταθῇ ἡ αὐτὴ κατάστασις περισσότερον, ἀλλ’ ὅτι πρέπει, νὰ ἀπασχοληθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Διότι ἐὰν κατορθωθῇ ἡ ἵδρυσις κεντρικοῦ γυμνασίου θηλέων ἐν Πειραιεῖ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἡμερησίαν λειτουργίαν καὶ τοῦ 2ου γυμνασίου ἀρρένων καὶ τοῦ γυμνασίου θηλέων, ἐξ ἄλλου δὲ θὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ τὰς μαθητρίας, αἱ ὁποῖαι κατοικοῦν εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς πόλεως, νὰ διασχίζουν καθ’ ἑκάστην ὅλην τὴν πόλιν, διὰ νὰ φθάνουν εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς πόλως ὅπου εὑρίσκεται τὸ γυμνάσιον, ὑποβαλλόμεναι εἰς δαπάνας καὶ ἐκτιθέμεναι εἰς πολλοὺς κινδύνους. Τέλος τὸ τρίτον σημεῖον τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἀφορᾷ τοῦτο, ὅτι δὲν νομίζω ἐστερημένον σκοποῦ τὸν ἔλεγχον πρὸς ἐξακρίβωσιν ἀπὸ ποίας περιφερείας καὶ τίνος προελεύσεως εἶναι οἱ ἀπόφοιτοι γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι ἀπερρίφθησαν εἰς τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὸ πανεπιστήμιον. Διότι ἐὰν διεπιστοῦτο, ὅτι προέρχονται ἀπὸ γυμνάσια τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τὰ ὁποῖα ἐλειτούργησαν ἀτελέστατα, ὅπως τὸ τοῦ Πειραιῶς, βεβαίως τὸ φαινόμενον αὐτὸ τῆς ἀγραμματωσύνης ἢ μᾶλλον, ὅπως ἐπ’ ἐσχάτων ἀπεκλήθη τὸ κῦμα τῆς ἀγραμματωσύνης, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποδοθῇ εἰς γενικώτερα αἴτια, εἰς τὸ κατὰ βάσιν πλημμελὲς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, ἀλλ’ εἰς εἰδικὰ αἴτια δηλαδὴ τὴν ἐλλειπῆ λειτουργίαν ὡρισμένων σχολείων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου μοὶ ἐγνωρίσατε, ὅτι ἐνεργήσατε ἔλεγχον καὶ διεπιστώσατε τοῦτο, ὅτι σχετικῶς οἱ ἀπόφοιτοι τῶν γυμνασίων Πειραιῶς ἐτήρησαν καλὴν σειρὰν ἐπιτυχίας κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὸ πανεπιστήμιον. Ἡ διαπίστωσις αὕτη, ὡς Πειραιέα μὲ πληροῖ χαρᾶς καὶ ὑπερηφανείας βεβαίως δὲ ὀφείλεται τοῦτο εἰς τὴν ἐπιμέλειαν τῶν μαθητῶν καὶ εἰς τὸ διδακτικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον διεσπάρη ἀνὰ τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ μεταθετοῦ. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιτυχία θὰ ἦτο ἀκόμη μεγαλειτέρα, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εἴχομεν λειτουργίαν ἡμερησίαν ὅλων τῶν διδακτηρίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ πλῆρες τὸ διδακτικὸν προσωπικόν. Τούτων οὕτως ἐχόντων εὐελπίζομαι, ὅτι κατὰ τὴν διάθεσιν τοῦ κονδυλίου τῶν 100.000.000 πρὸς ἵδρυσιν διδακτηρίων, ὡς καὶ κατὰ τὴν λῆψιν μέτρων πληρώσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναγκῶν, δὲν θὰ παροραθῶσιν αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἐλλείψεις καὶ ἀνάγκαι τοῦ Πειραιῶς, οὔτε αἱ πρὸς τοῦτο δικαιολογημέναι ἀξιώσεις τῶν Πειραιέων συμπολιτῶν μου, πρὸς διερμήνευσιν τῶν ὁποίων καὶ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα.

§95Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λυποῦμαι, διότι δὲν ἦτο παρὼν χθὲς τὴν ἑσπέραν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτε θὰ ἀπηλλασσόμην τοῦ κόπου, νὰ εἴπω χθὲς ἐγὼ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε σήμερον ὁ κ. συνάδελφος. Λοιπόν, ἅμα τῇ ἀναγραφῇ τῆς ἐπερωτήσεώς σας ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα τὰ προσήκοντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐκπαιδευτήρια, ὑπάρχει νομοσχέδιον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν διάθεσιν 100.000.000. Τὸ νομοσχέδιον ψηφισθὲν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν κατ’ ἐξουσιοδότησιν παρεπέμφθη, θὰ ψηφισθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ θεραπευθοῦν ὅλαι αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων καὶ τῶν συνοικισμῶν μὲ τὰ 50.000.000, τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Πιστεύω πολὺ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ κατασκευὴ τῶν διδακτηρίων, μετ’ ὀλίγα δὲ ἔτη θὰ καταλήξωμεν εἰς ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ διδακτικὸν προσωπικόν, ὄντως παρετηρήθη μία ἀνωμαλία κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δυνατοῦ καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι ὅπου ἦτο δυνατὴ μετάθεσις μετετέθησαν εἰς τὸν Πειραιᾶ διδάσκαλοι. Διορισμὸς ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς καταλήψεως τοῦ 1ου γυμνασίου ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διὰ πρωτοδικεῖον. Ἡ ὅλη ἐκπαίδευσις δυσχεραίνεται ἐν Πειραιεῖ. Δυστυχῶς οἱ ἐκπαιδευτικοὶ εἴμεθα ἀσθενέστεροι καὶ ὡς τοιοῦτοι κρινόμεθα ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἐν γένει ὅλων τῶν ὑπουργείων. Καὶ ὅταν τις θέλῃ νὰ κάμῃ κατάληψιν, εἴτε ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἴτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καταλήγει. Δὲν ἔχομεν ὅπλα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμυνθῶμεν περισσότερον. Ἐκτὸς ὅμως τούτου καὶ προκηρύξεις ἐγένοντο εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ πληρώνωμεν ἐνοίκια 8–10 χιλιάδες καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρωμεν κατάλληλα διδακτήρια, ὅταν δὲ τὸ Κράτος δίδῃ 10.000 δι’ ἓν διδακτήριον μηνιαίως, δὲν δίδει ὀλίγον. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις φροντίζει τὰ μισθώματα νὰ τὰ ἀναγράφῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους καὶ νὰ τὰ δίδῃ εἰς τὰς περιφερειακὰς ἐπιτροπὰς, διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς τοκοχρεωλύσιον μαζὺ μὲ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν, νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Καλαντζάκος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, διὰ τὸν δασοφύλακα Τριφυλλίας Μερεμέτην.

§97Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἔχει κατατεθῆ μία ἐπερώτησις ἀφορῶσα τὸν δασοφύλακα Μερεμέτην, δι’ ὁρμαθὸν παρανομιῶν. Συνεπείᾳ τῶν ἀναφορῶν αὐτῶν ἐστάλη ἐπιθεωρητής, ἤλεγξεν, ἔκαμε τὰς ἀνακρίσεις καὶ ὑπέβαλε τό πόρισμα πρὸ διμήνου. Ἡ ὑπηρεσία οὐδεμίαν ἔλαβεν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς καὶ τῶν σχετικῶν ἀνακρίσεων καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐκκρεμεῖ· καὶ ὄχι μόνον ἐκκρεμεῖ, ἀλλὰ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐνθαρρυνθείς παρεκτρέπεται περισσότερον, ἀποθρασύνεται περισσότερον. Τελευταίως δὲ πρὸς ἐπιβράβευσιν τῆς παρεκτροπῆς του ἐτοποθετήθη εἰς καλλιτέραν καὶ εὐμενεστέραν θέσιν μετατεθεὶς ἀπὸ τὰ περίχωρα εἰς τὸ κέντρον, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν κατετέθη ὁ φάκελλος, καίτοι ἀπὸ δύο μηνῶν ἔχει ζητηθῆ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ κατατεθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ν’ ἀνέχηται ἕναν διεφθαρμένον ὑπάλληλον. Ἀναβάλλω δὲ τὴν ἐπερώτησιν μέχρις ὅτου κατατεθῇ ὁ φάκελλος.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ι. Μουτζουρίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ συνεταιρισμοῦ Ἐπιδαύρου κ. Μ. Σπυρομάλην.

§99Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον ἐνηργήθη πλειοδοτικὴ δημοπρασία ἐν Νέᾳ Ἐπιδαύρῳ τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας, πρὸς μίσθωσιν τῶν καλλιεργησίμων καὶ βοσκησίμων γαιῶν τῆς ἐκεῖ Μονῆς Ἁγίων Ταξιαρχῶν. Κατὰ τὴν πλειοδοτικὴν ἐκείνην δημοπρασίαν ἀνεκηρύχθη τελευταῖος πλειοδότης ὁ ἐκεῖ ἑδρεύων γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς ἐκμεταλλεύσεως γαιῶν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτου διετάχθη ἵνα γίνῃ ἡ ἐνοικίασις τῶν γαιῶν ὑπὲρ τοῦ συνεταιρισμοῦ Νέας Ἐπιδαύρου καὶ ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ τοῦ ἁρμοδίου ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου καὶ προσήχθη ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὀνόματι Χρυσομάλης, ἵνα συνάψῃ τὸ συμβόλαιον εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον, ἐπὶ παρουσίᾳ καὶ τοῦ ἐκπροσωποῦντος τὴν μονὴν ἡγουμένου, ὀνόματι Χαμακιώτου. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἀντὶ τὸ συμβόλαιον νὰ συνταχθῇ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ, συνετάχθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προέδρου αὐτοῦ, δι’ ἀτομικήν του χρῆσιν, βοηθοῦντος πρὸς τοῦτο καὶ τοῦ ἡγουμένου καὶ τοῦ συμβολαιογράφου. Συνετάχθη τὸ συμβόλαιον, κατέλαβε τὰ κτήματα ὁ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ ἤδη ἤρξατο τῆς καλλιεργείας αὐτῶν. Συνῆλθε τὸ συμβούλιον τοῦ συνεταιρισμοῦ καθῄρεσε τὸν πρόεδρον αὐτοῦ καὶ ἐξέλεξε νέον πρόεδρον. Ἀνεφέρθημεν εἰς τὸ ταμεῖον καὶ ἐξέδωκε διαταγὴν καὶ ἐκάλεσε τὸν τέως πρόεδρον Χρυσομάλην, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ συμβολαίου καὶ συνάψῃ νέον τοιοῦτον. Ἐκεῖ μένουν τὰ πράγματα. Ἀλλὰ θέτω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, διότι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μείνουν ἀδίωκτοι καὶ ὁ ἡγούμενος καὶ ὁ συμβολαιογράφος.

§100Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν τὸ ποσὸν εἶναι τόσον, ὥστε νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δὲν θὰ κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον τίποτε. Ἀλλὰ πρέπει καὶ ὁ συμβολαιογράφος καὶ ὁ ἡγούμενος, νὰ μὴ μείνουν ἀδίωκτοι.

§101Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὸν ὑπομοίραρχον Γιαννικόπουλον.

§103Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Παρακαλῶ, νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητηθῇ ἡ κατάθεσις. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, διὰ τὰ ἁρπαγέντα ὑπὸ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης λειβάδια.

§105Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἐπερωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πότε θὰ ἐπιστραφοῦν τὰ λειβάδια, τοὐλάχιστον εἰς τὸν νομόν Ἕβρου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ διπλῆν προκάλυψιν τόσον πρὸς τὸ μέρος τῆς Βουλγαρίας ὅσον καὶ πρὸς τὸ μέρος τῆς Τουρκίας πότε λέγω, θὰ ἐπιστραφοῦν ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, καθ’ ὅσον οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι εὑρίσκονται εἰς σοβαρωτάτην θέσιν. Ὅλα τὰ λειβάδια ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, ἡ ὁποία τὰ ἐνοικίασε στοὺς τσελιγκάδες, οἱ δὲ νοικοκυραῖοι δὲν ἔχουν ποὺ νὰ βοσκήσουν τὰ ζῶα των. Τὴν Ἐθνικὴν κτηνοτροφίαν, ὡς γνωστόν, δὲν τὴν ἀποτελοῦν οἱ μεγάλοι κτηνοτρόφοι, ἀλλ’ οἱ μικροί. Ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι κατὰ τὰ 95% εἶναι ἀγρόται χωρὶς νὰ ἔχουν λειβάδια καὶ τώρα θὰ φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται, ἐνῷ οἱ τσελιγκάδες κατέχουν μεγάλα λειβάδια, τὰ ὁποῖα νέμονται. Καὶ ἐρωτῶ κατὰ πόσον ἠμπορεῖ νὰ προαχθῇ ἡ Ἐθνικὴ κτηνοτροφία; Ἐγὼ βλέπω καθ’ ἑκάστην νὰ ἔρχωνται ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν καὶ ἀπὸ τὴν Σερβίαν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡμεῖς θὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν, εἶναι πλάνη. Δὲν δύναται λοιπόν, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή.

§106Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὡς γνωρίζετε ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα δὲν εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Προκειμένου περὶ τῶν λειβαδίων ἐν Μακεδονίᾳ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα. Δυνάμει μιᾶς προϋφισταμένης νομοθεσίας ἄλλα μὲν περιῆλθον εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, ἄλλα δὲ περιῆλθον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἄλλα δὲ διεχειρίζοντο οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες.

§107Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας δὲν διαχειρίζονται αἱ κοινότητες τίποτε.

§108Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμιλῶ γενικῶς καὶ σᾶς λέγω, ὅτι διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διαχειρίζεται αὐτὰ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα, διότι ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα εἶναι αὐτόνομος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπὸ τὴν ψιλὴν κυριαρχίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ὑφισταμένης νομοθεσίας. Τὸ ζήτημα τοῦτο ὁμολογῶ, ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μὲ ἀπησχόλησεν, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ γενικώτερον, διὰ κοινῆς συνεργασίας τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπουργείων, ὥστε νὰ λάβῃ μίαν καὶ μόνην μορφὴν τὸ ζήτημα τῶν λειβαδίων τῶν νέων χωρῶν, ἵνα μὴ παρουσιάζηται καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε καὶ μία ἄλλη ἀσχημία, ὅτι ὑπάρχει ἓν καὶ τὸ αὐτὸ λειβάδι ἐνοικιασμένον ἀπὸ τρεῖς, οἱ ὁποῖοι διαμφισβητοῦσιν τὸ δικαίωμα τῆς διαχειρίσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διορθωθῇ ριζικῶς, διὰ νόμου, ὥστε νὰ μείνῃ εἰς τὰς κοινότητας ὅ,τι ἔχει νὰ μείνῃ ὡς περιουσία αὐτῶν καὶ νὰ διαχειρίζηται τὴν περιουσίαν αὐτὴν ἡ κοινότης κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἤθελεν ἐν τῷ νόμῳ καθορισθῆ. Μὴ ζητεῖτε ὅμως, νὰ εἶμαι δοσίλογος διὰ τὰς ἐνεργείας τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§110Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὴν Θράκην τὸ ζήτημα τῶν βοσκῶν παρουσιάζεται ὅλως διόλου διάφορον ἀπὸ ὅτι παρουσιάζεται εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν δυτικὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖ εὐτυχῶς, ἀφοῦ δὲν κατωρθώθη νὰ καταργηθῇ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, κατωρθώθη ἕνα τμῆμα τῶν βοσκῶν αὐτῶν εἰς μερικὰ μέρη τῆς Θράκης νὰ παραδοθῇ εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας. Δυστυχῶς ὅμως εἰς τὸν νομὸν Ἕβρου, ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Κουρτίδης, δὲν ἐπετεύχθη τὸ τοιοῦτον καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, νὰ διαχειρίζεται βοσκὰς ἀνηκούσας εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἐκεῖ ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος ὑποφέρει τὰ πάντα. Δὲν θὰ σᾶς εἴπω ὑπερβολάς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὴν Ροδόπην τὸ αὐτὸ παρατηρεῖται. Νομίζω, ὅτι καὶ προτοῦ ἀκόμη νὰ προβῆτε εἰς τὴν ριζικὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τῶν βοσκῶν, νομίζω ὅτι δύναται νὰ παρέμβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λύσῃ μονομερῶς τὸ ζήτημα τῶν βοσκῶν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης τῆς Θράκης τῶν ὁποίων ὁ χαρακτὴρ εἶναι πολὺ διάφορος ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα τῶν βοσκῶν τῆς ἄλλης Ἑλλάδος.

§111Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ ποὺ λέγετε δὲν εἶναι λύσις, εἶναι ἐξοικονόμησις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ στιγμὴ ποὺ πρέπει νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, διότι ὅπως γνωρίζετε ὅλα αὐτὰ τὰ Ἐθνικὰ λειβάδια περιῆλθον εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν. Δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδὲν μέσον, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέσῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὥστε ν’ ἠμπορῇ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τυχὸν εἶχον δοθῆ εἰς τὰς κοινότητας. Εὐχαριστῶ πάντως, ὅτι μοῦ ἐδώσατε ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα. Εἶναι μία ἐπικουρία, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους ὑμῶν, ὥστε μία ὥρα ἀρχήτερα, νὰ δοθῇ μία λύσις ὁριστική.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, διὰ τὸν γενόμενον ἔλεγχον τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης.

§113Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης, ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἤσκησεν τὸν κατὰ νόμον ἔλεγχον, διότι ἐὰν ἠσκεῖτο οὗτος, δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον τοιοῦτον ζήτημα, ὥστε κατὰ χιλιάδας, νὰ ἀριθμοῦνται τὰ θύματα. Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον τὸν λαμβάνω, διότι καὶ εἰς τὸν νομὸν ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγομαι, εἰς τὴν Ναύπακτον, ὑπῆρχεν ὑποκατάστημα τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης τὰ θύματα τῆς ὁποίας εἶναι καὶ ἐκεῖ πλεῖστα. Δυστυχῶς εἴθισται, νὰ λαμβάνωνται μέτρα κατὰ τῶν ζωοκλεπτῶν οἱ ὁποῖοι κλέπτουν ἕνα ἢ δύο ζῷα, ἢ κατὰ ληστῶν, οἱ ὁποῖοι κλέπτουν δέκα χιλιάδας δραχμῶν, καὶ κατὰ τῶν ληστῶν τῶν πόλεων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται καταχρασταί, νὰ μὴ λαμβάνωνται ἀνάλογα μέτρα. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀφοῦ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν εἶχε λάβῃ τὰ μέτρα αὐτά, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν πρόκειται, νὰ ληφθῶσιν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ προστατευθῇ εἰς τὸ μέλλον ἡ μικρὰ κατάθεσις. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὰ μέτρα ταῦτα νὰ εἶναι δρακόντεια, νὰ εἶναι αὐστηρότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐναντίον τῶν λῃστῶν, διότι τελευταίως εἰς διάστημα δύο μηνῶν ἔχομεν ἐπανειλημμένα κρούσματα. Ἔχομεν τὴν Τράπεζαν Παύλου, τὴν Ἀγγλοαμερικανικὴν καὶ τὶς οἶδε πόσας ἀκόμη ἐντὸς τῶν ἡμερῶν. Ἐφ’ ὅσον οἱ κύριοι αὐτοὶ εἶναι βέβαιοι, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένοι ὅτι θὰ μείνουν σχεδὸν ἀτιμώρητοι, θὰ ἐξακολουθήσουν, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, νὰ πλουτίζουν εὐκόλως. Παρακαλῶ συνεπῶς νὰ ληφθοῦν ἀνάλογα μέτρα κατ’ αὐτῶν πρὸς προστασίαν τῶν καταθετῶν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§115Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τίνα μέτρα σκέπτεται, νὰ λάβῃ διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, διότι ὑπάρχουν συμπολῖται μου ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν θύματα τῶν διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν, διότι πρέπει, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι παρώτρυναν τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς χωρικοὺς νὰ καταθέτουν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἀγγλοαμερικανικήν. Τὸ παράδοξον δὲ εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ Τράπεζα καίτοι ἦτο εἰς τὰς παραμονὰς τῆς πτωχεύσεως, πρᾶγμα ποὺ τὸ ἐγνώριζεν, ἐδέχετο τὰς καταθέσεις τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἵδρυσαν ὑποκαταστήματα δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς πτωχεύσεως καὶ κατώρθωσαν, διὰ τοῦ τρόπου τούτου, νὰ περισυλλέξουν τὸ χρῆμα τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, νὰ ληφθῇ μία μέριμνα διὰ τοὺς μικροὺς καταθέτας, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν καὶ κατέθεσαν τὸ χρῆμα των, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ Κράτος ἀσκεῖ ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ παρακολουθεῖ, ὡς ἔχει ὑποχρέωσιν, δι’ ὑπαλλήλων αὐτοῦ ὅλας τὰς Τραπέζας. Ἔχοντες τοῦτο ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἦτο φρουρὸς τῶν καταθέσεων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰδικὸν τμῆμα σχετικῶς μὲ τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, ἐπῆγαν καὶ κατέθεσαν εἰς τὴν Τράπεζαν αὐτὴν τὰ χρήματά των. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κύριοι συνάδελφοι, χήρας αἱ ὁποῖαι κατέθεσαν τὰς προῖκας τῶν θυγατέρων των καὶ τὰ ὑστερήματά των καὶ σήμερον δὲν ἔχουν τίποτε ἀπολύτως. Θὰ παρακαλέσω, νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια καί νὰ προτιμηθοῦν οἱ μικροὶ καταθέται καὶ κατόπιν νὰ ἔλθουν οἱ μεγάλοι καταθέται οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς ἐγνώριζον τὴν κατάστασιν τῆς Τραπέζης ταύτης καὶ ἴσως ἐκεῖνοι διὰ τῶν πράξεων αὐτῶν συνέβαλον εἰς τὴν πτῶσιν τῆς Τραπέζης ταύτης.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι, θὰ ἤθελον καὶ ἐγώ, νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἰδιαιτέραν μέριμναν ἐπὶ τοῦ Τραπεζιτικοῦ ζητήματος, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἤδη εἴχομεν πολλὰ θύματα εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται ἀτυχεῖς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐμπιστεύονται τὰ χρήματά των εἰς τὰς Τραπέζας. Ἡ τελευταίως δὲ πτωχεύσασα Τράπεζα, ἔφερε καὶ ἕνα τίτλον τόσον ἰσχυρόν, ὥστε προεκάλει τὸν κόσμον νὰ ἐμπιστεύηται εἰς αὐτὴν, θὰ σᾶς εἴπω μάλιστα, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις δὲν περιωρίσθη ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ ἐξετάθη καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον ἀκριβῶς ἀνεγίγνωσκα μίαν ἐφημερίδα Ἑλληνικὴν ἐκδιδομένην ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ ὅπου ἀναφέρονται ὅσα ἡ Τράπεζα αὐτή, διὰ τοῦ ἰσχυροῦ αὐτῆς ὀνόματος κατώρθωσεν ἐκεῖθεν, νὰ συναθροίσῃ ποσὰ ἀπὸ τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἐξοικονομοῦν δι’ ἐργασίας ἐπιμόχθου καὶ εἴδους ζωῆς τοιούτου, ὥστε πολλοὶ ἐξ αὐτῶν στεροῦνται καὶ τῆς ὑγείας των. Ἔχω ἀκόμη ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐνήργησε μέχρι τέλους ἡ Τράπεζα αὐτὴ εἶναι ἄξιος νὰ ἐφελκύσῃ τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Τραπεζιτικοῦ ἐν γένει καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἰδικώτερον. Ὅτε ὑφίστατο ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη τελευταίως, ἡ Τράπεζα ἵδρυεν ὑποκαταστήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου δύο τοιαῦτα ἱδρυθέντα τὸ μὲν ἓν πρὸ μηνός τὸ δὲ ἄλλο πρὸ 3 μηνῶν ἐν Κορίνθῳ, ἓν ἐν Κιάτῳ καὶ ἕτερον ἐν Ξυλοκάστρῳ. Εὐτυχῶς ἡ ἐποχὴ ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ὑπῆρχον χρήματα εἰς τοὺς κατοίκους διὰ νὰ καταθέσουν. Ἐὰν ὅμως συνέπιπτεν ἡ ἵδρυσις τῶν ὑποκαταστημάτων αὐτῶν, νὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς τοῦ Αὐγούστου ἢ Σεπτεμβρίου, θὰ εἴχομεν καὶ ἐκεῖ πολλὰ θύματα, εὐτυχῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν εἶχον οἱ κάτοικοι χρήματα καὶ ὅμως ὑπέστησαν καὶ ἐκεῖ ἀπωλείας, ἰδίως εἰς τὸ κατάστημα Ξυλοκάστρου. Νομίζω, ὅτι τὰ φαινόμενα αὐτὰ εἶναι φαινόμενα ἀνωμαλίας τοιαύτης φύσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ δείξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀδιαφορίαν τὴν ὁποίαν βέβαια δὲν πιστεύω, ἀλλὰ νὰ λάβῃ αὐστηροτάτην πρόνοιαν, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἱδρὼς τοῦ κόσμου ἀπὸ τοιαύτας Τραπέζας. Πρέπει δὲ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ἀντιπαιδαγωγικὸν μέσον τὰ ἀτυχήματα αὐτὰ εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς οἰκονομίας. Διότι ὅταν βλέπει ὁ μικρὸς κοσμάκης ἢ ὁ πτωχὸς κτηκτηματίας ἢ ὁ οἰκογενειάρχης ὅτι εἰς τὰς καταθέσεις αὐτὰς δὲν εὑρίσκει καμμίαν ἀσφάλειαν, δὲν δύναται, νὰ ξέρῃ ἐὰν τὸ αʹ ἢ βʹ κατάστημα εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ παράσχῃ μείζονα ἀσφάλειαν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως, θὰ παύσῃ τὸ πνεῦμα τῆς καταθέσεως. Δὲν εἶναι δὲ εὔκολον ὁ μικρὸς κοσμάκης, νὰ καταφεύγῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ εἰς ἄλλας μεγάλας Τραπέζας καὶ διότι εἶναι μεγάλαι ἀποστάσεις καὶ διότι ὑποκαταστήματα ἢ πρακτορεῖα αὐτῶν δὲν ὑφίστανται εἰς τὰ μικρὰ χωριά, αἱ δὲ Τράπεζαι αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς προκαλοῦν καὶ τὰ θύματα εἶναι, διότι παρέχουν κἄποιον τόκον μεγαλείτερον, περισσοτέρας εὐκολίας καὶ ἓν ἠχηρὸν ὄνομα, ὅτι συγκεντρώνουν τὰ Ἀγγλικὰ καὶ Ἀμερικανικὰ κεφάλαια. Καὶ εἶναι εὔκολον ἕνας ἁπλοϊκὸς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ξέρει, νὰ σημειώνῃ τὸ ὄνομα του νὰ σπεύδῃ νὰ κάμνῃ τὰς καταθέσεις του. Εἶναι λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις, νὰ σκεφθῇ ἀνεξαρτήτως τῆς προκειμένης ὑποθέσεως περὶ τῆς λήψεως ῥιζικωτέρων μέτρων διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν καταθέσεων.

§118Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπήντησα ἤδη, κύριοι, εἰς ἐρώτησιν ἀξιοτίμων συναδέλφων περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἅμα τῷ ἀτυχήματι τῆς Ἀγγλοαμερικανικῆς Τραπέζης. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀδιάφορος ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς καταστροφῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς ἀτυχεῖς καταθέτας, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν εἶχον τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέθεσαν εἴτε διὰ τὴν προῖκαν τῆς κόρης των, εἴτε διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς των. Ὁ κείμενος νόμος δὲν μᾶς δίδει δικαίωμα ἐπεμβάσεως ἐφόσον τῆς ὑποθέσεως ἐπελήφθη ἡ Δικαιοσύνη καὶ εἶναι ἀνάγκη ἑπομένως νὰ λάβωμεν μέτρα νομοθετικὰ ἂν θέλωμεν νὰ ἐπέμβωμεν δι’ ἐκκαθάρισιν ἄλλως γενησομένην παρὰ καθ’ ὃν τρόπον ἐπιτάσσει ὁ νόμος περὶ πτωχεύσεως, ἐὰν ἐπέλθῃ πτώχευσις. Προῆλθον εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς καὶ Ἐμπορικῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι προθύμως ἐδέχθησαν νὰ παράσχουν τὴν συνδρομήν των ὁρίζουσαι δύο πρόσωπα διὰ νὰ κάμουν τὴν ἐκκαθάρισιν ἐν συνεργασίᾳ καὶ μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὅταν αἱ συμφωνίαι αὐταὶ κατασταθῶσιν ὁριστικαὶ θὰ εἰσηγηθῶ τὸ ἀναγκαῖον νομοθετικὸν μέτρον καὶ τότε θὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικουρήσωμεν τοὺς ἀσθενεστέρους τῶν καταθετῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἀπολύτως τὸ δικαιότερον, διότι δὲν γνωρίζομεν ἐπὶ ἑνὸς μεγάλου ἀριθμοῦ καταθετῶν ποῖοι εἶναι οἱ πτωχοὶ καὶ ποῖοι οἱ πλούσιοι. Τὸ ποσὸν τῆς καταθέσεως δὲν προδικάζει καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ καταθέτου. Δυνατὸν εἷς πλουσιώτατος νὰ ἔτυχε νὰ κάμῃ μίαν κατάθεσιν ἑκατοντάδων δραχμῶν καὶ εἷς πτωχὸς νὰ ἔχῃ καταθέσῃ τὸ σύνολον τῆς περιουσίας του. Μοὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι τὰς παραμονὰς τῆς πτώσεως τῆς Τραπέζης μία ἀτυχὴς γυνὴ κατέθεσε 95000 δραχμὰς αἵτινες ἀποτέλουν τὴν μόνην της περιουσίαν. Ὅταν προσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον θὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ θὰ ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν προνομιακοὺς καταθέτας χωρὶς νὰ δημιουργήσωμεν ἀδικίας. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀγγλοαμερικανικὴν Τράπεζαν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ γενικώτερα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰσηγήθησαν διάφοροι τῶν ἀγορευσάντων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε πρῶτον νὰ κάμω μίαν γενικωτέραν δήλωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον, νὰ κάμωμεν τὸν κόσμον νὰ πιστεύῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος, νὰ κηδεμονεύῃ τοὺς καταθέτοντας τὰ χρήματά των εἰς τὰς Τραπέζας. Οὐδεμία ξένη νομοθεσία ὑπάρχει ἡ ὁποία νὰ κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὸ θαῦμα αὐτό. Ὅσοι ἀναγινώσκετε τὰς ξένας ἐφημερίδας καὶ ἰδίως τὰς δικαστικὰς στήλας τῶν «Times», θὰ βλέπετε καθημερινῶς εἰς τὰ Ἀγγλικὰ δικαστήρια ἀνωνύμους ἑταιρείας πτωχευούσας. Δὲν συμβαίνει τοῦτο, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύουν οἱ διάφοροι ρήτορες διὰ νὰ μὴ γίνωνται τὰ ἀτυχήματα αὐτά, ἀλλὰ συμβαίνει, διότι εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀπὸ οἱονδήποτε Κυβερνητικὸν ὄργανον, ὁ ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖτε. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει ἓν τμῆμα ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Τὸ τμῆμα αὐτὸ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν διοικεῖται ἀπὸ ἕνα τμηματάρχην δύο εἰσηγητὰς καὶ ἕνα γραμματέα. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τοὺς κυρίους συναδέλφους ἂν φρονοῦν, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τέσσαρας διοικητικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐλέγξωμεν οὐσιαστικῶς, ὄχι διοικητικῶς, 546 ἀνωνύμους ἑταιρείας ποὺ ἔχομεν σήμερον καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν — τὸ εὔχομαι — αὔριον 700–1000.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τί χρησιμεύει τὸ τμῆμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχετε;

§120Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ τμῆμα αὐτὸ δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιβλέπῃ, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὴν τήρησιν τοῦ νόμου, ἐὰν τυπικῶς τηροῦν αἱ ἑταιρεῖαι τὸν νόμον, ἐὰν τὰ καταστατικὰ αὐτῶν γίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 2190, ἐὰν τὰ μερίσματα ποὺ δίδουν τὰ δίδουν ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος, ἐὰν οἱ ἰσολογισμοὶ αὐτῶν γίνωνται ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος. Δηλαδὴ ἕναν ἔλεγχον διοικητικόν, ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι δὲν ἔχει αὐτὸς ἔλεγχος καμμίαν οὐσιαστικὴν σημασίαν.

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν ἔκαμον μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, τί νὰ σᾶς κάμῃ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἔχει μικρὸν ἀριθμὸν ὑπαλλήλων. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ὑπηρεσία.

§122Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οὔτε θὰ συνίστων νὰ ὑπάρχῃ.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τὶ προσὸν θὰ ἦτο, ἐὰν ἦτο ἐπαρκής;

§124Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος· τὶ νὰ τὸν κάμω; πάντοτε οἱ διοικοῦντες τὰς ἑταιρείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν διοικοῦνται καλῇ τῇ πίστει, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι εἶναι πάντοτε ἐν τάξει μὲ τὸν νόμον. Διὰ νὰ ἔχωμεν οὐσιαστικὸν ἔλεγχον, θὰ περιεπίπτομεν εἰς τὸ ἄτοπον, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ὤφειλε νὰ θέση ἕνα ὑπάλληλον ἢ καὶ περισσοτέρους, ἐπὶ κεφαλῆς ἑκάστης Τραπέζης ἢ ἀνωνύμου ἑταιρείας, ὁ ὁποῖος θὰ διεχειρίζετο πλέον οὐσιαστικῶς τὰ τῶν ἑταιρειῶν. Καὶ ὅταν ὁ διοικητὴς τῆς Τραπέζης, π.χ. τῆς Ἐθνικῆς, θὰ ἐσκέπτετο νὰ προεξοφλήσῃ χαρτοφυλάκιον ἄλλης Τραπέζης ἢ ἄλλης ἑταιρείας ἢ οἱουδήποτε ἐπαγγελματίου, θὰ ἐνεφανίζετο ὁ Κρατικὸς ἐλεγκτής, νὰ δώσῃ τὴν συναίνεσίν του. Θέλετε τοιοῦτον ἔλεγχον; Εἶναι ἀδύνατος καὶ ἐπικίνδυνος. Ἄλλως τε ἐδοκιμάσθη παρ’ ἡμῶν καὶ κατηργήθη. Ἀπὸ τοῦ 1920–1922 ἠσκήθη τοιοῦτος ἔλεγχος, δι’ ὑπηρεσίας ἣν κατήργησεν ἡ ἐπανάστασις χαρακτηρίσασα αὐτὴν ὡς ἐπιβλαβῆ καὶ ἐπικίνδυνον. Δὲν διστάζω δέ, νὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Διότι ὅλαι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι καὶ ὅλαι αἱ τράπεζαι εἶχον τρομοκρατηθῆ ἀπὸ τὸν ἔλεγχον. Ἐνεφανίζετο, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἐλέγχου ὡς ἄλλος δικτάτωρ, ἀξιῶν νὰ ρυθμίζῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ διεχειρίζοντο τὰ κεφάλαια αἱ Τράπεζαι καὶ ἐγεννήθη ἡ δυσφορία, ἥτις προεκάλεσε τὴν κατάργησιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὅλοι καθῆκον, νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος, νὰ ἔχῃ ἕνα χωροφύλακα στὸ πλάϊ κάθε πολίτου, διὰ νὰ τὸν συμβουλεύῃ κατὰ τίνα τρόπον θὰ διαθέσῃ τὴν περιουσίαν του, πρέπει νὰ προσέχῃ πρὸ παντὸς ὁ πολίτης ποῖον ἐμπιστεύεται. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐλέγχῃ, ἐὰν τηροῦνται οἱ ἰδικοὶ νόμοι καὶ αὐτὸ κατὰ τὸ ἐφικτὸν γίνεται, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας προΐσταμαι τοῦ ὑπουργείου. Δὲν παρέλειψα οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ὅτε μοὶ κατηγγέλθη οἱαδήποτε παράβασις τυπική, νὰ μὴ μεριμνήσω, διὰ νὰ μάθω τί πραγματικῶς συμβαίνει. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ἔλεγχος εἶναι τελείως ἀνωφελὴς διὰ τὴν πρόληψιν τῶν δυστυχημάτων. Κράτη ἄλλα πολὺ περισσότερον προηγμένα καὶ μὲ διοικητικὸν προσωπικὸν πολὺ περισσότερον ἔμπειρον, δὲν κατώρθωσαν αὐτὰ τ’ ἀτυχήματα τὰ οἰκονομικὰ νὰ τὰ προλάβουν. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὁλόληρον δρᾶμα ἐξετυλίχθη ἐν Παρισίοις, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ εἷς πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ἐμπλακῆ. Ἡ ἱστορία τῶν τραπεζιτικῶν ἀτυχημάτων εἶναι μακρὰ καὶ ὅποιος θελήσῃ νὰ τὴν διατρέξῃ, θὰ εὑρεθῇ πρὸ τραγικῶν φαινομένων. Εἰς αὐτὰ τὰ μᾶλλον εὐνομούμενα Κράτη, μόνον ἀσφάλιστρον εἶναι, νὰ προσέχουν οἱ καταθέται πῶς νὰ διαθέτουν τὰ χρήματά των καὶ νὰ μὴ παρασύρωνται ἀπὸ τοὺς ὑψηλοὺς τόκους. Μὲ τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔμεινεν ἀδιάφορος. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐσκέφθη, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατόν, ἓν ποσοστὸν τῶν καταθέσεων τῶν ταμιευτηρίων, νὰ ἠσφαλίζετο δι’ ἐπενδύσεως εἰς Ἐθνικὰ χρεώγραφα τὰ ὁποῖα θὰ κατετίθεντο εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Μόλις ἐρρίφθη ὅμως ἡ ἰδέα, ἐγεννήθη δυσπιστία πρὸς τὰς Τραπέζας. Αὐτὴ αὕτη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, μοὶ ἔστειλεν ἀντίγραφα ἐπιστολῶν ἐνίων ὑποκαταστημάτων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἐξέθετον, ὅτι οἱ καταθέται ἐθορυβήθησαν καὶ ὅτι ἀνελαμβάνοντο αἱ καταθέσεις, διότι οἱ καταθέται ἐφοβήθησαν, ὅτι θὰ ἔπερνε τὸ Κράτος τὰ χρήματά των, καὶ ἠναγκάσθην νὰ προβῶ εἰς ἐπανειλημένας δηλώσεις, διὰ νὰ ἐπαναφέρω τὴν διαταραχθεῖσαν γαλήνην. Ἐσκέφθημεν λοιπόν, πρὶν ἢ ἀκόμη ἐπέλθῃ τὸ ἀτύχημα τῆς Ἀγγλο–Ἀμερικανικῆς, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠσφαλίζοντο ἔν τινι μέτρῳ αἱ καταθέσεις.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς θὰ ἐγίνετο;

§126Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐσκέφθημεν, ὅτι ἓν ποσοστὸν τῶν ταμιευτηρίων τῶν Τραπεζῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπενδύετο εἰς Ἐθνικὰ χρεώγραφα καὶ νὰ κατετίθεντο τὰ χρεώγραφα εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἀσφάλειαν. Αὐτὴν τὴν σκέψιν ἐκάναμεν καὶ σᾶς εἶπον ποῖον ἀντίκτυπον εἶχεν ἡ σκέψις καὶ μόνη. Διὰ τοῦτο βαίνομεν μετὰ προσοχῆς. Εἴμεθα εἰς τὸ στάδιον τοῦ καταρτισμοῦ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Τραπεζῶν, διὰ νὰ μελετήσῃ κατά τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀσφάλειάν τινα εἰς τοὺς καταθέτας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπενδύεται ἓν ποσοστὸν τῶν ταμιευτηρίων εἰς ἓν Ἐθνικὸν χρεώγραφον, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς δημοσίας πίστεως.

§127Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ πτῶσις τῆς τελευταίας Τραπέζης κατὰ συνέχειαν τῆς πτώσεως μιᾶς ἄλλης Τραπέζης ἔχει προκαλέσῃ εἰς τὴν ἀγορὰν μίαν δυσπιστίαν γενικῶς ἀπέναντι τῶν ἱδρυμάτων τῆν δευτέρας σειρᾶς. Θὰ ἤθελον νὰ ἴδω κατὰ πόσον σκέπτεσθε, ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν θέλεται νὰ καταρτίσητε, κατὰ πόσον σκέπτεσθε ν’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὸ παρὸν τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς ἄκρον ἀπειλητικόν, διότι ὑπάρχουν τρίτης σειρᾶς ἂς εἴπωμεν τραπεζιτικοὶ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι βαδίζουν ἀσφαλῶς πρὸς καταστροφήν, διότι ἐκ τῆς σταθεροποιήσεως ἀπέλειπον τὰ ἔκτακτα κέρδη καὶ πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν τῆς ἐκρήξεως, θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀνελάμβανε τὴν πρωτοβουλίαν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν συγχώνευσιν τῶν ὀργανισμῶν τούτων πρὸς ἕνα ὀργανισμόν.

§128Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε συνάδελφε, διὰ τὴν διακοπήν. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν ὑστερήσαμεν εἰς μέριμναν, διότι συνεκαλέσαμεν τὰς μεγάλας Τραπέζας ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε αἱ μεγάλαι Τράπεζαι νὰ ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν τοὺς ὁποίους θεωρεῖτε ὀργανισμοὺς ἀσθενεῖς, ὥστε νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν τῆς ἀδικαιολογήτου δυσπιστίας τῶν καταθετῶν. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὸν κίνδυνον τῶν μικροοργανισμῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγχώνευσιν, αὐτὸ εἶναι ἔργον τῶν ἐπιθυμούντων τὴν συγχώνευσιν, ὀργανισμῶν, δὲν εἶναι ἰδικόν μας ἔργον. Τὸ ὑπεδείξαμεν ἐν τούτοις ὡς οἰκονομικὸν πρόγραμμα εἰς τοὺς ἐντεταλμένους τὴν παρακολούθησιν τῶν μικρῶν Τραπεζῶν, διὰ νὰ μειωθοῦν τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ νὰ τονωθοῦν οἱ ἀσθενεῖς. Ὥστε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν ἔμεινεν ἀδιάφορος ἡ Κυβέρνησις.

§129Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἶναι εὐτύχημα ὅ,τι ἐλέχθη, διότι τοῦτο ἀποδεικνύει προσπάθειαν διὰ νὰ προληφθοῦν τὰ μεγαλείτερα.

§130Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὰ εἶχον, νὰ εἴπω ὀφείλω δὲ καὶ πάλιν νὰ τονίσω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν πρέπει νὰ υἱοθετῇ τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος, νὰ κηδεμονεύῃ τοὺς καταθέτας καὶ νὰ καθίσταται ὑπεύθυνος τῶν οἰκονομικῶν ἀτυχημάτων. Πρέπει κάθε καταθέτης νὰ σκέπτεται 17 φοράς, πρὶν ὑπάγῃ νὰ καταθέσῃ τὰ χρήματά του εἰς τὴν Τράπεζαν, ἵνα μὴ νομίζῃ, ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ κρατικὸς δύναται, νὰ τοῦ προφυλάξῃ τὰ χρήματά του.

§131Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, μιὰ πληροφορία σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ πανεπιστημίου.

§132Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν θέλετε, νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Δυστυχῶς ἡ Τράπεζα ἡ Ἀγγλο–Ἀμερικανικὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως συνάφειαν μὲ τὸ ξενοδοχεῖον Μάξεστικ, ἀλλὰ ὁ κ. Βεντούρης, ὁ πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς Τραπέζης εἶχεν οἰκοδομήσῃ ἐπὶ οἰκοπέδου τοῦ πανεπιστημίου τὸ ξενοδοχεῖον αὐτό, διὰ μίαν 15ετίαν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἐδόθη μία παράτασις τῆς προθεσμίας αὐτῆς κατὰ 5 ἔτη, μέχρι τοῦ 1934 νομίζω, ὄχι διὰ τὸ Μάξεστικ, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα οἰκοδομήματα ἐπὶ οἰκοπέδων τοῦ πανεπιστημίου. Τέλος ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσήγαγεν ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου......

§133Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη ἀπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμεῖς τὸ υἱοθετήσαμεν, διότι τὸ ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ἐπειδὴ κατοχυροῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ πανεπιστημίου. Λοιπὸν ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς Αὐγούστου τὸ πανεπιστήμιον ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Βεντούρην, «κατεδάφισε τὸ ξενοδοχεῖον καὶ πάρε τὰ ὑλικά σου».

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ χωρὶς παρέμβασιν τοῦ Κράτους.

§135Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ κ. Βεντούρης μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἐπενέβαινεν τὸ Κράτος καὶ ἐπανωρθοῦτο ἡ κατ’ αὐτοῦ ἀδικία, ὅτι ἐστερήθη τῆς χρήσεως τοῦ ξενοδοχείου μέχρι τοῦ 1934, θὰ ἦτο διατεθειμένος, νὰ διαθέσῃ μέρος τῶν χρημάτων, διὰ τοὺς καταθέτας. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ πρότασίς του ἦτο ἀόριστος τὸν ἐκαλέσαμεν, νὰ τὴν κάμῃ συγκεκριμένην, νὰ μᾶς εἴπῃ διὰ πόσα ἔτη θέλει τὴν παράτασιν καί ποῖον ποσὸν θὰ διαθέτῃ διὰ τοὺς καταθέτας.

§136Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ πληρώσῃ δηλαδὴ τὸ πανεπιστήμιον;

§137Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ κ. Βεντούρης ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐξώδευσεν ἓν ἑκατομμύριον δραχμάς, διὰ νά κάμῃ τὸ ξενοδοχεῖον αὐτὸ καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920 ὑπάρχει τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ κατόπιν ἕνεκα τῆς πτώσεως τῆς δραχμῆς δὲν κατέστη δυνατὸν οὐδὲ χρεωλυτικῶς νά ἀποσβέσῃ τάς δαπάνας τάς ὁποίας ἔκαμε διά τὸ οἴκημα αὐτό. Πάλιν θά ἠδύνατό τις νά εἴπῃ, ὅτι τὸ λογικὸν θά ἦτο δυοῖν θάττερον, ἢ τὸ πανεπιστήμιον νά παρατείνῃ τὴν ἐνοικίασιν ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, ἢ νά γίνῃ μία πραγματογνωμοσύνη, νά ἴδωμεν τί ἀξίζει αὐτὸ τὸ οἴκημα καὶ νά κατανεμηθῇ ἡ ἀξία εἰς τὴν οἰκοδομὴν καὶ τὸ οἰκόπεδον τοῦ πανεπιστημίου καὶ ὅσον ὑπόλοιπον μείνῃ, νά δοθῇ εἰς τοὺς καταθέτας. Αὐτὴν τὴν σκέψιν ἔκαμον. Τὸ πανεπιστήμιον λέγει: τὸ συμβόλαιόν μου τελειώνει θέλω νὰ φύγετε—μάλιστα ἔκαμεν ἀγωγὴν περὶ ἐξώσεως— θέλω νὰ φύγετε καὶ ἐὰν θέλετε καταρρίψατέ το. Αὐτὸ δὲν εἶναι λογικόν, διότι καὶ νὰ τὸ καταρρίψῃ καὶ τὸ ξαναφκιάξῃ θέλει τρία χρόνια, κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον θὰ στερῆται τοῦ μισθώματος. Τὸ οἴκημα αὐτό, ὡς λέγουν εἶναι πολὺ καλὸν καὶ κατάλληλον διὰ ξενοδοχεῖον. Ἔχει κτισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου τοῦ πανεπιστημίου καὶ θὰ ἦτο παράλογον, νὰ καταρρίψωμεν ἓν οἴκημα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λήξῃ ἡ σύμβασις τῆς μισθώσεως. Ἡ φυσικὴ λύσις εἶναι ἢ νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ οἴκημα τὸ πανεπιστήμιον ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς πραγματογνωμοσύνης, ἢ νὰ παραταθῇ ἡ μίσθωσις αὐτή.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐγεννήθη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν καταθετῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον δύναται ν’ ἀσκήσῃ τὸ Κράτος ἐπὶ τῶν Τραπεζῶν. Εἴπατε, ὅτι ἠσκήθη τοιοῦτος τις ἔλεγχος. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν διηύθυνα ἐγὼ τότε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἤκουσα ἀπὸ τὸν τότε διευθύνοντα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας...... ἑπομένως ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τὴν ὁποίαν κάμετε δὲν ἠξεύρω πρὸς τίνα σκοπὸν τὴν κάμετε, ἀλλὰ εἰς τὸ θέμα δὲν ὀφείλω τίποτα. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ἐὰν σεῖς σκέπτεσθε σήμερον ὅταν βλέπετε ἀλλεπάλληλα τοιαῦτα περιστατικὰ ἐπιφέροντα μάλιστα καὶ πανικόν, διότι εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων εἶπεν ὅτι ἔχει γεννηθῆ κἄποια τρομοκρατία εἰς τὸν κόσμον, ἂν εἶναι ἐνδεχόμενον, νά ἔχωμεν κινδύνους καὶ ἄλλων τοιούτων ὀργανισμῶν. Καὶ πόσον εἶναι τοῦτο ἀκριβές, δὲν γνωρίζω, οὔτε θέλω νὰ μεταδώσω τοιούτους φόβους. Ἄς μὴ ἀναπτυχθῇ περισσότερον τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι δὲν ὑπάρχει μία πληροφορία ὡρισμένη, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐπὶ συγκεκριμένου θέματος, καὶ δὲν πρέπει ἐπὶ τῇ βάσει ἀορίστων πληροφοριῶν νὰ λέγωμεν, ὅτι κινδυνεύουν καὶ ἄλλοι μικροὶ τραπεζιτικοὶ ὀργανισμοί. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη περίπτωσις, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοιοῦτον περιστατικόν.

§139Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οὐδὲ ὑπάρχει.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ χαίρω, ὅτι ἀκούω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας βεβαιοῦντα, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον περιστατικόν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι λόγος ἀφοῦ ἤδη ἔχομεν δεδομένα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἐπέφερον ὄχι κίνδυνον, ἀλλὰ θετικὴν ζημίαν, νὰ μὴ κάμῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ σκεφθῇ περὶ ἐνδεχομένων τινῶν μέτρων. Διότι, κ. ὑπουργέ, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ ἤχθη εἰς τὴν καταστροφήν, ὄχι ἐκ τῶν τραπεζιτικῶν αὐτῆς ἐργασιῶν, ἀλλ’ ἐκ διαφόρων ἄλλων ἐργασιῶν ἔξωθεν τῶν τραπεζιτικῶν ἐπιχειρήσεων. Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς εἰσαγάγῃ τοῦτο εἰς τινα σκέψιν ὅτι αἱ τραπεζιτικαὶ ἐπιχειρήσεις ποικίλης φύσεως ὡς ἐκ τοῦ τραπεζιτικοῦ κύκλου, θὰ ἠδύνατο κἄπως νὰ περιορισθοῦν, ὥστε οἱ καταθέται νὰ ἠξεύρουν, ὅτι τὰ χρήματά των ὑπάρχουν εἰς τὰς Τραπέζας διὰ τὴν τραπεζιτικὴν κίνησιν καὶ ὄχι δι’ ἄλλας ἐπιχειρήσεις, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοῦτο τὸ παράδειγμα, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ ὑπέστη καταστροφὰς ἐκ διαφόρων ἄλλων ἐπιχειρήσεων; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω εἶναι τοῦτο, ὅτι νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις ὄχι νὰ κηδεμονεύσῃ τοὺς καταθέτας, ἀλλὰ ν’ ἀσκήσῃ ἕνα ἔλεγχον. Εἰς τοῦτο ἐγὼ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν, καὶ τοῦτο εἴπατε, ὅτι κατέστη ἀδύνατον, διότι τὸ ἔκαμαν καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις.

§141Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ εἶπα ὡς παράδειγμα.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι παράδειγμα αὐτό.

§143Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζετε σεῖς, ὅτι εἶναι δυνατὸς ὁ οὐσιαστικῶς, ἔλεγχος;

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχομεν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Τράπεζα κατεστράφη οὐχὶ ἐκ τῶν τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἀλλὰ διότι ἀνεμίχθη εἰς διαφόρους ἄλλας ἐργασίας.

§145Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πῶς θὰ τὸ προλάβωμεν;

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ὑπάρχουν περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἄγουν εἰς ὡρισμένας σκέψεις. Μία Τράπεζα ἢ εἶναι ἔξω τοῦ καταστατικοῦ, ὁπότε ὀφείλετε νὰ ἔχετε ὑπηρεσίαν νὰ παρακολουθῇ τοῦτο, ἢ αἱ πράξεις αὐτῆς εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸ καταστατικόν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ τοιούτων ἐπιχειρήσεων, ὥστε αὐταὶ νὰ ἀποτελέσουν τὸ κύριον ἔργον καὶ ὄχι αἱ τραπεζιτικαί, περὶ αὐτῶν δύνασθε νὰ λάβητε πρόνοιαν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§148Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὡμίλησε περὶ τοῦ ἐλέγχου, ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι ἄσχετος ὁ ἔλεγχος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνηργεῖτο κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ἐποχὴν τελείως πολεμικὴν καὶ ἀνώμαλον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νόμου ἐξαιρετικοῦ ὑπαγορευθέντος ἐκ τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος θά ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὄχι βεβαίως ὡς ἐφαντάσθη ὁ κ. ὑπουργός, δηλώσας, ὅτι θὰ ἔπρεπε καθημερινῶς νὰ πηγαίνουν ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους καὶ νὰ λαμβάνουν γνῶσιν ὅλων τῶν τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν ἀντίκειται εἰς τοὺς ὑπάρχοντας νόμους καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν συναλλασσομένων, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῶν ἀτόμων καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῶν Τραπεζῶν. Τὸ καταστατικὸν τῶν Τραπεζῶν ἐγκρίνεται ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἔχει λοιπὸν ὑποχρέωσιν, νὰ περιορίζεται ἐντὸς τῶν ρητῶν διατάξεων τοῦ καταστατικοῦ. Ὁσάκις παραβαίνει τὰς διατάξεις αὐτάς, ἀναμφιβόλως δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος ἐπεμβάσεως. Αὐτὸν τὸν ἔλεγχον, θὰ ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ μὴ τὸν παραβλέπῃ.

§149Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Γίνεται αὐτό.

§150Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐγίνετο ὁ ἔλεγχος αὐτὸς εἰς τὴν Ἀγγλοαμερικανικὴν Τράπεζαν ἀναμφιβόλως, θὰ εἶχε προληφθῇ ἡ καταστροφὴ πρὸ τῆς ὁποίας εὑρέθημεν, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ καταστατικοῦ ἀπηγορεύετο εἰς τὰς Τραπέζας αὐτάς, νὰ προβαίνουν εἰς ἐπιχειρήσεις ἄλλας ἐκτὸς τῶν καθαρῶς τραπεζιτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ σήμερον ἡ καταστροφὴ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν παράβασιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ καταστατικοῦ καὶ εἰς τὴν ἐκτροπὴν τῆς Τραπέζης εἰς ἐπιχειρήσεις ξένας πρὸς τοὺς τραπεζικοὺς αὐτῆς σκοπούς. Ἐὰν τὸ Κράτος εἶχε κάνῃ τὸν ἔλεγχον αὐτόν, ἀναμφιβόλως, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ προελάμβανε τὴν καταστροφήν. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο. Θὰ ἦτο ὅμως ἐπιβεβλημένον, νὰ ληφθῇ τάχιστα πρόνοια περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸς ὁ ἔλεγχος αὐτός.

§151Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν τῶν Τραπεζῶν νὰ ἱδρύουν ἄλλας ἀνωνύμους ἑταιρείας· ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος εἶναι δυνατός, ἀλλ’ ἀνεπαρκής. Ὅλαι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τὸν νόμον τὸν τηροῦν.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄσκησιν οὐσιαστικοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, φαίνεται, ὅτι ὅλοι μένομεν σύμφωνοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἄσκησις αὐτοῦ. Καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐζήτησε μόνον τὴν ἄσκησιν τοῦ διοικητικοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος βέβαια ἠμπορεῖ ἔν τισι, νὰ προλάβῃ τὰς ζημίας, διότι ὅπως εἶπεν ὁ συνάδελφός μου φαίνεται, ὅτι τυπικῶς δὲν ἐξῆλθε τοῦ καταστατικοῦ της ἡ Τράπεζα αὐτὴ περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται σήμερον, διότι μόνον περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ λανσάρῃ ἑταιρείας τινάς. Ἀλλὰ περὶ ἑνὸς εἶμαι ἐγώ, κύριοι βουλευταί, βέβαιος, χωρὶς νὰ ἠξεύρω τὸν νόμον ὁ ὁποῖος διέπει τὰ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὅτι ὁ νόμος μας ἔχει ἀτελείας καὶ ὅτι ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν πάντες τὴν προσοχήν μας, νομίζω δὲ ὅτι ὁ συνάδελφός μου εἶπεν, ὅτι ἐπέκειτο ὁ σχηματισμὸς ἐπιτροπῆς ἐξ ἀντιπροσώπων τοῦ ὑπουργείου καὶ τῶν Τραπεζῶν, διὰ τὴν μελέτην τῶν τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν εἰς τὸν νόμον τὸν διέποντα τὰ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Θὰ εἴπω μόνον, χωρὶς νά εἶμαι παρεσκευασμένος, ὅτι τροποποιήσεις ἔπρεπε νά γίνουν, ὅτι θά ἔπρεπεν ὁ τίτλος τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν νά μὴ δίδεται κατ’ ἀπόφασιν μόνον τῶν ἱδρυτῶν, ἀλλά νά διατελῇ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Δηλαδή, ὅταν ἔρχεται ἕνας καὶ μοῦ λέγει, ὅτι κάμνει μίαν Ἀγγλοαμερικανικὴν ἑταιρείαν εἶναι φανερὸν τὶ ἐπιδιώκει: νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὸν κόσμον ὅτι ἐδῶ ἔχομεν τὰ κεφάλαια τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς καὶ ὅτι ἠμπορεῖτε ἐλεύθερα, νὰ συναλλάσεσθε μὲ τὴν Τράπεζαν, διότι εἶναι ὄπισθεν αὐτῆς δύο κολοσσοί. Θὰ ἔλεγον καὶ ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἐνδεδειγμένον, ὁ νόμος νὰ ὁρίσῃ, ὅτι ἡ Τράπεζα ἢ τοὐλάχιστον ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι τραπεζιτικαὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἱδρύωνται μὲ ὅλως διόλου ἀνεπαρκῆ κεφάλαια. Ἐδῶ ἔμαθα, ὅτι ἱδρύονται Τράπεζαι μὲ 5 ἑκατομμύρια δραχμὰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὀλιγώτερα ἀπὸ 12 χιλιάδες λίρες. Δὲν ὑπάρχει Τράπεζα μὲ 5 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§153Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐψηφίσθη Ν. Δ. τὸ ὁποῖον περιώρισε τὸν ἀριθμὸν εἰς 15 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά, ἐρωτῶ, τὰ 15 ἑκατομμύρια εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ ἕνας ὀργανισμὸς εἰς τὰ ἔξοδα τῆς Τραπέζης καὶ εἰς τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἕνας τραπεζιτικὸς ὀργανισμός. Δυνάμεθα ἢ δὲν δυνάμεθα καὶ πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ ἱδρύωνται ταμιευτήρια παρὰ μόνον ὅταν αἱ Τράπεζαι ἔχουν 50 ἢ 100 ἑκατομμύρια; Διατὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν λειτουργίαν αὐτῶν εἰς ἀσθενεῖς ὀργανισμούς; Δὲν θὰ κάμωμεν ταμιευτήρια παρὰ ἐὰν πρόκειται περὶ τραπεζιτικῶν ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 50 ἑκατομμύρια ἢ 100 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην σκέψιν: Δυνάμεθα ἢ δὲν δυνάμεθα, πρέπει ἢ δὲν πρέπει νά εἴπωμεν, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν χορηγία εἰς τὰς καταθέσεις τόκου ἀνωτέρου τῶν 5% καὶ 6%; Ἐπιτρέπεται ἢ δὲν ἐπιτρέπεται, ἐνδείκνυται ἢ δὲν ἐνδείκνυται; Κατ’ ἐμὲ ἐνδείκνυται ἀπολύτως, διότι ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος προέρχεται ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Αἱ Τράπεζαι αἱ ὁποῖαι δὲν στέκονται καλὰ εἰς τὰ πόδια των καὶ γυρεύουν νὰ συγκεντρώσουν τάς οἰκονομίας τοῦ κόσμου τοῦ πτωχοῦ, διά νά ἐπιτύχουν τοῦτο αὐξάνουν τὸν τόκον εἰς 6%, εἰς 7%, εἰς 8%. Εἶναι φανερὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συμβαίνει. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ εἴπωμεν: εἰς τὰς συνήθεις καταθέσεις κάμε ὅτι θέλεις, ἐὰν δύνασαι τὸ εἰς τὸ ταμιευτήριον ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχει λαϊκὸν χαρακτῆρα, δι’ αὐτὸ δὲν σοὶ ἐπιτρέπω νά δίδῃς τόκον ἀνώτερον τῶν 6%. Νομίζω ὅτι μία τοιαύτη διάταξις θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος εἶναι φυσικὸν νὰ φέρεται πρὸς μεγαλείτερα κέρδη καὶ φερόμενος εἰς μεγαλείτερα κέρδη φέρεται εἰς τὴν καταστροφήν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ νόμος περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἔχῃ διατάξεις ἐξασφαλιστικάς, ἐὰν δὲν ἔχῃ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὅπως τεθοῦν ποινικαὶ κυρώσεις αὐστηραί διὰ τοὺς χειριζομένους τὰ τῶν Τραπεζῶν, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἢ τοῦ καταστατικοῦ θὰ παρεβλέποντο, διότι διά τοῦ ἐλέγχου μόνον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐπαρκὲς προσωπικὸν εἶναι ἀδύνατον ν’ ἐπιτύχωμεν τοῦτο καὶ δὲν πρέπει νά ἀναπαυθῶμεν εἰς αὐτό, ἀλλά πρέπει, διά τοῦ προληπτικοῦ ἐλέγχου, νὰ προλάβωμεν τοιαύτας καταχρήσεις. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις εἶχον νά εἴπω, διά νά πείσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν μᾶς ἀφῆκεν ἀσυγκινήτους ἡ τελευταία καταστροφή. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νά καταρτίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν τὸ ταχύτερον, εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα καὶ δὲν δύναται νά λυθῇ ἐντὸς 2 ἢ 3 μηνῶν. Ἐάν τὸ ταχύτερον εἴχομεν ἓν πόρισμα, θά ἦτο μέγα κέρδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν περίστασιν, κατά τὴν ὁποίαν παρουσιάζονται τόσα θύματα, σᾶς εἶπεν ὁ συνάδελφός μου τὶ ἐπιδιώκει νὰ ἐπιτύχῃ, ἐάν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῆς περαιτέρω μισθώσεως τοῦ ξενοδοχείου Μάζεστικ, ὥστε ἐκ τῶν μισθωμάτων αὐτοῦ νά ληφθῇ ἕνα ποσόν, ἐκ τοῦ ὁποίου νά πληρωθῶσιν αἱ μικραὶ καταθέσεις.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§156Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νά μᾶς πληροφορήσῃ, ἐάν σκέπτεται νά προβῇ εἰς τὴν ἀνατύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι, ὡς εἶναι σήμερον, οὐσιαστικῶς δὲν ὑπάρχουν, ἐπειδὴ δὲ εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ὑπουργὸς νά μᾶς εἴπῃ, ὅτι αἱ δαπάναι εἶναι μεγάλαι, διά τοῦτο προτείνω, ἐάν αἱ κοινότητες εἶναι αὐτάρκεις, νά προβῶσιν εἰς τὴν ἀνατύπωσιν ἐξ ἰδίων των· ἐάν δὲν εἶναι δὲ αὐτάρκεις, νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτὰς τὸ Κράτος ἀρωγόν.

§157Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ παραρτήματα, τὰ ὁποῖα φέρουν δυσχερείας. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀνατύπωσις θὰ ἔχῃ ἔξοδα πολλά, ἐν τούτοις, θὰ ληφθῇ μέριμνα.

§158Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλαὶ ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐγγραφῆ πρὸ πολλοῦ, ὅταν ἔρχωνται πρὸς συζήτησιν οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ ἀπουσιάζουν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια. Παρακαλῶ, νὰ γνωσθῇ, ὅτι ὅταν συζητῶνται τὰ νομοσχέδια καὶ αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ παρίστανται οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Καλαντζᾶκος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, διὰ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σελᾶ–Κυπαρισσίας.

§161Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς ταχυτέρας καὶ συμφερωτέρας διαδικασίας προεκάλεσε τὸν νόμον περὶ συστάσεως μεταβατικῶν Εἰρηνοδικείων. Ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέβη τόσον ὠφέλιμος, ὥστε σήμερον δὲν ὑπάρχει χωρίον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ ἐπέκτασιν. Καὶ ἡ ἐπέκτασις αὐτοῦ ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιτυχίας τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι διὰ τὰς τελευταίας ἐκείνας μικρὰς ὑποθέσεις τάς ἀγροζημίας, τάς ἀστυνομικάς παραβάσεις καταδικάζονται εἰς τά σπίτια των, χωρὶς νά μεταβαίνουν εἰς μακρυνάς ἀποστάσεις. Ὁ λόγος ἐκεῖνος ἦτο καὶ ἡ ἀφορμὴ εἰς τὸ νά εἰσηγηθῆτε τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν πταισματοδικείων καὶ νά γίνῃ τὸ μονομελὲς Πλημμελειοδικεῖον. Εἰς τάς εἰσηγητικάς σας ἐκθέσεις λέγετε περίπου τά ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι προεκάλεσαν λοιπὸν καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῶν Πταισματοδικείων, ὥστε ἡ δικαιοσύνη, νά εἶναι ἐγγὺς τοῦ πολίτου. Πρὸ μηνῶν οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου στερούμενοι συγκοινωνίας ἀπολύτως, γεφυρῶν καὶ τηλεφωνικῆς ἀκόμη συγκοινωνίας ὑπέβαλον μίαν αἴτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖόν σας καὶ ἐζήτησαν τὴν σύστασιν ἑνὸς μεταβατικοῦ Πταισματοδικείου. Ἡ αἴτησις αὕτη διεβιβάσθη εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῆς Κυπαρισσίας ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἀμέσου συστάσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Σελᾶ–Κυπαρισσίας, ἐλειτούργησε τὸ μεταβατικὸν τοῦτο Εἰρηνοδικεῖον, ἡ χαρὰ τῶν πολιτῶν ὑπῆρξεν ἔκδηλος, εἶπον δόξα σοι ὁ Θεὸς ποῦ εἴδομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔρριψε βλέμμα συμπαθείας καὶ εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ τὸ Εἰρηνοδικεῖον τοῦτο κατηργήθη. Διατὶ κατηργήθη; Ἀλλ’ ἀκούσατε καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐλεεινὰς εὑρίσκεται ὁ δῆμος αὐτός. (ἀναγινώσκει). Τὰς ἀποστάσεις αὐτὰς ὑποχρεοῦνται, νὰ διανύουν μηνυταί, μηνυόμενοι καὶ μάρτυρες δι’ ἀδικήματα εὐτελέστατα...

§162Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατὶ κατηργήθη;

§163Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διότι πολιτικὴ ἀνάγκη τὸ ἀπήτησεν κομματικοὶ λόγοι, διότι ἄλλοι λόγοι δὲν ὑπῆρχον. Ἡ ὑπηρεσία γνωματεύει ὑπὲρ τῆς συστάσεως αὐτοῦ καὶ ἐν τούτοις κατηργήθη. Πρέπει νὰ μᾶς πληροφορήσητε σεῖς, κ. ὑπουργέ, τοὺς λόγους τῆς καταργήσεώς του. Πιθανὸν τὸ μεταβατικὸν τοῦτο Εἰρηνοδικεῖον, νὰ ἔβλαπτε τὰ συμφέροντα μερικῶν δικηγόρων. Ἀλλ’ ἡ κατάργησις τοῦ Εἰρηνοδικείου ἀποτελεῖ ἄρνησιν δικαιοσύνης. Εἶναι δυνατὸν δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν πολίτην, νὰ διανύῃ 4 ὥρας εἰς τὰς σημερινὰς ἡμέρας, διὰ νὰ δικασθῇ; Καὶ νὰ διανύῃ κανεὶς ὀρεινὰ μέρη, διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης; Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδεμίαν δαπάνην ὑποβάλλει τὸ Κράτος. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀφοῦ εἴπατε προηγουμένως, ὅτι τὸ πρόγραμμά σας εἶναι νὰ προσεγγίζῃ ἡ δικαιοσύνη τοὺς πολίτας, νὰ διατάξητε τὴν ἄμεσον ἀνασύστασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου αὐτοῦ.

§164Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄς βεβαιωθῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διατὶ ἐφ’ ὅσον τὸ συνέστησα τὸ Εἰρηνοδικεῖον αὐτὸ τὸ μεταβατικὸν ἀνεκάλεσα τὸ διάταγμα. Νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὅσα ἀνεκοίνωσεν, ὅτι δηλαδὴ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ ἐζήτησαν τὴν ἀνασύστασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου, θὰ τὸ ἐπανασυστήσω τὸ Εἰρηνοδικεῖον τοῦτο καὶ μάλιστα ἐντὸς τῆς αὔριον.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ μέτρων προστασίας ἀναπήρων καὶ οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1897». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ δασικοῦ κώδικος».

§166Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ ἔχει διάταξιν, ἡ ὁποία κατὰ λάθος εἰσεχώρησεν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς παρατηρεῖ, ὅτι ἡ διόρθωσις τοῦ ἄρθρου 2 ἐγένετο ἐσφαλμένως εἰς τὴν διατύπωσιν καὶ τίθεται «μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου». Ὑποθέτω ὅτι ἡ παρατήρησις ἀφορᾷ τυπικὸν λάθος. Ἑπομένως γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§168Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς ἐκτάσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις χθὲς τὸ ἑσπέρας, νομίζω ἀναγκαῖον, νὰ παρακαλέσω, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, νὰ ἐπαναλάβω ὀλίγα, ἐξ ὅσων καὶ χθὲς εἶπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι γνωστὸν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν προσεπάθησεν, ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως διδακτηρίων διὰ τὰ ἐκπαιδευτήρια ἀπὸ παλαιατάτης ἐποχῆς κατεβλήθησαν πολλαὶ προσπάθειαι, διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν χρηματικοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ κληροδοτημάτων, τὰ ὁποῖα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον προσδιωρίσθησαν. Ἀλλ’ ὅλη ἡ προσπάθεια αὕτη ὑπῆρξεν ἀτελής, διότι ἀπαιτεῖται ποσὸν ὄντως ὑπέρογκον καὶ ἡ ἔλλειψις εἶναι ὄντως παμμεγίστη. Ἡ ἔλλειψις δὲ αὕτη ἐπετάθη ἐσχάτως ἐκ τῆς συσσωρεύσεως πληθυσμοῦ ἀνωτέρου τοῦ ὑπάρχοντος εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη. Καὶ ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τούτου ἐπετάθη ἡ ἔλλειψις, διότι εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς νεοϊδρυθέντας νὰ γίνουν σχολεῖα. Ἀτυχῶς ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, εἴτε διότι δὲν εἶχε τὰ μέσα, εἴτε διότι δὲν ἐθεώρησε τοῦτο ὑπαγόμενον εἰς τὴν ἁρμοδιότητά της καὶ τὰς ἀνάγκας της δὲν ἐφρόντισεν πολὺ διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων εἰς τοὺς συνοικισμούς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐσχάτως, εἰδικῶς διὰ τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων, ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσιν οἱ συνοικισμοί, ἡ ἀνάγκη αὕτη κατέστη ὄχι μόνον ἐξώφθαλμος, ἀλλὰ καὶ τραγικὴ δύναμαι νὰ εἴπω, διότι οἱ μαθηταὶ μεταβαίνουν εἰς ἀνθυγιεινὰ καὶ ἀκατάλληλα σχολεῖα. Ἔχομεν ἐκθέσεις ὑγειονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, αἵτινες καὶ ἐκυκλοφόρησαν καὶ ἔλαβε γνῶσιν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία καὶ ξένοι ἰατροὶ ἠσχολήθησαν καὶ ὁ «Ἡμερήσιος Τύπος» ἐπίσης οἵτινες ἀπευθύνοντο διαρκῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἡ φθίσις καὶ αἱ ἄλλαι ἀσθένειαι εἰς πυκνοκατῳκημένας πόλεις προήχθησαν εἰς τὰ ὑπόγεια καὶ εἰς τὰ ἐντελῶς ἀκατάλληλα οἰκήματα. Ἐφέτος δὲ ἀκριβῶς ἔχομεν ἀφορμήν, ὥστε διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν νὰ κηρυχθοῦν ἑτοιμόρροπα καὶ νὰ κρημνισθοῦν καὶ νὰ διακόψωμεν καὶ τὰ μαθήματα. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ηὔξησε τὰ μισθώματα καὶ λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ καὶ ὑπερμέτρως εἰς τρόπον, ὥστε νὰ προσφέρῃ εἰς πρώτην προσφορὰν 10–12–13.000.000 δραχμὰς εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ καὶ νὰ μὴ κατορθώνωμεν μάλιστα νὰ εὕρωμεν οἴκημα κατάλληλον. Ἡ κατάστασις ὑπῆρξεν ἀπελπιστική. Κατόπιν τούτου, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ ἕν ποσὸν ἐκ τῶν ταμιακῶν περισευμάτων. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 100.000.000 ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 12.000.000 ἐπληρώθησαν εἰς ὀφειλομένας ὑποχρεώσεις, ἃς εἶχεν ἀναλάβῃ προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν τριῶν σχολείων τῶν γνωστῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀναλάβη νὰ ἀνοικοδομήσῃ, ἢ μᾶλλον ὑποχρεοῦται, ν’ ἀνοικοδομήσῃ ἡ τοπικὴ ἐπιτροπή. Ὑπῆρχε μία ἀνωμαλία καὶ ὑπάρχει ἀκόμη, διότι τὸ Κράτος, διὰ τῆς συμβάσεως ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ πληρώνῃ τόκον ἐπὶ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ἐδανείσθη ἡ Ζάππειος ἐπιτροπή, καὶ μίσθωμα. Οἱ ἐργολάβοι μόλις ἔπαυσε, νὰ τοὺς δίδεται τὸ ποσὸν εἶχον παύσῃ καὶ τὴν περαιτέρω ἐξακολούθησιν τῆς ἐργασίας. Πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἀπεφασίσθη, νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀμέσως ὑπὸ τὴν ῥητὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀρχίσουν τὴν ἐργασίαν των. Συνεχίσθη ἡ ἐργασία, παρεδόθη τὸ πρῶτον οἴκημα καὶ παρεδόθησαν καὶ τὰ ἄλλα ἀκόμη. Ἐν τῷ μεταξὺ καθωρίσθη, ὥστε ἡ ἰδιοκτησία νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ Κράτος, νὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος τόκους, ἀλλὰ νὰ μὴ πληρώνῃ καὶ μισθώματα. Ἀπέμειναν λοιπὸν 88.000.000 ἐξ αὐτῶν, λόγῳ τῆς ἀνάγκης ἡ ὁποία εἶχε γίνῃ αἰσθητὴ εἰς ὅλους λόγῳ τῆς ὑπάρξεως γυμναστηρίων ὑπὲρ τῆς φυσικῆς ἀγωγῆς, λόγῳ δὲ τῆς στενότητος τοῦ τόπου ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἰδίως εἰς τὰς μεγάλας πόλεις πρὸ πάντων Ἀθηνῶν Πειραιῶς κτλ. ἀπεφασίσθη δέκα ἑκατομμύρια ἐκ τούτων, νὰ διατεθῶσιν εἰς ἀγορὰν γηπέδων καὶ εἰς κατασκευὴν γυμναστηρίων. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀνεπαρκές, ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε τὰ γυμναστήρια δὲν γίνονται μόνον δαπάναις τοῦ Κράτους οὔτε ἀγοράζονται τὰ γήπεδα ἀπὸ τὸ Κράτος. Καὶ οἱ ἀθλητικοὶ σύλλογοι καὶ οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες παραχωροῦν οἰκόπεδα ὅταν ἔχουν μὲ τὴν αἴτησιν τὴν δικαίαν, κατ’ ἐμὲ νὰ εἰσφέρῃ καὶ τὸ Κράτος, ὥστε νὰ γίνωνται ἐντελέστερα τὰ γυμναστήρια. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ὡς πρώτη δόσις ἐφέτος τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια οὐσιωδῶς, θὰ προαγάγουν τὴν φυσιολογικὴν ἀγωγήν. Ἐκ τῶν ὑπολοιπομένων 50.000.000, θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀποκλειστικῶς, διὰ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται ἀπολύτως διδακτηρίων καὶ ἔχουν πληθωρικὸν ἀριθμὸν μαθητῶν.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως δὲν περιλαμβάνει μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὴν ἵδρυσιν τῶν σχολείων εἰς τοὺς συνοικισμούς;

§170Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δυστυχῶς ὄχι.

§171Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀποκλείεται τοῦτο.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν κάμνει σχολεῖα, δὲν κάμνει ὑπονόμους δὲν κάμνει δρόμους. Δὲν ἠξεύρω τὶ κάμνει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Δι’ αὐτὸ ἐπανειλημμένως εἶπον, νὰ ἴδωμεν πῶς διαχειρίζεται αὐτὰ τὰ χρήματα τέλος πάντων.

§173Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι σήμερον οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ οἱ πολυπληθεῖς δὲν ἔχουν σχολεῖα.

§174Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε δώσει τὰ σχετικὰ ὑλικά διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων, ἐπειδὴ ὅμως οἱ ὅροι ἐφάνησαν ὄχι τόσον τραχεῖς, ὅσον περίπλοκοι καὶ δὲν εἶσαν ἐπαρκῆ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔδιδε, ἀνέλαβον αἱ κοινότητες ἐξ’ ἰδίων νὰ ἀνεγείρουν τὰ σχολεῖα των, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔδιδε τὸ Κράτος τὸ ¼.

§175Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ πρόγραμμα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων δὲν ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει δικαίωμα, νὰ ἐπιφέρῃ τὰς ἀναγκαίας τροποποποιήσεις;

§176Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Ε.Α.Π. ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ διαθέσῃ χρήματα δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελείας.

§177Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἡ ἐπιβάρυνσις ἦτο μεγάλη, διὰ τοὺς πρόσφυγας, θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος, νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον, ἀλλὰ πάντως φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν ἀποκατάστασιν, θὰ ἔπρεπε νὰ περιληφθοῦν καὶ ἔργα κοινῆς ὠφελείας. Ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς ἀρχή, τὰ στοιχειώδη νὰ ὑπάρχουν. Ἄν δὲ τὸ προσφυγικὸν δάνειον ηὐξάνετο καὶ μὲ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἀπαιτηθῇ διὰ τὰ ἔργα τῆς κοινῆς ὠφελείας, ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν θὰ ἦτο μεγάλη. Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι καιρὸς δύναται καὶ τώρα νά περιληφθῇ ἡ ἀνέγερσις σχολείων εἰς τὴν ἀποκατάστασιν.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξετοπίσθη εἰς ἔλεγχον τῶν γενομένων καὶ ὄχι εἰς ἐξέτασιν τοῦ ὑφισταμένου. Τὸ ὑφιστάμενον εἶναι, ὅτι δὲν ἔχομεν σχολεῖα εἰς τοὺς συνοικισμούς. Λέγετε, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νὰ τὰ κάνῃ. Ἐὰν ὅμως ἔκανε αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ κάνῃ ὀλιγώτερα σπήτια, ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς τῶν σπητιῶν εἶναι ἐπείγουσα, γνωρίζετε ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι φρικτή, θὰ ἠναγκαζόμεθα νὰ εὕρωμεν χρήματα, διὰ νὰ κάμωμεν σπήτια, τὶ ἐχάσαμεν λοιπόν; Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ δὲ ὅτι ἡ ἀνάγκη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἰδίως, διότι ἐδῶ εἶναι στιβαγμένα σἄν σαρδέλλες 500 παιδιὰ σὲ ἕνα σχολεῖο...

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ τεθῇ κατά τινα διάφορον τρόπον. Ὑπάρχει ἓν σύστημα ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Ἀποκατάστασις δὲν περιελάμβανεν ἔργα ἀφορῶντα εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Κατόπιν ἐπεξέτεινε τὰς ἐργασίας της καὶ εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο. Ἔχομεν ἀκόμη ἓν ὑπόλοιπον τοῦ δανείου.

§180Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν τίποτε.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα προγράμματος.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γενομένου προγράμματος.

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάληψις ὑποχρεώσεως.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ νὰ τοὺς ἔλεγα, κάμετε ὀλιγώτερα σπήτια καὶ διαθέσατε χρήματα διὰ νὰ κάμετε σχολεῖα; Δὲν τοὺς τὸ λέγω αὐτό, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ κατασκευὴ τῶν σπητιῶν εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη.

§185Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σεβαστή, ἀλλὰ εἶναι διάφορος ἡ ἀντίληψίς μου. Δηλαδὴ ἰσχυριζόμεθα ἡμεῖς, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἓν ὑπόλοιπον 2½ ἑκατομμυρίων λιρῶν, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ διάθεσις τοῦ ποσοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν τῶν προσφύγων νὰ περιλαμβάνῃ ὅλα τὰ ἀπαραίτητα οἰκήματα δημοσίας ὠφελείας.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας;

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως προσφύγων.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει ἐκδώσῃ ἤδη μεγαλείτερον μέρος.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦμεν τὰ χρήματα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διότι δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀρωγόν·

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Κράτος ἔρχεται ἀρωγὸν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§191Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐφ’ ὅσον διατίθεται διὰ τὴν κατασκευὴν συνοικισμῶν ἀστικῶν, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ καὶ διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν σχολείων, διότι δι’ αὐτοῦ γίνεται συστηματικωτέρα ἡ ἵδρυσις. Ἐὰν ὑπάρξῃ ἔλλειμμα, διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων περὶ αὐτοῦ θὰ λάβῃ πρόνοιαν τὸ Κράτος τόσον διὰ τὴν ἀνέγερσιν οἰκιῶν ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέριμνα ἡ μεθοδικωτέρα. Αὐτὸ θὰ εἶναι μία πρόνοια, τόσον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν οἰκιῶν ὅσον καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν διδακτηρίων καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ διαθέτομεν ἐκ τῶν περισσευμάτων. Εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν πληρωμὴν καὶ ἄλλων ἀναγκῶν, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει κανὲν διαθέσιμον ποσόν. Δηλαδὴ τὰ διδακτήρια τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνουν;

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπως ἐγίνοντο ἕως τώρα.

§193Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐπέλθῃ εἷς συμβιβασμός. Διότι ἐπὶ τέλους ἡμεῖς δὲν ἀρνούμεθα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διὰ τὴν κατασκευὴν διδακτηρίων εἰς τοὺς ἀστικοὺς συνοικισμούς, ἀλλὰ νὰ γίνῃ οὕτως ὥστε νὰ μείνῃ καὶ ἕν περιθώριον, διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ἀποκαταστάσεως διδακτηρίων εἰς τὰ ὁποῖα ἡ φοίτησις διεξάγεται ὑπὸ τοὺς χειροτέρους ὅρους.

§194Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ ταῦτα μὲν ἀνάγονται εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τὰ ζητήματα ἐξητάσθησαν καὶ ἠλέγχθησαν, σήμερον ὅμως εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως ὑπαρχούσης. Σήμερον ὅλοι οἱ ἀστικοὶ συνοικισμοὶ εἶναι πόλεις ὁλόκληραι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται διδακτηρίων. Νὰ περιμένωμεν λοιπόν ἄλλο δάνειον καὶ πότε θὰ γίνῃ διὰ νὰ κάμωμεν τὰ διδακτήρια αὐτά; Καὶ θὰ εἶναι εὐχάριστον ἐὰν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ἱδρυθῶσιν συνοικισμοὺς ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ληφθῇ ἰδιαιτέρως ἐξαιρετικὴ πρόνοια ὅπως ἐκ τῶν πρωτίστων εἶναι καὶ ἡ ἵδρυσις διδακτηρίων. Ἀλλὰ σήμερον ἔχω νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὄχι μόνον αὐτὸ δὲν γίνεται, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἄφησαν ἐντὸς τοῦ συνοικισμοῦ οὔτε ἕν οἰκόπεδον καὶ εὑρισκόμεθα εἰς μεγάλην δυσχέρειαν νὰ εὕρωμεν οἰκόπεδον διὰ νὰ ἀνοικοδομήσωμεν σχολεῖα.

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐλήφθη πρόνοια;

§196Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐξ ἀρχῆς τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι δὲν ἐλήφθη πρόνοια διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θέλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Διὰ νὰ γίνουν τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λειτουργούντων σήμερον σχολικῶν διδακτηρίων διὰ τὰς περιφερείας αὐτὰς ἀπαιτοῦνται διὰ τὰ διδακτήρια τῆς πόλεως Ἀθηνῶν 100.000.000 διὰ τὰ διδακτήρια τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς 45.000.000 (ἀναγινώσκει). Εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ γίνουν διδακτήρια 200.000.000.

§197Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχει καμμία στατιστική.

§198Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ φθάσωμεν καὶ ἐκεῖ. Ἔχομεν, λοιπόν, μίαν ἀνάγκην ὑφισταμένην χάριν τῆς ὑγείας, ἂν ὄχι χάριν τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῶν νεαρῶν αὐτῶν μαθητῶν 200.000.000. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους τοὐλάχιστον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς πιστώσεως ἡ ὁποία μᾶς ἐδόθη ἀπὸ τὰ ταμειακὰ αὐτὰ περισσεύματα 50.000.000 + 28.000.000 = 78.000.000.

§199Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔμειναν 78.000.000;

§200Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). 100.000.000.

§201Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὰ 12.000.000 τὰ διαθέτετε διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν διδακτηρίων ἤδη ἀνεγερθέντων;

§202Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀνηγερμένων. Διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβής, τελειοποιουμένων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐὰν διὰ μίαν ἀνάγκην τοιαύτην, τὴν ὁποίαν ἂν ὄχι νὰ θεραπεύσῃ ἀλλὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ὁπωσδήποτε, ἀπαιτεῖται τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 200.000.000, πρέπει χάριν τῆς πραγματικῆς αὐτῆς ἀνάγκης νὰ διατεθῇ. Καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἐὰν δοθοῦν τὰ 50.000.000, δηλαδὴ τὸ ¼ τῆς πραγματικῆς αὐτῆς ἀνάγκης, ὥστε ἐντὸς ἔτους αἱ μηχανικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ κατορθώσουν νὰ διαθέσουν τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Ἀπομένουν κατόπιν τὰ 28.000.000, τὰ ὁποῖα λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἔχει μίαν προσθήκην διὰ τὴν παραμεθόριον χώραν καὶ διὰ τοὺς ἐκ Βουλγαρίας μετανάστας ἢ πρόσφυγας. Ἐὰν περιελάβομεν τοὺς ἐκ Βουλγαρίας ἐλθόντας, ἦτο μία πραγματικὴ ἀνάγκη, διότι οἱ ἐκ Βουλγαρίας ἐλθόντες εἶναι ὅλοι Ἑλληνομαθεῖς, ἐγκατεστάθησαν εἰς ὡρισμένους συνοικισμούς, εἶναι ἄποροι καὶ δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσιν ἐξ ἰδίων των. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔκαμον εἶναι ἄξιοι ἐπαίνου, διότι μὲ μίαν πρόχειρον παράγκαν προσεπάθησαν νὰ κάμουν σχολεῖον. Αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ διατεθῇ δωρεάν, διὰ τοὺς ἐκ τῆς Βουλγαρίας ἐλθόντας καὶ εἰς τὴν παραμεθόριον. Μέχρι σήμερον πῶς ἀντιμετωπίζετο ἡ κατάστασις τῆς ἀνεγέρσεως τῶν διδακτηρίων; Εἶπα προηγουμένως, ὅτι πρὸ ἐτῶν ἀντιμετωπίζετο δι’ ὡρισμένου ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀνεγράφετο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ διὰ τῶν τότε ὑπαρχόντων κληροδοτημάτων. Ἐσχάτως ἐγένετο νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη διετίθεντο ὡς βοήθεια ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων ἢ τῶν διδακτηρίων ἐπιτροπῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο καὶ οἱ προηγουμένως χρηματίσαντες ὑπουργοὶ καὶ οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, τὸ ἔκαμον πρὸς μίαν ὤθησιν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Γίνεται εἰς τὴν Ἤπειρον μία ἀξία παντὸς ἐπαίνου ἐργασία. Ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνάγκην 6.000 κτιρίων διὰ σχολεῖα. Εἶναι 6.000, ἐκ τῶν ὁποίων ἔχουν κατασκευασθῆ ἤδη 2.000 καὶ μένουν 4.000, τὸ ποσὸν εἶναι ὑπέρογκον.

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ σχολεῖα εἶναι περισσότερα. Εἶναι διαφόρων μεγεθῶν κτίρια.

§204Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα, ἀλλ’ ἐὰν εἴχαμεν 400.000 δι’ ἕκαστον διδακτήριον, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὰ κατασκευάσωμεν ὅλα. Ἑπομένως θέλομεν 1.600 ἑκατομμύρια. Ἀπέναντι τῶν 1.600 ἑκατομμυρίων, τί φαντάζεσθε ὅτι δύνασθε νὰ δώσετε; ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος, οὔτε τὸ Κράτος ἐπεχείρησέν ποτε μόνον του νὰ κατασκευάσῃ. Τοὐναντίον ἐπεχείρησε νὰ προσθέσῃ καὶ τὰς κοινότητας καὶ τὰς διδακτηριακὰς ἐπιτροπὰς εἰς τὸν ζῆλον τὸν ἐπαινετόν, τὸν ὁποῖον ὄντως ἀναπτύσσουν εἰς τὴν οἰκοδομικὴν ἰδίως εἰς μερικὰ μέρη τῆς χώρας. Σήμερον τὸ Κράτος ἀντιμετώπισε τὴν προσπάθειαν τοῦ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν οἰκοδόμησιν σχολείων, διὰ τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέσῃ ἐκ τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὡς βοήθημα τῶν ἐπιτροπῶν τῶν διδακτηριακῶν, αἱ ὁποῖαι κατασκευάζουν ἕνα σχολεῖον καὶ ἔχουν ἀνάγκην συμπληρώσεως τοῦ ⅓ καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς ἀναλόγως τῆς εὐπορίας καὶ ἀπορίας.

§205Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσον εἶναι τὸ σύνολον τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν;

§206Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). 28 ἑκατομμύρια.

§207Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μισθώματα πόσα πληρώνονται;

§208Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). 30 ἑκατομμύρια. Μέχρι σήμερον λοιπόν, διὰ τῶν ἑκατομμυρίων τούτων, τὰ ὁποῖα ἀνῆλθον εἰς τὸ παρελθὸν ἔτος 28 ἑκατομμύρια, ἀφαιρουμένης τῆς δαπάνης ἡ ὁποία διατίθεται διὰ τὴν μηχανικὴν ὑπηρεσίαν ἀντιμετώπισε τὸ Κράτος τὴν κατάστασιν αὐτήν, βοηθοῦν τὰς ἐπιτροπὰς καὶ τὰς κοινότητας εἰς τὴν οἰκοδόμησιν. Ἐγὼ ὡς ἁρμόδιος λέγω, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως ἱκανοποιημένος, ὅτι ἡ προσπάθεια τῶν ἀγροτικῶν κυρίως πληθυσμῶν καὶ τῶν μικροτέρων πόλεων εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου καὶ διὰ τοῦτο κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια, ὥστε ἐκεῖ νὰ δίδωνται τὰ μεγαλείτερα ποσὰ ὡς βοηθήματα, ὅπου γίνεται μεγαλειτέρα ἐργασία. Ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν θέλω νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν διατίθενται τὰ βοηθήματα αὐτά. Καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὴν Ἤπειρον. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰσεπράχθησαν 770.671 δραχμαὶ καὶ διετέθησαν διὰ τὴν Ἤπειρον 2.501.000.

§209Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ κληροδοτήματα.

§210Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι. Ἐδῶ δὲ ἐλέχθη, ὅτι εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν τῆς Ἠπείρου δὲν δίδεται καμμία βοήθεια.

§211Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ προστεθῇ ἐκεῖ ποὺ λέγει «τῶν παραμεθορίων» καὶ «τῶν ξενοφώνων».

§212Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὅπου εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ βοήθεια, δίδεται. Εἰς τὴν Θράκην εἰσεπράχθησαν ἀπὸ ἐκπαιδευτικὰ τέλη 334.188. Ἔλαβεν ὡς βοήθημα, διὰ τὴν ἐπαινετὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καταβάλλουν τὸ ποσὸν τοῦ 1.485.000 δραχμῶν.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ ἡ ἐπαινετή προσπάθεια εἶναι ἄσχετος πρὸς τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Εἶναι ἡ προθυμία τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν καὶ κτίζουν.

§214Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλω νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον διαθέτον τὸ μικρὸν αὐτὸ κονδύλιον ἀκολουθεῖ τὸν ζῆλον τὸν ἐπαινετὸν ὄντως τῶν κατοίκων καὶ παρέχει μεγαλειτέρας εὐκολίας εἰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγαλειτέραν προθυμίαν. Μακεδονία: Εἴσπραξις ἐκπαιδευτικῶν 1.923.000. Διετέθησαν διὰ τὰ σχολεῖα Μακεδονίας κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 10.024.000.

§215Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε λεπτομερῆ κατάλογον, νὰ ἀκούσωμεν κατὰ νομόν;

§216Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδόθησαν ἐκεῖ ὅπου ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἐκεῖ ὅπου αἱ ἀρχαὶ ἀνέφερον, ὅτι ἡ τάδε κοινότης αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει ἀνάγκην, εἶναι ἄπορος καὶ δὲν μπορεῖ, νὰ κάμῃ τίποτε. Κρήτη: Εἰσπράττει 1.897.000. Διετέθησαν 3.229.000. Καὶ εἰς τὴν Κρήτην καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν, κατὰ πρώτιστον λόγον εἰς Κρήτην, ἐπίσης κατ’ ἐπαινετὴν προσπάθειαν καὶ εἰς τὴν Θράκην καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον ἀκόμη ἐγένετο μία μεγάλη προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν κατοίκων, ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των, διὰ νὰ ἀνεγείρουν διδακτήρια. Τὸ λέγω τοῦτο, ἵνα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπαινέσω τὴν προσπάθειαν τῶν κατοίκων. Καὶ τὸ ὑπουργεῖον μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ διαθέσῃ προσεπάθησεν ὅσον τὸ δυνατὸν, νὰ βοηθήσῃ περισσότερον.

§217Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ἀποδίδουν τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ;

§218Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ εἴπω ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ καθήσω, νὰ μοῦ τίθενται ἐρωτήσεις. Κατηγορήθην, ὅτι διέθεσα ἓν ὑπερβολικὸν ποσὸν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ Προάστεια, διότι τάχα ἐνδιαφέρομαι, ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι ἐπαρχιώτης, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς ἢ ἀτυχῶς δὲν εἶμαι κάτοικος Ἀθηνῶν. Ἡ οἰκογένειά μου μένει εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὰ παιδιά μου πηγαίνουν εἰς τὸ σχολεῖον τῆς ἐπαρχίας, διότι δὲν ἠμπόρεσαν οὔτε θὰ εἰμπορέσουν, νὰ ἔλθουν εἰς Ἀθήνας. Καὶ μὲ πῆρε τάχα κανεὶς ἰδιαίτερος πόνος, νὰ τὰ διαθέσω ὅλα ὑπὲρ τῶν Ἀθηνῶν, σκεφθεὶς ἴσως, νὰ ἐγκαταλείψω τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Ἡ Πελοπόννησος ὁλόκληρος εἰσπράττει 7.430.000 καὶ ἔλαβεν 3.500.000. Ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς καὶ ἡ Θεσσαλία 11.084.000 καὶ ἔλαβον 5.964.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν διετέθη εἰς βοηθήματα εἰς τὴν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν χώραν. Τώρα μοὶ ἐζητήθη ἡ πληροφορία ἐκ περιεργίας βέβαια καὶ διεκόπην, τί ἐκπαιδευτικὰ τέλη εἰσπράττομεν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Εἰσπράττομεν 9.000.000 ἐκ τῶν 28.000.000 τὰ ὁποῖα εἰσπράττομεν ἀπὸ ὅλον τὸ κράτος. Τώρα τί ἐδαπανήσαμεν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα καὶ πέρυσιν καὶ προπέρυσιν ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ; Μηδέν.

§219Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κάποιος ἐσφαλμένος ὑπολογισμὸς ὑπάρχει.

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν εἶναι 5.000.000, 3.600.000. 3.200 100,024, 1.400.000, 2.500.000 καὶ 1.400.000 εἰς τὰς νήσους τοῦ Κράτους. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμήν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, κατὰ ποῖον τρόπον ἀντιμετωπίσθη μέχρι σήμερον τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, εἰδικῶς διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Δὲν ἀντιμετωπίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ὄχι διὰ λόγους, διότι δὲν ἠθέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ ἦτο ἐλάχιστον τὸ ποσὸν αὐτὸ δι’ οἰκοδομὰς μεγάλας, ὡς αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ. Καὶ οὐχὶ μόνον ἐλάχιστον, ἀλλὰ καὶ δὲν ὑπῆρχον ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι νὰ ἐνδιαφέρωνται, οὔτε εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς μικρὰς ἀκόμη.

§221Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ζηλοτυποῦμεν ἡμεῖς οἱ Ἀθηναῖοι, διὰ τὰς ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν παροχάς. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οὐδὲν διετέθη διὰ σχολεῖα. Ἑπομένως οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἤθελον, νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη, ἔπρεπε νὰ παραδεχθοῦν ἐπίσης, ὅπως τὸ ποσὸν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν σχολείων Πειραιῶς, Ἀθηνῶν καὶ Περιχώρων διατίθεται ἀποκλειστικῶς, διὰ τὰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ περίχωρα.

§222Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τί ἐνοίκια πληρώνει τὸ Κράτος εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ τί εἰς τὰς ἐπαρχίας;

§223Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἐθίξατε τὸν κίνδυνον τῆς νεολαίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὴν Καρδίτσαν ὑπάρχει σχολεῖον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπὸ κάτω οἰνοπνευματοποιεῖον, κύριε ὑπουργέ.

§224Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τετάρτου ἴσως τῶν πραγματικῶν καὶ ἐπιβαλλομένων ἀναγκῶν διὰ τὰς Ἀθήνας εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντον, ἀπέναντι τῶν 1.600 ἑκατ. τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἄμεσον ἀνέγερσιν τῶν διδακτηρίων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσάγει μίαν καινοτομίαν διὰ τῆς ὁποίας ἐλπίζω, ὅτι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο ἐπὶ σειράν τινα ἐτῶν 5, 6, 7, λύεται κατὰ μέγιστον μέρος τὸ διδακτηριακὸν ζήτημα. Ἡ καινοτομία αὐτὴ εἶναι ὅπως διατεθῶσι τὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος καταβάλλει διὰ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκήματα τὰ ὁποῖα ἔχει μισθώσῃ ὡς διδακτήρια, νὰ τὰ διαθέσῃ πρὸς βοήθειαν ἐπιτροπῶν ἢ σχολείων ἢ κοινοτήτων, διὰ νὰ συνάψουν δάνεια τοκοχρεωλυτικὰ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι δεδομένου ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ἀπαιτοῦνται 400.000 δραχμαὶ δι’ ἕκαστον διδακτήριον, ὅτι ἂν ἐξακολουθήσῃ καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀσφαλῶς, ἀφοῦ ἐνισχύεται σήμερον ἡ προσπάθεια τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τῶν γονέων, ὅτι μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ μὲ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον θὰ συνάψωμεν, θὰ ἀποκτήσουν διδακτήρια σύμφωνα μὲ τὰ σχέδια τὰ ὁποῖα τὸ μηχανικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἔχει παρασκευάσῃ καὶ παρασκευάζει διαρκῶς. Δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ Κράτος, διὰ τοῦ νομοσχεδίου κάνει καὶ κάτι ἄλλο. Δίδει καὶ τὸ ἥμισυ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ποσὸν τὸ ὁποῖον δίδει ὡς βοήθημα, ὥστε μὲ ἕνα συνδυασμὸν τὸν ὁποῖον κάνει ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν καὶ τῆς περιφερείας, νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς τοκοχρεωλύσιον, ὥστε προστιθεμένων καὶ τῶν μισθωμάτων τὰ ὁποῖα δίδει τὸ Κράτος, νὰ ἐπιτύχουν τὴν σύναψιν μεγαλειτέρου δανείου, ὥστε νὰ καθίσταται ταχυτέρα ἡ οἰκοδόμησις τῶν σχολείων. Θὰ μοῦ εἰπῆτε τώρα, διατὶ νὰ δίδῃ τὸ Κράτος τὸ ἥμισυ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ δὲν δίδει τὸ ὅλον; Κύριοι, τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, μέχρι σήμερον ἀνέρχονται εἰς 28.000.000. Δύνανται λοιπὸν αἱ μικραὶ πόλεις, αἱ κωμοπόλεις, ὅπου ἔχουν μισθώματα ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλείτερα, λαμβανομένου τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν μισθωμάτων καὶ τοῦ ἡμίσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, νὰ συνάψουν ἓν δάνειον. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ κωμοπόλεις καὶ χωρία ἐντελῶς ἄπορα. Ὑπάρχουν τὰ χωρία τῶν 50 καὶ 100 κατοίκων, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι, διὰ νὰ οἰκοδομήσουν ἕνα σχολεῖον τὸ ὁποῖον τοὺς χρειάζεται, ὄχι πολυτελὲς οὔτε μεγάλον, συνεισφέρουν ἀτομικὴν ἐργασίαν καὶ ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα, καὶ ὅ,τι ἄλλο χρειάζεται, ζητοῦν μόνον μίαν μικρὰν συνδρομήν, ἡ ὁποία χρησιμεύει καὶ ὡς δέλεαρ, ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἵνα ἀγοράσουν ξύλα διὰ τὴν στέγην κλπ., ἐνῷ ὅλην τὴν ἄλλην ἐργασίαν τὴν προσωπικὴν τὴν καταβάλλουν πολὺ προθύμως τὰ μικρὰ αὐτὰ χωριά. Διὰ τοῦτο ἀπεφασίσθη, ὅπως τὸ ἥμισυ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν νὰ διατίθεται καθ’ ὃν τρόπον διατίθεται, καὶ εἰς τὰ χωρία τὰ ὁποῖα εἶναι ἄπορα καὶ μικρά, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται διὰ δανείου νὰ κάμουν τὰ διδακτήρια, νὰ διατίθεται τό ἄλλο ἥμισυ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ συνδυασμὸς οὗτος εἶναι ἐπιτυχής. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχουν ἀνάγκας τὰ σχολεῖα καθημερινὰς καὶ γίνονται αἰτήσεις διὰ θρανεία, διὰ πρόχειρα ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα χρειάζονται, καὶ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον πόρον, παρὰ τὸ ταμεῖον τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὡς τὸ γνωρίζουν ὅλοι, ὅτι διὰ τὰ θρανία κατεβλήθη προσπάθεια καὶ τὰ περισσότερα σχολεῖα ἔχουν θρανία καὶ παντοῦ ὅπου ζητοῦν δίδομεν. Μέ τὸν μηχανισμὸν αὐτὸν καὶ τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ἀποφασίζει τὸ Κράτος, τῶν 100 ἑκατομμυρίων, ἀπὸ τὰ περισσεύματα εἰς τήν διάθεσιν αὐτὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρων τῶν μισθωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 30 ἑκατομμύρια, νομίζω, ὅτι μὲ τὸν συνδυασμὸν αὐτὸν θὰ ὁδηγηθῇ εἰς αἴσιον πέρας ἐντὸς ἐλαχίστων ἐτῶν. Καταλήγων τὸν λόγον, θέλω νὰ σᾶς προσθέσω μίαν καὶ μόνην λέξιν. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὰ σχολεῖα, δὲν εἶναι ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἰδίως οἱ συνάδελφοι τῶν Νέων χωρῶν γνωρίζουν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι πόροι, οἱ πόροι τῶν Χριστιανικῶν Κοινοτήτων. Αἱ κοινότητες ἐπὶ τουρκοκρατίας εἶχον ἰδιαιτέραν περιουσίαν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ ὁποία ἦτο ἡνωμένη μὲ τὴν ἐκκλησιαστικήν. Δυνάμει νόμου ὑπάρχοντος, αἱ περιουσίαι αὐταὶ χωρίζονται· αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔκαμαν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν διατίθενται καὶ αὐτὰ διὰ τὰ διδακτήρια. Εὑρίσκομαι δὲ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρὸ ἡμερῶν ὑπέγραψα διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξουσιοδοτεῖται ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἁρμοδία τῆς Θεσσαλονίκης, μέ τοὺς πόρους τοὺς ὁποίους ἔχει, διὰ τῆς ἐπικλήσεως ὡρισμένων, νὰ μαζέψῃ ποσόν, περὶ τὰ 30 ἑκατομμύρια, διὰ τῆς συνάψεως ἑνὸς δανείου καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνο θὰ τὸ διαθέσῃ διὰ κτίρια ἐντὸς τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο μόνον, εἰς τά διάφορα μέρη τῆς Μακεδονίας καὶ Θεσσαλονίκης γίνεται ὅλη αὐτὴ ἡ προσπάθεια. Ἐάν ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ περιουσία διατεθῇ ὑπέρ τῶν διδακτηρίων ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐὰν ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν θά παρέλθῃ πολὺς καιρὸς καὶ θά ἴδητε, ὅτι θά ἔχωμεν διδακτήρια.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§226Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λυποῦμαι, κ. συνάδελφοι, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μετὰ τοῦ αὐτοῦ πείσματος οἵου καὶ χθὲς ὑπεστήριξε τὰς ἀπόψεις τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Τὰ ὅσα εἶπεν ἀπόψε, θὰ εἶχον σημασίαν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον περιωρίζετο εἰς τὸ ἄρθρον 5, ἢ ἄν καθώριζεν ἕνα τρόπον πάγιον ἀνεγέρσεως τῶν διδακτηρίων τῆς ὅλης χώρας. Ἐκεῖνο ὅμως εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντίρρησιν εἶναι τὸ ἄρθρον 1, διὰ τοῦ ὁποίου διατίθενται ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ 60–70 ἑκατομμύρια. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς δικαιολογίαν εἶπεν τὴν ἑξῆς: αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς ἔχουν ἀνάγκην σχολικῶν κτιρίων ἀξίας διακοσίων ἑκατομμυρίων, ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς δισεκατομμυρίου, συνεπῶς, ὅ,τι δώσωμεν, δὲν θὰ ἱκανοποιῇ παρὰ μέρος τῶν ἀναγκῶν. Ἀλλὰ θὰ μοί ἐπητρέψητε νὰ ἐξηγήσω, ὅτι ἡ ἐξήγησις αὐτὴ εἶναι μεταφυσική, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἀρχήν, ὅτι ἐπειδὴ αἱ ἀνάγκαι εἶναι ἀλλαχοῦ μεγαλείτεραι, ἐπειδὴ εἷς ὀργανισμὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ φάγῃ γαλοπούλα καὶ ὀλίγον ζουμί, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ δώσωμεν πρέπει νὰ τὸν στερήσωμεν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου, καὶ εἰς τὸν ἄλλον νὰ δώσωμεν μίαν μερίδα κρέατος. Ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον, ἀλλ’ ἔχει καὶ μίαν ἄλλην σημασίαν, ὅπως ἐτόνισα χθές, τὴν ψυχολογικήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα μέρη τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ λαμβάνομεν ἐξαιρετικὴν πρόνοιαν; Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου εἶναι φιλότιμοι καὶ προσφέρουν τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ ὑλικά, ἐν ᾧ οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δὲν ἔχουν ἔχουν αὐτὴν τὴν προθυμίαν. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον καὶ χθές, τὸ ἄρθρον 5, ὅπως εἶναι, δὲν ἐξυπηρετεῖ κανένα σκοπόν, διότι αἱ μικραὶ κοινότητες, εἰς τὰς ὁποίας τὸ καταβαλλόμενον μίσθωμα εἶναι ἀστεῖον λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου δὲν ὑπερβαίνει τὰς 50 δραχμὰς τὰ δὲ ἐκπαιδευτικὰ τέλη εἶναι μηδαμινά, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ εὑρεθῇ ποσόν.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δίδομεν εἰς τὰς κοινότητας τὸ ἥμισυ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν.

§228Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν περιλαμβάνει καμμίαν διάταξιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω· καὶ ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προσκομίσῃ πίνακα ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἴδωμεν πῶς διετέθησαν, θά ἴδητε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλη ἡ βουλή, ὅτι διατίθενται κατ’ αὐθαίρετον τρόπον εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύονται ἀπὸ διαφόρους παράγοντας εἴτε κοινοβουλευτικοὺς εἴτε μὴ τοιούτους. Ἐγὼ θέλω, νὰ ὑπάρχῃ μία δικαιοσύνη, ὅτι ἡ διανομὴ θὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιστρατεύωμεν διαρκῶς τοὺς ἰσχυρούς, διὰ νὰ πάρωμεν ἓν ἐλάχιστον ποσοστόν. Ἐγὼ πολλάκις ἐζήτησα, νὰ δοθῇ μία ἐπιχορήγησις διὰ ἀνέγερσιν κτιρίων ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐδόθη καμμία ἀπάντησις. Συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἐὰν μᾶς ἔδιδεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὰ καταβαλλόμενα διὰ μισθώματα, ὅπως μᾶς δίδῃ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, θὰ ἴδητε, ὅτι δι’ αὐτῶν ὅλων δύνανται σήμερον αἱ Ἀθῆναι καὶ Πειραιεὺς νὰ συνομολογήσουν ἱκανὸν δάνειον.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν θὰ πάρετε τίποτα ἀπὸ τὰ 50 ἑκατομμύρια. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τῶν περασμένων Κυβερνήσεων διαθέσεως 100 ἑκατομμυρίων διὰ τὰ σχολεῖα, ἀποδεικνύει τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος λήγει ἔχει περισεύματα καὶ συνεπῶς, θὰ διαθέσωμεν περισσότερα. Ὥστε μὴ φέρετε ἀντιρρήσεις. Εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ὑπάρχει τὸ ἐνδιαφέρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰς κοινότητας, διότι ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι συνδέονται πολὺ στενὰ ἐν ᾧ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὰς μεγάλας πόλεις εἶναι ἀνεμομαζοξιάριδες, ὅπως λέμε καὶ εἰς τὴν Κρήτην. Ἐννοεῖτε πολὺ καλά, ὅτι ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπεβλήθη κατόπιν ὡρίμου σκέψεως· ἐὰν ἔχετε ἀντιρρήσεις, νὰ κυττάξωμεν πῶς θὰ τὸ βελτιώσωμεν. Τὰ 50 ἑκατομμύρια, θὰ δαπανηθοῦν, διὰ σχολεῖα τῶν Ἀθηνῶν.

§230Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κάμῃ ἀβαρίαν τῶν 50 ἑκατομμυρίων, διὰ λόγους ψυχολογικούς, συγχρόνως δὲ νὰ τεθῇ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας τὰ διατιθέμενα ποσὰ, νὰ μὴ διατίθενται κατὰ ἐντελῶς αὐθαίρετον τρόπον, καθ’ ὃν διετίθεντο μέχρι σήμερον. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητος. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω.

§231Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀνάγκαι σχολείων ὑπάρχουν μεγαλείτεραι εἰς τὰς ἐπαρχίας παρὰ εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουν κτίρια πρὸς ἐνοικίασιν.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τοὺς συνοικισμοὺς ὑπάρχουν κτίρια πρὸς ἐνοικίασιν; Δὲν ὑπάρχει τίποτα.

§233Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὅταν ὅμως διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον εἴπομεν, νὰ διατεθῇ μεγαλείτερον ποσόν. Τὶ διατίθεται διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα;

§234Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ διατεθοῦν τὰ 28 ἑκατομμύρια.

§235Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Θὰ ἤθελον παρακαλέσῃ, κ. Πρόεδρε, νὰ περικόψωμεν ἐκ τῶν 50 ἑκατομμυρίων τά δέκα ἑκατομμύρια, διότι εἰς τάς ἐπαρχίας ἡ ἔλλειψις τῶν διδακτηρίων εἶναι πρωτοφανής. Εἴπατε προηγουμένως ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις τῶν ὑγιεινολόγων τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἀναφέρει ὅτι ἡ κατάστασις τῶν σχολείων εἶναι οἰκτρά. Ἐὰν οἱ κ. ὑγειονολόγοι μετέβαινον εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν θὰ εὕρισκον λέξεις νὰ περιγράψουν τὰ σχολεῖα. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τὸ χορηγούμενον, διὰ τὰ σχολεῖα κατὰ δέκα ἑκατομμύρια.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγάλη δυσκολία, νὰ περικόψωμεν ἕνα ποσὸν ἐκ τῶν 50 ἑκατομμυρίων καὶ διὰ τάς ἐπαρχίας.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ δώσωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μεγαλύτερον ποσὸν ἅμα θά ἔχωμεν νέα πλεονάσματα.

§238Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θέλομεν μίαν ἀσφάλειαν, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἰδῆτε ποίαν πολιτικὴν θ’ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ μέτρου.

§240Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἠθέλαμεν νὰ κατατίθεται ἕνας πίναξ.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Νὰ κατατίθεται εἰς τὴν Βουλὴν πίναξ κατ’ ἔτος τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ.

§242Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ κονδύλιον καὶ ἕναν πόρον περὶ τοῦ ὁποίου τόσον εὐρὺς λόγος ἔγινεν κατὰ τὸ ἔτος 1924 –1925, τὰ κληροδοτήματα.

§243Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Περιλαμβάνονται καὶ 30 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν κληροδοτημάτων.

§244Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν κατορθωθῇ καὶ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων τότε λύεται τὸ ὅλον ζήτημα.

§245Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε καὶ χθὲς ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶχε παρακαλέσῃ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως συναινέσῃ καὶ ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν τὸ διδόμενον, διὰ τὰς Ἀθήνας Πειραιᾶ καὶ συνοικισμούς. Δὲν μισοῦμεν οὐδὲ μνησικακοῦμεν ἐναντίον τῶν κατοίκων αὐτῶν, διότι εὑρίσκονται εἰς τὸ κέντρον. Ἀλλὰ λέγομεν τὸ ἑξῆς δὲν εἶναι δίκαιον πρᾶγμα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ ἱδρυθοῦν σχολεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας καταβάλλεται μία προσωπικὴ ἐργασία αὐτῶν τῶν ἰδίων κατοίκων, οἱ ὁποῖοι παραχωροῦν πρὸς τοῦτο καὶ τὰ ζῷα των καὶ τὰ κτήνη των καὶ οἱ ὁποῖοι καταβάλλουν καὶ 300 καὶ 1000 δραχμὰς εἰς τὸν ἐρανικὸν ἐκβιαστικὸν πολλάκις κατάλογον. Εἶναι δίκαιον νομίζω, καὶ εἰς τὰ κέντρα νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἐρανικὸς κατάλογος, διὰ νὰ μάθουν οἱ κάτοικοι αὐτῶν, νὰ προσφέρουν, διά τά σχολεῖα τῶν παιδιῶν των.

§246Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Προσφέρουν.

§247Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προσφέρουν τὶς 300 δραχμὲς ποὺ δίνει ὁ χωρικός, οὔτε βάζουν τοὺς ὤμους των διά νά μεταφέρουν τὶς πέτρες, διά νά κτίσουν τὸ σχολεῖον. Ἑπομένως τὸ παράπονόν μας εἶναι δικαιολογημένον. Ζητοῦμεν νά μᾶς δώσετε καὶ τά 12.000.000 τά ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§248Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτά τά 12.000.000 τὰ δίδομεν, διὰ τὴν τελειοποίησιν τῶν σχολείων.

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι παλαιὸν χρέος τὸ ὁποῖον ηὕραμεν καὶ ἐξυπηρετεῖ τὴν ἐπισκευὴν καὶ τελειοποίησιν ἐν γένει τῶν σχολείων.

§250Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσὸν ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νά διατεθῇ διά τάς νέας χώρας, διετέθη δι’ ἄλλους σκοποὺς· αὐτὸ εἶναι γνωστόν.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ περίσσευμα τῶν 100 ἑκατομμυρίων, τὸ ποσὸν ἐκ τοῦ ὁποίου λαμβάνονται τὰ 100 ἑκατομμύρια ἔχει διατεθῆ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον;

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει διατεθῆ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι θεραπεύονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι τόσον ἐπιτακτικαί, θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ὅπως διὰ μέρους τοῦ ποσοῦ τούτου θεραπευθοῦν καὶ ἄλλων περιφερειῶν αἱ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα, νὰ διαθέσωμεν δι’ ἄλλας ἀνάγκας. Ποῦ προτιθέμεθα νὰ τὰ διαθέσωμεν, τὸ εἴπομεν εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ θὰ φέρωμεν νομοσχέδιον περὶ τῆς διαθέσεως τῶν περισσευμάτων.

§255Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα δυνηθῇ ν’ ἀποκόψῃ ἀκόμη 10 ἑκατομμύρια.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ ἡ ἄποψις δύναται νὰ συζητηθῇ, ὅταν θὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ νόμοι, τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀνάγκη, διὰ τὴν διάθεσιν τῶν περισσευμάτων.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ περὶ ὥραν 10ην πρωϊνήν θὰ γίνῃ κοινὴ συνεδρίασις Βουλῆς καὶ Γερουσίας πρὸς ἐκλογὴν 10 Γερουσιαστῶν.

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 10 π. μ. (Ὥρα 10′ μ. μ.)