1929.02.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73η

ΤΕΤΑΡΤΗ 13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 18 Ἀπριλίου 1926, 15 Ἰουλίου 1925 καὶ 13 Νοεμβρίου 1927, περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος καὶ 2) Περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ ἀμέσου φόρου μεταβιβάσεως ἀκινήτων. Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προαγωγῆς μεταθέσεως, ἀδειῶν κλπ. διατάξεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. 2) Περὶ διδασκαλίας τῆς ὑγιεινῆς εἰς τὰ σχολεῖα καὶ ἐκλαϊκεύσεως ἐν γένει τῶν ἀρχῶν αὐτῆς. καὶ 3) Περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐν ἀδείᾳ κλπ. διατελούντων λειτουργῶν τῆς μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) Περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τουρισμοῦ. καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν σύνθεσιν καὶ λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς διευθύνσεως ἐργασίας κλπ. τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 30 Σεπτεμβρίου– 3 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΡΠΑʹ τῆς 5 Ἰουλίου 1851 περὶ δικαστικῶν διακοπῶν. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9–16 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐκδικάσεως τῶν μικροδιαφορῶν καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑπ’ αὐτῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου–3 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 490 καὶ 530 Πολιτικῆς Δικονομίας. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 17 Δεκεμβρίου 1925 περὶ ἐφέσεως ποινικῶν ἀποφάσεων. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 13 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἢ μὴ γραμματίων εἰς διαταγὴν διαφορῶν. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 9)13 Νοεμβρίου 1925 περὶ ἐφέσεως ποινικῶν ἀποφάσεων. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 6 Νοεμβρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς ποινικῆς δικονομίας καὶ ἄλλων τινων διατάξεων. 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ πινακίου καὶ ἄλλων σχετικῶν πρὸς τὴν προδικασίαν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας δημοσιευθέντος εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 240 τοῦ 1925 φύλλον Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. 9) Περὶ κυρώσεως τὸ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. (12 Μαΐου 1926) Ν. Δ. 1) περὶ τροποποιήσεως, διορθώσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 τριῶν Ν. Δ. περὶ πινακίου, περὶ καταργήσεως ἐν μέρει τῆς ἐρημοδικίας καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ 2) περὶ τροποποιήσεως ἄλλων τινῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. 10) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων Πολιτικῆς Δικονομίας. 11) Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου 1865 περὶ αὐξήσεως μισθῶν δικαστῶν καὶ λοιπῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπαγομένων ὑπαλλήλων κλπ. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν γενομένων διανομῶν τῶν οἰκοπέδων καὶ διαθέσεως αὐτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σύκκων»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐλέγχου τῆς ὑγιεινῆς καὶ καθαριότητος τῶν ἀρτοποιείων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3406 νόμου περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουνίου 1926 Ν.Δ. περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀποθανόντων διαρκούσης τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως Ἀρχηγῶν τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Στόλου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Νοσοκομείου Προσφύγων Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1928 Ν. Δ. περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως.». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἑνὸς λεπτοῦ παρὰ τῆς ἐν Ἀθήναις Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων εἰς τὰ παρ’ αὐτῆς κανονιζόμενα ἀλεστικὰ ἔξοδα ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἀλεθομένου σίτου καὶ ἑνὸς λεπτοῦ παρὰ ταύτης καὶ τῶν κατὰ τόπους Πρωτοδικειακῶν Ἐπιτροπῶν διατιμήσεως ἄρτου εἰς τά ἀρτοποιητικά ἔξοδα ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἀλεθομένου σίτου ὑπὲρ τῶν ἱδρυομένων Ταμείων Ἀνεργίας Μυλεργατῶν καὶ Ἀρτεργατῶν καὶ συνταξιοδοτήσεως τῶν ἀνικάνων τοιούτων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας περιουσιακῶν τινων δικαίων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὴν Αʹ τάξιν ἐμπορικῶν τινων σχολῶν μαθητῶν ὑπὲρ τὸν ἀριθμὸν 45». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν διὰ τοῦ νόμου ΓΧΛΑʹ (3631) καὶ 2800 τοῦ 1922 ἐπιβεβλημμένων ἐξαγωγικῶν δασμῶν ἐκ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τοῦ λιμένος σταφιδοκάρπου κλπ. πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ναοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου Πατρῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ πανεπιστημίου Ἀθηνῶν διδάκτρων καὶ ἐξετάστρων ἀπόρων ὁμογενῶν προσφύγων φοιτητῶν κλπ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, διὰ τὴν χρῆσιν 1928–1929». 1) Ἐξόδων ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Συγκοινωνίας κλπ.». 2) Ἐξόδων ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν, Προνοίας, Δικαιοσύνης, Παιδείας κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12)8)26 περὶ ἱδρύσεως ταμείου κοινοτικῶν ἔργων καὶ ὑπηρεσιῶν τοῦ συνοικισμοῦ Ψυχικό». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ κώδικος καὶ τροποποιήσεως ἑτέρων διατάξεων τοῦ νόμου 1165 κλπ.».

§4Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω μερικὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας καὶ καταθέτω.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας, τροποποιήσεως καὶ ἐξακολουθήσεως τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων περὶ Ἀστυνομίας πόλεων οἰκονομικοῦ περιεχομένου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ 2 ἐδαφίου ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 16 Ἀπριλίου 1927 Ν. Δ. περὶ ὁριστικῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ στρατεύματος πολιτευομένων ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. περὶ μονοταξίων Διδασκαλείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17]20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 20]29 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ δικαιώματος νομίμου μοίρας τοῦ ἐπιζῶντος συζύγου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Β. Κυρέλλος εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§7Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις Ν. Δ. τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη καταργήσαντος διάταγμα, ἐκδοθὲν ἐπὶ δικτατορίας Παγκάλου τὴν 20]29 Μαΐου 1926 καὶ καθορίσαν τὸ δικαίωμα τῆς νομίμου μοίρας τοῦ ἐπιζῶντος συζύγου κατὰ τρόπον ὅλως ἀνώμαλον καὶ ἄνισον. Διὰ νὰ ἐννοηθῇ ἡ μεταβολή, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν εἰς τὴν ἐκ διαθήκης κληρονομικὴν διαδοχὴν τὸ Παγκαλικὸν διάταγμα, ἀνάγκη ν’ ἀνατρέξωμεν δι’ ὀλίγων εἰς τὰ κρατοῦντα μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν νόμιμον μοῖραν τοῦ ἐπιζῶντος συζύγου. Ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ νόμου 2310 τῆς 25ης Ἰουνίου 1920, ὡρίσθη ἡ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομικὴ διαδοχὴ τοῦ ἐπιζῶντος συζύγου εἰς τὸ ¼, ὅταν συντρέχῃ εἰς τὴν κληρονομίαν μετὰ συγγενῶν τῆς πρώτης τάξεως, εἰς τὸ ½ δέ, ὅταν συντρέχῃ μετὰ συγγενῶν τῶν λοιπῶν τάξεων. Κατηργήθη δὲ πᾶσα ἄλλη διάταξις τοῦ Ἰονίου καὶ Σαμιακοῦ κώδικος καθορίζουσα ἄλλως τὰ τῆς κληρονομίας ἐξ ἀδιαθέτου, ἥτις τοιουτοτρόπως ἐρρυθμίσθη ὁμοιομόρφως καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν Ἰονίων νήσων καὶ τῆς Σάμου. Εἰς τὸν νόμον ὅμως τοῦτον 2310 συμπεριελήφθη, ἐκ προφανοῦς παραδρομῆς, καὶ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας καταργοῦνται καὶ τὰ ἄρθρα 661, 662 τοῦ Ἰονίου πολιτικοῦ κώδικος, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφοροῦν εἰς τὴν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομίαν, τὴν ὁποίαν μόνην ἐσκόπει νὰ ρυθμίσῃ ὁ νόμος 2310, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκ διαθήκης τοιαύτην. Ἐπακόλουθον δὲ τῆς τοιαύτης παραδρομῆς ὑπῆρξεν, ὅτι ὁ ἄπορος σύζυγος, χῆρος ἢ χήρα τῶν Ἰονίων νήσων, ὁ ὁποῖος ἐδικαιοῦτο, κατὰ τὰ ἐκ παραδρομῆς καταργηθέντα ἄρθρα 661 καὶ 662 τοῦ Ἰονίου κώδικος, νὰ τύχῃ, ἀποκλειόμενος διὰ διαθήκης, διατροφῆς ἐκ τοῦ τετάρτου τοῦ εἰσοδήματος τῆς περιουσίας τοῦ ἀποβιώσαντος συζύγου, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔλθῃ εἰς δεύτερον γάμον, ἐστερήθη καὶ τῶν ψυχίων τούτων τοῦ Ἰονίου κώδικος ἀπὸ τοῦ 1920, ὅτε ἴσχυσεν ὁ προμνησθεὶς νόμος 2310. Διότι τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς ἔχουν δυστυχῶς πολὺ συνηθίσει ν’ ἀκολουθοῦν τὴν λογικὴν τῶν νόμων ἑρμηνείαν, προσκολληθέντα εἰς τὴν στενὴν τοῦ νόμου γραμματικὴν ἑρμηνείαν, εἶπον, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ρητῶς διὰ τοῦ νόμου 2310 κατηργήθησαν τὰ ἄρθρα 661 καὶ 662 τοῦ Ἰονίου κώδικος καίτοι ἀφοροῦν εἰς τὴν ἐκ διαθήκης διαδοχήν, εἶναι κατηργημένος. Καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ ἄπορος σύζυγος, χῆρος ἢ χήρα τῶν Ἰονίων νήσων, ἀπώλεσε καὶ τὰ ψυχία τοῦ Ἰονίου κώδικος προκειμένου περὶ ἀποκλεισμοῦ του ἐκ διαθήκης, καὶ δὲν δικαιοῦται συνεπῶς νὰ λάβῃ οὐδὲ τὸ τέταρτον τοῦ εἰσοδήματος τῆς περιουσίας τοῦ ἀποβιώσαντος συζύγου καὶ ἂν ἀκόμη δὲν μεταβῇ εἰς δεύτερον γάμον. Ἐντεῦθεν ἐδημιουργήθη κατάστασις τραγικὴ διὰ τοὺς ἀπόρους συζύγους τῶν Ἰονίων νήσων, καὶ φαίνεται, ὅτι θῦμα τῆς ἀδίκου πράγματι αὐτῆς καταστάσεως προσέτρεξεν εἰς τὴν δικτατορίαν καὶ ἐζήτησε τὴν νομοθετικὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἀλλ’ ἡ δικτατορία ἀντὶ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας νὰ ἄρῃ τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ ἄτοπον, ἀντὶ δηλαδὴ νὰ ἐξισώσῃ τὸ δικαίωμα τῶν ἀπόρων συζύγων καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὁμοιομόρφως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀνεγνωρισμένου ἐν τῇ περιοχῇ τοῦ ἀστικοῦ ἡμῶν κώδικος δικαιώματος τῆς ἀπόρου χήρας, ὡς τοῦτο ἡρμηνεύθη ὑπὸ τοῦ νόμου 2230, ὁπότε δὲν θὰ εἰρχόμεθα νὰ καταργήσωμεν, θὰ εἰρχόμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν παρόμοιον διάταγμα, ὑπερέβαλε κατὰ τὸ σύνηθες τὰ πράγματα καὶ ἐθέσπισε, διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ κατάργησιν διατάγματος, ὅτι ὁ ἐπιζῶν ἄπορος σύζυγος, ἀποκλειόμενος διὰ διαθήκης τοῦ ἀποβιώσαντος ἄνευ δεδικαιολογημένης αἰτίας, λαμβάνει ὁλόκληρον τὴν ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομικὴν μερίδα, ἤτοι πᾶν ὅ,τι θὰ ἐλάμβανεν, ἐὰν ὁ ἀποβιώσας ἀπέθνησκε χωρὶς νὰ καταλίπῃ διαθήκην. Ἐν τούτῳ δὲ ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ ὑπερβολὴ τοῦ δικτατορικοῦ διατάγματος, ὅτι δηλαδὴ ἔδωσεν εἰς τὸν σύζυγον μοῖραν μεγαλειτέραν αὐτῶν τῶν τέκνων, μεγαλειτέραν καὶ τοῦ τετάρτου, τὸ ὁποῖον ἔχει καθιερώσει ὁ ἀστικὸς ἡμῶν κῶδιξ, προκειμένου περὶ τῆς ἀπόρου καὶ ἀπροίκου χήρας τῆς περιοχῆς του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ὑπεροχὴ αὐτή, ἡ καθιστῶσα τὸ ὑπὸ κατάργησιν διάταγμα ὕποπτον. Εἶναι καὶ ἡ περίφημος διάταξις του, κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσχύει ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου τοῦ 1924, ἐνῷ ἡ ἡμέρα αὐτὴ δὲν εἶναι οὔτε ἡ ἡμέρα τῆς δημοσιεύσεώς του, οὔτε καὶ χρονολογία δυναμένη ὅπως δήποτε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἡμέρα ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ διατάγματος κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἑπομένως δὲν μένει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι πρόκειται περὶ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἀπέβλεψεν εἰς τὴν θεραπείαν προσωπικῶν βλέψεων καὶ τὸ ὁποῖον, διὰ τοῦτο καλῶς κατηργήθη διὰ τοῦ διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντιλήψεων τούτων ἡ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως συνιστᾷ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει. Ἀλλὰ θεωρεῖ συγχρόνως καθῆκον της νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ μιᾶς ἀδικίας καταφόρου, ἐπὶ μιᾶς ἀνισότητος ἐξωφθάλμου, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς βάρος τῆς χήρας τῶν Ἰονίων νήσων καὶ εὔχεται ἡ ἐπιτροπή, ὅπως ληφθῇ τὸ ταχύτερον εἰδικὴ νομοθετικὴ μέριμνα καθιστῶσα τὸ κληρονομικὸν δικαίωμα τῆς χήρας τῶν Ἰονίων νήσων ἴσον μὲ τὸ δικαίωμα τῆς χήρας τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν ὑφισταμένην εἰς βάρος τοῦ ἀπόρου χήρου τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δὲν λαμβάνει ὡς γνωστόν, τίποτε ἀπολύτως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν, διὰ διαθήκης ἀποκλεισθῇ. Νομίζομεν, ὅτι ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι, ν’ ἀναγνωρισθῇ καὶ εἰς τὸν ἄπορον χῆρον κληρονομικὸν δικαίωμα ἴσον πρὸς τὸ τῆς ἀπόρου χήρας καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν, ἵνα ἀποκατασταθῇ οὕτω πλήρης ἰσονομία καὶ νομοθετικὴ δικαιοσύνη. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν αἱ εὐχαὶ αὗται τῆς ἐπιτροπῆς ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν θὰ πρέπῃ ἀπαραιτήτως τὰ ἐν τῷ μεταξὺ κεκτημένα δίκαια τρίτων, νὰ παραμείνουν σεβαστὰ καὶ ἄθικτα. Διότι ἡ μέθοδος, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν δυστυχῶς κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, νὰ παραβιάζωνται διὰ νεωτέρων νόμων κεκτημένα ὑπὸ τὸ κράτος παλαιῶν δίκαια, νομίζομεν, ὅτι ἀντίκειται ὄχι μόνον εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν δημοσίαν ἠθικήν, πρὸς τὴν ὁποίαν πάντοτε ὁ χρηστὸς νομοθέτης ὀφείλει νὰ προσαρμόζῃ τὰς ἀποφάσεις του.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐγκρίσεως διατάγματος τῆς δικτατορίας, ὅσα δὲ εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος εἶναι ἀξιόλογα, διότι εἶναι σοβαρὸν τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν, εἶναι δὲ καὶ εὐρυτάτης σημασίας καὶ δεῖται πολλῆς ἐρεύνης. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιφυλάσσομαι ἐν καιρῷ, νὰ εἰσηγηθῶ ὡρισμένα μέτρα τροποποιοῦντα ὡρισμένας διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ κώδικος ἡμῶν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαφλέσσας ἔχει τὸν λόγον.

§12Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν γνώμην καὶ τῆς Κυβερνήσεως πρότασιν νόμου «περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σύκων». Ἐπειδὴ τὸ προϊὸν εἶναι Ἑλληνικὸν καὶ δυστυχῶς ἀποκλείεται ἀπὸ τὰς ἀγοράς καὶ πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν ἀμερικανικὴν ἀγορὰν καὶ ἀποκλείεται ὑπὸ τῆς ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς διὰ τὸν λόγον, ὅτι οὔτε ἡ ἐπεξεργασία γίνεται ὅπως πρέπει νὰ γίνεται, οὔτε ἡ συσκευασία αὐτῶν ὅπως πρέπει, καὶ φθάνουν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως σκωληκόβρωτα, ἡ τιμή των πίπτει καὶ τὸ προϊὸν ἐξουθενοῦται τελείως καὶ καταστρέφεται μία παραγωγὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μελετήσητε τὴν πρότασιν νόμου, ἵνα δόσητε ζωὴν εἰς τοὺς παραγωγούς.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὴν μελετήσω μετὰ πολλοῦ ἐνδιαφέροντος, κύριε βουλευτά, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς πῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε προχθὲς εἰς μερικοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἦλθαν καὶ μᾶς ἀπησχόλησαν· τοὺς εἶπε τὸ ἑξῆς: ὁ ὀργανισμὸς τῆς σταφίδος νὰ τὸν πάρῃ καὶ ἐκεῖνον. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ δαπανᾶτε πολλά, διότι διὰ νὰ πάῃ μπροστὰ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ κάνῃ προπαγάνδα, δὲν πᾶτε νὰ στηριχθῆτε ἐπάνω εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς σταφίδος, ὁ ὁποῖος νὰ μεριμνᾷ καὶ περὶ τῶν σύκων.

§14Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἀλλ’ ὁ ὀργανισμὸς τῆς σταφίδος τὸ ἀποκρούει.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολύ, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ ἀρχήν, ἐὰν τὸ ἀποκρούσῃ θὰ λάβωμεν μέριμναν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον «νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ γίνεται κωδικοποίησις τῶν διαφόρων διατάξεων περὶ στρατολογίας, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἐπὶ τῇ βάσει τούτου γίνεται μία σχετικὴ βελτίωσις εἰς τὴν ἐν γένει ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ. Πραγματοποιεῖται ἐπίσης οἰκονομία καὶ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ δημοσίου. Ὡς πρώτη βελτίωσις εἶναι ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως δυνάμει τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ δημόται τῶν δήμων τῶν παραθαλασσίων εἶναι στρατεύσιμοι καὶ κατατάσσονται εἰς τὸ ναυτικόν, καθ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ ἐπιβαρύνεται τὸ ναυτικὸν μὲ ἀχρήστους στρατευσίμους. Διαιροῦνται οἱ στρατεύσιμοι εἰς δύο κατηγορίας, θαλάσσης καὶ ξηρᾶς, καὶ ἀπαγορεύεται ἡ μετάταξις τῶν στρατευσίμων τῆς μιᾶς κατηγορίας εἰς τὴν ἄλλην, καὶ τοῦτο διὰ νὰ παύσῃ ἡ διαρκὴς μετάθεσις ναυτῶν ἀπὸ μιᾶς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἄλλην. Τοῦτο θὰ ἀπαλλάξῃ ὄχι μόνον τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θὰ ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ ἔχωσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλωσι διαρκῶς αἰτήσεις περὶ μεταθέσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῆς θαλάσσης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ξηρᾶς. Ὁ χρόνος τῆς προσκλήσεως τῶν ναυτῶν τῆς θαλάσσης ὁρίζεται τὴν 1ην Ὀκτωβρίου καὶ τῆς ξηρᾶς τὴν 1ην Ἀπριλίου, περιορίζεται δὲ ἡ θητεία ἀπὸ 18 μῆνας εἰς 16 διὰ τοὺς ναύτας τῆς θαλάσσης καὶ εἰς 17 δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὴν ξηράν. Ἐπίσης ἀπαλλάσσονται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν λόγον ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τὴν 4μηνον ὑπηρεσίαν. Οὗτοι θὰ καταβάλλωσιν ἕνα ἀντισήκωμα καὶ θὰ ἀπαλλάσσηται τὸ ναυτικὸν ἀπὸ ναύτας οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχωσι καμμίαν χρησιμότητα. Ἐπίσης ἔχομεν ἐνισχύσει τὰς διατάξεις ὡς πρὸς τοὺς ἐθελοντάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι, καὶ διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν σημαντικὰς οἰκονομίας εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ναυτικοῦ. Τέλος ἔχομεν μίαν διάταξιν διὰ τὸν ἱματισμόν, νὰ μὴ χαρίζηται ὅταν ἀποστρατεύονται, ἀλλὰ νὰ ἐπιστρέφεται εἰς τὸ δημόσιον. Ἑπομένως ἔχομεν αὔξησιν δαπανῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 4.500.000. Κατόπιν (ἀναγινώσκει) καὶ ἄλλα 4 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατευσίμων, κατόπιν τῆς προσλήψεως ἐθελοντῶν. Κατόπιν αὐτῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§19Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς». Εἶναι γνωσταὶ αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκετο ἡ χώρα ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας ὅταν ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν. Ἀλλ’ εἶναι καὶ γνωσταὶ αἱ προσπάθειαι τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατέβαλε πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, προσπάθειαι αἱ ὁποῖαι ἐπέφερον τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα πάντες γνωρίζετε. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα νὰ παλαίσῃ πρὸς ὡρισμένας δυσχερείας ἐστερεῖτο ἐξ ὁλοκλήρου τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς θὰ ἦσαν ἀπαραίτητα, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Ἀκριβῶς τὰς ἐλλείψεις ταύτας ἐξετάσασα κατέληξεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων ἡ δημοσία ἀσφάλεια θὰ ἐμπεδωθῇ καὶ δὲν θὰ ἔχῃ τοῦ λοιποῦ ἡ χώρα νὰ συναντήσῃ δυσχερείας τόσον μεγάλας, ὅσας συνήντησαν μέχρι τοῦδε αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι πλὴν τῶν ἄλλων μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ὑπέβαλλον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡρισμένα μέτρα, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν ἐψηφίσθη ἐν τῷ συνόλῳ του σήμερον, δηλαδὴ τὸ περὶ συστάσεως ταμείου ἀλληλοβοηθείας τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς, διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν αὐτοὺς ἐξερχομένους τοῦ σώματος καὶ ὁπωσδήποτε νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἕνα κεφάλαιον ὡρισμένον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἐργασίαν τινά. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ταμείου αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κεφαλαίων τὰ ὁποῖα δύναται νὰ λάβῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν διατάξεων ὁ χωροφύλαξ ὁ ἐξερχόμενος τοῦ σώματος λαμβάνει κεφάλαιον 40 χιλιάδων δραχμῶν. Συναφὲς πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο ὑπῆρξε τὸ ἄλλο μέτρον τὸ Κυβερνητικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ηὐξήθη ὁ μισθὸς τῶν χωροφυλάκων καὶ τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ἡ Βουλὴ ταύτην τὴν ἑσπέραν νὰ ψηφίσῃ. Διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς τίθενται ὡρισμέναι βάσεις, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε δὲν ἦσαν. Ἐν πρώτοις ἐξ ὁλοκλήρου ἡ χωροφυλακὴ θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐκρίθη, ὅτι ἡ χωριστὴ διοίκησις δὲν εἶναι οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας οὔτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ σώματος. Διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ἱδρύονται αἱ ἐπιθεωρήσεις, αἱ ὁποῖαι μόνον κατὰ τύπους ὑπῆρχον ἐν τῷ παλαιῷ, διότι μόνιμοι ἐπιθεωρηταὶ ἐγκατεστημένοι ἐν Ἀθήναις οὐδέποτε ἐνήργουν ἐπιθεώρησιν ἀλλὰ μόνον ἀνακρίσεις. Ἀντ’ αὐτῶν θὰ γίνουν τρεῖς ἐπιθεωρήσεις, ἐξ ὧν δύο μὲ ἕδραν τὰς Ἀθήνας καὶ Θεσσαλονίκην. Μειοῦνται αἱ γενικαὶ διοικήσεις ἀπὸ 9 εἰς 7 διὰ λόγους οἰκονομίας, ἡ ὁποία οἰκονομία δὲν ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸ ὑπηρεσιακὸν συμφέρον. Ὁμοίως μειοῦνται καὶ τὰ στελέχη ἀπὸ 980 εἰς 699. Ἑπομένως θὰ ἐπέλθῃ σημαντικὴ οἰκονομία εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ ἓξ καὶ πλέον ἑκατομμύρια ἐκ μισθῶν καὶ ἀπὸ ἕτερα ἓξ ἑκατομμύρια ἐξ ἄλλων οἰκονομιῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὡσαύτως πρόνοιαν καὶ περὶ στρατωνισμοῦ τῶν ὁπλιτῶν. Κατηρτίσθη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μελετᾷ ἐσπευσμένως τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατηρτίσθη σχέδιον ἐργασίας καὶ σιγὰ–σιγὰ θέλει προβῆ εἰς ἀνέγερσιν στρατώνων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θεωρεῖται συντελεστικώτερον, διὰ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς χωροφύλακας καὶ νὰ συντελέσῃ, ὥστε νὰ μὴ ὑποφέρουν οὗτοι ἐκ τοῦ ψύχους καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας σήμερον τυραννοῦνται. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἐκ τῶν εὐχερεστέρων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καταβάλλει ἐτησίως διὰ μισθώματα 14.000.000 δραχμῶν. Ἡ ὑπηρεσία νομίζει, ὅτι μὲ ἓν δάνειον τοκοχρεωλυτικὸν θὰ ἀποκτήσωμεν κτίρια, ὥστε καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἐξυπηρετηθῶσι καὶ δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς περισσότερον. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῶν οἰκονομιῶν, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ συγχρόνως εἰς ὅλην τὴν χώραν, ἀλλὰ τμηματικῶς. Τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ κατὰ τὴν καθιέρωσιν καὶ ἐπέκτασιν τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων, δηλαδὴ σύστημα βαθμιαίας ἐφαρμογῆς κατὰ περιφερείας. Δηλαδὴ θὰ ἀναδιοργανωθῇ κατ’ ἀρχὰς ἡ Ἤπειρος, θὰ βελτιωθῶσι τὰ στελέχη καὶ δὲν θὰ μετακινηθῶσιν οἱ ἄνδρες καί, ὅταν κατασκευασθῶσιν οἱ στρατῶνες καὶ συμπληρωθῇ ὁ ὀργανισμός, διὰ διατάγματος θὰ ἐπεκτείνηται καὶ εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τῆς χώρας. Ἡ ἐργασία εἶναι πάντως ἀξία παντὸς ἐπαίνου. Πρὸς καταρτισμὸν τοῦ ὀργανισμοῦ συνεβουλεύθη τὰ πορίσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ κ. Ρίγγ καὶ τὰ φῶτα τῶν εἰδικῶν καὶ τῆς πείρας. Διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ προβλέπεται, ὅπως αἱ προαγωγαὶ καὶ μεταθέσεις γίνωνται διὰ τῶν συμβουλίων, διὰ νὰ ἀπομακρυνθῶσιν αἱ ξέναι ἐπιρροαί. Μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑποβάλλω τὸν ὀργανισμὸν μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ψηφισθῇ καὶ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς νομοθεσίας περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§21Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ. Εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶχον ὑποβάλῃ εἰς τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον μεταξὺ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν καὶ μίαν διάταξιν μεταξὺ τῶν ἄρθρων 20 καὶ 21, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ὁ φόρος 20% τῶν πλοίων, ἅτινα ἁλιεύωσιν ἐν ἀνοικτῇ θαλάσσῃ ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ζώνῃ εἰς τὰς νέας χώρας.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπεσχέθημεν νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν δέχεται νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς θέλομεν, ὁ ὑπουργὸς νὰ δύναται νὰ καταργήσῃ τὸ 20% ἢ νὰ τὸ ἐλαττώσῃ.

§25Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ ἕναν ὅρον ὄχι νὰ καταργηθῇ ἀλλὰ νὰ ἐλαττωθῇ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§26Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα.

§27Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἄρθρον κατὰ τὸ ὁποῖον δύναται τὸ δημοτικὸν ἢ κοινοτικὸν συμβούλιον, νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν ἢ ἐλάττωσιν τοῦ φόρου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος αὐτὸς εἰς 3%.

§28Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ εἴπομεν.

§29Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§30Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 49, κ. ὑπουργέ, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νεωστὶ νόμου ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐνισχύσεως τῶν κοινοτήτων Λουτρακίου....

§31Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον 49 θὰ διαγραφῇ.

§32Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παραιτοῦμαι καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλης τροπολογίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 43 τοῦ κώδικος ἐδαφ. 1 ὁρίζεται, ὅτι «εἰς τὰς κοινότητας συγγενεῖς τῶν κοινοτικῶν συμβούλων μέχρις ὡρισμένου βαθμοῦ, δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἔμμισθοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 44 ἀργότερον τοῦ κώδικος ὁρίζεται, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἰσχύει μόνον διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ὄχι διὰ τὰς Νέας Χώρας. Τοῦτο εἶναι βέβαια πλεονέκτημα δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ τοῦ πλεονεκτήματος τούτου φίλοι μας νομαρχιακοὶ συμβαίνει νὰ μὴ κάμουν πολλὲς φορὲς χρῆσιν τὴν καταλληλοτέραν καὶ θὰ ἠθέλομεν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς προνομιακῆς, διὰ τὰς νέας χώρας καὶ νὰ ἰσχύσῃ γενικῶς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἡ ἀπαγόρευσις τῶν ἄρθρων 43 τοῦ κώδικος.

§33Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος ἐπ’ αὐτοῦ.

§34Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἔχω καταθέσει τροπολογίαν πρὸ πολλοῦ.

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔχει καθιερωθῇ ἡ διάταξις.

§36Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐτέθη διὰ μιᾶς λέξεως ὑποβρυχιακῶς. Ἐνῷ σαφῶς ὁ νόμος ὁρίζει εἰς τὸ ἄρθρον 43, ὅτι ἔμμισθοι κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι μέχρις ὡρισμένου βαθμοῦ συγγενείας πρὸς τοὺς κοινοτικοὺς Συμβούλους ἢ τοὺς Προέδρους τῶν κοινοτήτων δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἔρχεται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 44 ἡ ὁποία λέγει, ὅτι οἱ διοριζόμενοι δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ὀφείλουν νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου προτοῦ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν καὶ ὀμόσωσι τὸν ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας προσάγοντες τὸ α, β, γ, πιστοποιητικόν. Τὸ δὲ πιστοποιητικόν ὅτι δὲν εἶναι συγγενὴς τοῦ προέδρου ἢ τῶν δημοτικῶν συμβούλων τὸ προσάγουσιν μόνον, οἱ ἐκ Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Φαντάζομαι ὅτι κατ’ εἰδικὴν διάταξιν δὲν εἶναι αὐτὴ πρὸς τὸν σκοπόν, νὰ δώσῃ ἕνα πλεονέκτημα ἢ νὰ ἐπεβλήθη ἐκ νομοθετικοῦ τινος λόγου διὰ τὰς Νέας Χώρας. Ἔτσι ἔχει ἡ διάταξις ἧς τὴν ἀπάλειψιν ζητῶ. Καὶ λέγω εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 43 ἐδαφ. 1 τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας νὰ ἰσχύσῃ δι’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ἀπαλειφομένων ἐκ τοῦ ἄρθρου 44 ἐδαφ. Α τῶν λέξεων «τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος». Δὲν πρόκειται νὰ προστεθῇ ἀπαγόρευσις, διότι εἰς τὸν νόμον ὑπάρχει ἡ διάταξις, ὅτι δὲν ἠμποροῦν, νὰ διορισθῶσιν συγγενεῖς.

§37Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει κἄποιαν δικαιολογίαν ἡ διάταξις. Ἡ δικαιολογία εἶναι, ὅτι εἰς τὰς Νέας Χώρας πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν δυσχέρειαι καὶ ἔτσι νὰ μὴν ἰσχύουν οἱ περιορισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατόν νὰ εἶναι κανεὶς βέβαιος περὶ τοῦ ὅτι αἱ δυσχέρειαι ἐκεῖναι ἤρθησαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμω δεκτὴν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία δύναται γενομένη ἀποδεκτὴ νὰ στερήσῃ ὡρισμένους ὑπαλλήλους τῶν ὑπηρεσιῶν των.

§38Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὄχι. Ἀκριβῶς δημιουργοῦνται δυσχέρειαι δι’ αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἐνδιαφέρομαι.

§39Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὴ ἐπιμένετε. Βλέπετε τὴν πρώτην τροπολογίαν σας τὴν ἔκαμα δεκτήν, τὴν δευτέραν ἀφήσατέ την.

§40Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐπίσης, κ. ὑπουργέ, διὰ τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τοῦ νομοῦ Χαλκιδικῆς ψηφισθέντος εἰς τὴν Δʹ συνέλευσιν ἔχουν ἀποσπασθῇ ἐκ τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης καὶ συγκεκριμένως ἐκ της τέως ὑποδιοικήσεως Λαγκαδᾶ ὡρισμένοι συνοικισμοὶ καὶ προσηρτήθησαν εἰς τὸν νομόν Χαλκιδικῆς, μόνον διότι ἐλέχθη, ὅταν πρώτην φορὰν ἱδρύετο ὁ νομὸς Χαλκιδικῆς, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαφανισθῇ εἰς ἀριθμὸς ψυχῶν δικαιολογῶν τὴν σύστασιν τοῦ νομοῦ. Καὶ εἰς ἡμᾶς ὑπῆρχεν ἡ ἀντίληψις, ὅτι εἰς τοὺς ἀποσπωμένους ἐκ τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης καὶ προσαρτωμένους εἰς τὸν νομὸν Χαλκιδικῆς δὲν θὰ ἐγεννᾶτο οὐδεμία δυσκολία καὶ ὅτι κατὰ τὴν αὐτὴν εὐχέρειαν θὰ διεξήγοντο αἱ ἐξυπηρετήσεις αὐτῶν ἀπὸ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τοῦ νομοῦ Χαλκιδικῆς, καθ’ ἣν τοιαύτην διεξήγοντο καὶ εἰς τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ ἔκτοτε οἱ κάτοικοι οἱ ἀποσπασθέντες ἀπὸ τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης καὶ προσαρτηθέντες εἰς τὸν νομὸν Χαλκιδικῆς ἔχουν ἐπανειλημμένως ὑποβάλει διαμαρτυρίας καὶ ἀναφέρουν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ταλαιπωρία δι’ αὐτοὺς ἀπόλυτος.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δεχόμεθα, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§42Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὄχι. Ὑπάρχει ἁρμοδιότης, κ. Πρόεδρε, διότι διὰ παρομοίου νόμου προσηρτήθησαν εἰς τὸν νομὸν Χαλκιδικῆς.

§43Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Πρόκειται περὶ νόμου καθαρῶς διοικητικοῦ, ὁ ὁποῖος ὥρισε τὰ ὅρια τῶν νομῶν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ νόμου τροποποιητικοῦ τοῦ κώδικος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν διάταξιν τροποποιητικὴν τῶν ὁρίων τῶν νομῶν.

§44Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὸν νομόν, εἶναι διάκρισις τῶν ὁρίων τῶν περιφερειῶν τῶν νομῶν. Ἐγένετο ἰδιαίτερος νόμος διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶτο νομὸς νέος ἐν Χαλκιδικῇ διὰ περιφερειῶν ἀποσπωμένων ἀπὸ τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης. Ὁ νομὸς αὐτὸς Χαλκιδικῆς δὲν συμπίπτει μὲ τὰ ὅρια τῆς ἄλλοτε ἐπαρχίας Χαλκιδικῆς.

§45Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δέχομαι, δὲν συζητῶ τὴν οὐσίαν.

§46Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀπολύτως σχετική.

§47Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλατε μίαν πρότασιν νόμου νὰ τὴν συζητήσωμεν, ἀλλὰ μὴ ζητεῖτε νὰ βάλωμεν μίαν διάταξιν εἰς νόμον, ἡ ὁποία δὲν εἶναι συστατικὴ τοῦ θεσμοῦ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ εἶναι τροποποιητικὴ τοῦ κώδικος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων.

§48Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Τῆς αὐτῆς τροπολογίας τρίτον ἐδάφιον ἔχομεν, κ. ὑπουργέ, τὴν σύστασιν, σχετικὴν πλέον μὲ τὸν νόμον περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, τὴν ὀνομασίαν εἰς δήμους τῶν πρωτευουσῶν τῶν τέως ὑποδιοικήσεων τῶν νέων χωρῶν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5 χιλιάδων κατοίκων. Βεβαίως ὁ βασικὸς νόμος ὁρίζει, ὅτι ἕδραι δήμων εἶναι αἱ ἔχουσαι πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10 χιλιάδων κατοίκων, ἀλλ’ ἕνας λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀναγκάζει νὰ ὑποβάλωμεν τὴν τροπολογίαν, εἶναι ὁ ἑξῆς, κ. ὑπουργέ: αἱ πρωτεύουσαι τῶν τέως ὑποδιοικήσεων τῶν Νέων Χωρῶν τώρα ἐξηλίχθησαν.

§49Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μεταβάλλετε τὴν βάσιν τοῦ ὅλου συστήματος τοῦ διοικητικοῦ.

§50Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Δὲν μεταβάλλεται τίποτε κ. ὑπουργέ. Τοῦτο τὸ πλεονέκτημα πλέον ἔχει νὰ ἀναμείνῃ ὁ κόσμος αὐτός, ὅτι θὰ ἔχῃ ἕνα αἱρετὸν ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος θὰ μείνῃ 4 ἔτη ὁλόκληρα καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα ἐκτελέσεως ἔργων, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει διὰ τοὺς Προέδρους κοινοτήτων. Θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τοὐλάχιστον τοῦτο τὸ μέρος τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν σας, κ. ὑπουργέ, ἐπὶ δύο σημείων. Εἶναι μία ἀξίωσις ἀπὸ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης, ὅπως αὐξηθῇ τὸ ἐπιστρεφόμενον ποσὸν ἀπὸ τὸν φόρον, ὁπόταν εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων.

§53Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ εἶναι γενικῶς.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον διὰ μερικοὺς δήμους.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τῶν Ἀθηνῶν.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης. Ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἐὰν εἶναι διατεθειμένη τώρα ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ δεχθῇ.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον ὅταν θὰ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1929–1930, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς τοῦ Μαρτίου, μόνον τότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, νὰ ἐπεκταθῇ διὰ διατάγματος ἡ αὔξησις τοῦ ποσοστοῦ.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μᾶς προτείνητε μὲ τί θὰ τὸ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσόν, εὐχαρίστως, ἄλλως θὰ περιμένωμεν τὸν νέον προϋπολογισμὸν 1929–1930.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς βιάσω τώρα, θέλω νὰ μὲ εὐκολύνητε, διότι τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς δύο δήμους εἶναι καταπληκτικόν. Εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν δῆμον 150.000.000 δραχμαὶ καὶ δίδονται τὰ 15.000.000 δραχμαί. Τὸ ἴδιον γίνεται καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν. Μόνον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ μέλοντος ὁπότε θὰ ἔχωμεν τὴν νέαν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους θὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα. Τώρα δὲν δίδομεν ὑποσχέσεις.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ διατάγματος νὰ ἐπεκταθῇ τὸ ποσόν.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς μὴ τοὺς τρέφωμεν μὲ ματαίας ἐλπίδας. Ἐὰν εἴμεθα εἰς θέσιν εἰς τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν νὰ φέρωμεν θεραπείαν, τότε εὐχαρίστως θὰ φέρωμεν τοιαύτην.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἐγνωρίζατε εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ σχολεῖα Θεσσαλονίκης, ἠθέλατε παραδεχθῆ τὴν πρότασίν μου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἓν σημεῖον. Τὸ ἄλλο σημεῖον εἶναι τοῦτο: Ὅταν ἐτροποποιήθη εἰς τὰ 1925 ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων καὶ δήμων, διὰ διατάγματος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς ἐθεσπίσθη ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τῶν δημάρχων· κατόπιν δι’ ἑνὸς διατάγματος αὐθαιρέτου μετὰ ἕνα μῆνα κατηργήθη ἡ διάταξις αὐτή. Εἶναι ζήτημα, ἐὰν αὐτὴ ἡ δευτέρα διάταξις ἰσχύει πλέον κατόπιν τῶν ἐπανειλημμένων ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς τῆς τακτικῆς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τροποποίησις τῶν Ν. Δ. τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς, διότι ὁ νόμος αὐτὸς ὑπήγετο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος. Αὐτὸ δὲν εἶναι τόσον σοβαρόν, ὅσον εἶναι τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ οὐσιαστικόν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τῶν δημάρχων εἰς μικροὺς δήμους δὲν συντελεῖ παρὰ εἰς τὴν διατήρησιν καὶ καλλιέργειαν ἑνὸς προσωπικοῦ κομματισμοῦ καὶ φαυλοκρατίας.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα ἔτσι παραμπιπτόντως εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τὸ συνεζητήσαμεν διὰ μακρῶν μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο εὐμενής.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι σπουδαῖον.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι σπουδαιότατον. Ἡ δικτατορία κατήργησε τὴν διάταξιν αὐτὴν δι’ ἑνὸς διατάγματος. Τώρα γίνεται αὐτὴ ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Γνωρίζω, ὅτι διὰ νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις ὅπως εἶναι θίγει ὡρισμένους κομματάρχας καὶ ὡρισμένα πρόσωπα, ἐὰν δὲ ἐφηρμόζετο θὰ συνετέλη εἰς τὴν καλλιτέραν διοίκησιν τῶν δήμων καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ἠθικήν.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ δὲν πρέπει νὰ λυθῇ τώρα.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγω, ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον. Ἔχει σημασίαν, διότι ὑπάρχει ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα, ἐὰν ἔχῃ κῦρος ἢ δὲν ἔχει.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ συζητήσωμεν τόσον σπουδαῖον ζήτημα. Ἐγὼ δὲν τὸ ἔχω μελετήσῃ.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει λυθῆ διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφηρμόσθη λόγῳ τοῦ Παγκαλικοῦ διατάγματος.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνωσι μετὰ τὴν σύγκλησιν τοῦ σώματος. Ἑπομένως ἀφήσατέ το.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ὑποβάλλων τὴν πρότασιν αὐτήν, ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ δὲν ἔχει σημασίαν διὰ μικροὺς δήμους, ἔχει σημασίαν μεγίστην διὰ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Δὲν ὁμιλῶ γενικῶς περὶ μεγαλουπόλεων. Ἡ Θεσσαλονίκη εὑρίσκεται ὑπὸ ἰδιαζούσας συνθήκας.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ αἱ Ἀθῆναι τὸ ἴδιον. Θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ μᾶς ἐπετρέπετο ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ διωρίζαμεν κανένα ἀντιπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ εἰς τοὺς Παρισσίους.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Θεσσαλονίκη ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας προσοχῆς εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοτικῆς διοικήσεως.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Συμφωνῶ.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ τὸ λύσωμεν ὄχι ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν αὐριανὴν ἐκλογήν, αὔριον θὰ ἐκλεγῶσιν ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ μήπως γνωρίζομεν τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον; καὶ τὰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσιν, ἐὰν δὲν μεταβληθῇ τὸ σύστημα; Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησε καὶ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἐχήρευσεν ἡ θέσις τοῦ δημάρχου· τότε ὑπεστήριξα καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τὴν κομματικήν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν σύνθεσιν αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία δὲν ἐξασφαλίζει ἀπὸ ἀπρόοπτα ἐπιβλαβῆ διὰ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης, ἐπρότεινα τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διὰ τοὺς συμβούλους, ὥστε οὐδεὶς ἀπὸ τὰς μερίδας τῆς κοινωνίας νὰ μὴ ὑστερήσῃ. Θὰ παρακαλέσω, νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐλέγατε γενικῶς καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας, θὰ σᾶς ἔλεγον ὄχι, διότι θέλω τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους εἴτε τοῦ δήμου ὀλίγον ἰσχυρὸν καὶ ὄχι ὄργανον τῶν περὶ αὐτόν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ Θεσσαλονίκης ἀξίζει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐζήτησα διὰ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ διὰ μικρὰς πόλεις. Ἐφ’ ὅσον δὲν δέχεσθε τώρα συζήτησιν, ἂς τὸ ἀφήσωμεν νὰ τὸ ἐξετάσητε πρῶτα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§82Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου μὲ τὴν ὁποίαν συνεννοήθην ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι εἰς ὡρισμένας κοινότητας ὀρεινάς, εἰς τὰς ὁποίας οἱ κοινοτικοὶ σύμβουλοι ἀποδημοῦν, νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διορίζῃ κοινοτικοὺς συμβούλους, διότι συμβαίνει πολλάκις κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον ἄλλοι σύμβουλοι νὰ εὑρίσκωνται εἰς Τρίκκαλα, ἄλλοι εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἄλλοι εἰς ἄλλο μέρος καὶ λόγῳ τῆς ἀπουσίας αὐτῶν δὲν δύναται νὰ συνεδριάζῃ τὸ συμβούλιον, οἱ δὲ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν δὲν γνωρίζουσι ποῦ ν’ ἀποταθῶσιν. Θὰ ἦτο ἀνάγκη, νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον οὕτως ὥστε, ὅπου ὑπάρχει σοβαρὸς λόγος καὶ ἰδίως εἰς τὰς κτηνοτροφικὰς περιφερείας νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ διορίζῃ κοινοτικοὺς συμβούλους.

§83Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πιστεύω, νὰ τὴν ἔκαμε δεκτὴν αὐτὴν τὴν πρότασιν ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὴν ἔκαμεν ἐγὼ δὲν τὴν παραδέχομαι, διότι ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἄρχοντες οἱ δημοτικοὶ εἶναι αἱρετοί.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§85Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, κ. Πρόεδρε, τοὺς ὁποίους δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀναφέρω ἐνταῦθα. Εἷς ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν εἶναι ὁ ἑξῆς: Ἐκλέγονται εἰς τὰς κοινότητας ἐπικεκηρυγμένοι λῃσταὶ καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι ἐθνικοί.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν. Ὁ λαὸς ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἀνεπιθυμήτους ἀνθρώπους νὰ ἐκλέξῃ. Ἡμεῖς πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὸν μορφώσωμεν.

§87Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἔχω ὑποβάλει καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Εἰς πλείστους δήμους τῶν νομῶν ἔχουν δημιουργηθῆ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸν τύπον προαστείων. Εἰς τὰ προάστεια αὐτὰ ἔχουν ἐγκατασταθῆ πρόσφυγες εἴτε καὶ γηγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐσταμάτησαν καὶ δὲν προοδεύουν, εἴτε ἐξ ἐλλείψεως χώρου, εἴτε λόγῳ τῆς μὴ μορφώσεως τῶν κατοίκων. Ἐμποδίζουν δὲ καὶ τὴν πρόοδον τῶν δήμων κατὰ πολὺ εἰς τὸ νὰ ἐξωραΐζουν τοὺς γύρω λόφους καὶ εἰς τὸ νὰ συνδέωσι τοὺς δήμους αὐτοὺς δι’ ὁδῶν ἢ καὶ διὰ λεωφόρων. Διὰ τοῦτο, θὰ ἐπρότεινον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπου δύναται καὶ ὑπάρχει τοιοῦτος λόγος, νὰ προσαρτήσῃ τὰς κοινότητας ταύτας μετὰ τῶν δήμων.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χωρὶς νὰ τοὺς ἐρωτήσῃ;

§89Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Χωρίς.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὸ κανεὶς δὲν θὰ τὸ δεχθῇ. Καὶ οἱ δύο πρέπει νὰ θέλουν. Καὶ τὸ μικρὸν προάστειον πρέπει νὰ θέλῃ νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν πόλιν καὶ ἡ πόλις, νὰ θέλῃ νὰ προσαρτήσῃ τὸ προάστειον.

§91Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου.

§92Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τοῦτο ἴσχυεν ὅταν τὸ πρῶτον ἐφηρμόζετο ὁ νόμος εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἤδη εἶναι ἡ διαδικασία ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν νόμον, πῶς γίνεται ἡ προσάρτησις μιᾶς κοινότητος εἰς ἕνα δῆμον.

§93Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Καὶ μίαν ἄλλην πρότασιν θὰ εἶχον ἐν συντομίᾳ νὰ ὑποβάλω, κ. ὑπουργέ. Ὁ συνάδελφός σας, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου παρέχονται εὐκολίαι εἰς χρεώστας παλαιῶν φόρων, δίδεται δι’ αὐτοῦ μία διορία δύο ἐτῶν, ὅπως κατὰ δόσεις πληρώσωσι τοὺς φόρους παλαιῶν χρήσεων. Διατὶ νὰ μὴ δώσωμεν τὴν αὐτὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς παλαιῶν δημοτικῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν ἀπὸ τὰς ἐνοικιάσεις δημοτικῶν προσόδων καὶ εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὰς φυλακάς; Νομίζω δέ, ὅτι σχετικῶς μὲ τὰς Νέας Χώρας οὔτε οἱ δῆμοι ἔχουν νὰ χάσωσι τίποτε. Δύο ἐτῶν προθεσμίαν ἔδωσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δώσατε καὶ σεῖς μίαν προθεσμίαν εἰς αὐτοὺς 3 ἢ 4 ἐτῶν.

§94Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε καὶ σεῖς τοῦτο, ὅτι δυστυχῶς καὶ οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες παλαίουν κατὰ μεγίστων οἰκονομικῶν δυσχερειῶν.

§95Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὅπως τὸ Κράτος.

§96Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Χειρότερα καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος, καὶ ὅτι οἱ δῆμοι κυρίως, πλὴν τῶν προσόδων ἐκείνων τὰς ὁποίας εἰσπράττει σήμερον τὸ Κράτος καὶ ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἠκούσατε προηγουμένως πόσον μικρὸν ποσὸν λαμβάνουσι, δὲν ἔχουν παρὰ τὰς προσόδους αὐτάς, δηλαδὴ προσόδους τὰς ὁποίας ἐκμισθώνουν. Ἐὰν τώρα ἀναγνωρισθῇ ἡ ἀρχή, ὅτι ἕκαστος, ὁ ὁποῖος ζημιώνηται, ν’ ἀπολαμβάνῃ καὶ τῶν ὠφελημάτων νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ὕψιστα παρακεκινδυνευμένη, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ τοῦτο: ὅτι ὁ μισθωτής, ὁ ὁποῖος συνομολογεῖ μίαν τοιαύτην πρᾶξιν, συνομολογεῖ πρᾶξιν τυχηράν, ἕνα συμβόλαιον τυχηρόν. Ἐὰν ἀποκομίσῃ κέρδη πολλὰ βεβαίως θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ δώσῃ οὔτε λεπτό. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθόν, νὰ τὸν ἀποζημιώσωμεν ὅταν ἔχῃ ζημίας.

§97Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν ζητοῦμεν ἐκπτώσεις εὐκολίας ζητοῦμεν.

§98Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατε νὰ δώσωμεν ἑκάστοτε μόνον διοικητικὰς εὐκολίας. Ὁ νόμος ἄλλως τε οὔτε εἰς αὐτὰ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἐπιτρέπει τοῦτο.

§99Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 296, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει ἀπολύτως τοῦτο.

§100Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τώρα λοιπὸν γίνονται διοικητικαὶ εὐκολίαι. Δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀναγραφῇ τοῦτο εἰς τὸν νόμον, διότι ἐὰν ὑπάρχῃ μία περίπτωσις, ἡ ὁποία σᾶς πειράζει αὐτὴν τὴν στιγμήν, φαντασθῆτε, ὅτι ἠμπορεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ γενικευθῇ τὸ ζήτημα εἰς ἄλλας περιπτώσεις καὶ νὰ ζημιωθοῦν κοινότητες αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ ζημιωθοῦν.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σταθῆτε, θὰ βγῇ τώρα καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ. Πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν ἀνάγνωσιν τὴν τελευταίαν στιγμήν, νὰ κάμῃ τὸ σφάλμα ἡ Βουλή, νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν σας; Αὐτὸ εἶναι ζήτημα νομοσχεδίου ἢ προτάσεως νόμου. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, θὰ πάγῃ ἴσων εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Εἶναι δυνατὸν τώρα ἔτσι ἐξ ἀπίνης, ὅπως λέγουν οἱ γραμματιζούμενοι;

§102Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὴν ἔχω ὑποβάλλει πρὸ 15 ἡμερῶν.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σήμερα τὴν ἀκούω.

§104Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ ὅτι μᾶλλον πρέπει, νὰ δίδωνται διοικητικαὶ ἀναστολαί. Ὅταν δίδωνται ἀναστολαὶ εἶναι εἰς βάρος τῆς κοινότητος. Πρόκειται κ. Πρόεδρε, περὶ δύο τελειοφοίτων τῆς νομικῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰς φυλακάς. Εἶναι ζήτημα διευκολύνσεως.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διὰ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, διὰ τὸ ὁποῖον σεῖς καὶ ὅλοι μας ἐνδιαφερόμεθα.

§106Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐν τούτοις ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν νομοσχέδιον παρέχον διευκολύνσεις εἰς βάρος τοῦ ταλαιπώρου προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ εἰς βάρος μιᾶς κοινότητος ποὺ ἔχει περίσσευμα 5 ἑκατομμύρια.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§108Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε, μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κοζάνης κ. συναδέλφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ ὀρθός, ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζωμεν τοιαύτας τροπολογίας, τοῦτο δὲν ἐπιβαρύνει τοὺς ὑποβαλόντας, ἐπιβαρύνει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔφεραν τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Τέλος πάντων, ἐπειδὴ παρέβημεν ταύτην τὴν ἀρχήν, εἰδικῶς περὶ τούτου εἶναι δυνατόν, νὰ παραβῶμεν καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας ἐθέσατε, ἵνα συζητήσωμεν τὰς τροπολογίας καὶ τὰς δύο. Ἄλλωστε ἡ τροπολογία εἶχε τὴν τύχην, νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ πέρυσιν, ὅτε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ κ. Μαρῆς, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν αὐτήν διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν πρόκειται ἡμεῖς διὰ παρομοίας τροπολογίας νὰ θέλωμεν νὰ θεσπίσωμεν κἄτι τι παρὰ τὴν γνώμην καὶ τὴν θέλησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ ὅτι παρομοία διάταξις ὑπῆρχεν εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων θεσπισθεῖσα διὰ τοῦ Ν. Δ. τῆς 27)8)1925 ἐκδοθέντος ἐπὶ δικτατορίας, ἀλλ’ ὄχι ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον θέλησιν τοῦ δικτάτορος, ἀλλὰ συμφώνως γνωμοδοτήσεως τῆς τριακονταμελοῦς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς μίαν παρομοίαν διάταξιν καὶ σᾶς προτείνομεν ὅλας τὰς κατοχυρώσεις τῆς Βουλῆς, ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.....

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι τόσον οὐσιῶδες, ὥστε ἔπρεπε ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον νομοσχεδίου ἰδίου παραπεμπομένου εἰς τὴν ἐπιτροπήν...

§110Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλομέν τι, τὸ αὐθαίρετον.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γενικοὶ ὀργανικοὶ νόμοι ὅπως ὁ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων δὲν δύνανται νὰ τροποποιῶνται τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ μιᾶς διατάξεως.

§112Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει ἀπειρία διατάξεων ἀφορωσῶν μεμονωμένας διατάξεις.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ὅμως δι’ αὐτὰς ἡ γνώμη τῶν ὑπηρεσιῶν.

§114Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ τροπολογία μᾶς παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις.

§115Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις δὲν θὰ μείνῃ φόρος νὰ μὴ ἐλαττωθῇ.

§116Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ τροπολογία ἀφορᾷ μόνον τὸν φόρον ἐλαίου Μυτιλήνης καὶ τὴν ζημίαν ἀνεγνώρισεν ὁλόκληρον τὸ Δημ. Συμβούλιον.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§118Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι σύμφωνος ν’ ἀπορριφθοῦν αἱ τροπολογίαι καὶ αἱ δύο καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ σαφῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα, βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συζητήσεως. Εἶναι ἀνάγκη καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν οἰκονομικῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἡ διάταξις αὕτη ἡ ἀπαγορευτικὴ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν ἐγένετο κατόπιν μακρᾶς πείρας καὶ εἰσηγήσει τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι τοῦ 1923, ὁπότε κυρίως ἐψηφίσθη ἡ διαταγὴ αὕτη, τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ἦσαν εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἐψηφίζοντο οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ ἦσαν ὅλως ἀντίθετοι. Φρονῶ ὅθεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καλῶς καὶ ὀρθῶς ποιεῖ μὴ ἀποδεχομένη τὰς τροπολογίας αὐτάς.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τζερμιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§120Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Διὰ τοὺς Δήμους ὅπου ὑπάρχουσι βιομηχανικὰ ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦν ὑδραυλικὰς δυνάμεις, ὅπως τοῦτο συμβαίνει εἰς τοὺς δήμους Ναούσης καὶ Βερροίας;

§121Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἀποδεχθῶ αὐτὴν τὴν ὥραν καὶ νὰ θίγωμεν ὁλοκλήρους βιομηχανίας.

§122Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἕν ζήτημα, κ. βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὰς παραθαλασσίους ἐπαρχίας εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀμμοληψίας. Ὅλαι αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι συνεισφέρουν διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας διορθώνουσαι τοὺς δρόμους οἱ ὁποῖοι ἄγουν εἰς τὴν παραλίαν, δὲν ἔχουν τίποτε νὰ κερδίσουν ἐκ τῆς ἀμμοληψίας αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς ν’ ἀποδοθῇ καὶ εἰς τὰς κοινότητας αὐτὰς ἓν ἔσοδον ἐκ τῆς ἀμμοληψίας, διότι ἐξ αὐτοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ αὐταί, νὰ βελτιώσουν τὰ οἰκονομικά των.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔσοδον αὐτὸ τί εἶναι;

§124Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ ἔσοδον αὐτὸ μόνον εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ δίδει 3–4.000.000. Θὰ σᾶς ἀναφέρω συγκεκριμένα γεγονότα. Ὑπάρχει μία κοινότης ἐδῶ εἰς τὴν Ἀττικήν, ἡ κοινότης Σπάτα ἡ ὁποία διὰ δανείου ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν κατασκευάζει διὰ προσωπικῆς της ἐργασίας μίαν ὁδὸν ἀπὸ Σπάτα εἰς θέσιν Λούτονα. Ἅμα τῷ πέρατι τῆς ὁδοῦ ταύτης ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, ἡ ὁποία θὰ μισθώσῃ τὴν ἀμμοληψίαν τῆς παραλίας ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς κοινότητος, θὰ εἰσπράττῃ τὸ ἔτος 200– 300.000 δραχμάς.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ κάμνει πολλὴν ἐντύπωσιν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε καὶ σᾶς ὑπόσχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα αὐτὸ σοβαρῶς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ σήμερον διὰ τροπολογίας.

§126Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην νὰ προειδοποιήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν κοταθέτω εἶναι τελείως ἀνώδυνος, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τύχῃ δυσμενοῦς ὑποδοχῆς. Ἀντὶ ἀναπτύξεως, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὴν ἀναγνώσω. (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν) Ἡ ὑπηρεσία τοῦ κ. ὑπουργοῦ μοῦ εἶπεν, ὅτι ἐπειδὴ ὁ κῶδιξ εἰς τὸ ἄρθρον 284 ἀναφέρει ρητῶς, αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα ἔχει ἀνάγκην μιᾶς τροπολογίας δι’ εἰδικοῦ ἐδαφίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπηρεσιακῶς νὰ μετατραπῇ τὸ πρᾶγμα. Ἡ ὑπηρεσία ἀναγνωρίζει, ὅτι πρόκειται περὶ εὐκολίας τυπικῆς ἡ ὁποία εἶναι καὶ εὔκολον καὶ δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄνευ οὐδεμιᾶς ζημίας. Δηλαδὴ ὁ τυρὸς αὐτός, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖτε νὰ πληρώνηται μετὰ τρίμηνον δεύτερος δημοτικὸς φόρος, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τριμήνου νά ἐξαχθῇ, νὰ χορηγεῖται μία προθεσμία ἀνετωτέρα.

§127Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι μία τροπολογία εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 23 (ἀναγινώσκει)......

§128Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό. Πρόκειται περὶ τριμήνου προθεσμίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεπαρκής. Πρέπει νὰ γίνῃ ἑξάμηνος.

§129Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολὺ καλὰ τὴν δέχομαι.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραάμ.

§131Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ κώδικος τοῦ ὑπὸ τροποποίησιν ὁρίζεται, ὅτι (ἀναγινώσκει)... Ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὸν κώδικα ἐτέθη ἀσφαλῶς ἐκ παραδρομῆς καὶ ἐγενικεύθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε εἰς τὴν πρᾶξιν καθίσταται ἀνεφάρμοστος. Διότι αὐτὸ ἀνεγράφη ἐκ τοῦ νόμου 2125 τοῦ 1920, ἐκ τοῦ ἄρθρου 1 παράγραφος 2 αὐτοῦ. Ἀπεσπάσθη δηλαδὴ μία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2125, ἡ δευτέρα, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἐπιβάλλεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τελωνειακοῦ κώδικος ἐφ’ ὅλων τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν φόρων. Ἐν τῇ πράξει ἐγεννήθη τὸ ἑξῆς ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτέ ὁ νομοθέτης ὁ κωδικοποιήσας τὴν νομοθεσίαν περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι θέλει νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ κώδικος αὐτοῦ ἐφ’ ὅλων τῶν κοινοτικῶν φόρων καὶ τελῶν, διότι γεννᾶται τὸ ἑξῆς ζήτημα: Ὁ τελωνιακὸς κῶδιξ προβλέπει τὴν ἁρμοδιότητα τὴν διοικητικὴν τοῦ τελωνείου. Ποῖος ἀσκεῖ εἰς περίπτωσιν ἐφαρμογῆς τῶν τελωνειακῶν διατάξεων τὴν διοικητικὴν ἁρμοδιότητα τοῦ πρώτου βαθμοῦ; Ποῖος ἐπιβάλλει τὰς ποινάς; Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ἢ ὁ διευθυντὴς τοῦ τελωνείου τῆς περιφερείας τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος; Ἐὰν ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἄνευ δυνάμεως πρακτικῆς ἐφαρμογῆς εἶναι, θὰ ἔλεγα, μία ἀρλοῦμπα. Ἢ θὰ καθιερώσητε διοικητικὴν δικαιοδοσίαν δημοτικῶν ὑπαλλήλων ἀνάλογον τῆς ὁμοίας τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, ἐὰν θέλετε πράγματι νὰ προστατεύσητε τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου καὶ νὰ συμπληρώσητε τὰς διατάξεις αὐτὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἁρμοδιότητα τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν, ἢ θὰ τὴν ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν.

§132Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὄντως ὑπάρχει μία ἀσάφεια, κ. ὑπουργέ, διότι, ὅπως λέγει καὶ ὁ κ. Ἀβραάμ, δὲν ὑπάρχει τοῦ πρώτου βαθμοῦ ἡ διοικητικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία θὰ καταδιώξῃ τὸ λαθρεμπόριον.

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν μπορεῖτε νὰ ζητῆτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συμπληρώσω μία διάταξιν. Ἠμπορούσατε νὰ ὑποβάλητε τὴν τροπολογίαν ἐγκαίρως.

§134Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐγὼ σᾶς τὸ λέγω αὐτό, διότι εἰς τὴν πρᾶξιν εἶναι δῶρον ἄδωρον. Τὸ ἠξεύρω, ὅτι τὸ ἐζήτησαν οἱ οἱ δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ εἰς τὴν πρᾶξιν δὲν ὑπάρχει κῦρος. Δὲν δύναται νὰ τιμωρήσῃ οὔτε ποινικῶς οὔτε διοικητικῶς. Αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω, διὰ νὰ βοηθήσω τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔθετο ὁ νομοθέτης.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον.

§138Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ, ὅπως ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 4ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4ον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 5, 6, 7 καὶ 8 ὡς ἐτροποποιήθησαν).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Βουδούρης.

§142Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9ον ἤθελα νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία. «Αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ θὰ εἶναι ἔγκυροι μόνον τῇ ἀποφάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ἀνάγκην γνωμοδοτήσεως τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ σύμπωσιν εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τοῦτο φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς γνωμοδοτήσεως ἡ ὁποία δύναται νὰ προκληθῇ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τὸν Ἐσωτερικῶν.

§143Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ εἶναι ἐπικίνδυνον.

§144Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐὰν αὐτὸ χαρακτηρίζεται ὡς ἐπικίνδυνον, εἶναι ἀκατανόητον, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ σοβαρωτάτων ὑποθέσεων.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὸ ἄρθρον 9ον ὡς ἐτροποποιήθη.

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11ον. Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον.

§148Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «πρὸς διακανονισμὸν χειμάρρων».

§149Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Εἶναι σωστόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11ον, ὡς ἐτροποποιήθη (ἀναγινώσκει).

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11ον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 12, 13, 14. 15, 16, 17, 18, 19, (20 γενομένης δεκτῆς τροπολογίας τοῦ κ. Θ. Χαβίνη) 21 καὶ 22.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Τσαλδάρης.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐπιβάλλεται φορολογία εἰς ὡρισμένα ἤδη βιομηχανίας. Ἡ φορολογία αὐτὴ τίθεται ὑπὸ περιορισμούς. Νομίζω, ὅτι οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ (ὅτι ἀπαιτεῖται προηγουμένη ἄδεια τοῦ ὑπουργείου κατόπιν ἀποφάσεως μιᾶς ὡρισμένης ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον) ἀναιρεῖ τὸ δικαίωμα τῶν δήμων.

§154Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι προστατευτικὴ τῆς βιομηχανίας μήπως γίνουν καταχρήσεις.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον τίθεται περιορισμὸς ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον, νομίζω ὅτι ἡ ἐξάρτησις αὕτη αἴρει καθολοκληρίαν τὸ δικαίωμα τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων πρὸς ἐπιβολὴν φόρων. Δι’ αὐτό, νομίζω, δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὁ περιορισμός. Ἀλλὰ ὁρίζεται καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι δύναται ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ μεταβάλλῃ τὸν φόρον. Δὲν τὸ νομίζω ὀρθὸν αὐτό, διότι θὰ ἀγάγῃ εἰς οἰκονομικὴν καταστροφὴν τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας αἱ ὁποῖαι ἐβάσισαν τὰ οἰκονομικά των ἐπὶ τῆς φορολογίας αὐτῆς, νὰ δύναται ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ μεταβάλλῃ τὸν φόρον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καθιεροῦται τελεία ἐξάρτησις τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ἀπὸ τὴν διοίκησιν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἐξάρτησις.

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία ἀποβλέπει εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν τῶν δήμων καὶ δίδει δικαιώματα ἀρκετὰ εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ βιομηχανίας ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία ἀσφάλεια, διότι εἶναι καὶ βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι μόλις φυτοζωοῦν καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀνθέξουν εἰς φορολογίαν. Αὐτὸς ὁ λόγος ὑπῆρξε ποὺ ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις. Τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ φορολογία τῆς ἀκαθαρίστου ὑφίσταται κατὰ τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον. Ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν εἰσάγετε δὲν ὁρίζεται ἐπὶ τῆς ἀξίας, ἀλλὰ ὁρίζει τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δημοτικοῦ φόρου. Ἑπομένως αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ.

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ νὰ προληφθοῦν οἱ κίνδυνοι.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτοὶ οἱ κίνδυνοι περιορίζουν κατὰ πολὺ τὴν ἐξουσίαν τῶν δήμων. Δὲν θὰ ἤθελον αὐτοὺς τοὺς περιορισμούς, διότι ὑπάρχουν βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν προσφέρουν τίποτε εἰς τοὺς Δήμους, ὅπως αἱ βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦν τὰ ρέοντα ὕδατα.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πολλαὶ ἄλλαι βιομηχανίαι.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι δὲν προσφέρουν τίποτε εἰς τοὺς δήμους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν περὶ ἐξαρτήσεως τῶν δήμων.

§162Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὅπου ἱδρύθησαν βιομηχανίαι εἰς κοινότητας ἐπῆλθε μεγάλη πρόοδος. Ἀλλὰ ὑπάρχουν παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα δήμαρχοι καὶ πρόεδροι κοινοτήτων καὶ κοινοτικὰ συμβούλια ἀγράμματα καὶ μὴ ἔχοντα γνῶσιν καμμίαν περὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διατελοῦντα δὲ καὶ εἰς πολιτικὴν διάστασιν πρὸς τὴν γενομένην βιομηχανίαν, νὰ ἐπιβάλλουν φορολογίας βαρυτάτας. Δὲν λέγω λοιπόν, νὰ μὴ φορολογηθοῦν αἱ πρόσοδοι τῶν βιομηχανιῶν, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ἔλεγχος ἀποτρέπων τά ἄτοπα.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι ὡρισμένον τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ φόρου, διατὶ θέλετε νά ἐξαρτήσητε τά δικαιώματα τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ἀπὸ ἄλλας ἀρχάς;

§164Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Σκοπός μας εἶναι νὰ ἀποτρέψωμεν τὰς ἀδίκους φορολογίας καὶ ὄχι τὰς κανονικάς.

§165Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὴν Βέρροιαν καὶ εἰς τὴν Νιάουσαν τὰ ἐργοστάσια τὰ βιομηχανικὰ δὲν πληρώνουν τίποτε, διότι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ δῆμοι νὰ βάλουν φόρους.

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχουν.

§167Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὅπως τὸ ἔχουν, ἀναιρεῖται τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιοικήσεως. (Γίνονται μετὰ ταῦτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39. 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, τὸ ἄρθρον 49 διαγράφεται, γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλαβάνου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 50, ὡς καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθησαν ἀναβαλλομένου τοῦ συνόλου).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐπιβατηγῶν ἀτμοπλοίων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§169Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνονται μέτρα πρὸς περιστολὴν ἢ κατάργησιν τοῦ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν πλοίων, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι οὗτος ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν καταστροφὴν τῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων. Βεβαίως ἡ δικαιολογία τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι σοβαρά, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς ἐναπόκειται, νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξυπηρετεῖται ἡ ἄποψις αὕτη τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§170Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὰς ναυτικὰς ἐπιχειρήσεις.

§171Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ προστατεύσῃ αὐτὰς τὰς ἐπιχειρήσεις ἵνα μὴ καταστραφῶσιν. Ἐναπόκειται εἰς ἡμᾶς, νὰ ἴδωμεν ἐκ τῶν κειμένων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ὄντως θὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ναυτικαὶ ἐπιχειρήσεις ἢ πρόκειται, διὰ τῶν διατάξεων τούτων, νὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς αὐτάς. Κύριοι βουλευταί, εἴτε θέλομεν, εἴτε δὲν θέλομεν, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τίθεται ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ. Διότι διὰ τῶν περιοριστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου πρὸς περιστολὴν καὶ κατάργησιν τοῦ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν πλοίων, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἂν δὲν ἐπιστηθῇ σοβαρῶς ἡ προσοχὴ τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐφαρμόσωσι τὰς διαφόρους διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἐκ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς του εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν καταστροφαὶ τῶν ἐφοπλιστικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. β παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ παράγραφος αὕτη εἶναι μία ἐκ τῶν διατάξεων τῶν ἀπαγορευτικῶν τὰς ὁποίας θεσπίζει τὸ νομοσχέδιον. Ἡ παράγραφος αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἀπαγορεύεται ἡ σύγχρονος ἀναχώρησις ἐκ τοῦ ἰδίου λιμένος κλπ.». Ἡ ἰδέα τῆς παραγράφου ταύτης βεβαίως εἶναι ὀρθή. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, τί ἐννοεῖται διὰ τῆς παραγράφου «ἀπαγορεύεται ἡ σύγχρονος ἀναχώρησις»; Μήπως πρόκειται ἡ ἀναχώρησις τοῦ ἑνὸς πλοίου νὰ διαφέρῃ ἀπὸ τὴν τοῦ ἄλλου μίαν ἢ δύο ὥρας; Διότι δύναται ἡ διάταξις αὕτη νὰ καταργηθῇ διὰ τῆς μεγαλειτέρας ταχύτητος τοῦ ἑνὸς πλοίου ἀπὸ τοῦ ἄλλου, συνέπεια δὲ τῆς διατάξεως αὐτῆς, θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἡ καταστροφὴ τῶν πλοίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔχουν μικροτέραν ταχύτητα ἕνεκα διαφόρων λόγων, ἢ διότι εἶναι παλαιὰ σκάφη ἢ διότι δὲν εἶναι καθαρά, ὡς ἔδει κλπ. πάντως ὅμως ἐξυπηρετοῦν καὶ αὐτὸ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν κίνησιν τῶν ἐπιβατῶν. Δι’ αὐτὸ ἤθελον, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ἡ διαφορὰ τοῦ χρόνου τῆς ἀναχωρήσεως τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων ἐκτελούντων τὸ αὐτὸ δρομολόγιον καὶ ἀναχωρούντων ἐκ τοῦ αὐτοῦ λιμένος εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐξουδετεροῦται ἐκ τῆς ταχύτητος τῶν πλοίων ἢ τῆς ἐλαττώσεως τῶν προσεγγίσεων, διότι τοῦτο θὰ ἔχῃ ἀσφαλῶς συνέπειαν τὴν καταστροφὴν ἐνίων ἐφοπλιστικῶν ἐπιχειρήσεων. Καὶ τότε δικαιολογημένως οἱ ἐφοπλισταὶ αὐτοὶ νὰ ζητήσωσιν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀφοῦ ἄλλωστε τὸ Κράτος ἐθεώρησεν, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς καπνεργάτας, διότι εἰσήχθησαν μηχανήματα, καὶ τοὺς λεμβούχους, διότι πλευρίζουν τὰ ἀτμόπλοια εἰς τὴν ἀποβάθραν κλπ. Διὰ τῆς διατάξεως δὲ αὐτῆς τὸ Κράτος ἔρχεται νὰ περιορίσῃ τινὰς τῶν ἐφοπλιστικῶν ἐπιχειρήσεων. Συνεπῶς φρονῶ, ὅτι πρέπει σοβαρῶς ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ προσέξῃ τὴν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2, νὰ ληφθῇ δὲ ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ ταχύτης τοῦ πλοίου καὶ οἱ λιμένες προσεγγίσεως, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐξουδετεροῦται ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς.

§173Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ κυρώσεως δικτατορικοῦ διατάγματος, κύριοι βουλευταί. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον εἰσήχθη τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνώπιον τῆς ὁποίας παρεπέμφθη καὶ τῆς ὁποίας ἀπετέλουν καὶ ἐγὼ μέλος, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, εἰσηγουμένου μακαρίτου συναδέλφου, οἰκείως πρὸς τὰ ναυτιλιακὰ πράγματα ἔχοντος ἀπέρριψε τοῦτο παμψηφεί. Ἡ παροῦσα Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐδιχάσθη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀρθότητα τοῦ μέτρου τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ψήφισις. Τὸ προκείμενον διάταγμα εἶναι προφανῶς ἔργον ὑπαλλήλου ὄχι ναυτικοῦ. Δι’ αὐτὸ τὰ προτεινόμενα ὑπ’ αὐτοῦ μέτρα διὰ τοῦ προκειμένου διατάγματος εἶναι κενοφανῆ εἰς τὴν διεθνῆ νομοθεσίαν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ὅλως παράδοξον τὸ κείμενον τοῦ διατάγματος. Θεωρεῖται δι’ αὐτοῦ, ὅτι διαπράττει πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη, ποῖος; ὁ ἔμπορος, ὅστις πωλεῖ εὐθηνὰ τὸ ἐμπόρευμά του! Κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν κεχωρισμένην ἀγορανομικὴν πολιτικήν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιδιώκεται ὁ κατὰ τὸ δυνατὸν ὑποβιβασμὸς τῆς τιμῆς τῶν πραγμάτων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὰς θαλασσίας μεταφορὰς ζητεῖται νὰ τηρῶνται ὑψηλὰ τὰ κόμιστρα. Καὶ νὰ λαμβάνεται μάλιστα ὡς μέτρον καθορισμοῦ τῶν θαλασσίων κομίστρων ποῖα ἴσως κόμιστρα; ὄχι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἱκανοποιοῦν ὄργανον θαλασσίων μεταφορῶν καλῶς λειτουργοῦν ἀλλὰ τὸ πλημμελέστερον ἴσως τῶν ὀργάνων τούτων. Διότι συμβαίνει τοῦτο, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλάδον τῆς ἐπιβατικῆς ναυτιλίας. Ὅτι ἕκαστον πλοῖον ἐπιβατικὸν ἔχει ἴδιον χαρακτῆρα. Δὲν συμβαίνει δηλαδὴ ὅ,τι προκειμένου περὶ τῶν φορτηγῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα τὰ διακρίνει ὁμοιομορφία, ὁμοιομορφία κατὰ μεγάλας κατηγορίας καὶ διαφέρουν ταῦτα κατὰ τὸ μέγεθος κυρίως. Διὰ τὰ ἐπιβατικὰ πλοῖα χρειάζεται ἕκαστον νὰ προσαρμόζηται εἰς τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ. Καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα παρουσιάζονται αἱ θαλάσσιαι γραμμαὶ ποικίλαι κατὰ τὰς ἀνάγκας. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μελετᾶται μετὰ προσοχῆς ἡ ἀγορὰ ἑκάστου ἐπιβατικοῦ πλοίου. Πρέπει τοῦτο νὰ προσαρμόζηται ὡς ἄριστα ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως πρὸς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γραμμὴν διὰ τὴν ὁποίαν προορίζεται τὴν ἔχουσαν ἰδιαιτέρας ἀνάγκας. Ἀνάγκας ἀπαιτούσας διαφόρους, ὡς πρὸς τὸ μέγεθος, τὴν ταχύτητα, τὴν διασκευὴν ἰδιότητας τοῦ πλοίου. Ἀλλὰ συμβαίνει συχνὰ δυστυχῶς οἱ ἐπιχειρηματίαι τοῦ ἐπιβατηγοῦ ναυτικοῦ μας ὅταν εὕρουν βαπόρι ἐπιβατικὸν κάνει δὲν κάνει φθάνει ὅτι εἶναι εὐθηνό, τὸ βάζουν, στὸ χέρι καὶ ἔπειτα ἐξετάζουν ποῦ πηγαίνει, εἰς ποίαν γραμμὴν ταιριάζει. Πολλὲς φορὲς τὸ κάνουν καὶ πάει μὲ τὸ στανιό. Πολλὲς φορὲς ὅμως δὲν πηγαίνει καθόλου. Ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ παράγεται ἡ δυσπραγία δι’ ὡρισμένα πλοῖα καὶ δι’ ὡρισμένους πλοιοκτήτας. Διότι ἐν τῷ συνόλῳ της ἡ ἐπιβατικὴ ναυτιλία, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, τῆς ὁποίας εἶσθε κηδεμὼν δὲν διατρέχει νομίζω κρίσιν. Κατὰ τὰ τελευταῖα τέσσαρα ἔτη ὁ ἐπιβατικός μας στόλος ηὔξησε κατὰ 40%. Δὲν αὐξάνουν δὲ τὰ ὄργανα τῆς ἐργασίας, ὅταν δὲν ὑπάρχει ἐργασία. Ἡ ὁλικὴ χωρητικότης τῶν ἐπιβατικῶν ἀτμοπλοίων μας ἀνῆλθεν ἀπὸ 57.000 περίπου τόννους εἰς τὰ 1914 εἰς 78.000 τόννους. Κρίσις λοιπὸν δὲν ὑφίσταται γενικῶς. Ἐὰν πλοῖά τινα δὲν ἐργάζωνται ἱκανοποιητικῶς, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀπρονοησίαν τῶν προμηθευόντων αὐτά. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ καλῆται τὸ Ἑλληνικὸν κοινὸν ὁλόκληρον, νὰ πληρώνῃ ναύλους ἱκανοποιοῦντας ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐπιβατικά μας πλοῖα, τόσους ναύλους, ὥστε νὰ ἱκανοποιῆται καὶ τὸ μᾶλλον ἀπρόσφορον καὶ τὸ πλημμελέστερον ἐξ αὐτῶν; Διότι τοῦτο ἐπιδιώκεται ὅταν ζητεῖται, ὅπως προσδιορίζῃ τὸ Κράτος τὰ ναυλολόγια. Τὰ προσδιορίζει εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἱκανοποιῆται καὶ τὸ ὑπὸ κακοὺς ὅρους ἀγορᾶς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τελοῦν ἐπιβατικὸν ἀτμόπλοιον. Εἶναι ὡς νὰ ἠθέλαμεν νὰ κανονίσωμεν τὸ κόστος τοῦ ψωμιοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀτμομύλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ ὑπὸ τὰς χειρίστας τῶν συνθηκῶν. Ἀλλ’ ἂς πάῃ νομίζω εἰς τὸ καλὸ ὁ μύλος αὐτός, ἂν πρόκειται νὰ πληρώνῃ ὁλόκληρον τὸ κοινὸν μίαν τύφλαν ἑνὸς μυλωνᾶ. Θὰ συνέφερε μάλιστα τὴν κοινωνίαν, νὰ ἀπεζημιοῦτο δι’ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ μύλου του ὁ ἀπρόσεκτος μυλωνᾶς, ὅπως θὰ συνέφερε, νὰ ἀποζημιωθῶσι τὰ τρία ἢ πέντε ἐπιβατικὰ ἀτμόπλοια, παρὰ νὰ θέλωμε νὰ τηροῦμεν ὑψηλὸν ναυλολόγιον, διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐργάζωνται ἱκανοποιητικῶς καὶ τὰ ἐλαττωματικώτερα ἐπιβατικά μας. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτυγχάνωνται ταῦτα πάντα, ποῖα μέσα μεταχειρίζεται τὸ Κράτος; Κανονίζει, ὡς εἶπον, τὸ ναυλολόγιον καὶ παραγγέλλει «ὅποιος ἐφοπλιστὴς δὲν τηρεῖ τὸ ναυλολόγιον ἀλλὰ εἰσπράττει ναῦλον χαμηλώτερον, καταδιώκεται ὡς αἰσχροκερδής!» Αἰσχρὸς λοιπὸν ὁ ὀλιγοκερδής. Αὐτὸ εἶναι κἄπως ἀνάποδον. Ἀκούσατε τὶ λέγει τὸ δικτατορικὸν κατασκεύασμα (ἀναγινώσκει). Ἀνακηρύσσει ὡς ἀντικείμενον εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἐπιβατηγῶν ἀτμοπλοίων, διὰ τοῦ ὁποίου αἱ μεταφοραὶ γίνονται εὐθηνότεραι. Καὶ ρητότερον, χαρακτηρίζει ὡς πρᾶξιν ἀντικειμένην εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη καὶ συνεπῶς κολάσιμον τὴν ὑποτίμησιν τῶν ναύλων εἰς ὅρια εὐτελῆ, δυσανάλογα πρὸς τὰς ἐκ τῶν παρεχομένων ὑπηρεσιῶν εὐλόγους καὶ δικαίας ἀποζημιώσεις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅμοιαι αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσφέρουν διάφορα ἀτμόπλοια, τὴν αὐτὴν ἐκτελοῦντα γραμμήν. Πῶς λοιπὸν θὰ ὑπάρχῃ κοινὸν ναυλολόγιον; Ἔπειτα ἡ εὔλογος ἀποζημίωσις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ διάφορα ἔξοδα μὲ τὰ ὁποῖα τὸ πλοῖον ἐπιβαρύνεται. Καὶ αὐτὰ εἶναι πολὺ μεγάλα ὅταν τὸ πλοῖον εἶναι ἐλαττωματικόν, καὶ πολὺ μικρὰ ἂν εἶναι ἀγορασμένον εὐθηνά καὶ ἂν ἀπαιτεῖ μικρὰς δαπάνας ἐκμεταλλεύσεως. Ὥστε κοινὸν ναυλολόγιον εἶναι ἀνόητον. Διαφορετικὰ δὲ ναυλολόγια ἔτι μᾶλλον. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἐλαττώματα τὸ διάταγμα τοῦτο εἶχε καὶ μίαν ἀρετήν. Εἶχε τὴν ἀρετὴν νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ποτέ. Δὲν παρῆλθεν ἡμέρα δηλαδή, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν παρεβιάσθη καθ’ ὅλας του τὰς διατάξεις. Δὲν ἐφηρμόσθη, διότι εἶναι φύσει ἀνεφάρμοστον. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν καλῶς λειτουργούντων πλοίων εὕρισκαν τὸν τρόπον νὰ πληρώνωνται μὲ ναύλους μικροτέρους τοῦ ναυλολογίου. Ἀνεγράφετο μὲν εἰς τὰ εἰσιτήρια καὶ τάς φορτωτικάς των ὁ κεκανονισμένος ναῦλος, ἀλλὰ διά μυρίων τρόπων ἀπηλλάσσετο ὁ φορτωτὴς καὶ ὁ ἐπιβάτης τοῦ ὑπερτιμήματος τοῦ ναύλου. Τὸ τόσον λοιπὸν πλημμελὲς διάταγμα τοῦτο περιέχει ἐν ἑαυτῷ καὶ τὴν διόρθωσιν. Δὲν ἐφαρμόζεται. Ἀλλὰ εἶναι ἄξιον ἡμῶν νὰ νομοθετῶμεν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν; Ἐὰν τὰ πράγματα καὶ ἐφεξῆς ἐπρόκειτο νὰ ἐξελιχθῶσιν ὡς μέχρι σήμερον νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται δηλαδὴ αἱ παράδοξοι αὗται διατάξεις τὸ παράπαν, οὐδεὶς θὰ ἐγεννᾶτο κίνδυνος. Θὰ ἔμενεν ὅμως πάντοτε ἡ ἄποψις τῆς σοβαρότητος, θὰ διεκυβεύετο δὲ ἡ σοβαρότης τῶν νομοθετούντων διατάξεις μὴ ἐφαρμοζομένας.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἰδέα τοῦ νὰ παρεμποδίσωμεν τὸν συναγωνισμὸν δὲν εἶναι μία ἰδέα ποὺ δὲν ἔχει καμμίαν βάσιν. Βέβαια δὲν θὰ τὴν ὀνομάσω ἀνήθικον πρᾶξιν, ὅπως τὴν ὀνομάζει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη. Ἀλλὰ μπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ νὰ κτυπᾷ μὲ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις τὸν συναγωνισμόν. Ὥστε, ἐὰν τὸ κοινὸν συμφέρον ἐπιβάλλῃ νὰ προλάβωμεν τὸν συναγωνισμόν, πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν. Ἐγὼ δὲν εἶπα, ὅτι πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν. Ἀλλὰ μπορεῖ νὰ ἐπέμβῃ τὸ Κράτος.

§175Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑπάρχουν ὅλαι αἱ παράγραφοι αἱ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ αὐτά.

§176Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πρόνοια λαμβάνεται, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἀλλὰ κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ τοῦ διεξαγομένου ὑπὸ τῆς ξένης σημαίας εἰς βάρος τῆς ἐγχωρίου. Μόνον ἐδῶ οὐδέποτε ἡ ἄποψις αὐτὴ ἐξητάσθη.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχομεν δύο ἢ τρεῖς ἐφοπλιστὰς ἐπιβατηγῶν ἀτμοπλοίων, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἀπὸ πεῖσμα εἴτε ἀπὸ πάθος εἴτε ἀπὸ ἀνοησίαν καὶ μωρίαν ἔρχονται καὶ καταστρέφουν τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ναυτιλίας, ἠμπορεῖ τὸ Κράτος, νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τοὺς ναύλους. Τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ Κράτος τὸ νεώτερον μὲ τὰς ἀντιλήψεις τὰς σημερινὰς δύναται κάλλιστα νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαγορεύω τὸν συναγωνισμόν, τὸν ὁποῖον θεωρῶ καταστρεπτικόν, διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα. Αὐτὴ ἡ προστατευτικὴ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους, ἀντιθέτως πρὸς τὰς παλαιοτέρας ἀντιλήψεις, εἶναι τὸ ψωμὶ καὶ τὸ τυρὶ σήμερον. Τὸ ζήτημα βεβαίως εἶναι σπουδαῖον καὶ ἴσως δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα, διὰ νὰ συζητηθῇ.

§178Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν γεννᾶται ζήτημα, ἐὰν ἔχῃ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τῆς ἐπεμβάσεως ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀντικειμένων. Ν’ ἀκολουθῶμεν τὴν ὁδὸν τῆς κηδεμονίας τῶν ἀνθρώπων, διὰ νὰ μὴ βγάζουν τὰ μάτια των, τὸ ἐννοῶ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ καλλίτερος τρόπος ἀναλόγου ἐπεμβάσεως αὐτός, τὸν ὁποῖον τὸ προκείμενον διάταγμα υἱοθετεῖ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἄν τὸ ὅπλον τὸ χαλκευόμενον διὰ τοῦ διατάγματος αὐτοῦ ἐδίδετο εἰς χεῖρας τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία ἐτύγχανε νὰ εἶναι ἀπερίσκεπτος ἢ πονηρά — τοιοῦτόν τι βεβαίως δὲν εὑρίσκεται εἰς τὰς προθέσεις σας, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν ἀλλὰ ὁ νομοθέτης, ὅπως γνωρίζητε πρέπει νὰ εἶναι δύσπιστος — ἠδύνατο νὰ ἀποβῇ ὅπλον ἀληθῶς ἀθέμιτον, δι’ οὓς σκοποὺς ἐνδεχομένως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ πρόβλημα λεπτόν, ὡς εἶναι καὶ δύσκολον, ἔχει ἀνάγκην προσεκτικῆς μελέτης. Δι’ αὐτὸ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ δικτατορικοῦ διατάγματος.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεωνίδας.

§180ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§181Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ν’ ἀναβληθῇ μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει μεγάλην σημασίαν καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ εὐρύτερον, διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν, ὁ κ. προλαλήσας. Ζητῶ τὴν ἀναβολήν, διότι εἶναι θέμα ὑψίστης σπουδαιότητος.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μᾶς ἔπειθε θὰ τὸ ἀπεσύραμεν· ἁπλῶς ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν, διὰ νὰ συζητηθῇ.

§183Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σοβαρόν, διότι πρέπει γενικῶς πλέον, νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἀτμοπλοϊκὸν ζήτημα καὶ θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ ἀναβληθῇ, διότι δὲν ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ζητηθῇ καὶ ἡ γνώμη ἀνθρώπων εἰδικῶν καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς γνωριζόντων τὰ πράγματα.

§185Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελα τὸ νομοσχέδιον, νὰ εἶναι αὐστηρότερον.

§186Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐκθέσω τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, πῶς προῆλθεν ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἐπρόκειτο περὶ διατάγματος, τὸ ὁποῖον πρὸ διετίας ἐπεξηργάσθην ἐγὼ ὁ ἴδιος καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι διάταγμα, τὸ ὁποῖον, ὡς ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος, προέρχεται ἀπὸ μεσογειακὸν ὑπάλληλον. Πρόκειται περὶ θαλασσινοῦ ἀκριβῶς ἀτόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα θεμιτοῦ συναγωνισμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰσιτήριον τῶν ἐπιβατῶν, πρόκειται περὶ συναγωνισμοῦ ταχύτητος καὶ ταχύτητος ἐπικινδύνου διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἀτόμων. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς ὅλα τὰ ἀτμόπλοια, νὰ πηγαίνουν μὲ τὴν ἰδίαν ταχύτητα.

§188Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Φυσικά, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀτμοπλοίων νεοτεύκτων, ὅπως εἶναι τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἀναχωροῦντα ἐξ Ἀγγλικῶν λιμένων, δι’ Ἀμερικήν, τὰ ὁποῖα προσπαθοῦν νὰ ἔχουν μεγαλειτέραν ταχύτητα, διὰ νὰ περιορίσουν τὸ διάστημα εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον, βεβαίως δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ Κράτος δὲν θὰ ἐπενέβαινεν.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ, θὰ ἔπρεπεν ἕκαστον ἀτμόπλοιον, νὰ κανονίσῃ ἀνωτάτην ταχύτητα ἀτομικῶς, ὄχι ὅλα νὰ ἔχουν τὴν ἰδίαν ταχύτητα.

§190Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μοναδικὴ σκέψις, νὰ προφυλάξωμεν τὴν ζωὴν τοῦ κόσμου τοῦ ταξιδεύοντος. Ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν, νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἀργότερον. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ τούτου ζητήματος.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 21 Μαρτίου 1923 Ν. Δ. περὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν εἰς ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν διατιθεμένων μαθητῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γʹ τμήματος τοῦ Σχολείου Χωροφυλακῆς. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 περὶ κώδικος δικηγόρων».

§192Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ συνεζητήθη, Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τοῦ λαοῦ πρὸς ἀνακούφισίν του, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ πᾶσαν τροπολογίαν ἡ ὁποία τείνει εἰς αὔξησιν.

§193Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως τοὐναντίον καὶ ἡμεῖς, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὰς ἀναγνωρίσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι καὶ οὐδέποτε ἐφηρμόσαμεν τὸ ἄρθρον 38 τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων. Συνῆλθεν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος καὶ ἐθεώρησε τὸν τρόπον αὐτόν, ὅτι ἦτο πραγματικὰ καταπιεστικὸς διὰ τὸν λαὸν καὶ ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ ἐφαρμόζει τὴν διάταξιν αὐτὴν μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ.

§194Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σήμερον τὴν πρωΐαν ἐδέχθην μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ Θεσσαλονίκης τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου, ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν κατάργησιν.

§195Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ναί· σύμφωνοι, κ. ὑπουργέ. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ½ δὲν ἀφέθη νὰ εἰσπράττηται ἀπὸ τοὺς συμβολαιογράφους εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνεται μέσον πλουτισμοῦ. Ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς συστάσεως ταμείου προνοίας, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ἐγένετο διὰ τοὺς ἀνικάνους δικηγόρους.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς δικηγόρους ὁ κ. ὑπουργέ τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβε πρόνοιαν εἰδικωτέραν. Ἐκεῖ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ, νὰ βάλωμεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν. Δὲν εἶναι σωστὸν σήμερον, διὰ τοὺς δικηγόρους τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ βάλλωμεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Πρόκειται, νὰ καταργηθῇ. Ἐσεῖς, προτείνετε νὰ διατηρηθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, διὰ τὸ ταμεῖον προνοίας τῆς Θεσσαλονίκης;

§197Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Μόνον διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν αὐτήν. Διότι δὲν εἶναι μόνον τὰ ζητήματα τῆς ἀνταλλαγῆς Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πολλά.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ εἶπον καὶ προχθὲς καὶ εἶπον, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλονίκην, ἐπειδὴ ἐκεῖ εἶναι δύσκολα τὰ ζητήματα καὶ πρέπει, νὰ ὑπάρχῃ δικηγόρος, ἐκεῖ πρέπει, νὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὸ ἥμισυ. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον. Σήμερον ὅμως δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ ἐπιμείνωμεν, ὅπως καταργηθῇ ἡ φορολογία αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι καταπιεστικὴ διὰ τὸν λαόν.

§199Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνει πρόνοιαν, εἰδικῶς διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως δικηγόρων.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροποποιήθη;

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 43 τοῦ ἀπὸ 18)10)25 Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς».

§203Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν, κύριε ὑπουργέ, διὰ τοὺς ἔχοντας ὑπερεξαετῆ ὑπηρεσίαν.

§204Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γίνεται τίποτε. Εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον μποροῦσε νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν μελέτης, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ὁπλίτας καὶ νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς μίαν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν. Πέραν τούτου εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἔστω καὶ μία ἐλαφροτάτη τροπολογία.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ συστάσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας Γενικῆς Δ)σεως Γεωργίας.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ψηφισθῇ εἰς μόνην συζήτησιν ἀλλὰ εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον διότι ὑπέβαλον 20 βουλευταὶ ἀντίρρησιν.

§207Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατὶ εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν;

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι ἐκτὸς τῶν 20 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν ἀντίρρησιν, εἶναι καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ἐκπροσωπῶν ὁμάδα καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐφ’ ὅσον 20 βουλευταὶ ὑπέγραψαν τὴν ἀντίρρησιν, δὲν γίνεται εἰς μόνην συζήτησιν.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καί μίαν ἄλλην ἀντίρρησιν.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, θὰ ζητήσω ὅμως εἰς τὴν συνεδρίασιν τὴν αὐριανὴν, νὰ ἐξουσιοδοτηθῶ νὰ τὸ περάσω.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνέφερα ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἀντίρρησιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐπέρασεν ἀπὸ Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα. Ὁ κανονισμὸς καὶ τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι τὰ νομοσχέδια ὑποβάλλονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς. Ἀντὶ νὰ ὑποβληθῇ λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Γεωργίας, ὡς ἔπρεπεν, ὑπεβλήθη εἰς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ὀλιγομελή.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὁ κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τὸν σχηματισμὸν ὀλιγομελῶν ἐπιτροπῶν;

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐπιτρέπει, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαρτίζηται ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Νὰ μὴ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν οὔτε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἐγὼ θὰ τὸ συμπεριλάβω εἰς τὰ κατ’ ἐξουσιοδότησιν ἐκδοθησόμενα διατάγματα.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ φέρω τὰς ἀντιρρήσεις μου διὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ κάμετε ὅτι θέλετε. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει συνταχθῇ καθ’ ὃν τρόπον πρέπει. Εἶναι καθὼς ἐπληροφορήθην αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἓν ἀπόσταγμα, ἓν τμῆμα, ἑνὸς μεγαλειτέρου σχεδίου. Θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ὑποβληθῇ μὲ τὸ ὑπόλοιπον σύνολον.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὑπάρχει μία ἀνωμαλία εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶναι ἕτοιμον καὶ θὰ ὑποβληθῇ σήμερον. Ἀποσπῶμεν λοιπὸν διατάξεις τινὰς συνδεομένας πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου καὶ φέρομεν αὐτὰς καὶ ζητοῦμεν νὰ ψηφισθοῦν, διὰ νὰ μὴ καθυστερῇ ἡ ὑπηρεσία.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ καθυστερῇ ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπεθύμουν τὰ νομοσχέδια νὰ γίνωνται, ὡς τὰ νομοθετικὰ διατάγματα. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κατ’ οὐσίαν δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο παρὰ δημιουργεῖται μία θέσις γενικοῦ διευθυντοῦ καὶ σᾶς ἐρωτῶ, καταργοῦνται δύο διευθυνταὶ ἢ δὲν καταργοῦνται;

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶμαι σύμφωνος.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶς ὁ λόγος νὰ ὑπαχθῶσιν ὅλαι αἱ γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπὸ Γενικὴν Διεύθυνσιν; Δὲν εἶναι βεβαίως τὸ πρᾶγμα κακόν, εἶναι καλόν, διὰ νὰ ἐπέρχηται μεγαλείτερος συντονισμὸς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ μὴ ἔχουν ἰδιαιτέραν διοίκησιν οἱ νομογεωπόνοι κλπ. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τὸ πρᾶγμα δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιλήψιμον. Βεβαίως αὐτὸ ἠδύνατο νὰ ἐπιδιωχθῇ χωρὶς νὰ γείνῃ Γενικὴ Διεύθυνσις, Δύναται νὰ γίνῃ προαγομένων τῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ διοικητικῆς ἀπόψεως. Ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἕνα Γενικὸν Διευθυντήν, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι λόγος νὰ γεννηθῇ μέγα ζήτημα, ἀλλ’ ἡ ἀνωμαλία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι, ὅπως διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅπως ὀργανοῦται ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις, εἶναι πῶς τρόπον τινὰ νὰ κατηργηθῇ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ νὰ ὑπάρχῃ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον ὑπάρχει μία ἀνωμαλία σοβαρωτάτη, ἡ ἀνωμαλία, ὅτι πρόκειται νὰ τοποθετηθῇ ὁ Γενικὸς Διευθυντής, εἴτε διοριζόμενος μὲ ἓν ἐπιμίσθιον, εἴτε διὰ συμβάσεως. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ συμφωνῇ εἰς τοῦτο, τὸ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μία Γενικὴ Διεύθυνσις ἑνὸς ὑπουργείου ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἓν πρόσωπον διὰ συμβάσεως. Νὰ γίνεται ἡ διαχείρισις τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους διὰ συμβάσεως. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι εἶναι σόλοικον.

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἐξησφαλισμένη διὰ τοῦ Συντάγματος. Ἡ διάταξις ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δημόσιος ὑπάλληλος προσλαμβανόμενος διὰ συμβάσεως.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Γίνεται πάντοτε, ἀλλὰ δὲ ὡρισμένον χρόνον.

§223Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸ ἴδιον γίνεται.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡσυχᾶστε, κ. Χαβίνη. Οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι διὰ συμβάσεως, θὰ λαμβάνουν θέσιν διευθυντοῦ ἢ θέσιν τμηματάρχου.

§225Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀναθέσωμεν τὴν διεύθυνσιν τῆς γεωργίας εἰς ἕνα ἀλλοδαπόν, πῶς θὰ ἐγένετο;

§226Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ σᾶς εἴπω, κύριε ὑπουργέ, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν μίαν ξένην ἀποστολήν. Αἱ ξέναι ἀποστολαὶ ἔχουν ἐντελῶς ἰδιόρρυθμον θέσιν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καθιερώσωμεν τὸ σύστημα νὰ παίρνωμεν δημοσίους ὑπαλλήλους, νὰ κάμνωμεν συμβάσεις διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν εἰς θέσεις δημοσίας.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι ἀνώμαλον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κάμνομεν.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνώμαλον, δ’ αὐτὸ ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ἐξηγήσω τὸν λόγον καὶ θὰ κρίνητε τότε, ἐὰν εἶναι ἐπαρκὴς ἢ ὄχι.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀναγνωρίζω τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος. Τὸ κράτος ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα εἰς ἀνωτάτας θέσεις διοικητικὰς νά κάμῃ προαγωγὰς δι’ ἐπιλογῆς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σόλοικον εἶναι τοῦτο, ἀνθρώπους εὑρισκομένους εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν νὰ τοὺς προβιβάσῃ καί νὰ τοὺς ἀναθέσῃ δημοσίας θέσεις διὰ συμβάσεων μὲ εἰδικὰ ἐπιμίσθια, καθοριζόμενα διὰ διατάγματος. Διότι θὰ γνωρίζητε βεβαίως, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἐντιμότατοι καὶ ἐπίσης ἱκανοί.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι ὀλιγώτερον ἱκανοὶ καὶ ἴσως περισσότερον ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένοι ἀπὸ τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπῃ ἡ κυβέρνησις. Ὑπῆρξε μία ἀνωμαλία εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὅταν ἦλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως ἡμεῖς μετεβιβάσαμεν ὑπαλλήλους μας. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔδωσεν ἀνωτέρους μισθοὺς πολὺ μεγαλειτέρους ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐδίδομεν. Καὶ αὐτὸ ἀπετέλεσεν μίαν αἰτίαν ζωηρᾶς διενέξεως μεταξὺ τοῦ κράτους καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ μετ’ ἀγωνίας ἐπείσαμεν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, νὰ περιορίσῃ τοὺς μισθούς. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν τοὺς περιώρισεν εἰς τὸ σημεῖον τῶν ἄλλων μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Πρόκειται περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἰδικῶν μας, δὲν πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων ξένων ἀλλὰ περὶ ὑπαλλήλων Ἑλλήνων καὶ ἄλλων τοὺς ὁποίους ἔλαβεν ἔξωθεν ἡ ἐπιτροπή. Βεβαίως οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, ὡς ἀμειβόμενοι ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, μὲ δυσφορίαν θὰ ἔβλεπον τὴν κατάργησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τὴν ἐπαναφοράν των εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, γίνεται αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις τῶν συμβάσεων, ἡ ἐξαίρεσις τῶν ἰδιαιτέρων ἐπιμισθίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς ὀλίγον ἄτοπον καὶ οὐχὶ ἁρμόζον. Διότι, διατὶ αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι θὰ τεθοῦν εἰς ἄλλην τελείως μοῖραν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνω, ἐπέδειξαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα καὶ ἱκανότητα καὶ δραστηριότητα καὶ ἐπιστημονικότητα οὐχὶ κατωτέραν τοὐλάχιστον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔδειξαν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀπησχολημένοι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως; Γνωρίζετε τὶ συμβαίνει πολλάκις προκειμένου περὶ ξένων ἀποστολῶν. Συμβαίνει πολλάκις, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς ξένας ἀποστολάς, χρησιμοποιοῦν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς ξένας ἀποστολάς, διὰ νὰ προάγωνται οἱ μισθοὶ τῶν θέσεων. Ὅπως ἤκουσα, ὅτι ὡς ὅρος, μελλούσης τῆς διαλύσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐτέθη ἡ χρησιμοποίησις τῶν προσώπων αὐτῶν.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον ὅρος δὲν ἐτέθη, ἀλλὰ δὲν ἔγινεν αὐτὴ ἡ ὁμιλία περὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ μ’ εὐχαριστεῖ πολύ, κ. Πρόεδρε, διότι θὰ ἦτο δυσάρεστον, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ θέσῃ ὅρους.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ. Δὲν ἔγινε καμμία σκέψις περὶ διαλύσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι μία διάδοσις.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔγινε τοιαύτη συνεννόησις μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ ἐγὼ εἶπον τὸ ἄλλο, ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ παίρνωμεν ἀπὸ ἐκεῖ μερικοὺς ὑπαλλήλους ἐκ τῶν καλλιτέρων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ διευκολύνῃ τὴν βαθμιαίαν ἀπορρόφησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς διαλύσεώς της, νὰ μὴ ἔλθωμεν ἀπότομα εἰς μίαν ἄλλην κατάστασιν. Αὐτὸ εἶπον. Ἀλλὰ οὐδεμία συνεννόησις οὐδὲ ἀνταλλαγὴ σκέψεων μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ἔγινεν.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ πρῶτον βῆμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἶναι τὸ ἑξῆς. Τὸ Κράτος νὰ καθωρίσῃ, ποῖοι ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ πόσους ἐξ αὐτῶν θὰ προσλάβῃ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν· καὶ ἀφοῦ κανονίσῃ αὐτό, τότε ν’ ἀναθέσῃ εἰς αὐτοὺς διοικητικὰ καθήκοντα, ὅπως εἶχον οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἀκόμη, νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγω προκαταβολικῶς, ὅτι αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, νὰ ἔχουν διοικητικὰ καθήκοντα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ γίνῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἡ ἀφομοίωσις χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ καμμία ἀνωμαλία. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε περὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 2. Πρόκειται περὶ κακοτέχνου διατυπώσεως, διότι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου διετύπωσεν αὐτό διότι ἐφοβήθη μήπως τοῦ διαφύγῃ ἡ δικαιοδοσία καὶ ἐπαναλαμβάνει τὰ ἴδια. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα διατυπώσεως, τὸ ὁποῖον πολὺ ὀλίγον μ’ ἐνδιαφέρει. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει γενικῶς (ἀναγινώσκει) «Γενικῶς ἀντιθέτως ἔχει ὡρισμένας δικαιοδοσίας...... ὅτι αὐτὸς ἔχει πᾶσαν τὴν εὐθύνην».

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ φυσικά.

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ φράσις εἶναι τοιαύτη καὶ συνδιαζομένη μὲ μίαν παράγραφον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως εἶναι ὀλίγον ἀνεξήγητος· λέγει ἔτι (ἀναγινώσκει)... καὶ μὴ στιβαρὰν χεῖραν τὰς ὑπηρεσίας τῆς γεωργίας....

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ποῦ εἶναι αὐτό; εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου;

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Καὶ ἔπειτα ἀκολουθεῖ ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία χρήζει διορθώσεως, διότι τότε ὁ ὑπουργός θὰ εἶναι πρόσωπον διακοσμητικόν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχει πᾶσαν τὴν εὐθύνην.

§245Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Παπαναστασίου θέλει, νὰ τὸ εἴπωμεν σαφέστερον.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτό, εἶναι ἡ τάσις ὅλου τοῦ νομοσχεδίου.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦστε ἐδῶ. Ζητοῦμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν πᾶσαν ἐξουσίαν ἀπέναντι τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν. Θὰ ἐξηγήσω, διατὶ γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀλίγον προσωπικόν, νὰ τὸ εἴπωμεν εἰλικρινῶς.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει πάρα κάτω (ἀναγινώσκει)... «Ἡ διεύθυνσις τῆς Γεωργίας προΐσταται τῶν λοιπῶν διευθύνσεων ....». Τὸ λέγει σαφῶς. Αἱ ὑπηρεσίαι δὲν προάγονται, ἂν δώσητε ἀπολυταρχικὰ δικαιώματα εἰς ἕν πρόσωπον καὶ τρόπον τινὰ ὑποβιβάσητε, ἄλλα πρόσωπα ἀρχαιότερα ἀπὸ ἐκεῖνο τό ὁποῖον θέλετε νὰ κάμητε γενικὸν διευθυντήν. Δὲν νομίζω, ὅτι θίγοντες ἀξίους ὑπαλλήλους, θὰ ἔχητε μεγάλα ἀποτελέσματα.

§250Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀποφεύγομεν νὰ θίξωμεν ὑπαλλήλους, περὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀρίστην ἰδέαν.

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπίσης ἡ διαδικασία ἡ πειθαρχικὴ τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν τμηματαρχῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθὸν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, διότι ὡς ἀνώτερος ὑπάλληλος ....

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ ἐπικαλεῖσθε τοὺς κειμένους νόμους καὶ δὲν ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ πιστεύω νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ὑπάρχει ἕνας λόγος.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑποθέτω ὅτι ὁ λόγος εἶναι, ὅτι θέλετε νὰ ἔχητε συντονισμὸν ἐργασίας ἑνιαίας διευθύνσεως, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἐπιτυγχάνεται, ὅταν συγκεντρώσητε πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς ἓν πρόσωπον, γεωργίας, τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ διεύθυνσιν ἐφαρμογῆς. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς συγχωρῶ, διὰ τὰς ἄλλας διευθύνσεις τὰς ὁποίας κάμνετε.

§254Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν χρειάζεται, νὰ μὲ συγχαρῆτε.

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι δημιουργεῖτε διευθύνσεις ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ καταργεῖτε ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη.

§256Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἦσαν διευθύνσεις, μὴ σᾶς πειράζει ἡ ὀνομασία· θὰ τὸ κρίνετε τὸ σύστημα ὅταν τὸ ἰδῆτε.

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καλά, κύριε ὑπουργέ, ἐπιφυλάσσομαι. Ἀπορῶ ὅμως, διατὶ τὰ τμήματα τὰ κάμετε διευθύνσεις καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δύναμαι, νὰ ἐννοήσω τὴν κατάργησιν.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕνα γενικὸν διευθυντὴν κάμνωμεν.

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸ συμβούλιον δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε· μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὅπως θέλετε νὰ ἐργασθῇ ὁ διευθυντὴς πρέπει νὰ εἶναι ἀρχηγὸς ὅλου αὐτοῦ τοῦ συμβουλίου. Εἴπομεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦνται καὶ δὲν καταργοῦνται αἱ διευθύνσεις, διότι, ἐνῷ ὁμιλεῖ περὶ καταργήσεως τῶν διευθύνσεων, διαρκῶς τέσσαρα πέντε ἄρθρα ὁμιλοῦν περὶ τῆς διευθύνσεως τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, ὅπερ σημαίνει, ὅτι εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, δὲν εἶναι νὰ καταργηθοῦν καὶ αἱ διευθύνσεις.

§260Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συγκεκριμένως δύο διευθύνσεις καταργεῖ.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μίαν μόνον. Σᾶς παρακαλῶ τί κάμνετε πέραν αὐτοῦ;

§262Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμωμεν τρεῖς διευθύνσεις.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικός.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους νόμους.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφώνως μάλιστα, ἀλλ’ ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Τὸ Σύνταγμα δὲν λέγει, ὅτι δὲν γίνονται μεταθέσεις τῶν μονίμων ὑπαλλήλων ἄνευ γνωμοδοτήσεως ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων; τὸ λέγει, διὰ τοὺς δικαστικούς. Ἑπομένως νόμος ὁρίζει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ ἐξηγήσω διατὶ γίνεται.

§266Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλὰ μεταγενεστέρως τὴν μετάθεσιν πρέπει νὰ τὴν εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ἢ τὴν ἀπορρίψῃ, ὁ ὑπουργός· (πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 3, 1η παράγραφος).

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τώρα θὰ τὸ ἀλλάξωμεν αὐτό.

§268Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προσωρινάς.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν σᾶς βαρύνωσιν αἱ μεταβολαὶ ἔχετε, δικαίωμα διὰ διατάγματος, νὰ μεταβιβάσητε τὴν δικαιοδοσίαν.

§270Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει ἡ διάταξις.

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἡ διάταξις, ὄχι ὅτι γίνονται προσωριναί, ἀλλὰ ὅτι γίνονται τοποθετήσεις καὶ ἡ προσωρινότης δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς μονιμότητα. Γνωρίζετε κύριε ὑπουργέ, ὅτι δὲν μετατίθενται ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου οἱ ὑπάλληλοι· ἐδῶ δημιουργεῖται ἕνα....

§272Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξαιρετικόν.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν σᾶς ἱκανοποιῇ αὐτὴ ἡ διατύπωσις, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§274Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλω, νὰ ἱκανοποιηθῆτε καὶ σεῖς· «ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ τὸ ἐβάλαμεν» δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὅτι μόνον ἀπέναντι τῆς Βουλῆς ἔχει εὐθύνην, θὰ τὸν κάμωμεν ὑπουργὸν ἀπ’ εὐθείας, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἔννοια, δύναται νὰ ὑπάρχῃ μία ἀτυχὴς φράσις, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι δὲν τὴν εἶδον.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι καὶ διὰ τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ γενικὸς διευθυντὴς ἐκτὸς τούτου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ καὶ τοποθετήσεις, ἕως τώρα τὰς τοποθετήσεις τὰς ὑπέγραφε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ περίεργον, διότι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν εἰδικότητα.

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν εἶναι ἄξιος τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν τὸν καλοῦμεν, τὶ θὰ τὸν ἐμποδίσῃ νὰ εἰσηγηθῇ τὰ ἀντικείμενα;

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζω ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἀπερχόμενος εἰς μίαν ἄδειαν ἔδιδε διαταγὰς εἰς τοὺς τμηματάρχας του, νὰ μὴ εἰσηγηθοῦν εἰς τὸν ὑπουργὸν κανὲν νομοθετικὸν μέτρον πρὶν ἢ ἐπιστρέψῃ. Δὲν θέλω νὰ δημιουργηθῇ μία τοιαύτη κατάστασις.

§278Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κατάστασις αὕτη ὑφίσταται ἐκ τῶν κειμένων νόμων, τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε.

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ μείζονα λόγον θὰ συμβαίνῃ, ὅταν θὰ δώσητε τοιαῦτα ἀπολυταρχικὰ δικαιώματα εἰς ἕνα γενικὸν διευθυντήν, διότι αὐτὸ εἶναι ἀκατάληπτον, νὰ εἴπητε δηλαδὴ ἢ ὁ διευθυντὴς ἤ....

§280Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὶν εἰσηγηθοῦν εἰς τὸν ὑπουργὸν οἱ διευθυνταί, πρέπει νὰ συνεργασθοῦν προηγουμένως μὲ τὸν γενικὸν διευθυντήν, διὰ νὰ ἴδουν ἄν εἶναι σύμφωνοι...

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, προσωπικῶς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐφαρμόζετε διάφορον σύστημα. Δηλαδὴ σεῖς καλεῖτε τὴν μίαν ἡμέραν τὸν κ. Καραμᾶνον, τὴν ἄλλην τὸν διευθυντὴν ἑνὸς τμήματος, ὅπως κάμνῃ ἐπίσης καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§282Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν θέλῃ ὁ ὑπουργὸς ἔχει ἀσφαλῶς τὸ δικαίωμα, νὰ καλέσῃ τὸν διευθυντήν, τὸν τμηματάρχην, τὸν εἰσηγητήν, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον θέλει, ἀλλ’ ὁ εἰσηγητὴς ἢ ἄλλος δὲν δύναται, νὰ μεταβῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ νὰ τοῦ εἰσηγηθῇ.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ὑπουργὸς θέλει νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ τμηματάρχου...

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς τὸν καλέσῃ ὁ ὑπουργός.

§285Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συμβῇ καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐν περιπτώσει διαφωνίας δὲν θὰ προσυπογράφῃ τὸ ἔγγραφον. Ὁ ὑπουργὸς λαμβάνει οὕτω γνῶσιν, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία καὶ θὰ καλέσῃ καὶ τοὺς δύο εἰς ἀκρόασιν. Δὲν ἔχει κανένα περιορισμόν, ν’ ἀκούσῃ μόνον τὸν γενικὸν διευθυντήν.

§286Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν ὁ τμηματάρχης δὲν δύναται νὰ σᾶς ἴδῃ, ἀλλὰ μόνον ὁ διευθυντὴς καὶ ὁ τμηματάρχης διὰ τοῦ διευθυντοῦ. Ἀλλ’ αὐτὸ σημαίνει, κ. ὑπουργέ, τρόπον τινὰ ὑποβιβασμὸν τῶν διευθυνόντων τὰς ὑπηρεσίας τμηματαρχῶν ἢ διευθυντῶν. Δὲν εἶναι διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία δύναται νὰ γίνῃ ἀνεκτή. Αὐτὴ ἡ διάταξις θίγει τὰς ὑπηρεσίας καὶ δεσμεύει τὸν ὑπουργὸν καὶ δὲν διευκολύνει καθόλου οὔτε δὲ καὶ προάγει τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε.

§287Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀναγραφὴ ἁπλῶς τῶν καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ σᾶς ἔπεισεν, ὅτι πρόκειται, ὁ ὑπουργὸς νὰ δύναται ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμὴν νὰ καλέσῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν ἄλλων; Ἂν μόνον ἀναγράφωνται τὰ καθήκοντα, ὡς ὤφειλε νὰ τὰ ἀναγράφῃ ὁ νόμος, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἀποκλείεται εἰς τὸν ὑπουργὸν ἀνὰ πᾶσαν ὥραν νὰ καλέσῃ οἱονδήποτε πρὸς συνεργασίαν.

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ἀποκλείεται.

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν πεισθῶμεν ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις σας...

§290Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἐξάγηται τοιοῦτον τεκμήριον ἀποκλεισμοῦ, ἂν πεισθῶμεν ὅτι τεκμήρεται τοιοῦτος ἀποκλεισμός, τότε θὰ τὸ διορθώσωμεν.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μεταβαίνομεν τώρα παρακάτω: Τὸ ἄρθρον 7 δημιουργεῖ ἕνα ἀνώτατον συμβούλιον γεωργίας, τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχει ἕνα συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται περὶ τῶν γεωργικῶν ζητημάτων, ὅπως ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα συμβούλια διαφόρων ἄλλων κλάδων. Τώρα δημιουργεῖτε ἓν Ἀνώτατον Συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας.

§292Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὑπάρχει τὸ συμβούλιον.

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ διαφωνῶ, τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, ὅπως τὸ συνεκροτήσαμεν ἡμεῖς, ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ προκαλῇ ἑκάστοτε μίαν μελέτην τῶν γεωργικῶν καὶ γεωργικοοικονομικῶν ζητημάτων καὶ νὰ προκαλῆται οὕτω μία συζήτησις, ἥτις καὶ νὰ προσελκύῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς κοινωνίας, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὸς ὁ σκοπὸς μετεῖχον τοῦ Συμβουλίου ὄχι αὐτὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται διά τῆς παρούσης διατάξεως, ἀλλ’ ἡ συγκρότησις ἦτο πολὺ εὐρυτέρα, διότι ἐκαλοῦντο ὅλοι οἱ νομογεωπόνοι, οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ προϊστάμενοι τῶν σχετικῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἄλλων ὑπουργείων, καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ὅλοι οἱ πρώην ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας, οἱ καθηγηταὶ τῆς Γεωπονικῆς Σχολῆς καὶ 100 περίπου ἄλλα διάφορα πρόσωπα...

§294Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν τὸ κάμνομεν μὲ 100 πρόσωπα ....

§295Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως τὸ κάμνετε δὲν ἔχει καμμίαν σκοπιμότητα, διότι οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν, τοὺς ὁποίους ἐκαλοῦμεν ἡμεῖς, ἔχοντες τὴν πεῖραν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν πειραμάτων μᾶς ἐφώτιζον περὶ διαφόρων πραγμάτων καὶ πράγματι ἡ συζήτησις ἦτο διαφωτιστική καὶ διὰ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ διὰ τὸ ὑπουργεῖον. Ἔγινε μίαν φορὰν αὐτὸ τὸ Συμβούλιον μὲ ἄριστα ἀποτελέσματα.

§296Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἅπαξ συνεκλήθη;

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ποὺ θεσπίζεται τώρα δὲν θὰ συγκληθῇ ἅπαξ, αὐτὸ εἶναι ἓν σῶμα διαρκές. Ἄλλως τε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε σεῖς τὸ κάμνομεν διοικητικῶς. Τί ἐμποδίζει τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ τὸ συγκαλέσῃ;

§298Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ σᾶς εἴπω ποῦ εἶναι τὸ ἄτοπον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι ἠθέλησαν ν’ ἀντιγράψουν τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ τὸ ἀντέγραψαν κακῶς. Τὸ ἄτοπον εἶναι τοῦτο: Θέλει νὰ ἔχῃ μίαν γνώμην ὁ ὑπουργὸς καὶ τὶ κάμνει; Διορίζει 7–9 ἀνθρώπους ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας τρία χρόνια. Καλεῖ καὶ ἄλλους 8 ἀπὸ τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας, ἐκ τῶν ὁποίων 3–4 εἶναι νομογεωπόνοι καὶ οἱ ἄλλοι διάφοροι, ὁ διευθυντὴς Δημοσίων ἔργων κλπ. Προκειμένου νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ζητήματα γεωργικά, δύναται τὸ Συμβούλιον αὐτό νὰ δώσῃ ἔγκυρον γνώμην; Εἶναι ποτὲ δυνατόν, νὰ δεχθῇ οἱοσδήποτε ἄλλος ὑπουργός, ἄλλην ἀκολουθῶν πολιτικήν, νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου; Ἔχει τὸ ὑπουργεῖον ἀνάγκην πραγματικῶς τοσοῦτον μικτοῦ συμβουλίου, ἀλλ’ ὄχι γενικοῦ συμβουλίου. Ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἐπιτροπῆς διὰ τὸ σιτάρι, μιᾶς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν, μιᾶς ἐπιτροπῆς διὰ τὸν καπνόν, διὰ νὰ μεριμνῶσι, διὰ τὸν σῖτον, τὴν ἐλαίαν ἢ τὸν καπνὸν ἢ τὴν σταφίδα. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς τότε ἱδρύσαμεν μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ ἠχρηστεύθη, ἀφ’ ἧς ἐφύγομεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ συμβούλιον, ὅπως συγκροτεῖται, εἶναι δυνατόν, νὰ ἔχῃ καμμίαν γνώμην μὲ τὰ ζητήματα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Θὰ ἦτο κρῖμα ν’ ἀχρηστεύσητε ἐκεῖνο τὸ συμβούλιον, ἱδρύοντες αὐτὸ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς συγκροτήσεώς του δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν ἔγκυρον γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐὰν θέλετε, νὰ ἔχητε ἓν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς συμβουλεύῃ, ὀφείλετε νὰ τὸ συγκροτήσητε κατ’ ἄλλον τρόπον. Καὶ τέλος ἐρχόμεθα εἰς τὴν τύχην τῶν δύο διευθυντῶν, οἱ ὁποῖοι καταργοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς φυτοπαθολογίας. Αἱ διευθύνσεις τοῦ ὑπουργείου δὲν ἐλαττώνονται, ὅπως βλέπω, ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ παραμένουν τρεῖς, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἀλλάζουν ὀνόματα. Δὲν ἠμπορῶ νὰ κρίνω ποῖαι αἱ διευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται καὶ ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ βέβαια ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, ὅτι κἄποια μέριμνα ποὺ γίνεται διὰ τοὺς δύο προϊσταμένους εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ εἶναι ἀτελὴς καὶ δὲν ἀποβλέπει εἰμὴ νά τοὺς ἀχρηστεύσῃ.

§299Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ διεύθυνσις τοῦ φυτοπαθολογικοῦ ἰνστιτούτου εἶναι πάρεργος ἐργασία;

§300Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νά σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ φυτοπαθολογικὸν ἰνστιτοῦτον δὲν τὸ ἔχομεν ἀκόμη καθορίσει. Καὶ ὁ διευθυντὴς λοιπὸν τοῦ ἐποικισμοῦ προσέφερε μεγίστας ἕως τώρα ὑπηρεσίας. Ὁ εἷς διαπρεπὴς ἐπιστήμων, ὁ δὲ ἄλλος ἄριστος καὶ αὐτὸς ἐπιστήμων καὶ διοικητικὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐπρόταξε τὸ στῆθός του ἀπέναντι ἀπειρίας πιέσεων κατά τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ἐν γένει ὁσάκις εἴχομεν ζητήματα ἐντελῶς λεπτὰ καὶ ἐντελῶς ἐξαιρετικῆς σημασίας, εἰς αὐτοὺς τὰ ἐνεπιστεύθημεν.

§301Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμᾷ ἐξ ἴσου μὲ ὑμᾶς τοὺς διακεκριμένους αὐτοὺς ὑπαλλήλους. Ἔχομεν τὴν μεγαλειτέραν ἐκτίμησιν, διὰ τὰ δύο αὐτὰ ἄτομα.

§302Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐκτίμησις, κ. Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνίσταται, εἰς τὸ νὰ τοὺς δώσητε ἕναν ἁπλὸν βαθμόν.

§303Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι αὐτό· ἔχουν μίαν σπουδαίαν ὑπηρεσίαν.

§304Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως εἴπομεν, λειτουργοῦν δύο συμβούλια. Ἕν φυτοπαθολογικὸν καὶ ἕν συμβούλιον ἐποικισμοῦ, τοῦ ὁποίου, πάλιν ὁ διευθυντὴς προσέφερε μεγίστας ὑπηρεσίας καὶ γνωρίζει πράγματι λέξιν πρὸς λέξιν τὴν ἀγροτικὴν νομοθεσίαν καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶχε στιβαρὸ χέρι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς του εἶχε διαπαιδαγωγήσει πολὺ καλὰ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς οἱ σημερινοὶ ὑπάλληλοι τοῦ ἐποικισμοῦ ἐμαθήτευσαν ὑπ’ αὐτόν, ὅπως ὁ Πετρόπουλος καὶ ὁ Καραμᾶνος. Τὶ γίνεται τώρα μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ ἐποικισμοῦ; Αὐτὸς ἔχει μισθὸν διευθυντοῦ, τοῦ κόβονται ὅλα τὰ ἐπιδόματα καὶ ἀποτελεῖ ἁπλῶς μέλος αὐτοῦ τοῦ περιφήμου συμβουλίου, μετέχει ἁπλῶς τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συνέρχεται 5–6 φορὲς τὸν χρόνον καὶ θὰ παίρνῃ 500 δραχμὰς τὸ ἔτος ὡς ἐπιμίσθιον. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι αὐτὴ ἡ χρησιμοποίησις ἑνὸς τοιούτου ὑπαλλήλου, τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι πολυτιμώταται, εἶναι μία ὕβρις ἐναντίον τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἔχετε συμβούλιον ἐποικισμοῦ. Διατὶ νὰ μὴ προΐσταται αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος τοῦ συμβουλίου ἐποικισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ δικαστικὸν ἀκόμη χαρακτῆρα; Ἔχετε θέσιν τεχνικοῦ ὑπαλλήλου. Νομίζετε, ὅτι τὰ ζητήματα τοῦ ἐποικισμοῦ τὰ τόσον πολυσύνθετα δὲν ἔχουν ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἔχει ζήσῃ καὶ ἐφήρμοσεν ὅλην αὐτὴν τὴν νομοθεσίαν; Θέλετε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, νὰ τὸν κάμητε ἀργόμισθον;

§305Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τεχνικὸς σύμβουλος.

§306Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τεχνικὸς σύμβουλος.

§307Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅλοι τὸ νομοσχέδιον καὶ κάμνετε σύγχισιν.

§308Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἀδικαιολόγητον εἶναι, ὅτι δὲν γίνεται χρησιμοποίησις τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἀναλόγως πρὸς τὴν μόρφωσίν του καὶ τὴν ἱκανότητά του. Δὲν ἦτο καμμία ἀνάγκη, νὰ μετέχῃ τοῦ συμβουλίου, εἰς ἕν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔχει χαρακτῆρα καὶ δικαστικόν. Ἡ μόνη λύσις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, θὰ ἦτο, νὰ τὸν ἔχητε τεχνικὸν σύμβουλον, νὰ τὸν συμβουλεύεσθε εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ ἐποικισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι λεπτὰ καὶ ἐπίσης, νὰ τὸν ἔχητε καὶ προϊστάμενον καὶ τοῦ συμβουλίου ἐποικισμοῦ. Ὁ προϊστάμενος τῆς φυτοπαθολογικῆς ὑπηρεσίας ἐπίσης ἀντικαθίσταται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς φυτοπαθολογίας, τὸ ὁποῖον εἶναι συμβούλιον ἐπιστημονικόν, ἀπὸ τὸν γενικὸν διευθυντήν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἀπόψεως εἰδικότητος δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ μίαν ἐπιστημονικὴν κορυφήν, ὅπως εἶναι ὁ κ. Ἰσαακίδης. Διὰ ποῖον λόγον, θὰ καταργηθῇ ὁ κ. Ἰσαακίδης καὶ θὰ βάλετε ἕνα ἄλλον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καθόλου εἰδικὸς εἰς αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις; Εἶναι ἡ τάσις, ὅπως σᾶς εἶπα προηγουμένως, νὰ παραμερισθοῦν ἄλλοι ἄνθρωποι. Ἐγὼ ἐκτιμῶ τὴν φιλοδοξίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν προσδοκῶ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ἀπὸ τοιαύτην συγκέντρωσιν καὶ ἀπὸ τοιοῦτον ἐξευτελισμόν.

§309Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν πρόκειται περὶ ἐξευτελισμοῦ.

§310Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παίρνετε ἕναν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη ἑκατομμύρια καὶ τοῦ περιορίζετε τὰς ἀπολαβάς.

§311Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περιορίζεται ἐν σχέσει μὲ τὴν δημιουργουμένην θέσιν;

§312Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Τοῦ περιορίζετε τὰς ἀπολαυάς, διότι συμμετέχει εἰς τὰ συμβούλια.

§313Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς κάμνω τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι περὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν αὐτὴν μὲ ὑμᾶς γνώμην, ὅτι ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως πληρέστατα.

§314Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἔχω τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ὄψει μου. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, διὰ ποῖον λόγον τὸν διευθυντὴν τοῦ Ἐποικισμοῦ τὸν ἔχετε πρόεδρον;

§315Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λείψῃ ὁ διευθυντὴς τῆς φυτοπαθολογίας, ἀπὸ τὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἔχουν προορισμὸν νὰ μεριμνοῦν διὰ τὴν φυτοπαθολογίαν.

§316Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ διοικητικῶν συμβουλίων. Τὸ συμβούλιον φυτοπαθολογίας δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ προσωπικὰς μεταβολάς, ἀλλὰ διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν νόσων. Σεῖς λοιπὸν τὸν ἀντικαθιστᾶται μὲ τὸν γενικὸν διευθυντὴν καὶ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἄτοπος ἡ μὴ χρησιμοποίησις ἑνὸς διαπρεποῦς ἐπιστήμονος, ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν εἰδικότητα αὐτήν. Ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἐὰν πράγματι ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἶναι διατεθειμένος ὁ κ. ὑπουργός, νὰ τροποποιήσῃ καταλλήλως τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν τῶν προσώπων.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀκούσωμεν τὰς παρατηρήσεις σας καὶ θὰ τὰς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει.

§318Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν συνόψει λοιπόν, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καθιερώσεως διοικητικῶν δικαιοδοσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουν τὴν καλὴν λειτουργίαν ὅλης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου καὶ ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καταλλήλου χρησιμοποιήσεως, δύο διαπρεπῶν καὶ διακεκριμένων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου θίγονται εἰς τὰ καίρια. Ἐκτιμῶ τὴν φιλοδοξίαν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τῶν ἀξίων προσώπων, διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῆς ἐξουσίας εἰς ἓν καὶ μόνον πρόσωπον.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§320Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἀριθμεῖ πολλῶν ἐτῶν βίον. Ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὸ 1917. Ἀτυχῶς ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν κατώρθωσε νὰ ἀσκήσῃ τὴν κυρίαν αὐτοῦ ἀποστολήν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰ ἐποικιστικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τοῦ ὁποίου τὸ κυρίως ἐπεῖγον ἔργον ἦτο νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Αἱ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι κυρίως ἐκτοξεύονται κατὰ τοῦ ὑπουργείου, δὲν εἶναι δικαιολογημέναι. Διότι ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καὶ προσφύγων, δὲν ἦτο δυνατόν τὸ ἀνθρώπινον ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο καὶ εἰς τὰ ἄλλα τοῦ ὑπουργείου ἔργα, νὰ ἐπαρκέσῃ. Ὅτι ὅμως τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ κύρια αὐτοῦ ἔργα, ἀποτελεῖ βεβαίως λόγον ἐπιτακτικόν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συστηματοποιήσῃ τὴν ὀργάνωσιν αὐτοῦ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις εἰς τὰς ὁποίας κατὰ βάσιν προσχωρῶ καὶ ἐγώ, θὰ ἀποτελέσῃ ἀπαρχὴν προσφορωτέρας λειτουργίας, ἢ μᾶλλον θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀφετηρίαν καὶ τὴν βάσιν πραγματικῆς ἀσχολίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μὲ τὰ ἀφορῶντα τὴν γεωργίαν τῆς χώρας. Ποῖος εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ὀργανωθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας; Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον κατὰ ποικίλους τρόπους θὰ ἠδύνατο νὰ λυθῇ. Πρῶτος, βεβαίως, τρόπος θὰ ἦτο νὰ τροποποιηθῇ ὅλη ἡ νομοθεσία, ἡ ὁποία θίγει ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, καὶ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ὀργάνωσις τοῦ προσωπικοῦ. Ἄλλος τρόπος θὰ εἶναι ὁ ἀντίστροφος, νὰ ἀρχίσωμεν δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ κέντρου καὶ ἔπειτα δι’ αὐτοῦ μελετῶντες τὰς γεωργικὰς ἀνάγκας νὰ νομοθετήσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν. Ἑκατέρα τῶν μεθόδων τούτων ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς, πολλὰ τὰ ἐπιχειρήματα. Ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησε τὴν δευτέραν. Ἐπροτίμησε δὲ νὰ ἀκολουθηθῇ τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, τῆς συγκεντρώσεως κατὰ τοιοῦτον τρόπον, οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ πλέον ὁ κλυδωνισμὸς τῶν γνωμῶν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχε πάντοτε καὶ ὑπάρχει ἀκόμη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ τονίσω, ὅτι, διατελέσας ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ διευθύνας τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ μικρὸν χρονικὸν διάστημα, εὑρέθην πάντοτε πρὸ τοῦ φαινομένου, ὅτι οὐδέποτε κατωρθώθη νὰ συμφωνήσουν δύο γεωπόνοι ἢ 2 δασολόγοι ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος. Εὑρισκόμεθα πάντοτε πρὸ τῆς εἰκόνος ἀτερμόνων συζητήσεων, συζητήσεων καὶ διαφωνιῶν τὰς ὁποίας δὲν ἦτο, φυσικά, δυνατὸν νὰ λύσῃ ὁ παροδικὸς ὑπουργός. Εἰς τοῦτο δὲ προσετέθη καὶ τὸ γεγονός, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἦσαν μικρᾶς διαρκείας καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκπονήσουν πρόγραμμα γεωργικόν. Ἐφθάσαμεν λοιπὸν εἰς τὸ κατάντημα, τό ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ μὴ ἔχῃ σαφῆ ἐπίγνωσιν τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ εἰς τὰ γεωργικὰ ζητήματα. Ἐπιβάλλεται ἑπομένως, ὅπως γίνῃ τοιαύτη συγκέντρωσις τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, ὥστε τὰ ζητήματα αὐτά νὰ μελετηθῶσι κατὰ ἑνιαίαν διαχείρισιν. Βεβαίως δὲν περιμένομεν ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, νὰ εὕρῃ τὴν κατάλληλον λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων, ἀλλὰ δικαιούμεθα, νὰ ἀναμείνωμεν συστηματικὴν μελέτην καὶ ὁλοκλήρωσιν ἑνὸς σαφοῦς γεωργικοῦ προγράμματος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως ἑνιαίας ὑπηρεσίας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ταχθοῦν ὅλαι αἱ γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἡ λύσις τοῦ τὶ θὰ γίνῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ τόσοι ἄλλοι διευθυνταί εἶναι δευτερεύουσα. Ἐὰν τὸ οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίων πρέπῃ νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὰ ζητήματα τῆς Γεωργίας. Δὲν ὑπάρχει καθωρισμένη γενικὴ γραμμὴ γεωργικῆς πολιτικῆς. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι διὰ νὰ μελετηθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ πρόγραμμα γεωργικόν, χρειάζεται σειρὰ ἐτῶν ἀλλὰ πρὸ παντὸς σταθερὰ παρακολούθησις τῶν ἀποφασισθησομένων μέτρων. Καὶ τὴν σταθεράν αὐτὴν παρακολούθησιν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποκτήσωμεν διὰ ποικίλων ἀσυνδέτων ὑπηρεσιῶν. Τὶ ἄλλο δὲ θέλει νὰ κάμῃ τὸ νομοσχέδιον, παρὰ νὰ συντονίσῃ ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις, ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς Γεωργίας καὶ νὰ τὰς ὑπαγάγῃ ὑπὸ ἑνιαίαν διεύθυνσιν; Ἀλλὰ ποῦ θὰ εὑρεθῇ τὸ πρόσωπον, λέγουν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τοῦτο; Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν, ἂν δὲ τις διΐστατο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογήν, θὰ εἶχεν τὴν εὐχέρειαν νὰ συστήσῃ τὸν προσήκοντα ἔλεγχον. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προτείνεται, νὰ ἱδρυθῇ θέσις γενικοῦ διευθυντοῦ καὶ κατὰ τῆς θέσεως αὐτῆς πολλὰ βάλλονται βέλη. Διατὶ νὰ εἶναι γενικὴ διεύθυνσις καὶ νὰ μὴ εἶναι διεύθυνσις ἁπλῆ; Διατὶ ὁ γενικὸς διευθυντὴς ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς συναδέλφους του; Διατὶ ὁ γενικὸς διευθυντής, νὰ ἔχῃ τοιαύτην μισθοδοσίαν; Καὶ πρῶτα ἀπὸ ὅλα, ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι γενικὸς διευθυντής; Τὸ ὑπουργεῖον μας ἀκολουθεῖ ἑνιαῖον σύστημα καὶ διαβάθμισιν κατ’ ἀνιοῦσαν κλίμακα. Κατ’ ἐξαίρεσιν εἴς τινα τῶν ὑπουργείων ἔχει δημιουργηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν γενικῶν διευθύνσεων, ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε ὑπεστηρίχθη. Εἶναι φυσικόν, ὅτι ἡ δημιουργουμένη διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν διεύθυνσις περιβάλλεται μὲ μεγαλείτερον κῦρος. Ὁ προϊστάμενός της ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχῃ κῦρος ἀνάλογον τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀντίστοιχον ὑπηρεσιακὴν αἴγλην καὶ ἀπέναντι τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὰς ἀντιρρήσεις, δὲν εἶναι ὁ διορισμὸς τοῦ διευθυντοῦ, δὲν εἶναι κἂν ὁ μισθός, ἀλλ’ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μισθοδοσία. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν θ’ ἀποκλίνω ὑπὲρ τῶν Κυβερνητικῶν ἀπόψεων νομίζων, ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον, νὰ δοθῇ μισθὸς ἀνώτερος, ἔστω, ὁριζόμενος καὶ διὰ διατάγματος, πρὸς ἀποφυγὴν παραβιάσεων τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει νὰ ὑπερδιπλασιασθῇ ὁ ὀργανικὸς μισθός.

§321Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας εἴχομεν φέρει τὸν κ. Γενηδουνιᾶν καὶ τὸν εἴχομεν φέρει μὲ σύμβασιν.

§322Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἦτο ἔκτακτος.

§323Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠδύνατο νὰ προσληφθῇ δι’ ὡρισμένα ἔτη. Ὁ κ. Παπαναστασίου εἶπεν, ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ τὸν θέσητε εἰς ὀργανικὴν θέσιν. Ὁ Γενηδουνιᾶς ἦτο εἰς ἀκόμη σπουδαιοτέραν θέσιν, ἂν δὲν ἦτο μόνιμος. Ὥστε τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν μᾶς ἐμποδίζουν, οὔτε τὰ προηγούμενα οὔτε τὸ Σύνταγμα, νὰ τὸ κανονίσωμεν. Μπορεῖ ὅμως νὰ εἶναι ἄξιον προσοχῆς, ὅτι δὲ μπορεῖ νὰ εἶναι μόνιμος ὑπάλληλος.

§324Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Γενηδουνιᾶς δὲν εἶναι Δημόσιος ὑπάλληλος.

§325Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι δύναται νὰ διορισθῇ ὑπάλληλος εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ νὰ ἀσκῇ οἱαδήποτε καθήκοντα ἐπὶ συμβάσει.

§326Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μήπως ὁ διορισμὸς δὲν ἀποτελεῖ σύμβασιν;

§327Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἔχομεν καὶ τὰς ξένας ἀποστολάς, τὴν ἀποστολὴν ὑπὸ τὸν στρατηγόν..... Ἔχομεν καὶ τὴν Βρεττανικὴν ἀποστολὴν καὶ τόσας ἄλλας ἀποστολάς. Δὲν ὑπάρχει δὲ καμμία ἀρχὴ τοῦ Δημοσίου Δικαίου ἀντιτιθεμένη εἰς τὴν διὰ συμβάσεως ἀνάθεσιν οἱασδήποτε Δημοσίας ὑπηρεσίας. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἐξαίρεσις ἐπιβάλλεται μόνον διὰ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς. Ἀλλὰ διά τὴν διοίκησιν δὲν ὑπάρχει ἀρχὴ τοιαύτη. Ἑπομένως δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός, διά τὸν ὁποῖον δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, οὔτε ὅτι ὁ γενικὸς διευθυντὴς θά πάρῃ μεγαλειτέραν μισθοδοσίαν ἀλλ’ ἡ σύναψις συμβάσεως ἐνέχει τοῦτο τὸ τρωτόν: Ὅτι ἐάν θελήσωμεν, νά καταργήσωμεν τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ, βεβαίως θὰ δυνηθῶμεν νά τὸ πράξωμεν, ἀλλά θά εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νά ἀποζημιώσωμεν τὸν γενικὸν διευθυντὴν δι’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς συμβάσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει μὲ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, τῶν ὁποίων ἡ σύμβασις μὲ τὸ Κράτος λύεται εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἄνευ περαιτέρω ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς ἀποζημίωσιν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ἀντίθετος εἰς τὴν σύναψιν συμβάσεως. Καταργοῦντες τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ, θά εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νά διατηροῦμεν ἕνα γενικὸν διευθυντήν, μὴ ἀσκοῦντα καμμίαν δικαιοδοσίαν, ἀδρανῆ, ἀλλ’ ἁδρῶς μισθοδοτούμενον. Ἀντὶ νά διατρέξωμεν λοιπὸν τὸν κίνδυνον αὐτὸν καὶ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὴν θέσιν, εἶναι προτιμώτερον ν’ ἀντιμετωπίσωμεν θαρραλεώτερον τὰ πράγματα καὶ νὰ εἴπωμεν εὐθαρσῶς εἰς τὸν νόμον, ἀφοῦ θέλομεν νὰ τοῦ δώσωμεν μεγαλείτερον μισθόν, τοῦ δίδομεν 20.000 δραχμὰς μηνιαίως καὶ ἕνα ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερβῇ τὸν μισθὸν λόγῳ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως.

§328Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ ἔχομεν διαζευκτικῶς.

§329Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ ἤθελα, νὰ ἔβγαινε τὸ «ἐκ συμβάσεως» καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δίδομεν μισθὸν 20.000 καὶ ἐπιμίσθιον τόσον, ὥστε, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι ναυαγεῖ ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, ἠμποροῦμε νὰ τὸν παύσωμεν.

§330Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς μοῦ παρατηρεῖ, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει. (ἀναγινώσκει).

§331Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Αὐτὸ νὰ τροποποιηθῇ, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν ἠμπορεῖ τὸ ἐπιμίσθιον, νὰ ὑπερβῇ τὸν μισθόν. Ἑπομένως, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν σύμβασιν καὶ νὰ μὴ προσκρούσωμεν εἰς τὴν Συνταγματικὴν διάταξιν, νὰ εἴπωμεν μισθὸν τόσον, 20.000 δραχμαὶ π. χ., καὶ ἐπιμίσθιον τόσον· νὰ τὸ ὁρίσωμεν.

§332Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ μᾶς βλάπτει ἡ σύμβασις;

§333Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μὰ τὸ εἶπα καθαρά. Διότι ἡ σύμβασις παραμένει ἰσχυρὰ καὶ ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις καὶ θὰ τὸν πληρώνητε.

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ εἴπωμεν ὅλα αὐτὰ διὰ τῆς συμβάσεως; Ἐπιφυλασσόμεθα, νὰ τὸ κάμωμεν διὰ νόμου, διὰ διατάγματος.

§335Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἄρθρον 2 εἶναι διατυπωμένον κατὰ τρόπον λίαν περιεκτικόν. Οἱ δὲ νόμοι εἶναι τόσοι πολλοὶ καὶ ἡ σύγκρουσις τῶν ἁρμοδιοτήτων τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω, πῶς ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον Γεν. Διεύθυνσιν ἐρήμην τῆς ὁποίας, νὰ κανονίζωνται τὰ τιμολόγια τῶν μεταφορικῶν σιδηροδρόμων, τὰ ὁποῖα θίγουν βαρύτατα τὰ γεωργικὰ προϊόντα. Σταματῶ ἕως ἐδῶ, διὰ νὰ μὴ κάμω κατάχρησιν τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ὑπάρχουν καὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δέν, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, νὰ μποῦν εἰς τὸν νόμον, διότι π.χ. ἄν, θὰ συνενοῆται ἀπ’ εὐθείας ὁ Γεν. Διευθυντὴς ἢ, διὰ τῶν τμηματαρχῶν μποροῦσε, νὰ κανονισθῇ, διὰ διατάγματος. Ἄλλως τε κατὰ τὸν Νόμον περὶ εὐθύνη Ὑπουργῶν ὅλοι οἱ συνυπογράφοντες ἀπὸ τὸν τμηματάρχην μέχρι τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ εἶναι συνυπεύθυνοι καὶ ὁ καθεὶς ἐξ αὐτῶν θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ προκαλῇ τὴν προσοχήν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἄλλως τε καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκτελῶν ἐνόρκως τὸ καθῆκον του ἅμα ἰδῇ, ὅτι δὲν εἶναι συνυπογεγραμμένος εἷς ἐκ τῶν συνυπευθύνων, θὰ ζητήσῃ νὰ ἐξετάσῃ. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι ἐν ῥιζικῇ διαφωνίᾳ πρὸς τὸν ἀπουσιάζοντα ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶναι τ’ ἀφορῶντα τὸ ἀνώτατον γεωργικὸν συμβούλιον. Προφανῶς ὁ κ. Παπαναστασίου εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ, διότι τὸ ἀνώτατον γεωργικὸν συμβούλιον δὲ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ὅλον τὸν ἐσμὸν τῶν νομογεωπόνων νομοκτηνιάτρων κ.λ.π. Ἂν ἐγένετο αὐτό, θὰ ἐσταματοῦσε ὅλη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους. Καὶ τὸ ὑφιστάμενον ἄλλως τε συμβούλιον ἔχει ὡρισμένον ἀριθμὸν προσώπων. Ὁ προορισμὸς τοῦ ἀνωτάτου γεωργικοῦ συμβουλίου δὲν εἶναι νὰ χαράσσῃ τὴν γεωργικὴν πολιτικήν. Ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον χαράσσεται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Αἱ ὑπηρεσίαι δίδουν τὰ στοιχεῖα· τὴν πολιτικὴν χαράσσει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τί εἶναι ὅμως τὸ συμβούλιον αὐτὸ εἶναι συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύονται ὅλαι αἱ Κρατικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ὅλος ὁ ὠργανωμένος γεωργικὸς κόσμος αἱ σχολαὶ αἱ γεωπονικαὶ κ.λ.π. Ἂν θέλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ καλέσῃ εἰς συναγερμὸν ὅλον τὸν κόσμον ἐκεῖνον ποὺ μπορεῖ νὰ δώσῃ γνώμην, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ τότε αὐτό θὰ εἶναι συνέδριον ἀγροτικόν, βεβαίως. Εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὸ τελευταῖον κεφάλαιον τῶν ἀντιπαρατηρήσεών μου πρὸς τὸν κ. Παπαναστασίου. Βεβαίως, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπομακρύνονται τῶν θέσεών των δύο ὑπάλληλοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ λόγον, νὰ μὴ συμφωνῶ πρὸς τὸν κ. Παπαναστασίου, τόσον διὰ τὸν διευθυντὴν τῆς φυτοπαθολογικῆς ὑπηρεσίας, ἐξαιρετικῆς ἱκανότητος ἐπιστήμονα, ὅσον καὶ διὰ τὸν διευθυντὴν τῆς ἑτέρας ὑπηρεσίας, τοῦ ἐποικισμοῦ, ἀντιμετωπίσαντα ὅλον τὸ κῦμα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, κῦμα τὸ ὁποῖον δὲν ξέρω ἂν δὲν θὰ παρέσειρε ἕνα ἄλλον εὑρισκόμενον εἰς τὴν θέσιν του. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις εὑρισκομένη μεταξὺ τῆς ἀνάγκης, νὰ συγκεντρώσῃ τὴν γεωργικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοῦ καθήκοντος, νὰ μὴ πετάξῃ εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, προσεπάθησε, νὰ ἐξεύρῃ λύσιν. Ποία, θὰ ἔπρεπε, νὰ εἶναι ἡ λύσις αὐτή; Νὰ μείνουν μαζὺ μὲ τὸν γενικὸν διευθυντήν, ἀδύνατον. Νὰ τοὺς μεταβάλῃ ἀπὸ γεωπόνους εἰς ἄλλου εἴδους ἐπαγγελματίας καὶ νὰ τοὺς τοποθετήσῃ ἀλλοῦ, δὲν ἦτο δυνατόν. Ἐσκέφθη νὰ κάμῃ δι’ αὐτούς, ἐξαιρετικῶς, μίαν δεδικαιολογημένην προσωπικὴν διάταξιν. Εἶναι ἀπὸ τὰς προσωπικὰς ἐκείνας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιβεβλημένον, νὰ γίνουν. Τοὺς κάνει καὶ τοὺς δύο συμβούλους τῆς Γεωργίας. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ὁ εἷς ἔχει ὀνομασθῆ τεχνικὸς σύμβουλος, ὁ δὲ ἄλλος ὠνομάσθη σύμβουλος. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ ἐξομοιώσῃ τὰς ὀνομασίας των καὶ νὰ γίνουν ἀμφότεροι τεχνικοὶ σύμβουλοι ἐπὶ τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ μισθῷ. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀποτελοῦν κεφάλαιον γνώσεων καὶ πείρας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται τὸ μέτρον νὰ εἶναι μέλη τοῦ ἀνωτάτου γεωργικοῦ συμβουλίου. Δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς νομοσχέδιον, καὶ μάλιστα ἐπειγούσης φύσεως, θέτον μόνον τὰς βάσεις τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς, νὰ ἀπαριθμησθοῦν λεπτομερῶς τὰ καθήκοντα τῶν τεχνικῶν συμβούλων, ἀφοῦ δὲν ἀπαριθμοῦνται λεπτομερῶς οὐδὲ κἄν, τὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Δι’ αὐτὸ ἐτέθη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφήνονται, νὰ κανονισθοῦν, διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος καὶ τὰ καθήκοντα τῶν συμβούλων.

§336Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ φρονεῖτε κ. συνάδελφε, ὅτι εἶναι ἱκανοποιητικὸν αὐτό, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν τοὺς κάνουμε παρὰ ἀργομίσθους; Διότι αἱ θέσεις αὐτῶν καταργοῦνται, συνεπῶς αἱ θέσεις δὲν ἐκπληροῦν κανένα προορισμὸν καὶ ἡ καταβολὴ λύτρων δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει: δὲν ἔχετε καμμίαν θέσιν καὶ σᾶς καταβάλομεν λύτρα.

§337Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ ἀντίθετον λέγει ἡ διάταξις. Λέγει: δὲν μπορῶ, νὰ κάμω ἕνα τρικέφαλον Γενικὸν Διευθυντήν, θὰ τὸν κάμω μονοκέφαλον, σᾶς δέ, μὲ ὅλας τὰς τιμάς, σᾶς κρατῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§338Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὡς ἀργομίσθους.

§339Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀργομίσθους. Ὁ εἷς διευθύνει τὸ φυτοπαθολογικὸν Ἰνστιτοῦτον.

§340Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὴν στιγμὴν ποὺ λέγει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ὑπάρχει, ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐξυπηρετεῖ κανένα σκοπόν.

§341Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶναι τιμητικὸν δι’ αὐτούς, διότι ἀκριβῶς μόλις φεύγουν καταργοῦνται αἱ θέσεις. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ εἶναι ἀργόμισθοι. Θὰ κριθῇ ἂν εἶναι ἀργόμισθοι μόνον ἐκ τῆς ἀποστολῆς ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἀνατεθῇ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει νὰ μελετήσῃ τόσα πολλὰ ζητήματα, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατίθεται ἡ μελέτη τινῶν ἐξ αὐτῶν εἰς τοὺς διακεκριμένους αὐτοὺς ἐπιστήμονας. Τόσα πολλὰ εἶναι τὰ ζητήματα, ὥστε νὰ εἶναι εὐκταῖον, ἀπολύτως εὐκταῖον, νὰ μὴ ἀπασχολοῦνται εἰς γραφειοκρατικὰς ἐργασίας, ἀλλ’ εἰς τὴν μελέτην μεγάλων γεωργικῶν ζητημάτων. Ἀναφέρω ὡς παράδειγμα, ὅτι διὰ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τῆς νομαδικῆς κτηνοτροφίας, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε ποτὲ μελετηθῇ, ἐχρησιμοποιήθη ἀποκλειστικῶς καὶ ἐπὶ μακρὸν ἀνώτερος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν πολὺ καλὴν ἐργασίαν.

§342Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἄγνωστον, ὅτι ὁ κ. Καναγκίνης ἔχει τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος τώρα, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐὰν λυθῇ κατ’ εὐχὴν θὰ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν παρακολούθησίν του.

§343Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Καναγκίνης ἔχει τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸν ὀνομάζει ἀργόμισθον ὁ κ. βουλευτής.

§344Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν τὸ λέγω ἐγώ· τὸ νομοσχέδιον τὸ λέγει. Καταργοῦνται αἱ θέσεις ἐὰν ἀποχωρήσουν αὐτοί. Τοὺς χαρακτηρίζει τὸ νομοσχέδιον.

§345Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ συμφωνήσω πρὸς στιγμὴν μαζύ σας καὶ θὰ σᾶς ἐρωτήσω, τί θέλετε νὰ γίνῃ;

§346Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αἱ θέσεις τῶν γενικῶν διευθυντῶν καταργοῦνται καὶ ὄχι αἱ θέσεις τὰς ὁποίας κατέχουν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Μὴ θέλετε νὰ διαστρέψητε τὴν ἀλήθειαν.

§347Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχω διάθεσιν οὔτε πρόθεσιν, νὰ διαστρέψω τίποτε. Ἐξηγῶ μίαν φράσιν.

§348Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἦτο μία ἐξαιρετικὴ τιμὴ διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ καταργοῦνται ἅμα τῇ ἐλλείψει αὐτῶν.

§349Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ μία νέα ὀργάνωσις, εἶναι φυσικόν, ὅτι θὰ θίξῃ πρόσωπα. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τὰς ὑπηρεσίας τῶν προσώπων αὐτῶν φθάνει εἰς τὸ σημεῖον νὰ τοὺς φιάξῃ ἔστω καὶ θέσεις ἀργομίσθου, ποὺ δὲν εἶναι τέτοιες, τί περισσοτέραν ἱκανοποίησιν θὰ μποροῦσε νὰ τοὺς κάμῃ;

§350Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ παρεμποδισθῇ ὁ τόπος καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὴν γεωργικήν μας πολιτικήν. Πρὸς τὰ πρόσωπα αὐτά, τῶν ὁποίων τὴν ἱκανότητα καὶ ἐντιμότητα πάντες γνωρίζομεν, ἀπονέμομεν πάντα φόρον τιμῆς καὶ κάμνομεν ὅλα τὰ δυνατά, ἵνα τοὺς ἱκανοποιήσωμεν. Δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ σταματήσωμεν τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Τὰ πρόσωπα αὐτά, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσως, καίτοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον, δὲν δύνανται νά χρησιμεύσουν σήμερον, διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ ρήτωρ. Θέλομεν ἕνα γενικὸν διευθυντήν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωπικόν. Δὲν τὸ κρύπτομεν. Μὲ τὸν κ. Καραμᾶνον, ὡς γενικὸν διευθυντήν, θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν γεωργικήν μας πολιτικὴν καὶ θὰ πᾶμε μπροστά. Ἐν ἀνάγκῃ δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ δώσω καὶ ὁλόκληρον τὸν μισθὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς λαμπροὺς πράγματι ὑπαλλήλους, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους τὸ ὑπέρτατον τὸ ἐπιβάλλει. Θὰ τίθενται κατὰ μέρος τὰ συμφέροντα τῶν προσώπων. Βέβαια δὲν θὰ θελήσωμεν νὰ τοὺς ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους οὔτε νὰ τοὺς θίξωμεν ἠθικῶς οὔτε ὑλικῶς. Ἀλλὰ μᾶς χρειάζεται ἕνας γενικὸς διευθυντής, ὁ ὁποῖος κατὰ κακὴν σύμπτωσιν, ἂν θέλετε, κατὰ καλὴν θὰ ἔλεγα ἐγώ, εἶναι νεώτερος ἀπὸ αὐτοὺς καὶ νεώτερος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν μπορούσαμε νὰ τὸν βάλωμεν ἀπ’ ἐπάνω ἀπ’ αὐτοὺς καὶ δι’ αὐτὸ διευθετοῦμεν ἔτσι τὰ πράγματα. Πρέπει νὰ μὴ μᾶς φέρητε προσκόμματα καὶ νὰ μὴ μᾶς λέτε, ὅτι κάνομεν ἀργομίσθους.

§351Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἤθελα νὰ βγῇ ἡ τελευταία θέσις ἡ ὁποία ἀφήνει νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι αἱ θέσεις καταργοῦνται χάριν τῶν προσώπων.

§352Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ἐπιμένετε.

§353Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ ὅτι θίγονται πρόσωπα, εἶναι φυσικὸν εἰς κάθε ὀργάνωσιν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ προέλαβεν καὶ μὲ προέλαβεν δηλώσας ἀκριβῶς, ὅτι θ’ ἀποτελῇ θεμελιώδη Κυβερνητικὴν ἀρχήν, τὸ ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν προσώπων πρέπει, νὰ ὑποχωρήσουν πρὸ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος. Ἐδῶ εἶναι ἀκριβῶς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον σταματᾷ ἡ πρόοδος εἰς τὸν τόπον μας διαρκῶς καὶ εἰς πᾶσαν στιγμήν. Διότι ὑπάρχει δημιουργημένος εἷς ἄνθρωπος, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει προσφέρει μερικὰς ὑπηρεσίας, μολονότι ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὸς διὰ νὰ προχωρήσῃ πάρα πέρα, καὶ σταματᾷ ἡ ὀργάνωσις καὶ ἡ πρόοδος. Ἔχομεν ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐντελῶς ἀπονεκρωθῇ, διότι δὲν ἐτόλμησαν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, νὰ θέσουν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ νὰ ἀπομακρύνουν ὡρισμένους ὑπαλλήλους. Ἐὰν θέλωμεν νὰ προχωρήσωμεν, θὰ θίξωμεν πρόσωπα κατ’ ἀνάγκην. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατὰ καθῆκον ὑπέρτατον πρὸς τὴν χώραν. Καὶ αὐτὰ ἀκόμη, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐνέχοντα κἄποιαν σκληρότητα ἀπέναντι τῶν ἀπομακρυνομένων προσώπων, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραϋνθοῦν. Διότι πραγματικῶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πέρνουν μὲν τὸν μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ, ἀλλὰ μὴ μετέχοντες ὡρισμένων συμβουλίων θὰ χάνουν τὰς ἀποζημιώσεις των.

§354Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι δίκαιον, νὰ καταστήσωμεν τὴν διαρρύθμισιν ἀζημίαν ὄχι μόνον ἠθικῶς ὅπως τὸ ἐκάμαμεν διὰ τῆς παροχῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑλικῶς.

§355Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Περαίνων, παρατηρῶ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ὀργάνωσιν τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὡς τοιοῦτον δέον νὰ κριθῇ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει ἕτοιμον νομοσχέδιον λεπτομερές, τὸ ὁποῖον περιέχει διατετυπωμένας εἰς ἄρθρα νόμου τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς περαιτέρω ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας. Τότε θὰ δοθῇ ὅλος ὁ ἀναγκαῖος χρόνος, ὥστε ἐν πλάτει νὰ διονυχισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ συζητηθῇ, ποῖον εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀνατεθῇ ὄχι μόνον εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Ποῖοι εἶναι οἱ σκοποὶ πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ κατευθύνῃ τὴν πολιτικήν του τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, καὶ ποῖα τὰ προβλεπόμενα ἀποτελέσματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον ἤθελεν κριθῆ ὡς ἀμφισβητησίμου ἀποτελεσματικότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ, ὑπηρετήσας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ πονῶν αὐτό, νὰ χαιρετήσω μὲ ἰδιαιτέραν χαρὰν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ προσωπικόν του ἐνδιαφέρον, μὲ τὸ ὁποῖον παρηκολούθησε καὶ παρακολουθεῖ τὰ γεωργικὰ ζητήματα τῆς χώρας, ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον παρέχει καὶ εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον καὶ εἰς τὸν ὁμιλοῦντα τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θὰ παύσῃ πλέον νὰ ἀποτελῇ γραφεῖον διεκπεραιώσεως ἀναφορῶν καὶ ὑπομνημάτων καὶ θὰ καταστῇ μελετητήριον τῶν γεωργικῶν ζητημάτων, μία ἀνωτέρα ἐποπτεύουσα ἀρχὴ τῶν γεωργικῶν ὀργανισμῶν καὶ ὁ πολύτιμος ἀρωγὸς καὶ σύμβουλος τοῦ γεωργοῦ, σύμβουλος, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς τοῦ εἶχε λείψει αἰσθητῶς· (χειροκροτήματα).

§356Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἤθελον νὰ μάθω, ἐὰν θὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν μόνην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον.

§357Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν μεταμεσονύκτιον συνεδρίασιν θὰ ζητηθῇ ἐξουσιοδότησις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκδοθῇ νομοθετικὸν διάταγμα.

§358Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁπότε θὰ ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν τὸ διάταγμα.

§359Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§361ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὰς 10,30 μ. μ., ὁπότε θὰ συνεχισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.45′ μ. μ.) Προεδρεία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ σιγαρέττων». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§364Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον φέρει τίτλον «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ σιγαρέττων». Ἀλλ’ ἐνῷ τοιοῦτος εἶναι ὁ τίτλος αὐτοῦ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἄρθρον ἀναγράφεται ρητῶς, ὅτι διὰ διαταγμάτων ἐκδιδομένων προτάσει τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας ὑπουργῶν δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ καπνοκαλλιέργεια εἰς ὡρισμένας περιφερείας τοῦ Κράτους. Ἡ ἀναγγελία διὰ τῶν ἐφημερίδων τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου προὐκάλεσε μεγίστην ἀνησυχίαν τοῦ λαοῦ τῶν περιφερειῶν ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀπαγορευθῇ ἡ καπνοκαλλιέργεια. Τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφονται αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον θὰ χορηγῇ φυλλάδια σιγαροχάρτου, ἵνα οἱ καλλιεργηταὶ χρησιμοποιήσωσι καπνὸν τὸν ὁποῖον θὰ καλλιεργοῦν. Μεταξὺ τῶν περιφερειῶν ἐκείνων δὲν εἶναι καὶ ἡ περιφέρεια τῆς Πρεβέζης, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ἡ περιφέρεια τῆς Ἠπείρου, ἐκ τῶν ὁποίων γενικῶς, ἅμα τῇ ἀναγραφῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἀλλεπάλληλα τηλεγραφήματα ἐλήφθησαν, διὰ τῶν ὁποίων διαμαρτύρεται ὁ λαὸς ἐντονώτατα διὰ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ καλεῖ ὅλους ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς, νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ ἀξιώματος τοῦ βουλευτοῦ ἐν ἀνάγκῃ. Εἶναι, κύριοι βουλευταί, περίεργον, πῶς αἱ ὑπηρεσίαι αἱ συντάξασαι τὸν νόμον τοῦτον δὲν ἐζήτησαν σχετικὰς πληροφορίας προηγουμένως ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διότι ἐὰν ἐζήτουν τοιαύτας θὰ ἔβλεπον ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον παράγεται καπνὸς ἀρίστης ποιότητος καὶ μεγάλης ποσότητος. Ἐὰν σκοπὸς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ καπνοκαλλιέργεια εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας παράγεται καπνὸς κακῆς ποιότητος, ἀσφαλῶς δὲν ἔπρεπε, νὰ περιληφθῇ εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς ἡ Ἤπειρος, διότι εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης...

§365Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ κατανοεῖται τοῦτο;

§366Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 2, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἤπειρος. Διότι εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης ὑπάρχουν προσφυγικοὶ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσιν καὶ παράγουσιν καπνὸν ἀρίστης τάξεως καὶ ἀρίστης ποιότητος ὁ ὁποῖος πωλεῖται πρὸς 50 καὶ 60 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὸ Ἄργος πωλεῖται πρὸς 14 δραχμάς. Ἡ περιφέρεια τῆς Φιλιππιάδος τοῦ νομοῦ Πρεβέζης ἐπίσης περιλαμβάνει χωρία πολλά, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν καπνὸν ἀρίστης ποιότητος, καπνόν, ὁ ὁποῖος πωλεῖται πρὸς 30 καὶ 40 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Ἀλλὰ ἡ περιφέρεια τῆς πόλεως Ἄρτης ἡ πεδινὴ καλλιεργεῖ καπνὸν ἐπίσης ἀρίστης ποιότητος ὡς π. χ. τοῦ χωρίου Γραμενίτσης. Ἐπίσης καὶ εἰς τὰ Ἰωάννινα ἡ καπνοκαλλιέργεια εἶναι ἀνεπτυγμένη πολύ. Δικαίως οἱ κάτοικοι συνεπῶς τῆς Ἠπείρου ἀνησύχησαν ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς καπνοκαλλιεργείας. Δὲν εἶναι ὥρα κατάλληλος, κύριοι βουλευταί, οὔτε ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, διὰ νὰ ἀπασχολήσω ἡμᾶς περισσότερον, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ καπνοκαλλιέργεια ἢ ὄχι καὶ μάλιστα εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὀλίγους πόρους διὰ νὰ ζήσουν, εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ὅπου καὶ αὐτὰ τὰ δημητριακὰ δὲν εἶναι καλῆς ποιότητος. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἰς κάθε τόπον πρέπει νὰ καλλιεργῆται τὸ εἶδος τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνει, καὶ ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὴν καλλιέργειαν σιτηρῶν εἰς τόν τόπον μας εἶναι προωρισμένη νὰ ἀποτύχῃ. Εἶναι ἀρχὴ τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, ὅτι εἰς κάθε τόπον πρέπει νὰ παράγηται τὸ εἶδος τὸ ὁποῖον προκόπτει. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ καπνοκαλλιέργεια, διότι δὲν εἶναι καλὴ ἡ ποιότης. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὄχι μόνον νὰ ἐπιτρέψωμεν καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Ἤπειρον, ἀλλὰ καὶ νὰ προπαγανδίσωμεν, διότι εἶναι ἀρίστης ποιότητος, διότι τὸ ἔδαφος συντρέχει εἰς τοῦτο καὶ διότι ἡ Ἤπειρος εἶναι χώρα πτωχή, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἀποζοῦν ἐκ τῆς κτηνοτροφίας καὶ ἐκ τῆς καλλιεργείας ὀλίγων σιτηρῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκτὸς τῶν ἀναφερομένων περιφερειῶν εἰς τὸ ἄρθρον 2 νὰ ἀναγραφῶσι καὶ αἱ περιφέρειαι τοῦ νομοῦ Πρεβέζης, Φιλιππιάδος, Παραμυθίας, Ἰωαννίνων. Ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς Αἰτωλοακαρνανίας παρελήφθη ἡ περιφέρεια τῆς Ἀμφιλοχίας, ἡ ὁποία παράγει τὸν καλλίτερον καπνὸν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὸν καπνὸν τῆς Ξάνθης καὶ τῆς Καβάλλας.

§367Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἴπατε, ὅτι τὰ καλλίτερα καπνὰ τοῦ Κράτους παράγονται εἰς τὴν Ἤπειρον.

§368Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν.

§369Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀληθῶς;

§370Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀσφαλῶς, κ. Πρόεδε, εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν παράγεται καπνὸς ἀρίστης ποιότητος, ἐπίσης εἰς τὰς περιφερείας τῆς Ἠπείρου τὰς ὁποίας ἀνέφερα παράγεται καπνὸς καλός, ὁ ὁποῖος πωλεῖται πρὸς 30, 40 καὶ 50 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς τὸ Ἄργος πωλεῖται πρὸς δραχμὰς 15 τὴν ὀκᾶν.

§371Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Φορολογοῦμεν ἰδιαιτέρως τὸν καπνὸν τῆς Ἠπείρου;

§372Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ὑπονοεῖται, ὅτι θὰ ἀπαγορευθῇ ἡ καλλιέργεια.

§373Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε, ὅτι διά τὸ ζήτημα τοῦ σιγαροχάρτου ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἠλαττώθη κατά 1.125.000 χιλιόγραμμα. Προσπαθοῦμεν νά εὕρωμεν τὴν αἰτίαν. Βεβαίως μία ἐκ τῶν αἰτιῶν εἶναι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ σιγαροχάρτου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ μόνη. Ἐνόμισαν, ὅτι εἶναι ἡ αἰτία τῆς μονοπωλήσεως τῶν σιγαρέττων, ἀλλ’ ὑπάρχει ἀμφιβολία ὡς πρὸς τοῦτο. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες, ὅτι τὸ παραγωγικόν σιγαρόχαρτον ἔφερε μεγάλην ἀντίδρασιν εἰς τὴν κατανάλωσιν, προσπαθοῦμεν δὲ νά διορθώσωμεν καὶ τοῦτο. Ἐκάμαμεν πᾶν ὅ,τι ἠμπορούσαμεν, διά νά φέρωμεν τὴν διόρθωσιν, ἀλλά δὲν ἔχομεν καμμίαν ὄρεξιν, νά ἀπαγορεύσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Ἤπειρον, ἔστω καὶ ἄν παράγῃ μέσης ποιότητος καπνόν.

§374Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ νὰ μὴ δώσητε σιγαρόχαρτον τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν Ἤπειρον, εἶναι μία μεγάλη ἀδικία.

§375Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ λέγεται, ὅτι διά διατάγματος δύνανται καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας νά δοθῶσιν.

§376Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λέγομεν ἡμεῖς αὐτά, κ. Πρόεδρε, διά νά σᾶς φωτίσωμεν, λέγομεν, ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον παράγεται καπνὸς ἀρίστης ποιότητος, ἐπίσης εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν, καὶ ἑπομένως, νά σᾶς βοηθήσωμεν, ἵνα εἰς τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον θά ἐκδώσητε, περιλάβητε καὶ τάς περιφερείας αὐτάς. Κύριε ὑπουργέ, λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατά τὸν μῆνα Μάρτιον γίνεται ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Ἐάν αὔριον ὑμεῖς ὡς ὑπουργός, εἰσηγουμένων τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐκδώσητε διάταγμα διά τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐν Ἠπείρῳ, αἱ γενόμεναι δαπάναι ποῖον θά βαρύνουν;

§377Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλά πιστεύετε ὅτι ἔτσι εἰς τά καλὰ καθούμενα θὰ ἔλθωμεν, νά ἀπαγορεύσωμεν τὴν καλλιέργειαν;

§378Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μὲ ἐπροσέξατε. Ὁ λαὸς τῆς Ἠπείρου ἀνησύχησεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε δι’ ἐπανειλημμένων τηλεγραφημάτων μᾶς ἱκετεύει, νά μὴ γίνῃ ἡ ἀπαγόρευσις.

§379Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡσυχάσατέ τον. Εἰπῆτε του, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις, νά θυσιάσῃ τά συμφέροντα τοῦ λαοῦ τῆς Ἠπείρου. Δὲν εἶναι δυνατόν. Τί μᾶς ἔκαμεν ὁ λαὸς τῆς Ἠπείρου;

§380Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διά νά εἶναι καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, θά ἔπρεπε νά διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 7 καὶ μετά ταῦτα θά εἴχομεν καιρόν, νά συζητήσωμεν ποῦ πρέπει νά ἀπαγορευθῇ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, διότι κ. Πρόεδρε, ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐπιβάλλεται, νά ἀπαγορεύσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ ἐκεῖ ὅπου δὲν προκόπτει αὕτη.

§381Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς.

§382Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀλλά ἐκ τῆς συσχετίσεως τῶν ἄρθρων 2 καὶ 7 καταφαίνεται, ὅτι ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, θά ἀπαγορευθῇ ἐν Ἠπείρῳ. Αὐτὸς ὁ φόβος ὑπάρχει, οὐχὶ ἀδικαιολογήτως.

§383Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πάρα κάτω λέγομεν, ὅτι ἐπιτρέπεται διά, διατάγματος, νά καταργηθῇ τελείως τὸ παραγωγικὸν σιγαρόχαρτον. Ἑπομένως τὸ συμπέρασμά σας δὲν εἶναι βάσιμον.

§384Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατὶ δέχεσθε τάς περιφερείας αὐτάς;

§385Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι αὐταὶ αἱ περιφέρειαι φαίνεται, ὅτι παράγουσι τὸν περισσότερον καπνόν. Εἶμαι διατεθειμένος καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ ἐξετάσω εἰς ἅς περιφερείας εἶναι ὀρθόν νὰ δοθῇ καὶ θὰ δοθῇ, ὅπως ἐπίσης δὲν σημαίνει καθόλου ἀπαγόρευσιν τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ καὶ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν περιλαμβάνονται ὡρισμένα μέρη, εἰς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα παραχωρεῖται σιγαρόχαρτον παραγωγικόν.

§386Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα, ὅπως διαγραφῇ ὅλη ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2. Δὲν ἔχει οὐδένα λόγον.

§387Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Χαβίνη, εἶναι τόσον βέβαιον, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη μορφώσῃ γνώμην, ποῦ θὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, ὥστε ἔμεινα σύμφωνος μὲ τὸν συνάδελφόν μου νὰ διαγράψω τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἐὰν κατόπιν μελέτης εὕρωμεν, ὅτι πρέπει εἰς ὡρισμένας περιφερείας, νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, νὰ τὸ πράξωμεν.

§388Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ ἐπρότεινα καὶ ἐγώ, τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 7.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 διαγράφεται.

§390Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρεκάλουν μόνον, νὰ μὴ μᾶς παρεμβληθῇ ὕστερον καμμία δυσκολία, διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον.

§391Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπίσης ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν διὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3. (ἀναγινώσκει). Ἡ διάταξις αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔχων καπνὸν λαθραῖον ἢ σιγαρόχαρτον ἐτιμωρεῖτο ἄλλοτε μὲ 300 δραχμὰς πρόστιμον, ἔγινε δὲ μεγάλη κατατυράννησις τοῦ κόσμου ἐκ μέρους τῶν χωροφυλάκων, ἡ ὁποία ἔφθασε μέχρις ἀγριότητος.

§392Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λαθρεμπορίου εἶμαι ἀδιάλλακτος.

§393Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε. Ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, προερχόμεθα ἐξ ἀγροτικῆς περιφερείας, ὅπου οἱ ἄνθρωποι καλλιεργοῦν τὸν καπνὸν καὶ ὅπου, ἐὰν δὲν καπνίσουν τὸν ἰδικόν των καπνόν, δὲν θὰ καπνίσουν καθόλου.

§394Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ κτυπήσωμεν τὸ λαθρεμπόριον ἀμειλίκτως. Ὅταν αὐξήσωμεν τὴν κατανάλωσιν κατὰ 1.125.000 χιλιόγραμμα, θὰ ἔχωμεν πρόσοδον 360.000.000, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου νὰ στηριχθοῦν ἐπὶ στερεωτάτης βάσεως. Ὥστε εἰς ὅτι ἀφορᾷ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι θὰ εἴμεθα ἀμείλικτοι. Βαίνομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ τὸ εἴπω ὅτι ὅσοι ἔχουν διάθεσιν νὰ κάμουν λαθρεμπόριον ἂς μᾶς δώσουν μαύρας ψήφους, μαύρας ὅσας ἠμποροῦν.

§395Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ λαθρεμπορίου, κ. Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι οἱ χωροφύλακες ἀπὸ τὰς 300 δρχ. λαμβάνοντες τὰς 150 ἐγένοντο τύραννοι. Παρέστην μάρτυς εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1926. Κατὰ τὴν ἄφιξίν μου εἴς τι χωρίον τοῦ Φαναρίου τῆς Πρεβέζης ὅλο τὸ χωρίο ἐκ συμφώνου μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν παππᾶ καὶ τὸν δάσκαλον ἦλθε καὶ διεμαρτυρήθη, διότι ἕνας χωροφύλαξ εἶχεν εἰς τὰς φυλακὰς δύο πολίτας, διότι ἐκάπνιζον καπνὸν τὸν ὁποῖον οἱ ἴδιοι ἐκαλιέργουν.

§396Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ. Διὰ τὰς ἐνδεχομένας καταχρήσεις ἐκ μέρους ὡρισμένων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας δὲν δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Θὰ κτυπήσωμεν τὰς παρεκτροπάς, ἡ ἀμοιβὴ τῶν χωροφυλάκων ἦτο μεγαλειτέρα πρωτήτερα τὴν ἐλαττώσαμεν κατόπιν καὶ αὐτὸ ἦτο μία ἀφορμὴ διὰ τὴν ὁποίαν ηὐξήθη τὸ λαθρεμπόριον. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λαθρεμπορίου εἴμεθα ἀμείλικτοι.

§397Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ δικαιολογήσω διατὶ προτείνω αὐτό, διότι μὲ παρεξηγήσατε. Ἐγὼ τότε ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν γενικὸν διοικητὴν Ἠπείρου, εἰς τὸν διοικητὴν Χωροφυλακῆς Ἠπείρου καὶ εἰς τὸν διοικητὴν Πρεβέζης, ὅτι δύο πολῖται κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ δύο ἡμερῶν καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ὁδηγηθοῦν εἰς τὸ Μαργαρίτη εἰς ἀπόστασιν 6 ὡρῶν, διὰ νὰ πληρώσουν 300 δρχ. Ἐν τούτοις ὁ ἐνωμοτάρχης ἐκεῖνος δὲν ἐτιμωρήθη.

§398Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ. Ἠμπορεῖ ὁ ἐνωμοτάρχης νὰ εἶχε δίκαιον.

§399Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ τοὺς ἔχῃ εἰς τὴν φυλακὴν κ. Πρόεδρε.

§400Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Δὲν εἶναι τοῦ ἐνωμοτάρχου λάθος ἐὰν τοὺς ἐκράτουν εἰς τὰς φυλακάς. Εἶναι ἄλλοι ὑπεύθυνοι. Διατὶ δὲν ἔδιδον τὴν πληρωμήν;

§401Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔδιδον, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν εἰσπράκτωρ.

§402Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα διοικητικά. Θὰ φροντίσωμεν νὰ τὰ τακτοποιήσωμεν.

§403Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ κ. Πρόεδρε, ὅτι ἔχουν κατατυραννήσει τὸν κόσμον καὶ ὅτι οὐδεὶς ἐτιμωρήθη.

§404Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§406Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Μολονότι ἀναγνωρίζω, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, νὰ εἴπω μερικὰς λέξεις.

§407Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ καπνοῦ, θὰ σᾶς ἀκούσωμεν μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς.

§408Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τοσοῦσον μᾶλλον, καθόσον ἔχω τὴν τιμήν, νὰ προεδρεύω τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς, συνεπῶς δὲ εἶμαι ὑποχρεωμένος μὲ ὅλην τὴν συντομίαν, ἀλλὰ καὶ ἐκ καθήκοντος, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν διῆλθεν ἐκ τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς, οὐχὶ βεβαίως ἀπὸ σκοποῦ, ἀλλὰ ἴσως ἐξ ἀβλεψίας, ἴσως ἀκόμη, διότι ἔλλειπεν ὁ χρόνος ὁ κατάλληλος. Εἶναι ἀνάγκη, νὰ εἴπω τοῦτο, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς προηγούμενον, διὰ νὰ καθιερωθῇ καὶ μία συμφωνία μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν μετὰ τῶν ὁποίων ἔχει σχέσιν ἡ ἐπιτροπή.

§409Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, κυρίως, δὲν περιεῖχε παρὰ μόνον ἐξουσιοδοτικὰς διατάξεις. Δηλαδὴ ὅλα τὰ ἄρθρα δίδουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τὸ Α ἢ τὸ Β. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ σκέπτεται ποίαν ἐξουσιοδότησιν, διδομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ χρησιμοποιήσῃ βεβαιότατα, θὰ ἐρωτήσῃ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν.

§410Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία σκέψις, νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν δὲν δίδει ἀφορμὴν τὸ γεγονὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως, νὰ καθορισθῇ ἂν τὰ νομοσχέδια τὰ σχετιζόμενα μὲ τὰ καπνικὰ θὰ ἔπρεπε, νὰ διέρχωνται ἀπὸ τῆς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ καπνοῦ. Εἴχομεν ἤδη παρακαλέσει τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, ὅταν νομοθετῶσιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, νὰ διέρχωνται τὰ νομοσχέδια διὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, διότι ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ προλαλήσαντος ἐγεννήθη ζήτημα καπνοπαραγωγῆς, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ γεννηθέντος θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι διατάγματα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, θὰ διέρχωνται ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι ὅλοι διαπνεόμεθα ἀπὸ τὴν πρόθεσιν, νὰ βοηθήσωμεν τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον θὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ ἤθελα, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς σημείου τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Λέγεται, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 5, ἢ μᾶλλον διὰ τοῦ 3 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, καταργεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου ψηφίσματος, δυνάμει τοῦ ὁποίου. (ἀναγινώσκει). Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον πρέπει, νὰ διωχθῇ, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι τὴν αὐτὴν λύπην, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ ζῆλος τῶν χωροφυλάκων εἰς τὰς περιφερείας τὰς δικάς μας ἔχει μειωθῇ εἰς τὸ νὰ καταδιώκουν τοὺς χωρικοὺς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λαθρεμπόριον καί νὰ ἐπιβάλλουν ποινὰς ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ λαθρεμπορίου, αἱ ποιναὶ δὲ αὗται ἔφθασαν εἰς σημεῖον, νὰ τρομοκρατήσουν τὴν περιφέρειαν. Ἤθελα, νὰ πιστεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως εἰλικρινής. Ὁμιλῶ περὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα διεπίστωσα προσωπικῶς ἀπὸ περιοδείας εἰς διάφορα χωριὰ τοῦ νομοῦ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω. Οἱ χωρικοὶ παραπονοῦνται συγκεκριμένως, ὅτι οἱ χωροφύλακες οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκεῖ ἐπάνω δὲν διακρίνονται διὰ τοὺς ἁβροὺς καὶ λεπτοὺς τρόπους των. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἔχει καταγγελθῇ ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, ὅτι οἱ χωροφύλακες οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν εἰς τὰς νέας χώρας λαμβάνονται ἀπὸ τὰ κατώτερα στρώματα, ἴσως, διότι ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια εἰς τὰ μέρη αὐτὰ ἀποστελλόμενοι, νὰ σωφρονίζονται οἱ χωροφύλακες. Οἱ χωροφύλακες λοιπὸν οὗτοι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ λαθρεμπορίου ἔχομεν πλεῖστα ζωντανὰ παραδείγματα καὶ ὑπὲρ τῆς καταδιώξεώς του κηρύσσομαι καὶ ἐγὼ ἀμειλίκτως — ὑπὸ τὸ πρόσχημα αὐτὸ ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου, νὰ δημιουργοῦν λαθρεμπόριον, δηλαδὴ νὰ πετοῦν σιγαρέττα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ ἴδιοι εἰς τὸ μέρος ὅπου ἵσταται ὁ χωρικὸς καί νὰ λέγουν, ὅτι «τὸ τσιγάρο αὐτὸ ἔπεσε ἀπὸ πάνω σου» καὶ νὰ τὸν τιμωροῦν μὲ βαρύτατα πρόστιμα. Ὅλα αὐτὰ τὰ παραδείγματα τὰ ἐζήσαμεν. Ὑπάρχουν χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ἀπὸ τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτοὺς μερίδιον, νὰ εἰσπράξουν τρεῖς χιλιάδας δραχμὰς εἰς διάστημα ἑνὸς μηνός.

§411Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ἦτο, διότι κατεδίωξαν λαθρεμπόριον, μπράβο τους! Ἀλλὰ τὶ εἶναι 3 χιλιάδραχμα δι’ ἕνα μῆνα μόνον;

§412Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι διότι κατήγγελον λαθρεμπόριον, ἀλλὰ ἐδημιούργουν λαθρεμπόριον.

§413Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐνδεχομένη κατάργησις ἑνὸς νόμου ἐπιβάλλεται μόνον ἐπὶ συμφέροντι τοῦ δημοσίου. Νὰ τὸν ψηφίσωμεν καὶ νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν. Ἄν ὑπάρχουν καταχρήσεις, θὰ τὰς πατάξωμεν ἀμειλίκτως.

§414Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν πάταξιν τοῦ λαθρεμπορίου.

§415Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν τῆς ματαιώσεως τοῦ νομοσχεδίου....

§416Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι σεῖς ἀποβλέπετε εἰς τὰς ἐνδεχομένας καταχρήσεις. Δὲν ὑπάρχει....

§417Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι ἐνδεχομένας, ἀλλὰ κατὰ 90%.

§418Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ πατάξωμεν ἀμηλίκτως τὰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας ἄν ἀναγνωρίσωμεν κατόπιν, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ πατάξωμεν, θὰ ἦτο μία ὁμολογία χρεωκοπίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἔλεγον, τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος.

§419Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ παταχθῇ τὸ λαθρεμπόριον καὶ συμφωνῶ, ὅτι τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα ἦσαν τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ μὴ φέρουν οὐδὲν ἀποτέλεσμα. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν αὐστηρὰ μέτρα, διὰ νὰ τὸ πατάξωμεν.

§420Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἄλλα μέτρα προτείνετε;

§421Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸ πρόσφατον παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε κατακραυγὴν εἰς πλείστας ὅσας περιφερείας, λόγῳ τῆς κακῆς συμπεριφορᾶς καὶ καταδυναστεύσεως τῶν χωροφυλάκων ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ λαθρεμπορίου. Ἀποβλέποντες ἀκόμη εἰς τὸ παρελθόν, καθ’ ὃ προγενέστεραι Κυβερνήσεις καὶ τῶν ὁποίων ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποκαλούμενος κέρβερος, ἐδημιούργησε πλείστας ὅσας δυσαρεσκείας καὶ ἠναγκάζετο, νὰ καταργήσῃ τὴν διαταγὴν ἐκείνην ὡς ἐπιφέρουσαν καταδυνάστευσιν, θὰ ἠθέλαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσέξῃ πολὺ διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν διατάξεων ἐκείνων.

§422Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς τὸ ὑπόσχομαι. Θὰ προσέξω πολύ. Καὶ ἄν ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ πατάξωμεν ἐνδεχομένας καταχρήσεις, θὰ ἔλθω μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐπλανήθην. Ἀλλὰ δώσατέ μου τὰ ὅπλα τὰ ἀναγκαῖα, νὰ διαφυλάξωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὴν αἱμορραγίαν τοῦ λαθρεμπορίου.

§423Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ αὐτοκρατορία τῶν χωροφυλάκων παρακαλῶ, νὰ περιορισθῇ. Ὁ χωροφύλαξ κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον ἠδύνατο νὰ μεταβαίνῃ ἐπὶ τόπου, νὰ διαπιστώσῃ, νὰ ἐκδικάσῃ, νὰ καταδικάσῃ καὶ εἰσπράξῃ τὸ βαρὺ πρόστιμον, ἐφ’ οὗ ἐνδιεφέρετο συνεταιρικῶς. Αὐτὰ τὰ ἔκαμε μόνος καὶ ἀνεξέλεγκτος. Συνεπῶς νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἄτοπον αὐτό. Νὰ τεθῇ περιορισμός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσωμεν ὅλας τὰς βαθμίδας τῆς διαδικασίας εἰς τὴν ἀπόλυτον παντοδυναμίαν τοῦ χωροφύλακος.

§424Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ λέγετε, ὅτι κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον ὁ χωροφύλαξ καταδιώκει μόνος τὸ λαθρεμπόριον, ἀλλὰ καὶ καταδικάζει. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως τὸ παρόν, τοιοῦτόν τι δὲν λέγει.

§425Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι θὰ κανονισθοῦν διὰ διατάγματος καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ὅλα τὰ ἀναπτυχθέντα γνωστὰ εἰς ἡμᾶς ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος.

§426Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀσφαλῶς καὶ θὰ ληφθοῦν, διότι ἄλλως ἀνοίγονται ὅλαι αἱ πῦλαι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας.

§427Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ τεθῇ διάταξις, ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς κυκλάδας νήσους. Καὶ ἡ Ἴος καὶ ἡ Ἀμοργὸς παράγουσι καπνόν.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γερογιάννης.

§429Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὁ κ. συνάδελφος παρέλειψε ν’ ἀναφέρῃ τὴν περιφέρειαν Φιλιππιάδος, ἡ ὁποία παράγει καπνὸν ἀρίστης ποιότητος. Ὅταν ἦτο τὸ μονοπώλειον τῆς Τουρκίας, τὸ ὁποῖον ἐφέρετο ὑπὸ τὸ ὄνομα Ρεζί...εἶχον ληφθῇ δρακόντια μέτρα καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἶχε προοδεύσει. Εἶναι τίτλος τιμῆς, διὰ τὴν Ἤπειρον, ὅτι παράγει καπνὰ πρὸ αἰώνων ἀρίστης ποιότητος. Ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὐστηρότατα καταδιώξῃ τὸ λαθρεμπόριον.

§430Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Προσχωρῶ μὲ τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν αὐστηρότητα τῶν μέτρων. Τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωνται αἱ ἀμοιβαὶ εἰς τὰ καταδιωκτικὰ ὄργανα, διὰ τὸν λόγον, ὅτι καταντῶσιν εἰς αὐθαίρετα ἀποτελέσματα.

§431Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μὲ κάνετε νὰ ζητήσω τὴν αὔξησιν τῶν ποινῶν. Πολλάκις εἶπον τοῦτο εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ αὐξηθῶσιν αἱ ποιναί, διὰ νὰ καταδιωχθῇ τὸ λαθρεμπόριον ἀποτελεσματικῶς.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν κώδικος ναυτικοῦ δημοσίου δικαίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 3 Μαρτίου 1926 περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1926 συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως μεταλλείου παρὰ τὰ χωρία Κίρκα καὶ Καρᾶ–Καγιᾶ Θράκης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἐκ μέρους 20 βουλευτῶν πρότασις, ὅπως ἡ μόνη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 13)11)27 περὶ ἐμπορίου τοῦ οἴνου καὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς» μεταβληθῇ εἰς συζήτησιν.

§435ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων ἀνεγέρσεως, ἐπισκευῆς, μεταρρυθμίσεως κλπ. δημοσίων καταστημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκαταστάσεως τοῦ Βυζαντινοῦ καὶ Χριστιανικοῦ Μουσείου εἰς τὸ μέγαρον τῆς Δουκίσσης τῆς Πλακεντίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 280 περὶ γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεων προβιβασμῶν καὶ ὑποβιβασμῶν περιφερειακῶν διευθυντῶν Τ.Τ.Τ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Σανατορείων ἐν τῷ νομῷ Σερρῶν, ἐν τῇ περιφερείᾳ γενικῆς διοικήσεως Θράκης καὶ ἐν τῷ νομῷ Λακωνίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταπολεμήσεως τῆς κληρονομικῆς συφιλίδος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν, διὰ τὴν συνομολόγησιν δανείου μέχρι ποσοῦ δολλαρίων 15 ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν παραγωγικῶν ἔργων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§437Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχω νὰ κάμω μόνον τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις.

§438Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δύναμαι, νὰ σᾶς βεβαιώσω ἐπισήμως ἐκ μέρους τοῦ ἀντισυμβαλλομένου, ὅτι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καθὼς καὶ διὰ τὴν Foundation ὁ γενικὸς ἀντιπρόσωπος Σέλιγκμαν δὲν ἔχει κανὲν ἐνδιαφέρον ποῖοι εἶναι οἱ ἀνάδοχοι. Ἐνδιαφέρεται μόνον τὰ χρήματα νὰ δοθοῦν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἐνδιαφέρεται δὲ μόνον διὰ τὸν ἀνάδοχον τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος.

§439Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ ὁμιλήσω μόνον περὶ τῶν ἐντυπώσεων τὰς ὁποίας μοῦ ἔκαμεν ἡ σύμβασις τοῦ δανείου. Μοῦ ἔκαμε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὴν δανειακήν μας πολιτικὴν ἴσως δὲν εἴμεθα ἀρκετὰ προβλεπτικοί, ἴσως δὲν εἶναι καὶ ἡ φράσις κατάλληλος. Ἐκάμαμε τὴν σύμβασιν τὴν προηγουμένην μὲ τὸν οἶκον Χάμπρο. Δυνάμει τῆς συμβάσεως ἐκείνης ἐκάμαμεν ἓν δάνειον τὸ ὁποῖον δὲν ὑπήγετο εἰς τὸν Δ.Ο.Ε. Ἡ μὴ ὑπαγωγή του εἰς τὸν Δ.Ο.Ε. συνετέλεσε νά πάρωμεν τὸ δάνειον κατά μίαν μονάδα ἀκριβώτερον. Βεβαίως τότε ἐνεκρίναμεν ὅλοι τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως διότι ἐξεδηλοῦτο μία ἀπόκτησις ἐμπιστοσύνης, ἥν δὲν εἶχε προηγουμένως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ συνάπτῃ δάνεια χωρὶς τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Δ.Ο.Ε. Ἀλλ’ ἀμέσως κατόπιν ἀναγκαζόμεθα νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὸν Δ.Ο.Ε. καὶ ὄχι μόνον διὰ τὸ δάνειον αὐτό, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ προηγούμενον. Ἐκ τῶν ὑστέρων λοιπὸν ἐγκρίνεται ἡ ἐνέργεια ἐκείνη ὄχι ὡς ἐνέργεια ἀρκετὰ προνοητική. Φοβοῦμαι ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τοῦ δανείου δὲν εἴμεθα πάλιν ἀρκετὰ προνοητικοί, ὄχι μόνον διότι τὸ δάνειον αὐτό, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ὑπόκειται εἰς τέλη χαρτοσήμου ἡ ἔκδοσις δανείου ἐν Ἀμερικῇ, κατ’ οὐσίαν εἶναι ἀκριβώτερον καὶ αὐτὸ τὸ τελευταῖον δάνειον, ἀλλὰ καὶ διότι ἐδεσμεύθημεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, νὰ μὴ ἐκδώσωμεν ἐπί τι χρονικὸν διάστημα ἄλλο δάνειον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ δυσχερῆ τὴν θέσιν μας, διότι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρωμεν εὐνοϊκωτέρους ὅρους εἰς τὴν Ἀμερικήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν.

§440Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πιστεύετε, ὅτι ἂν εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶναι δυνατὴ ἡ ἔκδοσις ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους τοῦ δανείου ἀπὸ ἄλλην Τράπεζαν, ὅτι δὲν θὰ ἦσαν ἴσως εὐνοϊκοί ἐκ τῆς Τραπέζης αὐτῆς.

§441Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ τριμεροῦς δανείου ἔχομεν τὴν ἔκδοσιν ἡ ὁποία ἔφερε 4 μονάδας. Οὕτως ἔχομεν μίαν ἀπόδειξιν, ὅτι οἱ ἐκδόται τοῦ παραγωγικοῦ δανείου δίδουν δύο μονάδας περισσοτέρας ἀπὸ ὅ,τι ἔδιδον οἱ ἐκδόται τοῦ τριμεροῦς δανείου. Ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι τό... Τὸ δάνειον ὅμως αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τοῦ τριμεροῦς δανείου. Γνωρίζετε δὲ ὅτι ἡ διακύμανσις τῶν τιμῶν τῶν μερῶν ἐκδόσεως Ἀμερικῆς ἢ Γαλλίας τοῦ αὐτοῦ δανείου ποικίλλει. Εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν, νὰ ἔχῃ 91 μονάδας, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀμερικὴν 87.

§442Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον ὅτι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν τὸ δάνειον.

§443Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί. Ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν τὰ ἔργα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω μερικοὺς ἐνδοιασμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω. Ἦτο ἀπαραίτητον, νά συναφθῇ τώρα τὸ δάνειον; Ἢ θά ἦτο ἐπιβεβλημμένον ν’ ἀναμείνωμεν μετ’ ὀλίγους μῆνας, νά συνάψωμεν αὐτὸ τὸ δάνειον;

§444Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ συνάπτομεν. Ἐξασφαλίζομεν μόνον τὰ 3.000.000 λίρας προκαταβολῆς.

§445Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἡ προκαταβολὴ ἠμποροῦσε νὰ ἐξοικονομηθῇ ὁπωσδήποτε. Δηλαδὴ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν διὰ τά ἔργα τά ἐκτελεσθησόμενα, διά τὸ προσεχὲς οἰκονομικὸν ἔτος ἀνέρχεται εἰς 600.000 λίρας.

§446Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς ὑπολογίζετε τάς 600.000 λίρας;

§447Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀναφέρει πόσα ἔργα θά γίνουν.

§448Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἐσφαλμένη, ἀσφαλῶς.

§449Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ἀναγινώσκει). Ἐγὼ μάλιστα φοβοῦμαι, ὅτι θά εἶναι ὀλιγώτερα, ἐκεῖνα τά ὁποῖα θὰ δαπανηθοῦν τὸ πρῶτον ἔτος. Ἀλλ’ ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔλλειμμα, τό ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ τὴν τελευταίαν τριμηνίαν τοῦ προσεχοῦς οἰκονομικοῦ ἔτους 1929–1930.

§450Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν προκαβολὴν θὰ τὴν πάρωμεν ὅταν μᾶς χρειασθῇ.

§451Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω, δὲν εἶναι δικαιολογία τῆς συνάψεως τοῦ δανείου αὐτό. Ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου τοῦ Χάμπρο, διότι ἦτο ἐσπευσμένη, διότι ἔγινεν εἰς στιγμὴν ὄχι κατάλληλον, δὲν εἶχεν ἐπιτυχίαν μεγάλην. Κατόπιν αὐτῆς τῆς ἐκδόσεως, κατόπιν τῆς πολεμικῆς ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸν Ἀγγλικὸν Τύπον, ὁ ὁποῖος προέτρεπε τοὺς κατόχους Ἑλληνικῶν χρεωγράφων νά πωλήσουν ἢ ν’ ἀγοράσουν εὐθηνότερα κατόπιν τῆς ταχείας ἐκδόσεως τῶν χρεωγράφων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπικίνδυνον, ἔχω ἐνδοιασμούς, ἐάν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος, ὄχι νά ἐκδώσωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ συνάψωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν. Πάντως θὰ τὸ ἐκδώσωμεν.

§452Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν μᾶς συμφέρει.

§453Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί, ἀλλ’ ἔχομεν δεσμευθῇ.

§454Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἴμεθα ἐντελῶς ἐλεύθεροι.

§455Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα ἐλεύθεροι διὰ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν;

§456Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγορὰν ἠμποροῦμεν νὰ μὴ τὸ ἐκδώσωμεν, ἐὰν δὲν μᾶς ἀρέσῃ ἡ τιμή.

§457Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί. Ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐκδώσωμεν ἄλλο δάνειον. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι, ὅτι θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ περιμένωμεν δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν...

§458Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν ἔκθεσιν, κατὰ λάθος δὲν ἔχουν συμπεριληφθῇ οἱ ὅροι τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς πίστεως.

§459Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐδιάβασα αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸν λογαριασμὸν αὐτόν, λέγω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, νὰ συνάψωμεν τὸ δάνειον.

§460Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν ἐκδίδομεν τριμερὲς δάνειον. Ἐκδίδομεν τὸ δάνειον τὸ παραγωγικὸν καὶ αἱ μονάδες θὰ ὑπολογισθοῦν ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ παραγωγικοῦ.

§461Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα, κ. ὑπουργέ.

§462Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴπατε ὅτι δίδομεν 6 μονάδας. Ὄχι, διότι ἀρχίζει 6 μονάδας κάτω τῆς τιμῆς τοῦ τριμεροῦς, ἀλλὰ δὲν ἐκδίδει τριμερές. Ἐκδίδει δάνειον παραγωγικὸν καὶ ἑπομένως αἱ μονάδες εἶναι αἱ μονάδες αἱ ἀποτελοῦσαι τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀγορᾶς τῶν ὁμολογιῶν ὑπὸ τοῦ τραπεζίτου καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως.

§463Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίας ἀγορᾶς;

§464Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ τριμερὲς εἶναι 90 καὶ τὸ παραγωγικὸν 78, ὅπως εἶναι σήμερον. Ὁ τραπεζίτης εἰς τὶ θ’ ἀγοράσῃ; 84. Ποῦ θὰ ἐκδώσῃ; 87. Τὶ θὰ παίρνῃ; 3½.

§465Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ζήτημα ἐλλείψεως καλῆς πίστεως. Εἶναι ἀρκετὰ πολύπλοκον.

§466Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἴπομεν, ὅτι τὸ παραγωγικὸν δάνειον, ἡ πρώτη ἔκδοσις, ἐβγῆκε χωρὶς τὸν εἰδικὸν ἔλεγχον. Τώρα ἀποκαθίσταται ὁ ἔλεγχος καὶ δι’ ἐκεῖνο καὶ δι’ αὐτό.

§467Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐπέμβασις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§468Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν δὲν ἀναλαμβάνει εὐθύνην δι’ οὐδὲν δάνειον.

§469Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἠθικὴ εὐθύνη εἶναι τεραστία.

§470Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠξεύρω, ποῖον εἶναι διὰ τὸν κόσμον ἀσφαλέστερον, τὸ νὰ συστήσῃ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἢ.....

§471Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀγοράζων ὁμολογίας, τὰς ὁποίας ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν τοῦ λέγει ὅτι μπορεῖ νὰ τὰς ἀγοράσῃ νομίζω, ὅτι ἀγοράζει ἀσφαλέστερον.

§472Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅτι, ἐὰν συγκρίνῃ κανεὶς μὲ τὴν πρώτην σειράν, τὸ δάνειον αὐτὸ εἶναι δυσχερέστερον.

§473Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.... ὅτι εἶναι 6 μονάδες πάρα κάτω ἀπὸ τὸ τριμερές.

§474Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδώσαμεν τὰς 1000 μονάδας, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχε χαρτόσημον. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι ὑπάρχει μεγαλείτερον ἔσοδον. Καί σήμερον πρόκειται περί..... ὑποχρεομένου νὰ ἐργασθῇ, διὰ νὰ καταστήσῃ τὸ δάνειον ἐπιθυμητόν.

§475Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἄλλος δυσμενὴς ὅρος εἶναι ὅτι ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀγοραίας τιμῆς εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§476Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον προεβλέφθη, ὅτι, ἐὰν ἡ κατὰ μέσον ὅρον τιμὴ δὲν θεωρῆται ἐπαρκής, ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα, νὰ ἀκυρώσῃ. Ἐὰν δὲ κατορθώσῃ ὁ τραπεζίτης.... τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ μὴ πωλήσῃ τὰς ὁμολογίας. Ποῖον εἶναι τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα; Νὰ μὴ συνάψωμεν νέον δάνειον. Ἀλλὰ λόγῳ τῆς καταστάσεως τοῦ δανείου δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνάψωμεν δάνειον μὲ τὸν τραπεζίτην μας, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν θὰ ἠμποροῦμεν νὰ συνάψωμεν δάνειον οὔτε μὲ ἄλλην Τράπεζαν.

§477Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, μόλις ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νά μεριμνήσῃ περὶ τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων τά ὁποῖα τότε ἦσαν ἤδη ἐψηφισμένα — δηλαδὴ τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὸ ἔργον τοῦ Ἀξιοῦ — συγχρόνως δὲ καὶ περὶ τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἡ προκάτοχος Βουλὴ εἶχεν ἐκδηλώσει τὴν γνώμην της, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν. Ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν μονοπωλιακὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ἐκ μέρους ἑνὸς τραπεζιτικοῦ οἴκου, τοῦ οἴκου Χάμπρο. Δὲν ἀρνοῦμαι τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ὁ οἶκος Χάμπρο εἰς περιστάσεις δυσχερεῖς, μολονότι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δὲν ἀπέβησαν εἰς βλάβην τοῦ οἴκου Χάμπρο, διότι ὁ οἶκος Χάμπρο ἠμοίφθη πάντοτε διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν χώραν. Ἀλλ’ ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι, ὅτι ὁ οἶκος Χάμπρο ἔφθασε νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν μπορεῖ νὰ δανεισθῇ χρήματα, ἐὰν δὲν περάσῃ ἀναγκαστικῶς ἀπὸ τὰς θυρίδας τοῦ οἴκου του. Καὶ ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ ἐδικαιολογεῖτο ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι, ὅταν διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιΐας καὶ τοῦ δανείου τῆς Φαουντέσιον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Χάμπρο καὶ προεβλέφθη ἐνδεχομένως ἡ πώλησις πρὸς αὐτὸν ἑνὸς μέρους τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 500 τοῦ 1914 ὁ Χάμπρο ἀπῄτησε νὰ δοθοῦν ὡς ἐνέχυρον εἰς αὐτὸν αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου 1914. Καὶ τότε ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη τῶν δυναμένων νὰ γνωρίζουν τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐθίχθη ὀδυνηρῶς ἀπὸ τὴν ἀπαίτησιν αὐτὴν τοῦ οἴκου Χάμπρο. Ἐσκέφθησαν δηλαδή, ὅτι ἡ ἀπαίτησις τοῦ οἴκου Χάμπρο ἦτο ὑπερβολική, ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζεν, ὅτι ὑπήρξαμεν ἀκριβεῖς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις μας, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1893, ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ὄχι μόνον τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ Κράτη ὅλα, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι χῶραι πλουσιώτεραι ἔπαυσαν νὰ καταβάλλουν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐξωτερικῶν δανείων των, ἡ Ἑλλὰς ἐξηκολούθει νὰ πληρώνῃ ἀκριβῶς καὶ μέχρι κεραίας τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἐθίχθησαν ὀδυνηρῶς, διότι ὁ κ. Χάμπρο μᾶς ὑπέβαλεν εἰς αὐτὴν τὴν ταπείνωσιν, νὰ τοῦ δώσωμεν ὡς ἐνέχυρον αὐτὰς τὰς ὁμολογίας. Καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ προκάτοχος, καὶ εἰδικώτερον ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντιληφθεὶς αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ συμμορφωθεὶς πρὸς αὐτὴν ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν Χάμπρο καὶ τοῦ εἶπεν. Κύριε Χάμπρο, σὲ παρακαλῶ νὰ παραιτήσῃς αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν ἡ ὁποία εἰς τὴν χώραν μοῦ φαίνεται ταπεινωτική. Ὁ κ. Χάμπρο εἰς ἀπάντησιν αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀπῆλθε καὶ ἔκλεισε τὴν πόρτα κατὰ πρόσωπον τῆς χώρας, οἱονεὶ λέγων πρὸς αὐτήν, «ἐγὼ λοιπὸν δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰ δάνειά σας». Αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐκληρονόμησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι πρώτη μου σκέψις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἦτο πῶς νὰ κατορθώσω νὰ μὴ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ περάσω ὑπὸ τὰ καυδιανὰ δίκρανα τοῦ οἴκου Χάμπρο (χειροκροτήματα), διότι δὲν ἠμποροῦσα νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν μεταχείρισιν ἐκ μέρους ἀκριβῶς τοῦ τραπεζίτου μας πρὸς μίαν χώραν, ἡ ὁποία ὑπὸ τὰς πλέον δυσχερεῖς περιστάσεις ἐδείχθη τόσον ἀκριβὴς εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της. Εὑρήκαμεν τότε εἰς τὸν φάκελλον τοῦ ὑπουργείου προτάσεις χρηματοδοτήσεως ἐκ μέρους ἄλλου οἴκου Ἀμερικανικοῦ, ἀκριβῶς τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν καὶ εἴπομεν εἰς τὸν οἶκον Σέλιγκμαν «ἔλα ἐδῶ νὰ εἴπωμεν τί μπορεῖ νὰ κάμωμεν μὲ σένα» καὶ αἱ διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἀπέβλεπον εἰς τὴν χρηματοδότησιν ὅλων αὐτῶν τῶν δανείων. Προχθὲς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξηγήσω, διατὶ ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν οἶκον Μακρῆ νὰ μὴ γίνῃ ἡ χρηματοδότησις ἐκ μέρους του, τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῆς Φαουντέσιον θὰ ἤρχοντο εἰς προηγουμένην σειρὰν ἀπὸ τὸ δάνειον διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος. Δι’ αὐτὸ εἴπομεν, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ μᾶς δοθῇ αὐτὸ τὸ δάνειον, ἀλλὰ θὰ κάμωμεν ἓν δάνειον κοινὸν καὶ διὰ τὰ τρία ἔργα. Ἀπηυθύνθημεν λοιπὸν εἰς τὸν οἶκον Σέλιγκμαν καὶ ἠρχίσαμεν διαπραγματεύσεις τὸν Ἰούνιον π. ἔ. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν ὁ οἶκος Χάμπρο ἐφαίνετο ἀδιαφορῶν, νομίζων, ἴσως, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται δὲν θὰ εἶχον ἀποτελέσματα. Ὅταν ὅμως ἐφθάσαμεν εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μὲ τὸν οἶκον Σέλιγκμαν κατέφθασεν ἐδῶ ἀντιπρόσωπος τοῦ οἴκου Χάμπρο καὶ μᾶς εἶπεν. «Διατὶ ἐμᾶς δὲν μᾶς λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει σας; Ἡμᾶς ποῦ σᾶς ὑποστηρίξαμεν τοσάκις;» Ἀπήντησα, ὅτι «σεῖς ἐκτυπήσατε τὴν πόρτα καὶ ἐσηκωθήκατε καὶ ἐφύγατε, διὰ τοῦτο ἦτο φυσικὸν νὰ ζητήσωμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννοήσεις μὲ ἄλλον οἶκον». Ἤρχισαν τότε αἱ φυσικαὶ εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἐξηγήσεις, ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως. Ἀκοῦστε ἐδῶ· τοὺς εἶπα τότε. «Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐχθρικὴν στάσιν κατὰ τοῦ Χάμπρο. Ἡμεῖς ἠμύνθημεν ἁπλῶς κατὰ τοῦ οἴκου Χάμπρο. Θέλετε νὰ ἔλθητε καὶ σεῖς νὰ χρηματοδοτήσητε τὰ ἔργα αὐτὰ κατὰ τὸ ἥμισυ μὲ ὅρους ἴσους τοὐλάχιστον μὲ τοὺς ὅρους τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν; Ἡμεῖς ἐνθυμούμενοι τὰς παλαιάς μας σχέσεις, ἂν καὶ εὑρισκόμεθα εἰς κἄποιαν δύσκολον θέσιν ἀπέναντι τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν, μὲ τὸν ὁποῖον διεπραγματευόμεθα τὴν χρηματοδότησιν καὶ τῶν τριῶν ἔργων, δεχόμεθα νὰ μᾶς δώσῃς τὸ μισὸ δάνειον καὶ τὸ ἄλλο μισὸ ὁ οἶκος Σέλιγκμαν». Ἠρχίσαμεν τότε τὰς διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῶν δύο οἴκων καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι οἱ ὅροι, καίτοι δὲν ταυτίζονται εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, ἔφθαναν νὰ εἶναι οὐσιαστικῶς οἱ ἴδιοι ἐκ μέρους τοῦ ἄλλου οἴκου. Ἀπεφασίσαμεν, νὰ πάρωμεν τὸ δάνειον τότε κατὰ τὸ ἥμισυ ἀπὸ τὸν Χάμπρο καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἀπὸ τὸν οἶκον Σέλιγκμαν. Ἐζητήσαμεν δὲ τότε, νὰ μᾶς δώσῃ καὶ ὁ οἶκος Χάμπρο μίαν προκαταβολὴν 1.500.000 λιρῶν καὶ ὁ οἶκος Σέλιγκμαν ἑτέραν προκαταβολὴν 1.500.000 λιρῶν, διότι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ὅτι ἡ περίστασις δὲν ἦτο κατάλληλος διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου —ἡ κατάστασις τῆς χρηματαγορᾶς κατὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, δὲν ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον τοῦ 1928—. Ὁ Χάμπρο μᾶς προσέφερε τότε δάνειον 3 περίπου ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ περίστασις τώρα, διὰ νὰ κάμωμεν, δάνειον. Ἡμεῖς ἠθέλομεν ν’ ἀναβάλωμεν τὸ δάνειον, διότι ἂν πάρωμεν τὰ 3½ ἑκατομμύρια τῆς προκαταβολῆς, θὰ περάσωμεν τὸ ἔτος καὶ τότε εἰς τά τέλη τοῦ ἔτους 1929 θά εἶναι αἱ περιστάσεις καλλίτεραι, διά νά συνάψωμεν τὸ δάνειον. Ὁ Χάμπρο, δὲν συνεμερίζετο τάς ἀντιλήψεις αὐτάς καὶ εἰς μακράν συνάντησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἑσπέραν τινά καί ἡ ὁποία διήρκεσεν ὀλίγον πέραν τοῦ μεσονυκτίου, μοῦ προέβαλεν ὅλους τοὺς λόγους διά τοὺς ὁποίους ἐνόμιζεν, ὅτι εὑρισκόμην εἰς πλάνην, πιστεύων, ὅτι ἡ ἐποχὴ δὲν ἦτο κατάλληλος καὶ ὅτι καταλληλοτέρα θὰ ἦτο μετὰ ἓν ἔτος. Δὲν λογαριάζετε, μοῦ εἶπεν, ὅτι ἐντὸς τοῦ 1929 θὰ ἐκδοθῇ τὸ μέγα δάνειον τοῦ Γερμανικοῦ χρέους καὶ ἡ ἀγορὰ θὰ εἶναι ἐξηντλημένη καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι πολὺ δυσκολώτερον τότε Ἑλληνικὸν δάνειον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, μοῦ λέγει, ἐγὼ ἀναλαμβάνω νὰ σᾶς δώσω τὸ δάνειον φὲρμ, πῶς μπορεῖτε νὰ ἀμφιβάλετε ὅτι ἐγὼ δὲν ξέρω τί μοῦ γίνεται. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη μόνον ὑποστηρίζων, ὅτι ἦτο κατάλληλος ὁ χρόνος διὰ νὰ κάμωμεν τὸ δάνειον, ἀλλ’ ἐπέμενε φορτικῶς δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ δάνειον πρέπει νὰ τὸ βγάλωμεν ἀπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὴν πρώτην πρότασίν του ὅτι τὸ δάνειον δύναται νὰ μὴ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον μὲ διαφορὰν μιᾶς μονάδος, ἡ ἀπάντησίς μου ἦτο: ὅτι καὶ ἐὰν δὲν εἴχαμεν τὸν ἔλεγχον καὶ ἐπρόκειτο νὰ τὸν ἐγκαταστήσωμεν διὰ πρώτην φορὰν μὰ τὴν ἀλήθειαν, δὲν θά ἐδεχόμην νὰ τὸν ἐγκαταστήσω μὲ διαφορὰν μιᾶς μονάδος διότι ἐπὶ τέλους διά τρία ἑκατομμύρια λίρες ἡ διαφορὰ εἶναι 30 χιλιάδες λίρες. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι κἄτι τὶ τὸ μοναδικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τόσον μεγάλο, ὥστε νὰ μὲ πείθῃ νὰ δεχθῶ νὰ ἐγκαταστήσω τὸν ἔλεγχον ἐνῷ οὗτος δὲν ὑφίσταται ἤδη. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος νὰ μοῦ προτείνητε νὰ πληρώσω τιμὴν ἐκδόσεως 1% ἐπὶ πλέον ἵνα τὸ νέον δάνειον μὴ ὑπαχθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον, εἶναι σὰν νὰ μοῦ λέγετε νὰ κάμω μίαν δημαγωγικὴν πολιτικὴν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἐδῶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ἐφύγαμεν ἀπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ νὰ βάλω τὸν λαὸν νὰ πληρώσῃ 30.000 λίρες. Δι’ αὐτὸ δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ κάμω δημαγωγικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ ὁ Χάμπρο δὲν ἐθεώρησε τὸν ἑαυτόν του ἡττημένον ἀπὸ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καὶ ἤρχισε τότε ἐπιμόνως νὰ μοῦ ἐξηγῇ ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ σπουδαῖον, ὅτι δὲν τὸ συνιστᾷ νὰ πληρώσωμεν 30.000 λίρες ἐπὶ πλέον διὰ νά κάμῃ ἐντύπωσιν, ἀλλὰ τὸ συνιστᾷ διὰ τὸν λόγον ὅτι διὰ τῆς μὴ ἐπεμβάσεως τοῦ ἐλέγχου εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐξυπηρετηθοῦν μεγάλως. Ἐζήτησα ἐξηγήσεις ἐπὶ τούτου καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν ἔχομεν μόνον ἀνάγκην νὰ κάμωμεν δάνειον διὰ τὸ Κράτος μόνον, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν δάνεια καὶ διὰ τοὺς δήμους μας καὶ διὰ τὰ ἄλλα νομικά μας πρόσωπα καὶ πρὸ παντός ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσελκύσωμεν ξένα κεφάλαια διὰ τὴν βιομηχανίαν μας. Ἐφ’ ὅσον τά κυβερνητικά δάνεια, τά ὁποῖα συνάπτομεν σήμερον, ἀκόμη ὑποβάλλονται εἰς τόν ἔλεγχον ὅλα τὰ ἄλλα δάνεια τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ συνάψουν οἱ λιμένες καὶ τά ἄλλα νομικά μας πρόσωπα καὶ αἱ βιομηχανίαι, ἐπειδὴ δὲν μπορεῖ παρά νά περάσουν ἀπὸ τόν ἔλεγχον, εὑρίσκονται εἰς ὑποδεῆ θέσιν. Διὰ τοῦτο ἐπέμεινεν ὁ κ. Χάμπρο νὰ δεχθῶμεν τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου ἄνευ παρεμβάσεως τοῦ ἐλέγχου μὲ τιμὴν ἐκδόσεως κατὰ μίαν μονάδα μικροτέραν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸν δανεισμὸν τῶν ἄλλων νομικῶν προσώπων καὶ τῆς βιομηχανίας. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἐπείσθην εἰς τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά· ὁμολογῶ, ὅτι ἐπλανήθην καὶ ὅτι αἱ πρῶται μου σκέψεις ἦσαν ὀρθότεραι ὅπου ἔλεγον ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος, ἀφοῦ ὑποκείμεθα εἰς τὸν ἔλεγχον, νὰ φύγωμεν ἀπὸ αὐτόν, ὥστε νὰ εἶμαι βέβαιος πραγματικῶς ὅτι μὲ 7% θὰ ἐπιτύχωμεν τὸ δάνειον χωρὶς τὸν ἔλεγχον. Ἔδωσα λοιπὸν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Χάμπρο νὰ ἐκδώσῃ τὸ δάνειον. Ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου δὲν ἐσημείωσεν ἐπιτυχίαν, μολονότι τὸ Κράτος ἐπῆρε τὰ χρήματα. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; Ὅτι ὁ Χάμπρο ἐπλανᾶτο ἐντελῶς. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας εἰς τὸν Χάμπρο διὰ νὰ ἀπαλλαγῶ τῆς ἰδικῆς μου εὐθύνης, διότι ἡ Βουλὴ εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ ἐμέ, διότι ἐγὼ ἐπείσθην ἀπὸ τὸν Χάμπρο. Ἐξηγῶ μόνον πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα καὶ δυστυχῶς ὁ Χάμπρο δὲν ἔκαμε μόνον κακὴν ἐκτίμησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τοῦ δανείου μας ὑπὸ τὸν ἔλεγχον, ἀλλ’ ἔκαμε καὶ ἄλλον σπουδαιότατον λάθος, διότι ἐξέδωσε τὸ δάνειον ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀνησυχίας ἡ ὁποία ἐπικρατοῦσεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐκ τῆς ἀσθενείας τοῦ Βασιλέως Γεωργίου καὶ τὴν μεθεπομένην τῆς ἐξαντλήσεως τῆς χρηματαγορᾶς τοῦ Λονδίνου κατόπιν μιᾶς μεγάλης ἐκδόσεως μετοχῶν τῆς μεγάλης ἑταιρείας τοῦ Φόρδ. Δὲν θέλω μὲ αὐτὸ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ οἶκος Χάμπρο ἐνήργησε κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἀποτύχῃ τὸ δάνειον. Δὲν τὸ λέγω τοῦτο συγκεκαλυμμένως διὰ νὰ τὸν μεμφθῶ, διότι ἄλλως τε δὲν ἦτο καὶ τὸ συμφέρον του ν’ ἀποτύχῃ, ἀλλὰ ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, ὅτι παραπονοῦμαι, διὰ τὸν τρόπον ποὺ μᾶς ἐξυπηρέτησεν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ὁ τραπεζίτης μας. Αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ ἐξηγήσω διατί ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀφοῦ ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου εἰς τὸν Χάμπρο δὲν ἠμποροῦσε, νὰ κλείσῃ τὴν συμφωνίαν μὲ τὸν οἶκον Σέλιγκμαν μὲ τὸν ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι, ἀληθῶς εἰπεῖν, καθίστων δύσκολον καὶ τὴν ἐπαναχώρησιν ἀπὸ τοῦ ἡμίσεως τῆς συμβάσεως. Τὴν σύμβασιν λοιπὸν εἴχομεν καὶ καθῆκον ἠθικὸν ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, νὰ συνομολογήσωμεν, ἀλλ’ εἴχομεν καὶ συμφέρον οἰκονομικὸν πρωτίστως, νὰ τὸ συνομολογήσωμεν, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἔπρεπε, νὰ καταστῇ σαφὲς εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ τραπεζίτην μας, ὅτι ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκην χρημάτων ἠμποροῦμεν, νὰ τὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν χρηματαγορὰν τοῦ Λονδίνου τὰ χρήματα αὐτὰ διὰ τοῦ κ. Χάμπρο, ἀλλὰ δυνάμεθα, νὰ τὰ ζητήσωμεν καὶ εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην καὶ γενικῶς εἰς τὴν Ἀμερικήν, δι’ ἄλλου οἴκου τῆς ἐμπιστοσύνης μας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεμέναμεν, νὰ συνάψωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν. Ἡ σύμβασις αὐτή, δι’ ὅσους δύνανται νὰ μελετήσωσι τὰ πράγματα ἐν ἀντιπαραβολῇ εἶναι ὑπὸ ὅρους ἐντελῶς ἀντιστοίχους πρὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους μᾶς ἔδωσεν ὁ οἶκος Χάμπρο. Τώρα βέβαια ἦτο φυσικὴ ἡ ἐρώτησις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μὴ γνωρίζοντος τὴν ἠθικὴν δέσμευσιν, ἦτο φυσικὴ ἡ ἐρώτησις. Τί βιάζεσθε νὰ ὑπογράψητε τὴν σύμβασιν περὶ μέλλοντος δανείου; Πιθανώτατα εἰς τὸ τέλος τοῦ τρέχοντος δὲν θὰ λάβωμεν ἀνάγκην χρημάτων, διότι θὰ ἔχωμεν ἀρκετὰ ἕως τότε. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐβάλαμεν ἐμπρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τόσων μεγάλων ἔργων ἐννοεῖτε κάλλιστα, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι τυχόν, νὰ μᾶς ἀναγκάσουν, νὰ σταματήσωμεν τὰ μεγάλα αὐτὰ ἔργα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐπεβάλλετο, νὰ συναφθῇ ἡ σύμβασις ἐκτὸς τῶν λόγων τῶν ἠθικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς, ὥστε περὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ὅτε θ’ ἀρχίσωμε νὰ σκεπτώμεθα περὶ συνομολογήσεως τοῦ νέου δανείου, νὰ μὴ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ κινδύνου τοῦ σταματισμοῦ τῶν ἔργων, διότι θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ λάβωμεν 7.500 δολλάρια καὶ νὰ ἔχωμεν ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον καιρόν, διὰ νὰ διαπραγματευθῶμεν ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου ἐκείνου. Αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις εἶχον ἀνάγκην νὰ δώσω γενικῶς, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω τίποτε καὶ χαίρω, διότι μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, νὰ εἴπω αὐτά, διὰ νὰ ὁμολογήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπλανήθην εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου Χάμπρο. Ἐάν, ἄλλως τε, κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ τελευταίου δανείου τοῦ Χάμπρο ἐσημειώθη ἐλαφρὰ ὀπισθοχώρησις τῶν χρεωγράφων μας, ἐλπίζω, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶναι τοιαύτη μετὰ ἓν ἔτος, ὥστε, ἐὰν κάμωμεν τὸ νέον δάνειον, νὰ τὸ κάμωμεν μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέρους ὅρους (χειροκροτήματα).

§478Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, ἀλλὰ θά ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ συντονισμοῦ τῶν συμβάσεων.

§479Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά. Θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις περὶ ὁδοποιΐας καὶ θὰ τὰ πῆτε τότε. Ἀλλ’ εἶπε προχθὲς ὁ κ. Παπαναστασίου ὅτι εἶχε τὴν ἑξῆς ἀνησυχίαν, ἐπειδὴ ἀναφέρεται μέσα εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν ὑπὸ τοῦ Μακρῆ, εἶχε τὴν ἀνησυχίαν μήπως αὐτὸ μᾶς δεσμεύει, ὅτι δὲν θὰ μποροῦμε νὰ ἀποστῶμεν ἀπὸ τὴν σύμβασιν· ἀλλὰ ὁ Σέλιγκμαν δὲν ἔχει κανένα ἐνδιαφέρον διὰ τὸν ἐργολάβον, ἁπλῶς ἀναφέρεται ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ χρήματα δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§480Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ ἄλλη πλευρά. Ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, νὰ ἀνακύψῃ ἀκεραία ἡ νομικὴ δέσμευσις ἀπέναντι τοῦ οἴκου Μακρῆ. Εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως ἀναφέρεται, ὅτι ἐὰν ἐντὸς 18μήνου πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, ἡ νομικὴ δέσμευσις εἶναι ἀκεραία, τὸ δὲ νομικὸν συμβούλιον εἶπεν, ὅτι πέραν τῆς προκαταβολῆς δεσμευόμεθα, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον.

§481Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δάνειον ἐπραγματοποιήθη διὰ τοῦ Χάμπρο.

§482Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἀναφέρεται, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Μακρῆ.

§483Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σημασίαν.

§484Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν μὲν ἑρμηνευθῇ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ χρηματοδότησις πληροῖ τὴν προϋπόθεσιν ἐκείνην, τότε ἐπῆλθεν ἤδη διὰ τῆς προηγουμένης συνάψεως, ἐὰν δὲ δὲν ἑρμηνευθῇ οὕτω, τότε οὔτε ἡ ἡ νέα σύναψις μᾶς δεσμεύει.

§485Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν ῥητὴν δήλωσιν, ὅτι ὁ οἶκος Σέλιγκμαν δὲν ἔχει κανὲν ἐνδιαφέρον διὰ τὸν Μακρῆν καὶ διὰ νὰ μὴ καθυστερῶμεν, δι’ αὐτὸ δὲν ἐζητήσαμεν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν συζήτησιν τὴν περαιτέρω, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶμεν ἡμεῖς τοιοῦτον ἐπιχείρημα.

§486Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἱκανοποιούμεθα ἀπολύτως ἀπὸ τὴν δήλωσίν σας.

§487Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν δίδεται ὅμως ἐξουσιοδότησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ συντονίσῃ τὰς συμβάσεις αὐτάς.

§488Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμε νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν Σέλιγκμαν τὴν ἄδειαν νὰ συντονίσωμεν τὰς συμβάσεις. Οὔτε δυνάμεθα νὰ ζητῶμεν (chicanes), ὅπως διορθώνωμεν τάς συμβάσεις. Ἐπὶ τέλους διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἔχομεν μίαν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ διὰ τὴν Φαουντέσιον δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐπερώτησιν. Νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ σύμβασις αὐτὴ συνωμολογήθη ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους, ὅτι δυνάμεθα, νὰ μὴ λογαριάζωμεν τὴν ὑπογραφὴν τῆς Ἑλλάδος διὰ τίποτε; Αὐτὰ πού λέγω δὲν περιέχουν καμμίαν μομφὴν κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι ὅταν συνωμολογήθησαν αἱ συμβάσεις αὐταὶ ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἦτο πολὺ διάφορος τῆς σημερινῆς καὶ ἦτο πολὺ φυσικόν, ὅλαι αἱ συμβάσεις νὰ συνωμολογῶνται ὑπὸ βαρυτέρους ὅρους. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐρχώμεθα σήμερον, νὰ λέγωμεν «ἐγελαστήκαμε». Ἐγελαστήκαμε, θὰ πληρώσωμε. Δὲν μᾶς τιμᾷ καθόλου, νὰ ἐρχώμεθα τώρα, νὰ θέλωμε νὰ χαλάσωμεν τὰς συμβάσεις αὐτάς.

§489Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μὲ ἀδικεῖτε, ἂν νομίζητε, ὅτι ζητῶ τοιοῦτόν τι.

§490Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἡ ὥρα τώρα διὰ τὰ ἄλλα. Θὰ σᾶς εἶμαι εὐγνώμων, ἂν μοῦ δώσητε τὰ ὅπλα, νὰ ἀπαλλάξω τὸν τόπον ἀπὸ αὐτὰ τὰ βάρη, ἀλλὰ ἀφῆστε ἀπόψε, νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτή.

§491Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀπασχολήσω πολὺ τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ὑπάρχῃ ἔδαφος, ἂν μπορῇ, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ ὅρου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταβολὴν τοῦ ὑπολοίπου παρὰ τοῖς τραπεζίταις. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτό, τότε θὰ εἶναι μεγάλη ὠφέλεια.

§492Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ ἔχομεν τὴν αὐτὴν διάταξιν ἀκριβῶς, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ εἰς τὸ τριμερὲς δάνειον. Εἶναι ἀκριβῶς ἡ αὐτή, τέσσαρα τοῖς ἑκατόν.

§493Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰσπράττομεν ἡμεῖς τὸν τόκον, διότι αἱ καταθέσεις εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κράτους. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, τὸ προϊὸν τοῦ δανείου νὰ τὸ ἀφήσωμεν παρακαταθήκην παρὰ τοῖς τραπεζίταις, θὰ κρίνωμεν δέ, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη...

§494Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς θὰ κρίνωμεν ποτὲ ὑπάρχει ἀνάγκη. Δὲν μπορεῖ ὅμως, νὰ μᾶς κάμῃ ἔλεγχον.

§495Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σύμβασις περιέχει διάταξιν περὶ καταθέσεως παρὰ τοῖς τραπεζίταις, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἀποσύρωμεν ἑκάστοτε ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων κατὰ τὴν κρίσιν μας ἔχομεν ἀνάγκην. Εἰς τοῦτο ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ τῆς προηγουμένης, τοῦ τριμεροῦς δανείου, διότι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ καταφύγωμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν οὐδενός. Ὁ τόκος τὸν ὁποῖον θὰ μᾶς πληρώνουν, εἶναι ὁ τόκος τὸν ὁποῖον πληρώνῃ καὶ ὁ οἶκος Σπάγιερ, διά τὸ μέρος τοῦ τριμεροῦς δανείου, δηλαδὴ 1% κατώτερος τοῦ τόκου τῆς Beserve Bank τῆς Νέας Ὑόρκης καὶ οὐχὶ ἀνώτερος τῶν 4%. Βεβαίως ἂν εἴχωμεν τὴν ἐλευθέραν διαχείρισιν τῶν ποσῶν, ὅπως ἔχῃ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος τὴν διαχείρισιν τοῦ ποσοῦ τοῦ χρησιμεύοντος διὰ τὰ καλύμματα, θὰ ἠδυνάμεθα, κερδοσκοποῦντες, νὰ ἔχωμεν ἀνώτερον τόκον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἠθέλησαν νὰ δεχθοῦν οἱ τραπεζῖται ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ἔχωσιν ἐνδιαφέρον, ὅπως τὰ δάνεια χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα.

§496Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λέγετε σεῖς τοῦτο, ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§497Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐκλογὴ τῆς ἀγορᾶς, τῆς ὁποίας ἡ τιμή θὰ ἐχρησίμευεν ὡς βάσις ἦτο τὸ κυριώτερον σημεῖον τῆς διαφωνίας μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν τραπεζιτῶν, διότι δὲν διαφεύγει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ ἀγορὰ ἡ Ἀμερικανικὴ εἶναι ἀσυνήθιστος εἰς τὰ δάνειά μας καὶ ὀλίγον ἄτακτος εἰς τὰς τιμάς. Οὕτω λ.χ. τὸ δάνειον τὸ προσφυγικόν ἔχει ἄλλοτε ἴσην, ἐνίοτε καὶ ἀνωτέραν καὶ ἄλλοτε κατωτέραν τιμὴν τῆς ἐν Λονδίνῳ τοιαύτης, τὸ δὲ τριμερὲς δάνειον μέχρι τοῦδε δὲν κατώρθωσε, νὰ εὕρῃ τιμάς ἀντιστοίχους πρὸς τάς τιμάς τοῦ Λονδίνου. Ἐπεθύμει βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, νά ἔχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν παγιωτέραν τιμὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νά ὑπολογίζωμεν τὴν ἀφαίρεσιν τῶν μονάδων τοῦ τραπεζίτου, διά τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἀγορᾶς τῶν ὁμολογιῶν ὑπὸ τῶν τραπεζιτῶν, ἀλλά δὲν ἦτο δυνατόν, νά ἐπιμείνωμεν μέχρι ῥήξεως, ὑποστηρίζοντες, ὅτι τραπεζῖται ἐκδίδοντες ἐν Ἀμερικῇ θ’ ἀγοράζουν μὲ τὰς τιμάς τοῦ Λονδίνου. Ἀλλ’ ἂν οἱ τραπεζῖται θέλουν νά ἐκδώσουν δάνεια, καὶ ἔχουν συμφέρον νά ἐκδώσουν δάνειον, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός των, ὀφείλουν νά φροντίσουν καὶ θά φροντίσουν, ὥστε νά εἶναι σταθεραὶ καὶ ἐν Ἀμερικῇ, ὅπως ἐν Λονδίνῳ αἱ τιμαὶ τῶν Ἑλληνικῶν δανείων. Ἄν αἱ προσπάθειαι τῶν τραπεζιτῶν ἐπετύχουν, ἔχει καλῶς, τὸ δάνειον θά συναφθῇ, ἀλλ’ ἂν ἀποτύχουν αἱ τιμαὶ τῆς ἀγορᾶς Νέας Ὑόρκης, δὲν εἶναι ἱκανοποιητικόν, τότε βεβαίως δὲν θά πωλήσωμεν ὁμολογίας εἰς τοὺς τραπεζίτας. Ὡς συνέπεια τῆς ἀρνήσεώς μας ταύτης ἐπέρχεται ἡ ὑποχρέωσις, νά μὴ δικαιούμεθα νά συνάψωμεν ἐν Ἀμερικῇ τμῆμα παραγωγικοῦ δανείου ἐπὶ μίαν διετίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δέσμευσίς μας. Διά νὰ ἐκτιμηθῇ δεόντως ἡ ἀξία τῆς δεσμεύσεως ταύτης, πρέπει νά ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή, ὅτι καὶ διαρκούσης τῆς διετίας ταύτης δικαιούμεθα, νά ἐπαναλάβωμεν τὸ πείραμα τῆς ἐξευρέσεως ἱκανοποιητικῆς τιμῆς. Ἀλλ’ ἂν καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διετίαν αἱ τιμαὶ τῶν δανείων μας ἐν Ἀμερικῇ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαὶ συνάγεται, ὅτι οὔτε μὲ ἄλλους τραπεζίτας θά δυνάμεθα νά συνάψωμεν δάνειον, διότι δὲν θά μᾶς συμφέρῃ, καὶ ἑπομένως ἡ δέσμευσις αὕτη τῆς διετίας δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν.

§498ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ, νά ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§499ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ «προτύπου ἁλυκῆς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Ἠσαΐας.

§500Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Σεβόμενος τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, θὰ ἤθελα ν’ ἀποφύγω τὴν εἰσήγησιν.

§501Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι· εὐχαρίστως σᾶς ἀκούομεν. Ἀρκεῖ νὰ εἶναι μικρά.

§502Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου παραχωρεῖται πρὸς καλλιέργειαν μία ἁλυκὴ εἰς τὸν .... ἵνα καταστήσῃ αὐτὴν πρότυπον. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνέθηκεν εἰς ἐμὲ τὴν εἰσήγησιν. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως συνάψῃ σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ὀργανωτής .... θὰ ἠδύνατο νὰ καλλιεργήσῃ μίαν ἁλυκὴν καὶ νὰ καταστήσῃ αὐτὴν πρότυπον, ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Νὰ ἐγκαταστήσῃ ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καθίστα τὴν ποιότητα τοῦ ἅλατος ἀνωτέραν ἐπὶ τιμῇ εὐθηνοτέρᾳ. Ἐπίσης θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ κατασκευάσῃ ἔργα ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο νὰ παράγωνται 400 τόννοι. Ἔναντι αὐτοῦ, ὑποχρεοῦται νὰ παραμείνῃ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διαρκείας τῆς συμβάσεως ἐνταῦθα παρέχουσα τὰς ὑπηρεσίας αὐτῆς ἀμισθὶ εἰς τὸ Κράτος. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι τὸ παρὸν σχέδιον νόμου προέρχεται, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν τοῦτο εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχεν ὑποβάλει σχέδιον νόμου, περὶ καλλιεργείας ἁλυκῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ, τὸ ἄρθρον 11 ἀπεφάσιζε τὴν παραχώρησιν τῆς ἁλυκῆς, ὅπως τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν τὴν προσθήκην δύο ἐδαφίων. Ἐπελθούσης μερικῆς ὑπουργικῆς κρίσεως καὶ παραιτηθέντος τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑπὸ τοῦ νέου πάλιν ὑπουργοῦ ὑπεβλήθη τὸ ἴδιον νομοσχέδιον ὡς αὐτοτελὲς σχέδιον νόμου μὲ μόνον τὸ ἄρθρον αὐτό. Ἐπελθούσης δὲ καὶ ἄλλης ὑπουργικῆς κρίσεως γενικωτέρας, ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀκριβῶς, ὅπως εἶχεν ὑποβληθῇ δύο φοράς. Ὥστε τοῦτο ἀναμφισβητήτως εἶναι μία ἀπόδειξις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ἐπιτροπὴ κατόπιν τούτου ἐξήτασε μετὰ βαθυτάτης προσοχῆς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν τῇ βάσει καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτοῦ ἔμεινε σύμφωνος, παρετήρησεν ὅμως τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ συντομίᾳ του δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ κατοχυρωθοῦν καὶ νὰ ὑποστηριχθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, διὰ τοῦτο ἀπεφάσισεν ἐν συνεννοήσει εὐτυχῶς μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ ὁποῖος ἀνέθεσεν εἰς ἐμὲ, ὡς εἰσηγητήν, ὅπως καταρτίσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωνται καὶ νὰ κατοχυρῶνται τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν λέγω, κατόπιν τῆς τοιαύτης ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας πρὸς αὐτόν διὰ τὴν τοιαύτην ἐμπιστοσύνην, ἀπεφάσισεν, ὅπως τινὲς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μεταρρυθμισθῶσιν, νά προσθέσωμεν δὲ ἄλλας τοιαύτας, ὥστε νά κατοχυρωθῶσιν τά συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νά γνωρίζητε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἅλατος δὲν εἶναι μικρὸν ζήτημα, ἀπὸ ἐκεῖνα, τά ὁποῖα μπορεῖ νά τά παρίδῃ κανεὶς καὶ νά μὴ προσέξῃ εἰς τὴν βάσιν αὐτῶν. Ἡ Ἑλλάς, καίτοι χώρα ἡ ὁποία περιβρέχεται πανταχόθεν ἀπὸ θαλάσσης, καίτοι ἀποτελεῖται κατά τὸ πλεῖστον μέρος ἀπὸ πολλὰς νήσους, ἑπομένως ἔχουσα πλείστους ὅσους κόλπους καὶ ἄμμους καταλλήλους πρὸς καλλιέργειαν τοῦ ἅλατος, ἐπὶ πλέον εὐνοουμένη ἀπὸ κλιματολογικάς συνθήκας πολὺ εὐνοϊκάς, ἐν τούτοις ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν ὑστέρει εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἅλατος. Λόγῳ τῆς μικρᾶς παραγωγῆς, τὸ Κράτος ὑπέστη πλείστας ὅσας ζημίας, ἰδίως κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν Βαλκανικῶν πολέμων καὶ τοῦ μεγάλου πολέμου, ὅπου ἠναγκάσθη νά συμπληρώσῃ τάς ἀνάγκας της κομίζουσα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ πληρώνουσα λόγῳ τούτου καὶ ναύλους καὶ μεγάλα ἀσφάλιστρα. Αὐτὴ ἡ κατάστασις, κύριοι βουλευταί, μετά μεγάλης μου λύπης, διήρκεσεν ἕνα ὁλόκληρον αἰῶνα, ἐπὶ ἕνα ὁλόκληρον αἰῶνα ἐστερούμεθα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νά εἰσαγάγωμεν τὸ ἄλλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μόλις κατά τὸ 1918, ἐπὶ τέλους, ἀφυπνίσθη τὸ Κράτος ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βόλου κ. Σπυρίδη προσεκλήθη ξένος ὀργανωτής, ὅπως ὀργανώσῃ τάς ἁλυκάς τοῦ Κράτους. Ὁ ὀργανωτὴς οὗτος ἔδειξε ζῆλον ἀρκετὸν καὶ ἤρχισε νά ὀργανώνῃ τάς ἁλυκάς καὶ βλέπετε τὴν ἑξῆς στατιστικὴν —ἡ μόνη ὑπάρχουσα δηλαδὴ εἰς εἰς τό ὑπουργεῖον—τὸ 1915 εἴχομεν παραγωγὴν ἅλατος 12.241 τόννους—σημειώσατε, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους εἶναι 60.000 τόννοι—τὸ 1916 21.000 τόννους, τὸ 1917 31.000 βαίνει αὔξουσα ἡ παραγωγὴ καὶ φθάνει τὸ 1925 65.000 τόννους, τῷ 1926 90.000 τόννους καὶ τὸ 1927 105.000 τόννους. Βλέπετε, κύριοι, μετά λύπης μου, θ’ ἀναφέρω πάλιν ὅτι οὐδὲν σύστημα ἔχομεν εἰς τὴν ἐργασίαν μας, οὐδεμίαν ὀργάνωσιν, οὐδεμίαν στατιστικὴν καὶ ἐνῷ ἐπὶ 92 ἔτη ὑπεφέραμεν διά τὴν ἔλλειψιν ἅλατος, σήμερον ἐπέσαμεν εἰς τό ἄλλο ἄκρον καὶ ἀντί, ὅταν εἴχομεν τόν ὀργανωτὴν νά βαδίσωμεν μὲ ἕν πρόγραμμα καὶ μὲ μίαν στατιστικήν, ὥστε νά προσέξωμεν, νά μὴ ἐξέλθωμεν τῶν ὁρίων τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἐν τούτοις ἀμελετήτως, ἄνευ οὐδενός συστήματος, ἄνευ οὐδεμιᾶς γραμμῆς τακτικῆς, ἐπέσαμεν εἰς τό ἄλλο ἄκρον. Καὶ ἀπὸ ἔλλειψιν παραγωγῆς ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ὑπερπαραγωγὴν ἡ ὁποία εἶναι πολὺ ἐπικινδυνωδεστέρα τῆς ἐλλείψεως τῆς παραγωγῆς, διότι ἐπὶ τέλους τὴν ἔλλειψιν τῆς παραγωγῆς μὲ μίαν ζημίαν τοῦ Κράτους δυνάμεθα νά τὴν ἀναπληρώσωμεν μὲ μίαν ἀγορὰν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τὴν ὑπερπαραγωγὴν πῶς, θὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν προκειμένου μάλιστα περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ εὐαίσθητον καὶ ὑφίσταται ἀπωλείας μεγάλας; Τὸ Κράτος λοιπὸν εὑρέθη ἀμέσως εἰς τὴν δύσκολον θέσιν, τί, νὰ κάνῃ τὸ πλεονάζον; εἶχε δεσμευθῇ μὲ σύμβασιν μετὰ τοῦ ἐργολάβου, ὥστε, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον, νὰ παραλαμβάνῃ ὅλον τὸ παραγόμενον προϊόν, νὰ τὸ ἀποθηκεύῃ, καὶ αὐτό νὰ μὴ ἠξεύρῃ, τί νὰ τὸ κάμῃ. Τὸ ζήτημα ἀπησχόλησεν ἀκριβῶς ὅλας τὰς κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνεφάνη αὐτὴ ἡ ὑπερπαραγωγὴ καὶ ἐσκέφθη, νὰ εὕρῃ λύσιν, ἵνα κατορθώσῃ, ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα. Αἱ λύσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι δυναταὶ καὶ ἔρχονται ἀμέσως τὸν νοῦν ἑκάστου εἶναι ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς ἔχει τοῦτον τὸν κίνδυνον, ὅτι εἶναι ἀντιοικονομικὴ καὶ ἐπὶ πλέον θὰ εἶναι μία ἔλλειψις ἐργασίας εἰς τοὺς ἐργάτας, ὅταν θέλωμεν, νὰ περιορίσωμεν ἕν προϊόν τοῦ τόπου. Καὶ ἡ φυσικὴ λύσις ἡ οἰκονομικὴ θά ἦτο, νά προσπαθήσωμεν νά κάμωμεν ἐξαγωγήν, ἀλλ’ ἡ ἐξαγωγὴ εἶναι ἀδύνατον νά γίνῃ, διότι προσκόπτει εἰς τὴν μεγάλην τιμὴν τοῦ προϊόντος, διότι κοστίζει τόσον πολύ, ὥστε εἶναι ἀδύνατον, νά συναγωνισθῶμεν μὲ τάς ξένας ἁλυκάς τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς... Ἐν τούτοις, ὅτε ἐπὶ τῆς δικτατορίας κατηργήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι μετετοπίσθησαν ἐκεῖ, ἐγένετο μία σκέψις, πῶς ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Καὶ ἐσκέφθησαν, νὰ κάνουν ἕνα ἑνιαῖον ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος, νὰ διευθύνῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ ἂν προσπαθήσωσι νὰ σταματήσωσι τὰς ἁλυκὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κόστος πολὺ μεγαλείτερον καὶ τοὐναντίον νά ἐννοήσωσι καί νά τελειοποιήσωσι τάς ἁλυκὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εὐνοοῦνται καὶ ἀπὸ κλιματολογικὰς συνθήκας καλλιτέρας καὶ λόγῳ τῆς μεγάλης των παραγωγῆς καὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, θά εἶναι δυνατόν, νά παραγάγωσιν ἅλας εὐθυνότερον. Ἀλλ’ ἐπανιδρυθέντος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ αἱ ὑπηρεσίαι ἐπανῆλθον καὶ ἡ ἐργασία ἀνετέθη εἰς τάς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἄφησαν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ δὲν ἐσκέφθησαν, νά τὸ ἐφαρμόσωσιν. Ἐν τούτοις τὸ περίσσευμα ἐπεβάρυνε τό Κράτος καὶ ἠναγκάσθη ἐπὶ τέλους, νά ἐφαρμοσθῇ κατά τό 1928 ἁλυκοστάσιον. Τοῦτο δὲν ἐγένετο ἄνευ ζημίας τοῦ Κράτους, διότι εἶναι ὑποχρεωμένον, ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἐργολάβους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπεχρεώθησαν, νά μὴ ἐργασθῶσι τό ἔτος αὐτό καὶ ἑπομένως, νά αὐξήσῃ τόν χρόνον τῆς λήξεως ἐπὶ τόσον χρόνον, ὅσον χρόνον θά διήρκει τό ἁλυκοστάσιον. Τὸ ὑπουργεῖον εὑρισκόμενον εἰς τὴν δύσκολον αὐτὴν θέσιν ἐσκέφθη νά δοκιμάσῃ, διά τοῦ ὀργανωτοῦ μήπως κατορθώσῃ, νά ἐπιτύχῃ ἐξαγωγὴν καί, διά τοῦτο ἐσκέφθη, νά τοῦ παραχωρήσῃ τάς ἁλυκὰς τῆς Ἀναβύσσου μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, νά ἐξαγάγῃ εἰς τό ἐξωτερικόν. Δὲν θέλω, νά κουράσω τὴν Βουλὴν καί νά εἴπω, ὅτι τό πρῶτον νομοσχέδιον δὲν ἦτο δυνατόν, νά περιφρουρήσῃ τά συμφέροντα τοῦ Κράτους τοσοῦτο μᾶλλον, διότι ὁ κ. ὑπουργός μοῦ ἀνέθεσε, νά τό καταρτίσω ὅσον τό δυνατόν καλλίτερον. Κατήρτισα τό νομοσχέδιον αὐτό καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τό ἐδέχθη σχεδόν, διά παμψηφίας καὶ τό ὑπεβάλομεν.

§503Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι διά παμψηφίας.

§504Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Πλὴν μιᾶς διαφωνίας τοῦ κ. Μπακοπούλου. Τὸ ὑπεβάλομεν εἰς τό ὑπουργεῖον καὶ ἐφανταζόμην, ὅτι μποροῦσε, νά περάσῃ ἄνευ πολλῆς συζητήσεως. Ἀλλά παραδόξως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός ὑπέβαλε νέον νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὑποβληθέν, εὐτυχῶς εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον τό ὑποβληθὲν ὑπό τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διετηρήθησαν πολλαὶ διατάξεις, τάς ὁποίας εἶχεν ὑποβάλει ἡ Κοινοῦ βουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἐτροποποιήθη κυρίως ἡ διάταξις ἐκείνη τό ἐδάφιον Ξʹ, ἡ ἀφορῶσα τὴν τιμήν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καθορίζει τὴν τιμὴν τῆς ἁλυκῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς ὅλων τῶν ἄλλων ἁλυκῶν περιλαμβανομένης καί αὐτῆς μεῖον 15 δραχμὰς κατὰ τόννον ὀλιγώτερον, ἐνῷ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νομοσχέδιον κανονίζει τὴν τιμὴν εἰς ὡρισμένην τιμὴν τὸ ἔτος, 145 δραχμὰς διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ ἔτη λαμβάνει ὡς βασικὴν τιμὴν τὸ 145 μὲ αὐξομείωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμαρίθμου τῶν ἐργολαβειῶν. Αὐτὸν τὸν ὅρον εὑρίσκω ἐγὼ πολὺ ἐπικίνδυνον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μετ’ ὀλίγα ἔτη, ὅπως γνωρίζητε, αἱ ἁλυκαὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ καλλίτεραι, ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς ἁλυκῶν, θὰ κατέλθῃ πολύ, διότι δέν ἔχει πλέον νὰ γίνῃ ἀπόσβεσις ἐπὶ τῶν ἁλυκῶν αὐτῶν, καθ’ ὅσον τὰ χρέη ἔχουν ἀποσβεσθῇ. Ἐγὼ ὑπολογίζω, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν ἁλυκῶν, θὰ κατέλθῃ ἴσως κάτω τῶν 100 δραχμῶν καί, θὰ φθάσῃ τὰς 80 δραχμὰς, ἑπομένως ὁ μέσος ὅρος, θὰ εἶναι κάτω τῶν 80 δραχμῶν· πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ δώσωμεν μίαν ἁλυκὴν μὲ βάσιν 145 δραχμάς; Ἀπόδειξις ὅτι συμφέρει αὐτὸ εἰς τὸν ἐργολάβον εἶναι, ὅτι ἐδέχθη τοὺς ὅρους αὐτοὺς ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν περιώριζε καὶ τοῦ ἔλεγε, μόνον 75% νὰ παραδώσῃ εἰς τὸ Κράτος καὶ τὰ 25% νὰ ἐξαγάγῃ, ἐδέχθη μὲ τὴν τροποποίησιν, νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἥμισυ. Διὰ νὰ δεχθῇ λοιπὸν αὐτὸ εἶναι ἡλίου φαεινότερον, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τῆς τιμῆς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸν ὠφελεῖ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ βασιζόμενος ἐδέχθη τὴν ἐξαγωγήν. Δι’ αὐτὸ λοιπόν, νὰ δεχθῆτε νὰ θέσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό, ὡς τό διετύπωσεν ἡ ἐπιτροπή.

§505Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ θέσωμεν maximum 145.

§506Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Τὸ maximum δὲν παίζει ρόλον. Ὅπως εἶναι διατυπωμένον τό ἄρθρον δὲν ἔχει σημασίαν τό maximum, διότι τό συμβούλιον τῶν ἁλυκῶν δύναται νά τό καταβιβάσῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τά ὁποῖα θά συλλέξῃ, ὅσον θέλει.

§507Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νά δεχθῶμεν maximum 145, καὶ κάτω τῶν 145 νά ὁρίζῃ τό συμβούλιον τῶν ἁλυκῶν, γίνεται δεκτόν.

§508Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατά τό νομοσχέδιον ἡ τιμὴ ὁρίζεται εἰς 175 καὶ κατά τήν ἰδικήν σας ἄποψιν πρέπει νά δεχθῶμεν κατά 15 ὀλιγώτερον, δηλαδὴ 160. Ἡμεῖς ἐπετύχομεν 145 καὶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς αὐξομειώσεως, ἐάν τά ἐργατικά αὐξηθῶσιν ἢ μειωθῶσιν.

§509Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Τὴν ἄλλην τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἴπαμεν νά τήν ὑποβάλητε, δὲν τὴν ὑπεβάλατε.

§510Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἑβδόμη παράγραφος λέγει (ἀναγινώσκει).

§511Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Αὐτὸ εἶναι, ὅπως τὸ διετυπώσαμεν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἔτσι.

§512Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τό νομοσχέδιον λέγει. «Αὐξανομένης κλπ.».

§513Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἐγώ θά ἐπέμενα, νά τεθῇ τό ἄρθρον ὡς εἶπεν ἡ ἐπιτροπή.

§514Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ maximum τό ὁρίζει τὸ συμβούλιον, διά τό πρῶτον ἔτος.

§515Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Διά τό πρῶτον ἔτος δὲν πειράζει. Ὁμιλῶ διά τὴν μετά τρία ἔτη ἐποχήν.

§516Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νά εἴπω, ὅτι αὐτό τό ὁποῖον ἐπετεύχθη καὶ διετυπώθη εἰς τό νομοσχέδιον, ὅπως διετυπώθη, εἶναι συμφερώτερον διά τό Κράτος ἀπό ἐκεῖνο τό ὁποῖον διατυπώνετε ὑμεῖς. Καὶ τοῦτο, διά τοὺς ἑξῆς λόγους: Πρῶτον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπεστηρίχθη ἐπὶ 12 χιλιάδων τόννων νὰ δίδῃ ὑποχρεωτικῶς τά ¾ εἰς τό Κράτος μὲ τιμὴν τοῦ τόννου 15 δραχμάς κάτω τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς ὅλων τῶν ἄλλων ἁλυκῶν. Δεδομένου, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῶν ἁλυκῶν εἶναι 178 δραχμαί, θά δίδεται δηλαδὴ μία μεγάλη ποσότης τόννων εἰς τιμὴν 163 δραχμῶν τόν τόννον, εἰς ἐποχὴν κατά τὴν ὁποίαν τό Κράτος ἔχει πλεόνασμα 42 χιλιάδας τόννους ὁλοκλήρους ἅλατος καὶ θά ἐξάγῃ ὁ ἀνάδοχος μόνον 25%, δηλαδὴ ἐπὶ 12 χιλιάδων 3 χιλιάδας εἰς τό ἐξωτερικόν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτυγχάνει αὐτὰ τὰ κέρδη ἄνευ οὐδεμιᾶς συμμετοχῆς τοῦ Κράτος εἰς τὰ τῆς ἐξαγωγῆς. Ὅλοι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν κοινοβουλευτικὴν συνέστησαν καὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς καὶ ὁ μόνος ὁ ὁποῖος ἠναντιώθη ἤμην ἐγὼ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη εἶναι ἔργον ἰδικόν μου, διότι κατόπιν τῆς ἀντιδράσεως τῆς ἰδικῆς μου εἶχεν ἔλθει καὶ ὁ κ. Σανταρόζα, ἵνα καταλήξωμεν εἰς μίαν συμφωνίαν. Καὶ ἐγὼ τότε τοῦ προέτεινον τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατόπιν καὶ τοὺς ὁποίους διατυπώνει εἰς τὸ ἄρθρον. Καὶ οἱ ὅροι αὐτοὶ εἶναι οἱ ἑξῆς: Ὁ ἀνάδοχος, ἀντὶ νὰ παραδίδει 9.000 τόννους εἰς τιμὴν 163, θὰ παραδίδῃ κατὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη μόνον 4.000 τόννους. Ἀπὸ τοῦ τετάρτου καὶ ἐφ’ ἑξῆς 3.000 τόννους. Καὶ θὰ ἐξάγῃ τοὺς ἐννέα χιλιάδας τόννους οὐχὶ εἰς 163 δραχμάς, ὅπως ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ πλὴν μόνον εἰς τιμὴν 145 διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, διὰ τὰ ἑπόμενα 11 ἔτη θ’ αὐξομειοῦται, ἢ θὰ μειοῦται ἀναλόγως τῆς μέσης τιμῆς τοῦ τιμαρίθμου. Εἶναι κέρδος διάφορον αὐτοῦ καὶ τοῦτο. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐξαγομένου, ἐκτὸς 9 χιλιάδων, θὰ συμμετάσχῃ τὸ Κράτος εἰς τὰ 50% καὶ ὑπολογιζομένης τῆς τιμῆς πλὴν ὄχι εἰς 145 ἀλλὰ μόνον εἰς 120. Καὶ ἔρχεσθε σήμερον, νὰ ὑποστηρίξητε τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς 163 δραχμάς. Εἶναι τερατῶδες αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§517Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅπως τά εἴπατε καὶ δυστυχῶς παρίστανται ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν πολλὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τά ὁποῖα δύνανται νὰ βεβαιώσωσι περὶ τούτου. Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὴν παροχὴν τῶν 12 χιλιάδων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν παροχὴν τοῦ μέσου ὅρου τῶν 2 τελευταίων ἐτῶν, κατά τά ὁποῖα εἶναι 8 χιλιάδες τόννοι.

§518Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη μίαν αὐθαίρετον κρίσιν.

§519Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ἐδῶ ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τό ὁποῖον λέγει, ὅτι δέχεται παροχὴν τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν. Ὁ μέσος ὅρος τῶν τελευταίων ἐτῶν θά εἶναι ἡ παροχή 8 χιλιάδων τόννων. Ἐξ αὐτῶν ἔχει ὑποχρέωσιν τό Κράτος, νά παραλαμβάνῃ 75% καὶ ἑπομένως θά λαμβάνῃ 5.000 τόννους καὶ ὄχι 8.000. Μὲ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς δὲν ἐπετύχατε τίποτε καὶ θά ἴδητε, ὅτι μετά δύο τρία χρόνια, θά μὲ ἐνθυμηθῆτε. Προσωρινῶς δύναμαι νά εἴπω, ὅτι ἡ τιμή, τὴν ὁποίαν ἐπετύχατε δὲν εἶναι ἀσφαλῶς μικροτέρα ἀπό ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐκανόνισεν ἡ ἐπιτροπή, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ διάρκεια εἶναι διά 12 ἔτη, κατά τὸν τρόπον τόν ὁποῖον ἐκανόνισεν ἡ ἐπιτροπή, βεβαίως, θά εἶναι μικροτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκανόνισεν, ἀλλά μετά τὴν πάροδον τῶν 10 ἐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά, κ. Μπακόπουλε, δὲν ἐκαταλάβατε τό πνεῦμα καὶ δι’ αὐτό ἐγὼ ἐπιμένω.

§520Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχει τό δικαίωμα τῆς ἐξαγωγῆς. Μὴ συζητοῦμεν καὶ κουράζωμεν τὴν Βουλήν, ἀφοῦ εἴμεθα σύμφωνοι.

§521Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τό τελευταῖον ἐδάφιον, θά προέτεινον, νά τροποποιηθῇ κατά τρόπον, ὥστε νά μὴ καθίσταται ἀδύνατος εἰς τόν ἐργολάβον ἡ ἐξεύρεσις κεφαλαίων συνεταιριστικῶν. Τὸ ἐδάφιον ἔχει οὕτω: (ἀναγινώσκει) Ἀποκλείεται πᾶν δικαίωμα αὐτοῦ, ν’ ἀναζητήσῃ καὶ ἀνεύρῃ συνεταιριστικά κεφάλαια.

§522Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, νά μένῃ ἐδῶ. Τὸ νά εὕρῃ κεφάλαια δὲν τόν ἐμποδίζει κανείς, ἀλλ’ ὀφείλει, νά μένῃ ἐδῶ.

§523Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλά θά παρακαλέσω τόν κ. ὑπουργόν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νά λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου δὲν εἶναι σύμφωνος πρός τὴν σκέψιν.

§524Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποίαν τροποποίησιν θέλετε;

§525Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θά μοὶ ἐπιτρέψητε, νά ἐπαναλάβω. Τὸ ἐδάφιον ἔχει οὕτω: (ἀναγινώσκει). Οὐδὲν πλέον τούτου, νά τεθῇ, διότι ὅλα τά ἄλλα, τά ὁποῖα ἔχετε, ἀποκλείουν τὴν ἐξεύρεσιν συνεταιριστικῶν κεφαλαίων καὶ καθιστοῦν ἴσως ἀδύνατον τὴν λειτουργίαν.

§526ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἐδέχθη ὅλα ὁ ἐνδιαφερόμενος.

§527ΡΑΛΛΗΣ. Ἄς τεθῇ εἰς τά πρακτικά, ὅτι ἐπιδιώκετε, νά μὴ δύναται οὗτος νά μεταβιβάσῃ τά ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματά του καὶ νά ἀναχωρῇ ἐξ Ἑλλάδος, ἐπιφορτίζων ἄλλους μὲ τὰ δικαιώματα τῆς συμβάσεως. Τοῦτο δὲν θέλετε;

§528Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§529Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπόν τοῦτο ἤθελον νά δηλώσητε, διά νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, διότι ἡ διάταξις, ὅπως ἔχει καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν συμμετοχήν, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς προσωπικῶς θὰ ἐργάζεται, τὴν συμμετοχὴν καὶ ἄλλων κεφαλαίων συνεταιριστικῶν, τὰ ὁποῖα ἤθελε τυχὸν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναζητήσῃ.

§530Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδήλωσα, ὅτι δὲν κωλύεται.

§531Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ τοῦτο, νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι δύναται.

§532ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη;

§533ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸ Διεθνὲς ἰνστιτοῦτον στατιστικῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κηρυκείων δικαιωμάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων Πανεπιστημιακῶν νόμων ἀφορώντων τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Παπανδρέου.

§534Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν γνώμην, προκειμένου περὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον, νὰ καταργηθοῦν τὰ προσόντα, διότι νομίζει, ὅτι αἱ θέσεις αὐταί θὰ ἦτο ἴσως προτιμώτερον, νὰ διατίθενται εἰς ἀνθρώπους τῶν γραμμάτων διακεκριμένους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πιθανόν, ὅτι θὰ ἔχουν τὰ προσόντα δεκαπενταετοῦς διοικητικῆς ὑπηρεσίας. Νομίζομεν δέ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις, ὅτι πράγματι εἰς διακεκριμένους ἀνθρώπους τῶν γραμμάτων θὰ δοθοῦν, ὅτι δέον ἡ πρότασις νὰ γίνεται ἀπὸ τὴν σύγκλητον καὶ ἡ ἔγκρισις ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ ἐγγύησις θὰ εἶναι πλήρης καὶ ἑκάστοτε, θὰ πληρῶνται αἱ θέσεις ὑπὸ ἀνθρώπων ἀξίων αὐτῆς τῆς τιμῆς. Προηγουμένως εἴχομεν τὸν κ. Παλαμᾶν, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπαξίως κατεῖχε τὴν θέσιν καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὰ προσόντα τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§535Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δέχεσθε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, κ. ὑπουργέ;

§536Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι.

§537Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι ἀσφαλῶς, ἐὰν τὴν δέχεσθε, θὰ κάμητε μίαν πρᾶξιν ὄχι ὀρθήν. Τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει ἀνάγκην πρὸ παντὸς γραμματέως, ὁ ὁποῖος νὰ διοικῇ, ὄχι χάριν τιμῆς.

§538Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τοῦ Παλαμᾶ ἡ γραμματεία ὑπῆρξε κακὴ καὶ ἐπιζημία κ. ὑπουργέ;

§539Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὐδ’ ἐπιζημία, οὐδὲ κακή, ἀλλ’ ἔμενε, μόνον διότι ἦτο ὁ Παλαμᾶς.

§540ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη;

§541ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§542ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας συγκοινωνιακῶν ναυτικῶν ἀερολιμένων, παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν».

§543Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τό νομοσχέδιον αὐτό θέλει νά ρυθμίσῃ τοὺς ἀερολιμένας. Ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς συμβάσεως παρεχωρήθησαν ἐκτάσεις εἰς ἑταιρείας· ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἔγινε μία παραχώρησις.....

§544Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δύο παραχωρήσεις.

§545Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρᾶγμα ἦτο ἐντελῶς ἐσφαλμένον. Ἐφ’ ὅσον θέλομεν, νὰ ἔχωμεν ἀνεπτυγμένην ἀεροπορικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν εἶναι δυνατόν, νά ἔχωμεν πολλοὺς ἀερολιμένας ἀνήκοντας εἰς διαφόρους ἑταιρείας. Νομίζω, ὅτι διὰ νόμου θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθοῦν οἱ ἀερολιμένες καὶ μάλιστα οἱ διεθνοῦς....

§546Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ γίνεται.

§547Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ διεθνοῦς ἐπικοινωνίας πρέπει νὰ καθωρίζονται διὰ νόμου καὶ ὄχι εἰκεῖ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ γίνωνται κολοσσιαῖα σφάλματα, ὅπως π. χ. ἐτοποθετήθη πολεμικὸς ἀερολιμὴν εἰς τὸ Φάληρον, ἐνῷ ἔπρεπε, νὰ γίνῃ ἀλλοῦ. Ἐκεῖνο μάλιστα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον, εἶναι, ὅτι δὲν γίνεται συνδυασμὸς ἀερολιμένων πρὸς τὴν χερσαίαν προσγείωσιν. Εἰς ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσον ἀνεπτυγμένην συγκοινωνίαν, εἶναι δυνατὸν νομίζω, νὰ γίνῃ συνδυασμὸς ἀερολιμένων μὲ ἀεροδρόμια ξηρᾶς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βλέπω, ὅτι δὲν γίνεται.

§548ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἀναβληθῇ.

§549Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ὑποβάλει σχέδιον νόμου περὶ ἐμπορικῆς ἀεροπορίας, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ κ. ὑπουργὸς; νὰ συνδυασθοῦν.

§550Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀεροπορίας εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, ἕως τώρα δὲ ἔχει τριχοτομηθῆ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἑνοποίησις τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ ὑπαχθοῦν τὰ ἐργαστήρια εἰς τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν δύνανται νὰ διευθύνωσιν ἐργοστάσια μάχιμοι ἀξιωματικοί.

§551Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀεροπορίας εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότατα ζητήματα. Μόλις ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδίστασα νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ δώσω τὴν λύσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε ἂν δὲν ὑπάρχῃ μία ἑνότης ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπεβάλομεν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὑπεγράψαμεν μαζὶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, καθότι ἐνομίσαμεν, ὅτι συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι, ἕως ὅτου λυθῇ ριζικῶς τὸ ζήτημα, νὰ ληφθῇ μερικὴ μέριμνα ἐπὶ ζητημάτων διὰ τὰ ὁποῖα εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ λάβωμεν μερικὰς ἀποφάσεις. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον, εἶναι νομοσχέδιον προσωρινὸν ρυθμίζον σχέσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ρυθμίσωμεν. Ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀερολιμένων, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι μέχρι τοῦδε ἔχουσι γίνει ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐρεύνης καὶ ἄνευ νόμου καὶ ἄνευ διατάγματος. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἀναφέρει ἡ ἐγκατάστασίς του ἐν Φαλήρῳ ἔγινεν χωρὶς κἂν νὰ ὑπάρξῃ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μαζί σας, ὅτι ἡ ἀκαταστασία εἶναι μεγάλη.

§552Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπεφάσισε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν....

§553Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐπῆγαν μόνοι των· ἤλλαξαν τὴν θέσιν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις πρὸ ἐτῶν. Λοιπὸν ἦτο ἀπαραίτητον, νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα, διὰ νὰ διορθωθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ὡρισμένων ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἕνα καὶ μόνον δικαίωμα: νὰ περάσουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ὑπάγουν ἀλλοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις καὶ τὸ δικαίωμα τὸ διεθνές, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, δηλαδὴ δὲν ἔχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν εἰς κανένα τὸ δικαίωμα, νὰ κάμῃ οἱανδήποτε ἐγκατάστασιν. Διεθνῶς μίαν ὑποχρέωσιν ἔχομεν, τὴν ὁποίαν δίδομεν, νὰ περάσουν. Παρουσιάζονται κάθε ἡμέραν ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι μᾶς ζητοῦν, νὰ κάμωσι ἰδιαιτέρας ἐγκαταστάσεις. Δυνάμει τοῦ νόμου ὅμως αὐτοῦ ἀπαγορεύονται.

§554Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι δὲν ἀπαγορεύονται χρειάζεται εἰδικὸς νόμος.

§555Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἑπομένως ὅμοιος κίνδυνος, ὁ ὁποῖος δύναται, νὰ παρουσιασθῇ εἶναι, νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ξένας ἑταιρείας. Ἐπίσης ἠθελήσαμεν, νὰ κάμωμεν ἀπὸ τώρα μίαν διάκρισιν μεταξὺ λιμένων ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας καὶ λιμένων Διεθνοῦς συγκοινωνίας. Ἐὰν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μὲ παρετήρει, ὅτι οὐδεὶς ἐπιβάλλει, νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διάταξις, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐπιτραπῇ, νὰ γίνῃ μία ἐγκατάστασις, παρὰ μόνον, διὰ νόμου, καὶ πάλιν δὲν ἔχω δυσκολίαν, νὰ δεχθῶ, ὅτι οἱ ἀερολιμένες πρέπει, νὰ ὁρισθοῦν διὰ νόμου, καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἐξασφάλισις, τὴν ὁποίαν ὀφείλει, νά ἔχῃ τὸ Κράτος. Ἑπομένως, ἂν θέλετε νὰ προσθέσωμεν καὶ αὐτὸ, εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι.

§556ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κολιαλέξης ἔχει τὸν λόγον.

§557Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ἐλάχιστον καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τούτου νομοσχεδίου. Φρονῶ, ὅτι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 51 καὶ 52 νομοσχέδια πρέπει, ν’ ἀναβληθῶσιν ἐπ’ ἀόριστον, διὰ νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀεροπλοΐας, διὰ νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον εἶναι συμφέρον, νὰ ψηφισθῶσιν. Ἐν καιρῷ εἰρήνης ἡ ἐγκατάστασις ἀεροπλοΐας ἔχει σκοπὸν ἀντικειμενικόν, νὰ προπαρασκευάσῃ τεχνικὸν προσωπικόν, ὥστε ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως νὰ εἶναι κατάλληλον τὸ προσωπικόν. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 51 νομοσχέδιον τὸ εὑρίσκω ἐντελῶς ἀλλοῖον, συγκρουόμενον μὲ τὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 51 εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, νὰ ἕπεται τοῦ ὑπ’ ἀριθμοῦ 52. Πρῶτον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀεροπλοΐα· καὶ ἔπειτα ἀερολιμένες. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ πρῶτον, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τὸ δεύτερον· τὸ ἀντιλαμβάνεσθε εὐκόλως. Δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται ν’ ἀναπτύξω τὰ ζητήματα, πρῶτον ἐπὶ τοῦ 52 καὶ ἔπειτα ἐπὶ τοῦ 51. Ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπως γνωρίζητε πάντες ὑφίστανται δύο ἀεροπλοΐαι, τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Ἡ ἀεροπλοΐα τῆς ξηρᾶς ἀποτελεῖ τὰ ¾ τῆς ἀεροπλοΐας τοῦ στρατεύματος, τοῦ δὲ ναυτικοῦ τὸ ¼. Ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἀεροπλοΐας τῆς ξηρᾶς εἶναι, διὰ καταλλήλου προπαρασκευῆς καὶ συνδυασμοῦ νὰ εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς γενικῶς τοῦ στρατεύματος, καὶ τὸ μὲν ἀεροπλάνον ἀποδίδει πάντοτε εἰς τὴν ξηράν, ἐνῷ τοῦ ναυτικοῦ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ἀμφίβιον, διότι ἔχει ὑδροπλάνα καὶ ἀεροπλάνα τῆς ξηρᾶς. Κατ’ οὐσίαν ὑφίστανται τρία ἀεροπλάνα, τῆς ξηρᾶς, τῆς θαλάσσης, ὑδροπλάνον καὶ ἀεροπλάνον τῆς ξηρᾶς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀμφίβιον, ἐὰν ἐπιτρέπεται, νὰ εἴπωμεν αὐτὴν τὴν φράσιν. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νομίζω, ἀξιότιμοι κύριοι, ὅτι πρέπει εἰδικὴ καὶ μεγάλη ἐπιτροπή, νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον πρέπει, νὰ ὑφίστανται αὐταὶ αἱ τρεῖς ἀεροπλοΐαι καθότι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, ὁπότε εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ διοικῶ τὴν ἀεροπλοΐαν ἐν τῷ μετώπῳ, εἶδον πολλὰ σφάλματα καὶ μάλιστα κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἀγώνων ἐναντίον τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐχθροῦ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ αἱ δύο ἀεροπλοΐαι πρέπει, νὰ ἑνωθῶσιν εἰς μίαν ἀεροπλοΐαν καὶ νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν βάσιν τῆς διαμορφώσεως καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ προσωπικοῦ. Δηλαδὴ νὰ ἐξέρχωνται ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου, καὶ ἔπειτα, θὰ διαιροῦνται εἰς ἀεροπλάνα τῆς ξηρᾶς καὶ ὑδροπλάνα. Ὁ ἀεροπόρος θὰ μετατίθεται ἀπὸ τὸ ἀεροπλάνον εἰς τὸ ὑδροπλάνον καὶ μετά τινα συστηματικὴν ἐκπαίδευσιν θὰ ἔχωμεν ἀεροπλάνα διώξεως, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν βάσιν ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, ὅπερ λίαν σπουδαῖον. Ἑπομένως, θὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν μόρφωσιν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόδοσιν. Ἐὰν ὑπεισέλθωμεν εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα .....

§558Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο νομοσχέδιον.

§559Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα θὰ προκαλέσῃ μεγάλην συζήτησιν.

§560Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν ἀναβάλλει τὸ νομοσχέδιον, ἐγὼ πρέπει νὰ εἴπω, ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου κατόπιν τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ κατόπιν τῶν γνωμῶν τῶν εἰδικῶν ἀεροπόρων. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν οὔτε εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ μὴ συμπεριληφθῇ, καθ’ ὅτι χρήζει μεγάλης μελέτης.

§561Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§562Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Προχωρῶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει). «Ἐγὼ, νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ δύναται, νὰ εἶναι ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τῶν ἀερολιμένων εἶναι, νὰ ἐξυπηρετήσουν τοὺς λιμένας ἀπὸ ἀπόψεως ἀεροπλοΐας. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν τὸ ὑπουργεῖον, νὰ ὑποστῇ τόσας δαπάνας. Μετὰ πάροδον δύο μηνῶν ἢ τριῶν θὰ ὑποβληθῇ νέον νομοσχέδιον καὶ ἡ ψήφισις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀπαιτήσῃ νέας δαπάνας.

§563Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐδιαβάσατε τὸ ἄρθρον 4;

§564Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Τὸ ἓν ἀναιρεῖ τὸ ἄλλο. Τὸ ἐμελέτησα πλήρως τὸ νομοσχέδιον.

§565Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐπιφέρει δαπάνας.

§566Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ζητήσῃ ἀεροπλάνα, διὰ νὰ καταδιώξῃ τὴν λῃστείαν, θὰ πηγαίνωσιν εἰς τὸν Ὄλυμπον καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον, διὰ νὰ καταδιώκωσι τοὺς λῃστάς; Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θὰ ζητήσῃ ἀεροπλάνα, διὰ τὴν κινηματογράφησιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεξάντλητον μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς, ὅτι τὰ περὶ ἀεροπλοΐας νομοσχέδια πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσωσι πολύ, διότι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς πολέμου, ὥστε νὰ δημιουργήσωμεν ἀεροπλάνα καὶ νὰ ὑφιστάμεθα τόσας δαπάνας. Ἔχομεν τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν ὡς ὀργανισμόν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἐξέφυγεν ἀπὸ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔβλεπε μὲ ἓν βλέμμα συμπαθείας πρὸς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, σήμερον τὴν θεωρεῖ ἀντιπαθεστάτην. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια πρέπει, νὰ ἀναβληθῶσι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, κύριοι.

§567Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω πάρα πολὺ ὅταν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δύο φύλλα ἀλλὰ 70 ἄρθρα, νὰ μὴ τὸ παρουσιάζητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς ἀμελέτητον νομοσχέδιον. Δύνασθε νὰ ἔχητε ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι εἶναι ἀμελέτητα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἔχουσι συζητηθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχουσι καταρτισθῆ ἀπὸ μίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία εἶναι σοβαρὰ καὶ εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς της.

§568ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)

§569ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§570ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ρ. Λιβαθινόπουλος.

§571Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βεβαίως ἡ ὥρα προκεχωρημένη, κύριοι βουλευταί, ὀφείλει ὅμως ἡ Βουλὴ ὅσον κατάκοπος καὶ ἂν εἶναι νὰ δαπανήσῃ ὀλίγα λεπτὰ διὰ τοὺς ἀδικημένους ἀναπήρους μας. Ὅτε τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον συνεζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι πρόεδρος, δὲν παρευρέθην καὶ ἑπομένως δὲν ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ κατατοπίσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅστις ἦτο παρὼν ἐπὶ ζητημάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα ἐγὼ γνωρίζω κάλλιον παντὸς ἄλλου. Γνωρίζω δὲ ταῦτα ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, διότι εἰργάσθην ἐπὶ πολλὰ ἔτη διὰ τοὺς ἀναπήρους πολέμου, καὶ ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς χορηγήσεως ὀρθοπεδικῶν προθέσεων ἐξήτασα πάντας τοὺς ἀναπήρους τῶν πολέμων μας ἀπὸ τοῦ 1912 ἕως τοῦ 1927. Δυστυχῶς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ προβλέψῃ διὰ τοὺς ἀναπήρους, εἶναι καὶ αὐτὸ ἀνάπηρον. Ἔχω ὅμως τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν θὰ διστάσῃ νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτὸ τὰς ἀπαιτουμένας ὀρθοπεδικὰς προθέσεις, ὅπως δυνηθῇ νὰ ὀρθοποδίσῃ καὶ νὰ φανῇ χρήσιμον πρὸς τοὺς ἀναπήρους. Κατ’ ἀρχὴν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον ἕνα συμπληρωματικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προβλέπεται ἡ ταχυτέρα εἰς δεύτερον βαθμὸν ἐκδίκασις τῶν ἀπαιτήσεων θυμάτων πολέμου, διότι ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου κατάστασις εἶναι ὀδυνηρά.

§572Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς παρατηρήσεις σας νά τὰς φέρητε ἔπειτα;

§573Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴν ἀνησυχεῖτε καὶ ταχέως θὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ φέρῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἕνα συμπληρωματικὸν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἐπειδὴ ἔχουσι συστηθῆ ἐνταῦθα γραφεῖα ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀναπήρων εἰς τὰ ὁποῖα οἱ δυστυχεῖς προσφεύγουσιν ἵνα ἐπιτύχωσι τὸ δίκαιόν των καὶ ὅπου ὑφίστανται τὴν αἰσχροτέραν τῶν ἐκμεταλλεύσεων. Καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ἔρχομαι εἰς τὸ προκείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ κάμω ἢ μικρὰς μόνον παρατηρήσεις. Τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ δι’ ἀρκετῶν αὐτοῦ ἄρθρων προβλέπει διὰ τὴν χορήγησιν τῶν περιπτέρων, εὐθὺς ἀμέσως ἀσχολεῖται μὲ τὸ ἱδρυθησόμενον ταμεῖον θυμάτων πολέμου καὶ τοὺς σκοποὺς αὐτοῦ. Εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων σκοπῶν τοῦ ταμείου τούτου, θὰ εἶναι καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπαίδευσις τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. Πρὸ τῶν Βαλκανικῶν πολέμων κατὰ τὸ 1910 ἐδημοσίευσα ἐκτενεστάτην διατριβὴν ἀφορῶσαν τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν ἀναπήρων οἵτινες προήρχοντο ἀπὸ τὰ κοινὰ ἀτυχήματα τῆς ἐργασίας καὶ ὑπέδειξα τί ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ πόσον ἐπωφελὲς θὰ ἦτο διὰ τὴν κοινωνίαν ἐὰν καὶ παρ’ ἡμῖν ἐγίνετο μία τοιαύτη διαπαιδαγώγησις τῶν ἐκ τῶν ἀτυχημάτων τῆς ἐργασίας ἀναπήρων. Κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους ἐδημοσιογράφησα καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθῆναι» καὶ προέτρεπον τοὺς ἰθύνοντας, νὰ λάβωσι μέτρα καὶ διὰ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν ἐκ τῶν Βαλκανικῶν πολέμων προελθόντων ἀναπήρων. Ἀλλὰ τότε ἐβόων εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων. Ὅτε ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέστρεψεν ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ ἀνελάμβανε τὴν ἀρχήν, ἡ κίνησις πλέον εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν ἀναπήρων πολέμου εἶχε φθάσει εἰς τὸ κατακόρυφον. Καὶ τότε ἀνελάμβανεν αὐτοπροσώπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὀργανώσεως καὶ ἐνταῦθα μιᾶς ὑπηρεσίας τοιαύτης καὶ προσεκαλούμην καὶ ἐγώ, ὅστις πρὸ τῶν Βαλκανικῶν πολέμων εἶχα γράψει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἥτις ἵδρυσε τὴν Στέγην Πατρίδος καὶ ἥτις εἰργάσθη μὲ ὅλας αὐτῆς τὰς δυνάμεις διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν τετιμημένων μας ἀναπήρων καὶ ἥτις κατώρθωσε, νὰ διαπαιδαγωγήσῃ εἰς τέχνας ἁρμοζούσας εἰς τὴν ἀναπηρίαν των περὶ τοὺς τετρακοσίους. Νομίζετε, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία καὶ ὅλα τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρὸς τοῦτο ἐδαπανήθησαν, ἔπιασαν τόπο; Ὄχι, κύριοι, ἄσκοπος ἡ ἐργασία καὶ ἄσκοπος ἡ δαπάνη τῶν ἑκατομμυρίων, διότι κατόπιν ἦλθεν τὸ Κράτος καὶ κατέστρεψε πᾶσαν τὴν συντελεσθεῖσαν ἐργασίαν, μὲ τὴν νέαν φάμπρικα τῆς χορηγήσεως τῶν περιπτέρων τὴν ὁποίαν ἀνεκάλυψε. Τὰ περίπτερα τότε ἐχορηγοῦντο ἀδιακρίτως καὶ ἐλάμβανον τοιαῦτα καὶ οἱ παιδαγωγηθέντες, οἵτινες βεβαίως τὰ ἐπροτίμουν, δὰ τὴν ἄκοπον ἀπόδοσιν κέρδους, ἀπὸ τὴν χειρωνακτικὴν τέχνην, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ κρατικὴ μέριμνα ἐφρόντισε νὰ τοὺς καταρτίσῃ. Θλίβομαι δὲ βαθύτατα καθ’ ἡμέραν διερχόμενος ἀπὸ τὰ διάφορα περίπτερα καὶ βλέπων εἰς αὐτὰ ἐγκατεστημένους ἀναπήρους, τοὺς ὁποίους παρηκολούθησα καὶ ἐγνώριζα, ὅτι εἶχον φθάσει εἰς πρώτης τάξεως ἐργάτας εἰς τὴν νέαν αὐτῶν τέχνην, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐκέρδιζον βεβαίως πολὺ περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κερδίζουν εἰς τὰ περίπτερα. Θὰ ἤθελα λοιπόν, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ μὴ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς διαπαιδαγωγήσεως, καθ’ ὅτι θὰ δαπανηθῶσιν ἀσκόπως καὶ πάλιν τὰ χρήματα τοῦ ταμείου τῶν ἀναπήρων. Ὀφείλει νὰ μάθῃ ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσαν οἱ μελετήσαντες τὰ ζητήματα τῆς διαπαιδαγωγήσεως τῶν ἀναπήρων, καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦτο εἶναι, ὅτι ὁ ἀνάπηρος εἶναι διαπαιδαγωγήσιμος μόνον κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἀναπηρίας του, διότι βραδύτερον, εὐθὺς ὡς ἀναλόγως τῶν ὅρων καὶ τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς των, τραπῇ πρὸς ἄλλα ἐπαγγέλματα καὶ προσαρμοσθῇ πρὸς νέαν κατάστασιν, ἐξ ἧς νὰ πορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζεῖν, εἶναι ἀδύνατον, νὰ ἀποσπασθῇ ἐκ τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν του καὶ νὰ ἐγκλιματισθῇ εἰς ἄλλο ἐπαγγελματικὸν ἐπίπεδον ἀνάλογον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐτελειοποιήθη διαπαιδαγωγούμενος. Ἕτερος σκοπὸς τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου εἶναι κατὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἵδρυσις ὀρθοπεδικοῦ κέντρου. Εἰς τὴν διαλυθεῖσαν, κύριοι βουλευταί, στέγην Πατρίδος ὑπῆρχεν καὶ τὸ τελείως ὠργανωμένον καὶ τελειότερον τῆς ἀνατολῆς ὀρθοπεδικὸν κέντρον, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως περιεποίει τιμὴν εἰς τὸν τόπον μας καὶ τὸ ὁποῖον διελύθη ἐλλείψει χρηματικῶν ἐνισχύσεων ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Εἶχον τὴν τιμήν, νὰ παραστῶ εἰς τὸ τρίτον διασυμμαχικὸν συνέδριον, περὶ ἀναπήρων πολέμου ἐν Ρώμῃ, ὅπου καὶ ἐξέθεσα εἰς τὴν ἐπὶ τοῦτο ἔκθεσιν ὅλας τὰς προθέσεις, τῶν ὁποίων ἐποιεῖτο χρῆσιν, διὰ τοὺς ἀναπήρους τοῦ πολέμου ἡ Ἑλληνικὴ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ, καὶ μεθ’ ὑπερηφανείας εἶδον, νὰ ἐπευφημῆται ἐν τῷ συνεδρίῳ παρὰ πάντων, ἡ πρωτότυπος τροποποίησις τῆς προθέσεως τοῦ κάτω ἄκρου, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχον συνεργασθῇ μετὰ τοῦ κ. Κονταργύρη. Τὸ ὀρθοπεδικὸν αὐτὸ κέντρον δὲν ὑπάρχει πλέον. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως. ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον του δὲν εἶναι τὸ κατάλληλον, διὰ νὰ ἀναδιοργανώσῃ καὶ νὰ ἀναδημιουργήσῃ ἕνα τοιοῦτον κέντρον. Τὸ μόνον κατάλληλον ὑπουργεῖον, διὰ νὰ διοργανώσῃ καὶ αὖθις τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ ἀνάπηρος πολέμου ἔπαθεν εἰς τὸν στρατόν, ὁ στρατὸς πρέπει νὰ τὸν περιθάλψῃ μὲ τὴν ὑγειονομικήν του ὑπηρεσίαν εἰς τὰ νοσοκομεῖα του. Ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ, διαθέτει τελειοτάτας ἐγκαταστάσεις μηχανοθεραπείας, τὰς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην κάθε στιγμὴν ὁ ἀνάπηρος καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν πολλὰ ἑκατομμύρια. Ὁ στρατὸς ἔχει καὶ ἕνα πρώτης τάξεως ὀρθοπεδικόν, τὸν κ. Κονταργύρην, ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη κατέγινεν μὲ τοὺς ἀναπήρους καὶ ἔχει εἰδικευθῆ πρὸς τοῦτο. Διατὶ λοιπὸν θέλετε, νὰ στερήσητε τὸν ἀνάπηρον τῶν εὐκολιῶν αὐτῶν καὶ νὰ δημιουργήσητε νέας θέσεις καὶ νέα ἔξοδα; Μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι κατάλληλον, νὰ διοργανώσῃ ἐκ νέου τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὀρθοπεδικοῦ κέντρου.

§574Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ γίνῃ κανένα ἔξοδον. Ὑπάρχουν ἀνάπηροι, οἱ ὁποῖοι ἔμαθαν, νὰ κάνουν μηχανήματα. Δὲν πρόκειται νὰ χαλάσωμεν οὔτε μίαν πεντάρα.

§575Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀνάπηρος οὐδέποτε θὰ πάψῃ νὰ εἶναι ἄρρωστος καὶ ἑπομένως δὲν δύναται παρὰ ἰατρός νὰ ἐπιμελῆται αὐτοῦ καὶ τῆς παθήσεώς του. Ἡ ἀναπηρία ἀλλάζει μὲ τὸν χρόνον καταστάσεις καὶ ἔχει ἀνάγκην μελέτης ἐκ μέρους ἰατροῦ εἰδικοῦ, ὅπως παραδώσῃ εἰς τὴν ἐπὶ τὰ χείρῳ ἢ τὰ βελτίῳ ἀναπηρίαν τὴν κατάλληλον πρόθεσιν.

§576Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀνάπηρος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην προθέσεως, θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου, τὸ ὁποῖον ἔχει δύο εἰδικοὺς ἰατρούς.

§577Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅσα εἶχον νὰ εἴπω. Ταῦτα δὲ εἶναι προϊόντα πείρας, ἀφοῦ ἐπὶ δεκαετίαν εἰργάσθην διὰ τοὺς ἀναπήρους, καὶ ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἔχωσιν ἔγκυρον γνώμην ἄλλοι, παρὰ οἱ ἰατροί, οἵτινες εἰργάσθησαν καὶ ἐδαπάνησαν καὶ χρόνον μακρὸν καὶ κόπον οὐ μικρόν.

§578ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§579Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε. Τὰ λεχθέντα εἶναι ἀληθέστατα καὶ πραγματικώτατα. Ἀλλὰ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀκριβῶς, δὲν βλέπω τὴν ἀνισότητα, ἡ ὁποία ἐτονίσθη εἰς μίαν ἀναφορὰν τῶν ἀναπήρων πολέμου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ ἰσοφαρίσῃ τοὺς ἀναπήρους μὲ τούς περιπτεριούχους νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα.

§580ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§581Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει, κύριοι, μία τροπολογία, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτή. Ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς, αἰσθανομένη τὸ καθῆκον τῆς προνοεῖ ὑπὲρ τῶν θυμάτων πολέμου. Κατὰ μείζονα λόγον φρονοῦμεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προνοῇ, νὰ μὴ στερῇ τὰς οἰκογενείας τῶν θυμάτων πολέμου τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα τοὺς κατέλιπεν ὁ ἐκλείψας προστάτης αὐτῶν. Ὅταν λοιπὸν συμβῇ μία οἰκογένεια ἑνὸς ὁπλίτου, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν εἰς τὸν πόλεμον νὰ μὴ ἔχῃ ἀπολύτως ἄλλην περιουσίαν καὶ ἔχει κτῆμα ὑποκείμενον εἰς ἀπαλλοτρίωσιν, φρονῶ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προνοηθῇ, νὰ ἀφήνεται μία ἔκτασις εἰς αὐτὴν περισσοτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν διὰ τὰς κοινὰς περιπτώσεις καθιεροῖ ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ οἰκογένεια τοῦ θύματος δὲν μᾶς ζητεῖ νὰ δώσωμεν, μᾶς παρακαλεῖ νὰ μὴ πάρωμεν. Ἡ περίπτωσις ἡ ὁποία προτείνεται διατυποῦται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ἐφ’ ὅσον θύματα κλπ.» Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ἐπίσης, νὰ τεθῇ καὶ ἓν ἀνώτατον ὅριον, διὰ νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις.

§582Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Αὐτὸ νομίζω, ὅτι μᾶλλον ἀνήκει εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον.

§583Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προχθὲς ἐψηφίσθη διάταξις σχετικὴ παρέχουσα τὸ πολὺ δύο κλήρους εἰς αὐτοὺς τοὺς παθόντας κατὰ τὸν πόλεμον καὶ κριθέντας ἀνικάνους. Τὸ νὰ φθάσωμεν εἰς τόσας μεγάλας παραχωρήσεις εἶναι μεγάλο πρᾶγμα.

§584Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι δίκαιον τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ νὰ τοῦ τὸ πάρῃ, ὅταν τοῦ ἐπῆραν τὸν προστάτην;

§585Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν σας, ὡς πρότασιν νόμου ἰδιαιτέραν, νὰ μᾶς τὴν δώσητε εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν;

§586Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα. Εὐχαριστῶ πολύ.

§587ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς.

§588Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἶχα ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, καθ’ ἣν εἰς τοὺς ἀναπήρους πολέμου νὰ μὴ συμπεριλαμβάνωνται οἱ ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν. Διατὶ οἱ πρὸ τοῦ 1912 νὰ φέρωνται μειωμένοι.

§589Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ δύο αὑταὶ τροπολογίαι τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ τοῦ κ. Παπαστρατῆ νὰ δοθοῦν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν ὥστε νὰ ἀποτελέσουν ἰδίαν πρότασιν νόμου.

§590Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ περίπτερα, ἡ περίστασις τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη δὲν εἶναι ἡ αὐτή. Τὰ περίπτερα δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἕνα ἀριθμὸν ὡρισμένον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ κεφάλαια, δὲν ἠμποροῦμε νὰ τὰ παραχωρήσωμε, διότι εἶναι τόσον ὀλίγα καὶ μεταξὺ τῶν ἀναπήρων δημιουργοῦμεν μίαν τάξιν πραγματικῶς προνομιοῦχον.

§591Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μὴ πληρώνουν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν πληρώνουν καὶ οἱ περιπτεριοῦχοι. Ἐὰν θέλετε μισθώματα διὰ τὰ περίπτερα νὰ καθωρίσητε....

§592Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἔρχεσθε, νὰ προτείνητε μίαν ριζικὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἐὰν ἐνδιαφέρεσθε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει καὶ μεθαύριον κάνετε τὰς τροποποιήσεις σας.

§593ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν».

§594Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται τὸ δικαστικὸν μέγαρον νὰ ἐγερθῇ εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ἐγερθῇ, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ μεταξὺ ἔγινε μία ἐπανάστασις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ νέον σχέδιον.

§595Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα ἀναβάλλεται δι’ ἀπόψε, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ἀντιταχθῶ πάσῃ δυνάμει κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Δὲν τελειώνει εἰς τὴν Ἑλλάδα τίποτε, διότι γίνονται διαρκῶς καὶ νέα σχέδια.

§596Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ νὰ γίνῃ νέον σχέδιον.

§597Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω, ὅτι εἶμαι ἀποφασισμένος νὰ ἐπιμείνω, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει.

§598Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν θὰ μεταπεισθῶ. Ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν καὶ θὰ τὸ κάνετε. Ἀλλὰ ἐγὼ τὸ θέλω, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶ τῆς εὐθύνης μου. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μετεβλήθη εἰς ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§599Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ μεγάρου.

§600ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν χωρίων Ξηροπήγαδο καὶ Τημενίου εἰς τὴν κοινότητα Βερβαίνων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πινάκων στασίμων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§601Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ παραταθῇ ὀλίγον ἀργότερον ἡ συνεδρίασις τῆς αὔριον. Παρακαλῶ δὲ συγχρόνως τοὺς κυρίους βουλευτάς, νὰ μὲ ἀκολουθήσουν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν ἰδιαιτέρων συνεδριάσεων, διὰ ν’ ἀνταλλάξωμεν ὀλίγας σκέψεις.

§602ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν σήμερον καὶ ὥραν 2.30′ π. μ. (ὥρα 2 π. μ.)