1929.02.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία αʹ. Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς Α. Μάρκου καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Καμινίων, Ἴσαρι (Φαρρῶν) Ἀραγοζάνων, Μωτυλολίου, Κάτω Ἀχαΐας, Χαλανδρίτζι, Ζαριχλείων, Μπούκουρα, Μπρακομοδίου, Κάτω Ἁλύσσου, Γεωργικῆς Τραπέζης Ἴσαρη (Φαρρῶν) καὶ Κάτω Ἀχαΐας ζητούντων τὴν κατάργησιν τοῦ διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου 1928 καὶ τὴν χορήγησιν ἀτελείας εἰς λιπάσματα θεῖον, θεϊκὸν χαλκὸν κλπ. — Ἡ Ζαχαροῦλα Ἀλ. Δέδε καὶ Μαρ. Θ. Τελλῆ παρακαλοῦν ὅπως ἀκυρωθῇ ὁ νόμος 3148 τοῦ 1924 δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐδημεύθη τὸ ἰδιόκτητον κτῆμά των ὑπὲρ τῶν Καλλιπολιτῶν προσφύγων ἐν τῇ Πειραϊκῇ Χερσονήσῳ. — Ὁ πρόεδρος τῆς συνελθούσης ἐν Ἀθήναις συνελεύσεως τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων, ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν τοῦ ἀντιπροσώπου Κερκύρας, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ γεωργικῆς πίστεως καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ Βουλὴ τροποποιήσῃ αὐτὸ διὰ νὰ μὴ ἀποβῇ καταστρεπτικὸν διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν Κερκύρας. — Πρόεδροι συνεταιρισμῶν κοινοτήτων περιφερείας Πατρῶν διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ διατάγματος περὶ ἀτελείας τῶν εἰσαγομένων γεωργικῶν εἰδῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐν Γυθείῳ ἐγκατεστημένων προσφύγων παραπονουμένων, ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀρωγῆς καὶ παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ ταχέως μέριμνα καὶ δι’ αὐτούς. — Τὸ συνδικάτον ἐργατῶν φρεατορυκτῶν σκαφέων κλπ. διαμαρτύρεται διότι οὐδεμία ἐλήφθη μέχρι τοῦδε ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπομνήματός των, περὶ ἀποζημιώσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Λύρας καταθέτει τηλεγράφημα Γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ Ἄρτης, παρακαλοῦντος ὅπως χορηγηθῇ πραγματικὴ ἀτέλεια εἰς τὴν εἰσαγωγὴν γεωργικῶν εἰδῶν. — Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων Ξάνθης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προστασίας τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. — Κάτοικοι Λαγκαδᾶ διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ὑποβολῆς, παρὰ βουλευτῶν τῆς περιφερείας των σχεδίου νόμου, ὅπως ὁ Λαγκαδᾶς ἀποτελέσῃ χωριστὸν δῆμον μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν κοινοτήτων. — Ἐπιτροπὴ προσφύγων Παγγαίου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπελπιστικὴν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ ἀγρόται πρόσφυγες καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθοῦν σύντονα μέτρα πρὸς ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων των. — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λαυρίου, κατόπιν γενικεύσεως τῆς ἀπεργίας καὶ διασαλεύσεως τῆς τάξεως παρακαλεῖ ὅπως ἐπέμβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ λύσῃ ταχέως τὰ ἀναφυέντα ζητήματα. — Τὸ Ἐπιμελητήριον Πύργου παρακαλεῖ νὰ μὴ ἐπαναφερθῇ ἐν ἰσχύϊ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου 602 τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου, ὡς δημιουργοῦν ἀνισότητα κόστους, μεταξὺ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ μὴ παραγωγῶν. — Κάτοικοι κοινότητος Πράστοβας παρακαλοῦν ὅπως κατασκευασθοῦν τὰ ἀναγκαῖα τεχνικὰ ἔργα, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Πρόστοβα – Παρβόλας. — Ὁ σύλλογος καπνεμπόρων Καβάλλας παρακαλεῖ θερμῶς, ὅπως ἀνακληθῇ ἡ μετάθεσις τοῦ διοικητοῦ χωροφυλακῆς ἀντισυνταγματάρχου Ζηροῦ. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Σχίνων, παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ὁ προϊστάμενος τοῦ ταμείου Χαλάζης, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς καταστραφέντας ἐκ τῆς θεομηνίας ταύτης παραγωγοὺς τὰ καθυστερούμενα ¾ τοῦ σχετικοῦ φόρου παραγωγῆς πρὸς ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος. — Ὁ σύνδεσμος ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας διαμαρτύρεται, διότι παρὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον, δὲν προσλαμβάνονται ὑποχρεωτικῶς ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ εἰς κενὰς θέσεις. — Ἐργολάβοι δημοσίων ἔργων, κάτοικοι Πατρῶν παρακαλοῦν ὅπως τροποποιηθῇ καὶ καταργηθῇ τὸ 5 ἄρθρον τοῦ διατάγματος περὶ ἐγγυήσεως, ἐπαναφερθῇ δὲ ἐν ἰσχύϊ τὸ παλαιόν. — Ὁ νομάρχης Ἀρκαδίας διαβιβάζει ἀντίγραφον ἀποφάσεως τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Παλατίου υἱοθετοῦντος τὰ αἰτήματα τῆς γεωργικῆς ἑνώσεως Τ.Α.Κ.Α.Σ. — Τὸ σωματεῖον καπνεργατῶν Δράμας ὑποβάλλει ψήφισμα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήματος. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Πελάνης ὑποβάλλει πρᾶξιν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν κατάργησιν τῆς μεταβατικῆς ἕδρας τοῦ εἰρηνοδικείου Λογγανίκου. — Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Ἀμφίσσης παρακαλεῖ θερμῶς νὰ ἀνασταλῇ προσωρινῶς ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων, καθ’ ὅσον ἡ χιὼν κατέστρεψε τὸν ἐλαιόκαρπον τῶν δήμων Ἀμφισσέων, Παρνασίων καὶ Κρίσσης. — Ἡ Πανελλήνιος ἕνωσις τῶν λαχειοπωλῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐν ᾧ ἐκθέτει διάφορα αἰτήματα καὶ παρακαλεῖ ὅπως μελετηθοῦν εὐμενῶς. — Ὁ Ν. Ποθλακάκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑφυπουργείου Ὑγιεινῆς, ὡς ἐσφαλμένως προτιμησάσης κατὰ τὴν γενομένην μειοδοσίαν διὰ τὴν προμήθειαν χλαινῶν ἐξ ἐρέας τὴν προσφορὰν ἑτέρου προμηθευτοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Λύρας ὑποβάλλει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Σπάρτης ἐκφράζοντος τὴν εὐγνωμοσύνην του διὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Σανατορίου Πάρνωνος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν ἀρτοποιῶν παρακαλούντων ὅπως ληφθοῦν μέτρα προστασίας τῶν ἰδιοκτητῶν καταστημάτων ἀρτοποιΐας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Πολυχρονάκης καταθέτει τηλεγράφημα γονέων τῆς ἐμπορικῆς σχολῆς Ἡρακλείου παρακαλούντων ὅπως αἱ ἐμπορικαὶ σχολαὶ μὴ ἐξαρτῶνται ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Λύρας καταθέτει ἀναφορὰν ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Τυρνάβου Λακεδαίμονος διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἑταιρείας ὑδραυλικῶν ἔργων Λακωνίας, ὡς μὴ ἐκπληρούσης τὰς ὑποχρεώσεις ἃς ἀνέλαβε καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ κανονίσῃ αὐτὸ δικαίως. — Τὸ σωματεῖον ἐργατικῆς βοηθείας Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὰς σκηνὰς τὰς λαβούσας χώραν πρὸ τοῦ θεάτρου «Ἀπόλλωνος». — Οἱ μόνιμοι ὑπάλληλοι τῆς διοικήσεως χωροφυλακῆς Μεσσηνίας παρακαλοῦν νὰ ἀφομοιωθῶσιν αἱ θέσεις των πρὸς τὰς λοιπὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας. — Ὁ Γ. Πολυμενάκης διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Στέμμα» Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως ἀποζημιωθῇ, διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν γραφείων του κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ τὴν διακοπὴν ἐκ τούτου τῆς ἐφημερίδος του. — Ὁ πρωθιερεὺς Π. Καραχμαλιὼφ κάτοικος Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως ἐπιστραφοῦν εἰς τοὺς Ρώσσους κληρικοὺς τὸ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Ναυτικῶν καταληφθὲν ὑπὸ δικτατορίας Παγκάλου σκευοφυλάκιον καὶ ἡ διὰ τοὺς ἱερεῖς τοῦ ναοῦ προωρισμένη οἰκία. Οἱ κ. κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀντιπροσωπείας τῆς Ἑλλάδος παρὰ τῇ Διεθνῇ Ἀκαδημαϊκῇ ἑνώσει καὶ τῷ Διεθνεῖ συμβουλίῳ ἐρευνῶν». Ὁ κ. Ε. Βενιζέλος (Πρωθυπουργὸς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως θέσεως ἐπιθεωρητοῦ τῶν Ἐθνικῶν, θρησκευτικῶν ἢ γλωσσικῶν μειοψηφιῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Πριμίδης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1927 Ν. Δ. «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μάρκου, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ αὐξήσεως καὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ διακόσμησιν τοῦ ἀνεγειρομένου ἐν Πάτραις ναοῦ ὁ «Ἅγιος Ἀνδρέας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων πολέμου κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Τζερμιᾶς, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς νομοθεσίας περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων» Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἀφθονίδης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων περὶ φάρων». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως ταμείου προνοίας παρὰ τῷ δικηγορικῷ συλλόγῳ Θεσσαλονίκης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Φωκᾶς καὶ Ν. Τερζόγλου, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταπολεμήσεως τῆς κληρονομικῆς συφιλίδος». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς πλοηγικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαβαθμίσεως τῶν βοηθῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς Ναυτικῶν Δοκίμων». Ὁ κ. Π. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 22 Νοεμβρίου 1923 περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως πλημμελημμάτων τινῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ ἐπὶ ἄλλων πλημμελημμάτων». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Γεωργίας, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 5 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Μαΐου 1925 ψηφίσματος περὶ ἁρμοδίας ὑπηρεσίας πρὸς ἐπίλυσιν ζητημάτων ἰθαγενείας κλπ.». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Γεωργίας, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως τοῦ προνομίου τοῦ γεωργικοῦ ἐνεχυρογράφου εἰς νομικὰ πρόσωπα ἀσκοῦντα ἐμπόριον χημικῶν λιπασμάτων». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Γεωργίας, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1928 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1928 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων κλπ.». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἄρσεως ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν χρυσῶν καὶ ἀργυρῶν νομισμάτων καὶ ἀδείας ἐξαγωγῆς τοῦ ἀργύρου εἰς ράβδους, πλάκας, νομίσματα κλπ.». Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰκοδομησίμων ὑλῶν ἐν τῷ νομῷ Σερρῶν κλπ.». Ἡ Εἰδικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ καταρτισθεῖσα πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου», ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 31)1)1929 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μπουρνιᾶ γνωρίζει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει): 1) Δι’ ἅπαντα τὰ βιομηχανικὰ ἐργοστάσια καὶ βιοτεχνικὰ ἐργαστήρια τοῦ Κράτους, ἑπομένως καὶ διὰ τὰ τοῦ Πειραιῶς ἰσχύει ὁ νόμος Δ.Κ.Θ. περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων, ὡς καὶ τὸ εἰς ἐκτέλεσιν τούτου ἐκδοθὲν Β. Δ. τῆς 14 Αὐγούστου 1913, ὡς συνεπληρώθη διὰ τῶν νόμων 2271, 2272 καὶ 2275, δι’ ὧν ἐκυρώθησαν αἱ Διεθνεῖς συμβάσεις «περὶ καθορισμοῦ κατωτάτου ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀνηλίκων εἰς τὰς βιομηχανικὰς ἐργασίας» καὶ περί νυκτερινῆς ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων ἐν τῇ βιομηχανίᾳ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1922 λόγῳ τῆς ἀθρόας εἰσροῆς τῶν προσφύγων καὶ ἵνα εὑρίσκωσι πόρον ζωῆς αἱ ἀπωρφανισμέναι κατὰ τὸ πλεῖστον οἰκογένειαι τούτων τὸ Κράτος εἶδεν ἑαυτὸ ἠναγκασμένον νὰ ἀνεχθῇ σιωπηρῶς τὴν κατὰ παράβασιν τῶν ἀναφερθέντων νόμων χρησιμοποίησιν γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων εἰς τὰ βιομηχανικὰ ἐργοστάσια καὶ βιοτεχνικὰ ἐργαστήρια, ὅπου κυρίως καὶ ἀπησχολήθη ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς τούτων. Συντελεσθείσης ἐν τούτοις κατὰ τὸ πλεῖστον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ ἐξασθενησάντων τῶν λόγων, οἵτινες ἐπέβαλλον τὴν Κρατικὴν ἀνοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τῶν γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων ἐνομίσαμεν ἐπιβεβλημένον νὰ λάβωμεν τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν εἰρημένων νόμων εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς διατάξεις. Διὰ τοῦτο δι’ ἐγκυκλίου ὑμῶν τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου ἐδόθησαν ὁδηγίαι εἰς τοὺς νομάρχας καὶ τὰς διοικήσεις χωροφυλακῆς, διὰ τὴν πιστὴν καὶ αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν προστατευτικῶν νόμων περὶ γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων. 2) Ὁ νόμος Δ.Κ.Θ. ἐν ἄρθρῳ 7 καὶ 8 ἐπιτρέπει παρεκκλίσεις ὑφ’ ὡρισμένας προϋποθέσεις καὶ διὰ χρόνον μέχρι τεσσάρων τὸ πολὺ ἑβδομάδων, κατόπιν ἀδείας τῆς οἰκείας ἀστυνομικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς νομαρχίας, οἱ ἄνευ τοιαύτης ἀδείας παρατείνοντες τὴν ἡμερησίαν ἐργασίαν ἐν ταῖς ἐργοστασίοις αὐτῶν, δέον νὰ μηνύωνται παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων ἢ τῶν ἁρμοδίων κρατικῶν ὀργάνων. Ἡ ἐπιθεώρησις ἐργασίας ἀνέφερεν ἡμῖν, ὅτι ὁσάκις αὐτὴ ἔλαβεν γνῶσιν συγκεκριμένων παραβάσεων δὲν παρέλειψε νὰ ἐνεργήσῃ τὰ ἐκ τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις λόγῳ τοῦ ὄγκου τῶν εἰς τὰς εἰσαγγελικὰς ἀρχὰς συσσωρευομένων ὑποθέσεων βραδύνει ἡ ἐκδίκασις τῶν μηνυομένων παραβάσεων δι’ ἐγγράφου ἡμῶν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ᾐτήσαμεν ὅπως δι’ ἐγκυκλίου του συστήσῃ εἰς τὰς εἰσαγγελικὰς ἀρχάς, ἵνα τὰς ὑποβαλλομένας μηνύσεις διὰ παραβάσεις ἐργατικῶν νόμων καὶ εἰδικώτερον τῶν νόμων περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων, εἰσάγωσιν εἰς τὸ ἀκροατήριον κατὰ τὸ δυνατὸν ταχύτερον, συγχρόνως δέ, δὲν ἐπαύσαμεν μελετῶντες τὰ μέτρα δι’ ὧν θέλει ἐπιτευχθῇ νομοθετικῶς ἡ ἐπίσπευσις τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐν λόγῳ παραβάσεων πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ κύρους τοῦ νόμου. 3) Ἐκ τῶν ἀνωτέρω καταδείκνυται ἡ σταθερὰ ἀπόφασις ἡμῶν ὅπως ἐφαρμόσωμεν τοὺς κειμένους περὶ ἐργασίας καὶ ἀνηλίκων νόμους εἰς ὅλας τὰς διατάξεις’ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐνδείκνυνται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ καλλιτέρα ὀργάνωσις τοῦ σώματος ἐπιθεωρήσεως ὡς καὶ ἡ ἐνίσχυσις ἀριθμητικῶς προσωπικοῦ ταύτης, ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ἐπίσπευσις ὡς ἐλέχθη ἀνωτέρω τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐργατικῶν παραβάσεων, τῆς μελέτης ἀμφοτέρων τούτων τῶν ζητημάτων ἔχομεν ἐπιληφθῆ ἤδη. Ὁ κ. Α. Χρηστομάνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καταθέτει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τῆς κατὰ συνεδρίασιν τῆς 29 παρελθόντος μηνὸς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἐν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος συγκριτικῷ πίνακι τῶν ἐργασιῶν ἐργολαβίας κατασκευῆς κρηπιδώματος τοῦ λιμένος Λευκάδος, εἶχον ἀναγραφῇ ὑπὸ τοῦ συντάξαντος αὐτὸν μηχανικοῦ Λευκάδος τιμαὶ διὰ τὴν προμήθειαν καὶ βύθισιν ἀμμοχαλίκου πρὸς συμπίεσιν τοῦ πυθμένος καὶ διὰ τὴν ἐκσκαφὴν αὐτοῦ κατόπιν ἐργασίας νέας προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ ὑπὸ τούτου καθοριζόμεναι τιμαὶ διὰ τὰς ὁμοίας ἐργασίας τῆς ἐπιχώσεως διὰ δανείων χωμάτων καὶ τῆς ἐκσκαφῆς θεμελίων. Ὅμως ὁ νομομηχανικὸς Πρεβέζης κατὰ τὴν θεώρησιν τοῦ συγκριτικοῦ πίνακος διέγραψε τὰς τιμὰς ταύτας καὶ ἐκανόνισε νέας πολὺ μικροτέρας, μειώσας τὸν συγκριτικὸν πίνακα κατὰ 144.000 δραχμάς. Κατὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ νομομηχανικοῦ ὁ ἐργολάβος ὑπέβαλλεν ἐνστάσεις καὶ τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὁποίου ἐτέθησαν, κατὰ νόμον ὅ, τε συγκριτικὸς πίναξ καὶ αἱ ἐνστάσεις τοῦ ἐργολάβου, εὗρεν αὐτὰς βασίμους καὶ ἐγνωμοδότησεν ὑπὲρ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ συγκριτικοῦ πίνακος ὡς συνετάχθη ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Λευκάδος, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἐνέκρινε αὐτόν. Λόγος ἀποστολῆς ἐπιθεωρητοῦ διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν δὲν ὑπῆρχε. Διετάχθη ὅμως ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητὴς τὴν 26 Ἰανουαρίου νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ τὰ ἔργα τῆς προκειμένης ἐργολαβίας, ὡς πρὸς τὴν στερεότητα αὐτῶν καὶ τὰς ἀναλογίας τῶν χρησιμοποιουμένων ὑλικῶν. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει μεταβολὰς τινὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1928– 1929. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Σπηλιώτης.

§3Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐπιθυμῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Θηβῶν, τὸ ὁποῖον τὸ ἔλαβον πρὸ ὀλίγων ὡρῶν καὶ ἔχον ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) Ἀνακοινῶν τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω θερμότατα τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦνται ἀπὸ τὰς συνεπείας ἑνὸς χειμῶνος ἀληθῶς πρωτοφανοῦς. Ἔρχομαι ἀπὸ τὰς Θήβας αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀποκλεισθῇ λόγῳ τῆς χιόνος καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἐργατῶν εἶναι κατ’ ἀρχὴν τραγικὴ καὶ θάνατοι ἐσημειώθησαν ἐκ ψύχους καὶ πείνης, αἱ τάξεις τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν πενήτων εἶναι ἐστερημμέναι τῶν πάντων καὶ ὄχι μόνον τῆς ἐργασίας των, διότι ἡ χιὼν ἀνελθοῦσα εἰς 1½ μέτρον ἐκάλυψε ὁλόκληρον τὴν πεδιάδα καὶ ἔχει ἀποστερήσει τὰς τάξεις αὐτὰς παντὸς πόρου ζωῆς. Ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, κύριε Πρόεδρε, ἐξήντλησε τὸ καθῆκον της. Αἱ κοινοτικαὶ ἀρχαὶ προσῆλθον ἀρωγοὶ εἰς τὰς τάξεις αὐτάς, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ κατάστασις ὄχι μόνον δὲν ἐβελτιώθη ἀλλὰ ἐχειροτέρευσεν. Καταλήγων ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἀξιότιμοι ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Προνοίας θὰ προσέλθωσι ἀρωγοὶ πρὸς τὰς τάξεις αὐτάς, τῶν ὁποίων ἡ κατάστασις εἶναι ἀξιολύπητος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§5Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη καὶ ἀναγκάζομαι λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ χρόνου ὁ ὁποῖος ὑπολείπεται μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος νὰ ὑποβάλλω μεμονομένως τὸ νομοσχέδιον, «περὶ συστάσεως παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας, Γενικῆς Διευθύνσεως Γεωργίας». Ἡ ἀνάγκη ὑπηγόρευσε κ. Βουλευταὶ καὶ ἡ πεῖρα, ὅτι ὅσον πολυκέφαλοι εἶναι αἱ Διευθύνσεις τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ἐπὶ τοιοῦτον δυσχεραίνεται ἡ πραγμάτωσις τοῦ προορισμοῦ των, διότι ἑκάστη Διεύθυνσις ἔχουσα τὰς ἰδίας αὑτῆς ἀντιλήψεις συνήθως ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἑτέραν καὶ εὑρίσκεται πολλάκις ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν περὶ τοῦ ποία εἶναι ὀρθωτέρα γνώμη μεταξὺ τῶν δύο διχογνωμουσῶν Διευθύνσεων· προκειμένου δὲ περὶ συγκροτήσεως ὅλων τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν ὑπὸ μίαν Γενικὴν Διεύθυνσιν θεωρῶ ἐπιβεβλημένον νὰ εἴπω, ὅτι ὅπου αὗται ἐξηρτήθησαν εὐδοκίμησαν. Τὸ παράδειγμα κεῖται πρὸ ἡμῶν. Ἡ Διεύθυνσις Μακεδονίας ἀπέδωκεν καρποὺς ἀξίους πάσης προσοχῆς καὶ ἐκτιμήσεως. Ἔχοντες τοῦτο τὸ παράδειγμα πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ πεποιθότες, ὅτι καὶ εἰς τὰ μᾶλλον καλλίτερα ἀποτελέσματα θὰ φθάσωμεν διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τοῦτο καὶ ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀναπτύξω ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα ὅταν ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ὑποβάλλω τὸν ὀργανισμόν.

§6Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἡ γεωδοτικὴ ὑπηρεσία ποῦ θὰ ὑπάγεται;

§7Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ αὐτὴ θὰ ὑπάγεται ὡς τμῆμα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον σχεδίου νόμου, «περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας». Ὁ κ. Παπαναστασίου, παρακαλεῖται ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξέθεσα χθές, κ. κ. βουλευταί, πόσον οἱ ἰσχυρισμοί, οἱ ὑποβαλλόμενοι ἀπὸ τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν εἰς βάρος τῆς συνεταιρικῆς ὀργανώσεως, τῆς ἀγροτικῆς πίστεως Κερκύρας εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμα καὶ ἀπέδειξα, ὅτι τὴν κυριωτάτην εὐθύνην ἔχει τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Σᾶς ἀνέγνωσα τὰς διαφόρους ἐκθέσεις τῶν ἐποπτῶν αἱ ὁποῖαι διεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὸ ὑποκατάστημα ἐν Κερκύρᾳ, καὶ αἵτινες δὲν ἐλήφθησαν καθόλου ὑπ’ ὄψιν καὶ σᾶς ἀνεκοίνωσα, ὅτι εἰς τὴν δίκην, ἡ ὁποία προεκλήθη κατόπιν τῶν καταγγελιῶν τῶν ἐποπτῶν τῶν συνεταιρισμῶν ἐναντίον τῶν διευθυντῶν τῆς κεντρικῆς συνεταιρικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι εἶχον κάνῃ χρῆσιν πλαστῶν χειρογράφων εἰς τὴν δίκην ἐκείνην, κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως οἱ ὑπερασπισταὶ τῶν καταχραστῶν, μάρτυρες τῆς ὑπερασπίσεως τῶν διευθυντῶν τῆς Κεντρικῆς συνεταιρικῆς Τραπέζης ἐνεφανίσθησαν ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ ἀνώτεροι σύμβουλοι τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ. Ἡ ἀνάκρισις συνεχίσθη ἐπὶ δύο ἔτη καὶ μόλις τὸ 1926 κατωρθώθη, νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις καταδικαστικὴ ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων. Ἐξ ὅσον εἶπον ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀσυνειδήτως τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διεσκόρπιζε τὰ κεφάλαια τῆς Τραπέζης κυρίως, διὰ λόγους κομματικοὺς καὶ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐρχόμεθα νὰ ἐκκαθαρίσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὀφείλει ἡ Τράπεζα νὰ βαστάξῃ ἕνα μέγα μέρος τοῦ βάρους τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν συνεπειῶν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν Κέρκυραν. Ἀλλὰ ἀντὶ τούτων τὸ νομοσχέδιον ῥυθμίζει ταῦτα κατὰ τὸν πλέον ἐπιζήμιον τρόπον. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς λέγει, ὅτι αὐταὶ εἶναι ἀναμφισβήτητοι ἀπαιτήσεις καὶ ὅτι ἔχουν ἤδη ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς. Ἡ πληροφορία αὕτη, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω δὲν εἶναι ἀκριβής. Κατὰ τὸ 1927, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐπελήφθην καὶ ἐγὼ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς Κερκύρας, ἵνα ἠμπορέσωμεν νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ ὅταν ἔλαβον μίαν ἀναφορὰν ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ συνεταιρισμοὶ ἠρνοῦντο διαρρήδην τὰς ἀπαιτήσεις αὐτάς, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν ποσῶν αὐτῶν εὐθύνεται ἡ Ἐθνικὴ ἡ Τράπεζα, ἀπηυθύναμεν ἡμεῖς αὐστηρότατον ἔγγραφον καὶ παρετηρήσαμεν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, ὅτι τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ἦτο αὐτόχρημα ἀναρχικὸν καὶ ὅτι ἂν θέλουν νὰ ἔχουν τὴν μεσολάβησιν τοῦ ὑπουργείου, διὰ συμβιβαστικὴν λύσιν, ὀφείλουν ν’ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωρίσουν. Ἀπεστήλαμεν δὲ τότε ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης καὶ τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς Κέρκυραν ἐξήτασε τὰ πράγματα καὶ ἐκάλεσε τοὺς συνεταιρισμοὺς ν’ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι ὤφειλον νὰ ἀναγνωρίσουν. Τὸ συμβούλιον τῆς κεντρικῆς Τραπέζης τῶν συνεταιρισμῶν ἐν κοινῇ συνεδριάσει μὲ τὴν ἐποπτικὴν ἐπιτροπὴν ἐδέχθησαν ν’ ἀναγνωρίσουν ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων ὅλων τῆς ἑταιρίας τὰ 8 μόνον ἑκατομμύρια, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι τὰ ἄλλα ὄχι μόνον τυπικῶς δὲν εἶχον δοθῆ καλῶς, ἀλλ’ εἶχον δοθῆ δι’ ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ διευθυντοῦ, τοῦ περιφήμου Σκιαδᾶ, Ἐδέχθησαν δὲ τῇ ἐπιμονῇ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὅπως διὰ τὰ ὑπόλοιπα χρέη ὑποκύψουν εἰς διαιτητικὴν ἀπόφασιν, λαμβανομένην ἀπὸ μίαν μικτὴν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν συνεταιρισμῶν, ἐξ ἀντιπροσώπων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἑνὸς δημοσίου λειτουργοῦ. Τὴν λύσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἐδέχθη ἡ Τράπεζα καὶ ἐναυάγησεν ὁ συμβιβασμὸς ἐκεῖνος. Μετ’ οὐ πολὺ ἐφύγαμεν ἐκ τοῦ ὑπουργείου καὶ δὲν γνωρίζω τὶ ἔγινεν. Ἔχω ὅμως τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ μέχρι σήμερον, ὄχι μόνον δὲν δέχονται, ὅτι ὀφείλουν πρὸς τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ καὶ ὅτι θὰ ἤνοιγον δικαστικὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς Τραπέζης.

§10Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πράγματι ἔκαμαν ἀγωγήν, ἡ Τράπεζα παρουσίασε τὰς προτάσεις της καὶ ἡ ἀγωγὴ δὲν ἐδικάσθη ποτέ.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι ἔλειπον τὰ χρηματικὰ μέσα.

§12Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀγωγὴ αὐτὴ εἶχεν αἰτίαν, ὅτι ἓν ἐνεχυρο–συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Τράπεζα ἦτο ἄκυρον κατὰ τύπους, ὅτι δὲν συνεβλήθη, ὅπως γράφει ὁ σύμβουλος τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἡ Τράπεζα ἐστηρίζετο εἰς ἓν συμβόλαιον προηγούμενον, εἰς τίτλον προγενέστερον καὶ ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ἐνεχυροσυμβόλαιον διὰ νὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν ἀσφάλειαν, νὰ προσδώσῃ μεγαλειτέραν ἀσφάλειαν εἰς τὴν ἀπαίτησίν της.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ χρέη αὐτὰ ἀμφισβητοῦνται. Οἱ συνεταιρισμοὶ λέγουν, ὅτι δὲν εἶναι χρέη ὀφειλόμενα ἀπὸ συνεταιρισμοὺς ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν καὶ τύπους ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς Κεντρικῆς Τραπέζης. Παρ’ ὅλα ταῦτα διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης λύσεως ὅλα τὰ χρέη ἀναγνωρίζονται ὡς νόμιμα χρέη καὶ ἐξασφαλίζεται ἡ εἴσπραξις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ὄχι μόνον ἀναγνωρίζονται τῶν συνεταιρισμῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰ χρέη τρίτων. Ποῖοι τρίτοι; Δὲν γνωρίζω.

§14Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὑπὲρ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ ὄχι ὑπὲρ τῆς Τραπέζης.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς;

§16Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχουν χρέη ἀγροτῶν εἰς βάρος τῆς ἑνώσεως, εἰς βάρος τῶν συνεταιρισμῶν. Ὑπάρχουν δάνεια ἀγροτικά· ὁ Α, ὁ Β, ὁ Γ κτηματίας ἔκαμε ἕνα δάνειον. Αὐτὰ τὰ δάνεια εἶναι τ’ ἀπολύτως ἀσφαλῆ, εἶναι τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ἔγιναν αὐτά;

§18Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀγροτικὰ δάνεια ἰδιωτῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Δὲν εἶναι συνεταιρικὰ δάνεια. Αὐτὰ εἶναι δάνεια ἀσφαλέστατα. Καὶ τὰ ἐζήτησε ὁ ὀργανισμὸς νὰ τὰ πάρῃ. Εἶναι ὑποχώρησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἔγινε κατόπιν συζητήσεων ὅτι θὰ τὰ ἐπλήρωναν εἰς πέντε ἔτη, ἐνῷ τώρα θὰ τὰ πληρώσουν εἰς 30 ἔτη. Εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ὠφελεῖ.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 4 εἰς μὲν τὴν πρώτην παράγραφον ὁμιλεῖτε περὶ μεταβιβάσεως τῶν χρεῶν τῶν συνεταιρισμῶν, (ἀναγινώσκει) «καθ’ ἁπάντων τῶν συνεταίρων καὶ κατὰ τρίτων ἐν γένει καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν ἐκ κεφαλαίων, τόκων, ἐξόδων κλπ.». Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον λέγετε «ὁ ΑΟΑΠ ἀναλαμβάνει νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ σύνολον τῶν χρεῶν καὶ τοὺς τόκους τῶν ὀφειλομένων κατὰ τ’ ἀνωτέρω». Περιλαμβάνει ἡ διάταξις καὶ τοὺς τρίτους;

§20Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περιλαμβάνει καὶ τοὺς τρίτους. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα π.χ. ἔχει λαμβάνειν ἕνα δάνειον 100 χιλιάδας ἀπὸ τρίτους. Αὐτὸ τὸ δάνειον λήγει μετὰ πάροδον 1, 2, 3, 4 ἐτῶν. Αὐτὸ τὸ δάνειον ἔχει τόκον κατὰ μέσον ὅρον 8–10%. Τὸ παίρνει τὸ δάνειον αὐτὸ ὁ ΑΟΑΠ καὶ ὑποχρεοῦνται πλέον νὰ ἐπιστρέψωσι τὸ ποσὸν εἰς 30 χρόνια μὲ 5%.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι μία ὠφέλεια.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι μία διάταξις πολὺ γενική. Ποῦ ξέρω ἐγὼ τί δάνεια εἶναι ἐνυπόθηκα, ἐμπορικά, ἀγροτικά.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀγροτικά.

§24Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ὑποβάλλετε ἕνα νομοσχέδιον, ἐκτυποῦται τοῦτο καὶ θέτετε μίαν διάταξιν γενικωτάτην, δυνάμει τῆς ὁποίας δικαιοῦται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ μεταβιβάζῃ οἱασδήποτε ἀπαιτήσεις τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν μὴ ἀγροτῶν.

§25Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν θέλετε τὸ προσθέτομεν.

§26Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀποδεικνύεται ὅ,τι λέγετε διὰ τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια. Νομίζετε δὲ ὅτι οἱονδήποτε ἐνυπόθηκον δάνειον εἶναι ἐξησφαλισμένον;

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι κακὸν δάνειον καὶ πρέπει ν’ ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅτι εἶναι καλὸν δάνειον καὶ συμφέρον διότι θὰ τὸ ἀποδώσῃ ἐντὸς τριακονταετίας, διότι ἔλαβε μὲ 9% κατὰ μέσον ὅρον καὶ θ’ ἀποδώσῃ εἰς 30 μὲ 5%. Ἡ ὠφέλεια συνεπῶς εἶναι μεγάλη.

§28Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί γίνεται διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξασφαλίζουν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὅλα τὰ κεφάλαια καὶ τοὺς τόκους. Ὑπάρχει μία παράγραφος, ἡ ὁποία λέγει: Ὅσοι τόκοι δὲν ἔχουσι λογισθῆ δὲν ἔχει δηλαδὴ ἐγερθεῖ ἀγωγή, ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὑπολογίζονται πρὸς 5%. Ὁ ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δέχεται νὰ ὑπολογίσῃ ἀπ’ ἀρχῆς.....

§29Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τῆς λήξεως;

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφ’ ἧς ὑπάρχουν τόκοι δέχεται νὰ ὑπολογισθοῦν ὡς τόκοι ἀπ’ ἀρχῆς πρὸς 5% ἄνευ ἐπιτοκίου. Καὶ ἰσχυρίζεται ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τοῦτο εἶναι μία σοβαρωτάτη ὑποχώρησις ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς εἰσπράξεως ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ ρύθμισις αὕτη δὲν εἶνε ρύθμισις σοβαρᾶς σημασίας, διότι ἀφ’ ἑνός, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀναγνωρίζονται χρέη ἀμφισβητούμενα εἰς αὐτὴν καὶ ἀπαντῶ, ὅτι θὰ ἐδεχόμην αὐτὴν τὴν ἀναγνώρισιν ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν. Ἡ ἀναγνώρισις αὕτη τῶν ἀμφισβητουμένων νὰ γίνῃ κατόπιν ἀποφάσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς τῆς ὁποίας πρόεδρος νὰ εἶναι ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν καὶ νὰ παρίσταται ἀντιπρόσωπος τῆς Τραπέζης καὶ δύο ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι ἢ ὁ ἔφορος καὶ ὁ ταμίας, ὁ ὁποῖος ἔχει γνῶσιν τῶν πραγμάτων. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν ἡ ἀναγνώρισις νὰ γίνῃ διὰ νὰ πεισθῇ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων μεροληπτεῖ ὑπὲρ ἑνὸς πιστωτικοῦ ἱδρύματος εἰς βάρος πενομένου καὶ πτωχοῦ λαοῦ. Θὰ ἠξίουν δὲ ὅπως τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν ἀναγνωρίζεται ὑπὸ δικαστηρίου τοῦ ὁποίου τὰ μέλη ὅπως εἶπον νὰ ἦσαν δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ δύο δικαστικοὶ ἐφέται καὶ ἕνας ἄλλος οἰκονομικὸς ὑπάλληλος.

§31Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σεῖς ὁ ἴδιος εἴπατε ὅτι ἐζητήσατε διαιτησίαν διὰ τὰ 6 ἑκατομμύρια καὶ ἡ Τράπεζα ἀπέκρουσε τὴν λύσιν ταύτην. Λησμονεῖτε ὅτι ἐδῶ δὲ, πρόκειται περὶ ψηφίσεως ἑνὸς ἁπλοῦ νόμου, ἀλλὰ νόμου καὶ συμβάσεως.

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ μοῦ κάνει ἐντύπωσιν τὸ ἑξῆς· ἕνας ὑπουργὸς ἔχει τὴν δύναμιν, μέλος κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔδειξεν ὅτι εἶνε εἰς θέσιν καὶ συμβάσεις ἀνειλημμένας, ἐφ’ ὅσον θέλει τὸ δημόσιον συμφέρον, νὰ μεταβάλῃ, νὰ μὴ δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὴν τράπεζαν ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις θὰ κριθοῦν ἀπὸ ἕνα δικαστήριον διαιτητικὸν ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἡ ἀπόφασις θὰ εἶνε ἐκτελεστὴ καὶ δὲν θὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ ἓν λεπτὸν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαστήριον τοῦτο. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν εἰσπράξεων εἶνε νομικὸν ζήτημα καὶ δύσκολον νὰ ἐκδοθῇ καταδικαστικὴ ἀπάφασις, ἂν μὴ ἀδύνατον.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρετήρησα εἰς τὸν συνάδελφόν μου, ὅταν σᾶς ἀντεπαρατήρησεν ἐκεῖνος· ναὶ μὲν ἐδώσατε ἀνταλλάγματα ἀλλὰ σεῖς εἴπατε πολὺ ὀρθῶς· ὅτι τὴν στιγμὴν ποῦ δίδετε ἀνταλλάγματα διευκολύνετε εἰς τὴν τράπεζαν τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεων καὶ δύνασθε νὰ ἐπιβάλλετε τοὺς ὅρους. Ὁ συνάδελφός μου ἀπήντησε ναὶ ἔδωσα ἀλλὰ ἐπῆρα καὶ ἀνταλλάγματα, ἐτακτοποίησα τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἀπεφάσισα τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δώσῃ εἰς τὴν Κέρκυραν ἀρκετά. Τὸ ἐπιχείρημά σας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν κεφάλαια εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμόν, διότι πάντως ἡ Κέρκυρα θὰ ἔπερνε τὸ ἀνάλογόν της ἀπὸ 1.600 ἑκατομμύρια, ἅτινα θὰ διατεθοῦν, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, λέγει, ὅτι ἂν δὲν ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, πῶς θὰ ἐργασθῇ ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα, μὲ ποίους ἀνθρώπους, μὲ ἀνθρώπους τῶν ὁποίων τὰ κτήματα εἶναι βεβαρυμένα μὲ 60 ἑκατομμύρια;

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν θέλει νὰ συμβιβασθῇ καὶ νὰ εἴπῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν γίνεται τίποτε, ἐκτὸς ἂν δεχθῇ ἡ Τράπεζα, ὅτι εἶναι ἔγκυροι αἱ ἀπαιτήσεις καὶ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῶν· τότε σᾶς ἐρωτῶ, τὶ θὰ κάμετε σεῖς; Θὰ κάμετε τὸν αὐτόνομον ὀργανισμόν, θὰ φορολογήσετε τὸν τόπον αὐτὸν καὶ τότε, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ Τράπεζα, διὰ μιᾶς ἄλλης Τραπέζης μετεχούσης καὶ αὐτῆς καθ’ ὅμοιον τρόπον ἢ μᾶλλον ὄχι κατὰ τόσον πολὺ ὅμοιον τρόπον, νὰ φροντίσητε νὰ διοργανώσητε τὴν ἀγροτικὴν πίστιν ἐκκαθαρίζοντες τὴν ἀγροτικὴν ὀργάνωσιν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Σᾶς λέγω τοῦτο ὡς ἀπόδειξιν, ὅτι ὑπάρχει λύσις καὶ διότι ὑπάρχει λύσις ἡ Τράπεζα θὰ δεχθῇ, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ὅτι μὴ γενόμενον δεκτόν, θίγει τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, διότι ὅταν ἔρχεται ὁλόκληρος κόσμος καὶ λέγει, ὅτι αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος καὶ τὰ χρέη δὲν εἶναι ἔγκυρα, δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι τὰ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ νὰ κριθῶσιν, ἀπὸ ἕνα διαιτητικὸν δικαστήριον κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν γενικῶς. Νομίζω ὅτι θίγεται ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κράτους, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ ἀρνηθῆτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἀξίωσις. Ἡ ἄλλη ἀξίωσις εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται κατὰ μίαν σύντομον διαδικασίαν, ἐγὼ οὐδέποτε, θὰ ἐδεχόμην οὐδὲν χρέος νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τοῦ νόμου, ὑποστηρίζω νὰ ἐκδοθῇ μία δικαστικὴ ἀπόφασις καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ λυθῇ διὰ διαιτητικῆς ἀποφάσεως, τότε ἔπρεπε νὰ κριθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ἄλλων Τραπεζῶν, ὄχι διὰ νὰ αὐξήσῃ τὸ χρέος του πρὸς τὸν συνεταιρισμόν, πρὸς τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, διότι τὸ χρέος παραμένει, νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις, διὰ τὸν ὀργανισμὸν ὁ συνεταιρισμὸς εἶναι ὑπεύθυνος νὰ πληρώσῃ τὴν Τράπεζαν, διότι ἐφ’ ὅσον μένει ἀνοικτὸν τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ οἱ ἄλλοι, θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ πληρώσωσιν ἀκέραιον τὸ ἄλλο ποσόν. Ἀλλὰ κ. ὑπουργέ, καὶ τὸ λέγω ὑπευθύνως αἱ προτάσεις περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως εἶναι πολὺ συμφερότεραι ἀπὸ τὰς προτάσεις τῆς Τραπέζης; Τὶ θυσιάζει ἡ Τράπεζα; Θυσιάζει μετὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου; ἕνα μέρος τοῦ τόκου. Τὶ θυσιάζουν αἱ ἄλλαι Τράπεζαι καὶ ἡ Ἰονική; Θυσιάζουν ὁλοκλήρους τόκους καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου, ὄχι ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀναγνωρισθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις, διὰ τοῦ νόμου, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζονται, διὰ τῆς ἀποφάσεως διαιτητικῆς.

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν πρώτοις τὰ 6.000.000 περὶ τῶν ὁποίων λέγετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν διαιτησίαν, αὐτὰ ὑπερκαλύπτονται, ἡ μόνη διαφορὰ τοῦ τόκου τῶν καλλιεργητικῶν δανείων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποῦ ἔληξαν μέχρι σήμερον εἶναι 11.000.000, ἐὰν ὑπολογίσωμεν 30 ἔτη φθάνωσιν 90 ἑκατομμύρια ὡς εἶπον. Πέρνω τὴν ἄποψιν αὐτήν. Μὴ σᾶς μένει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλον ἐξήντλησα ὅλα τὰ μέσα ἐπὶ δύο μῆνας. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἀναγνωρίζει καὶ εἶναι ἕτοιμη νὰ κάμῃ ἐκπτώσεις καὶ θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ συμμετάσχῃ ἐν ἀναλογίᾳ εἰς τὰ 10.000.000. Αὐτὰ ἐλέχθησαν. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία ἔχει ὀφειλέτην της τὸν Σκιαδᾶν μόνον ὅπως εἶπεν ἡ ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Κερκύρας, βεβαίως θὰ ἠμπορέσῃ ὄχι μόνον τῶν 50%, ἀλλὰ καὶ τῶν 90% νὰ παραιτηθῇ διὰ νὰ πάρῃ τὰ 10.000.000. Πῶς θέλετε ἐγὼ διὰ νόμου νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναγνωρίσῃ ἀπαίτησιν ἡ ὁποία δὲν ἀμφισβητεῖται, ἔστω καὶ κατὰ μέρος, ὅταν ἔχω ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου ἡ ὁποία ἀπορρίπτει αὐτὴν καὶ τ’ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι θ’ αὐξηθῇ ἔστω καὶ κατὰ 50% τὸ παθητικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι βάρος, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ καὶ διὰ λόγους νομικούς, ἠθικοὺς καὶ οὐσιαστικούς. Καὶ τὰ χρήματα τὰ ἔδωκεν εἰς τὸν Σκιαδᾶν, εἶναι μυστικὸν γενικὸν εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ τὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Λεκατσᾶν καὶ δὲν εἶπεν ὄχι, ὅτι προσπαθοῦν νὰ πάρουν τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἑνώσεων, ὅταν ἦτο ὁ Σκιαδᾶς φευγάτος.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ δὲν γνωρίζω λεπτομερείας περὶ αὐτῶν τῶν δανείων. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον τοιοῦτον τι περὶ ἀναγνωρίσεως ἀπαιτήσεως, ἐὰν ἔλεγον τοιοῦτον τι θὰ εἴχατε δίκαιον. Ἐγὼ σᾶς λέγω κ. ὑπουργέ, ἐὰν ἔχῃ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐναντίον τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης δὲν θὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀπαίτησις αὐτή· ἐὰν δὲν ἀναγνωρισθῇ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς διαιτητικὴν ἀπόφασιν ἡ ὁποία τότε καὶ μόνον θὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Τράπεζαν νὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ ἐνεργητικὸν ἀπ’ ὅτι ἔχει εἰσπράξῃ εἰς μίαν τριακονταετίαν, τὸ ἥμισυ τῶν ἀρχικῶς δανεισθέντων κεφαλαίων χωρὶς τόκους. Δὲν γνωρίζω πολλὰς λεπτομερείας περὶ τῶν ἀπαντήσεων τῆς Τραπέζης, γνωρίζω μόνον ἕν πρᾶγμα, ὅτι δύο ἀπαιτήσεις προέρχονται ἀπὸ προεξοφλήσεις τσέκ, συναλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ τὸ ἐξαργυρώσῃ ὁ Σκιαδᾶς καὶ ἡ Τράπεζα τὰ εἰσέπραξεν ἀπέναντι τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα εἶχεν αὐτὴ ἀπέναντι τοῦ Σκιαδᾶ.

§37Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ αὐτὸ ἰσχυρίζεται ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, ὅτι ἔχει δίκην κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ θὰ προσθέσω τροπολογίαν τὴν ὁποίαν καὶ ἔδωκεν ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία εὐθύνη τῶν συνεταιρισμῶν ἀπέναντι τῶν χρεῶν.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ ἀπαιτήσεων, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ Τράπεζα ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι πρωτοφειλέτης ὁ Σκιαδᾶς οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχουσιν οἱ ἀγροτικοὶ συνεταιρισμοί. Δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀξίωσιν εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Τραπέζης, τὰ ἀμφισβητούμενα νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δικαστικὴν ἀπόφασιν καὶ τ’ ἀμφισβητούμενα πρὸς τοὺς ἄλλους, ὡς πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τὰς ἑνώσεις, ὄχι ἀπέναντι τῶν τρίτων. Καὶ τὸ θέλω, ὡς εἶπεν καὶ διὰ τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν διαφορῶν καὶ χάριν τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ ἀπαιτήσεις ἀνυπάρκτους καὶ τὸ θέλω διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ ἀναγκάσωσι τὴν Τράπεζαν ν’ ἀποδεχθῇ τὸν συμβιβασμόν, τὸν ὁποῖον θέλει ἡ Τράπεζα ἢ νά εἰσπράξῃ τοὺς τόκους ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων ἢ τὸ ἥμισυ τῶν κεφαλαίων, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σημαντικώτατον, διὰ τὸν ἀγροτικὸν συνεταιρισμόν. Ὁ κ. ὑπουργός, λέγει, ὅτι τὰ διατεθέντα ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀφίνουν ἕνα μεγάλον τόκον, δηλαδὴ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἔδωκε θὰ εἰσπράττωνται 5% καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ ὑπολογισθῶσιν, ὡς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς μοὶ ὑπενθυμίζει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι, ἐὰν δανείσῃ τις πεντήκοντα δραχμὰς εἰς τὴν Τράπεζαν μετὰ πεντήκοντα ἔτη, θὰ ἔχῃ νὰ λάβῃ 50.000.000 δραχμάς, ὅπερ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγηται, διότι προκειμένου περὶ ἀπαιτήσεων τόσον ἀναμφισβητήτων, προκειμένου περὶ τόκων τῶν ὁποίων ἡ πραγμάτωσις εἶναι τόσον ἀβεβαία, ἐὰν ὑπολογισθῇ αὐτὸς ὁ τόκος, διὰ τὴν Τράπεζαν θ’ ἀποτελέσῃ δι’ αὐτὴν ἕνα κέρδος κολοσσιαῖον εἰς βάρος τῶν ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφέσεως τῶν χρεῶν καὶ τῶν ἄλλων φόρων· ἐτόνισα ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ κανονισμοῦ τῶν χρεῶν δὲν εἶναι οὔτε δίκαιος, οὔτε κἂν ἐπιστημονικός· ὀρθὸν θὰ ἦτο εἰς τοὺς πτωχούς, νὰ μὴ γίνῃ ἄφεσις χρεῶν ἐντελῶς, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἡ πληρωμὴ κατὰ μίαν κλίμακα εἰς τρόπον, ὥστε καὶ οἱ μικροὶ ὀφειλέται νὰ ἐννοήσουν, ὅτι πρόκειται περὶ δανείων ληφθέντων ἐδῶ πέρα. Ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν, ὅτι αἱ εὐθύναι δὲν αἴρονται διὰ μιᾶς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους καὶ ὅτι δι’ αὐτοὺς θὰ γίνῃ ἡ ἀπόστασις κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αὐτοὶ νὰ πληρώσωσι ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλάχιστον ποσόν. Ὁ τρόπος αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἰσάγεται μπορεῖ νὰ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς, σπουδαιότατος, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης καὶ ἐπιστήμης δὲν εἶναι ὀρθός. Οὔτε θέλω νὰ ἀναφέρω περὶ τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ἡ Τράπεζα ἐναντίον τοῦ Σκιαδᾶ, διότι ὡμίλησεν ὁ κ. ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος καὶ εἶπεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ λεχθῇ. Μοὶ κατηγγέλθη ἓν ἄλλο πρᾶγμα, εἰς τὸ ἄρθρον 5, διὰ τὸ ὁποῖον θέλω, νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τῆς παραγράφου α ἀναγνωρίζονται αἱ καταθέσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ διαφόρους συνεταιρισμοὺς πρὸς τοὺς συνεταιρισμούς, μοὶ κατηγγέλθη, ὅτι ἐδῶ πρόκειται περὶ πλαστῶν καταθέσεων γενομένων παρ’ ὀπαδῶν τοῦ Σκιαδᾶ, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ αὐτῶν τῶν προσώπων ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν γενικὴν ἐκκαθάρισιν.

§39Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα κατέθεσαν οἱ ἄνθρωποι δὲν θὰ ἦτο σωστόν, νὰ τὰ πληρώσουν δι’ ἄλλην αἰτίαν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐκφράζετε ὑπόνοιαν, τὸ διαγράφω.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω, ὅτι μοὶ κατηγγέλθη ὅτι πρόκειται περὶ πλαστῶν καταθέσεων. Περὶ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογικῆς ἀπὸ 10% εἰς 15% θὰ ὁμιλήσω ὀλίγον κατόπιν, διότι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας, τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοιούτων αὐτονόμων ὀργανισμῶν ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν ἐσόδων προερχομένων ἀπὸ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, ὑπὲρ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6, διὰ τοῦ ὁποίου διαλύεται τὸ ἐνεχυροδανειστήριον, δὲν ξέρω τὶ εἶναι, ἀλλὰ ξέρω, ὅτι ὑπάρχει μόνον τοιοῦτον εἰς τὴν Κέρκυραν, λοιπὸν βλέπω ἐδῶ, ὅτι αὐτὸ συγχωνεύεται· δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔχῃ κληροδοτήματα. Συνταγματικῶς δὲ κ. ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν προκειμένου περὶ καταργήσεως ἑνὸς νόμου ὁλοκλήρου, πρέπει νὰ εἴμεθα γνῶσται τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι διέπουν αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τὶ καταργεῖται καὶ τὶ τροποποιεῖται καὶ αὐτὸ πηγαίνει εἰς τὸν νέον ὀργανισμόν, διότι θέλετε ὅλα νὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐνεχυροδανειστήριον τῆς Κερκύρας, εἶναι ἓν παμπάλαιον ἵδρυμα ἔχον ἡλικίαν 500 ἐτῶν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ὑπέστη πολλὰς καταστροφὰς κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἀπὸ ὀνόματα πολὺ μεγάλα, ὡς μὴ ὤφειλε, ἐγένοντο καταδίκαι ἐπῆγαν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ τελευταίως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου κατώρθωσα νὰ τὸν σώσω μὲ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κατὰ τὸ 1917, ὅτε ἦτο ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ μακαρίτης Ρέπουλης. Διετηρήσαμεν τὸ κατάστημα καὶ τοῦ ἐδώσαμεν τὸ κτίριον ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἐγκατεστημένον· τὸ κτίριον αὐτὸ εἶναι εἰς ὡραιοτάτην θέσιν ἀπὸ ἀπόψεως κεντρικῆς καὶ εἶναι καὶ παμμέγιστον. Δυστυχῶς αὐτὸ τὸ Mont de Piété εἶναι εἰς ὀργανισμὸς πεθαμένος, διότι καὶ κεφαλαίων στερεῖται καὶ μόνον του φυτοζοεῖ καὶ δὲν παρέχει καμμίαν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ νὰ μὴ χαθῇ εἴπομεν νὰ συγχωνευθῇ καὶ νὰ πάῃ ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖ.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ὀλίγον ἐπιστημονικῶς, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι τὰ ἀγροτικὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα δὲν ἔχουν καμμίαν ἄμεσον σχέσιν ἀστικὴν ἐνεχυροδανειστηρίου δηλαδὴ αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρέχουν πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι ἐμπορευμάτων, αὐτὰ κ. ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ξέρετε εἶναι συνήθως ἱδρύματα κοινωνικῆς ὠφελείας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ περιέρχωνται εἰς τὰς χεῖρας τοκογλύφων. Εἶναι ὀργανισμοὶ μὲ ἓν ἰδιαίτερον σύστημα καὶ δύνανται ἐκεῖ, νὰ δίνουν τὰ χρήματά των τὰ ταμιευτήρια τὰ ταχυδρομικά, οἱ πιστωτικοὶ συνεταιρισμοί. Ἀλλ’ αὐτὰ ἔχουν μίαν ἰδιαιτέραν διοίκησιν. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς τὴν Κέρκυραν, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς πῶ, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἐδῶ μία ἔλλειψις εἶναι, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι παντελὴς ἔλλειψις δημοσίων ἐνεχυροδανειστηρίων, ὅπου μποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ καταθέτουν τιμαλφῆ ἀντικείμενα καὶ νὰ λαμβάνουν ἓν ποσὸν πιστώσεως, διὰ νὰ διευκολύνωνται. Καὶ ἐγὼ κύριοι, ὡς φοιτητὴς εἰς τὴν Γερμανίαν ἔκαμα χρῆσιν τοῦ ἐνεχυροδανειστηρείου. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν ἑπομένως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἓν ἐνεχυροδανειστήριον, αὐτὸ νὰ διαλυθῇ καὶ νὰ συγχωνευθῇ μὲ ἕνα ὀργανισμόν.

§43Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν κατέχεται.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει ἐντελῶς ἄλλον προορισμὸν ἡ ἀγροτικὴ πίστις καὶ ἐντελῶς ἄλλον προορισμὸν τὸ ἐνεχυροδανειστήριον. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἐδῶ πέρα ἀντὶ νὰ σκεφθῆτε διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ τὸ ἐξυψώσητε, τὸ συγχωνεύετε διὰ νὰ λείψῃ καὶ αὐτὸ τὸ λείψανον τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐνεχυροδανειστηριακῆς. Βλέπω, ὅτι καὶ ἄλλα κτήματα δημόσια ἀνάγονται εἰς τὸ σύστημα τῆς περιουσίας τῆς ἐγχωρίου, δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει ἐδῶ πέρα, ἐδῶ θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν, δὲν λέγετε τίποτα ἐν τῇ ἐκθέσει σας, δὲν παρεθέσατε κανένα νόμον σχετικῶς πρὸς αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ θέλετε τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ εἴπητε τί εἶναι ἡ τοπικὴ περιουσία· λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι δὲν εἶσθε ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, ἁρμόδιος εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τί νὰ εἴπητε τώρα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ τακτικὸν εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ ὑποβληθοῦν κανονικῶς, νὰ ἔχωμεν τοὺς νόμους τοὺς σχετικοὺς καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἐδῶ ἀποφασίζομεν περὶ περιουσίας ἐγχωρίου, τί εἶναι δὲν γνωρίζομεν. Ἐδῶ μεταβιβάζεται εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμόν, ὑπάρχει ἓν νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου, τὸ ἐνεχυροδανειστήριον καταργεῖται καὶ ἁπλῶς συγχωνεύεται μὲ ἓν αὐτόνομον ὀργανισμόν. Εἶναι ἅγιος ὁ σκοπὸς τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι ἕνας ἅγιος πρέπει νὰ συγχωνεύσῃ ὅλους τοὺς ἄλλους σκοπούς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν μὲ ἄλλους ὀργανισμούς. Δι’ αὐτὸ ἔχω ἀμφιβολίας καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ δοθοῦν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπίσης εἶναι ἄξιον σημειώσεως καὶ εἰς αὐτὸ θὰ ἔπρεπεν οἱ ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου νὰ βεβαιώσουν, ἂν ὁ τρόπος ἐπιδιώξεως τῶν εἰσπράξεων εἶναι κανονικός. Δυνάμει ἁπλῆς εἰδοποιήσεως καθίστανται ἐκτελεσταὶ αἱ ἐντολαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὅλη ἡ διαδικασία τῆς ἐκτελέσεως ἐδῶ μεταβάλλεται. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 λέγεται «ἂν τὸ δάνειον δὲν πληρωθῇ. (ἀναγινώσκει). Ποῖον δάνειον; Τὸ δάνειον τῶν πρωτοφειλετῶν; Αὐτὸ γίνεται ἐκτελεστὸν αὐτοδικαίως.

§45Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως κάθε συμβόλαιον, διατί παραξενεύεσθε;

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μά! πρόκειται περὶ συμβολαίου;

§47Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ δὲν εἶναι συμβόλαιον μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Δὲν εἶναι ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος ἔχει δημόσιον χαρακτῆρα;

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν ἐπρόκειτο περὶ συμβολαίου, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ τὸ βάλητε ἐδῶ.

§49Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει δημόσιον χαρακτῆρα αὐτὸς ὁ ὀργανισμός, εἶναι νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου.

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ δὲν ὁμιλεῖτε περὶ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ ὁ ὀργανισμός.

§51Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ αὐτῶν.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ. Πρῶτον καὶ δημοσίου δικαίου καὶ ἂν εἶναι ὁ ὀργανισμός, δὲν ἕπεται, ὅτι κάθε ἔγγραφον πρέπει νὰ εἶναι ἐκτελεστόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐδῶ οἱ ὀφειλέται τοῦ ὀργανισμοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν μεταβιβάζει τὰς ἀπαιτήσεις της; Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑποχρεώσεις, θὰ εἰσπράττωνται ἁπλῶς δι’ ἐντολῶν; Ἐδῶ ἔχομεν μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν εἰς τὴν Κέρκυραν. Τώρα θέλετε σεῖς ἀπὸ τὰ βιβλία τῆς Τραπέζης νὰ βγαίνουν ἐντολαὶ καὶ νὰ γίνωνται ἐκτελεσταὶ αὐταὶ αἱ ἐντολαί; Διὰ τὴν προσωπικὴν κράτησιν ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεκήρυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ προσωπικὴ κράτησις εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ προσωπικὴ κράτησις εἶναι τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, διότι ἡ ἀγροτικὴ πίστις δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ, διὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς συνεταιριστικῆς τῶν ἀγροτῶν. Ποῦ στηρίζεται αὕτη; Στηρίζεται εἰς τὴν ἀλληλεγγύην, τὴν ὁμόνοιαν μιᾶς κοινότητος, μιᾶς μερίδος ἀγροτῶν. Εἰς τὴν ἀλληλεγγύην καὶ εἰς τὴν προσοχήν, τὴν ὁποίαν διαπαιδαγωγοῦνται νὰ καταβάλλουν οἱ διοικοῦντες τὸν συνεταιρισμὸν αὐτόν, ὅπως παρέχῃ δάνεια εἰς τοὺς ὁμοχρέους τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ νὰ χρησιμοποιοῦνται ὑπὲρ τῆς γεωργίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως. Ἡ ἀλληλεγγύη καὶ ἡ διαπαιδαγώγησις τῶν συνεταιριζομένων, νὰ μὴ λαμβάνουν χρήματα ὅταν δὲν ἔχωσιν ἀνάγκην. Ἡ προσωπικὴ πίστις εἶναι ἓν μέσον ὀφειλομένης εὐκολίας δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ προσοχὴ καὶ ἡ ἀλληλεγγύη παραμερίζονται, διότι εἰς τὰ ὄμματα τῶν διευθυνόντων τοῦ συνεταιρισμοῦ τῆς Τραπέζης, τοῦ ἄλλου ὀργανισμοῦ ὑπάρχει ἡ προσωπικὴ πίστις. Ἀκριβῶς δὲ διότι ἡ προσωπικὴ πίστις οὐδέποτε συνετέλεσε νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ συνεταιριστικὴ πίστις δι’ αὐτὸ οὐδέποτε οἱ συνεταιρισμοὶ ἐδέχθησαν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ προσωπικὴ κράτησις εἶναι ἓν δολοφονικὸν μέσον κατὰ τῆς ἰδέας τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μόνον μέσον τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς πολλὰς συμβάσεις ἐπαναλαμβάνεται, ὅτι παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ τὰς ἀπαιτήσεις σύμφωνα μὲ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα γενικῶς δικαίωμα ἐφαρμογῆς τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα. Καὶ τὸ ἐπεδίωξεν ὅταν ἐγὼ ἤμην ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τῆς τὸ ἠρνήθην. Δι’ αὐτὸ καὶ τώρα ἐπαναλαμβάνω μολονότι πρόκειται περὶ συνεταιρισμοῦ κοινῆς ὠφελείας δὲν τὸ θέλω τὸ μέσον αὐτό, κ. ὑπουργέ, διότι ἐδῶ δὲν ἔχομεν ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, ἔχομεν ἐδῶ συνεταιρισμὸν ἀνθρώπων ...

§53Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Συνεταιρισμὸν ἀπὸ αὐτούς...

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφῆστε, κ. ὑπουργέ. Ἐδῶ διαφωνοῦμεν. Ἂν θέλητε διὰ τοὺς τρίτους δύνασθε νὰ δώσητε. Μάλιστα ἂν θέλετε ἐγὼ καὶ ἐκεῖ τὸ ἀποκρούω. Δὲν δέχομαι νὰ φυλακίζωνται ἄνθρωποι διὰ προσωπικὰ χρέη. Λέγετε σεῖς ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει τὸ μέσον αὐτό. Ἐγὼ καὶ διὰ τὸ Δημόσιον δὲν τὸ θέλω. Ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἶναι τὸ πολυτιμώτερον ἀγαθὸν καὶ τὸ Κράτος δύναται νὰ εἰσπράττῃ στρεφόμενον κατὰ τῆς περιουσίας τῶν ὀφειλετῶν του. Τὸν ἀγρότην δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸν προσωποκρατήσω. Ἡ προσωποκράτησις μόνον εἰς καθυστερημένα Κράτη ἐφαρμόζεται ἀπὸ τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι ἔχει ἐξέλθει ἡ Ἑλλάς. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐννοεῖ νὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν συνεταιρισμὸν Κερκύρας. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀντέτεινεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συνεταιρισμοί. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέφερε μίαν διάταξιν δυνάμει τῆς ὁποίας ὅσοι συνεταιρισμοὶ ἔχουν ἐνεργητικὸν ἀνώτερον τοῦ παθητικοῦ δύνανται νὰ διατηρηθοῦν. Καὶ ἐρωτῶ κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ κατὰ ποῖον δίκαιον ἂν ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ ἔχοντες ἀνώτερον ἐνεργητικόν, διὰ ποῖον λόγον θὰ δύνανται νὰ διατηρηθοῦν; Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν περιορίζομαι εἰς αὐτό. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ ἐγὼ εἶναι τοῦτο, ἵνα μὴ καταργηθοῦν αὐτοδικαίως οἱ συνεταιρισμοί. Δὲν σημαίνει προαγωγὴν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως αὐτὸς ὁ ἀποκεφαλισμὸς ὅλων τῶν συνεταιρισμῶν, σημαίνει ἐνταφιασμὸν τῆς ἀγροτικῆς ἰδέας, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν νὰ ἐννοήσουν οἱ ἀγρόται τῆς Κερκύρας ὅτι μολονότι συνεταιρίσθησαν δύναται ὁ καθεὶς νὰ ἔρχηται νὰ διαλύῃ διὰ τοῦ νόμου τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ἀναλαμβάνουν αὐτοὶ τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν, νὰ δίδουν ἄφεσιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, χάνεται πραγματικῶς κάθε συναίσθησις περὶ τῆς ἀμοιβαίας εὐθύνης, χάνεται τὸ πνεῦμα τοῦ συνεταιρισμοῦ, ἐκμηδενίζομεν τὸ πνεῦμα τοῦ συνεταιρισμοῦ. Θέλετε νὰ ὑποβοηθήσητε τοὺς συνεταιρισμούς, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν; Φροντίσατε νὰ ἐκκαθαρισθοῦν τὰ στοιχεῖα τὰ κακά. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διαλύσετε συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοὺς συνεταιρισμούς. Πρέπει ὅλοι οἱ ἀγρόται νὰ μάθουν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν νόμον περὶ συνεταιρισμῶν, ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι σεβαστὸς καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν ὑποχρεώσεις δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀπαλλαχθοῦν ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτὰς μίαν ἡμέραν διὰ νὰ γίνῃ μία νέα ὀργάνωσις συνεταιρισμῶν ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι τῆς ἰδέας τῆς συνεταιριστικῆς, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει κομματικῶν ἀντιλήψεων. Καὶ διὰ τοῦτο καταφέρομαι σφόδρα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον μὲ μίαν σπαθιὰν ἔρχεται νὰ καταργήσῃ ὅλην τὴν συνεταιριστικὴν ὀργάνωσιν τῆς Κερκύρας. Ἔχει μίαν διάταξιν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δυνάμει τῆς ὁποίας αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις ἡ ὁποία γίνεται θ’ ἀναλαμβάνῃ νὰ ἱδρύῃ καὶ νὰ ἐλέγχῃ τοὺς συνεταιρισμούς. Καὶ εἶπον ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ δυνάμει νόμου εἰς κανένα ὀργανισμὸν ἡ ἵδρυσις ἢ ἡ μὴ ἵδρυσις τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ τροποποιήσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§55Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως σχετικῶς μὲ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀντισυνταγματικωτάτη εἶναι κ. ὑπουργέ.

§57Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ τί λέγει ἡ τροπολογία (ἀναγινώσκει) «συνεταιρισμῶν καὶ ἑνώσεως συνεταιρισμῶν ἐφόσουν τύχωσιν τῆς ἐγκρίσεως αὐτοῦ καὶ ἀποδεχθῶσιν τὴν ὑπαγωγὴν των ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτοῦ». Δηλαδὴ ὁ συνεταιρισμὸς δύναται νὰ ὑπάρχῃ δυνάμει τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ τοῦ δώσω δάνειον, διότι δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἐμπιστευθῶ, διότι τὸ προηγούμενον μὲ δικαιολογεῖ.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δηλαδὴ σεῖς ἀπαλείφετε τὴν διάταξιν τῆς αὐτοδικαίας καταργήσεως τῶν συνεταιρισμῶν.

§59Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ὄχι;

§61Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐὰν ἀγαπᾶτε τοὺς συνεταιρισμούς.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρέπει νὰ λέγητε «ἐάν».

§63Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀσφαλῶς. Ἀφοῦ ἀγαπᾶτε τοὺς συνεταιρισμούς, νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι εὐεργετικωτέρα διάταξις διὰ τὴν συνεταιριστικὴν ἰδεολογίαν δὲν εἶναι ἀπὸ αὐτήν.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι πολύ, διότι δὲν συμφωνῶ.

§65Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω διατί. Δὲν ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ εἰς τὴν Κέρκυραν. Ἐξέπεσαν εἰς τὴν συνείδησιν καθενός. Εἶναι ἀδύνατον καὶ νὰ συνεδριάσουν. Ὁ θεσμὸς ἔχει χρεωκοπήσει. Ἡ καχυποψία κατέχει ὅλον τὸν κόσμον. Ἀλλοίμονον ἐὰν θελήσετε δι’ αὐτοῦ τοῦ ὑλικοῦ ν’ ἀνοικοδομήσετε. Ἡμεῖς δίδομεν μίαν νέαν ζωήν. Ἐὰν θελήσετε μὲ τὸ ὑπάρχον ὑλικὸν ν’ ἀνοικοδομήσετε τὸ οἰκοδόμημα εἶναι προωρισμένον νὰ καταπέσῃ.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶσθε ἀμερόληπτος κριτὴς αὐτῶν τῶν πραγμάτων κ. ὑπουργέ. Καὶ δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον πρέπει πράγματι νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἢ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ παρίσταται ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα δέχεσθε σεῖς τὰ δέχονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀποδεχθῶ, ὅτι ἡ συνολικὴ διάλυσις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἡ προσπάθεια τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν κατόπιν τῶν ἀντιθέσεων τὰς ὁποίας δημιουργεῖτε πρόκειται νὰ ἐνισχύσουν τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ παλαιοτέρα ὀργάνωσις ἔγινεν ἀπὸ μίαν κομματικὴν παράταξιν δυστυχῶς, ὅτι κατόπιν ἠκολούθησαν αἱ ἄλλαι κομματικαὶ παρατάξεις καὶ ἔκαμαν ἄλλους συνεταιρισμούς.

§67Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ αὐτὸ θὰ πέσουν.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κανεὶς λόγος δὲν συντρέχει νὰ πέσουν σήμερον, ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ καλῶς λειτουργοῦντες, περὶ αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις. Ὑπάρχουν ἄλλοι συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι μποροῦν ν’ ἀνορθωθοῦν κατόπιν τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν τὰς ὁποίας κάμνετε. Δὲν γνωρίζω, δὲ ἐὰν κατόπιν τούτου τὸ μέγιστον μέρος τῶν συνεταιρισμῶν δὲν δημιουργεῖ οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη μεταξὺ τῶν μικρῶν συνεταιρισμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα τῶν συνεταιρισμῶν κάμετε ἐπὶ τέλους μίαν διάταξιν διὰ νὰ γίνουν νέαι ἀρχαιρεσίαι, κάμετε ἐὰν θέλετε ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ καταργήσητε τοὺς συνεταιρισμούς, διότι εἶναι ζήτημα ἀρχῆς σοβαρώτατον, ὅτι δὲν πρέπει διὰ νόμου νὰ καταργοῦνται οἱ συνεταιρισμοί. Ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν διαγράφει διαδικασίαν δυνάμει τῆς ὁποίας καταργοῦνται αἱ οἰκονομικαὶ αὐταὶ ἑνώσεις. Δὲν ἠμπορεῖτε δι’ ἑνὸς νόμου νὰ ἐνεργήσητε αὐτὴν τὴν διάλυσιν ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ σωματείων ἐντελῶς κοινῶν, περὶ σωματείων ἐγκληματικῶν τρόπον τινά. Πρόκειται περὶ οἰκονομικῶν ὀργανώσεων αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἔπεσαν θύματα μερικῶν ἐπιτηδείων οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν νὰ ἐξαπατήσουν καὶ αὐτὴν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ὅταν οἱ συνεταιρισμοὶ διεμαρτύροντο ἔλεγεν, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτά, εἶναι πρόσωπα ἰδεώδη. Εἶναι ζήτημα ἐπαναλαμβάνω ἀρχῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει ποτὲ ν’ ἀποστῶμεν, ὅτι διὰ νόμου δὲν δυνάμεθα νὰ καταργῶμεν ἑκατοντάδας οἰκονομικῶν ὀργανώσεων. Ἐὰν θέλητε ν’ αὐξήσετε τοὺς ἐνόχους καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν συνεταιρισμῶν, ὅπως εἶναι τὸ δίκαιον, πρέπει νὰ δώσητε νὰ ἐννοήσουν οἱ συνεταιρισμοί, ὅτι ἡ προχώρησις εἰς συνεταιρισμοὺς δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θέτει εἰς κίνδυνον αὐτούς. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχουν τὰ μάτια των ἀνοικτὰ διὰ νὰ μὴ γίνεται κακὴ διαχείρισις τῆς ὀργανώσεως. Ἀλλὰ δι’ ὧν μέτρων λαμβάνετε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, φονεύετε αὐτὴν τὴν συναίσθησιν, τὴν πίστιν.

§69Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπεναντίας θέλομεν νὰ τὴν διατηρήσωμεν. Εἶναι ἡ εὐεργετικωτέρα διάταξις διὰ τοὺς συνεταιρισμούς.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω ποία εἶναι ἡ πεποίθησίς μου κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅταν ὁμάδες, ἢ ὁ Λαὸς δὲν ἐκλέγει πρόσωπα ἀρεστὰ εἰς ὑμᾶς.

§71Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ προσώπων ἀρεστῶν σᾶς λέγω, ὅτι ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐγὼ ἐπῆρα τὰ 9)10 τῶν ψήφων. Ἀλλὰ τοὺς καταργῶ, διατί; Διότι δὲν ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ εἰς τὴν συνείδησιν κανενός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέλθουν καὶ χρήματα, ἐὰν τὰς εἰπῆτε νὰ πάρουν εἶναι μία καχυποψία τρομερά. Δὲν ὑπάρχει ἡ ἀλληλεγγύη, δὲν ὑπάρχουν πραγματικοὶ συνεταιρισμοί.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶσθε ὑπερβολικὸς κ. ὑπουργέ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν θὰ ζητήσουν νομίμως τὴν διάλυσιν. Διὰ ποῖον λόγον θέλετε διὰ νόμου νὰ τοὺς καταργήσετε; Ἔχετε καὶ τὸ ἄλλο μέτρον, ὅτι ἡ νέα Τράπεζα ἡ ὁποία γίνεται θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐμπιστεύεται ἢ νὰ μὴ ἐμπιστεύεται. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἓν μέγιστον ὅπλον διὰ νὰ τοὺς φέρῃ εἰς ὀρθοὺς λογαριασμούς. Ἀλλὰ διατὶ θέλετε νὰ παραβῆτε τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν θέσει δι’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἱδρύωνται καί νὰ διαλύωνται οἱ συνεταιρισμοί. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι, ναὶ μὲν ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς εἶναι ἕνας συνεταιρισμὸς κοινωφελοῦς χαρακτῆρος, ἀλλὰ ὁ αὐτόνομος αὐτὸς ὀργανισμὸς εἶναι ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ὑπόκειται κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ δὲν πρόκειται ἢ νὰ εὐκολύνῃ τὰς πιστωτικὰς ἐργασίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐκτὸς τῆς ἐκκαθαρίσεως ἡ ὁποία γίνεται καὶ ἡ ὁποία εἶναι πλεονεκτικὴ ὡς εἶπον διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχουσῶν συνθηκῶν.

§73Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῦ τὸ βλέπετε αὐτό;

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, θὰ διοικῆται ἀπὸ ἕναν ἀντιπρόσωπον τοῦ ταμείου ἐλαίας, τὸ ὁποῖον διαλύετε κατόπιν.

§75Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Εἰς τὸ τροποποιημένον σχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐμπρός σας δὲν ὑπάρχει ἀντιπρόσωπος τοῦ ταμείου ἐλαίας, διότι δὲν ὑπάρχει ταμεῖον ἐλαίας.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ διαλύετε σεῖς.

§77Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ συγχωνεύω ἐδῶ.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κάμετε δύο ταμεῖα, ἓν τὸ ὁποῖον διορίζεται καὶ ἓν τὸ ὁποῖον ἐκλέγεται. Οἱ τρεῖς ἀντιπρόσωποι τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου, θὰ διορισθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ εἶναι πρόσωπα ἐμφορούμενα ἀπὸ τὰς αὐτὰς ἰδέας, σχετικῶς μὲ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀπὸ τὰς ὁποίας διαπνέεται καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ συνεπῶς, διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου, θὰ ἐξασφαλισθοῦν μόνον τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης. Ὁ ἐφέτης βεβαίως, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κῦρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μένει ἥσυχος καὶ λέγει, ὅτι ἔτσι ἐξασφαλίζεται ἡ χρηστὴ διοίκησις, ἐνῷ καταφέρεται κατὰ τῶν ἄλλων κομμάτων, τὰ ὁποῖα ὠργίασαν, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμούς του, ἐν Κερκύρᾳ ἀπὸ ἀπόψεως συνεταιριστικῆς. Ἀναθέτει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίζει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐὰν συμβῇ νὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις καὶ πρόκειται νὰ διορίσῃ τὰ μέλη καὶ συμπέσῃ, νὰ ἔχῃ φίλον ἕνα ἐφέτην, τὰ πράγματα λαμβάνουν μίαν ὄχι εὐχάριστον τροπήν, διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν ἔχει μόνον αὐτὸν τὸν τοπικὸν ὀργανισμόν, ἔχει καὶ ἄλλους τοιούτους ὀργανισμοὺς στηριζομένους εἰς εἰσφορὰς ἀναγκαστικάς. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰ ἑξῆς: Ὑπῆρχε διοικητής, ὁ ὁποῖος ἦτο παλαιὸς καὶ πρόκειται νὰ ἐκλεγῇ ἄλλος ἀπὸ τὸ συμβούλιον καὶ ὑπῆρχε συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο νομίζω ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους, ἕνα ἀντιπρόσωπον τῆς Τραπέζης καὶ ἓξ ἀντιπροσώπους τῶν συνεταιρισμένων ἀγροτῶν, δηλαδὴ ἡ τάσις αὐτή, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους ὁμοίους πιστωτικοὺς ὀργανισμοὺς εἶναι νὰ ἐκπροσωποῦνται διὰ τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς καὶ οἱ ἴδιοι οἱ συνεταιρισμένοι ἀγρόται. Διότι ἀπεδείχθη, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἔχουν συμφέρον νὰ ὑπάρχῃ καλὴ διοίκησις τῶν κεντρικῶν αὐτῶν ὀργανώσεων. Μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ· ἐὰν πρέπει νὰ ἔχουν καὶ τὴν πλειοψηφίαν ἢ ὄχι ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας, ὅτι αὐτοί οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν χρήματα, θὰ ἔπρεπε νὰ μετάσχουν τῶν κεφαλαίων καὶ τῆς διοικήσεως. Δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐργάτας, νὰ μετέχουν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν σιδηροδρόμων. Ἐδώσαμεν εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα νὰ μετέχωσιν εἰς τήν διοίκησιν τῶν ὀργανώσεων τῶν τραπεζητικῶν. Διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ κάμωμεν αὐτὸ εἰς τὴν Κέρκυραν; Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου εἶναι βεβαίως κἄτι τι. Ὁ εἷς ἀντιπρόσωπος προέρχεται ἀπὸ ἓν αἱρετὸν σῶμα. Ἀλλὰ ὁ ἕνας αὐτὸς ἀντιπρόσωπος εἶναι ἐλάχιστος ἐν συγκρίσει μὲ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν γεωργικὸν αὐτὸν ὀργανισμόν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ τὸ ἵδρυμα θὰ εἶναι εἰς χείρας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατ’ οὐσίαν καὶ ὑπάρχει μέγας φόβος, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἀνεπηρέαστος ἀπὸ κομματικῆς βλέψεως. Καὶ ὡς πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τῶν συνεταιρισμῶν λέγω ὅτι αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον τὰς πιστωτικὰς ἐργασίας, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ δώσῃ τὰ 20 ἑκατομμύρια. Καὶ ἄλλη Τράπεζα σᾶς εἶπεν, ὅτι δύναται νὰ δώσῃ ἀνάλογον ποσόν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια μήπως εἶναι ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀποσπάσῃ ἀπὸ κανὲν ἄλλο μέρος τὸ Κράτος; Τὸ Κράτος εἶναι ἕτοιμον νὰ διαθέσῃ 1600 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ὁποίων μόνον τὰ 600 ἑκατομμύρια, θὰ εἶναι κεφάλαια ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 650 ἑκατομμύρια εἶναι τῆς Τραπέζης.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ 950 λοιπὸν ἑκατομμύρια ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε· ὅτι ἡ διάθεσις τῶν 20 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, ἀποτελεῖ θυσίαν; Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τέλους ἐὰν τὰ 20 αὐτὰ ἑκατομμύρια ἀνήκουν εἰς τὴν Τράπεζαν ἀποτελεῖ θυσίαν; Καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ διάθεσις αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἀπὸ μίαν ἄλλην Τράπεζαν ὀφείλει νὰ πληρώνῃ αὐτὰ καὶ ὅλα τὰ γενικῶς ἀνεγνωρισμένα.

§81Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι αὐτὸ κεκανονισμένον γενικῶς.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἠρώτησα ἀνεγνωρισμένους τραπεζίτας, κατὰ τύχην, ἀπὸ τὸν διευθυντὴν μιᾶς μεγάλης Τραπέζης ἑδρευούσης, ἐπληροφορήθην, ὅτι αἱ Τράπεζαι μεταξύ των δανείζουν μὲ τόκον 3½%, διότι αἱ δαπάναι τῆς διαθέσεως τῶν κεφαλαίων....

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. συνάδελφός μου νὰ εἴπῃ ὅτι, εἰς τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἶναι 2 τοῖς ἑκατὸν ἡ διαφορὰ αὐτή....

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ὅταν ἐγὼ ἤμην ὑπουργός, ἐκάμαμε μίαν σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ ἐβάλαμε μίαν διάταξιν καὶ εἶπον, ὅτι τὰ περὶ τόκου κ.λ.π. θὰ μεταβληθοῦν...

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι λεπτομέρεια.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν μου ἀντιλήψεων. Τί ἔγινε κατόπιν, μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, διότι καὶ αὐτὰ τὰ κατέκρινα εἰς τὴν Βουλήν.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶσθε σεῖς ὅταν ἔγινε ἡ σύμβασις;

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Μόνον ὅταν ἔγινε τὸ προσύμφωνον, καὶ εἴπομεν εἰς τὸ προσύμφωνον· ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐπιδεκτικὰ μεταβολῆς.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δέχωνται καὶ τὰ δύο;

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ τὸ εἶπον αὐτό; Τὸ εἶπον, διότι εἴχομεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο εἰς τοὺς Παρισίους, ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὶν τελειώσει ἡ σύμβασις θὰ ὑπέβαλε εἰς τὴν τὴν Βουλὴν τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης κλπ. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν σύμβασιν τὴν κατέκρινα.

§91Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων εἶσθε ὑπουργός;

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, εἶχα φύγει.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς ἐφύγατε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πρὶν ἔλθει τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπορῶ, πῶς λησμονεῖτε τὰ πράγματα.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔφυγα διαφωνήσας διὰ τὰ καλύμματα καὶ σεῖς κ. Παπαναστασίου ἐμείνατε καὶ εἶσθε σύμφωνος καὶ ἐφύγατε κατόπιν διαφωνήσαντες εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπορῶ, πῶς ἐλησμονήσατε τί διημείφθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τί εἶπα ἐδῶ ἀγορεύων. Ὅταν σεῖς ἐφύγατε δὲν εἶχε λυθῆ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων. Σεῖς ἐλέγατε, ὅτι τὰ καλύμματα ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ὅμως αὐτὴ ἡ ἄποψις ἱκανοποιηθῇ καταστρέφεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω ποῖαι ἦσαν αἱ ἰδέαι μου.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούσατε, ὅτι ὁ κ. Καφαντάρης σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν λύομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων, δηλῶ δὲ ὅτι ὅταν θὰ λυθῇ τοῦτο θὰ ἐξετάσωμεν νὰ μὴν ἐπέρχεται οὔτε ζημία οὔτε ὠφέλεια εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ ὅταν ἐφύγατε προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ εὐρυτέρου Συνασπισμοῦ ἐπέμενα καὶ ἔγινε δεκτόν, ὅπως ἱδρυθῇ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα καὶ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων λυθῇ κατόπιν πραγματογνωμοσύνης. Ὅταν δὲ ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης ἠξίωσα νὰ λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων, ἀλλ’ ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Καφαντάρη ἐθέσαμεν τότε εἰς τὸ προσύμφωνον τὴν ὑποχρέωσιν τῆς μεταβολῆς τοῦ τόκου. Κατόπιν ἀλύτου ὄντος τοῦ ζητήματος τῶν καλυμμάτων ἐπῆλθε τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας καὶ ἀπεχώρησα. Ἐπέμεινα ἐπίσης νὰ αὐξηθοῦν αἱ πιστώσεις πρὸς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ διαρρυθμισθοῦν καὶ ἄλλως καὶ τὰ δάνεια καὶ οἱ τόκοι.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Ἡ διαφωνία δι’ ἣν ἀπεχώρησα ἦτο ἡ ἀντίθετος ἄποψις ἣν ὑπεστήριξα ὡς πρὸς τὰ καλύμματα. Σεῖς μοῦ εἴπατε, ὅτι τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν βλέπετε δικαιολογημένην καὶ νὰ περιμένω νὰ καταρτισθῇ ἡ σύμβασις καὶ σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ περιμένω. Σᾶς εἶπα, ὅτι δύναμαι νὰ μείνω ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ ἔχωμεν λελυμένον τὸ ζήτημα. Κατόπιν τὸ ζήτημα ἦλθε καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν τύπον καὶ σεῖς δὲν ὑπερημύνθητε ἐνταῦθα ὑπὲρ τῆς γνώμης ἣν ὑπεστήριξα· καὶ ὅταν συνεζητοῦντο τὰ Πρωτόκολλα τῆς Γενεύης σεῖς εἶσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπα δὲ ἐγὼ τότε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ρυθμίζουν οἱ ξένοι μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διαφορᾶς, ἀπὸ δὲ τὰ πρακτικὰ τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Γενεύης ἐξάγεται ὅτι δὲν ἠσχολήθησαν κἂν οἱ ξένοι μὲ τὴν διαφορὰν αὐτήν, τὰ δὲ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι κἄποιος εἶπε «αὐτὴ ἡ Τράπεζα διατὶ κάμνει τόσας ὑποχωρήσεις», καὶ ἄλλος ἀπήντησε «ὅτι τὰς κάμνει μὲ τὸ ἀζημίωτόν της».

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἦλθεν ἡ συζήτησις ἐδῶ ἐγὼ ὡμίλησα, διὰ μακρῶν, Ὁ κ. Καφαντάρης σᾶς εἶχεν εἰπῇ τότε νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα βραδύτερον καὶ ὅτι πρέπει κάθε λύσις νὰ μὴ βλάπτῃ, οὔτε νὰ ὠφελῇ τὴν Τράπεζαν Σεῖς ἠθέλατε προκαταβολικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, διότι δὲν ἠθέλατε διχοτόμησιν τῆς Τραπέζης.

§101Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως δὲν τὴν ἤθελα.

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐρρίψατε τότε εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ τὴν ἰδέαν τῆς πραγματογνωμοσύνης, ἣν ἡμεῖς ἀπεδέχθημεν.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὴν ἔρριψα εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Μὲ τὸν κ. Καφαντάρην εἴχαμεν καὶ ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις καὶ παρουσίᾳ τῶν τεχνικῶν συμβούλων κ. κ. Διομήδους καὶ Μαξίμου συνεζητήσαμεν καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ πείσῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον καὶ ἐγένετο τὴν ἄλλην ἡμέραν ἡ ἀποχώρησίς μου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν λύσιν, διὰ διαιτησίας αὐτὴν τὴν ἐπρότεινα συζητῶν ἐν τῇ Βουλῇ ὑστερώτερον.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἔγινε πρὸς συγκρότησιν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ὅταν εἶχε φύγει ὁ κ. Τσαλδάρης, εἶπον ἕνας ἀπὸ τοὺς ὅρους εἶναι ἡ σύστασις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ τὸ ἀπεδέχθη τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ δεύτερον νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ ζημιοῦται οὔτε νὰ κερδίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅπως εἶχεν εἴπῃ ὁ κ. Καφαντάρης. Καὶ ἐπρότεινα νὰ γίνῃ μία πραγματογνωμοσύνη. Ἀπεδέχθησαν πάντες καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ τοῦτο διότι ἦτο ζήτημα εὐθιξίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἀποδέχεται τὰς προτάσεις τοῦ κ. Τσαλδάρη δι’ ἀνακοινώσεων ἐν τῷ Τύπῳ. Αὐτὸ ἔγινε ἀποδεκτόν. Ὅταν ἤμην μέλος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ ὁ κ. Καφαντάρης εἰς Γενεύην, ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς συζήτησιν. Τὶ ὑπεστήριζον; μήπως ὑπεστήριζον, ὅτι πρέπει τὰ καλύμματα νὰ πᾶνε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Εἶπον ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι ἄλυτον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μπορῶ, νὰ ἀποδεχθῶ εἶναι τοῦτο, ὅτι οἱαδήποτε λύσις καὶ ἂν δοθῇ, νὰ δοθῇ κατόπιν ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων κατὰ τοιοῦτον τρόπον οὕτως ὥστε νὰ μὴ κερδίζῃ οὔτε νὰ ζημιοῦται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν συνήφθη τὸ δάνειον καὶ ἐγένετο ἡ διχοτόμησις τῆς Τραπέζης. Ὁ κ. Καφαντάρης ἐπῆγεν εἰς τὴν Γενεύην καὶ ἔγιναν τὰ πρωτόκολλα. Ἐπανῆλθεν δὲ ὁ κ. Καφαντάρης, ὅταν εἶχον ἀποχωρήσει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπέμενα νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὰ καλλύμματα, πρὸς στιγμὴν ἰσχυρίσθη ὁ κ. Καφαντάρης, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐρρυθμίσθη εἰς τὴν Γενεύην, ἐγὼ δὲ ἀντέταξα, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἐρρυθμίσθη εἰς τὴν Γενεύην, διότι ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν δὲν εἶχεν κανένα λόγον, νὰ ἐνδιαφέρεται, διὰ τὰ ἐσωτερικὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχεν ἐξουσιοδότησιν νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἀνάμιξιν, διότι καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἴχομεν παραδεχθῆ τὴν πραγματογνωμοσύνην καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐδόθη ἡ ρητὴ δήλωσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ λύσις, θὰ ἐδίδετο χωρὶς νὰ ζημιοῦται οὔτε νὰ κερδίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Καὶ ἑπομένως, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέλαβεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν δὲν εἶχε τὴν ἐξουσιοδότησιν, οὔτε τῆς Βουλῆς, οὔτε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν μοῦ ἔδωσε καμμίαν ἀπάντησιν. Ἐγώ, ὡς βλέπετε οὐδέποτε μετέβαλα γνώμην, ἀλλ’ ἤμην ὑποχρεωμένος ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τὸ ἔλυε αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ δεχθῶ τὴν ἀναβολήν. Σεῖς δὲν τὴν ἐδέχθητε καὶ ἀπεχωρήσατε. Ἐγὼ δὲ ἐπεφυλάχθην, νὰ δώσω τὴν γνώμην μου, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὅταν ἐδόθη ἡ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ζητήματος, ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶχον ἀποχωρήσει.

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὰ εἴπετε αὐτά.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡμίλησα ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ὅταν εἴχομεν τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἔκανα καὶ προτάσεις καὶ ψηφοφορία ἐγένετο. Λοιπὸν ἡ ἐπιδιώκαμεν, διὰ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑπεβάλομεν κατόπιν, ὅτι δὲν εἶναι ποτὲ θεμιτὸν μία Τράπεζα, νὰ δανείζῃ εἰς ἄλλην Τράπεζαν μὲ τόκον πολὺ ἀνώτερον ἀπὸ 2% τοῦ μέσου ὅρου τῶν καταθέσεων. Διότι εἶναι αὐτὸ ὑπολογισμένον, ὅτι αἱ δαπάναι τῶν καταθέσεων δὲν ὑπερβαίνουν τὸ 1% τοῦ τόκου τῶν κεφαλαίων αὐτῶν. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὸ 1% αὐτὸ προστεθῇ καὶ ἓν ἄλλο 1% εἶναι ἐπαρκῶς ἱκανοποιημένη ἡ Τράπεζα, ἡ ὁποία δανείζει ὁλόκληρα ἑκατομμύρια μία Τράπεζα ἡ ὁποία εἶναι φερέγγυος καὶ ἔχει ὅλας τὰς εὐθύνας καὶ τὰς δαπάνας τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔλεγον ὅτι ἡ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὅπως σχηματίζεται καὶ ὁ ὁποῖος θὰ δανείζῃ χρήματα εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ θὰ ἔχῃ τὰς εὐθύνας εἰς τὰς δαπάνας τῆς διαθέσεως ζητῶν τόκον 3 καὶ 4% ἄνω τοῦ μέσου ὅρου τοῦ τόκου τῶν καταθέσεων δίδει ἕνα ὑπερβολικὸν κέρδος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπήρρειαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὀργάνωσίς του θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ ὑπέμνησεν τὸ ζήτημα τῆς συγχωνεύσεως τοῦ ταμείου ἐλαίας. Γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ταμεῖα ἐλαίας δὲν ὑπάρχουν μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἔχουν τὸ ἐλάττωμα, ὅτι ἡ διοίκησίς των ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ διορίζεται κατόπιν προτάσεως τοῦ νομάρχου καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ νομάρχαι εἶναι πρόσωπα ἐπηρεαζόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι πιθανὸν τὸ πρόσωπα τὰ διοριζόμενα, νὰ μὴ εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ κατάλληλα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὰ ταμεῖα ἔχουν πόρους προερχομένους ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ διοίκησις τῶν ταμείων αὐτῶν νὰ περιέλθῃ εἰς αἱρετὰ πρόσωπα. Ποῖα θὰ ἦσαν τὰ αἱρετὰ πρόσωπα;

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως αἱρετά.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν δήλωσιν. Θὰ ἠδύναντο νὰ προέρχωνται ἀπὸ τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων. Εἰς τὶ ἀποβλέπουν τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια. Εἰς τὸ νὰ κάνουν καλλιτέραν τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὰ ἐπιμελητήρια ἕως τώρα ἔδειξαν ἀρίστας διαθέσεις. Διότι βλέπομεν γεωργοὺς ἁπλοὺς νὰ συναισθάνωνται τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν γεωργικῶν σκοπῶν καὶ θυσιάζοντας ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς πολλὰ πράγματα, διὰ νὰ εὐδοκιμήσουν αὐτὰ τὰ ἐπιμελητήρια. Καὶ δι’ αὐτὸ ὅταν ἤμην ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔφερα τροποποίησιν δυνάμει τῆς ὁποίας τὰ ταμεῖα ἐλαιοπαραγωγῆς, θὰ εἰσήρχοντο εἰς τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια καὶ θὰ ἦσαν ὑπὸ τὴν ἐπιμελητείαν τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων, τὰ ὁποῖα ἦσαν σώματα αἱρετά. Αὐτὸς εἶναι ὁ γενικὸς κανών, αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή, εἰς τὴν Κέρκυραν χαράσσεται ἄλλη πολιτικὴ κατ’ ἄλλην διεύθυνσιν. Οἱ σκοποὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι τεθειμένοι εἰς τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια οἱ ἴδιοι σκοποὶ ἀνατίθενται καὶ εἰς τὴν πιστωτικὴν Τράπεζαν καὶ ἵνα ἐξυπηρετηθῶσι καὶ αὐτοὶ οἱ σκοποὶ αὐξάνουν οἱ πόροι τῆς Τραπέζης ἐπιβαρυνομένου εἰσέτι μὲ 5% τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κερκυραϊκοῦ ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων τῆς Κερκύρας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ. Θὰ ἔχωμεν μίαν γενικὴν πολιτικὴν ἢ θὰ ἔχωμεν μίαν πολιτικήν, διὰ τὴν Κέρκυραν καὶ μίαν ἄλλην πολιτικὴν δι’ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος; Ἐὰν ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον, ὡς ὀργανισμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διὰ ποῖον λόγον εἰς ἓν πιστωτικὸν ἵδρυμα, θὰ τοῦ δώσωμεν σκοποὺς τόσον γενικούς, ὥστε καὶ περισσότερον νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν σύγκρουσιν μὲ τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον. Εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐφ’ ὅσον δίδονται μεγαλείτεροι πόροι εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτό, νὰ κινηθῇ κἄπως περισσότερον τὸ ἵδρυμα αὐτό. Ἀλλὰ ἐὰν περισσεύουν πόροι τότε ὀφείλομεν τοὺς πόρους αὐτοὺς τοὺς προοριζομένους διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς νὰ τοὺς δώσωμεν εἰς τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον καὶ νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν, ἵνα λειτουργήσῃ καλλίτερον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδειξε τὴν δυσμένειάν του διὰ τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον καὶ δι’ αὐτὸ εἶπεν· ὅτι, ὅταν ὁ λαὸς ἐκλέγῃ πρόσωπα τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. ὑπουργοῦ πράττει ἄριστα, ὅταν ἐκλέγῃ πρόσωπα μὴ ἀρεστὰ εἰς αὐτὸν τότε καταστρέφεται. Μοῦ ἐνθυμίζει ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ διάσημος Ἄγγλος συγγραφεὺς Μπέρναρ Σῶ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὅταν ὁ ἄνθρωπος πηγαίνει εἰς τὸ κυνήγιον καὶ σκοτώνει λέοντας καὶ ἄγρια θηρία, λέγει ὅτι αὐτὸ εἶναι μία εὐγενὴς ἀπασχόλησις· ὅταν ὅμως τὰ ἄγρια θηρία τρώγουν κανένα ἄνθρωπον τότε λέγουν, ὅτι αὐτὸ εἶναι θηριωδία, κἄτι τι ἀνάλογον ἐφαρμόζει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἐκλέγονται φίλοι του εἶναι ἡ διοίκησις ἀρεστή, ὅταν ὅμως ἐκλέγονται ἀντίθετοι τότε δὲν εἶναι.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλὸν φίλον ἔχει ὁ συνάδελφός μου τὸν κ. Μπέρναρ Σῶ.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἤθελα νὰ γνωρίζω ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος ἔχει μόνον τὴν ὑπογραφήν του εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὑπεύθυνος δι’ αὐτὸ καὶ ἂν τὸ ἀνέγνωσεν.

§111Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἶχε μίαν ἑβδομάδα καὶ μοῦ τὸ ἐπέστρεψε μαζὺ μὲ τὰ συγχαρητήριά του.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε ἀσφαλῶς ἔχει συμβῆ τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ ἄφησε νὰ ἐπῳασθῇ ὅπως μία πουλακίδα ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ αὐγό: Ἀλλ’ ἀσφαλῶς δὲν τὸ ἀνέγνωσε, διότι ἂν τὸ ἀνεγίνωσκε, θὰ ἐνεθυμεῖτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι προκειμένου περὶ τοπικῶν γεωργικῶν Τραπεζῶν, ἄλλην ἔχουσιν ὀργάνωσιν· καὶ θὰ ἐνεθυμεῖτο, ὅτι διὰ τὰ ταμεῖα ἐλαιοπαραγωγῆς, ἄλλην πολιτικὴν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, θὰ ἐνεθυμεῖτο ἐπίσης, ὅτι προκειμένου περὶ γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων ἐπίσης ἄλλην πολιτικὴν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν μίαν πολιτικήν διὰ τὴν μίαν νῆσον καὶ ἄλλην διὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχουν ζητήματα ἀνήκοντα ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν εἶναι αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ συνάδελφός μου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντιπρόσωπος τῆς Κερκύρας καὶ ὁ ὁποῖος χθὲς ἀκόμη ἐξελέγη μὲ μίαν παμψηφίαν εἶναι σύμφωνος μὲ τοὺς ἐκλογεῖς του, ὅτι αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τὰ τοπικὰ δὲν μπορῆτε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι εἶναι ζήτημα ῥυθμιστέον γενικῶς.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὶ διαφέρει τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον ἀπὸ τὰ ἄλλα ἐπιμελητήρια;

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι μία λεπτομέρεια αὐτό. Καὶ ἐγώ, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἐπρόκειτο νὰ τακτοποιήσω τὰ ζητήματα αὐτά, θὰ ἄφηνα τὸ ταμεῖον τῆς ἐλαίας χωριστὰ καὶ θὰ τὸ προσκολλοῦσα εἰς τὸ ἐπιμελητήριον. Οἱ Κερκυραῖοι ὅμως θέλουσιν ἄλλως.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε πρόεδρε τῆς κυβερνήσεως, οἱ σκοποὶ τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου, τὸ ἐνεχυροδανειστήριον καὶ τὸ ταμεῖον ἐλαίας πρέπει νὰ συμπεριλαμβάνωνται ἐκεῖ πέρα, ἀλλὰ τὶ ἔκαμε τὸ κράτος, κ. ὑπουργὲ τῶν ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ὑπάρξουν αὐτά; Τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Κερκύρας ἀριθμεῖ μόλις μηνῶν ζωήν, ἀκόμη αἱ ἀναγκαστικαὶ εἰσφοραί, αἱ ὁποῖαι προορίζονται διὰ τοῦ νόμου δὲν περιῆλθον εἰς τὸ ταμεῖον. Κατά τί λοιπὸν ἔπταισεν τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Κερκύρας, ὥστε κατ’ οὐσίαν νὰ δημιουργοῦμεν ἕνα ἐχθρὸν τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου;

§117Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὔτε ἔκαμε τίποτε, οὔτε εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔκαμε τίποτε, διότι δὲν εἶχε πόρους. Ἐγώ, κ. ὑπουργὲ τῶν ἐσωτερικῶν διαβλέπω μίαν τάσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι θέλει τρόπον τινὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἰδικήν της ἀντίληψιν καὶ ὀργάνωσιν ἐπὶ ὅλης αὐτῆς τῆς ζωῆς τῶν ἀγροτῶν καὶ δι’ αὐτὸ διαμαρτύρομαι. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐντελῶς τοπικῆς σας ὑποθέσεως οὔτε θὰ ἐλάμβανον κἄν τὸν κόπον νὰ ὁμιλήσω.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μπορῶ νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι τὰ γενόμενα εἰς τὴν Κέρκυραν, ἐξ εἰδικῶν λόγων, δὲν πρόκειται καθόλου νὰ μᾶς ἐπηρεάσουν εἰς τὰς ἀντιλήψεις μας διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τοπικὰς ἀνάγκας.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐντελῶς τοπικῶν συνθηκῶν, θὰ ἐδικαιολογεῖτο. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν βλέπω ποίου εἴδους τοπικαὶ συνθῆκαι ἐπιβάλλουσιν, ὥστε τὸ ἐνεχυροδανειστήριον καὶ τὸ ταμεῖον ἐλαίας νὰ πᾶνε ἐκεῖ, καὶ νὰ ἀγνοήσωμεν τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία λεπτομέρεια, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὸ εἶναι κάτι τι ξεχωριστό, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ διότι ἴσως ὑποσυνειδήτως ἔχει καὶ τάσεις κομματικάς. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί, τάσεις κομματικάς;

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει μία ὀργάνωσις τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν αἰσθάνεται ὡς ἐχθρικήν.

§125Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς τὴν αἰσθάνομαι ὡς ἐχθρικήν, ὅταν ἔχομεν ἰδικήν μας τὴν πλειοψηφίαν.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴν ἐπαίρεσθε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιβαρύνσεων, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἐπροκάλουν δυσφορίαν, διότι δι’ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνετε εἴχατε ἓν ἀντίδοτον τὸ ὁποῖον ἐδίδατε εἰς πέντε χιλιάδας συνεταιρισμένους ἀγρότας καὶ τοὺς λέγετε, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὀφείλετε πέντε χιλιάδας δραχμῶν, θ’ ἀπαλλαγῆτε ἐντελῶς τοῦ χρέους σας. Δὲν κάμετε προκαταβολικῶς μίαν δωρεὰν 5.000 δρ. εἰς τὰ ἄτομα αὐτά; Φυσικὸν λοιπὸν ἦτο νὰ ἔχετε καὶ μίαν εὔνοιαν καὶ ν’ ἀκοῦτε νὰ φωνάζουν ζήτω ἡ προσωπικὴ κράτησις. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα εἶναι ἀποδεκτὰ ἀπὸ τὸν Κερκυραϊκὸν Λαόν.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγκυρώτερον μπορεῖ νὰ ὁμιλῇ ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος διὰ τὸν Κερκυραϊκὸν Λαόν.

§128Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ πλειοψηφία τὴν ὁποίαν θὰ παρατάξωμεν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς τελευταίας.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὰς ἐκλογάς, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, βλέπω ὅτι ὁμιλῆτε μὲ δουκικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς Κερκύρας. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀναγνωρίζω ἐγὼ διότι εἶμαι ἐναντίον τῶν τίτλων.

§130Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐντὸς ὀλίγου θὰ πάρουμε περισσοτέραν πλειοψηφίαν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπήραμε κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ λυπηθῶ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ πολιτική σας δὲν εἶναι πολιτικὴ φιλαγροτική. Δὲν ἔχω καμμίαν κακίαν μαζύ σας, ἀλλ’ ὅτι μὲ φέρει εἰς ἀντίθεσιν μὲ σᾶς τὸ ξέρετε πολὺ καλὰ δὲν εἶναι λόγοι προσωπικοί, ἀλλὰ λόγοι ἀντιθέσεως ριζικωτάτων ἀρχῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ παρ’ ὅλην τὴν προσωπικὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἔχω, ὡς ἄτομον, ὡς πολιτικὸς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ψέξω.

§132Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐκτίμησις εἶναι ἀμοιβαία, ἀλλ’ εἶναι ἀληθές, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοὺς δύο πόλους, ὁ εἷς εὑρίσκεται εἰς τὴν μίαν ἄκραν καὶ ἄλλος εἰς τὴν ἄλλην.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα, ὅτι θὰ λυπηθῶ διότι θὰ ἀπεδεικνύετο, ὅτι ὁ Κερκυραϊκὸς Λαὸς δὲν εἶναι φιλελεύθερος.

§134Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καθ’ ὃν τρόπον ἀντιλαμβάνεσθε τὰς ἐλευθερίας.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε ἀποδείξεις πῶς ἀντιλαμβάνομαι τὰς ἐλευθερίας καὶ σᾶς τὸ ἀπέδειξα καὶ ἄλλοτε. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω λυπηρὰ πράγματα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐθεωρεῖτε ὅλα τὰ κόμματα ἐδῶ πτώματα καὶ ἀνεμένετε τὴν σωτηρίαν ἐκ μιᾶς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν θὰ ηὐλόγῃ ὁ δικτάτωρ.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω παρὰ μόνον τοῦτο, ὅτι τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ἔδιδεν εἰς τὰ κόμματα ἡμῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὴν ἐξεδήλωσεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 19ης Αὐγούστου.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ἐξεδήλωσε καὶ εἰς τὰς 20 Ὀκτωβρίου, ἡ δὲ 19 Αὐγούστου δὲν εἶναι καμμία ψῆφος ἡ ὁποία προεκλήθη χωρὶς ἰδικήν μας ἐνέργειαν καὶ χωρὶς ἰδικόν μας ἀγῶνα. Αὐτὰ εἶχον ἐν συνόλῳ νὰ παρατηρήσω διὰ τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ, πρέπει νὰ ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας τροπολογίας, νὰ γίνῃ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμός, νὰ ὑπαχθοῦν ὑπὸ ἔλεγχον δικαστικὸν αἱ ἀπαιτήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἂν ἔχουν ὁμοίως ἐγκύρους ἀπαιτήσεις καὶ ἄλλαι Τράπεζαι νὰ δικαιωθοῦν ὁμοίως νὰ ὑποστοῦν τὰς ἀναγκαίας θυσίας καὶ ἡ Ἐθνικὴ καὶ αἱ ἄλλαι Τράπεζαι σύμφωνα μὲ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ νὰ καταργηθοῦν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θίγουν ἄλλους αὐτονόμους ὀργανισμοὺς εἰς τὴν Κέρκυραν. Δὲν πρέπει νὰ ὑποθέτωμεν, ὅτι ἐξογκώνοντες τὴν ἀποστολὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὴν θεμελιώνομεν ἐπὶ ἀσφαλεστέρων βάσεων. Εἶναι ἐκ τῆς πείρας ἀποδεδειγμένον, ὅτι μία πιστωτικὴ ὀργάνωσις τότε εἶναι περισσότερον ἐξησφαλισμένη, ὅσον περισσότερον περιορίζεται εἰς πιστωτικὰς ἐργασίας. Ἐγὼ δύναμαι εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ κάμω καὶ προμηθείας γεωργικῶν εἰδῶν, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὀρθόν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρων ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναλάβουν τὴν πώλησιν καὶ τὴν ἐμπορίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διότι τώρα μὲ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν θέλομεν καὶ ἡ Τράπεζα καὶ ἡ Πιστωτική, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι εἰς πιστωτικὸς ὀργανισμὸς ὑπεράνω, διότι οἱ Τραπεζικοὶ ὀργανισμοὶ εἶναι ὑπεράνω τῶν ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὸ ἐμπόριον τῶν γεωργικῶν εἰδῶν, ἐνῷ τὸν ὀργανισμὸν θέλετε νὰ θεωρήσητε ἀπὸ τῆς ἐποπτείας καὶ τῆς προληπτικῆς ἐνεργείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, νομίζω, ἐκθέτει εἰς κίνδυνον αὐτὸν τὸν ὑφωτικὸν ὀργανισμόν, ν’ ἀπαλλαγῇ λοιπὸν ἀπὸ ἐργασίας ἴσως ἐπιβλαβεῖς, νὰ κάμνῃ τὰς προμηθείας, ἀλλὰ ν’ ἀποβλέψῃ ἐκ τοῦ τόκου εἰς τὸ νὰ ὀργανώσῃ ἰδίους ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν καὶ τὴν προμήθειαν καὶ τὸ ἐμπόριον συνεταιριστικῶς τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Αὐτὸ ἔχει τὴν μεγαλειτέραν σημασίαν, ὅσον διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου ἐγένετο προσπάθεια ὅλων τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ ρυθμίσουν κατὰ τρόπον ἀσφαλίζοντα τὰ δίκαια τοῦ κόσμου τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐγένετο δὲν πρέπει νὰ παρεμποδίζωνται, ὅπως καὶ ἡ Κέρκυρα λάβῃ μέρος εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Ψηφίζοντες ὡς ἔχει, ἄνευ τῶν ἀναγκαίων αὐτῶν τροπολογιῶν, τὸ νομοσχέδιον ἀποδεικνύομεν, ὅτι ἀδιαφοροῦμεν πρὸς τοὺς θεσμοὺς τοὺς συνεταιριστικούς, ἀδιαφοροῦμεν πρὸς τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὅπως ὑπαχθοῦν ὑπὸ ἑταιρικὸν ἔλεγχον αἱ ἀξιώσεις τῆς Τραπέζης κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, δένομεν χειροπόδαρα ὁλόκληρον τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς Κερκύρας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὐνοοῦνται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν (χειροκροτήματα).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μολονότι ἀφορᾷ ζήτημα τοπικὸν τῆς νήσου Κερκύρας, προεκάλεσεν εὐρεῖαν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν. Ἡ ἐξαντλητικὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καθὼς καὶ ἡ εὐρεῖα ὁμιλία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἐλάχιστα ἀφήνουν πλέον σημεῖα ἐνδιαφέροντα εἰς ἃ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ εἴπω πρωτίστως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν δύνανται τὰ τοπικὰ ζητήματα νὰ ἐξέρχωνται τῶν γενικῶν ἀρχῶν τῆς πολιτικῆς της καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἐπὶ ὁμοίων ζητημάτων εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον οὐδὲ κἄν εἰδικοὶ προβάλλονται λόγοι, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι, διότι ὁ Α βουλευτής, καὶ πρόκειται περὶ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ζαβιτζιάνου ἐνταῦθα καὶ ὄχι περὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, νομίζει, ὅτι οὕτω πως δέον νὰ διαρρυθμισθοῦν τὰ τῆς νήσου του—ἔτσι πρέπει νὰ εἴπω τὰ τῆς νήσου του—ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τὰ ἀποδέχηται. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἐξ ὅσων εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν φαίνεται νὰ ἀποκρούῃ ἀπολύτως τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἀντιλήψεων τῶν φίλων του ἐπὶ τῶν τοπικῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ἂν τοιαύτη πράγματι ἤθελε κρατήσῃ παρ’ ὑμῖν γνώμη, τότε τὸ συμπέρασμα θὰ εἶναι νὰ κατατμήσητε τὴν Ἑλλάδα εἰς διάφορα δουκάτα ἢ καντόνια, τιμάρια τῶν φίλων σας. Φαντασθῆτε, ἂν ἕκαστος βουλευτής, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν ἐμπιστοσύνην, ἤθελε νὰ εἰσηγηθῇ ἓν εἰδικὸν νομοθέτημα, περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διοικοῦνται οἱ συνεταιρισμοί, ἢ πῶς θὰ διοικοῦνται αἱ κοινότητες, εἰς τὶ θὰ κατέληγεν ἡ αὐτοδιοίκησις καὶ ἡ ἐν γένει τῆς Ἑλλάδος διοίκησις.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὑπὸ τὸν γενικὸν τύπον, τὸν ὁποῖον ἀναφέρετε σεῖς. Θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον, διὰ νὰ ἐξηγήσω.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἀναμείνω εὐχαρίστως νὰ ἀκούσω, ὅτι δὲν ἔχετε τοιαύτας ἀντιλήψεις περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνεται ἡ διοίκησις τῶν διαφόρων περιφερειῶν τοῦ Κράτους. Πιστεύω, ὅτι ὁ ἀγὼν πρὸς μεταβολὴν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι μάταιος. Καὶ εἶναι μάταιος ὄχι ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀντέταξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζεται παρὰ τούτου τὸ νομοσχέδιον. Καὶ βεβαίως θὰ ἐτύγχανε καὶ τοῦ θαυμασμοῦ καὶ ἐκτιμήσεως ἡμῶν, διότι τόσον στερρῶς ἔχεται τῶν ἰδεῶν του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν δὲν συνέβαινεν ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ὑπερημύνθη τοῦ νομοσχεδίου του, νὰ ἐφορμᾶται ἐκ κομματικῆς τοπικῆς πάλης. Χθὲς ἀγορεύων ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου ἔλεγεν, ὅτι βλέπει σφαδάζον τὸ κόμμα τῶν ἀντιπάλων του. Δὲν ἀνέμενον, ὀφείλω νὰ εἴπω, τοιαύτην φρασεολογίαν ὄχι μόνον παρὰ ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ οὐδέ, παρὰ τοῦ φέροντος ἐν προκειμένῳ τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅσα χθὲς εἶπεν ὁμιλῶν περὶ τῶν ἀντιπάλων του, θὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὑπερβαίνουν τὰ ὅρια τῆς κομματικῆς διαπάλης. Ὡμίλησε περὶ τοῦ ἀντιπάλου κόμματος παριστῶν αὐτὸ ὄχι ἁπλῶς ἀμελοῦν τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἀλλὰ ὅτι διετέλεσεν αὐτόχρημα καταστρεπτικόν. Ὀφείλω ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, νὰ ἀμυνθῶ, ὄχι ἁπλῶς ὑπὲρ τοῦ κόμματος ἐκείνου, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὸ κόμμα καὶ δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅσα ἐλέγατε περὶ Θεοτόκη, διότι τὸ ὄνομα τοῦ Θεοτόκη, θὰ τὸ εὕρετε ὄχι μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν, ἀλλὰ εἰς ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος.

§142Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ Γεωργίου Θεοτόκη.

§143Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε, ὅτι οὐδὲν ἔπραξε τὸ κόμμα ἐκεῖνο καὶ ὡμιλήσατε κατ’ ἐκείνου γενικῶς. Καὶ ἵνα σᾶς ἀποδείξω τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγετε πάντοτε τὸν ἀγῶνα σας κατὰ τοῦ κόμματος τούτου θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἕνα ἐπεισόδιον ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε μίαν μονομαχίαν τοῦ Γ. Θεοτόκη μεθ’ ὑμῶν. Καὶ ἐπεκαλέσθητε, ὅτι ἐκάματε σεῖς τὸν νόμον διὰ τὰ φέουδα τῆς Κερκύρας καὶ ὅτι ἐκεῖνος οὐδὲν ἔπραξε. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ἓν οὐσιῶδες σημεῖον, ὅτι ὁ νόμος περὶ φεούδων δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα. Καὶ μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1911 καὶ τότε ἀκόμη ἦτο ἀμφίβολον ἂν ἠδύνατο νὰ γίνῃ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μετέσχον καὶ ἐγὼ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀείμνηστος Θεοτόκης μὲ εἶχε παρακαλέσῃ νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἀκριβῶς διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἀντισυνταγματικόν, τὸ ὁποῖον ἐγεννᾶτο καὶ μὲ παρεκάλεσεν, ὅσον τὸ δυνατόν, νὰ βοηθήσω εἰς τὴν λύσιν. Ἀνθίστατο δὲ τότε εἰς τὴν λύσιν, ὁ ἀείμνηστος Δημητρακόπουλος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μὴ θέλων νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν γνώμην του περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νόμου γνωρίζετε, βεβαίως ὅτι προετίμησε νὰ λάβῃ ἄδειαν διά τινας ἡμέρας καὶ νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ ἄλλος εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ νόμου. Ὥστε μὴ ὁμιλῆτε κατὰ τῶν τοπικῶν ἀντιπάλων, διότι σεῖς εὑρέθητε εἰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις καὶ εἴχατε καὶ τὴν εὐχέρειαν τοῦ νέου Συντάγματος. Ἀρκεσθῆτε νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὰς ἰδικάς σας ὑπηρεσίας, διὰ τὰς ὁποίας βεβαίως θὰ σᾶς τιμᾷ ὁ τόπος σας, χωρὶς νὰ καταφέρεσθε κατὰ τῶν ἀντιθέτων σας. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔχομεν πρὸ ἡμῶν, ταῦτα δὲν ἐγεννήθησαν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἴσχυε τὸ κόμμα ἐκεῖνο. Ταῦτα εἶπον, διότι ὤφειλον ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου νὰ ὑπεραμυνθῶ οὐχὶ μόνον τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοτόκη, ἀλλὰ καὶ προσώπου ἀπόντος ἐκ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλατε σεῖς νὰ θίξετε. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἡμεῖς ξένοι πρὸς τὰς τοπικάς σας ἀντιθέσεις οὐδαμῶς προτιθέμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν ὑμᾶς εἰς τὸ ἔργον, ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται ἀγαθὸν διὰ τὴν Κέρκυραν. Τί πρὸς ἡμᾶς νὰ ἀντιτιθέμεθα πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐν πλήρει καλῇ πίστει καὶ ἐν γνώσει τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου σας, ὅσον τὸ δυνατὸν ὑπερασπίζεσθε; Θὰ εἴχομεν ἆρα γε ὑπ’ ὄψιν, νὰ σᾶς ἀντιπολιτευόμεθα ἐν τῇ νήσῳ; Θὰ ἦτο ἀκατανόητος ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως γενομένης καὶ παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ. Διότι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὠφέλιμον εἰς τὴν νῆσον, τόσον σεῖς κερδίζετε ἀπέναντι τοῦ κόσμου ὑπεραμυνόμενοι τούτου, ἀπέναντι τῆς τόσον σφοδρᾶς κατ’ αὐτοῦ ἀσκηθείσης ἀντιθέσεως. Ὄχι, κ. ὑπουργέ. Δὲν ἐσκέφθην ποτὲ τοιοῦτόν τι. Ἀγωνίζομαι, διότι ὑπάρχουν ἐκεῖ συμφέροντα, ἅτινα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου παραβλέπονται. Τὸ νομοσχέδιον προτίθεται νὰ προστατεύσῃ ὡρισμένων προσώπων συμφέροντα; Ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ ἄντικρυς ἀντικείμενα εἰς τὰ συμφέροντα ἄλλων καὶ δι’ αὐτὸ καὶ τυπικῶς ἠγέρθη σφοδρὰ ἀντίθεσις. Ἀλλ’ ὀφείλω ἀκόμη νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ ἡ ὑπεράσπισις, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τῶν ὡρισμένων ἐκείνων συμφερόντων, δὲν γίνεται κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ παρέχῃ τὴν προστασίαν του. Καὶ ἐξηγοῦμαι ὡς πρὸς τοῦτο. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ρύθμισις διαφόρων γεωργικῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐκεῖ δοθῇ παρὰ διαφόρων δανειστῶν καὶ διὰ τὴν ρύθμισιν ταύτην εἷς αὐτόνομος ὀργανισμός. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου δημιουργοῦνται δύο τάξεις ἡ μία προνομιούχων καὶ ἡ ἄλλη περιλαμβάνει πιστωτὰς τιθεμένους ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ, ἐν ἥσσονι μοίρᾳ. Ἡ πρώτη τάξις εἶναι ἡ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἡ ἄλλη περιλαμβάνει διαφόρους ἄλλας Τραπέζας καὶ ἰδιώτας πιστωτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἱδρυομένου ὀργανισμοῦ αὕτη θὰ πληρωθῇ δι’ ὅλας τὰς ἀξιώσεις της καὶ μάλιστα ἐντελῶς ἀνεξελέγκτως καὶ περὶ τοῦ ὑποστατοῦ ἀκόμη τούτου, ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους καθορίζεται, ὅτι οὗτοι θὰ λάβουν ἀπὸ τὴν περιουσίαν τῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν, ἐὰν καὶ καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως ἤθελεν προκύψῃ ἐνεργητικόν. Καὶ ἐρωτῶ, ἐπὶ ποίας ἀρχῆς δικαιοσύνης στηρίζετε τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Καὶ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ νόμιμον καὶ δίκαιον τρόπον θεραπείας τῶν συμφερόντων τῶν ὀφειλετῶν, ἐφ’ ὅσον πρὸς τοῦτο γίνεται, ὅταν οἱ μὲν τῶν δανειστῶν πληρώνοντες ἀκεραίως καὶ ἀνεξελέγκτως τὰς ἀπαιτήσεις των, τῶν δὲ ἄλλων παρορῶνται οὕτως αἱ ἀπαιτήσεις των, χωρὶς οὐδὲν τὸ ψεκτὸν κατὰ τῶν ἀπαιτήσεων τούτων νὰ προβάλλεται; Καὶ διατὶ δὲν κάμνετε, κ. ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν πρὸ ὀλίγου ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως; Νὰ προβῆτε πρὸ παντὸς εἰς ἕνα ἔλεγχον τῶν προβαλλομένων ἀπαιτήσεων πάντων τῶν δανειστῶν ἀνεξαιρέτως. Πρὸς τοῦτο δὲ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς σύστασιν Ἐπιτροπῆς, οἵαν κατὰ τὴν κρίσιν της ἐθεώρει πρὸς τοῦτο κατάλληλον διὰ τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἐξακριβώσεως τῶν ἀπαιτήσεων ὅλων τῶν πιστωτῶν ἄνευ διακρίσεως τινὸς μεταξὺ τούτων καὶ χάριν τῆς ὀφειλομένης ἰσότητος μεταξὺ τῶν διαφόρων πιστωτῶν, ἀλλὰ καὶ χάριν τῶν ὀφειλετῶν αὐτῶν ἀπέναντι τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τὶ πραγματικῶς ὀφείλεται καὶ ἂν διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἤθελον ἐν ὅλῳ ὑποχρεωθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων, καὶ ἀκόμη περισσότερον ἀφοῦ ὅ,τι δὲν θὰ πληρώσουν, αὐτὸ θὰ ἐπιπέσῃ εἰς βάρος ἄλλων κατὰ τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζόμενα. Τοσοῦτον δὲ μᾶλλον ἀναγκαῖον εἶναι τοῦτο, καθ’ ὅσον ἐπὶ πλέον, ὡς πρὸς τὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιστάμενον πιστωτὴν προνομιοῦχον, τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δὲν προβάλλονται ἀντιρρήσεις ἐλαττωματικὰς καθιστῶσαι τὰς διαφόρους ἀξιώσεις της. Καὶ ἂν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει αἱ προβαλλόμεναι κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας καὶ σεῖς γνωρίζετε, ὡς πρὸς τὰς διαφόρους ἀπαιτήσεις της αὗται θὰ μειωθῶσι κατὰ δέκα περίπου ἑκατομμύρια, ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀποδεδειγμένως δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ. Διὰ τοῦ ὑπὸ ζητήτησιν νομοσχεδίου, ἐνῷ πραγματικῶς κηρύσσονται οἱ διάφοροι συνεταιρισμοὶ καὶ ἡ ἕνωσις αὐτῶν εἰς πτώχευσιν, παραβιάζονται ὅλαι αἱ γενικαὶ ἀρχαί, αἵτινες ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῆς πτωχεύσεως, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε ν’ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν τοῦ εἰδικοῦ τούτου νόμου, διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν δανειστῶν καὶ δημιουργοῦνται αὐθαιρέτως προνομιοῦχοι πιστώσεις ἐκεῖναι καθ’ ὧν βάσιμοι προτείνονται ἀντιρρήσεις. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ ἄλλη προστίθεται ἀδικία εἰς τοὺς ἄλλους δανειστὰς — δὲν τὸ λέγω, διὰ νὰ τοὺς ὑπερασπισθῶ, ἀφοῦ οὔτε τοὺς γνωρίζω. Διότι ἐνῷ ἡ ἀναγνωριζομένη προνομιοῦχος Ἐθνικὴ Τράπεζα πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ πᾶν ποσόν, τὸ ὁποῖον φέρεται ἐγγεγραμμένον εἰς τὰ βιβλία της, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπηται καμμία ἀμφισβήτησις ἂν ὄντως τοῦτο ὀφείλεται παρὰ τῶν συνεταιρισμῶν ἢ ἄλλως ἐδημιουργήθη ἐκ σφάλματος αὐτῆς τῆς Τραπέζης καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τούτου ἐπιβάλλονται διάφοροι φόροι εἰς βάρος τρίτων, εἰς τοὺς ἄλλους πιστωτὰς τῶν συνεταιρισμῶν δὲν κατελείπετε οὐδὲ κἂν τὸ ἐκκαθαρισθησόμενον πενιχρὸν τούτων ἐνεργητικόν, ἀλλ’ ὁρίζετε, ὅτι θὰ ληφθῇ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μὲ ὅσον ποσὸν ἀναφέρεται εἰς τὰ βιβλία της. Ἀκόμη δὲ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τοὺς ἄλλους δανειστάς, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τῶν σφαλμάτων τῶν συνεταιρισμῶν, χωρὶς νὰ συντελέσουν αὐτοὶ διὰ ταῦτα οὐδὲ κἂν διὰ τὴν κατάστασίν των ταύτην, ν’ ἀμφισβητήσωσι τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ κάμω μίαν τροπολογίαν (ἀναγινώσκει).

§145Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ τὸ ἀναγνωρίζετε, ἔχει καλῶς.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο σκόπιμον.

§147Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶ ἄνευ προκαταλήψεως. Δὲν νομίζω, ὅτι τόσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι κ.κ. ὑπουργοὶ οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου ἠνήργησάν τι σκοπίμως πρὸς βλάβην ἄλλων. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶ εἰς ὅ,τι βλέπω τόσον πρὸς μίαν ἀρχὴν δικαιοσύνης προσκροῦον. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐκτεθῶ ἐπὶ πλέον ὡς πρὸς τοῦτο, διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπαρκῶς ἀνέπτυξαν τὰ τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Τραπέζης καὶ ἐπαρουσίασαν ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἀναίτιος τῆς δημιουργηθείσης οἰκτρᾶς τῶν συνεταιρισμῶν καταστάσεως, καὶ διὰ τὴν ὑπαιτιότητά της αὐτὴν θὰ ὤφειλε νὰ ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας συνεπείας.

§148Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Τὴν τιμωρίαν.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως τιμωρίαν ἐχρηάζετο, ὅταν ἄφησεν ἐλευθερίαν εἰς πιστώσεις τὰς ὁποίας σήμερον ἐπὶ βλάβῃ τῶν συνεταιρισμῶν τῆς κοινωνίας τῆς Κερκύρας κατεχράσθησαν οἱ γνωστοὶ ἐκμεταλλευταί, οἱ ὁποῖοι σήμερον φυγοδικῶσιν. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀφορμὴν νὰ ἐπετίθεμαι ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ πάντοτε ὑπερημύνθην τοῦ ἐθνικοῦ τούτου οἰκονομικοῦ ἱδρύματος καὶ ἡ πολιτεία ἡ τελευταία ἔχει ἀποδείξῃ μέχρι ποίου σημείου ἐκτιμᾷ τὸ ἵδρυμα αὐτὸ, εἶναι γνωστὸν πόσον ἠγωνίσθην νὰ μείνῃ τὸ ἵδρυμα ὡς ἦτον ἀρχικῶς καὶ νὰ μὴ διχοτομηθῇ, ἔχων τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὴν περιωπὴν εἰς ἣν εἶχεν ἀχθῇ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ του πολλὰ εἶχε συντελέσει, πολλὰς προώρισται νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, ὡς ἔχει ἤδη παράσχῃ σπουδαιοτάτας τοιαύτας καὶ εἰς τὸ κράτος καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἐν γένῃ οἰκονομίαν. Ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην παρὰ συμπαθῶς νὰ ἀποβλέπω εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτὸ πάντοτε. Ἀλλὰ ὁσάκις τὸ ἵδρυμα αὐτὸ παρεξέκλινε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ ἀφήσῃ ἀδιάφορον. Καὶ δυστυχῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπῆρξαν περισσότεραι ἀπὸ μίαν αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐτήρησε τὴν ὀφειλομένην αὐστηρὰν θέσιν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ οἰκονομικοῦ ἱδρύματος. Αἱ γενικώτεραι ἀνωμαλίαι δὲν τὸ ἄφησαν καὶ αὐτὸ πάντοτε ἀνεπηρέαστον. Καὶ ἐν προκειμένῳ δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι ἀδιάφορος, ὅταν παρατηρῶ δυσφορίαν, οὐχὶ ἀδικαιολόγητον κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν θύραν συμπολίτης σας, κ. Ὑπουργέ, μοῦ ἔλεγε «μὰ διατὶ ὁ ἰδιώτης ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔδωσα τὰ χρήματά μου, νὰ μὴ δύναμαι νὰ τὰ πάρω, ὅπως θὰ τὰ πάρῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ μὲ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον παρεπονέθην καὶ μοῦ εἶπε, καίτοι ἀναγνωρίζει, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ πάρω τὰ χρήματά μου, ἐν τούτοις δὲν δύναται νὰ μὲ ἱκανοποιήσῃ δυστυχῶς».

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι ὁ ἰδιώτης περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε ἔκαμεν ἀγωγὴν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ τὴν ἔχασε καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ ἐφετεῖον καὶ τὸ ἐφετεῖον τοῦ εἶπεν, ὅτι τὰ ὀφείλει ὁ κ. Σκιαδᾶς.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς ὁμιλῶ μόνον περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ σᾶς λέγω: διατὶ δὲν κάνετε μίαν διαδικασίαν εἰδικὴν καὶ νὰ θεωρήσητε εἰς ἴσην μοίραν ὅλους τοὺς δανειστάς; Μήπως καὶ ὁ ἰδιώτης ἐκεῖνος δὲν δύναται ἐξ ἴσου νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν ὀφείλει ὁ Σκιαδᾶς;

§152Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐμποδίζω κανένα νὰ πάρῃ τὰ χρήματα.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸν ἐμποδίζετε, ἀλλὰ λαμβάνετε πρόνοιαν ἡ Τράπεζα νὰ πληρωθῇ, εἰς τοὺς ἄλλους δὲ λέγετε νὰ τρέξουν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅπου θὰ λάβουν μίαν τελεσίδικον ἀπόφασιν εἰς οὐδὲν χρήσιμον. Ἔναντι ποίας δικαιοσύνης γίνεται τοῦτο;

§154Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι αὐτοὶ τὰ ἔδωσαν εἰς τὸν Σκιαδᾶν.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὅλοι ἔδωσαν εἰς τὸν Σκιαδᾶν, διότι εἶναι 40 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ὁποίων ὠφελήθησαν ὅλοι καὶ ὅλοι πρέπει νὰ πληρώσουν. Διατὶ εἰς ἄλλους δίδετε προνόμοια καὶ εἰς ἄλλους λέγετε, «πρέπει νὰ ὑπάγητε εἰς τὰ δικαστήρια» ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἄλλως οὐδὲν ἔχουν νὰ ἀποκομίσουν πλὴν μιᾶς ἀποφάσεως εἰς οὐδὲν χρησίμου, ἀφοῦ οὐδεμία περιουσία διατίθεται διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν; Εἰς τοῦτο ἡ δημιουργουμένη διάκρισις ἀποτελεῖ ἀδικίαν, ὑπερβαίνουσαν πᾶν ὅριον.

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἱκανοποιῶ καὶ εἰς αὐτό. Θέλετε νὰ βάλωμεν διάταξιν, ὅτι καθ’ ἣν περίπτωσιν περιέχουν ἀναγνώρισιν, ὅταν περιέχουν αὐτὰς εἰς βάρος τῶν συνεταιρισμῶν, δύναται νὰ συμβιβασθῶσιν ἀπ’ εὐθείας;

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Χαίρω πολύ. Ἐγὼ ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης. Θὰ σᾶς εἴπω δ’ ἀκόμη ὅτι τὸ μέτρον σας εἶναι καὶ ἀντιοικονομικόν, διότι ἐπὶ μακρότερον χρόνον ἀφήνεται ὁ ὀργανισμὸς πλέων εἰς ἀμφιβολίας περὶ τοῦ τὶ ἔχει καὶ τὶ δὲν ἔχει, ἐνῷ τόσα καθήκοντα ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ, ἐξαναγκάζεται νὰ προβαίνῃ καὶ εἰς δαπάνας ἀστόχους. Καὶ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ἔτι ἀντιοικονομικόν, διότι ἀντὶ μιᾶς ταχείας λύσεως τῆς ἐπελθούσης ἀνωμαλίας παρατείνεται αὕτη καὶ πρὸς τὰς ἀπωλείας καὶ εἰς ἄλλας θυσίας ὑποβάλλονται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐξαναγκαζόμενοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Δι’ αὐτὸ δὲ καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ. Θὰ παρατηρήσω, περαιτέρω, ὅτι καὶ ἀσαφείας περιέχει τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ πᾶσα δέον νὰ καταβάλληται προσπάθεια, ὅπως οἱ νόμοι εἶναι σαφεῖς. Εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας πλήρη γνῶσιν τῶν πραγμάτων, ὡς ὁ κ. ὑπουργός, εἰς ἃ τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρεται, πολλὰς τοῦτο ἀφήνει ἀμφιβολίας. Ἀπὸ αὐτὰ ὅμως ποὺ ἐξεδηλώσατε δὲν τὰ βλέπομεν ἡμεῖς. Καὶ θὰ εἴπω, ὡς παρετήρησε προηγουμένως ὁ κ. Παναστασίου, ἀναφέρεται τοῦτο εἰς παντὸς εἴδους ἀπαιτήσεις, καὶ ἐὰν δὲν ἦσαν ἀγροτικῆς φύσεως.

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ πνεῦμα ἦτο.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ πνεῦμα ἦτο πιθανῶς, ἀλλὰ δὲν ἐκδηλοῦται. Καὶ ποῖαι ἐννοῦνται ἀπαιτήσεις μὲ τὸ ἀναφερόμενον πάρα κάτω. (ἀναγινώσκει). «Καὶ τελεσιδίκως καθορισθησόμεναι τοιαῦται ἄλλων προσώπων ἀπαιτήσεις».

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τῶν ἑνώσεων.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἀναφέρετε.

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐξυπακούεται.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πιθανὸν νὰ ἐξυπακούεται, ἀλλὰ καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη ἑρμηνεία. Ἂς προχωρήσωμεν περαιτέρω καὶ ἂς ἐξετάσωμεν, πῶς ὡς πρὸς τοὺς ὀφειλέτας γίνεται ἡ ῥύθμισις τῶν χρεῶν, εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ ὅσα κατεχράσθη ὁ Σκιαδᾶς. Γίνεται μεταξὺ τούτων διάκρισις καὶ εἰδικῶς διακρίνονται οἱ ὀφειλέται μέχρι 5.000 δραχμῶν κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον—δὲν γνωρίζω διατί ἐτέθη ἡ χαρακτηριστικὴ χρονολογία τοῦ Αὐγούστου.

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω; Διότι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἔσπευσαν διάφοροι νὰ ἐλαττώσουν τὸ χρέος τους διὰ νὰ τύχουν τοῦ εὐεργετήματος. Καὶ διὰ νὰ μὴ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐβάλαμεν 1ην Αὐγούστου.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καλῶς ἐπράξατε. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν τοιοῦτόν τι, διότι τὸ προηγούμενον σχέδιόν σας....

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὸ εἶχε καὶ δι’ αὐτὸ τὸ προσεθέσαμεν.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τοὺς ὀφειλέτας τούτους καθορίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀπαλλάσσονται πάσης ὑποχρεώσεως. Καθιερώνεται ὡς πρὸς τούτους πλήρης σεισάχθεια. Καὶ ἐρωτῶ, τί ἐξυπηρετεῖ ἡ σεισάχθεια αὕτη, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης διὰ τὴν ὁποίαν καθιερώθη; Μήπως προστατεύονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠτύχησαν ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως; Βεβαίως ὄχι· διότι τίποτε δὲν πιστοποιεῖ αὐτό. Πιθανὸν αἱ 5.000 νὰ ὀφείλωνται ἀκόμη ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔκαμε κατάχρησιν μὲ τὸν Σκιαδᾶν, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι περισσότερα, ἠμπορεῖ νὰ ἀνήκουν εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους κατεχράσθη ὁ Σκιαδᾶς. Δὲν εἶναι ποσῶς ὀρθὸν νὰ καθορίσητε, κ. ὑπουργέ, ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλῶς τοῦ ὀφειλομένου ποσοῦ, εὐεργετικὴν διάκρισιν ὑπέρ τῶν ὀφειλετῶν, ὅπου δύνανται νὰ προστατευθῶσιν ὀφειλέται μὴ ἄξιοι προστασίας. Θὰ ἔπρεπε πάντως νὰ καθορισθῇ ὡρισμένος λόγος, τοῦ ὁποίου ἡ ὕπαρξις, μετὰ πρὸς τοῦτο ἔλεγχον, νὰ ἀποτελῇ λόγον ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ὀφειλῆς μέχρι τοῦ ποσοῦ πέντε χιλιάδων γενικῶς καὶ ὄχι ἁπλῶς τῶν μέχρι τῶν πέντε χιλιάδων δραχμῶν ὀφειλετῶν. Ἡ αὐθαίρετος ἀπαλλαγή, ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογητικῆς αἰτίας ἀποτελεῖ τὴν χειροτέραν πρὸς τοὺς πολίτας ἀπὸ τὸ Κράτος διδασκαλίαν. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως κατακρίνω τὴν διάταξιν ταύτην. Καὶ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω ἰδιαζόντως τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς συνεπείᾳ τούτου καθιερουμένης ἀρχῆς, τῆς διὰ γενικῆς τοῦ νόμου διατάξεως ἐπιβολῆς ἐπὶ ὡρισμένων ὑποχρεώσεων γενικῆς καὶ ἀνεξετάστου σεισαχθείας. Δυστυχῶς γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ζῶμεν ὑπὸ περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀνεπτύχθησαν ἰδέαι μὴ εὐκόλως, βεβαίως, καρποφοροῦσαι παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ συνεπείᾳ τῶν ὁποίων δὲν ἔλλειψε καὶ παρ’ ἡμῖν χθὲς ἀκόμη νὰ παραστῶμεν μάρτυρες σπασίματος κεφαλῶν. Δὲν πρέπει ἐντεῦθεν νὰ ὑποθάλπωνται ὁπωσδήποτε. Τὶ θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζεται, περὶ καταδιώξεως τῶν κομμουνιστῶν, ὅταν δι’ ἄλλων ὑποστηρίζονται αἱ ἀρχαί του; Δὲν ἀρνοῦμαι εἰς τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ βοήθειαν, ἐφ’ ὅσον δύναται, εἰς ἀτυχήσαντας, ἀλλ’ ἐπικρίνω τὸν καθιερούμενον τρόπον ὡς ἄνισον μεταξὺ τῶν παθόντων καὶ ἀντικοινωνικὸν καὶ ἄδικον ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν εἰς τὴν καθιέρωσιν τοιούτων διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀρχῶν, διότι κατὰ τὰς ἐκλογάς, εἰς ἐποχὴν ἐνθουσιασμοῦ περιοδεύων τὴν νῆσον τῆς Κερκύρας διεκήρυξεν, ὅτι θὰ χαρίσῃ τὰς ὀφειλάς των εἰς ὅλους ὅσοι χρεωστοῦν κάτω τῶν 5000 δραχμῶν, καὶ ἤδη ἐπικαλεῖται τὴν συνδρομὴν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία περιβάλλει τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης της, ἵνα καθιερώσῃ τοιαύτας ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι καταστρεπτικαὶ διὰ τὸν τόπον. Τοῦτο καταγγέλλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χωρὶς νὰ ἀντιταχθῶ κατ’ ἐκείνων ὑπὲρ ὧν λαμβάνεται ἡ τοιαύτη ἀνώμαλος πρόνοια. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι καὶ οὗτοι θὰ εἶναι περισσότερον σύμφωνοι μὲ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου παρὰ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Θὰ προσθέσω ὀλίγα ἀκόμη σχετικῶς πρὸς τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς τὸν ὁριζόμενον διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης. Πρόκειται περὶ ἱκανοποιήσεως ταύτης δι’ ἀπαιτήσεις της κατὰ τῶν ὀργανισμῶν τῶν συνεταιρισμῶν, τοὺς ὁποίους τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖ ἐν πτωχεύσει, καὶ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ταύτης δημιουργοῦνται ὑπὲρ τοῦ δανειστοῦ τούτου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς ἄλλους δανειστὰς τῶν ἰδίων ὀργανισμῶν, ἰδιαίτερα ὠφελήματα. Ἡ δημιουργία παρὰ τοῦ Κράτους τοιούτων ὠφελημάτων ὑπὲρ ἑνὸς δανειστοῦ, ἐν πτωχεύσει οὐσιαστικῶς τοῦ ὀφειλέτου, δὲν ἀποτελεῖ μεγάλην διαφορὰν ἀπὸ τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, καθ’ ἣν καὶ ἐν τυπικῇ πτωχεύσει ὁ ποινικὸς νόμος ἀπειλεῖ ποινάς. Καὶ τοῦτο δὲν δύναται νὰ παρέχῃ ἀφορμὴν εἰς δυσφορίαν;

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Σᾶς ἀκούω μετὰ προσοχῆς ἀλλὰ μὴ ἐπικαλεῖσθε τὸν ποινικὸν νόμον.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἐπικαλοῦμαι ὅτι ἡ ρύθμισις αὐτὴ ἀποτελεῖ παραβίασιν τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο καὶ ἀκατανόητον, ἀφοῦ γίνεται διὰ νόμου, ἀλλ’ ὅτι αἱ βάσεις της προσδίδουν μορφὴν παρομοιάζουσαν πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐν πτωχεύσει τοῦ ὀφειλέτου ὁ ποινικὸς νόμος χαρακτηρίζει ὡς πρᾶξιν κολάσιμον.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ὁρίζει, ὅτι δύναται εἷς δανειστὴς νὰ συνομολογήσῃ ἰδιαίτερα ὠφελήματα διὰ νὰ περιορίσῃ τὸ διαθέσιμον ἐνεργητικὸν τῆς περιουσίας, ἐνῶ ἐδῶ ὄχι μόνον ἐλλείπει τὸ γεγονός, ὅτι ὁ πιστωτὴς δὲν συνομολογεῖ ἰδιαίτερα ὠφελήματα, ἀλλὰ τὸ κυριώτερον εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπὸ τὴν ψῆφον της ἡ Βουλὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐλαττωθῇ οὔτε κατὰ τὸ 1)100 τῆς δραχμῆς ἡ περιουσία, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον καὶ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ χρησιμοποιήσωσιν οἱ διάφοροι πιστωταί. Δὲν πρόκειται οὐδὲ κατὰ 1)100 τῆς δραχμῆς νὰ ἐλαττωθῇ ἡ περιουσία αὐτὴ τῶν ἄλλων πιστωτῶν. Δημιουργεῖται μία νέα περιουσία, δι’ ἑνὸς τρόπου ἀνωμάλου ἀληθῶς καὶ θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ διστακτικὸς διὰ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ὄχι μέχρι τοῦ σημείου νὰ λέγετε, ὅτι αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Δὲν ἐλαττώνομεν οὔτε κατὰ κεραίαν τὴν περιουσίαν τῶν ἄλλων πιστωτῶν. Δὲν ἐλαττώνομεν τὴν διαθέσιμον περιουσίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον, διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς ἀκόμη καὶ διὰ τῆς δωρεᾶς τῶν κάτω τῶν 5000 δραχμῶν χρεῶν, αὐξάνομεν τὴν περιουσίαν τῶν ἄλλων δανειστῶν.

§171Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Νὰ σᾶς εἴπω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον καθιστᾶτε χείρονα τὴν θέσιν τῶν πιστωτῶν, διότι, αὐτό τὸ ὁποῖον χαρίζετε, ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν περιουσίαν τὴν διαθέσιμον.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διότι ἔχομεν τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον λέγει: (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὸν αὐτὸν ΑΟΑΠ. μεταβιβάζεται αὐτοδικαίως, ὡς ἔχει σήμερον, τὸ ἐνεργητικὸν ὅλων τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν τῆς νήσου καὶ τῶν τριῶν ἑνώσεων γεωργικῶν συνεταιρισμῶν. Οὗτος δὲ μόνον δικαιοῦται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτοῦ δι’ εἰσπράξεως τῶν ἀπαιτήσεων ἐκ δανείων, ὑποχρεώσεων καὶ εὐθύνης τῶν μελῶν τῶν συνεταίρων ἢ συνεταιρισμῶν». Δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀφειλέται θὰ εἰσπράξουν τὰς ἀπαιτήσεις τῶν συνεταίρων. Καὶ αὐτὸ προσετέθη κατὰ παρατήρησιν τῶν ἄλλων τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι ἔκαμον τὴν παρατήρησιν τὴν ἰδικήν σας καὶ ἐγὼ τὸ ἔγραψα καθ’ ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωκα.

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, αἱ 5000 τὰς ὁποίας χαρίζετε, δὲν εἶναι ἐνεργητικόν;

§174Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ὀργανισμὸς τὰς χαρίζει. Ἀλλ’ ὁ ὀργανισμὸς ποὺ τὰς χαρίζει φέρει τὸ βάρος τῆς εὐθύνης τῶν ὑποχρέων, διότι οἱ συνεταῖροι δὲν εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ὑπεύθυνοι διὰ τὰς ὑποχρεώσεις των, εἶναι ὑπεύθυνοι μόνον μέχρι τῆς συνεταιρικῆς αὐτῶν μερίδος καὶ ἡ μερὶς αὐτῶν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν θὰ ὑπολογίσῃ ὁ ὀργανισμός. Μὲ ἐννοήσατε;

§175Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἐν προκειμένῳ, ἐκτὸς τῶν ἰδιαιτέρων ὠφελημάτων, ἅτινα δημιουργοῦνται ὑπὲρ τῆς δανειστρίας Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, μειοῦται ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους δανειστὰς καὶ ἡ περιουσία τοῦ ὀφειλέτου, ἀφ’ ἧς πρόκειται νὰ πληρωθῶσι διὰ τῆς γενομένης δωρεᾶς τῶν ἀπαιτήσεων μέχρι 5000 δρ., διὰ τὰς ὁποίας οὐδὲ κἂν καθιεροῦται νὰ εἰσπραχθῶσι τοὐλάχιστον μέχρι ποσοῦ, καθ’ ὃ οἱ ὀφειλέται τούτων εἶναι ἱκανοί.

§176Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπορῶ, πῶς δὲν τὸ ἐκαταλάβατε.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐταὶ αἱ 5000 δρ., δὲν πρόκειται περὶ χρεῶν, πῶς βλέπετε ὅτι ἐλαττοῦται τὸ ἐνεργητικόν;

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δίκαιον νὰ παρεξηγῆτε τὸ πρᾶγμα, διότι σεῖς δὲν ἀπησχολήθητε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει τὸ σύνολον τοῦ μηχανισμοῦ τούτου. Ἐδῶ γίνεται τὸ ἑξῆς: ἡ περιουσία τῶν συνεταίρων πρέπει ὅλη ν’ ἀποτελέσῃ τὸ ἀντικείμενον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις.

§179Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδῶ εἶναι τὸ λάθος σας, τὸ ὁποῖον δὲν θέλετε νὰ καταλάβετε.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω τὰ ἐδῶ διατυπούμενα, θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι περισσότερον ἀκόμη δὲν θὰ τὸ καταλάβωσι καὶ λάθος σας εἶναι, ὅτι δὲν διατυπώνετε σαφῶς τί θέλετε.

§181Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ διάφοροι πιστωταί, δηλαδὴ αἱ δύο ἄλλαι τάξεις, ἡ ἑταιρεία τῶν Λιπασμάτων, δισχυρίζονται, ὅτι ἔχουν λαμβάνειν παρὰ τῆς Ἑνώσεως. Ἡ Ἕνωσις εἶναί τι ἐντελῶς διάφορον ἀπὸ τὰ καθ’ ἕκαστον μέλη, τῆς ὁποίας Ἑνώσεως μέλη εἶναι οἱ Συνεταιρισμοί. Τοὺς συνεταιρισμοὺς αὐτοὺς οὐδεὶς ἄλλος ὑπεστήριξεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἑπομένως αὐτὴ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔχει λαβεῖν ἀπὸ τὰς ἑνώσεις καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Σκιαδᾶν, ὅπως εἶπεν τὸ δικαστήριον. Ἀλλ’ ἐγὼ πέρνω διὰ μίαν στιγμήν, ὅτι ἔχουν λαβεῖν ἀπὸ τὰς ἑνώσεις. Ἐπὶ ποίου ποσοῦ θὰ στηρίξουν αὐτοὶ οἱ διάφοροι πιστωταί; Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ προφανῶς τῶν ἑνώσεων. Ποῖον εἶναι τὸ ἐνεργητικὸν τῶν ἑνώσεων; Τὸ ἐνεργητικὸν τῶν ἑνώσεων εἶναι τὰ παληὰ ἔπιπλα ποὺ ἔχουν εἰς τὰ γραφεῖα των καὶ τὰ ὁποῖα δὲν κοστίζουν τίποτε. Ἔχουν καὶ ὡρισμένας ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ ἑνώσεις εἰς βάρος τῶν συνεταιρισμῶν, ὅσοι τυχὸν ἐδάνεισαν τοὺς εὐνοουμένους των, καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν ἑνώσεων. Εἶναι ἡ συνεταιρικὴ εὐθύνη. Ἕκαστος τῶν συνεταίρων ὀφείλει νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἐνεργητικὸν τῆς ἑνώσεως μέχρι τῆς μερίδος του τῆς συνεταιρικῆς, ἡ ὁποία εἶναι συνήθως πολὺ μικρά. Ἡ Τράπεζα λοιπόν, εἰς μακρὰν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινε μὲ αὐτὴν εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀκριβῶς ἔκαμε τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Ἐγὼ τῆς εἶπον καθαρά, ὅτι ἐφ’ ὅσον γίνεται ἡ πτώχευσις τὸ ἐνεργητικὸν τῆς ἑνώσεως δὲν θίγεται ποσῶς, διότι τὰς 5 χιλιάδας δραχμὰς τὰς ὁποίας χαρίζει τὰς χαρίζει ὁ ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπόλογος πλέον διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ, διὰ νὰ πληρώσῃ. Καὶ τότε μᾶς εἶπεν, «μάλιστα, κύριοι, ἀλλὰ δὲν καθορίζετε τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης». Καὶ τοὺς εἶπον: Νὰ τὸ βάλῃ καθαρά, καὶ τὸ ἔβαλεν κατόπιν ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωσα, καὶ καθώρισα καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως. Τί παράλογον βλέπετε εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Τί ἀσυνεπές; Ἐγὼ δὲν βλέπω, ὁμολογῶ, τίποτε.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις. Εἶχον καὶ ἐγὼ κἄποιαν ἀνησυχίαν καὶ ἐζήτησα νὰ ἐξακριβώσω τοῦτο: Ἐλαττοῦται, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὸ ἐνεργητικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι διαθέσιμον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁπωσδήποτε τὰς ὑπαρχούσας ἀπαιτήσεις; Καὶ ἐβεβαιώθην, ὅτι ὄχι. Ὑπῆρχον ἀνησυχίαι τινὲς ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν καὶ ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ ῥητὴ ἐξήγησις καὶ εἰσηγάγομεν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν ἐλαττοῦμεν τὰς ἀπαιτήσεις των. Ἕν πρᾶγμα μόνον εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐννοεῖ τὰς ἀπαιτήσεις ἑνὸς τῶν πιστωτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§183Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ θὰ προσθέσω καὶ κἄτι ἄλλο. Ὅταν ἐγὼ συνηντήθην μὲ τὰς Τραπέζας τὰς ἄλλας καὶ μοῦ εἶπον πὼς «ἀδικούμεθα», τοὺς ἔκαμα μίαν πρότασιν. Θέλετε νὰ διαγράψω ὅλον τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τοὺς τρίτους πιστωτὰς καὶ νὰ βάλω καὶ μίαν διάταξιν, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος δὲν θίγει τὰ δικαιώματά τους κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μείνουν αὐτὰ εἰς τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἐγένετο; δηλαδὴ ἐὰν ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία παρετάθη ἐπὶ τρία ἔτη παρετείνετο ἐπὶ 50–60 ἔτη. Δὲν ἠθέλησαν, καὶ δικαίως δὲν ἠθέλησαν. Ὄχι· δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς, διότι ἐγὼ ἐπέβαλα εἰς τὸν ὀργανισμὸν νὰ κάμῃ μίαν ἐκκαθάρισιν, τὴν ὁποίαν μόνον ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ καὶ τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι, ὅπως δὲν ἔκαμαν διὰ τὰ 3 χρόνια, δὲν θὰ τὴν ἔκαμον ποτέ. Καὶ συνεφωνήσαμεν νὰ κάμουν τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκείνην μὲ τὴν προσθήκην τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, διὰ νὰ μὴν ἀπομείνῃ οὐδεμία ἀμφιβολία. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἀντιρρήσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν ζημιοῦνται ἐκ τοῦ νόμου καὶ ὄχι μόνον δὲν ζημιοῦνται, ἀλλὰ ὠφελοῦνται.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, κ. ὑπουργέ, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύξατε μετὰ τόσης λεκτικότητος, τὸ οὐσιῶδες, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μάθουν καὶ οἱ πιστωταὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία ψηφίζει, εἶναι, ὅτι οἱ ἄλλοι πιστωταὶ ἐκτὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν εὐνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, παραπέμπονται εἰς κἄτι παληοκαθίσματα καὶ κάτι παληὰ ἔπιπλα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ρύθμισιν ἀποτελοῦν τὸ ἀπομένον ἐνεργητικὸν τῶν διαφόρων ἐν πτωχεύσει συνεταιρισμῶν. Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω, ὅτι κατόπιν τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου δωρεᾶς θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ ἐνεργητικὸν τῶν συνεταιρισμῶν τὸ ποσὸν τῶν διαφόρων ἀπαιτήσεών των ἐκ 5 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι χαρίζονται εἰς τοὺς διαφόρους ὀφειλέτας, καὶ θὰ λείπῃ ἀπὸ τὸ ἐνεργητικόν.

§185Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὀργανισμὸς θὰ πληρώσῃ, ὁ ὀργανισμὸς ἔχει κεφάλαια.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἴπατε προηγουμένως, ὅτι ἡ ἕνωσις θὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς, οἱ δὲ συνεταιρισμοὶ θὰ εἰσπράξουν ἀπὸ τοὺς συνεταίρους. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου χαρίζοντες τὸ ποσὸν τῶν πέντε χιλιάδων δραχμῶν, πῶς θὰ εἰσπράξουν καὶ πῶς θὰ ὑπολογισθῇ τοῦτο εἰς τὸ ἐνεργητικόν. Κάμετε ἐπὶ τέλους ἕνα νόμον σαφῆ, ἂν ταῦτα τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω δὲν τὰ ἐννοεῖτε ὡς περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου.

§187Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ σβυσθῇ ὅλον τὸ ἄρθρον 3 καὶ νὰ τεθῇ ἡ διάταξις, ὅτι ὁ νόμος δὲν θίγει τὸ δικαίωμά της. Εἶσθε σύμφωνοι; διότι ἡ Τράπεζα δὲν συμφωνεῖ. Διότι, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ χθές, ἐὰν εὐνοῶ ὅπως εἴπετε τὴν Ἐθν. Τράπεζαν τὴν εὐνοῶ, διότι μοὶ δίδει. Καὶ ὅπως σᾶς εἶπον, ἐὰν εὑρίσκετο ἕνας ἄλλος πιστωτὴς ἢ μία ἄλλη Τράπεζα νὰ μοὶ δώσῃ περισσότερα δὲν θὰ ἐγύριζα νὰ ἴδω τὴν Ἐθνικήν, ὅπως δὲν ἐγύρισα νὰ ἴδω τὰς ἄλλας, καὶ θὰ τὰς ἔβαζον καὶ αὐτὰς εἰς τὴν ὁμάδα.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποίους λόγους ἔχετε νὰ εὐνοήσητε τὴν Ἐθν. Τράπεζαν, ἀλλὰ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον γίνεται πρὸ παντὸς διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Αὐτῆς αἱ ἀπαιτήσεις ἱκανοποιοῦνται καὶ ὄχι μόνον ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐθεωροῦντο ἀποσβεσθεῖσαι, διότι δὲν ὑπῆρχε περιουσία πρὸς ἱκανοποίησιν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως λίαν ἀμφισβητήσιμοι τυγχάνουσιν. Ἐπὶ πλέον δὲ τὴν καθιστᾶτε καὶ ἐπιχειρηματίαν προνομιοῦχον εἰς τὴν νῆσον Κέρκυραν, παραδίδοντες εἰς ταύτην ὅλην τὴν οἰκονομικὴν κίνησιν τῆς νήσου ἐπὶ βλάβῃ παντὸς ἄλλου οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἀλλ’ ἀντετάχθη σχετικῶς, ὅτι τόσον ὠφέλιμος εἶναι αὕτη ἡ ἐπικύρωσις ὡς πρὸς τὴν Τράπεζαν, ὥστε ἄλλαι Τράπεζαι οὐδὲν προσέφερον ἀντάλλαγμα, ὡς νὰ μὴ ἦτο ἱκανὸν τὸ ὅτι καὶ αὗται προσεφέροντο νὰ ὑπηρετήσουν ἐπίσης κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον οἰκονομικῶς τὸν τόπον. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ προσωπικῶς μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις ὅτι παρορῶνται, ἐνῷ αὗται ὑπέστησαν θυσίας ὡς ἐκ τῆς ἀπωλείας τῶν ἀπαιτήσεών των καὶ παρέχεται ὅλη ἡ οἰκονομικὴ ἐκμετάλλευσις μονοπωλειακῶς τρόπον τινά, εἰς τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρέχει ὡς τὸ ἀντάλλαγμα ὅτι ἀσφαλίζει πάσας τὰς ἀπαιτήσεις του.

§189Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; καὶ σπεύδω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ εἶναι καὶ ἡ τελευταία. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου λύπην, διότι ἕνα νομοσχέδιον τοπικὸν, ὑψίστης ἀνάγκης, ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἐπὶ διήμερον. Συνεζήτησεν ἡ Βουλὴ αὐτὴ τὰ σπουδαιότερα τῶν ζητημάτων καὶ τὰ ἐξήντλησεν ὅλα εἰς τὸ διάστημα ἡμισείας συνεδριάσεως καὶ τώρα ὁμιλοῦμεν ἐπὶ 2 ἡμέρας, μὲ ἐννοήσατε, διὰ νὰ εἴπωμεν αὐτὴ ἡ διάταξις ἐὰν στέκῃ ἀληθῶς, ἂν θὰ βάλωμεν καὶ αὐτὴν τὴν λέξιν εἰς τὴν ἄλλην λέξιν. Αὐτὸ τὸ ἄγριο ψιλοκοσκίνισμα δὲν σᾶς τὸ ἔκαμα, κύριε Τσαλδάρη, διὰ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τῶν σεισμοπαθῶν Κορίνθου, διότι εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ὑπηρετοῦμεν τὸν τόπον σας. Καὶ ἔρχεται ἕνα δυστυχισμένο νησὶ καὶ ζητεῖ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του ἕνα κομμάτι ψωμί, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια, καὶ ἔρχεσθε καὶ ἐπὶ δύο ἡμέρας ἀπασχολεῖτε τὴν Βουλήν, διότι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τέλος πάντων τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ τόπου μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία διακοπὴ τὴν ὁποίαν σᾶς κάμνω.

§190Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν συγκινητικὴν αὐτὴν διακοπήν, ἡ ὁποία μοῦ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὀφείλω χάριτας εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον συμπεριλαμβάνω καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὰς βοηθείας τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τὴν ἀτυχήσασαν πατρίδα μου, τὴν Κορινθίαν. Ἀλλὰ δὲν ἀντετάχθην ποσῶς ὡς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νὰ παρασχεθῇ πᾶσα σχετικὴ βοήθεια εἰς τοὺς ἀτυχήσαντας τυχὸν Κερκυραίους συμπολίτας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αἰσθάνομαι ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ ἀμυνθῶ ὑπέρ τινων ἰδεῶν τὰς ὁποίας τόσον παραγνωρίζει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τούτου, παρὰ τὰς μερικὰς ἀτομικὰς ὠφελείας ποὺ παρέχει, δύναται κατὰ τὴν γνώμην μου ν’ ἀποβῇ γενικώτερον ἐπιβλαβὲς καὶ ὄχι ὠφέλιμον διὰ τὴν κοινωνίαν. Ἐκτὸς τούτου διαπιστοῦμεν τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἀπορῶ πῶς υἱοθέτησε τὸ σύνολον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σεῖς τείνεται νὰ καταστῆτε ὁ κυρίαρχος τῆς νήσου. Τοιαύτας ἰμπεριαλιστικὰς ἐσωτερικὰς ἐκδηλώσεις καὶ διαθέσεις ὠφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μικρὰ ἐκείνη πτέριξ δὲν εἶναι διατεθειμένη ἀδιαμαρτυρήτως νὰ ἀνέχηται.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὥστε ὁ ὀργανισμὸς θὰ εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Παπαναστασίου νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπευθύνομαι πρὸς σᾶς, κ. Παπαναστασίου. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου;

§194Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ πεποίθησίς μου εἶναι αὐτή: Εἰς τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πρόσκειται ἐκεῖ, τοπικῶς, πρὸς τοὺς ἀντιπάλους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§196Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀσφαλῶς.

§197Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ὀφείλω ἐπὶ πλέον νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ εἰς ἕτερον σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τὴν ἐπιβαλλομένην δι’ αὐτοῦ τοπικὴν φορολογίαν καὶ διΐσταμαι ὡς πρὸς τοῦτο καὶ πρὸς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως, ὅστις γενικῶς εἶναι ὑπὲρ τῶν τοπικῶν φορολογιῶν. Τοιαῦται φορολογίαι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως δύνανται νὰ ἐπιβάλλωνται μόνον πρὸς θεραπείαν ὡρισμένων γενικῆς φύσεως συμφερόντων ἑνὸς τόπου. Ἡ φορολογία ὅμως ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιερουμένη δὲν ἔχει τοιοῦτον γενικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ τίθεται ὑπὲρ τοῦ ὀργανισμοῦ, μόνον ἵνα διὰ ταύτης πληρωθῶσι τὰ χρέη τῆς Τραπέζης καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλους τυχὸν τοῦ ὀργανισμοῦ σκοπούς, ὡς κατάδηλον καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ φορολογία ὑφίσταται μέχρι οὗ πληρωθῶσι τὰ χρέη τῆς Τραπέζης. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς· κατὰ τίνα τρόπον κ. ὑπουργέ, φορολογεῖτε καὶ ἀρκετὰ βαρέως τοὺς συμπατριώτας σας, ἵνα πληρωθοῦν χρέη μὴ ὀφειλόμενα, παρὰ τῶν φορολογουμένων τοὐλάχιστον, ἐν τῷ συνόλῳ καὶ ἀκόμη, ὅταν αἱ ἀπαιτήσεις αὗται τοῦ δανειστοῦ εἶναι τόσον ἀμφισβητήσιμοι; Δὲν ὑπεραμύνομαι τῶν Κερκυραίων, οἵτινες καλοῦνται νὰ πληρώσουν χρέη τὰ ὁποῖα δὲν ὀφείλουν, ἀλλὰ καὶ τῆς φορολογικῆς ἰδέας τῆς δικαιοσύνης. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει τοπικὰ τινὰ ἐλαττώματα. Ἀναφέρει λ.χ., ὅτι μεταδιδάζονται τὰ κινητὰ καὶ ἀκίνητα τῶν συνεταιρισμῶν εἰς τὸν συνιστάμενον αὐτὸν ὀργανισμόν. Ἀλλὰ τοιαύτη μεταβίβασις περιουσίας δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ νόμου. Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ. Εὔχομαι νὰ πραγματώσῃ τοὺς ἀγαθοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ διανοίᾳ του ἔχει ὁ κ. ὑπουργός, καὶ νὰ εἶναι ἐξυπηρετικὸν διὰ τὴν νῆσον. Δυστυχῶς φοβοῦμαι, ὅτι πολλοὶ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξεγερθῶσι κατ’ αὐτοῦ. Καὶ ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιδιώκῃ νὰ προστατεύσῃ τὸ ψωμί, ὡς εἶπεν, εἶναι κίνδυνος νὰ εὕρῃ πολλοὺς τοὺς ἀντιδρῶντας, διότι θὰ τὸ στερηθῶσι.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον, διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος καὶ ὁ ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως ἐζήτησαν νὰ τοὺς ἀκούσω, ἑπομένως ἔκαμον, οὕτως εἰπεῖν, μίαν ἔκκλησιν πρὸς ἐμὲ διὰ τὴν ἀμεσωτέραν ἐπέμβασίν μου εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος καὶ μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ μὲ τὸν ἡγέτην τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως, ὅτι ἡ συμπεριφορὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι ἀξία πάσης ἐπικρίσεως. Πρέπει νὰ εἴπω συγχρόνως, ὅτι θὰ ηὐχόμην, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὅλαι αἱ Τράπεζαι νὰ μετάσχουν αὐτῆς τῆς διαρρυθμίσεως. Μοὶ ἀντετάχθη ὅμως τοῦτο: πρῶτον μὲν ἡ δυσκολία εἰς τὴν σύμπραξιν αὐτὴν καὶ δεύτερον διαφορὰ οὐσιαστική, ἡ ὁποία ὑφίσταται ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν διαφόρων τρίτων. Ἡ διαφορὰ ἡ οὐσιαστικὴ εἶναι αὐτή: ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐξ ὑποχρεώσεως στηριζομένης εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Κράτους ἔδωκε τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ὅσων ἔχει λαμβάνειν εἰς γεωργικὰ δάνεια.

§200Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). 40 ἑκατομμύρια καὶ ἄλλα 14.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνα τὰ 54.000 000 ποὺ ἔχει νὰ λάβῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἀσκοῦσα τὴν γεωργικὴν πίστιν κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ Κράτους, 14 μόνον ἑκατομμύρια εἶναι χρήματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς.

§202Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὰς ἑνώσεις.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ 14 μόνον ἑκατομμύρια εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁμοιάζουν μὲ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἄλλων Τραπεζῶν, τῆς Ἰονικῆς καὶ τῆς Ἐμπορικῆς. Λοιπὸν πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι μολονότι θὰ ηὐχόμην πολὺ εἰς τὴν διαρρύθμισιν αὐτὴν νὰ συμπεριληφθοῦν ὅλαι αἱ Τράπεζαι ἐν τούτοις, ὅπως ἀπεδείχθη, τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, διότι ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ἔπαθεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προέρχονται ἀπὸ τὴν ἄσκησιν τῆς γεωργικῆς πίστεως, θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ Κράτος μία ἰδιαιτέρα μεταρρύθμισις πρὸς τὸ κεφάλαιον, πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης. Νομίζω, ὅτι περὶ τούτου τοῦ σημείου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εὔλογος ἀμφισβήτησις.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν ἀντίρρησιν, ὅτι ἡ Τράπεζα ἀσκεῖ τὴν πίστιν ὄχι κατὰ τὸν νόμον ἁπλῶς, ἀλλὰ διὰ συμβάσεως μετὰ τοῦ Κράτους, αἱ δὲ συμβάσεις ἐπιβάλλουν ὑποχρεώσεις καὶ δικαιώματα, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἔδιδον ἐλευθέρως ἄνευ ἄλλων ἀνταλλαγμάτων.

§205Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν σύμβασιν ὑποχρεώνεται ἡ Τράπεζα νὰ δίδῃ 25 ἑκατομμύρια δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἤμην ἀκριβολόγος καὶ ἐν τούτοις μὲ ὅλα αὐτά, ἐὰν ἦτο δυνατὸν πρὸς ὅλας τὰς Τραπέζας νὰ γίνῃ, θὰ τὸ ηὐχόμην, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν τοῦτο. Ἔρχομαι τώρα νὰ τονίσω εἰδικώτερον τὰς ἐπικρίσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς τοπικῶν συμφερόντων, δὲν ἔχει ἀξίαν. Ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἂν ἡ αὐτοδιοίκησις, ἡ ἀποκέντρωσις ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸ νεαρὸν Σύνταγμά μας, ἐὰν εἶχεν ὀργανωθῇ, τίποτε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι πλέον ἐνδεδειγμένον, ὡς ἀνῆκον εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, παρὰ αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐὰν εἴχομεν ὠργανωμένην τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν θὰ εἴχατε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ ἁρμοδία νὰ ρυθμίζῃ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· ποῖος ἐγγυᾶται, ὅτι, ὅπως τὰ ρυθμίζῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ρυθμίζει σύμφωνα μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν; Εἰς τοῦτο θὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσητε ὅτι ὑπάρχει ἓν ἰσχυρὸν τεκμήριον, ὅτι δὲν ρυθμίζονται τὰ πράγματα καθ’ ὃν τρόπον θὰ ἐρρυθμίζοντο ὑπὸ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω, ὅτι τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ συνάδελφος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχων καὶ τὴν γνώμην τῶν τριῶν συναδέλφων συμφωνοῦν τελείως, τοὐλάχιστον ἀπὸ ἐμέ, θεωρεῖται ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὴν τοπικὴν γνώμην.

§207Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ὅλας τὰς κοινότητας μὲ ψηφίσματα.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Οὔτε δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι συνάδελφος, ὅστις εἰς πολλὰς περιστάσεις ἀγωνισθεὶς κατὰ πολιτικῶν παραγόντων σεβαστῶν καὶ ἱκανῶν κατώρθωσε νὰ ἀντιπαραταχθῇ ἐναντίον των καὶ νὰ ὑπερισχύσῃ, ὅτι δὲν γνωρίζει τὰ πράγματα. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἔκαμεν αὐτὸ τὸ λάθος ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἔχῃ αὔριον τὰς ἐπικρίσεις καὶ τὰς ἀράς. Προφανῶς πιστεύει, ὅτι ἐπιδιωκομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὸν τόπον του καὶ φυσικὰ θὰ συγκομίσῃ τὴν πολιτικὴν ὠφέλειαν, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ εἰς κάθε μέριμναν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ τῆς χώρας.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἱκανοποίησις, ὅταν καταργεῖται κάθε εἶδος ὀργανισμοῦ.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι λεπτομέρεια. Ἐγὼ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ καταργεῖται ὁ ὀργανισμὸς τῆς ἐλαίας. Εἶναι λεπτομέρεια. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅμως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ ζητήματα ἀνήκοντα καθαρῶς εἰς τὴν σφαῖραν τῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς τοπικῆς. Ἀλλὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι κάθε φορὰ ποὺ εἷς βουλευτὴς ἐκπροσωπῶν μίαν ἐπαρχίαν θὰ λέγῃ: διότι ἐκπροσωπῶ τὴν τοπικὴν γνώμην, νὰ ψηφίσητε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον· καὶ θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Δέν λέγω ὅτι ἕνας βουλευτής, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ διαχειρισθῇ ἕνα τοπικὸν ζήτημα, πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ θέλῃ νὰ κάμῃ νόμον αὐτὴν τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν. Νομίζω, ὅτι πολὺ σπανίως τοιαῦτα ζητήματα κατέληξαν εἰς τὸ νὰ λάβωσι μορφὴν νόμου. Ἐλάχισται γίνονται νόμοι, ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν ὥστε νὰ μὴ δέχηται πᾶν ὅτι ὁ βουλευτὴς ὑποβάλλει διότι ἐκπροσωπεῖ τὴν τοπικὴν γνώμην. Ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς βουλευτοῦ, πρόκειται περὶ ἑνὸς μέλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ διαφέρει οὐσιωδῶς. Ἔχω ἓν ὑπεύθυνον μέλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ πιστεύω, ἀφοῦ ἀκολουθεῖται ἀπὸ τρεῖς βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας του, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι δικαίως θεωρῶ, ὅτι ἐκπροσωπεῖ ἀληθῶς τὴν τοπικὴν βούλησιν. Σημειωτέον ἄλλωστε, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι εἰς περίστασιν ἀνάλογον ἐν σχέσει πρὸς ἐνέργειαν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἴχομεν ἄλλο ζήτημα μεγίστης σπουδαιότητος. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπροκαλέσατε θλιβερὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε τραγικὰς συνεπείας, ἀλλ’ ἐπεμείνατε καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα. Ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τότε ἦτο ὀλίγον ῥιζοσπαστικώτερος, τώρα δὲ εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν κ. Παπαναστασίου. Τότε ἦτο ἀριστερώτερος. Τότε ὁ κ. Συνάδελφος ἐπέμεινε καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω, ὅτι ἡ ῥύθμισις τῶν πραγμάτων ἐγένετο διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ. Εἶχε δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ὑπουργός, ἀλλ’ ἦτο ἔγκριτον μέλος τοῦ κόμματος.

§211Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προσεφέρατε τότε μεγίστας ὑπηρεσίας, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν τόπον, διότι ἀνελάβατε τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ δημοσιεύσητε τὸν νόμον.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἦτο ὁ μακαρίτης ὁ Δημητρακόπουλος ὑπουργός, λίαν διακεκριμένος νομομαθής, καὶ ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸν νόμον, διότι ἐθεώρει αὐτὸν ἀντισυνταγματικόν· καὶ εὗρον τὴν λύσιν νὰ κάμῃ ἕνα ταξείδιον, ἐγὼ δὲ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου καὶ ἐδημοσίευσα τὸν νόμον, ἀναλαβὼν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς δημοσιεύσεως. Ὅπως καὶ τότε οὕτω καὶ τώρα ἐλπίζει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὄχι μόνον ἐλπίζει ἀλλ’ ἔχει τὴν πεποίθησιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ συντελέσῃ ὁ νόμος εἰς τὸ νὰ ῥυθμίσῃ μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐὰν παρετείνετο θὰ παρέβλαπτεν οὐσιωδῶς τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα λυποῦμαι, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ γίνῃ ῥύθμισις τοῦ ζητήματος περιλαμβάνουσα καὶ τὰς ἄλλας Τραπέζας. Ἀλλ’ εἶναι τὸ πρᾶγμα δυσχερέστατον καὶ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς διαφορᾶς ἰδιότητος τῶν Τραπεζῶν (χειροκροτήματα).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πτέρυξ αὕτη οὐδαμῶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη πρέπει νὰ ῥυθμισθῇ καὶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπραξεν, ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀμφισβητοῦμεν εἶναι, ὅτι ἡ ἀκολουθηθεῖσα μέθοδος θέτει τόσας πολλὰς ἀρχὰς δικαιοσύνης, ὥστε δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ. Πλὴν τούτου ἐφέρθη ἀστόργως πρὸς ἄλλα συμφέροντα πρὸς τὰ ὁποῖα, ἐφ’ ὅσον φθάνουν μέχρις ἡμῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀδιαφορήσωμεν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

§216Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει τὰς ἐπενεχθείσας ὄπισθεν τροπολογίας).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται.

§220Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τρία νομοσχέδια «περὶ ἱδρύσεως τριῶν Σανατορίων» ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν πρῶτον ἐν τῷ νομῷ Λακωνίας, τὸ δεύτερον ἐν τῷ νομῷ Σερρῶν καὶ τὸ τρίτον ἐν τῇ περιφερείᾳ Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον ἔχομεν συνεδρίασιν μὲ σκοπόν, ψηφίζοντες τὸν προϋπολογισμόν, νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ διακόψωμεν ἕως τὴν Τετάρτην.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§223Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ προτιμήσεων αὐτῶν εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ δημοσίους ὀργανισμούς». Μετὰ τὸν πόλεμον ἐδημιουργήθη ἀνεργία μεταξὺ τῶν ἐφέδρων, οἱ ὁποῖοι μένοντες ἐπὶ μακρὸν χρόνον εἰς τὸ μέτωπον ἐδυσκολεύοντο νὰ εὕρουν πόρους ζωῆς. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1922 προσεπάθησε παντὶ τρόπῳ, νὰ ἐξοικονομήσῃ ὅσους ἠδύνατο διὰ τῆς προαιρετικῆς προσλήψεως ὑπὸ τῶν ἐπιχειρήσεων, οὐδεμίαν δὲ εἰσηγήθη νομοθετικὴν ρύθμισιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἱ διαδεχθεῖσαι τὴν ἐπανάστασιν μέχρι τῆς δικτατορίας, ἡ ὁποία ἐξέδωκε τὸ διάταγμα τῆς 1ης Σεπτεμβρίου τοῦ 1925, τροποποιηθὲν διὰ νέου διατάγματος τοῦ 1926. Ἀλλὰ τὰ διατάγματα ταῦτα ἦσαν τόσον καταθλιπτικά, ὥστε ἐξανέστησαν αἱ διάφοροι ἐπιχειρήσεις καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη ἐγένετο μία τροποποίησις τῶν διαταγμάτων αὐτῶν ἐπὶ τὸ ἠπιώτερον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέτρων τούτων ἐτοποθετήθησαν 500 περίπου ἔφεδροι. Δυστυχῶς δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τὴν νομοθεσίαν ταύτην αἱ ὀργανώσεις τῶν ἐφέδρων καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, διὰ διαφόρων ἐπεμβάσεων ἐπέτυχον τὴν ψήφισιν νέου νόμου, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει διατάξεις ἀληθῶς καταθλιπτικάς. Δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀνεύρω οὔτε τὴν πατρότητα τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ ὁ προκάτοχός μου ἠρνήθη νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ καὶ καθὼς μοῦ εἶπεν ἐψηφίσθη εἰς μεσονυκτίους ὥρας ἐν ἀγνοίᾳ αὐτῆς, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἐδέχθη νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ. Πρὸς στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ μὴ δημοσιεύσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ διότι δὲν εἶχεν ἀκόμη τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη, ἐδώσαμεν ὅμως τὴν ὑπόσχεσιν εἰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις, τὰς δι’ αὐτοῦ κυρίως θιγομένας, ὅτι θὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ νόμος, τροποποιούμενος, θὰ καθίστατο εὐεργετικώτερος ἀπὸ τὸν δημοσιευθέντα νόμον τῆς τελευταίας Βουλῆς, τὸν νόμον 3,234. Διὰ νὰ ἐννοήσητε ποίου εἴδους διατάξεις περιέχει ὁ καταργούμενος νόμος αὐτὸς σᾶς λέγω τοῦτο: ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰς ἐξ αὐτῶν. (ἀναγινώσκει). αʹ) Διὰ τοῦ ἄρθρου 19, εἰς τοὺς τοποθετουμένους ὑποχρεωτικῶς ἐφέδρους προνομιακῶς προσμετρᾶται εἰς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των, ὡς χρόνος συντάξεως, καὶ πᾶσα ἄλλη ὑπηρεσία των εἰς τὸν στρατόν, εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἢ ἄλλας ἐπιχειρήσεις. Τὸ μέτρον τοῦτο ἀδικεῖ προφανῶς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τῶν ἐπιχειρήσεων μετόχους ὑφισταμένων ταμείων συντάξεων, ἀφοῦ καθιστᾷ τοὺς ἐφέδρους συμμετόχους διὰ χρόνον καθ’ ὃν δὲν ἦσαν ὑπάλληλοι τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ δὴ χωρὶς νὰ καταβάλωσιν εἰς τὰ ταμεῖα ταῦτα διὰ τὸν χρόνον τοῦτον τίποτε. Ἐξ ἄλλου διατὶ τάχα νὰ ἔχωσι τὸ προνόμιον τοῦτο μόνον οἱ διὰ τοῦ Ν. Διατάγματος τοποθετούμενοι ἔφεδροι καὶ ὄχι καὶ οἱ λοιποὶ ἔφεδροι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ εὑρισκόμενοι ἀπὸ ἀπόψεως στρατοῦ ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς καὶ οἱ πρῶτοι; Ἡ διάταξις αὕτη, ἐὰν δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική, πάντως εἶναι αὐθαίρετος, ἀφοῦ ἀφαιρεῖ τὴν περιουσίαν τῶν παλαιῶν μετόχων χάριν τῶν νέων χωρὶς καμμίαν δικαιολογίαν. βʹ) Δι’ ἄλλης διατάξεως καθιεροῦται εἰδικὸν προνόμιον ὑπὲρ τῶν τοποθετουμένων ἐφέδρων, ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν. Δι’ αὐτῆς ἡ ἐπιχείρησις, ἐφ’ ὅσον προάγει ὁμοιοβάθμους των, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προαγάγῃ καὶ αὐτοὺς ἀνεξαρτήτως ἱκανότητος. Τοιουτοτρόπως οἱ τοποθετούμενοι ὑποχρεωτικῶς ἔφεδροι πλεονεκτοῦσι τῶν λοιπῶν συναδέλφων των ἔστω καὶ ἂν οἱ τελευταῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀκριβῶς συνθήκας ἀπὸ ἀπόψεως στρατοῦ μὲ τοὺς πρώτους. γʹ) Ἄλλη τροπολογία ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὰς ἐπιχειρήσεις τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον μέχρι τοῦδε, νὰ συμψηφίζωσι πάντας τοὺς ἐφέδρους οὓς ἔχουσι προσλάβῃ οἰκειοθελῶς καὶ ἐπιτρέπει τὸν συμψηφισμὸν μόνον τῶν 15 τοῖς ἑκατὸν τῶν οὕτω προσληφθέντων. Ἑπομένως αἱ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμψηφίσει ἤδη ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν προσληφθέντων, θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ προσλάβωσι νέους ἐφέδρους. δʹ) Ἐνῷ πρὶν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν προσλήψεως ὑπεβάλλοντο μόνον αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ἔχουσαι κεφάλαιον 6.000.000 δραχμῶν καὶ ἔχουσαι πραγματοποιήσει κέρδη καὶ ἀποθεματικά, κατόπιν τῶν τροπολογιῶν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ὑποβάλλεται οἱαδήποτε ἐπιχείρησις, ἀρκεῖ ν’ ἀπασχολῇ 15 ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας. Οὕτω νέαι ἐπιχειρήσεις προστίθενται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν. εʹ) Ἐνῷ διὰ τοῦ ἰσχύοντος πρὶν διατάγματος πᾶσα ἐπιχείρησις ὑποχρεοῦται ὅπως τὸ ⅛ τῶν ἑκάστοτε προσλαμβανομένων ὑπαλλήλων συμπληροῖ δι’ ἐφέδρων, διὰ τῶν ψηφισθεισῶν καὶ ἰσχυουσῶν τροπολογιῶν τὸ ποσοστὸν τοῦτο αὐξάνεται, ἤτοι γίνεται ⅕. στʹ) Ἄλλη ἄδικος καὶ ἐπαχθὴς διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις διάταξις εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 5 παρ. 5, καθ’ ἣν αἱ ἐπιχειρήσεις, ἐὰν ἀπολύσωσιν ἔφεδρόν τινα καταβάλλουσαι αὐτῷ τὴν ὁριζομένην ἕνεκα τούτου δωδεκάμηνον ἀποζημίωσιν, εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ προσλάβωσι νέον ἔφεδρον εἰς τὴν θέσιν του. ζʹ) Ὑπάρχει πρὸς τούτοις καὶ τοῦτο τὸ ἄτοπον: εἰς τὴν δευτεροβάθμιον ἐπιτροπὴν παρέχεται δικαίωμα ἐπιβολῆς χρηματικῶν ποινῶν εἰς τὰς δυστροπούσας ἐπιχειρήσεις μέχρις 100.000 δραχμῶν. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἀνωτέρω, ὑπάρχει μία διάταξις εἰς τὰ κυρωθέντα διατάγματα, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἔχει σχέσιν μὲ τὸ περιεχόμενον αὐτῶν καὶ ἥτις εἶναι λίαν ἐπαχθὴς διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις. Κατὰ ταύτην πάντες οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἐπιχειρήσεων δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπολυθῶσι κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτῆς, εἰμὴ μόνον διὰ κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν δεδικαιολογημένην αἰτίαν, τὴν ὁποίαν θέλει κρίνει ὁ ἁρμόδιος εἰρηνοδίκης, δικαιούμενοι ἄλλως ἐκτὸς τῶν ὑφισταμένων ἀποζημιώσεων καὶ ἄλλης ἀποζημιώσεως ἕξ μηνῶν. Συνέπεια τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι, ὅτι αἱ ἐπιχειρήσεις οὐδένα νὰ δύνανται νὰ ἀπολύσωσι, διότι ἡ κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν αἰτία εἶναι δυσαπόδεικτος περίπτωσις. Ἄλλα ἄτοπα τῆς νομοθεσίας ταύτης εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος καὶ οἱ δημόσιοι ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον πρῶτοι νὰ εἶχον δώσει τὸ παράδειγμα, δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν προσλήψεως ἐφέδρων καὶ ὅτι ἡ ἰσχὺς τῆς περὶ ἧς πρόκειται προστασίας διαρκεῖ μέχρι τοῦ 1933, δύναται δὲ νὰ ἐπανέλθῃ δι’ ἁπλοῦ διατάγματος. Ἐννοεῖτε πολὺ καλά, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος προεκάλεσε μεγάλην ἐξέγερσιν ἀλλὰ καὶ σωρίαν δικῶν, τὸ ἀτοπώτερον δὲ πάντων εἶναι τοῦτο: ὅσοι ἐπιθυμοῦσι νὰ κάμουν κἄποιαν οἰκονομίαν εἰς τὰς δαπάνας των δὲν τολμῶσι πλέον νὰ παύσουν ὑπαλλήλους, διότι ὀφείλουν νὰ πληρώσουν τεράστια ποσὰ πρὸς ἀποζημίωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτοπα νομίζω, ὅτι διορθώνει τὸ ὑποβαλλόμενον ὑμῖν νομοσχέδιον, καθιεροῖ δὲ καὶ ἰδιαιτέραν προστασίαν, τὴν ὁποίαν τὰ πρῶτα νομοθετικὰ διατάγματα παρέλειψαν. Δὲν ἀφαιροῦμεν τίποτε ἀπὸ ὅ,τι ἦτο σωστό, τοὐναντίον ἐπιβάλλομεν εἰς τὸ Κράτος, εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς δημοσίου δικαίου καὶ κοινωφελῆ ταμεῖα, νὰ προσλαβάνουν κατὰ προτίμησιν ἐφέδρους τοιοῦτοι δὲ εἶναι ἐν πρώτοις οἱ ἀνάπηροι, οἱ τραυματίαι, καὶ κατόπιν ἔφεδροι καὶ ὁπλῖται πάσης μορφῆς. Αὐταὶ εἶναι, κύριοι βουλευταί, αἱ κυριώτεραι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος ἐπείγει, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ ὡς ὑπηρεσιακὸν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μᾶς φέρῃ ὡς τάχιστα τὴν ἔκθεσίν της, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν ταχέως, διότι εἶναι ἀνάγκη ἔφεδροί τινές, οἱ ὁποῖοι δύνανται, νὰ προτιμηθῶσιν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις χωρὶς βίαν καὶ χωρὶς αὐθαιρεσίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μέλλον εὔελπι εἰς οἱονδήποτε ὑπάλληλον εἰσερχόμενον ἐν ὑπηρεσίᾳ διὰ τῆς βίας. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἰσέλθουν διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ καὶ ἐπινεύσει ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ συνεργασθοῦν μετὰ τῶν ἐφέδρων διὰ νὰ πραγματοποιήσουν μίαν πραγματικὴν ἀποκατάστασιν. Διότι, ὅταν ἐκλείψῃ ὁ ἀμοιβαῖος σεβασμὸς τῶν ἀτόμων καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις προσλαμβάνουσι προσωπικὸν διὰ τῆς βίας, κτίζομεν ἐπὶ τῆς ἄμμου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλαὶ ἐπιχειρήσεις ἐπροτίμησαν νὰ πληρώσουν δώδεκα μηνῶν μισθοὺς παρὰ νὰ διατηρήσουν ὑπαλλήλους βίᾳ προσληφθέντας. Ἔχω ἐπίσης τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἕτερον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου διευκολύνομεν τὴν ἀπόκτησιν κατοικίας εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, διὰ τῆς ὀργανώσεως συνεταιρισμῶν (χειροκροτήματα). Γνωρίζετε πόσον ὀξὺ εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς κατοικίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν της καὶ μελετᾷ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς στέγης, καὶ ἰδίως τῆς λαϊκῆς. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τοῦτο εἶναι εὐρὺ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῇ τόσον ταχέως ὅσον τινὲς ἐπιθυμοῦν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἰσάγωμεν δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἀπολύτως ἀπὸ τὸ Κράτος. Αὐτὸς οὗτος ὁ ὑπάλληλος διὰ κρατήσεων ἐπὶ τοῦ μισθοῦ του θὰ προσπαθήσῃ νὰ δημιουργήσῃ τὴν στέγην του. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ χωρίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στέγης τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ εὔρυθμος λειτουργία τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ὅταν οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουσι στέγην. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἔχει μελετηθῆ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ μὴ εὕρῃ μεγάλην δυσχέρειαν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ψηφίσῃ. Τὸ Κράτος μόνον τὴν ἠθικήν του συνδρομὴν θά δώσῃ καὶ μίαν ἐμπράγματον ἐγγύησιν, δηλ. ἐνηπόθηκα δάνεια ἐγγυήσει τοῦ Κράτους. Οἱ συνεταιρισμοὶ ἔχουσιν ὡς βάσιν τὴν συνεταιρικὴν μερίδα διὰ μὲν τοὺς ὑπαλλήλους πέντε χιλιάδων, διὰ δὲ τοὺς ὑπηρέτας τριῶν χιλιάδων δραχμῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς πίνακος τοκοχρεωλυτικοῦ καταρτισθέντος ἁρμοδίως εὑρίσκομεν, ὅτι ἡ ἐπὶ μίαν εἰκοσιπενταετίαν πληρωμὴ χρεωλυτικῆς δόσεως θὰ καταστήσῃ δυνατὸν καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι μετρίως μισθοδοτοῦνται, ν’ ἀποκτήσωσιν οἰκίαν ἀξίας περίπου 175.000 δραχ. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ φέρῃ ὡς τάχιστα τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Βουλήν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐμμένῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν Γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν προσδιορισθεῖσαν ἡμέραν μετὰ τὰς καιρικὰς μεταβολάς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι παρὰ πλείστων πολιτευομένων λαμβάνω ἐπιστολάς, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας λόγῳ τοῦ καιροῦ δὲν δύνανται νὰ μετακομισθῶσιν ἀπὸ τὸ ἕν μέρος εἰς τὸ ἄλλο.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολλοὶ φίλοι μου ἐπίσης ζητοῦν τὴν ἀναβολὴν αὐτῶν. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι, δυστυχῶς, νὰ ἀναβάλω τὰς ἐκλογάς. Ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι σήμερον εἶναι τόσον βαρὺς ὁ χειμὼν δὲν ἕπεται ὅτι κατὰ τὰς 3 Μαρτίου θὰ εἶναι ὁ αὐτὸς χειμών. Πάντως, ἐὰν δύο τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν ἴδωμεν ὅτι ἐπικρατεῖ ἀκόμη τὸ κῦμα αὐτὸ τοῦ χειμῶνος, δυνάμεθα τότε δι’ ἑνὸς διατάγματος νὰ ἀναβάλωμεν δι’ ὀλίγας ἡμέρας αὐτάς. Δικαιοῦμαι δὲ ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀναβολήν, ὅτι καίτοι ἐγὼ εἶμαι γεροντότερος θὰ κάμω τὰς περιοδείας αὐτάς. Καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἀναβάλω τὰς ἐκλογάς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Κ.Τ.Ε., ὅπου πιθανὸν θὰ συζητηθοῦν διάφορα σπουδαῖα ζητήματα. Μὴ λησμονῆτε ἄλλως τε, ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ προεκλογικὸν στάδιον ἀπὸ σήμερον καὶ ὅτι ἔχομεν τὸν φυσικὸν ἀντίκτυπον εἰς τὰς εἰσπράξεις. Ὑπέστημεν ἤδη ἀρκετοὺς ἀντικτύπους ἀφ’ ἑνὸς μὲν λόγῳ τοῦ δαγγείου, ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τῶν ἐκλογῶν· τώρα ἔχομεν τὰς νέας ἐκλογάς, νὰ μὴ ὑποστῶμεν λοιπὸν καὶ τὸν ἀντίκτυπον τῆς παρατάσεως τῶν ἐκλογῶν. Παρακαλῶ νὰ μὴ νομισθῇ ἀπολύτως, ὅτι πρόκειται περὶ πείσματος. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶ νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαί, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ζητεῖ καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἡ δημοκρατικὴ ἕνωσις καὶ οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει συμπράτοντες βουλευταί.

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, διότι ὑπάρχουσι πολλαὶ διαδόσεις, θὰ ἤθελον δὲ νὰ ἔχω μίαν ἐπίσημον δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν συμφωνῇ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, νὰ μεταθέσωμεν τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ νὰ εἰσέλθῃ τὴν Δευτέραν ἡ Βουλὴ κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§229Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον τὴν 4.30. μ. μ. (ὥρα 9. μ.μ.)