1929.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Κερασιᾶς Καρδίτσης ὑποβάλλει αἴτησιν τῆς ἄνω κοινότητος παρακαλούσης ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῆς κοινότητος αὐτῶν μετὰ τῶν τῆς Φλωροσείας. — Ὁ μοναχὸς τῆς ἱερᾶς μονῆς Παναγίας Πέτρας Ὀλύμπου, Ζαχαρίας Μπουρουζίκας ζητεῖ νὰ τοῦ δοθῇ παρὰ τῆς μονῆς εἰς ἣν ὑπηρέτει, μικρά τις περίθαλψις διὰ νὰ ζῇ καθότι τὸν ἐξεδίωξαν διὰ πολιτικὰ φρονήματα οἱ ἕτεροι μοναχοὶ τῆς ὡς ἄνω μονῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης καταθέτει αἴτησιν τοῦ Σαράντου Δημοσθενάκου, παρακαλοῦντος ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ χῶρος πρὸς ἐπαγγελματικὴν ἐγκατάστασιν ἐν τῇ πόλει Γυθείου. — Οἱ ἀγρόται πολεμισταὶ δημοδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας Πατρῶν, παρακαλοῦν ὅπως ἀρθῇ τὸ ἐπαναστατικὸν Ν. Δ. διὰ νὰ προάγωνται τοῦ λοιποῦ ὡς καὶ οἱ συνάδελφοί των. — Οἱ πρόεδροι τοῦ κτηματικοῦ συνεταιρισμοῦ Γαργαλιάνων καὶ Μεσσηνίας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. — Ἡ ἐργατικὴ βοήθεια ὑποβάλλει ὑπόμνημα, περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ εὐμενῶς ὑπ’ ὄψει. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης, καταθέτει αἴτησιν τοῦ Δημ. Ι. Διακάκου κατοίκου Λιμπέρδου, παρακαλοῦντος ὅπως ἐπαναεξετασθῇ ἡ ὑγιεινή του κατάστασις διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ ἀνικανότης του καὶ τύχῃ οὕτω τῆς νομίμου στρατιωτικῆς συντάξεως, ὡς παθὼν ἐν πολέμῳ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης, καταθέτει αἴτησιν Λευκούλας καὶ Σωτηρίου ὀρφανῶν τέκνων Η. Γεωργαντέα κατοίκων Λιασίνοβα Καρδαμύλης, παρακαλούντων ὅπως διαταχθῇ ὁ ταμίας νὰ καταβάλῃ τὸ ἀντίτιμον γραμματίου 5.492 δραχμῶν καθυστερουμένων τῆς συντάξεώς των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαμούζης, καταθέτει αἴτησιν κατοίκων Ἐλασσῶνος, παρακαλούντων ὅπως ἐξασφαλίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν κυριότητα τῶν παρὰ τῶν Μουσουλμάνων ἀγορασθέντων ἀκινήτων ἐν Ἐλασσῶνι. — Ἐπιτροπὴ τῶν διαγωνισθέντων πρὸς κατάληψιν θέσεων ἐφοριακῶν ἐλεγκτῶν διαμαρτύρεται διότι, ὅλως ἀπροόπτως ἠκυρώθη ὁ διαγωνισμός, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τινὰ ἐκ τῶν γραπτῶν συνεφώνουν πρὸς ἄλληλα, καὶ παρακαλοῦν ὅπως δημοσιευθῇ ὁ καταρτισθεὶς πίναξ ἢ παραπεμφθοῦν εἰς ἑτέραν ἐπιτροπήν. — Ὁ συνεταιρισμὸς Καπουτσίδων, παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ παραχώρησις τοῦ Μετοχίου Μπασίς, εἰς ἀκτήμονας γεωργούς. — Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ συλλόγου «Ἅγιος Μύρων Σπάρτης ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ υἱοθετήσει τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑλικῆς ἐνισχύσεως αὐτοῦ πρὸς ἵδρυσιν σανατορίου Πάρνηθος. — Οἱ πρόεδροι τῶν γεωργικῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς καπνοκαλλιεργείας εἰς τὴν Ἤπειρον. — Ἡ γενικὴ συνέλευσις τοῦ προσωπικοῦ ΣΠΑΠ τμήματος Πύργου ζητεῖ τὴν πληρωμὴν ὁλοκλήρου τοῦ 13 μισθοῦ. — Κιρκάσιοι ἀρχηγοὶ ἀπολυθέντες τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπομείναντες ἄστεγοι καὶ ἄνευ χρημάτων, παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθοῦν εἰς αὐτοὺς οἱ μισθοὶ 9 μηνῶν οἱ ὁποῖοι τοὺς καθυστεροῦνται. — Ὁ πρόεδρος τῶν πολεμοπαθῶν Πέλης, παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως καὶ οἱ φυλακισθέντες ἢ ἐξορισθέντες ὑπὸ τῶν συμμάχων. — Κάτοικοι Πισκοκεφάλου παρακαλοῦν ὅπως ἀποσταλῇ ἰατρὸς καθόσον πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προσεβλήθησαν ὑπὸ γρίππης καὶ μερικοὶ ἀπέθανον. — Ὁ σύλλογος μηχανικῶν ἀρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως λυθῇ ριζικῶς τὸ ζήτημα τῆς εἰσαγωγῆς ἀτελῶς τῶν ὑλικῶν τῆς καείσης ζώνης. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3406 περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν. 2) Περὶ ἐγκρίσεως δύο ἀτμοπλοϊκῶν συμβάσεων μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας (Διεύθυνσις Τ.Τ.Τ)... 1) Τοῦ διαχειριστοῦ τοῦ ἀτμοπλοίου «Μάνα», καὶ 2) τῆς ἀτμοπλοΐας Ἀποστόλου Κ. Ρίγγα. Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3479 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 6 Φεβρουαρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2189 τοῦ 1920 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων ὡς οὗτος ἔχει τροποποιηθῇ διὰ τῶν νόμων 2926 καὶ 2927 τοῦ 1922». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927, περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 3 Μαρτίου 1926, περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως μεταλλείου παρὰ τὰ χωρία Κίρκα καὶ Καρᾶ–Καγιὰ Θράκης». —Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». —Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 86 τοῦ νόμου 602, καὶ 2) Περὶ ἄρσεως ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν χρυσῶν καὶ ἀργυρῶν νομισμάτων καὶ ἀδείας ἐξαγωγῆς τοῦ ἀργύρου εἰς ῥάβδους, πλάκας, νομίσματα καὶ κοσμήματα κλπ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3077 περὶ δασικοῦ κώδικος ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου 3576». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1926 συντακτικῆς ἀποφάσεως ὑπ’ ἀριθ. 22, περὶ συστάσεως ἐποπτειῶν ἀποκαταστάσεως παραμεθορίων καὶ ὀρεινῶν πληθυσμῶν νομοῦ Δράμας, Σερρῶν καὶ Δυτικῆς Θράκης». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου χορήγησιν, εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Ἡρακλείου προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ δραχμῶν εἴκοσι ἑκατομμυρίων. 2) Περὶ κηρυκείων δικαιωμάτων. 3) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1926 Ν. Δ., περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐξαφανισθέντων ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ ὑπαλλήλων. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς οἰκογενείας τῶν ἀποθανόντων διαρκούσης τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὸν ποιητὴν Σπ. Ματσούκαν. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ ὀρφανὰ τοῦ ὁμογενοῦς Ν. Εὐγενοπούλου. 7) Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1926 ψηφίσματος περὶ συστάσεως ναυτικῶν συμβουλίων. Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 30 Δεκεμβρίου 1925, περὶ λήξεως τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου Δημοσίων θεαμάτων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ καθορισμοῦ τοῦ πληρωτέου παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν τέλους». 9) Περὶ πληρωμῆς εἰς δόσεις τοῦ ὀφειλομένου ὑπολοίπου παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης 1926 –1927. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δανίας ὑπογραφείσης ἐν Βερολίνῳ τῇ 22 Αὐγούστου 1928 συμβάσεως ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως πιστώσεως ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, καὶ 3) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μ. Βρεττανίας συμφωνίας περὶ ἑνοποιήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν κλωστῶν ἐκ βάμβακος (κλάσεως 220α καὶ 220β». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Ἀνδρεάδης, Ν. Κουπαροῦσος καὶ Κ. Κοντοδίνας, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Μαΐου 1926 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ μεταβιβάσεως δικαιωμάτων κυριότητος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κριμπᾶς καὶ Π. Στυλιανόπουλος, ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως φόρων ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μεσσήνης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Κουπαροῦσος, Π. Ζωγράφος, Κ. Κοντοδίνας, Γ. Ποντίκας, Λ. Ἀνδρεάδης καὶ Γ. Παπαδόπουλος, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3406 νόμου περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Τριποδάκης, Ι. Μουντζουρίδης, Ι. Ι. Γρηγοράκης καὶ Θ. Χαβίνης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ ταμείου ἀλληλοβοηθείας» ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἐγκρίσεως συγκριτικοῦ πίνακος ἀνεγέρσεως τελωνειακοῦ καταστήματος Ἀλεξανδρουπόλεως. 2) Περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων ἀνεγέρσεως, ἐπισκευῆς μεταρρυθμίσεως κλπ. Δημοσίων τελωνειακῶν καταστημάτων. 3) Περὶ ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως καὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὸν Ν. Κοντζιᾶν. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13)21 1)29 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Κουπαρούσου, Κ. Κοντοδίνα, Η. Ἡλιοπούλου, Λ. Ἀνδρεάδη, Γ. Ποντίκα, Π. Ζωγράφου (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Τῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα ὁδοποιΐας περιορισθείσης ἐκ τῆς στενότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 15.000.000 καὶ δεδομένου, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς συστάσεως αὐτῶν τὰ ταμεῖα ταῦτα δὲν θὰ εἶχον τὰ μέσα οὐδὲ νὰ συντηρήσωσι τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς τῆς δικαιοδοσίας των, ἐκρίθη σκόπιμον, ὅπως ἡ ἀρωγὴ τοῦ Κράτους διατεθῇ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χιλιομέτρων τῶν ἑκάστῳ εἰδικῷ ταμείῳ ὁδῶν. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 23 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Μιχαλακοπούλου, Λ. Μάρκου, Γ. Ἀργυροπούλου, Βλ. Ἀντωνοπούλου καὶ Κ. Γκότση. (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἔλαβε σχετικὴν ἀπόφασιν, ἥτις δέον νὰ προκληθῇ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης, περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων, ὡς ἐτροποποιήθη αὕτη διὰ μεταγενεστέρων συμβάσεων καὶ ὡς ἐκωδικοποιήθη τῇ 28 Αὐγούστου τοῦ 1927». Ὁ κ. Μ. Τσιγδέμογλου ἔχει τὸν λόγον.

§4Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ δικαιολογήσω ἀπολύτως τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν τὴν τροποποίησιν ὡρισμένων σημείων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀνατρέξω ὀλίγον εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου, αἵτινες διερμηνεύουσι καὶ τὰς ἀπόψεις μεγάλης μερίδος τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις αἵτινες ἐδημιουργήθησαν μεταξὺ τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ὅσον ἀφορᾶ τὴν διεκδίκησιν τῶν περιουσιακῶν αὐτῶν δικαιωμάτων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑτέρου, συνεπείᾳ τῶν διαφόρων Διεθνῶν συνθηκῶν πρωτοκόλλων καὶ λοιπῶν ἐσωτερικῶν νόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐπίσης θὰ ἀναπτύξω τὸ πῶς οἱ δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι ἑκάστοτε παρηγκωνίσθησαν καὶ παρεγνωρίσθησαν, κατὰ τὴν ρύθμισιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ ἰδίως τῶν ζητημάτων τῆς διαχειρίσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας πρῶτον, καὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀποζημιώσεών των ἀφ’ ἑτέρου. Ἐπίσης θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποδείξω, ὅτι οἱ δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι οὐδεμίαν ἀπολύτως εὐθύνην φέρουσι διὰ τὸ κατάντημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε σήμερον τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, θ’ ἀποδείξω δ’ ὡσαύτως ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀκόμη καιρός, ὅπως διὰ τῆς λήψεως ὡρισμένων μέτρων, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐφαρμοσθῶσι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις κατὰ τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν πρωτίστως νὰ ἔλθωσι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τῶν προσφύγων. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ δώσῃ εἰς κανένα τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῇ, ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ πείσωμεν αὐτὴν ἐκ τῆς διεξαχθησομένης συζητήσεως καὶ τῶν στοιχείων καὶ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους θὰ φέρωμεν ἐνώπιον αὐτῆς, ὅτι ἡ ἐνέργεια εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προβῇ, δὲν πρόκειται νὰ βλάψῃ τὸ παράπαν τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Πρὶν ἀρχίσω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου, κ.κ. συνάδελφοι, ἤθελον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει ὑμῶν, ἰδίως τῶν νομικῶν, ἕν σημεῖον, τοὐτέστι τὸ σημεῖον κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀναφέρεται: εἰς ἓν νομοσχέδιον προηγούμενον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κυρωθῇ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τὸ τοιοῦτον κατὰ πόσον εἶναι κανονικὸν ἢ ἀντικανονικὸν ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ κρίνω.

§5Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς νομοσχέδιον ἢ νομοθετικὸν διάταγμα;

§6Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Νομοθετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκυρώθη. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, διότι δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ τὸ ἐξετάσω.

§7Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§8Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ πρώτη ἐκδήλωσις τῶν διαθέσεων καὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μειώσῃ τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων προῆλθεν ἀπὸ μίαν δημοσίευσιν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑστία» μὲ τὴν ὑπογραφὴν «εἰδικοὶ» εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρονται οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις μέτρων πρὸς ἐλάφρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὸν λογαριασμὸν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Ἀκολούθως κατόπιν ἀρκετῆς δημοσιογραφικῆς διαπάλης ἐδημοσιεύθη ἀνακοινωθὲν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὁποίου δηλοῦται κατηγορηματικῶς (ἀναγινώσκει). «Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιδιώκει φανταστικὰ ἑκατομμύρια...κλπ.».

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ πᾶμε πολὺ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος. Νὰ πᾶμε εἰς τὴν πολιτικήν του καὶ τὴν οἰκονομικήν του μορφὴν σήμερον.

§10Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε. Θέλω νὰ ἀναπτύξω μερικὰς ἀπόψεις τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἀκούομεν εὐχαρίστως.

§12Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι οἱ δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι εἰς τὸ παρελθὸν ὑπέδειξαν μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν εἰς τὸ μέλλον. Κατὰ τὴν γνώμην τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ἡ ἀφορμὴ τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ἡ ἀφορμὴ τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς διαχειρήσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ ὑπό τε τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀφ’ ἑνός, καὶ τὰς διαφόρους ἀνωμαλίας, κατὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ παθητικοῦ καὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἀφ’ ἑτέρου. Ἀπὸ τῆς καταστροφῆς τοὐτέστιν ἀπὸ τοῦ 1923 ἔχουσι δημοσιευθῆ διάφοροι νόμοι οἱ ὁποῖοι προβλέπουν τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας. Ἐδημοσιεύθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1922 διάταγμα ὑπὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ μεταβίβασις ἐν ζωῇ Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου. Ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου ἐδημοσιεύθη διάταγμα ἕτερον, τὸ ὁποῖον τὴν προθεσμίαν ταύτην ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου μετέβαλλεν εἰς τὴν 15ην Ὀκτωβρίου. Κατὰ τὸ δεκαπενθήμερον αὐτὸ διάστημα ἐγένοντο διάφοροι ἀνταλλαγαὶ καὶ μεταβιβάσεις Μουσουλμανικῶν κτημάτων, δι’ εἰκονικῶν πράξεων ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθον πολλαὶ ζημίαι εἰς τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουσι τὰ κτήματα τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Βραδύτερον ὅταν κατῆλθεν ἐδῶ ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων ὑπέδειξαν εἰς αὐτὴν διαφόρους τρόπους, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ καλλιτέρα ἐξακρίβωσις τῆς περιουσίας ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἡ παραλαβὴ τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἐν Ἑλλάδι. Ἡ συνεργασία αὐτὴ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀνταλλαξίμων διήρκεσε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἡ ἐπιτροπὴ ἐνταῦθα κατέληξε εἰς συμπεράσματα κατὰ τὰ ὁποῖα, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῶν συντελεστῶν θὰ ἐξακριβοῦτο καὶ θὰ ἐξετιμᾶτο ἡ ἐν Τουρκίᾳ περιουσία κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον. Κατὰ τὴν συνεργασίαν ἐκείνην οἱ ἀνταλλάξιμοι ὑπέδειξαν ἐπίσης καὶ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν τῶν περιουσιῶν, καθὼς ἐπίσης καὶ σχέδιον δηλώσεως ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας, τὸ ὁποῖον ἐφρημόσθη κατόπιν ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς. Τὴν 13ην Ὀκτωβρίου 1923 ὑπεγράφη τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης, διὰ τοῦ ὁποίου παρεχώρει τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως 500.000 ἑκτάρια τοῦ δημοσίου. Τὸ ὅτι ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ ἦτο ἀποκλειστικῶς τοῦ δημοσίου ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη τὴν 21ην Δεκεμβρίου 1923 καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ρητῶς, ὅτι (ἀναγινώσκει).... Ἀκολούθως τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1924 διὰ νεωτέρας τροποποιήσεως πάλιν τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, ἀπεφασίσθη, ὅπως ἐκτὸς τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ παραχωρήσῃ ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν ἰδίων, νὰ δύναται νὰ παραχωρῇ καὶ ἐκ τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ θιχθῇ οὐδεμία διάταξις τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης περὶ ἀνταλλαγῆς, κατὰ συνέπειαν ὅλα τὰ δικαιώματα τῶν προσφύγων παρέμειναν ἀκέραια καὶ μετὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ πρωτοκόλου τῆς Γενεύης. Τὴν 2αν Μαΐου 1924 κατηρτίσθη τὸ πρῶτον ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις ἀνταλλαγῆς καὶ μαζὶ μὲ αὐτὴν κατηρτίσθησαν καὶ αἱ ἐξωτερικαὶ ὑπηρεσίαι τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς. Ἡ δικαιοδοσία τῶν ἐξωτερικῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς ἦτο ἡ ἐξακρίβωσις, ἡ καταγραφὴ ἡ κατάληψις, ἡ διαχείρησις καὶ ἀκολούθως ἡ παράδοσις τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ἀνταλλάξιμα κτήματα παντοῦ ὅπου εὑρίσκοντο τοιαῦτα ἰδίως δὲ εἰς τὸν νομὸν Ἡρακλείου, παρέμενον ἐπὶ 22 ὅλους μῆνας ἄνευ οὐδεμιᾶς παρακολουθήσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἀκόμη ἐξηκολούθουν νὰ παραμένουν καὶ οἱ Τοῦρκοι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, συγκεντρούμενοι εἰς τὰ παράλια, ἐγένετο πρότασις εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τῶν δικαιούχων ἐνταῦθα, ὅπως ἐφ’ ὅσον οἱ Τοῦρκοι εὑρίσκονται ἐνταῦθα καὶ ἐφ’ ὅσον παρουσιάζονται διαφοραὶ μεταξὺ τῶν κτημάτων αὐτῶν νὰ ἐπιδιωχθῇ, ὅπως διὰ τῆς μαρτυρίας αὐτῶν νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ κυριότης τῶν ἀμφισβητουμένων ἐξ αὐτῶν καὶ εἰ δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ κτηματολόγιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τῶν Τούρκων, ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς μαρτυρίας αὐτῶν, διὰ τὰ ἀμφισβητούμενα ἐξ αὐτῶν ἀφ’ ἑτέρου. Δυστυχῶς τίποτε δὲν ἐγένετο ἐξ αὐτῶν, ἕως ὅτου ἀνεχώρησαν οἱ Τοῦρκοι καὶ ἀπεκλείετο εἰς τὸ ἑξῆς τοιαύτη ἐργασία. Ὑπεδείξαμεν ἀκολούθως, ὅτι εἰς τὰ μέρη ἔνθα εὑρίσκονται κτήματα ἀνταλλαξίμων εὑρίσκονται καὶ τὰ παλαιὰ κτηματολόγια, διὰ τῶν ὁποίων ἦτο δυνατὴ ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ βασίμου ἢ μὴ τῶν ἀμφισβητουμένων κτημάτων, ἐν τούτοις εἶναι ἐξηκριβωμένον, ὅτι οὐδέποτε τὰ κτηματολόγια ταῦτα ἐχρησιμοποιήθησαν, διὰ τοιοῦτον σκοπόν, προτιμηθέντων πάντοτε τῶν μαρτύρων πολλάκις ἀποδειχθέντων ὡς ψευδῶς μαρτυρούντων. Ἀφ’ ἑτέρου αἱ κατὰ τόπους ὑπηρεσίαι τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς δὲν παρέδωσαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅλα γενικῶς τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα παρέλαβον, παρέδωσαν μέρος μόνον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένωσιν ἀρκετὰ κτήματα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κατὰ τόπους ὑπηρεσιῶν τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐφορειῶν.

§13Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον ἀνακαλύπτονται;

§14Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ ἀπὸ τὰ κατεχόμενα ἀρκετὰ δὲν παρεδόθησαν· τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς, ἐκ τοῦ ὁποίου φαίνεται, ὅτι δὲν παρεδόθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ σύνολον τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶχεν καταλάβει σύμφωνα μὲ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς. Αὐτὰ ὁμολογοῦνται εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὅτι δηλαδὴ αἱ ὑπηρεσίαι ἐξακολουθοῦν νὰ κατέχουν κτήματα ἀνταλλάξιμα.

§15Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον ἀνακαλύπτωνται κτήματα γίνεται ἓν πρωτόκολλον παραδώσεως καὶ τὰ παραλαμβάνει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§16Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν εἰς τὴν διάθεσιν οἰκονομικῶν ἐφορειῶν κτήματα ἀνταλλάξιμα, τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ εἶχον παραδοθῆ πρὸ 2 καὶ 3 ἐτῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ διαχειρίζωνται καὶ τὰ κρατοῦν χωρὶς νὰ δώσουν λόγον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία ὑπέστη μείωσιν καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων· ἀπεδόθησαν κτήματα ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀνταλλάξιμα, ἁπλῶς μὲ ἀπόφασιν γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, εἴτε τῶν ἐπιτροπῶν ἰθαγενείας, εἴτε μὲ ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, πάντως χωρὶς νὰ γίνῃ ἡ ἀπαιτουμένη δικαστικὴ διαδικασία τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος, δὲν ἠξεύρω δὲ κατὰ πόσον εἶναι νόμος τοῦ Κράτους πάντως ὑπὸ τῆς συμβάσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης προβλέπεται ὅπως πᾶσα πᾶσα ἀπόδοσις γίνεται κατόπιν διαδικασίας ὑπὸ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων. Ἐπίσης κρατοῦνται Μουσουλμανικὰ κτήματα ἀπὸ δήμους καὶ κοινότητας, χρησιμοποιούμενα διὰ σχολεῖα, διὰ νοσοκομεῖα καὶ διὰ διάφορα ἄλλα δημόσια κτήρια καθὼς ἐπίσης καὶ διὰ στρατώνας. Τὰ κτήματα αὐτὰ κατεχόμενα εἰσέτι ὑπὸ τῶν δημοσίων αὐτῶν ὑπηρεσιῶν....

§17Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δι’ αὐτὰ πληρώνουν ἐνοίκιον. Διὰ 200 σχολεῖα πληρώνομεν ἐνοίκιον.

§18Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὑπάρχουν κτήματα κ. ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα κατείχοντο ἀπὸ πρὶν ἀπὸ διαφόρους δημοσίας ὑπηρεσίας.

§19Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ πληρώνουν.

§20Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν ἐννοῶ ἐκεῖνα τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐνοικίασεν εἰς τὸ δημόσιον, ἐννοῶ τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξ ἀρχῆς κατελήφθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν κατεχόμενα.

§21Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ εὗρε κατεχόμενα καὶ καθώρισε μίσθωμα πληρωμῆς. Βεβαίως τοῦτο σημασίαν δὲν ἔχει, διότι καὶ τοῦ μισθώματος καταβαλλομένου μένει πάλιν ἔλλειμα, τὸ ὁποῖον καταβάλλει τὸ δημόσιον. Ἐν τούτοις τὸ καταβάλλει. Δηλαδὴ ὅλος ὁ τόκος τὸν ὁποῖον πληρώνομεν 350 ἑκατομμύρια ἠξεύρετε τί εἶναι; Ἔλλειμα. Λοιπὸν τί θέλετε νὰ εἰπῆτε;

§22Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει ἐπέλθει σημαντικωτάτη μείωσις συνεπείᾳ τῶν διαφόρων αὐτῶν καταλήψεων κτημάτων ὑπὸ τοῦ δημοσίου.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμία δὲν ἔχει ἐπέλθει.

§24Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὴν 5ην Μαΐου ἐγένετο ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ὄχι μόνον νὰ παραλάβῃ ἐκεῖνα τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα τῆς παρέδιδον διάφοροι ὑπηρεσίαι, ἀλλὰ εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ νὰ καταλαμβάνῃ ὅσα κτήματα, ἀλλὰ καὶ κτήματα τὰ ὁποῖα ἀπεδεικνύοντο ὅτι ἦσαν ἀνταλλάξιμα. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τὸ ἤσκησεν διόλου. Δὲν ἐζήτησε τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀπαλλοτριωμένων. Σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν καὶ τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτιμηθῶσι τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀπαλλοτριώσει τὸ δημόσιον ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν κατηρτίσθη.

§25Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅσα κτήματα εἶχον καταληφθῇ προτοῦ παραδοθοῦν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δι’ αὐτὸ ἡ Τράπεζα δὲν ἔχει ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἐκτίμησιν, ὅπως καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα. Ἀλλὰ δι’ ὅσα κτήματα εἶχεν καταλάβει τὸ δημόσιον μετὰ τὴν παράδοσιν, δι’ ἐκεῖνα καὶ μόνον θὰ γίνῃ ἐκτίμησις.

§26Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἀπαλλοτρίωσεν ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐντεῦθεν πρόκειται νὰ ἐπανεκτιμηθοῦν, διότι ἔτσι λέγει ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης ἐν ἄρθρῳ 11ῳ κύριε ὑπουργέ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαλλοτριώθησαν ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐντεῦθεν πρόκειται νὰ ἐκτιμηθῶσιν ἐκ νέου καὶ μὲ τὴν σημερινὴν ἀξίαν αὐτῶν νὰ χρεωθῇ τὸ Κράτος πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ λογαριασμὸν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων.

§27Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὴν γνωρίζω αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§28Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἀντίτιμον τὸ ὁποῖον θὰ κατατεθῇ διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον.

§29Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰ 1917 ἢ 1918 ἐγένετο ἀγροτικὸς νόμος.

§30Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἔκαμε πραγματικῶς μεγάλην σπατάλην.

§31Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προῆλθεν ἀπὸ τὸ συμβούλιον.

§32Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν προῆλθεν ἀπὸ τὸ συμβούλιον, προῆλθεν συνεπείᾳ τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως τῆς 5ης Μαΐου. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχεν ἀναλάβει τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν μὲ ὅλα τὰ ἔξοδα εἰς βάρος της πρὸς 56.000.000 ἐτησίως, ἀκολούθως ἐτροποποιήθη ἡ συμφωνία αὐτὴ καὶ ἀνέλαβε ἡ Τράπεζα τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν μὲ προμήθειαν 2% ἐπὶ τῶν ἐνοικιαζομένων κτημάτων καὶ μὲ προμήθειαν ἐπίσης ½% ἐπὶ τῶν πωλουμένων. Ἡ δευτέρα τροποποίησις ἦτο ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὴ διὰ τὸν δικαιούμενον προσφυγικὸν κόσμον, ὅταν ὅμως ἡ Τράπεζα ἀντελήφθη, ὅτι ἡ τροποποίησις ἡ δευτέρα δὲν ἦτο ἱκανοποιητικὴ δι’ αὐτήν, ἐζήτησε τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τῆς τελευταίας συμβάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀκόμη τῆς 14ης Ἀπριλίου 1928 κατώρθωσεν νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅλα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα εἶχε κάμει μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 50.000.000 κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου. Τὰ ἔξοδα μὲ τὰ ὁποῖα εἶχε δικαίωμα ἡ Τράπεζα νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν εἰς τὴν πρώτην σύμβασιν ἦσαν τὰ ἀκόλουθα, (ἀναγινώσκει). «Αἱ καταβαλλόμεναι ἀποζημιώσεις κλπ.». τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς δικαιούχους εἰσπράττει ἡ Τράπεζα 1% διὰ τῆς 1ης συμβάσεως καὶ κατὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ 1ου Μητρώου καὶ 1½% κατὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ συμπληρωματικοῦ ἔναντι τῶν ἐξόδων τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς, ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν μέχρι τοῦδε εἰς πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ πληρώσῃ αὐτὴ τὰ ἔξοδα τῶν νέων συνεργείων ἐρεύνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ σπουδαιότερον ὅλων εἶναι τὸ ἀκόλουθον, (ἀναγινώσκει) «Διὰ τῶν μέχρι τοῦδε....... κλπ.». Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐχρεώθη ἡ προσφυγικὴ περιουσία μὲ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἔκαμε ἡ Τράπεζα ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς περιουσίας τῆς Μουσουλμανικῆς μέχρις σήμερον καὶ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ τὰ εἰσπράττῃ καὶ ἐφεξῆς. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 40 ἢ καὶ 50 ἑκατομμύρια προστιθέμενα ἤδη διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ἀδίκως ἡ διαχείρισις τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§33Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν συνόλῳ κατὰ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκεν ἡ Ἐθν. Τράπεζα μόνον 23.000.000 ἐχρέωσεν.

§34Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐτησίως δαπανᾷ ἡ Ἐθν. Τράπεζα διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων περὶ τὰ 20.000.000.

§35Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Πόσα πωλεῖ κτήματα ἐτησίως; Τὰ ἔξοδα θὰ τὰ πάρῃ ὁ ἴδιος. Δὲν εἶσθε σύμφωνος νὰ τὰ πάρῃ τὰ ἔξοδα τῆς διαχειρίσεως Τὰ ἔξοδα θὰ τὰ πάρῃ· ἐὰν πάρῃ περιπλέον αὐτὸ θὰ εἶναι εἰς τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ πάρῃ ἐκ τῶν μισθωμάτων καὶ ἐκ τῶν κτημάτων, ἔχει πωλήσει 50.000.000 ἐν συνόλῳ, τὶ θὰ εἰσπράττῃ ἐτησίως ἀπὸ μισθώματα; οὐχὶ περισσότερον ἀπὸ 100.000.000 ἐκεῖ θὰ κάμετε τὸν ὑπολογισμόν. Τὰ 50.000.000 περιπλέον ποῦ τὰ εὑρίσκετε;

§36Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὅλα τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἔκαμε μέχρι τοῦδε ἡ Τράπεζα τὰ χρεώνει διὰ τῆς τελευταίας συμβάσεως εἰς βάρος τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας ὄχι μόνον τῆς διαχειρίσεως ἀλλὰ καὶ τοῦ προσωπικοῦ. Ἀλλὰ αὐτὰ διὰ τῆς πρώτης συμβάσεως.

§37Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) τῆς πρώτης.

§38Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ τῆς πρὸ τελευταίας. Διὰ τῆς πρώτης ἀναλαμβάνει τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων ἀντὶ 5–6.000.000 ἐτησίως, διὰ τῆς προτελευταίας ἐκαλύπτοντο ἀπὸ τὴν προμήθειαν τῶν πωλουμένων καὶ ἀπὸ τὴν προμήθειαν τῶν ἐνοικιαζομένων. Διὰ τῆς τελευταίας συμβάσεως ἀνεγνώρισε τὸ Δημόσιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα νὰ χρεώσῃ τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν μὲ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων. Τὰ ἔξοδα αὐτὰ μὲ τὴν πολυτέλειαν καὶ μὲ τὸ ὑπεράριθμον προσωπικὸν φθάνουσιν εἰς τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τῶν 18.000.000 καὶ ἔχομεν 3 ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ἡ Τράπεζα τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν καὶ οὕτω ἔχομεν ποσὸν ἐξόδων 50–60.000.000. Διὰ τῆς τελευταίας συμβάσεως ἡ μὲν προμήθεια ἐπὶ τῶν πωλουμένων καὶ τῶν ἐνοικιαζομένων μένει ἀκεραία πρὸς ὄφελος τῆς Τραπέζης, ὅλα δὲ τὰ ἔξοδα τὰ πληρώνει ἡ ὑπηρεσία.

§39Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ πάρῃ ἡ Τράπεζα τὰ ἔξοδά της. Ἂν ὑπάρχῃ κέρδος τῆς Τραπέζης, κέρδος εἶναι εἰς τὴν προμήθειαν ἐπὶ τῶν μισθώσεων καὶ τῶν πωλήσεων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ 50.000.000 σᾶς εἶπον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 50.000.000 ἀφοῦ τὰ κτήματα ἀνέρχονται εἰς 500 ἑκατομμύρια.

§40Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Διὰ τῆς πρώτης συμβάσεως ὅλα τὰ ἔξοδά της ἡ Τράπεζα ὡς καὶ τοῦ προσωπικοῦ τὰ ἀνελάμβανεν ἀντὶ 5–6 ἑκατομμυρίων. Τώρα μὲ τὸ ὑπέρογκον προσωπικὸν καὶ τὴν πολυτελῆ ὑπηρεσίαν τὰ ἔξοδα ταῦτα ἀνέρχονται εἰς 18.000.000 ἐτησίως.

§41Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναμφιβόλως ἡ τελευταία σύμβασις εἶναι καλλιτέρα, διὰ τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑπερβολική. Ἀπέδειξεν ἡ Τράπεζα, ὅτι μὲ τὰ ποσοστὰ δὲν καλύπτει τὰ ἔξοδά της καὶ εἶπε δώσατέ μοι τὰ ἔξοδά μου καὶ ἓν ποσοστόν. Ἀλλ’ ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως τὸ ποσοστὸν δὲν εἶναι ὅσον λέγετε. Δὲν δύναται νὰ εἶναι ὅσον λέγετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 50.000.000.

§42Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ ποσοστὸν μένει ἀκέραιον πρὸς ὄφελος τῆς Τραπέζης.

§43Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχουν οἱ ἀριθμοὶ καμμίαν σημασίαν, βάλετε ὅσον θέλετε καλύπτονται αἱ ἐκδοθεῖσαι ὁμολογίαι καὶ οἱ τόκοι αὐτῶν; Βάλετε ὅσον θέλετε.

§44Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπρόκειτο ἐπίσης νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ σύμβασις Τρακάκη–Καραμάνου. Γνωρίζετε, ὅτι ἐπὶ Παγκάλου κατόπιν τοῦ κατοχυρωτικοῦ τὴν 15 Μαΐου, διὰ νεωτέρας συμβάσεως μετὰ τῆς Ε.Α.Π. παραχωροῦνται μεγάλαι ἐκτάσεις ἀγροτικῶν κτημάτων, καθὼς ἐπίσης καὶ ἀστικὰ κτήματα εἰς διαφόρους πόλεις καὶ κώμας ἀξίας ἄνω τῶν 2–3 δισεκατομμυρίων. Ὁ Πάγκαλος τὴν συμφωνίαν αὐτὴν εἶχε κάμει μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι διὰ τῆς ἐπιπροσθέτου αὐτῆς παροχῆς τῶν ἀνωτέρω κτημάτων κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ συμπληρωματικὸν προσφυγικὸν δάνειον, ὅταν ὅμως τὴν ἑπομένην ἀκριβῶς τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας αὐτῆς ἐδήλωσεν ἡ διεύθυνσις τῆς Ε.Α.Π., ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ τὰ δέχεται πρὸς συμπληρωματικὴν ἐγγύησιν τοῦ πρώτου δανείου, ἐτέθη ἀμέσως εἰς κίνησιν καὶ κατώρθωσεν ὥστε νὰ γίνῃ μία ἀναθεώρησις τῆς συμφωνίας. Αὐτὴ δὲ ἡ συμφωνία ἐξετελέσθη ὑπὸ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς Ε.Α.Π. τοῦ κ. Καραμάνου ἐκ μέρους τῆς Ε.Α.Π. καὶ τοῦ κ. Τρακάκη ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διὰ 14 πρωτοκόλλων ἐπρόκειτο νὰ ἐπιστραφοῦν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κτήματα τὰ ὁποῖα ἐξετιμήθησαν εἰς ἀξίαν περίπου 2.000.000.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ εἴμεθα ὑπερβολικοὶ τὰ κτήματα αὐτὰ δυνάμεθα νὰ τὰ ὑπολογίσωμεν εἰς 1.000.000.000. Ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν οὐδὲν παρεδόθη καὶ μέχρι σήμερον εἰς τὴν Ε. Τ.

§45Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ ἦσαν αὐτά;

§46Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διὰ τῆς συμφωνίας Τρακάκη–Καραμάνου ἐπρόκειτο ν’ ἀποδοθοῦν ἀπὸ τὴν Ε.Α.Π. εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§47Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ δὲν ἀπεδόθησαν;

§48Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐρωτῶ νὰ μάθω.

§49Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ θέλετε νὰ τὰ εὕρω;

§50Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶναι καταχωρημένα.....

§51Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀναγκάζονται τώρα νὰ κάμουν ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως Τρακάκη–Καραμάνου καὶ νὰ δώσουν σπίτια εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀγρότας ποῦ εἶναι ἄστεγοι.

§52Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν γνωρίζω ποῦ εὑρίσκονται αὐτὰ τὰ κτήματα, διότι ἂν τὰ παρελάμβανεν ἡ Τράπεζα, θὰ προσετίθεντο εἰς τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων ἅτινα κατέχει αὕτη καὶ θὰ εἶχε ἀνέλθει ἡ συνολικὴ ἀξία αὐτῶν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6.000.000.000. Αὐτὰ εἶναι καταχωρημένα εἰς τὰ 114 πρωτόκολλα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τοὺς φακέλλους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ε.Α.Π.

§53Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μήπως εἶναι αἱ βοσκαί;

§54Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Περιλαμβάνονται μέσα καὶ ἀστικὰ κτήματα, περιλαμβάνονται καὶ βοσκαὶ καὶ ἀμπελῶνες...

§55Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες;

§56Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ Ε.Α.Π. παρεδέχθη, ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστραφοῦν καὶ ὑπεγράφη...

§57Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ ἔχει ἡ Ἐπιτροπή.

§58Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Παρεδόθησαν ὅσα κτήματα δὲν εἶχον χρησιμοποιηθῆ. Ὅσα ἐχρησιμοποιήθησαν, αὐτὰ ἀνεγνωρίσθησαν πλέον καὶ ἔπαυσεν ἡ Τράπεζα νὰ τὰ διεκδικῇ ἀπὸ τὴν Ε.Α.Π.

§59Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὴν στιγμὴν κατὰ ὁποίαν ἡ Τράπεζα ἀπὸ 2 ἐτῶν δηλοῖ, ὅτι δὲν παρέλαβε περισσότερα ἀπὸ 5.000.000.000 κτημάτων καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συμφωνία αὕτη εἶναι μόλις 1½ ἔτους, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προστεθῇ τίποτε ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων τὸ ἐνεργητικὸν τῆς προσφυγικῆς περιουσίας σύγκειται ἐξ 7.500.000 στρεμμάτων γαιῶν καὶ ἐξ ἀστικῶν κτημάτων ἀποτελουμένων ἐξ 70.000 οἰκιῶν τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἡ Ε.Α.Π. Ἐπίσης δὲ ἐκ τῶν κτημάτων ἅτινα παρέλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα .....

§60Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Μεταξύ τῶν 7.500.000 στρεμμάτων εἶναι καὶ τὰ κτήματα τῶν ἐντοπίων ὑπηκόων τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτρίωσε τὸ Κράτος καὶ τὰ ἔδωσε πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων.

§61Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀπέναντι αὐτῶν εἶναι τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀνταλλάξιμα καὶ κατέχονται ἀπὸ γηγενεῖς, ἐκτάσεως 2.000.000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα καλύπτουν τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον παρέδωσεν εἰς τὴν Ε.Α.Π. Κατὰ συνέπειαν τὸ ποσὸν τῶν 7.500.000 στρεμμάτων γῆς, εἶναι ἀκεραίως ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν ὑπάρχῃ διαφορὰ 1.000.000 δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν. Πάντως εἶναι 75.000 σπίτια Μουσουλμανικά, τὰ ὁποῖα ἐπίσης παρέλαβεν ἡ Ε.Α.Π.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι 2.000.000 καὶ πλέον τῶν ξένων ὑπηκόων, τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτρίωσε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τὰ παρέδωκε πρὸς ἀποκατάστασιν προσφύγων καὶ ἀκτημόνων. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρατε. Ἔχετε λάθος.

§63Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὑπάρχουν κτήματα, τὰ ὁποῖα κατέχουν γηγενεῖς. Ὅταν ἀφαιρεθοῦν τὰ κτήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ γηγενεῖς καὶ ὑπολογισθοῦν τά κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον παρέδωκεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἐὰν προκύπτῃ καμμία διαφορὰ θὰ εἶναι ἐλαχίστη.

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὑπολογίσετε καὶ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ἐξαγοράν, τότε θὰ ἰδῆτε ποία εἶναι ἡ διαφορά.

§65Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν ἓν ἑκατομμύριον καὶ 1½ ἑκατομμύριον ἀφαιρέσωμεν, πάντως μένουν 6.000.000 κατ’ ἐλάχιστον, περιουσία ἡ ὁποία παρεδόθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία τὰ διέθεσε.

§66Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως;

§67Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶναι Μουσουλμανικὴ περιουσία. Πρόκειται νὰ ἐξακριβώσωμεν ποῖον τὸ ἐνεργητικόν μας καὶ ποῖον τὸ παθητικόν μας.

§68Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ κατέχουν πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν καὶ ἀποζημίωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ συμψηφισθῇ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα κατέχουν καὶ τὰ νέμονται.

§69Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν δὲν ἐξακριβώσωμεν, ποῖον εἶναι τὸ ἐνεργητικόν μας, πῶς θὰ καταλάβωμεν ἂν αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ καλύπτονται ἐπαρκῶς ἢ ὄχι;

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ τοῦτο. Τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ συμψηφισθοῦν εἰς ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζετε μόνον, διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀστῶν προσφύγων, ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν κτημάτων; θὰ ὑπολογίσετε ἀκόμη ἀρκετὰ ἑκατομμύρια λιρῶν, διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων.

§71Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν μὲ ἀφίσετε νὰ συνεχίσω, θὰ ἰδῆτε, ὅτι θὰ συσχετίσω τὸ ἓν ζήτημα μὲ τὸ ἄλλο. Θὰ καθορίσομεν τὸ ποσὸν τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ τοῦ παθητικοῦ συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτῶν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἡ περιουσία αὐτὴ καλύπτῃ τὰς ὁμολογίας αὐτὰς καὶ μένει ἀντίκρυσμα, διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἀγρόται ἢ ὄχι. Εἶναι ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναμφισβήτητοι. Ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ὑπάρχουν καὶ βακουφικὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν παρέλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα; Ὁ φάκελλος θὰ εἶναι ἀσφαλῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Εἶναι κτήματα τοὐλάχιστον 400 ἢ 500 ἑκατομμυρίων, ἅτινα παραδιδόμενα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀμέσως θὰ αὐξήσουν τὴν εἰς χεῖρας αὐτῆς περιουσίαν κατὰ τὸ ποσὸν αὐτό.

§72Γ. ΜΟΔΗΣ. Πρόκειται περὶ βοσκῶν ἀνηκουσῶν εἰς κοινότητας, πρώην Μουσουλμανικὰς καὶ νῦν προσφυγικάς.

§73Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἐκτάσεις λειβαδίων καὶ βοσκαὶ προσφυγικαί, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν παραδοθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι ὁλόκληρος ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία τῆς Κρήτης, ἡ ὁποία δὲν παρεδόθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ἀλλὰ ποῦ;

§75Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐκτὸς τῶν ἀστικῶν κτημάτων τῶν πόλεων ἅτινα κατέχει ἡ Κ.Τ.Ε., ὅλα τὰ ὑπόλοιπα κτήματα ὅλης τῆς Κρήτης τὰ κατέχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἀπέναντι δὲ αὐτῶν δὲν ἔχει ἐξοδεύσῃ παρὰ ἓν ποσὸν 160.000 Ἀγγλικῶν λιρῶν. Ὑπάρχουν δὲ ἐπανειλημμέναι συμφωνίαι, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀμοιβαίως καὶ ταὐτοχρόνως εἶναι ὑποχρεωμέναι ἡ μὲν πρώτη νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τῶν 160.000 Ἀγγλικῶν λιρῶν, ἡ δὲ νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ νὰ παραλάβῃ ὁλόκληρον τὴν ἀγροτικὴν περιουσίαν τῆς Κρήτης.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν ἔχουν οἱ πρόσφυγες τὴν ἀγροτικὴν περιουσίαν κύριε συνάδελφε.

§77Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὅλα τὰ ἔχουν οἱ πρόσφυγες. Δὲν ἀμφισβητῶ ἐγὼ αὐτό. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν φυσικὰ τὰ μένουν αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ ἀδέσποτοι. Βεβαίως κατέχονται εἴτε ὑπὸ προσφύγων, εἴτε ὑπὸ γηγενῶν.

§78Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Κατέχονται ἀπὸ πρόσφυγας.

§79Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Παραδέχομαι ὅτι κατέχονται ἀπὸ πρόσφυγας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχουν δύο συμφωνίαι δυνάμει τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο ἀμέσως νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὰ κτήματα αὐτὰ τῆς Κρήτης.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ νὰ γίνουν τί οἱ πρόσφυγας;

§81Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκτοπισθοῦν οἱ πρόσφυγες. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐποικισμοῦ.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀξίαν.

§83Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἰς τὴν ἀξίαν βεβαίως. Ἡ ἀξία θὰ ὑπολογισθῇ εἰς μίαν δικαίαν καὶ λογικὴν τιμήν, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ παραδοθοῦν καὶ τὰ κτήματα τῆς Κρήτης εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κτήματα, τὰ ὁποῖα κρατοῦν αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι κατὰ τόπους.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν κρατοῦν κτήματα αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι κατὰ τόπους.

§85Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔχει καταθέσει πρὸ τριῶν ἡμερῶν νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τῆς διευθύνσεως τῆς ἀνταλλαγῆς, εἰς τὸ ὁποῖον ρητῶς ἀναφέρεται ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν ἀκόμη εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ἐφοριῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κτήματα ἐξ ἀνταλλαγῆς, τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι.

§86Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Ὄχι. Πρόκειται περὶ κτημάτων ἐγκατελελειμμένων καὶ περὶ κτημάτων Βουλγαρικῶν. Αὐτὰ διαχειρίζονται αἱ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι. Δὲν πρόκειται περὶ κτημάτων ἀνταλλαξίμων, ἀλλὰ περὶ ἐγκατελελειμμένων.

§87Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, σεῖς παραδέχεσθε ὅτι δὲν διαχειρίζεται ἡ διεύθυνσίς σας καθόλου Μουσουλμανικὰ κτήματα.

§88Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μουσουλμανικὰ κτήματα ναὶ ἀλλ’ ὄχι ἀνταλλάξιμα. Ἐγκατελελειμμένα. Ὅσα δηλαδὴ ἦσαν Μουσουλμανικὰ πρὶν τὰ....

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ κυριότης αὐτῶν δὲν ἔχει ἐξακριβωθῇ ἀκόμη.

§90Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνεργητικὸν κατὰ τὴν ἀντίληψιν τήν ἰδικήν μας συμπεριλαμβανομένων τῶν κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα παραμένουν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὰ Βακουφικά, καὶ ἄλλα κτήματα, τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμέραν ἀνακαλύπτονται, τοῦτο ἀνέρχεται εἰς μεγάλα ποσά.

§91Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, δὲν παραμένουν εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κτήματα Βακουφικά.

§92Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶναι τόσον μεγάλης ἀξίας, ὥστε ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν ἐπαρκοῦν, ἀλλὰ πολὺ μεγάλο περιθώριον θὰ περισσεύσῃ.

§93Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς εἰσακούσῃ.

§94Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν θέλω νὰ καθορίσω ἀριθμούς, κύριε ὑπουργέ, μολονότι ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας καὶ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν διαφοραί τινες. Σᾶς ἀνέφερα τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς ἐκτάσεις. Σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατέχει 94.000 κτήματα ἀστικὰ καὶ ἀγροτικά. Ἐπίσης σᾶς ἐδήλωσα τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, τὰς βοσκάς, τὰ Βακουφικά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ὅλα ὁμοῦ τὸ ἐνεργητικὸν τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν ὡς παθητικὸν τῆς περιουσίας αὐτῆς συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτῶν. Ἔχομεν 320.000 ἀποφάσεις πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν τὸ ποσὸν τῶν 254.000.000 λιρῶν. Ἐξ αὐτοῦ ποσὸν 45.000.000 λιρῶν ἀπεστάλη κατόπιν ἀποφάσεως τῶν μικτῶν συμβουλίων, (ἀναγινώσκει) καὶ 50.000.000 παρεκρατήθη διὰ τὸ 25% ὡς εἶναι γνωστόν.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μένουν 160.000.000 λίραι Ἀγγλίας περίπου.

§96Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Μάλιστα. Ἐπὶ 160.000.000 περίπου ἔγινε ἡ πληρωμή. Τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρωθῇ εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀστοὺς καὶ ἀγρότας, ἀνέρχεται εἰς 9.000.000.000 δραχμῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν, εἶναι ὅτι ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἀστῶν ἀνήρχετο εἰς ποσὸν 5.000.000.000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον 35–40.000.000 ἦτο προορισμένον διὰ τοὺς ἀγρότας. Ἐν τῷ μεταξὺ διὰ διαφόρους λόγους σκοπιμότητος, πολλοὶ ἀγρόται κατώρθωσαν, νὰ εἰσπράξουν τὰς ἀποζημιώσεις των καὶ τοιουτοτρόπως χωρὶς νὰ μειωθῇ ποσῶς τὸ γενικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ συνόλου τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἀνταλλαξίμων, ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀστῶν τῶν δικαιούχων καὶ ἀπὸ 5.000.000 ποὺ ἦτο ἀρχικῶς ὑπολογισμένη ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν, ἀνῆλθεν αὕτη εἰς 6.600.000. Πάντως εἰς οἱονδήποτε ποσὸν καὶ ἂν ἀνέλθῃ, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσέπραξαν οἱ ἀστοί, τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ τῶν 9.000.000 δὲν πρόκειται νὰ τροποποιηθῇ ποσῶς, τὸ δὲ ὑπόλοιπον θ’ ἀποτελέσῃ ἀσφαλῶς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Κατὰ συνέπειαν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες ἀντὶ 4.000.000.000 δραχμῶν ὅπως εἶχεν ὑπολογισθῆ ἀρχικῶς, θὰ ἔχουν ἀπαιτήσεις ἀπὸ τὸ Δημόσιον περὶ τὰ 250.000 δραχμῶν κατὰ τὸ ἀνώτατον ὅριον. Τοιουτοτρόπως καταλήγομεν ὅτι ἔχομεν ἀκεραίαν τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν εἰς τὸ ἐνεργητικόν, καὶ ὁλοκλήρους τὰς ἀπαιτήσεις τῶν δικαιούχων ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν διὰ τὴν ἀποζημίωσίν των εἰς τὸ παθητικόν.

§97Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς τὰ ἐξηγῆτε αὐτά;

§98Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι συγκεκριμμένοι. 9 δὶς ἑκατομμύρια ἀποτελεῖ τὸ σύνολον τῶν ἀποζημιώσεων ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν. Ἐξ αὐτῶν ἐπληρώθησαν καὶ πρόκειται νὰ πληρωθοῦν 6.600.000.000. Τὸ ὑπόλοιπον ἀπομένει ὡς πιστωτικὸν πρὸς τὸν ἀγρότην εἰς χρέωσιν τοῦ Κράτους. Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ τρομάξῃ πρὸ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ μεγάλου τῶν ὁμολογιῶν, ὅλους τοὺς ἀνωτέρω ἀναφερθέντας λόγους.

§99Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς, ἀφοῦ θὰ τὰ πάρουν τὰ κτήματα οἱ ἀγρόται, θὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος; Τὸ Κράτος ἔχει ἐκδώσῃ ὁμολογίας 6.000.000.000. Τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ πωλήσῃ διὰ νὰ καλύψῃ τὰ 6.000.000.000 ἠμπορεῖ ἀπ’ αὐτὰ νὰ τὰ εἰσπράξῃ; Τί ἀνακατεύετε τὸ ἄλλο ζήτημα; Αὐτὰ τὰ κτήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἐγκατεστάθησαν ἀγρόται πρόσφυγες θὰ τὰ πάρουν πρόσφυγες, πῶς θὰ πωληθοῦν;

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ τὸ δίκαιον εἶναι καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ εἰς τοὺς ἀστούς. Πάντως εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δὲν πρόκειται νὰ μπῇ τίποτα. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ διανεμηθῇ τὸ καλλίτερον.

§101Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀκριβῶς ἐγὼ ἑνωποίησα καὶ τὸ ἐνεργητικὸν καὶ τὸ παθητικὸν τῆς περιουσίας διὰ νὰ φανῇ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παρουσιασθῇ ἔλλειμμα εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τοῦ τόκου, τὸν ὁποῖον πληρώνει τὸ Κράτος καὶ τῶν εἰσοδημάτων, τὰ ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα....

§102Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τῶν 265.000.000 εἰσεπράχθησαν μόνον τὰ ἥμισυ. Τὰ ἄλλα εἶναι καθυστερούμενα.

§103Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὸς εἶναι εἷς λόγος περισσότερος διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀπόψεις μας, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, μολονότι ἔχει ἐκ τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν χρημάτων αὐτῶν, ὅπως εἰσπράττονται καὶ οἱ φόροι τοῦ Δημοσίου, ἐν τούτοις δὲν ἐκτελεῖ ἐπακριβῶς τὴν ἐντολὴν ἡ ὁποία τῆς ἀνετέθη καὶ ἐκ τῶν 300.000.000 δραχμῶν εἰσεπράχθησαν μόνον τὰ ἥμυσι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθυστέρησιν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐνοικίων, βεβαίως δὲν εὐθύνονται οἱ πρόσφυγες. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἐνοίκιον εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξηθῇ εἰς τοιοῦτον ἐπίπεδον, χωρὶς νὰ πιεσθοῦν οἱ ἔνοικοι, ὥστε νὰ καλύψῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται πρὸς κάλυψιν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν. Αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον μᾶλλον βέβαιον, καθ’ ὅσον εἶναι ἐπίσης ἐξηκριβωμένον, ὅτι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι κτίζουν νέας οἰκοδομάς, δανείζονται μὲ ὑπερόγκους τόκους, μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐκ τῶν εἰσοδημάτων θὰ τὰ βγάλουν πέρα δεδομένου δὲ ὅτι ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν δὲν ὑφίσταται ἐνοικιοστάσιον, εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ δύνανται νὰ καλύψουν, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ δημιουργεῖται βάρος εἰς αὐτὸν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς δεδικαιολογημένος λόγος, δεδομένου, ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ μὲ μίαν καλὴν διαχείρησιν, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποδώσουν πολὺ περισσότερα. Οἱ δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι, ὅταν ἔγινεν ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἶχον ὑποδείξει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι μία διαχείρισις τόσον μεγάλης περιουσίας, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφεθῇ ἀπολύτως εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ ἀγοραστῶν καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐκ παραλήλου μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἱδρυθῇ ἕνας ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος νὰ παρακολουθῇ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὴν πώλησιν καὶ τὴν ἐνοικίασιν τῶν κτημάτων. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων κατὰ τὸ 1926, ἡ ἀπόδοσις αὐτῶν ἦτο ἀνωτέρα τοῦ διπλασίου ἀπὸ τὴν τιμὴν τῆς ἐκτιμήσεως. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὅμως καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, οἱ διάφοροι κατὰ τόπους ἐνδιαφερόμενοι, διὰ διαφόρων συνεννοήσεων ἀναμεταξύ των κατώρθωσαν, ὥστε ἡ διαφορὰ αὐτή, ἡ ὁποία ἐπὶ 6 μῆνας ἐφαίνετο ὡς διπλασία....

§104Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς κάμω μίαν διασάφισιν. Κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων, ἦσαν εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον. Ἑπομένως ἐν τῇ πραγματικότητι ἡ τιμὴ δὲν εἶναι ὡς ἀνεγράφη εἰς τὰ βιβλία τῆς Τραπέζης, διότι ὁ ἀγοραστὴς πράγματι δίδει 500 διὰ νὰ ἀγοράσῃ 1.000, διότι δραχμαὶ ὑπολογίζονται εἰς τὴν Τράπεζαν. Δεύτερον, ἐγένετο κατόπιν ἐπανεκτίμησις μετὰ τὰς πρώτας δηλώσεις τὰς θεωρητικάς. Ἑπομένως δύο λόγοι ὑπάρχουν μεταγενέστεροι, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν διαφοραὶ μεταξὺ ἐκτιμήσεως καὶ ὑπερθέματος, ὁ λόγος ὅτι εἶχον ἐκδοθεῖ ὁμολογίαι καὶ ὁ λόγος, ὅτι ἔγινεν ἐν πολλοῖς ἐπανεκτίμησις τῶν κτημάτων.

§105Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τῆς διαχειρήσεως τῆς περιουσίας, δὲν ἦσαν ἀκόμη γνωστὰ τὰ μέσα καὶ ὁ τρόπος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἦσαν δυνατὸν νὰ καταστρατηγοῦνται.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ θέλομεν νὰ αὐταπατώμεθα. Ἐγένετο ἐκποίησις κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον. Ἡ ἐκποίησις μάλιστα ἑνὸς τμήματος ἐγένετο κατὰ 5% ἕως 10% καὶ ἐπιβραδύνεται μάλιστα ἡ ἐκποίησις ὥστε ἡ ἐκ ταύτης ζημίαι καὶ τόκοι εἶναι ἀκόμη μεγαλύτεροι τοῦ τιμήματος τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως θὰ ἀπεκτᾶτο. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν παραδέχομαι εἶναι ὅτι αἱ ἐκτιμήσεις δὲν γίνονται κανονικῶς. Αἱ ἐκτιμήσεις γίνονται μὲ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις μὲ ἀναπληστειριασμόν, μὲ πρόσφυγας παρόντας ἐν Δημοσίῳ πληστειριασμῷ. Αὐταὶ ὑπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Τραπέζης, ὥστε ὑπάρχουν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις. Μᾶλλον τὸ ἀντίθετον θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται, διὰ νὰ ἐκποιοῦν εὐχερέστερον, διότι ἐπιδιώκοντες αὔξησιν, λησμονεῖτε ὅτι ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τόκου καὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ τιμήματος ἡ ζημία εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μεγαλυτέρα.

§107Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πωλήσεις κτημάτων διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀσφαλὴς παρακολούθησις καὶ ἀσφαλὴς ἐγγύησις ὅτι προεκλήθη συναγωνισμός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν ἀκέραιον τὸ ποσὸν τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος.

§108Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως προνοοῦμεν περὶ αὐτῆς.

§109Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπεβαρύνθη ἡ προσφυγικὴ περιουσία καὶ μὲ ἕνα ποσὸν διὰ τὸ ὁποῖον διεφωνήσαμεν τότε μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅσον ἀφορᾶ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐκ Ρωσσίας προσφύγων· τὸ ποσὸν δὲ αὐτὸ εἶναι περὶ τὰς 100.000 χιλιάδας λίρας.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 4.000.000 δραχμάς.

§111Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως ἀνῆλθε εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Κύριε ὑπουργέ, ἀναφορικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητεῖται σήμερον, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς ἐπισήμους δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς ὁποίας διὰ τὰς ὁμολογίας αὐτὰς θὰ δυνηθῇ ἀμέσως ὅπως ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν Δημόσιον οἰκονομικὸν ἔλεγχον. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο αὐτό. Ἐπίσης θὰ διατεθοῦν εἰδικῶς (ἀναγινώσκει). Αἱ εἰδικαὶ ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς συμβάσεως τῆς 14 Ἀπριλίου προβλέπονται ὡς ὄφελος τῶν ὁμολογιῶν δευτέρας ἐκδόσεως τῶν 2½ δισεκατ. πρὸς πληρωμὴν τοῦ συμπληρωματικοῦ εἶναι (ἀναγινώσκει). Εἰς τὸ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον συζητεῖται σήμερον αἱ εἰδικαὶ αὐταὶ ἐγγυήσεις δὲν ἀναφέρονται. Τούτου δεδομένου ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ μειωθῇ καὶ ὁ τόκος ἀπὸ 8 εἰς 6 αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ θὰ ὑποτιμηθοῦν.

§112Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προσθέτω ὅτι αἱ ἐγγυήσεις θὰ χρειάζονται ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετοῦντο αἱ ὁμολογίαι ἀπὸ τὰ κτήματα. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ φέρουν ὄπισθεν αὐτῶν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Δημοσίου εἰς ὁλόκληρον ἐπιπροσθέτως δὲ ἡ Κυβέρνησις εἶχε δεχθῆ νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ νέων ἐγγυήσεων. Ἡ ἀνάγκη αὐτὴ θὰ προκύπτῃ ἐὰν παραμένῃ καὶ μετὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διαρκοῦς ἐλέγχου καὶ ὑπολείπονται εἰς τὴν ἀξίαν αὐτὴν ἀποτιμουμένην πρὸς 6% τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι θὰ συμβῇ, καὶ νομίζω ὅτι τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν αὐτὴ πράγματι εὕρῃ ὅτι αὐτὸ εἶναι χρήσιμον νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλας ἐγγυήσεις.

§113Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ὑφίσταντο ἀκεραία ἀπὸ τὴν παλαιὰν σύμβασιν καὶ κατόπιν παρεχωρήθησαν ἐκ περισσοῦ καὶ αἱ εἰδικαὶ ἐγγυήσεις αὐταί. Δὲν βλέπω, λοιπόν, τὸν λόγον τῆς μὴ ἀναγραφῆς αὐτῶν εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον.

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ μὴν ὑπάρχει προκειμένου περὶ δανείων ἐκδιδομένων ὑπὸ τοῦ Κράτους. Διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1928 ἐδίδοντο πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τούτου τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου καὶ ἐξασφαλίσεις ἀναφερόμεναι εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην, προερχόμεναι κυρίως ἐκ τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀναμφιβόλως δημιουργεῖται μείζων ἐγγύησις τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου, διότι ἐπεκτείνεται ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἐγγύησις τοῦ Δ.Ο.Ε. καὶ παρέχεται τὸ πλεόνασμα τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Ἐφ’ ὅσον παρέχεται τὸ πλεόνασμα τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ ὁ ἔλεγχος τοῦ Δ.Ο.Ε. ἡ ἐξασφάλισις εἶναι ἀπολύτως μείζων.

§115Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πολλαπλασία.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πολλαπλασία καὶ ἀπολύτως ἀσφαλής. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὁμολογίας τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου, εἶναι ἄλλο ζήτημα ἂν εἶναι ὀρθὴ ἢ ὄχι ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, προκειμένου περὶ ἐσωτερικῶν δανείων, δανείων εἰς τραπεζογραμμάτια. Τοῦτο δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ κακίστην πολιτικήν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀπὸ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε σεῖς ἡ διδομένη διὰ τῆς νέας συμβάσεως πραγματικὴ ἐγγύησις καὶ ἐξασφάλισις τῶν ὁμολογιῶν εἶναι ἀπολύτως μεγαλειτέρα τῆς παραχωρηθείσης διὰ τῆς προγενεστέρας.

§117Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αἱ εἰδικαὶ αὐταὶ ἐγγυήσεις θὰ χρησιμοποιοῦνται καὶ πρὸς χρεωλυτικὴν ἀπόσβεσιν τῶν ὁμολογιῶν.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅλη ἡ τοκοχρεωλυτικὴ ὑπηρεσία τίθεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτόν, καὶ ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο.

§119Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπίσης διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀποκλείεται τὸ δικαίωμα εἰς ὅσους μέχρι σήμερον δὲν κατώρθωσαν δι’ οἱονδήποτε λόγον, νὰ εἰσπράξουν τὴν ἀποζημίωσιν, νὰ πάρουν τὰς ὁμολογίας αὐτῶν τῆς 1ης σειρᾶς, διὰ τοῦτο αὐτοὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ πληρωθοῦν εἰς ὁμολογίας τῆς δευτέρας σειρᾶς. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ δημοσιεύσεως προσκαλεῖ τοὺς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους πρὸς πληρωμήν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ εἰς ἕκαστος ἐκ τῶν δικαιούχων, παραμένει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς ποσὸν κατατεθειμένον εἰς πρώτην ζήτησιν, ἐπ’ ὀνόματί των καὶ κατὰ συνέπειαν πᾶσα ἐνέργεια τοῦ νὰ πληρωθοῦν οἱ δικαιοῦχοι αὐτοὶ δι’ ὁμολογιῶν δευτέρας σειρᾶς εἶναι τελείως ἄδικος καὶ ἀδικαιολόγητος, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐξ ὑπαιτιότητος ἴσως τῆς ὑπηρεσίας εἴτε πάντως ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων καθυστέρησεν ἡ εἴσπραξις παρ’ αὐτῶν τῆς ἀποζημιώσεώς των. Ἤδη ἔρχεται ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις καὶ τοὺς ἀναγκάζει νὰ πληρωθοῦν μὲ ὁμολογίας τῆς δευτέρας σειρᾶς, αἱ ὁποῖαι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔχουν 16 μηνῶν ὀλιγώτερον τόκον τῶν ὁμολογιῶν τῆς πρώτης σειρᾶς, θὰ ἔχουν ἀσφαλῶς κατὰ τοὺς πρώτους τοὐλάχιστον μῆνας πολὺ χαμηλοτέραν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν τῆς πρώτης σειρᾶς, καὶ κατὰ συνέπειαν γίνεται μεγάλη καὶ ἀδικαιολόγητος ζημία καὶ ἀδικία εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν πληρωθῆ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκάλεσε αὐτοὺς πρὸς ἀποζημίωσιν. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἄδικος καὶ ἴσως δὲν γνωρίζω τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, καὶ ἴσως καὶ παράνομος.

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λόγος διακρίσεως δὲν εἶναι ἡ προτεραιότης τῆς αἰτήσεως, ἀλλὰ λόγος διακρίσεως ἦτο ἡ διανομή, ἡ κυκλοφορία ἢ μὴ κυκλοφορία τῶν ὁμολογιῶν. Ἐθεωρήθη ὅτι αἱ κυκλοφορήσασαι ὁμολογίαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστοῦν μείωσιν τόκου. Αἱ μὴ παραδοθεῖσαι θὰ ὑποστοῦν μείωσιν τόκου. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάκρισις.

§121Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκάλεσεν αὐτοὺς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα...

§122Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν. Μποροῦσε νὰ καλέσῃ καὶ νὰ μὴ δώσῃ οὐδεμίαν ὁμολογίαν.

§123Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπιμένετε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου;

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιμένετε ὅτι κάμνω μίαν ἀδικίαν; Δὲν κάμνω ἀδικίαν, ἀδικίαν θὰ κάμω ἐὰν δεχθῶ τὴν ἰδικήν σας ἄποψιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου, δὲν εἶναι ἡ τυχὸν ἐγγραφὴ εἰς τὸ αʹ ἢ βʹ μητρῷον, ἀλλ’ εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς κυκλοφορίας τῶν ὁμολογιῶν. Ὅλων τῶν προσφύγων ἔπρεπε νὰ μειωθῇ ὁ τόκος, ἀλλὰ δυστυχῶς, διὰ λόγους ἀναφερομένους εἰς τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὴ ἡ περικοπὴ τοῦ τόκου τῶν κυκλοφορουσῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλὰ τῶν μὴ κυκλοφορησῶν ὁμολογιῶν ὅλων ἀνεξαιρέτως ἀνεξαρτήτως εἰς ποίους ἀνήκουν, ὅλων αὐτῶν ὁ τόκος θὰ μειωθῇ. Αὐτὴ ἡ γραμμὴ μᾶς χωρίζει.

§125Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι τόσον κατάφωρος ἡ ἀδικία ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν δικαιούχων οἵτινες ζημιοῦνται 200 δραχμὰς κατὰ ὁμολογίαν μόνον ἀπὸ τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου καὶ τῆς τιμῆς τῆς λίρας τῆς πρώτης σειρᾶς, ἀσχέτως μὲ τὴν τιμὴν ποῦ θὰ πωληθῶσι αἱ ὁμολογίαι κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας ὅπου θὰ ἔχουν τοὐλάχιστον 200 δραχμὰς διαφορὰν ἀπὸ τὰς ἄλλας.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὴν τιμὴν ποῦ ἐξεδόθησαν αἱ ἄλλαι. Διατὶ ὅμως δὲν παραβάλλετε τὴν τιμὴν ποῦ θὰ ἔχουν αὐταὶ ποῦ θὰ ἐκδοθοῦν σήμερον μ’ ἐκείνας ποῦ ἐξεδόθησαν τότε θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἀνώτεραι αἱ δεύτεραι.

§127Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὅταν προσθέσωμεν 200 δραχμὰς ποῦ εἰσέπραξε αὐτὸς παραπάνω, πάλιν θὰ ἔχωμεν μίαν διάκρισιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κ. ὑπουργέ, ἐπιμένω νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀδικοῦνται καταφώρως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι καταχωρημένοι εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον.

§128Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ καταχώρησις εἶναι δικαίωμα; Ὄχι.

§129Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ πρόσκλησις ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης πρὸς πληρωμὴν δὲν δημιουργεῖ δικαίωμα διὰ τὸν δικαιοῦχον;

§130Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Εἶναι ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ πληρωθοῦν. Σᾶς ἐρωτῶ. Ἐὰν γίνῃ πρόσκλησις καὶ ἐγὼ καταγγέλλω τὴν σύμβασιν· γεννᾶ δικαίωμα ἡ πρόσκλησις;

§131Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς προσκλήσεως, ὑποτίθεται, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ παραμένει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δικαιούχου.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος ἔδωσε τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ καταβάλῃ εἰς τὸν α ἢ β δικαιοῦχον τὸ ποσοστὸν αὐτό....

§133Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν ἐννοῶ αὐτό· λέγω ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κάμνει τὴν πρόσκλησιν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, εἴτε πληρωθῇ εἴτε ὄχι τὸ ποσὸν αὐτό, ὑποτίθεται, ὅτι παραμένει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δικαιούχου καὶ ἡ Τράπεζα εἶναι χρεωμένη ἀπέναντι αὐτοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸ 1ον μητρῶον, καὶ δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἐπληρώθησαν μέχρι σήμερον καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν εἰς τοὺς δικαιούχους ἐκ τῶν ὁμολογιῶν τῆς βʹ σειρᾶς, δὲν ἀντικαθίστανται διὰ νέων ὁμολογιῶν, ἀλλὰ ἀποσβένυνται ἄνευ προβλέψεως. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι αἱ ἀποσβενόμεναι ὁμολογίαι, θὰ ἀντικαθίστανται, δι’ ἄλλων ὁμολογιῶν. Δὲν γνωρίζω τὸ ποσὸν μένει ἀπλήρωτον ἀπὸ τὸ πρῶτον μητρῶον. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι πιθανὸν νὰ ἀνέρχεται εἰς ἀρκετὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων καὶ συνεπῶς, ἀφοῦ προβλέπεται ἡ ἀπόσβεσις τῶν μὴ κυδειθησῶν ὁμολογιῶν τῆς αʹ σειρᾶς......

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ κυκλοφορήσουν.

§135Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀλλ’ οἱ δικαιοῦχοι αὐτοὶ παραμένουσιν ἀπλήρωτοι, διότι αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ ἐξεδόθησαν ἄνευ ὑπολογισμοῦ, ἀλλὰ ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνεκρίθη καὶ εἶναι ζήτημα ἂν αἱ ὁμολογίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν καὶ τῆς αʹ σειρᾶς καὶ τῆς δευτέρας συμπληρωματικῆς σειρᾶς καὶ αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν ποσὸν 3½ δισεκατομμυρίων, εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ καλύψουν τὰς ἀπαιτήσεις τῶν δικαιούχων τοῦ πρώτου μητρῴου καὶ τοῦ παραρτήματος, δεδομένου, ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουν τὰ δύο αὐτὰ μητρῷα εἶναι κατὰ 189 ἑκατομμύρια ἀνώτερον τῶν 3½ δισεκατομμυρίων. Κατὰ τοῦτο τώρα ὑπάρχει ἔλλειμμα 200 ἑκατομμυρίων ἀπὸ τὴν ἔκδοσιν τῶν πρώτων καὶ κατὰ συνέπειαν ὑπάρχουν ἀσφαλῶς καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκληρώθησαν καὶ τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἄγνωστος. Ἔπρεπε νὰ προβλέπῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ διατάξεως, ὅπως ἴσον ποσὸν ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποσβεσθοῦν ἀπὸ τὰ ὁμολογίας τῆς πρώτης σειρᾶς κατὰ τὸ αὐτὸ ποσὸν νὰ αὐξηθῇ ἡ ἔκδοσις τῶν νέων ὁμολογιῶν.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς θέλετε νὰ ἐκδοθοῦν ὁμολογίαι 6.000.000.000 ἐν τῷ συνόλῳ. Μένεται ἥσυχοι θὰ ἐκδοθοῦν τόσαι.

§137Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν, διὰ τὴν δήλωσιν κ. ὑπουργέ. Εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ὑπάρχουν διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν διαχείρησιν τῆς περιουσίας. Αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σημεῖα τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὰ ὁποῖα παραμένουν ἄνευ συζητήσεως, εἴτε πρόκειται ἡ προτελευταία σύμβασις νὰ ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν, ἀφαιρουμένων τῶν σημείων αὐτῶν, εἴτε πρόκειται νὰ τροποποιηθοῦν πάντως ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ τροποποιήσεις αὐταί, δηλαδὴ τὸ ἄρθρον 2 ἀκέραιον καὶ τὸ ἄρθρον 4 πρέπει νὰ διαγραφοῦν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὡρισμένα σημεῖα τῆς συμβάσεως, νὰ συζητηθοῦν, ἐφ’ ὅσον τὰ σημεῖα αὐτὰ ἀσφαλῶς θὰ ἔχουν σχέσιν καὶ μὲ ἄλλας διατάξεις τῆς συμβάσεως. Κατὰ συνέπειαν πρέπει καὶ αἱ διατάξεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰ ἄρθρα 2 καὶ 4 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος νὰ διαγραφοῦν, διὰ νὰ συζητηθοῦν μαζὺ μὲ τὸ ὑπόλοιπον μέρος τῆς συμβάσεως. Νομίζω ὅτι τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα σήμερον πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τοῦ τόκου καὶ κάθε ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς αὐτό.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποία διάταξις δὲν σᾶς ἀρέσει;

§139Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ τρόπος τῆς μισθώσεως, τῆς ἐκποιήσεως κλπ. δηλαδὴ τὸ ἄρθρον 2, ὅπου προβλέπεται, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα αὐτὰ κανονίζονται, ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ τὰ φέρνωμεν εἰς τὴν Βουλήν;

§141Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Βεβαίως εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρι τοῦδε, συνεζητοῦντο εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, καὶ περνοῦσαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τώρα θὰ κανονίζωνται διὰ διαταγμάτων.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὴν Βουλήν, νὰ φέρῃ τὰ διατάγματα αὐτὰ πρὸς συζήτησιν. Ἂν ἐκδοθῇ ἓν διάταγμα καὶ δὲν σᾶς ἀρέσει..... Νὰ τὸ φέρετε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν εἶναι κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐκποιήσωμεν τὰ κτήματα καὶ ταχέως καὶ εἰς τιμὴν ὁπωσδήποτε καλήν, διότι γνωρίζετε καὶ σεῖς ὅτι ἡ παράτασις τῆς καταστάσεως ἔχει δύο κακά: πρῶτον ἀναγκάζει τὸ δημόσιον νὰ πληρώνῃ ἐπὶ μακρότερον χρόνον τὴν διαφορὰν μεταξὺ προσόδου κτημάτων καὶ τόκου ὁμολογιῶν, δεύτερον ὅτι παρατείνεται ἡ κατάστασις τόσῳ τὰ κτήματα φθείρονται καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ φθείρωνται κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν κατέχει ὁ ἰδιοκτήτης αὐτῶν. Ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκποιηθοῦν τὰ κτήματα ταῦτα ὥστε ν’ ἀποδώσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουν ν’ ἀποδώσουν τὸ ταχύτερον, ὥστε καὶ ὁ τόκος νὰ βαρύνῃ πλέον τοὺς ἀγοραστὰς καὶ ὄχι τὸ δημόσιον καὶ ἡ φθορὰ νὰ βαρύνῃ τοὺς νέους κυρίους καὶ ὄχι τὸ δημόσιον.

§143Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἂν ἐξασφαλισθῇ καλλίτερον τὸ εἰσόδημα τῶν κτημάτων αὐτῶν δὲν βλέπω διατὶ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν πώλησιν.

§144Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀπόδοσις τῶν κτημάτων εἶναι 6⅕ τοῦ τόκου· ἠμποροῦμεν νὰ πενταπλασιάσωμεν τὴν πρόσοδον;

§145Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Διατὶ γίνεται αὐτὸ ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐνοικιοστάσιον; Τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐν Ἑλλάδι ἀποδίδουν.

§146Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπολογίζετε ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν εἶναι οἰκόπεδα ἀπρόσοδα, ἔχουν ἀξίαν ἀλλὰ πρόσοδον καμμίαν, ὅτι τὰ κτήματα κυρίως τὰ προσοδοφόρα εἶναι ἀστικὰ κατεχόμενα τὰ 70% ἀπὸ πρόσφυγας καὶ 30% ἀπὸ ἐντοπίους. Ἐγένετο μία διαρρύθμισις μισθώματος, ἡ ὁποία εἶναι δικαία κατὰ τὴν γνώμην μου ἀλλὰ τὸ μίσθωμα τὸ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαρρυθμίσεως αὐτῆς καθορισθὲν δὲν εἰσεπράχθη κἂν οὔτε αὐτό. Διὰ νὰ γίνῃ καλυτέρα διαρρύθμισις καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁμολογιῶν πρέπει τὰ μισθώματα νὰ πενταπλασιασθοῦν. Τὸ φαντάζεσθε δυνατόν;

§147Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Προκειμένου περὶ τῶν οἰκοπέδων ὅσα εἶναι κεντρικὰ ἡ αὔξησις τῆς ἀξίας καλύπτει καὶ τοὺς τόκους.

§148Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἔπαυσε πρὸ καιροῦ ν’ αὐξάνῃ ἡ ἀξία.

§149Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν τοποθεσίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα κτήματα τὰ προσοδοφόρα, τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπόκεινται εἰς ἐνοικιοστάσιον ἀποδίδουν ὑπερβολικὰ ἐνοίκια μέχρι 15 καὶ 20%.

§150Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ;

§151Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἡμεῖς δὲν περιμένομεν ἀπὸ τὰ κτήματα νὰ πάρωμεν 15 καὶ 20% ἀλλὰ ἐν ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν διὰ νὰ καλύπτωμεν τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν.

§152Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ ὅλας τὰς διαρρυθμίσεις τῶν μισθωμάτων ἡ ἀπόδοσις ἔφθασεν εἰς 2½%. Θέλετε νὰ τὰ αὐξήσωμεν κατά τι ποσοστόν; νὰ τὰ διπλασιάσωμεν; Θὰ σηκωθοῦν εἰς ἐπανάστασιν ὅλοι οἱ πρόσφυγες οἱ κατέχοντες αὐτὰ ἀλλὰ καὶ πάλιν θὰ φθάσωμεν εἰς 4, 4½, 5% ἀπόδοσιν, ἀπέναντι τῶν 10 καὶ 12%, ποῦ εἶναι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀξίαν τὸ ποσοστὸν ποῦ χρειάζεται διὰ τοὺς τόκους, ὥστε πάντοτε εἶναι συμφέρον νὰ ἐκποιήσωμεν τὰ κτήματα ταῦτα. Καὶ 10% κάτω τῆς ἀξίας των καὶ μὲ μακρὰν προθεσμίαν ποῦ μὲ χρονικὰς δόσεις εἶναι συμφέρον, διότι καὶ τὰ κτήματα θὰ σωθοῦν καὶ τὸ Δημόσιον θ’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τοὺς τόκους τοὺς ὁποίους θ’ ἀναλάβουν νὰ πληρώνουν οἱ ἀγορασταί.

§153Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐφ’ ὅσον τὰ κτήματα πωλοῦνται ἄνευ παρακολουθήσεως, ἄνευ ἑνὸς ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος νὰ μπορῇ ἐν ἀνάγκῃ νὰ λειτουργῇ πλάϊ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὁ ὁποῖος ἐν ἀνάγκῃ προκειμένου περὶ κτημάτων τὰ ὁποῖα καταφώρως ἀδικοῦνται, ὅπως ἔχομεν τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀναφέρω καὶ τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν Καβάλλαν, κατὰ τὸ ὁποῖον τριόροφος οἰκοδομὴ ἐπωλήθη εἰς χαμηλοτέραν ἀξίαν οἰκοπέδου ἐκτάσεως, ὅσην κατεῖχε αὐτὴ ἡ οἰκοδομή. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων γίνεναι ὑπὸ εὐνοϊκοὺς ὅρους. Ὁ μόνος τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι καὶ θὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὰ κτήματα πωλοῦνται κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον θὰ εἶναι ἐὰν πλάϊ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπάρχῃ ἕνας ἄλλος ὀργανισμὸς ἰσχυρός, ὁ ὁποῖος εἰς δεδομένην περίστασιν, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πωλήσεως τοῦ κτήματος τῆς Καβάλλας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πλειοδοτῇ καὶ ἐν ἀνάγκῃ ν’ ἀγοράζῃ τὰ κτήματα αὐτά, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἀκριβῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ πωλεῖται εἰς τὸ ⅓ ἢ καὶ εἰς τὸ ¼ τῆς ἀξίας τὸ κτῆμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνακεφαλαιώνων ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, εἶναι 1) οἱ δικαιοῦχοι τοῦ πρώτου μητρῴου νὰ μὴ συγχισθοῦν καθόλου μὲ τὴν πληρωμὴν τοῦ συμπληρωματικοῦ, 2) ὅτι ὅσοι προσεκλήθησαν ἐκ τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἀνέστειλεν αὕτη τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων, ὅτι αὐτοὶ δικαιοῦνται ἐν ἀνάγκῃ καὶ διὰ δικαστικῆς ὁδοῦ ν’ ἀποκτήσουν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεών των εἰς ὁμολογίας τῆς αʹ σειρᾶς. 3) Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πᾶσα σχετικὴ τροποποίησις καὶ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων πρέπει νὰ γίνεται καὶ συζήτησις αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν, νὰ μὴ συζητεῖται δὲ μόνον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ Βουλῇ ἔχομεν νὰ ὑποδείξωμεν τροποποιήσεις καὶ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν καὶ τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς πρόσφυγας. Ἐπίσης ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν τὸ ἄρθρον 5ον κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ σύμβασις αὐτὴ πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς της ἐγένετο ἤδη ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης καὶ ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤρχισεν ἤδη νὰ ἐκδίδῃ τὰς ὁμολογίας σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 6ον.

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤρχισε νὰ πληρώνῃ εἰς μετρητά, δὲν ἔχει ἐκδώσει τὰς ὁμολογίας. Ὅπως γνωρίζετε προσεκλήθησαν οἱ δικαιοῦχοι καὶ ἐπληρώθησαν 28% εἰς μετρητὰ ἐπὶ τῶν ἀπαιτήσεών των μέχρις ὅτου ἐκδοθοῦν αἱ ὁμολογίαι ἐπληρώθησαν τὰ κουπόνια τὰ δεδουλευμένα καὶ ἓν ἀκόμη μελλοντικὸν ἕως ὅτου ἐκδοθῇ ὁ νέος τύπος τῶν ὁμολογιῶν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χούρσογλου ἔχει τὸν λόγον.

§156Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλὴν μὲ ἀριθμοὺς καὶ ὑπολογισμούς, διότι ὁ προλαλήσας συνάδελφός μου ἐξέθηκεν ἐν λεπτομερείᾳ τὰς ὅλας ἀριθμητικὰς πιστωτικὰς καὶ χρεωστικὰς καταστάσεις τῶν ἀνταλλαξίμων. Θὰ ἐκλιπαρήσω ὅμως ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὀλίγην ὑπομονήν, διὰ νὰ καταστήσω τοὺς συναδέλφους ἐνημέρους, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν ἔχουν ἀπασχοληθῆ τελειωτικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ διὰ τὴν ἀνάγκην τὴν δημιουργηθεῖσαν ἐκ τοῦ τρόπου τῆς πληρωμῆς τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀνταλλαξίμων, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ πείσωμεν τὰς συνειδήσεις μας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προβαίνουσα εἰς τὴν μείωσιν τοῦ τόκου τῆς πρώτης σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν διαπράττει ἔργον οἰκονομίας ἢ σφάλμα εἴτε πολιτικὸν εἴτε οἰκονομολογικόν. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνάψῃ συνθήκην περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν, παρὰ τὰς διδομένας τότε ὑποσχέσεις, ὅτι διὰ τῆς συνθήκης αὐτῆς οἱ ἐκ Μικρασίας, Πόντου καὶ Θράκης προερχόμενοι Ἕλληνες θὰ ἐτύγχανον ποιᾶς τινος ἀποζημιώσεως πρῶτοι οἱ τέως ὑπόδουλοι καὶ νῦν πρόσφυγες εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν νὰ ἀποτινάξουν τὸν ζυγὸν τῆς ἀνταλλαγῆς. Τὸ μόνον παρήγορον σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐσταμάτησε τὰς πολλαπλὰς διαμαρτυρίας τῶν προσφύγων καὶ τέως ὑποδούλων καὶ νῦν Ἑλλήνων, διὰ τὴν συνθήκην τῆς ἀνταλλαγῆς ἦτο ἡ ἐλπίς των, ὅτι τὴν συνθήκην αὐτὴν διεπραγματεύετο ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον ἀπὸ τὸ 1909 ἀπέβλεψεν ὁ ὑπόδουλος Ἑλληνισμός, ὅτι θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐνήργει, διὰ τὴν ἀποβολὴν τῆς ὑποδουλότητος τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ. Δυστυχῶς ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν περὶ ἀνταλλαγῆς, τὰ περιουσιακὰ δικαιώματα τῶν ἀνταλλαγέντων Ἑλλήνων ἠσφαλίζοντο πληρέστατα, διὰ διαφόρων Κρατικῶν ἀφ’ ἑνὸς ἀττασθαλειῶν, διὰ δυσχερειῶν τὰς ὁποίας ἐδημιούργουν οἱ Τοῦρκοι, διὰ τῆς ἀδρανείας τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο σχεδὸν ἀδύνατον, ἢ περίπου δύσκολος ἡ ἐφαρμογὴ κατὰ κεραίαν τῆς συνθήκης. Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ δημοσία γνώμη καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀντιμετώπισεν ἀδήριτον ἀνάγκην, νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν ἐπαυξανομένην δυστυχίαν τῶν προσφύγων προσεπάθησε, νὰ λύσῃ τοῦτο ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ δι’ ἐσωτερικοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς σκληρᾶς ἀνάγκης ἀπεφάσισε νὰ δημιουργήσῃ ἐσωτερικὸν δίκαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανόνισε τὸν τρόπον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν προσφύγων, ὁ διακανονισμὸς αὐτὸς ὁ συμπεριληφθεὶς εἰς τὸ ψήφισμα τῆς Δʹ ἐθνοσυνελεύσεως καὶ εἰς τὴν ἐπακολουθήσασαν νομικὴν πρᾶξιν δὲν ἐδημιούργησε τάξιν προσφύγων δικαιούχων ἀνταλλαξίμων ὀνομαζομένων ἀνταλλαξίμων τοῦ 1ου μητρῴου καὶ τοῦ δευτέρου μητρῴου. Τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον μητρῷον ἐγεννήθη ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς μὴ καταχωρήσεως εἰς τὰ μητρῷα τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων καιρῷ δέοντι, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἵνα μὴ ἀντιμετωπίσῃ περισσοτέρας δυσχερείας ἐκ τῆς δυστυχίας τῆς καθημερινῶς ἐξογκουμένης, ἀπεφάσισε νὰ ποιήσῃ ἔναρξιν τῆς καταβολῆς τῶν ποσοστῶν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς πρόσφυγας, ὀνομάζουσα τοὺς καταχωρηθέντας εἰς ἐκεῖνα τὰ μητρῷα ὡς καταχωρηθέντας εἰς τὰ πρῶτα μητρῷα. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ διῃρημένον μεταξὺ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀνταλλαξίμου ν’ ἀποζημιωθῇ οὕτως ὥστε νὰ διαιροῦμεν τοὺς ἀνταλλαξίμους εἰς δύο κατηγορίας, εἰς κατηγορίαν πρώτου καὶ δευτέρου μητρῴου. Ἐὰν δὲ κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχει ἐξαντληθῇ ἡ ὑπομονὴ τῶν προσφύγων ἐκ τῆς ἀναμονῆς τῆς καταβολῆς πρὸς αὐτοὺς καὶ τοὺς μήπω πληρωθέντας τὸ ποσοστὸν τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι οἱ ἀνταλλάξιμοι διατελοῦν ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι ἔχουν κεκτημένα δικαιώματα τοιαῦτα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ θιχθῶσι δι’ οὐδεμιᾶς κυβερνητικῆς πράξεως. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἰσχυρισθῶσι ὅτι ὁ τόκος τοῦ 8% δι’ ἓν δάνειον ἐσωτερικὸν εἶναι τόκος ὁ ὁποῖος εἶναι πάρα πολὺ ὑποφερτός. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται ὑπάρχει τρόπος διακανονισμοῦ ἄλλου προσιτοῦ τόκου εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει ἀνάγκην νὰ ἐξεύρῃ ἐξωτερικὸν δάνειον καὶ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἐξεύρῃ θὰ ἦτο βεβαρυμένον μὲ τόκον ὀλιγώτερον τοῦ 8%. Ἄρα εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην τὸ Κράτος ἠναγκάσθη νὰ προικοδοτήσῃ τὰς ὁμολογίας μὲ τόκον 8%, διότι ἦτο ἀνάγκη ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς τότε οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ τόκου ὁ ἀνταλλασσόμενος κόσμος, πράγματι μετὰ τῆς δεούσης ψυχραιμίας ἀντιμετώπισε τὴν κατάστασιν ὑπολογίσας καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία λίαν πατρικῶς προσέκειτο πρὸς τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν ἡ ὁποία ν’ ἀποβῇ ἐπιζημία, ἔστω καὶ πρὸς μίαν τάξιν τῶν προσφύγων. Πρὸς ἐπίρρωσιν τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου δὲν ἔπαυσαν νὰ ἔρχωνται αἱ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλαφθῶσι δικαιώματα κεκτημένα τῶν προσφύγων. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν κατωρθώθη νὰ μειωθῇ ὁ τόκος ὅλης τῆς σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ἂν ἦτο δίκαιον καὶ λογικὸν νὰ μειωθῇ ὁ τόκος ὁλόκληρος τῆς σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ φέρει εἰς τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ διατυπώσω τὸ παράπονον τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδηλωθῇ καὶ διὰ σωρείας τηλεγραφημάτων πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ πρὸς ὅλους τοὺς βουλευτάς, ὅτι οἱ πρόσφυγες εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἐννοήσωσι διατὶ διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχουν δύο δάνεια ἀλλ’ ἓν δάνειον κατατετμημένον εἰς δύο καταβολάς. Συνεπῶς, ὅταν τὸ συμπληρωματικὸν μητρῷον πληρώνεται διὰ συνεχίσεως τοῦ ἰδίου δανείου, ὅταν ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ διὰ νόμου ἔχει ἐξουσιοδοτηθῆ, ὅτι ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους δύναται καὶ θὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας διὰ τῶν ὁποίων θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἐν τῷ συμπληρωματικῷ μητρῴῳ ἐγγεγραμμένοι πρόσφυγες. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι ὑπάρχει πρώτη καὶ δευτέρα σειρὰ ὁμολογιῶν, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς αʹ καὶ βʹ ἐκδόσεως, διότι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν δὲν ὑπάρχει αʹ καὶ βʹ ἔκδοσις, δὲν ὑπάρχουν ὁμολογίαι ἀπορρέουσαι ἐκ βʹ, γʹ καὶ δʹ συμβάσεως καὶ μία μόνον ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ ποσοστοῦ τῶν προσφύγων καὶ ὅτι ἡ ἔκδοσις ἄλλων ὁμολογιῶν εἶναι συνέπεια τῶν πρώτων ὁμολογιῶν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ὅπως τὸ ἐδήλωσε δὲν ἔπαυσε νὰ τὸ ἐκδηλώσῃ καὶ ἐμπράκτως, ὅτι τὴν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ προσπορισθῇ ἀπὸ τὴν μείωσιν τῶν τόκων αὐτῶν θὰ τὴν δώσῃ πάλιν εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλ’ οἱ πρόσφυγες διατελοῦν μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ ἐκ τῆς μειώσεως τῶν τόκων ποσόν, θὰ διατεθῇ διὰ τὴν στέγασιν, ἀλλ’ ἡ στέγασις δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι διενεργεῖται διὰ τῶν ἰδίων χρημάτων των.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δι’ ἰδίων των χρημάτων γίνεται ἡ στέγασις. Μήπως δὲν χρεώνονται μὲ αὐτά;

§158Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Μάλιστα.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σημειώσατε, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως διεθέσαμεν 100.000.000 διὰ νὰ ἐπιταχύνωμεν, ὅσον ἠμποροῦμεν, τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων.

§160Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ τονισθῇ, εἶναι ὅτι ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τοῦ τόκου....

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας φεύγει καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας πηγαίνει.

§162Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀλλὰ μήπως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξοικονομηθῇ ἐκ τῆς μειώσεως αὐτοῦ τοῦ τόκου, εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε ν’ ἀπασχολῇ τὴν κοινὴν συνείδησιν τὴν προσφυγικὴν ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ πλεῖστον μέρος τῆς Ἑλληνικῆς συνειδήσεως, διότι εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς καταστάσεως δημιουργουμένης, ἡ ὁποία ἀπὸ νομικῆς τοὐλάχιστον ἀπόψεως δὲν δύναται νὰ εἶναι νοητή. Δὲν εἶναι τὸ ποσὸν τόσον σοβαρόν, ὥστε νὰ δύναται νὰ μᾶς ἀπασχολῇ. Πρόκειται περὶ οἰκονομίας, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἀνέρχεται εἰς 25.000.000 δρχ. καὶ ἔναντι τοῦ ὁποίου πάντως εὐγενῶς ἡ Κυβέρνησις διαθέτει μεγαλύτερον ποσὸν διὰ τὴν στέγασιν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν τὸ ποσὸν τὸ ἐξοικονομούμενον εἶναι κάτω τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, διότι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀπόσβεσιν τῶν ὁμολογιῶν ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν Βουλγαρικῶν κτημάτων, θὰ καταλήξῃ εἰς ἕν moyen, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πολὺ κατώτερον. Διὰ τόσον λοιπὸν ὀλίγον ποσὸν δὲν νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ πληγῇ μία κατάστασις συνειδήσεως τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν, ὅτι εἶχον νομικὸν δικαίωμα ἀποκτήσει ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν, ὅτι δὲν πληρώνονται διὰ δευτέρας συμβάσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς συνεχίσεως τῆς καταβολῆς. Ἄλλως τε τὸ ποσόν, ἔστω καὶ τῶν 20.000.000 δραχμῶν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος διαθέτει 100–150 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀρυσθῇ, διὰ τῆς καλλιτέρας διευθετήσεως καὶ οἰκονομίας ἐπὶ τῆς στεγάσεως, διότι δυστυχῶς, ἐὰν δὲν εἴχωμεν τὰς σπατάλας τὰς ἐπὶ προηγουμένων Κυβερνήσεων τὰς γενομένας, διὰ τὴν στέγασιν καὶ τὰς τόσας καταχρήσεις, θὰ εἴχωμεν πολὺ μεγαλύτερον ποσόν.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐπιτύχωμεν οἰκονομίαν ἐκεῖ, ὅπως ἐλπίζεται πάλιν θά τὸ διαθέσωμεν διὰ τοὺς πρόσφυγας.

§164Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ναί, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ κλονίσητε τὴν πίστιν τοῦ πρόσφυγος πρὸς τὸ δίκαιόν του, διότι ὁ κλονισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι βέβαια δυνατὸν νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν ἀφοσίωσιν τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν ἰδεολογίαν του, ἀλλὰ καταρρίπτει τὴν ὀντότητα τοῦ ἀτόμου.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶσθε νομικὸς καὶ μάλιστα διακεκριμμένος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι ὑπάρχει κείμενον δίκαιον ἐδῶ; Εἰς τὸ ὅτι ἐπῆραν οἱ προηγούμενοι περισσότερον;

§166Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ὄχι οἱ πρόσφυγες διατελοῦν μὲ τὴν πεποίθησιν καὶ μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὅτι δὲν ὑπάρχει σειρὰ ὁμολογιῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σειρὰ συμβάσεων, ἀλλ’ ὅτι εἶναι μία συνέχισις τῆς πληρωμῆς.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς καὶ ἐπιμένω, ὅτι ὑπάρχει σειρὰ ὁμολογιῶν καὶ συμβάσεων, διὰ τὸν λόγον, ὅτι κάθε φορὰ ποῦ βγαίνει ἕνα δάνειον εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτὸ θὰ τοποθετετεῖται ἀναλόγως τῆς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πίστεως τοῦ Κράτους καὶ τῆς καταστάσεως τῆς χρηματαγορᾶς. Λοιπὸν ὅτε ἐβγῆκεν ἡ πρώτη ἡ ἔκδοσις, ἡ κατάστασις τῆς πίστεως τοῦ Κράτους δὲν ἦτο ἡ σημερινή. Ξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι αἱ πρὸς 8% ἐκδοθεῖσαι ὁμολογίαι ἐδόθησαν τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνάγκας εἰς τιμὴν πολὺ κατωτέραν ἀπὸ ἐκείνας ποῦ θὰ δοθοῦν σήμερον μὲ 6%. Τὸ πρᾶγμα εἶναι φυσικόν.

§168Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, εἶναι καθῆκον μου.

§170Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Μετ’ εὐλαβείας πρὸς τὴν ἄποψίν σας, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ κεχωρισμένων δανείων, περὶ κεχωρισμένων ἐκδόσεων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ τμήματος τοῦ ἰδίου δανείου τῶν ἰδίων ὁμολογιῶν.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σήμερον γίνεται ἡ ἔκδοσις αὐτοῦ τοῦ δανείου, δὲν μπορεῖτε νὰ πῆτε, ὅτι δὲν γίνεται σήμερον ἡ ἔκδοσις.

§172Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἡ ἔκδοσις τοῦ προγενεστέρου, διὰ τοῦ προηγουμένου.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἔκδοσιν τὴν κάμνει ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐπιβάλλει καὶ ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν. Ἡ ἔκδοσις εἶναι πράγματι τραπεζιτικὴ καὶ οὐχὶ νομοθετική. Σήμερον ποῦ γίνεται ἡ ἔκδοσις αὐτὴ ἡ πίστις μας εἶναι διάφορος. Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ὁ λόγος τοῦ νὰ ἐπιτύχωμεν οἰκονομίας καὶ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ἀλλὰ εἶναι πολὺ σπουδαιότερον καὶ ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δὲν μπορεῖ τὸ Κράτος ἐφ’ ὅσον ἡ πίστις του εἶναι εἰς ὡρισμένον ἐπίπεδον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ ἔρχεται τὰ ἐκδίδῃ δάνεια μὲ ὑψηλότερον τόκον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, διότι καταστρέφει τὴν πίστιν του.

§174Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ Κράτος βεβαίως ἑδραίωσε τὴν πίστιν του καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχέρειαν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας του μὲ ἕνα δάνειον τὸ ὁποῖον νὰ συνεπάγεται τόκον ἔλαττον τοῦ 8% δύναται τὸ Κράτος νὰ κάνῃ δάνειον ἐξωτερικόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταβάλῃ εἰς ρευστὸν αὐτὰ τὰ ποσὰ τῶν προσφύγων ν’ ἀποφύγῃ τὸν τόκον τοῦ 8%.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς τὸ Κράτος νὰ παρουσιάζεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ ζητῇ νὰ συνάπτῃ δάνεια ἀτελευτήτως; Ξέρετε ὅτι τὸ τελευταῖον δάνειον τὸ ὁποῖον ἔγινε δὲν εἶχε μεγάλην ἐπιτυχίαν. Τὸ Κράτος βεβαίως ἐπῆρε τὰ χρήματά του ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἀγορὰ δὲν ἔδειξε προθυμίαν διὰ νὰ τὰ πάρῃ. Οἱ λόγοι εἶναι οἱ ἑξῆς: Καὶ προχθὲς τὸ εἴπωμεν εἶναι λάθος τοῦ τραπεζίτου μας, διότι ἐπέμενε, ὅτι ἡ ἐποχὴ ἦτο κατάλληλος, διὰ νὰ ἐκδώσωμεν τὸ δάνειον ἀλλὰ ἡμεῖς τοῦ ἐλέγαμεν ὅτι βιαζόμεθα καὶ ἂς πάρωμεν μίαν προκαταβολήν. Ὑπῆρχε ἐναντίον μας τὸ γεγονὸς τῆς ἀσθενείας τοῦ βασιλέως. Ὑπῆρχε ἐναντίον μας ὅτι ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἐξεδόθη μεγάλον βιομηχανικὸν δάνειον τοῦ Ford τὸ ὁποῖον τὴν ἑπομένην ἐπῆγε 8% παραπάνω. Ὑπῆρξαν τόσαι ἀφορμαὶ αἱ ὁποῖαι ἔπαιξαν ρόλον καὶ ἔβλαψαν. Ἀλλὰ συγχρόνως αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι μέσῃ Prospeur ἐγράφη ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ δὲν εἶναι αὐτὸ ποῦ μᾶς χρειάζεται ἀλλ’ ὅτι εἶναι τμῆμα δανείου 22.000.000 πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπηρέασε τὴν τιμήν. Λοιπὸν φαντάζεσθε ἂν τώρα εἴπωμεν, ὅτι θέλομεν δάνειον 4.000.000. Βεβαίως ἂν ἠμπορούσαμεν ἀζημίως νὰ τὸ κάμωμεν αὐτὸ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον, θὰ τὸ ἐκάμναμεν διότι πραγματικῶς θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν τότε χωρὶς ζημίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς πρόσφυγας περισσοτέραν ἀναλογίαν ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐμφανιζώμεθα κάθε μέραν καὶ νὰ ζητοῦμεν δάνειον. Εἶναι στενόχωρα τὰ πράγματά μας ἀκόμη αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ἀλλὰ μὲ τὸ νὰ βγαίνωμεν σήμερον ἀφοῦ ἅπαξ ἑδραιώθη ἡ πίστις μας νὰ κάμωμεν ἐσωτερικὸν δάνειον πρὸς 8% αὐτὸ εἶναι ἕνα μεγάλο πλῆγμα. Καὶ θὰ προσθέσω ἀκόμη, ὅτι μεταξὺ τῶν λόγων ποῦ δὲν εἶχε ἐπιτυχίαν τὸ τελευταῖον δάνειον, ὅτι μεγάλο ποσὸν ἐκ τῶν προηγουμένων ὁμολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν 8% ἔχουν τοποθετηθῆ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀγορὰν καὶ πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ τοποθετήσουν πρὸς 6% καὶ τιμὴν ἐκδόσεως, εὑρῆκαν καὶ τὰ ἐτοποθέτησαν πρὸς 8%· βλέπετε λοιπὸν πόσους κινδύνους ἀντιμετωπίζομεν.

§176Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Αὐτὸ δὲν τὸ διατύπωσα, ὅτι εἶναι πρέπον καὶ ἐπάναγκες νὰ γίνῃ.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς διότι μερικοὶ δὲν τὸ γνωρίζουν, παλεύομεν μεταξὺ δυσχερειῶν καὶ προσπαθοῦμεν οὔτε ἡ πήτα νὰ καῇ οὔτε τὸ κεφάλι.

§178Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. Πρόεδρε βεβαίως νὰ εἴπω διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν σκόπελον καὶ διὰ νὰ παρουσιαζώμεθα δανειζόμενοι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ 6% καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μὲ 8% πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ σχῆμα ὀξύμορον ἂν καὶ θὰ ἠμπορούσαμε νὰ τὸ δικαιολογούσαμε ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τετελεσμένου γεγονότος.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιτρέπετε εἰς σᾶς νὰ λέγετε ὅτι ἡ ἔκδοσις ἔγινε διὰ τοῦ νόμου. Ξεύρετε, ὅτι ἀγαθὴ διάθεσις νὰ κόψουμε τὸ 8% καὶ νὰ γίνῃ 6% δὲν ἔλειψε ἀλλὰ ἠναγκάσθην νὰ ὑποχωρήσω χωρὶς νὰ εἶμαι ὑπερήφανος καθόλου διὰ τὴν ὑποχώρησίν μου ἐκείνην.

§180Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Θὰ ἔλεγον, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκεπτομένη ἴσως θὰ εὕρισκε τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ πλέον ἀπὸ τὸ 2%, ὄχι ἀπὸ τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ τόκου, ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλην ἐπωνυμίαν νὰ τὸ ἀνταποδώσῃ εἰς τοὺς ἰδίους.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο σκέψις καὶ αὐτὸ νὰ τὸ δώσωμεν ὡς ἔκτακτον χρεωλύσιον, ἀλλὰ ἦτον καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ εἰς τὸ διηνεκές.

§182Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν θὰ ἐγένετο τίποτε μὲ τὰ 20.000.000.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν εἶναι 20.000.000 εἶναι 30.000.000. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτοῦ, ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὸ πρέπον καὶ εἴπομεν, τριῶν χρονῶν κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν τὰ προεξοφλοῦμεν καὶ δίδομεν 100.000.000 πλὴν τῶν ἄλλων 50, τὰ ὁποῖα διέθεσεν ὁ προϋπολογισμός. Καὶ ἔτσι πηγαίνωμεν νὰ δώσωμεν 4.000 σπίτια, ὡς ἐλπίζω μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου ὅπου ἐὰν προστεθοῦν καὶ τὰ 10.000 ποῦ θὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἶναι 14.000 σπίτια. Βλέπετε, ὅτι δὲν μποροῦν δυστυχῶς νὰ εἶναι ὅλα σωστά.

§184Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐπειδὴ κ. Πρόεδρε, διατελοῦμεν ὑπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῆς κυβερνητικῆς ἐπιβλέψεως καὶ διὰ τῆς ἐνδελεχοῦς καὶ ἐπιμελοῦς παρακολουθήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας τῶν οἰκοδομῶν τῶν γεννησομένων, διὰ τὴν στέγασιν ἐπίσης καὶ διὰ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ μὴ σπαταλᾷ τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν στέγασιν θὰ προκύψῃ οἰκονομία περισσοτέρα τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσῃ διὰ τὴν στέγασιν.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἀπαντῶ καὶ πάλιν. Ἐδῶ εὑρέθημεν μεταξὺ δύο ἀπόψεων, ἐσκέφθημεν νὰ τὰ διαθέσωμεν καὶ πάλιν διὰ τὴν στέγασιν, ἐὰν βγάλωμεν καὶ πάλιν ὁμολογίας μὲ 8%, πλήττοντες καιρίως τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ μὴ ζημιώσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ πάρουν ὁμολογίας ἢ νὰ κατεβάσωμεν τὸν τόκον 6%, διὰ νὰ μείνωμεν συνεπεῖς, ὥστε νὰ μὴ σκέπτωνται οἱ ξένοι καὶ νὰ λέγουν «κυρία Ἑλλὰς μᾶς ζητᾶς νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν πίστιν σου τόσον καὶ σὺ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν ἐκτιμᾶς πολὺ ὀλιγώτερον». Ἐσκέφθημεν λοιπὸν ἐὰν ἦτο καλλίτερον νὰ διαφυλάξωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ νὰ μὴ θεωρεῖται, ὅτι δι’ ἡμῶν πρόκειται νὰ πληχθῇ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα πέρνωμεν νὰ τὰ διαθέσωμεν εἰς τὴν στέγασιν, διότι ἦτο ἡ πειὸ μεγάλη ἀνάγκη τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Βέβαια ξεύρω, ὅτι θὰ δυσαρεστήσω ἕνα μέγα μέρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, διότι αὐτοὶ εἶναι 130.000.

§186Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. 130.000 ἦσαν ἐν ὅλῳ ἐκ τῶν ὁποίων 60–70.000 ἔχουν πληρωθῇ.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 80.000. Ὅλα τὰ πράγματα ἔχουν δύο γωνιές. Τόσον περισσότερον ἀξία ἐκτιμήσεως εἶναι ἡ ἀπόφασίς μου αὕτη καὶ μάλιστα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, τὸ νὰ λέγω, ὅτι ἠμπορῶ νὰ ξαναβγάλω πάλιν ὁμολογίας πέραν τοῦ 6% καὶ δεχόμενοι νὰ μὲ καταψηφίσουν οἱ 80.000 ποῦ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ τὸ κάμουν, αὐτὴ νομίζω εἶναι ἀξία ἐκτιμήσεως, ἐπαναλαμβάνω ἡ πρόθεσίς μου αὐτή. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα· σημειώσατε, ὅτι δὲν ἀπορῶ καθόλου διότι μὲ ἐπικρίνετε, εἶναι πολὺ φυσικὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· ἐγὼ ἐπικρίνω πρῶτος τὸν ἑαυτόν μου ἐγὼ πάλιν θὰ σᾶς τὸ εἴπω, ὅτι εἰς τὰς ἀρχὰς ἡ ἐπιθυμία μου ἦτο ἄλλη καὶ ἐνόμισα, ὅτι μποροῦσα νὰ τὰ καταφέρω, ὥστε νὰ μὴ κερδίσω 30.000.000 ἀλλὰ 150 ἔβλεπα χρυσᾶ ἔσοδα, δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατόν.

§188Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ μείωσις τοῦ τόκου τῆς νέας σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν τῆς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀνακουφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιφέρει ὄντως τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν καθ’ ὅσον ἐπέρχεται οἰκονομία τις μικρὰ ἢ μεγάλη. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὑποθέτω ὅμως ὅτι εἶναι καὶ τὸ μόνον ἐπιτυγχανόμενον ἀποτέλεσμα τοῦ μέτρου. Ἂν ἀποβλέψωμεν προσεκτικώτερον εἰς τὸν ἕτερον σκοπόν, τὴν ἰσορρόπησιν ἐν τῇ πίστει τοῦ Κράτους τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ δανείου, θὰ πεισθῶμεν ὅτι ἡ ὀνομαστικὴ τοῦ τόκου μείωσις οὐδαμῶς συμβάλλει εἰς τὴν ἐπιζητουμένην ἐξίσωσιν. Ἡ ἐξίσωσις δύναται νὰ προέλθῃ μόνον ἐκ τῆς ἀγορᾶς, διὰ τῆς ὑψώσεως τῆς τρεχούσης τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ 8% ὑπὲρ τὸ ἄρτιον, ὥστε ὁ τόκος τῆς κεφαλαιοποιήσεως νὰ εἶναι περὶ τὸ ὅριον τῶν 7%. Τότε θὰ ἔχομεν ἑνιαῖον ἐπίπεδον τῆς πίστεως τοῦ Κράτους ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Εἰς τὶ θὰ ὠφελήσῃ, ἐὰν ὁρίσωμεν ὅτι ὁ τόκος θὰ εἶναι 6% ἢ καὶ 5%, ὅταν ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν ἐκπίπτῃ καὶ ὁ πραγματικὸς τόκος ἀνέρχεται εἰς 9% ἢ καὶ 10%); Ἀναγνωρίζω πρῶτος τὴν ὑφισταμένην ἀνωμαλίαν, διότι ἀνωμαλίαν οὐχὶ ὅλως ἀκίνδυνον ἀποτελεῖ ἡ διαφορὰ τοῦ πραγματικοῦ τόκου μεταξὺ τῶν εἰς χρυσὸν καὶ εἰς τραπεζογραμμάτια δανείων κατὰ δύο καὶ πλέον μονάδας. Ἀλλ’ ἡ ἀνωμαλία θὰ ἐκλείψῃ, διὰ τῆς ἀναστολῆς τῆς ἀθρόας ἐκδόσεως τίτλων ἐσωτερικῶν δανείων καὶ αὐξηθῇ ἐμπεδουμένης τῆς δημοσίας πίστεως ἡ ζήτησις καὶ ἡ τιμὴ τῶν χρεωγράφων.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ θεωρητικῆς ἐξετάσεως τοῦ πράγματος, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἡ παρατήρησίς σας θὰ εἶχεν ἀξίαν. Ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς εἶναι ἴσως ἄγνωστον, ὅτι οἱ ξένοι κύκλοι, οἱ ἀναμιχθέντες εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ νομίσματος ἐκ τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν μοῦ ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν προξενεῖ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐνῷ αὐτοὶ μᾶς δανείζουν μὲ 6% ἡμεῖς ἐδῶ βγάζομεν ὁμολογίας μὲ 8% καὶ μοῦ συνέστησαν ἐπιμόνως νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ τοῦτο. Ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ὁ ψυχολογικὸς παράγων παίζει ρόλον, σᾶς λέγω δὲ ὅτι δύο ἐκ τῶν συνδεομένων μὲ τὴν ἐπίσημον ὑπηρεσίαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, μοῦ ἔκαμαν διάφορα διαβήματα ὅτι δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ ἡ ἔκδοσις τῶν ὁμολογιῶν μὲ τὸν τόκον αὐτόν. Κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅτε συνεζητήθη ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις νομίζω, ὅτι εἴπατε ὅτι καὶ σεῖς εἴχετε σκοπὸν νὰ ἐλαττώσετε τὸν τόκον εἰς 6%, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθητε· ἂν δὲν ἀπατῶμαι θεωρητικῶς εἴμεθα σύμφωνοι.

§190Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπεστήθη βεβαίως καὶ ἡ προσοχὴ ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ὁλονὲν ἐπιφόβως ὀγκουμένου βάρους τῶν ἀποζημιώσεων.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἐγένετο ἡ παρατήρησις ἐπὶ τοῦ 8% ἔξωθεν;

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω: Ἡ ἐποχή, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς διήλθομεν ἦτο ὀδυνηρῶς κρίσιμος. Εἴχομεν προϋπολογισμὸν μὴ παρουσιάζοντα τὴν σημερινὴν περίσειαν ἀλλὰ ἐτησίου ἐλλείματος 3600 ἑκατομμυρίων, κύπτοντα ὑπὸ ἕνα τεράστιον βάρος, καὶ εἴχομεν ὑποχρέωσιν ν’ ἀνεύρωμεν ὁπωσδήποτε τὰ μέσα τῆς δημοσιονομικῆς ἐξυγιάνσεως τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν τὸ ἔρεισμα τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου ἀνορθώσεως καὶ εὐημερείας. Καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τούτου ἀπεβλέψαμεν εἰς γενικωτέραν διαρρύθμισιν τῶν ἀποζημιώσεων καὶ ἐσυνάψαμεν τὴν γνωστὴν συμφωνίαν περὶ τοῦ δανείου τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεταναστεύσεως καὶ προήλθομεν εἰς τὴν σκέψιν τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῆς νέας σειρᾶς τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἡμεῖς ὅμως δὲν εἴχομεν τότε τὴν δύναμιν νὰ τὴν φέρωμεν εἰς πέρας.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἐλέγχομεν.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐξ ἄλλου δὲ ἐπείσθημεν ὅτι ἡ μείωσις θὰ ἀπέβαινε εἰς βάρος τῆς πενεστέρας τῶν προσφύγων τάξεως.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατε προχθὲς ὅτι ἐσκέπτεσθε, ὄχι ὅτι ἐσκέφθητε Εἴπατε τότε ὅτι δὲν εἴχατε ὑποστήριξιν τῆς πλειοψηφίας, ὅπως τὴν ἔχωμεν ἡμεῖς σήμερον.

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὶ ἄλλο λέγω σήμερον;

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγετε σήμερον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῆς πενεστέρας τάξεως τῶν προσφύγων.

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἀνέφερα καὶ δι’ ὃν ἀπέστημεν τῆς σκέψεως περὶ μειώσεως, τὸ μὲν διότι καὶ ἐμμένοντες εἰς τὴν ἀπόφασιν δὲν εἴχομεν τὴν δύναμιν τῆς πραγματοποιήσεως, τὸ δὲ διότι μᾶλλον ἐπισταμένη τῶν πραγμάτων ἐξέτασις μᾶς ἔπεισεν, ὅτι ἡ περικοπὴ τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, ἡ περικοπὴ τουτέστι τῆς προκαταβολῆς θὰ ἐπραγματοποιεῖτο μονομερῶς εἰς βάρος τῆς ἐξαιρετικῶς πασχούσης προσφυγικῆς τάξεως. Ἐγένοντο καὶ εἰς ἡμᾶς παραστάσεις, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὄχι νὰ μειώσωμεν τὸν ὀνομαστικὸν τῶν ὁμολογιῶν τόκον, πρᾶγμα ἀνωφελές, ἀλλὰ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν μειοῦντες τὴν προσφορὰν ἢ αὐξάνοντος τὴν ζήτησιν τῶν ἐσωτερικῶν ὁμολογιῶν τὴν ἑνότητα τῆς ἀποδόσεως τοῦ δανείου τοῦ Κράτους. Καὶ ἀπηντήσαμεν ὅτι παρερχομένης τῆς ἀνάγκης τῶν ἀθρόων ἐκδόσεων καὶ τονουμένης τῆς ζητήσεως διὰ τῆς αὐξανομένης ὁσημέραι ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ Κράτος θὰ αὐξήσῃ καὶ ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν καὶ θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσορρόπησις.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐκδοθῇ μὲ 8%.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί σημασίαν ἔχει ὁ τόκος κύριε Πρόεδρε.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦστε ἐδῶ· σᾶς ἀνέφερα ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς μοῦ εἶπεν οὐχὶ ἅπαξ, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸ ταχύτερον αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ὅτι ἔγινεν εἰς τὸ παρελθὸν ἔγινε. Εἰς τὸ ἑξῆς νὰ κάμωμεν μίαν τροποποίησιν διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπ’ αὐτὸ τὸ βάρος. Ἀλλὰ δι’ ὄνομα Θεοῦ μὴ ἐκδίδετε νέας ὁμολογίας μὲ 8% ἐὰν θέλετε νὰ διατηρήσητε τὴν πίστιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἔγινεν ἡ παρατήρησις καὶ εἶχεν δίκαιον ὁ πρόεδρος τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς ποιούμενος τὴν παρατήρησιν αὐτήν.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠξίωσεν ἀπὸ ἡμᾶς τότε τὴν μείωσιν ἀπὸ 8% εἰς 6%.

§204Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ σύστασις τοῦ προέδρου τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς ἦτο ἡ ἀναστολὴ περαιτέρω ἐκδόσεων.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν καὶ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας τὰ ἔγγραφα τοῦ προέδρου τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι πρέπει νὰ καταβιβάσετε τὸν τόκον εἰς 6% καὶ νὰ φροντίσητε νὰ σταματήσητε αὐτὸν τὸν χείμαρρον τῆς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν.

§206Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ τὸ πρῶτον δὲν ἔκαμε εἰς ἐμὲ λόγον.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω. Ἐγὼ ἀποκρούω ἐν πάσῃ περιπτώσει μίαν οἰκονομικὴν ἀνακρίβειαν, ὁθενδήποτε προερχομένην.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἤξευρε καὶ αὐτὸ ποῦ λέγετε κ. Καφαντάρη ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μᾶς εἶπε ὅτι ζημιώνωμεν τὴν πίστιν μας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐκδίδοντες ἀθρόως ὁμολογίας μὲ 8%.

§210Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομολογικῆς ἀνακριβείας.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε ὡς θεωρητικός, ἐὰν ἐγράφατε κανένα βιβλίον θὰ εἶχε ἡ γνώμη σας ἀξίαν θεωρητικήν.

§212Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶμαι θεωρητικός· εἶμαι ἀπολύτως πρακτικός.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ κύκλοι οἱ δυνάμενοι ἐγκύρως νὰ ἐκφέρουν γνώμας, ἔχω εἰς χεῖρας μου 3 ἐπιστολάς, 2 τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς καὶ 1 ἄλλην ἑνὸς ἄλλου συνεργαζομένου μὲ τὴν δημοσιονομικὴν ἐπιτροπήν, λέγουν ὅτι ἂν δὲν σταματήσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, ἐὰν δὲν ὑποβιβάσητε τὸν τόκον εἰς 6% καὶ ἐὰν ἐξακολουθῆτε νὰ βγάζετε ὁμολογίας καὶ γεμίσετε τὴν ἀγοράν σας κινδυνεύετε εἰς τὴν ἐξωτερικήν σας πίστιν. Αὐτὸ τὸ ξεύρω ὅτι μὲ τὴν ἐλάττωσιν τῶν τόκων τῶν ὁμολογιῶν δὲν ὑψώσαμεν τὴν ἀξίαν τοῦ κεφαλαίου, ἀλλ’ ὑπῆρχεν λόγος ψυχολογικὸς νὰ μειώσωμεν τὸν τόκον. Καὶ σεῖς θὰ τὸ ἐκάνατε ἀλλ’ εἴπατε ὅτι δὲν τὸ ἔκαμα διότι δὲν εἶχον τὴν δύναμιν.

§214Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν πράγματι ἐσκεπτόμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν εἰς 7% ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ δώσωμεν τὸ 1% εἰς ἔκτακτον ἀπόσβεσιν εἰς τὸ ἄρτιον. Αὐτὸ ἐσκέφθημεν νὰ ἐφαρμόσωμεν. Αὐτὸ θὰ εἶχε τὸ πλεονέκτημα τῆς ταχυτέρας ἀποσβέσεως. Ὑποχωρήσαμεν εἰς τὴν παρατήρησιν, ὅτι αὐτὸ θὰ ἐξέθετε τὴν πίστιν τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δι’ αὐτὸ ὑπεχωρήσαμεν.

§215Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφός μου ἔθιξε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μίαν ἀδικίαν προσγενομένην, διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία φέρεται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἡ ἀδικία αὐτὴ ἡ προφανὴς ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον καὶ εἰς τὸ παράρτημα αὐτοῦ δικαιοῦχοι, θὰ ἀποζημιωθοῦν, διὰ τῆς νέας σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν. Ἰδού, κ. Πρόεδρε περὶ τίνος πρόκειται. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας ἐγένετο, ἡ ἑξῆς διαλογικὴ συζήτησις μεταξὺ τοῦ προλαλήσαντος καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει τὸν ὅρον, ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι καὶ μὴ πληρωθέντες εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον ἢ τὸ παράρτημα αὐτοῦ, θὰ πληρωθοῦν ἐκ τῶν ὁμολογιῶν τῆς βʹ σειρᾶς. Αὐτὴ εἶναι μία ἀδικία κατάφωρος κ. Πρόεδρε.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ κατάφωρος ἀδικία;

§217Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐξηγήσω Ἡ ἀδικία συνίσταται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν. Διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν;

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιτρέπεται πλέον σήμερον νὰ δίδωμεν ὁμολογίας μὲ 8%. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§219Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Αὐτὸ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, κ. Πρόεδρε, ἀποτελεῖ ἄρνησιν δικαιώματος εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸν α ἢ β λόγον δὲν ἐπρόφθασαν νὰ πληρωθοῦν. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν δικαιούχων τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου κ. Πρόεδρε.

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ἐγὼ δὲν ἐτιμώρησα τὴν ἀμέλειαν. Ἐγὼ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ δύναμαι νὰ ἐκδώσω πλέον ὁμολογίας μὲ 8%. Δὲν τὸ ἔκαμα διὰ τιμωρίαν. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἐβράδυναν νὰ πάρουν τὰ χρήματα. Μάλιστα ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν διάκρισιν, αὕτη θὰ εἶναι μᾶλλον ὑπὲρ τῶν δικαιούχων τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμπορῶ πλέον νὰ ἐκδώσω ὁμολογίας μὲ 8%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον θὰ πάρουν ὁμολογίας 6% μὲ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρέχομεν εἰς αὐτούς, θὰ πάρουν πολὺ περισσότερον κεφάλαιον ἀπὸ τοὺς πρώτους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὰ χρήματά των μὲ ὁμολογίας 8%. Ἠξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι αὐτοὶ ἐπώλησαν τὰς ὁμολογίας των μὲ 500 δραχμάς.

§221Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν θέλω νὰ κουράσω περισσότερον τὴν Βουλὴν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον κατέστη πλέον τετριμμένον. Ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο γνωστὴ καὶ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου τὴν ἐξέθηκα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω κ. Πρόεδρε καὶ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος τούτου εἶναι τὸ ἑξῆς: Δὲν θὰ καταστῇ εὐκόλως νοητὸν εἰς τὸν ἀνταλλάξιμον κόσμον, ὅτι δὲν ἀδικεῖται, διὰ τῆς ὑποβιβάσεως τοῦ τόκου, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ὁμολογίαι Κρατικαὶ φέρουσαι τόκον 8%.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ μόνον ὅμως κακὸν εἶναι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ πάρω μερικὰς μαύρας ψήφους εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ τὸ Κράτος θὰ ὠφεληθῇ καὶ οἱ πρόσφυγες ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους μεγαλειτέραν βοήθειαν θὰ κάμωμεν. Προσθέτω ἀκόμη τὸ ἑξῆς: Ἔχομεν καὶ ἄλλους δικαιούχους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πρόσφυγες, ἔχομεν τοὺς πολεμοπαθεῖς. Πρὸ ἡμερῶν ἐτακτοποιήσαμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι προθύμως ἐδέχθησαν νὰ πληρωθοῦν μὲ 6%. Ὑπολογίσατε ὅτι ἀπὸ αὐτὰ τὰ χρήματα κάμνομεν 28 ἑκατομμύρια οἰκονομίας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐνῷ τὰ 28 ἑκατομμύρια τὰ ὀφελούμεθα ὅλοι, θὰ τὰ ὠφεληθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον στιβάζονται μέσα εἰς τὰς τρώγλας. Παρακαλῶ κύριε Πρόεδρε νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ μοὶ δώσετε τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ προχθὲς παρεκάλεσα τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας» νὰ ἐπισπεύσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν μελέτην αὐτοῦ. Μανθάνω ὅτι εἰς τμήματα τινα τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ρυθμισθῇ τὰ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη δι’ ἐκεῖνα τὰ τμήματα εἰς τὰ ὁποῖα τὰ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας ἔχουν ρυθμισθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον ὁ ὁποῖος ἔφερεν ἀποτελέσματα ἄξια λόγου νὰ τ’ ἀφίσωμεν ὅπως ἔχουν διότι ἀπὸ πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔχομεν καθ’ ἡμέραν τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα μᾶς λέγουν αὐτό. Ὥστε ἐὰν ὑπάρχουν δυσκολίαι νομοθετήσεως ἑνὸς γενικοῦ μέτρου ἀγροτικῆς ἀσφαλείας δι’ ὅλον τὸ Κράτος δὲν εἶναι λόγος αὐτὸς διὰ νὰ καθυστερήσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§225ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν καθυστερεῖται δι’ αὐτὸ κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀγκωδέστατον.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶναι τόσον ὀγκῶδες δὲν θέλω νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐσπευσμένως. Παρακαλῶ ὅμως νὰ κάμητε ὅτι μπορεῖτε διὰ νὰ προφθάσωμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν πρὸ τῶν διακοπῶν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν».

§228Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, ὅπως συζητηθῇ εἰς μίαν καὶ μόνον ἀνάγνωσιν εἰ δυνατόν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται.

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι. Τρία εἶναι τὰ ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλω ὁμιλήσῃ. Πρῶτον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, δεύτερον εἶναι ὁ τρόπος καθ’ ὃν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὰς διαφόρους ἴσως ἐλλείψεις τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ σύμβασις τῆς διαχειρίσεως τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων καὶ τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς λίρας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων. Καὶ πρῶτον προκειμένου περὶ μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων ἀρκετά, ὥστε νὰ μὴ θεωρήσω ἀναγκαίαν τὴν ἐπέκτασιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὸ μόνον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ μέτρον τῆς μειώσεως τοῦ τόκου κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι μέτρον καὶ ἄνισον καὶ ἄδικον τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν περιορίζεται εἰς μίαν ἐλαχίστην τάξιν προσφύγων δικαιούχων. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ μείωσις τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, προκειμένου περὶ ἐλαχίστης τάξεως δικαιούχων, ἀποτελεῖ μίαν ἀναγκαστικὴν φορολογίαν ἡ ὁποία ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς πτωχοτέρας προσφυγικῆς τάξεως. Ἡ ζημία τῶν μὴ πληρωνομένων, ἂν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὡς ποσοστὸν πληρωμῆς μόνον 100 λίρας, ἀνέρχεται εἰς 5.400.000 δραχμάς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς προέβαλε τοῦτο: ὅτι ἡ διαφορὰ ἐκ τοῦ τόκου πρόκειται καὶ πάλιν νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν προσφύγων, δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἀξία τῶν νέων κτημάτων τὰ ὁποῖα θὰ μείνωσι διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον πρέπει νὰ πληρωθῶσι ἀπὸ τὴν πενεστέραν προσφυγικὴν τάξιν.

§233Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότατον.

§234Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ σκέψις περὶ μειώσεως ὅταν ἦλθε εἰς τὴν κεφαλὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέβλεπεν εἰς τὴν μείωσιν τοῦ τόκου γενικῶς τῶν ὁμολογιῶν. Οἱ λόγοι ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Μεταξὺ ἄλλων προεβλήθη τὸ ζήτημα τῆς διευκολύνσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ, προεβλήθη τότε καὶ ἡ ἀνακούφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο γενικὴ ἡ μείωσις τῶν ὁμολογιῶν θὰ εἴχωμεν περίπου μίαν διαφορὰν 120 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δυστυχῶς ὅμως ὁ Πακτωλὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμίλει ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παραμένει φροῦδος. Καὶ ἐρχόμεθα σήμερον ἡμεῖς νὰ ἀδικήσωμεν ἢ μᾶλλον νὰ ζημιώσωμεν τὴν πενεστέραν τῶν τάξεων τῶν προσφυγικῶν ἡ ὁποία ὄχι ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, ἀλλὰ ἴσως ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ὑπηρεσιῶν δὲν ἐπληρώθη μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς. Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι αἱ ὁμολογίαι αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ πληρωθοῦν, εἶναι ὁμολογίαι ἐκδεδομέναι ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ λόγος ὅτι ἡ ἐντύπωσις ἴσως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ εἶναι δεινὴ διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει τὴν βάσιν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν νέας ὁμολογίας, ἀλλὰ πρόκειται μᾶλλον περὶ ὁμολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἄλλως τε νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία σήμερον νομίζει ὅτι διὰ τοῦ τόκου τῶν 8% δυσχεραίνει ἐξωτερικῶς τὸν δανεισμόν, αὐτὴ ἡ ἰδία ἀκόμη τὴν 19ην Αὐγούστου εἶχεν μειώσῃ ὁμολογίας τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων μὲ 8%. Ἑπομένως σήμερον ἡ μείωσις τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν διὰ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι ἀδικαιολόγητος, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν διὰ τὴν μείωσιν ταύτην οὔτε τὸν προϋπολογισμὸν πρόκειται νὰ ἀνακουφίσωμεν, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐπιβάλλωμεν μίαν ἀναγκαστικὴν φορολογίαν εἰς τὴν πτωχοτέραν προσφυγικὴν τάξιν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ νομοθετήματος κατ’ ἄρθρον. Λαμβάνω τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστοῦται εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀνεγράφησαν οἱ πρόσφυγες εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον, καὶ συμπληρωματικόν, ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως αὐτῶν· ὄχι διότι ὑπῆρχε εὐκαιρία ἀπὸ ἀπόψεως χρηματικῆς, ἀλλ’ εἴτε διότι εἶχον ἀμφίβολον τὴν ἰθαγένειαν αὐτῶν, εἴτε διότι εὑρίσκοντο μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν καὶ δὲν εἶχον τὰ μέσα, δὲν κατώρθωσαν νὰ πληρωθοῦν. Καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας τοὺς ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ πρῶτον μητρῷον καὶ συμπληρωτικόν, καὶ εἰς αὐτοὺς πρόκειται νὰ παραδώσουν ὁμολογίας τῶν 6%. Δυστυχῶς διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεμία ἐγγύησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ τοῦ λοιποῦ ἐκ μέρους τοῦ πολίτου, ὅτι τὸ Κράτος θὰ σέβεται τοὺς νόμους πρὸ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ δευτέρου. Ἡ δευτέρα παράγραφος ὁμιλεῖ περὶ τῶν αὐτῶν προνομίων τῶν ὁμολογιῶν τούτων πρὸς τὰ πρῶτα. Δυστυχῶς κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν αἱ νέαι ὁμολογίαι δὲν θὰ ἔχουν τὰ αὐτὰ προνόμια τῶν ἄλλων, διότι μὲ τὰς ὁμολογίας τῶν 6% δὲν εἶναι δυνατὸν ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ πληρώνω τὰ ὀφειλόμενα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Γνωρίζετε ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἤρχισεν ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων τότε, ὄχι πλέον ἐπὶ τῇ βάσει ὑπαρχόντων κεφαλαίων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων τῆς ἐκτιμητικῆς ἐπιτροπῆς μετέβην καὶ ἔλαβα μέρος εἰς τὸν πλειστηριασμόν. Ἐδόθη μία ἐντολὴ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει βεβαιοτήτων θὰ λάβωσιν ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὁμολογίας μὲ 8%. Ἀλλ’ ἔρχεται ἐκ τῶν ὑστέρων τὸ Κράτος καὶ ἀνατρέπει τοὺς ὅρους καὶ εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος χρεωστῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν τιμὴν τοῦ κτήματος, μοῦ παρέδωσεν ὁμολογίας τῶν 6%, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὴν ὁποίαν παρουσιάζομαι διὰ νὰ πληρώσω δὲν ἀποδέχεται νὰ πληρώσω ὁμολογίας μὲ 6%, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ πληρώνω ὁμολογίας μὲ 8%. Τὶ ὀφείλω νὰ πράξω; Ὀφείλω νὰ κατέλθω εἰς τὴν ἀγορὰν νὰ δώσω τὰς ὁμολογίας τῶν 6% καὶ νὰ ἀγοράσω ὁμολογίας τῶν 8%.

§235Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀδικία, διότι ὁ ἀγοράζων τότε εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, ὅτι διὰ τὸ κτῆμα θὰ πληρώσῃ τόσα μετρητὰ ἢ τόσας ὁμολογίας τῆς τάδε κατηγορίας ἐχούσης τιμὴν Α. Σήμερον θέλει ὁ ἀγοραστὴς νὰ πλεονεκτήσῃ εἰς βάρος τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, εἶναι δὲ προφανές, ὅτι αἱ νέαι ὁμολογίαι δὲν θὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι σήμερον αἱ παλαιαί. Ἐὰν ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν ἀγοραστὴν νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὰς συναφθείσας ἤδη πωλήσεις ὁμολογίας νεωτέρας, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡσὰν νὰ ἠθέλομεν νὰ δωρήσωμεν εἰς τὸν ἀγοραστὴν τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν ἐκ τῆς διαφορᾶς ὅλων τῶν ὁμολογιῶν τῶν παλαιῶν πρὸς τὰς νέας. Ἡ ἀδικία προέρχεται κατ’ ἄλλον τρόπον. Σᾶς ἐπροτείναμεν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία καὶ σεῖς ἀπορρίψατε τὴν πρότασιν.

§236Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διατὶ συζητοῦμεν περὶ διατάξεως, τὴν ὁποίαν διεγράψατε.

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν διεγράψαμεν λόγῳ ἐπιεικείας.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰς μελλούσας πωλήσεις θὰ εἶναι ἐξίσου αἱ ὁμολογίαι δεκταί;

§239Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ὅλας. Ἀλλ’ ὁ ἀγορεύων νομίζει ἀδικίαν τὸ νὰ γίνωσι δεκταὶ αἱ συνωμολογημέναι συμβάσεις, εἰς τὰς ὁποίας τὸ τίμημα ἔχει ὡρισθῆ εἰς ὁμολογίας μὲ 8%.

§240Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τιμήματος κ. ὑπουργέ, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ ἀπεδέχθητε δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶχεν τεραστίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ ἐπὶ τῶν ὑποτιμήσεων τῶν νέων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς παύσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι ὁ τρόπος τῆς μισθώσεως, ἐκποιήσεως, ἀποδώσεως κ.τ.λ. καθορίζετε πλέον διὰ διατάγματος. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ἐγένετο ἡ σχετικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῶν ἀνταλλαξίμων, τότε ἐπέκρινε ὁ ἴδιος τὰς πράξεις τῶν προγενεστέρων Κυβερνήσεων, ἐδήλωσεν δὲ ὅτι ἕνα ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι ὅτι, πολὺ ἀραιὰ συζητοῦνται τὰ προσφυγικὰ ζητήματα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ ἑπομένως ἐξέφρασε τὴν γνώμην ὅτι τὰ προσφυγικὰ ζητήματα δημοσίᾳ πρέπει νὰ συζητοῦνται.

§241Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι συνέβη ἕνεκεν τῆς καταστάσεως νὰ μὴ συζητοῦνται αἱ συμβάσεις τῶν δανείων αὐτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ὅτι ἢ ἐξεδίδοντο ἐν τοῖς ὑπουργικοῖς γραφείοις μὴ ὑπάρχοντος ἀντιπροσωπευτικοῦ τοῦ σώματος ἢ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§242Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ὁ καλλίτερος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βελτιώσωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν εἶναι ὁ τρόπος, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρεθῇ κατόπιν ὡρίμου συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ παρακαλῶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἡ σχετικὴ διάταξις νὰ τροποποιηθῇ, διότι ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ὁρίου τῆς δαπάνης ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἦτο κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη προκειμένου περὶ δαπάνης τῆς Τραπέζης εἰς τὴν προσφυγικὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν τελευταίαν σύμβασιν. Τότε εἶχεν ἀναληφθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑποχρέωσις ὅπως ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν μαζὺ μὲ τὴν σύμβασιν καὶ τὸ μάξιμουμ τὸ ὁποῖον θὰ φέρουν αἱ δαπάναι τῆς διαχειρίσεως καὶ συνάμα θὰ ὑπεβάλετο καὶ ὁ προϋπολογισμός, δὲν βλέπω δὲ εἰς τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν, τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τῶν δαπανῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§243Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σύμβασις θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν προκειμένου νὰ κυρωθῇ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα.

§244Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπενθυμίζω ὅτι, ὅταν θὰ ἔλθῃ μαζὺ μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ ὅλου συστήματος τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ εἶναι καλὸν νὰ ἔλθῃ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ μόνη ἔλλειψις τὴν ὁποίαν ἔχει εἶναι ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς διαχειρήσεως καὶ ἐκποιήσεως νὰ μὴ γίνεται διὰ διατάγματος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§245Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ εἶναι ἕνας κανονισμὸς μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας. Ὁ καλλίτερος τρόπος εἶναι νὰ γίνῃ διὰ νόμου πῶς θὰ ἐκποιοῦνται, ποῖαι περιπτώσεις ὑπάρχουσιν διὰ νὰ διαθέσῃ τις τόσον τίμημα καὶ διὰ τὰς ἐξώσεις.

§246Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, συνεννοούμεθα. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ζητῶ ὅπως ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν σύστημα ἐν ταῖς λεπτομερείαις, ἀλλὰ σύστημα τὸ ὁποῖον καθορίζῃ τὰς γενικὰς γραμμὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν.

§247Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς ἔχομεν εἰς τὴν σύμβασιν καὶ ζητοῦμεν τώρα τὸ δικαίωμα πόσαι ἀπὸ αὐτὰς τὰς διατάξεις ἐφάνησαν ὅτι παρακολύουν τὴν ἐκποίησιν καὶ τὴν ἐκμίσθωσιν.

§248Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῆς ἐκποιήσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου φαντάζομαι ὅτι ὑπάρχει ὁμοφωνία γνωμῶν μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν διότι νομίζω ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα, ὡς μέχρι τοῦδε ἐγένετο δυστυχῶς, δὲν θὰ εἶναι ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐλαφρυνθῇ ἀπὸ τὰ βάρη τῆς πληρωμῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐκποίησις τῆς περιουσίας, διότι δυστυχῶς θὰ χάσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Ἑπομένως πρόκειται περὶ γενικῶν γραμμῶν διαφόρων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὴν προηγουμένην σύμβασιν.

§249Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζομεν ὅτι τεχνικῶς, πρακτικῶς τὸ ζήτημα θὰ ἐπιτευχθῇ καλλίτερον διὰ διατάγματος παρὰ ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§250Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Πρόκειται περὶ συμβουλῆς καὶ ἡμῶν εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔρχεσθε εἰς τὸ ἄρθρον 4 καὶ λέγετε (ἀναγινώσκει) βγάζετε τὸ ἑξάμηνον τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε εἰς τὴν προηγουμένην σύμβασιν, τὴν στιγμὴν ὅμως καθ’ ἣν ἡ παράτασις θὰ γίνῃ ἐπ’ ἀόριστον ἐστὲ βέβαιος ὅτι δὲν εὐκολύνει τὴν ἐκποίησιν, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γνωρίζῃ ὁ Ἕλλην, ὅτι μετὰ πάροδον 6 μηνῶν θὰ τὸ ἀγοράσῃ ἢ θὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ οἴκημα τότε θὰ προσφέρῃ καὶ θὰ παρουσιασθῇ ἀγοραστὴς ἀκινήτου. Ἡ παράτασις ἐπ’ ἀόριστον δὲν εὐκολύνει τὴν ἐκποίησιν.

§251Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα διὰ διατάγματος, νὰ τὸ καθορίσωμεν.

§252Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Βγάλατέ το ἀπ’ ἐδῶ κύριε ὑπουργέ.

§253Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀόριστον σᾶς πειράζει; πῶς θέλετε;

§254Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία προθεσμία ἑξάμηνος.

§255Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Αὐτὸ ἀκριβῶς δικαιολογῶ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐσκέφθητε σεῖς καὶ ὑπεστηρίξατε καὶ ἄλλοτε, διότι καθὼς γνωρίζετε ἡ προθεσμία ἔχει λήξει πρὸ πολλοῦ. Ἐπειδὴ ὅλοι εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσουν ὑποβαλλόμεναι αὐταὶ αἱ αἰτήσεις, δι’ αὐτὸ καὶ ἐνεργήσαμεν παρὰ τῇ Τραπέζῃ νὰ δέχηται σιωπηρῶς. Ἔπρεπε νὰ κυρωθῇ αὐτὴ ἡ πρᾶξις καὶ κυροῦται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγνωρίζω κ, συνάδελφε, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ, διότι ὑπεστηρίξατε καὶ ἄλλοτε καὶ πραγματικῶς τοὐλάχιστον ἐγὼ ὡς διευθύνας ἐπ’ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα τὴν ἀνταλλαγὴν καὶ ἐγκύψας εἰς τὸ ζήτημα ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίζατε τότε εἶναι τὸ σωστότερο καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ θὰ ὑποδείξῃ καὶ μάλιστα λόγῳ καὶ τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν. Ἂν αὐτὴ ἡ σύμβασις ἔλθῃ κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀρχίσῃ νὰ συζητεῖται—καὶ γνωρίζετε πόσον ἀργεῖ νὰ γίνῃ μία τοιαύτη σύμβασις μετὰ τῆς Τραπέζης καὶ κατόπιν ἐδῶ—οὔτε προσφυγικὴ περιουσία θ’ ἀφεθῇ, οὔτε θὰ ἐπιταχυνθῇ ἐκεῖνο τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον θέλετε σεῖς νὰ δώσητε ὄχι μόνον εἰς τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν. Εἶναι καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα. Διὰ νὰ ἔλθῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐζήτησεν ὁ προσφυγικὸς κόσμος. Καὶ τοῦτο διότι ἤθελον οἱ πρόσφυγες νὰ πάρουν τὰς ὁμολογίας, αἱ ὁμολογίαι ὅμως δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτυπωθοῦν, διότι ἐπ’ αὐτῶν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀριθμὸς τοῦ νόμου. Ἦλθεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μία πολυμελὴς ἐπιτροπὴ καὶ ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ γρήγορα.

§256Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι σύμφωνος νὰ βάλω προθεσμίαν· πόσην θέλετε;

§257Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἂς ἐρωτηθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι.

§258Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἕξ μηνῶν;

§259Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Εἶναι καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα! Διὰ νὰ ἔλθῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐζήτησεν ὁ προσφυγικὸς κόσμος. Καὶ τοῦτο, διότι ἤθελον οἱ πρόσφυγες νὰ πάρουν τὰς ὁμολογίας, αἱ ὁμολογίαι ὅμως δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτυπωθοῦν, διότι ἐπ’ αὐτῶν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀριθμὸς τοῦ νόμου, ἦλθεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μία πολυμελὴς ἐπιτροπὴ καὶ ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ γρήγορα.

§260Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 3 κ. ὑπουργέ. Ἐδῶ λέγετε ἡ τιμὴ τῆς Τουρκικῆς λίρας εἶναι 330 δραχμαί. Διατί 330 δραχμαί; Δὲν θὰ πάρετε ἐν τῷ μεταξὺ τὴν τιμὴν τῆς σταθεροποιήσεως; Διατί προκειμένου περὶ προσφύγων θὰ ἐφαρμόσητε ἄλλην ἀξίαν; Ἡ τιμὴ τῆς σταθεροποιήσεως εἶναι 375 δραχμαί. Διατί νὰ βάλωμεν 330 δραχμάς; 340 εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σταθεροποιήσεως. Φαντάζομαι ὅτι γίνεται μία διάκρισις.

§261Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι πάντοτε ἡ τιμὴ παγία.

§262Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τώρα σχεδὸν εἶναι παγία μετὰ τὴν σταθεροποίησιν. Αὐταί, κύριοι, εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§264Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κ. συνάδελφοι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἂν εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀντελαμβανόμην, ὅτι ἡ διαχείρισις τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Κράτους δὲν ἠκολούθουν τὸν ἴδιον δρόμον, δὲν ἠκολούθουν τὸ ἴδιον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει σήμερον εἰς βάρος γηγενῶν καὶ προσφύγων. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰσάγονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δύο σοβαραὶ τροποποιήσεις: ἡ μία ἀφορᾷ τὴν μείωσιν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν καὶ ἡ ἄλλη ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ διατάγματος κανονίζῃ ἑκάστοτε τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν ἐπείσθην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολὺ δικαίως ἐμείωσε τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν, ἐλυπήθην ὅμως πολὺ διότι δι’ οὓς λόγους αὕτη γνωρίζει δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μέτρον εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ὁμολογιῶν, τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ἔπρεπε ὁ τόκος νὰ μειωθῇ, διότι κατέχονται, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον παρὰ πλείστων ἑκατομμυριούχων εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 2 νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σφαλερῶς εἰσήγαγε τὴν τροποποίησιν ταύτην διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἄν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅλοι μας γνωρίζωμεν ποίας δυσκολίας εὑρίσκομεν ὁσάκις θέλωμεν νὰ τροποποιήσωμεν ἐλαχίστης σημασίας διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν ἴσως–ἴσως μερικὰς μικρὰς ὑποθέσεις, φαντασθῆτε τίνας δυσκολίας θὰ εὕρωμεν, ὅταν θὰ θελήσωμεν νὰ τροποποιήσωμεν συμβάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συστήσω καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀκολουθεῖ σφαλερὰν γραμμὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πλεῖστα ὅσα ζητήματα ἐνδιαφέροντα τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν, εὑρίσκονται ἐν ἀγνοίᾳ καὶ τῶν ὑπουργῶν ἀκόμη καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἀναφέρω ὡρισμένα πράγματα, διότι ἡ διαχείρισις τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας γεννᾷ κολοσσιαῖα ζητήματα. Πρῶτον ζήτημα εἶναι, τὸ ζήτημα τῶν ἐνυποθήκων δανείων εἰς βάρος τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀνωμάλων ἀγοραπωλησιῶν, τὸ ὁποῖον ἔγινεν αἰτία νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὰς νέας χώρας ἕνα χάσμα μὴ διαφέρον ἀπὸ τὸ μῖσος μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Τέταρτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν πλείστων γηγενῶν ἀστέγων, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἐπίστρατοι καὶ οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται μιᾶς ἀποκαταστάσεως ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται ἀποκατάστασις πλείστων ὅσων χιλιάδων ἀστέγων προσφύγων καὶ γηγενῶν. Τέταρτον ζήτημα εἶναι, τὸ ζήτημα τῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, τὸ ὁποῖον μένει ἄλυτον καὶ θὰ παραμένῃ πάντοτε ἄλυτον, εἰς βάρος τῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων. Πέμπτον ζήτημα εἶναι, τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως προσφύγων εἰς πλείστας ἄλλας πόλεις εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα νὰ στεγασθῶσι καὶ αὐτοί, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ στεγάσῃ πλείστους ἀστοὺς τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ πλείστων ἄλλων πόλεων. Τὰ ζητήματα εἶναι τόσον σοβαρὰ ποῦ θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθοῦν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ταύτης καὶ ν’ ἀκουσθοῦν αἱ γνῶμαι ὅλων.

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα τῆς στέγης μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§266Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἔχει κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν ὡρισμένην λεπτομέρειαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐξέδωκεν ἐντάλματα εἰς βάρος 300 οἰκογενειῶν προσφύγων τῆς πόλεως Πτολεμαΐδος ....

§267Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν δίδετε ὄντως εἶναι σοβαρά. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου Καραμάνου–Τρακάκη εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἐγένοντο τοιαῦτα λάθη, ἐζητήσαμεν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ πρωτοκόλλου τούτου, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε μὲν ζημιοῖ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ πλειστάκις ζημιοῖ τοὺς ἀγρότας.

§268Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὸ περιστατικὸν τοῦτο δὲν εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ἐμπράκτου ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἰδιαιτέρως δὲ μὲ ἔκαμε νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ τάξις, ἡ ὁποία ὑποφέρει περισσότερον τῶν ἄλλων, ἡ τῶν γηγενῶν ἀγροτῶν οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἀπαλλοτριωθοῦν τὰ κτήματα αὐτῶν πρὸ τῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Κράτους καὶ οἱ ὁποῖοι ἀγρόται εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν κολοσσιαῖα ἐνοίκια εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μὲ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἐξώσεως καὶ ἐκ τῶν οἰκιῶν των ἀκόμη, διότι καίτοι αἱ οἰκίαι τῶν ἀγροτῶν, κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἐθεωρήθησαν ὡς ἰδιοκτησίαι τῶν ἀγροτῶν, αἱ οἰκίαι τῶν ἀγροκτημάτων, ποῦ διαχειρίζεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐθεωρήθησαν ὡς ἀστικαὶ οἰκίαι, ὡς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δοκιμάζει ὅπως διὰ δημοπρασίας ἐκποιήσῃ αὐτά. Ὑπάρχουν παραδείγματα χιλιάδων ἀγροτῶν γηγενῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν, μὴ ἀποκατασταθέντων, διότι δὲν ἐπρόφθασαν ν’ ἀποκατασταθοῦν, διότι πληρώνουν ὡς ἐνοίκιον δι’ ἕκαστον στρέμμα ἀπὸ 100–200 δραχμάς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καὶ εἰδικῶς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπηλευθέρωσε χιλιάδας ἀγροτῶν καὶ ἔδωκεν ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν τσιφλικίων 30–40 δραχμὰς κατὰ στρέμμα εἰς ὁμολογίας πληρωνομένας μετὰ μίαν τριακονταετίαν. Ὅλα αὐτὰ γίνονται ἐναντίον οἰκογενειῶν ἐπιστράτων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡς πόρον ζωῆς 5–10 στρέμματα, οὐδένα ἄλλον πόρον ἔχουν. Καὶ ὑπάρχουν οἰκογένειαι ἐπιστράτων, αἱ ὁποῖαι σήμερον πένονται κατὰ τὸν οἰκτρότερον τρόπον, διότι ἡ Τράπεζα δὲν τοὺς ἀφίνει νὰ πάρουν τὸν μόνον ἄρτον, τὸν ὁποῖον δικαιοῦνται καὶ αὐτοί. Εἰς τὴν τοιαύτην διαχείρισιν οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης λαμβάνουν ὡς μέτρον τὸ στενὸν οἰκονομικὸν μέτρον τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσοδημάτων, διότι πιστεύουν, ὅτι εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἐξασφαλίσουν τὰς πληρωνομένας προσωπικὰς ὁμολογίας καὶ μετοχὰς ἀποζημιωθοῦν ἐπαρκῶς οἱ πρόσφυγες. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν αὐτὸν τὸν δρόμον, ὥστε ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ γεννώμεθα ἀποζημιοῦχοι καὶ πολεμοπαθεῖς καὶ ἀνάπηροι καὶ παθόντες ἀποζημιούμενοι δι’ ἀδικιῶν νομίζω ὅτι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον κοινωνικῆς ἀναστατώσεως. Ἐκτὸς τῶν ἀδικιῶν τούτων προκαλοῦνται καὶ ἀδικίαι εἰς βάρος προσφυγικῶν συνοικισμῶν καὶ ἀγροκτημάτων ἀπαλλοτριωθέντων. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν βοσκῶν, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν εὐμενὴς πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν. Ἐδημεύσαμεν τὴν περιουσίαν τῶν τσιφλικιούχων....

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ γεγονότα ἔφερον τὴν δήμευσιν. Ὅταν ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὸν νόμον τὸν ἀγροτικὸν ἐδώσαμεν πλήρη ἀποζημίωσιν τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος καὶ εἴπαμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ αὔξησις τῆς ἀξίας. Ἐξετιμήσαμεν στρέμματα μὲ 40 δραχμὰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην 40 δραχμαὶ ἦσαν χρυσές, σήμερον κάμουν 600.

§270Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων εἰς τὰ ἀγροκτήματα τ’ ἀπαλλοτριωθέντα εἶναι σήμερον ἡ ἑξῆς. Πλεῖστοι ἀγρόται ἀποκατασταθέντες εἰς ἀπαλλοτριωθέντα ἀγροκτήματα, ἔχουν αὐξήσει τὴν κτηνοτροφίαν των καὶ ἔχουν ἀνάγκην καὶ βοσκῶν, ἐφ’ ὅσον ὁ γεωργός, διὰ νὰ ζήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει ἀνάγκην μικτῆς ἐγκαταστάσεως γεωργοκτηνοτροφικῆς. Τὰς βοσκὰς αὐτὰς ἡ σύμβασις Τρακάκη–Καραμάνου μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ τονώσῃ τὸ ταμεῖον, τὰς ἔδωσεν εἰς τὴν διαχείρησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ σήμερον ἡ Ἐθνικὴ τράπεζα διὰ δημοπρασίας ἐκποιεῖ τὰς μόνας βοσκὰς ἀγροτῶν, ὄχι μόνον γηγενῶν, ἀλλὰ καὶ προσφύγων, ὥστε οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσιν. Ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως ταύτης ἔχω ν’ ἀναφέρω καὶ τὴν περίπτωσιν τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, ζήτημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται αὐτὴ αὕτη ἡ ἡσυχία τῆς διαβιώσεως γηγενῶν καὶ προσφύγων. Πάντες οἱ ἐν Μακεδονίᾳ ζῶντες ἔχομεν ἀντιληφθῆ, ὅτι ἐκ τοῦ ζητήματος τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει λυθῆ μέχρι σήμερον, κινδυνεύει νὰ ἐγερθῇ ἕν μῖσος μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν κολοσσιαίαν ἀξίαν βεβαίως θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἰπῇ κανείς, ὅτι θὰ ἦτο δικαιολογημένον αὐτὸ τὸ χάσμα μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι μικρὸν καὶ δυστυχῶς παραμένει ἄλυτον, διὰ νὰ ὑπάρχουν καὶ νὰ δικαιολογοῦνται οἱ διάφοροι προσφυγοπατέρες προσφύγων καὶ πατέρες γηγενῶν. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὸ ζήτημα τῶν ἀνωμάλλων δικαιοπραξιῶν. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἔλθῃ μετὰ τὰς Γερουσιαστικὰς ἐκλογὰς παρακαλῶ, ὅπως, ἐὰν πρόκειται τὴν ὑπάρχουσαν σύμβασιν μεταξὺ Ἐθνικῆς Τραπέζης καί Κράτους νὰ τὴν τροποποιήσῃ τοὐλάχιστον νὰ ὑποχρεώνῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως μὴ εἰσπράττῃ ἐνοίκια κτημάτων εὑρισκομένων ὑπὸ τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὑπαγομένων εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἀνωμάλλων δικαιοπραξιῶν μέχρις ὅτου ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον καὶ λυθῆ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἅπαξ διὰ παντὸς ξεκαθαρισθῶσι δὲ καὶ οἱ ἐπικίνδυνοι οὗτοι λογαριασμοὶ μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων.

§271Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν δὲν ἀποφασίσῃ ταχέως ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ μίαν λύσιν ἐπὶ τῶν ἀνωμάλων, δικαιοπραξιῶν πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ μία σύγχισις καὶ διένεξις μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι βεβαίως ἡμιτελὴς διὰ τὸ Κράτος. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀντὶ νὰ φοβεῖσθε, ὅτι μετὰ ἓν ἔτος θὰ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ν’ ἀποφασίσωμεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ, ἵνα γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους τὸ ταχύτερον.

§272Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν νὰ καθορισθῇ μία προθεσμία.

§273Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Αὐταὶ αἱ σκέψεις κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Γεωργίας, μὲ ἀναγκάζουν, νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν διὰ διατάγματος νὰ λύωνται ὅλα τὰ ζητήματα παρ’ ὅλην τὴν καλήν της διάθεσιν εἶναι σφαλερά, διότι θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑπάρχουν πολλὰ πολύπλοκα ζητήματα ἄλυτα καὶ νὰ δημιουργοῦνται παράπονα. Δι’ αὐτὸ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος κ. Μπακάλμπαση, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα αὐτὰ θὰ λυθοῦν, διὰ μιᾶς τελειωτικῆς συμβάσεως καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§274Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγένετο ἡ πρώτη σύμβασις καὶ παρουσιάσθησαν ἀτέλειαι κατόπιν. Δὲν ἠδυνήθη νὰ προχωρήσῃ ἡ ρευστοποίησις τῆς περιουσίας οὔτε κατὰ βῆμα. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν διὰ νομικῶν διατάξεων, διότι εἶναι ἄπειραι αἱ λεπτομέρειαι. Ἐνῷ ὁδηγουμένη ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν ἐμφανιζομένων περιπτώσεων, θὰ μπορῇ εὐχερῶς νὰ δίδῃ λύσεις, ὥστε ἡ ρευστοποίησις νὰ καταστῇ δυνατὴ καὶ ἐπὶ πλέον, νὰ καταστῇ δυνατὴ καὶ ἡ ἀπόδοσις τῶν μισθωμάτων, ὄχι ὅπως ἔχει σήμερον.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως αὐτὸ ποῦ λέγετε κ. ὑπουργέ, ἔχει μίαν εὐνοϊκὴν ὄψιν, ἀλλὰ ἔχει καὶ μίαν ἐπικίνδυνον. Διότι, ὅταν διὰ διατάγματος ἐπιτρέπεται νὰ λύεται κάθε περίπτωσις, ὑπάρχει κίνδυνος ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ δίδωνται λύσεις ὄχι ὀρθαί. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπε τοῦτο, ὅτι ὀρθὸν θὰ εἶναι νὰ λυθοῦν αἱ λεπτομέρειαι αὐταὶ ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, διὰ νὰ φωτισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ φωτισθῇ κανεὶς ἐπαρκῶς μόνον ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας.

§276Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἀφοῦ θὰ γίνουν ἐπανειλημμέναι συμβάσεις μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Κράτους, διατὶ νὰ μὴ γίνῃ μία σύμβασις, διὰ νὰ σᾶς διαφωτίσωμεν καὶ πάντες ἡμεῖς περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων περὶ τῶν ὁποίων αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς ὡμίλησα. Ἐὰν δὲ συνεζητοῦντο ἐνταῦθα ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, θὰ εἶχα νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς, ὅτι βεβαίως τὸ Κράτος πολὺ δικαίως καὶ πολὺ καλῶς ἀνέθεσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἰς τὸν κολοσιαῖον αὐτὸν ὀργανισμόν, νὰ διαχειρισθῇ τὴν περιουσίαν τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἀλλὰ δυστυχῶς εἴτε ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι, εἴτε μὴ πολιτευόμενοι, εἴτε ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐπεβάρυναν διὰ προσωπικοῦ, ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα, διὰ τὴν διαχείρησιν ταύτην· εἰς τὴν Κοζάνην ὅπου ὑπάρχει μία ἀνταλλάξιμος περιουσία ὄχι τόσον σοβαρά, ὑπάρχουν 10 ὑπάλληλοι μὲ μισθὸν σοβαρὸν τόσον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἡ βουλευτικὴ ἐπιχορήγησις εἶναι σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ, ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ τρέχουν μὲ ἕνα αὐτοκίνητον, διὰ νὰ διατιμήσουν ἕναν ἀχυρῶνα εὑρισκόμενον μακρὰν τῆς Κοζάνης εἰς βάρος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Ἐὰν συνεζητοῦντο τὰ πράγματα αὐτὰ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, θὰ εἶχα καὶ ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τροπολογίας τινάς, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ εἶπον τὶ ἀνακατεύεσαι· ἐδῶ χάνονται πραγματικῶς δικαιώματα περιουσιακὰ ἀτόμων, καὶ γίνεται πραγματικὴ ἀδικία. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὑπάρχουν ἄνθρωποι πρὸ τῆς καταστροφῆς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα διὰ μισθωτηρίων συμβολαίων. Διελύθησαν αἱ συμβάσεις αὐταί, τὰ κτήματα παρέλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὁ ἀδικούμενος ὁ γηγενὴς ἢ καὶ πρόσφυξ ζητεῖ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν τὴν Τράπεζαν, τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐξώδευσεν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ κτήματος. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν ἔχουν ἀνάγκην νὰ περάσουν τὸ νομοσχέδιον δὲν δέχονται καμμίαν συζήτησιν.

§277Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὰς 5 ὥρας ἐδῶ συζητοῦμεν καὶ λέγετε, ὅτι δὲν δέχονται καμμίαν συζήτησιν;

§278Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ὅ,τι ἔγινεν, ἔγινεν. Τώρα εἶναι ἀνάγκη νὰ εὕρωμεν χρήματα, διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν περισσότερον τὸν προϋπολογισμὸν οὕτως ὥστε αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ νὰ ἔχουν τὴν πραγματικὴν ἀξίαν δηλαδὴ ψιφίστε το καὶ μὴ φωνάζετε.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§280Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐντόκων ὁμολογιῶν τῆς δευτέρας σειρᾶς ἐγένετο μία ὁλόκληρος συζήτησις ἀπὸ τὸν τύπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δι’ ἐπερωτήσεώς μας ἠλέγχθη ἡ Κυβέρνησις. Ὁπωσδήποτε ὅμως σοβαρὸν καὶ ἂν παρουσιασθῇ τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν προσφυγικῶν ὁμολογιῶν τῆς δευτέρας σειρᾶς, ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ μείωσις τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν δὲν εἶναι τόσον σοβαρὸν ζήτημα, ὅσον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας. Διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐμειώθη ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν παρετηρήθη μία οὐσιαστικὴ αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τῆς πρώτης σειρᾶς, αὔξησις, ἡ ὁποία δὲν παρουσιάζει πραγματικὴν ζημίαν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ἀστοὶ εἶναι ζημία φαινομενική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς πολεμικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ζημία, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀντικαταστήσωμεν διὰ μιᾶς τροπολογίας τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ μιᾶς τροπολογίας, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἠδυνάμεθα ταχύτερον νὰ ἐκποιήσωμεν τὴν περιουσίαν. Δὲν νομίζομεν, ὅτι ἐὰν ὄντως τὸ Δημόσιον προσφυγικὸν αἴσθημα ἐτραυματίσθη διὰ τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν ἀπὸ 8% εἰς 6%, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραπείσωμεν δι’ ἑνὸς ἄλλου τρόπου ἐνισχύοντος τὸν ταχύτερον τρόπον τῆς ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἐπιτυγχάνομεν τὴν πλέον ἀνώδυνον λύσιν εἰς μίαν δημιουργηθεῖσαν πληγὴν ἀκόμη εἰς τὰς τόσας χαινούσας πληγὰς τῆς προσφυγικῆς ζωῆς. Θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως κατὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων, ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐντεῦθεν, αἱ ὁμολογίαι τῆς Βʹ σειρᾶς ἀντὶ 1000 δραχμῶν νὰ γίνωνται δεκταὶ διὰ 1100. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι θὰ ἐκλείψῃ ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐζημιώθη ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἐκ τῆς πολιτικῆς της. Θὰ ὠφεληθῇ δὲ οὐσιαστικῶς, ἡ ἀνταλλάξιμος περιουσία. Διότι, ὁ ἀγοραστὴς τοῦ Α ἀκινήτου. Θὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ ἀμέσου τόκου 10%, ὥστε ὅταν ἀγοράζῃ θὰ ἀγοράζῃ μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι κερδίζει, ταὐτοχρόνως ὅμως θὰ ἔχωμεν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ ὠθηθοῦν περισσότερον οἱ ἀγορασταί, τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, νὰ σκεφθῇ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων, νὰ γίνῃ δεκτὴ μία τοιαύτη τροπολογία ὁπότε ἡ κατηγορία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζημιώνει οὐσιαστικῶς τοὺς πρόσφυγας, θὰ ἔχῃ ἐκλείψῃ ἐντελῶς.

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πρακτικὴν σημασίαν ἡ πρότασίς σας, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ δώσητε, ἕν (πρὶμ) περισσότερον τῶν 100 δραχμῶν, ὥστε αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ νὰ ἐξωμοιωθοῦν μὲ τὰς ὁμολογίας τῶν 8%.

§282Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινον νὰ ἔχουν ὀνομαστικὴν ἀξίαν κατὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων, 50 δραχμῶν ἐπὶ πλέον, διὰ νὰ μὴ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι λέγω 1100, ὁπότε ἠμπορεῖ νὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας μὲ τοιαύτας αὐξήσεις. Δοθέντος, ὅτι σκοπός μας εἶναι νὰ ἐκποιηθῇ τὸ ταχύτερον ἡ προσφυγικὴ περιουσία, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ τοῦτο ἐν μέρει διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔτσι ἐπέρχεται μία ἀμοιβαία ἀποζημίωσις μὲ ἐκείνους ποῦ ἔχουν ὁμολογίας τῶν 8%.

§284Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς ναὶ καὶ φοβεῖται κανεὶς ν’ ἀγοράσῃ κτήματα μὲ αὐτὰς τὰς ὁμολογίας. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζει σοβαροτάτας ἀτελείας, ἰδίᾳ εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. Κατ’ αὐτὸ μεταβιβάζεται ἕνα δικαίωμα, κατὰ τὴν γνώμην μου νομοθετικὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐντεῦθεν θὰ δύναται νὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῆς μισθώσεως τῆς ἐκποιήσεως τῆς ἀνταποδόσεως τῆς ἐκποιήσεως καὶ διαχειρίσεως ἐν γένει τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Τινὲς ἐξ ἡμῶν, ὅταν ἐμειώθη ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν, εἴχομεν πραγματικῶς ἐξεγερθῆ καὶ ἐνομίζαμεν, ὅτι ἐπέρχεται μία τεραστία ζημία εἰς βάρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν οὐσιαστικῶς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 2 τῆς προκειμένης συμβάσεως, δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῶμεν μιὰ φορά, ἀλλὰ εἰς τὸ σύνολον ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσέχων τὴν σημασίαν τοῦ ἄρθρου 2 θὰ πεισθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, νομοθετικὰ δικαιώματα νὰ μεταβιβασθῶσιν ἁπλῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν πρόκειται νὰ κρίνωμεν περιουσιακὰ ζητήματα τόσον σοβαρωτάτης σημασίας. Καὶ εἶναι ὀρθόν, ἀντὶ νὰ διατυπωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἄρθρον, εἶναι ὀρθὸν νὰ δεσμεύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ προσαγάγῃ ὅλας τὰς τροποποιήσεις, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ κανονίσωμεν ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας καὶ τὰς τροποποιήσεις ταύτας ἀναμένει ὁ λαὸς παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ μόνον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε λογικὸν, διὰ διαταγμάτων νὰ κανονίζωνται αὐτά, διότι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐν ἰσχύει συμβάσεως παρατηροῦμεν πόσαι ἀτασθαλείαι γίνονται ἐκ μέρους τῶν τοπικῶν ἐπιτροπῶν. Παρακολουθοῦμεν λέγω ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα πλειστάκις καταλήγουν εἰς βάρος τῆς περιουσίας καὶ δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀφεθῇ εἰς τὰς ὑπηρεσίας, νὰ ὑποδεικνύουν τρόπους ἰδίους, διὰ νὰ κάνουν περισσότερα ἀδικήματα. Νομίζομεν ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ τὸ νομοσχέδιον δὲν τὸ θεωροῦμεν σοβαρὸν καὶ μελετημένον καὶ ἐὰν ἀκόμη δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις μόνον τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας λέγομεν, ἀλλὰ τὸ 2ον ἄρθρον εἶναι μία νέα πληγὴ τὴν ὁποίαν μοῦ φαίνεται, ὅταν ποτὲ θὰ τὴν ἴδωμεν χαίνουσαν δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὴν ἐκδηλώσωμεν καὶ ὑμεῖς θὰ πεισθῆτε, ὅτι διὰ τῆς ἐλευθερίας ταύτης ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι θὰ εἰσηγηθοῦν, θὰ διαπράξητε ἀδικήματα τὰ ὁποῖα οὔτε σεῖς βέβαια σκέπτεσθε νὰ τὰ διαπράξητε, ἀλλὰ οὔτε τὰ φαντάζεσθε. Καὶ σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, ὅταν κανονίζετε σοβαρώτατον ζήτημα οἰκονομικὸν τὸ ὁποῖον θίγει μέγιστα κρατικὰ συμφέροντα νὰ μὴ ἀφήνετε διὰ διαταγμάτων νὰ κανονίζωνται, διότι ἐγὼ νομίζω τότε δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἔπρεπε διὰ διατάγματος νὰ κανονίζωνται αἱ διαχειρίσεις τῶν διαφόρων ὑπουργείων. Ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία, κ. συνάδελφοι ὁμολογουμένως ὑφίσταται ὁσημέραι πλεῖστα ὅσα τὰ τραύματα· τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἔχει μυρίας ἐλλείψεις, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κοζάνης, παρετήρησε εἰς ἀρκετὰ σημεῖα, τὰς μεγίστας ἐλλείψεις αὐτοῦ καὶ εἶπεν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον θέλει νὰ κάμῃ μίαν σύμβασιν μεταξὺ Ἐθν. Τραπέζης, νὰ ρυθμίσῃ καὶ τὰ ἄλλα ἐκκρεμῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πάμπολα καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρά, καὶ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σκέπτεται διὰ τοῦ ἄρθρου 2 νὰ ρυθμίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὰ δικαιώματα αὐτά, πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τὴν Βουλήν, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἣν καὶ ἀνήκουν καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀποσύρετε τὸ ἄρθρον 2, καὶ νὰ προσκομίσετε εἰς τὴν Βουλὴν μίαν νέαν σύμβασιν, καὶ νὰ τὰ καθορίσωμεν, ὅπως τὰ συμφέροντα τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπιβάλλουν. Ἐὰν ἐναπομείνῃ ἡ σύμβασις ὡς ἔχει, ἐγὼ νομίζω, ὁ τραυματισμὸς ὁ ὁποῖος ἐπέρχεται, εἰς ὅλην τὴν προσφυγικὴν ὑπόθεσιν εἶναι ἑκατοντάκις ἀνώτερος, ἀπὸ τραυματισμὸν τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καὶ τόσον σπουδαῖος ὡς μερικὸν ἀδίκημα. Ἀλλὰ ἀφοῦ φθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον, διαδεχθῶμεν μίαν σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας μεταβιβάζομεν ὁλόκληρον τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν, νὰ τὴν διαχειρίζωνται αἱ ὑπηρεσίαι, τῇ ἀληθείᾳ εἶμαι ἠναγκασμένος, νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντόνως, καὶ νὰ καταγγείλω τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς πρᾶξιν πρωτοφανοῦς βίας.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μηδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, κηρύσσεται περαιωθεῖσα ἡ συζήτησις. Ὑπεβλήθησαν μερικαὶ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας θ’ ἀναγνώσω. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουπαρούσου).

§286Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι τῆς παρούσης συμβάσεως καὶ παρακαλεῖ νὰ μένῃ ὅταν θὰ ληφθῇ μέριμνα πρὸς διακανονισμὸν τῶν σχέσεων αὐτῶν.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν ταύτην;

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Ν. Τζερμιᾶ καὶ Ν. Παπαδάκη).

§290Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τῆς καταγγελίας ἐκ μέρους τῶν προσφύγων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐφόσον πληρώνει τὸ Δημόσιον, νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς ν’ ἀντικαθιστᾷ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§291Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦτο δυνάμεθα νὰ τὸ περιλάβωμεν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§292Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δέχομαι τὴν δήλωσίν σας αὐτήν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν ταύτην;

§294ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται. (Ἀναγινώσκεται ἑτέρα τροπολογία τῶν κ. κ. Σκουλᾶ, Ν. Ἀσκούτση, Μ. Βολουδάκη κλπ.).

§296Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἑξῆς περιπτώσεως. Τὸ ἄρθρον 4 παρατείνει τὴν προθεσμίαν τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐκποιήσεως κτημάτων ἀξίας μέχρις 100.000 δραχμῶν. Διὰ τῆς τροπολογίας ζητεῖται ν’ αὐξηθῇ ἡ ἀξία αὕτη μέχρι 200.000, ἐφόσον οἱ κάτοικοι τυγχάνουν ἔφεδροι ἢ πρόσφυγες.

§297Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό. Εἶναι αἱ Σέρραι, ὅπου τὸ ζήτημα αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς ὀξύτατον σημεῖον. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα καὶ θὰ ληφθῇ μέριμνα σχετική.

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπορρίπτεται. Ἀπορρίπτεται.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (ὥρα 8.45′ μ.μ.)