1928.12.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39η

ΣΑΒΒΑΤΟΝ 15 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. γραμματεύς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Π. Φλῶρος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν τυρεμπόρων Ἠπείρου. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Βενετοῦ Ζαγορᾶς, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας ἥτις πρόκειται, νὰ ἀποβάλῃ πλείστους ἐκ πεφυτευμένων γαιῶν, ἀμπέλων καὶ ἀγρῶν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐπανορθωθῇ ἡ ἀδικία αὕτη. — Ὁ σύλλογος καπνεμπόρων Κομοτινῆς παρακαλεῖ, ὅπως ἀντιπροσωπευθοῦν αἱ καπνεμπορικαὶ ὀργανώσεις εἰς τὴν Γερουσίαν ψηφίζουσαι μετὰ τῶν ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων. — Ἡ Κυθηραϊκὴ ἀδελφότης Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας αὐτῆς, διὰ τὴν ἔγκρισιν ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὑπαγωγῆς τῆς νήσου αὐτῶν εἰς Πειραιᾶ. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἀλιστράτης παρακαλεῖ, ὅπως θεσπισθῇ ὁ θεσμὸς τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. — Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ ἱερατικοῦ ἐφημεριακοῦ συνδέσμου Ἀργολίδος ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς παριστᾷ τὴν οἰκτρὰν οἰκονομικὴν θέσιν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν οἰκονομικήν του ἀνόρθωσιν. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἁγίας Παρασκευῆς Ἰωλκοῦ, ὑποβάλλουν ψήφισμα καὶ παρακαλοῦν ὅπως κατασκευασθῇ γέφυρα ἐπὶ τοῦ χειμάρρου Κραυσίδωνος καὶ γίνουν γενικὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα ἐπ’ αὐτοῦ. — Οἱ ὑποστάντες ζημίας ἐκ τῆς ἐκρήξεως πυρομαχικῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ παρακαλοῦν, ὅπως ἀποζημιωθοῦν διὰ τὰς ἐπελθούσας ζημίας αὐτάς. — Ὁ σύνδεσμος καρραγωγέων Βόλου, ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς παρακαλεῖ, ὅπως παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων διὰ τὴν ἀποζημίωσίν των. — Ἡ φιλανθρωπικὴ ἀδελφότης Χανίων «ὁ Σωτὴρ», ἀπευθύνει ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσα ὅπως ἐνισχυθῇ οἰκονομικῶς τὸ οἰκονομικὸν συσσίτιον τὸ ὁποῖον ἐλλείψει πόρων κινδυνεύει νὰ κλείσῃ τὰς θύρας του. — Ἡ γενικὴ ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ αὐτοῖς ἄδεια τυχηρῶν παιγνιδίων κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑορτῶν πρὸς ἀνακούφισιν τῆς δυστυχίας των. — Ἡ ἕνωσις εἰσαγωγέων καὶ ἐμπόρων ἀλεύρων Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ δασμοῦ τοῦ ἄρτου, διὰ φορολογίας κατ’ ἀνώτατον ὅριον 2½ χρυσῶν λεπτῶν. — Οἱ ἔμποροι τυροῦ Γρεβενῶν παρακαλοῦν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν Γρεβενῶν ἐξαγωγὴ τυροῦ καθότι ὑπάρχουν πολλὰ πλεονάσματα. — Ἡ ἐνοριακὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ναοῦ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Καλαβρύτων, παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν περιουσιῶν τῶν ἐκκλησιῶν. — Ἐπιτροπὴ λαοῦ Κερκύρας, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀναμείνῃ τὴν ἄφιξιν ἐπιτροπῆς πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν γνωμῶν της. — Ὁ συνεταιρισμὸς τῆς κοινότητος Ἀρκαδάδων Κερκύρας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀντιδράσεις καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγρονισμοῦ πίστεως. — Ἐπιτροπὴ γηγενῶν ὁμήρων πολεμοπαθῶν Σερρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν τοῦ ὁμηρικοῦ ζητήματος παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Λέκμονας Λακεδαίμονος, ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς ἰδίας κοινότητος διεκτραγωδούντων τὴν οἰκονομικήν των δυσπραγίαν καὶ παρακαλούντων ὅπως ἐλαττωθῇ ἡ ἐπιβληθεῖσα αὐτοῖς φορολογία. — Οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες Καρδίτσης, ὑποβάλλουν γνώμας αὐτῶν, διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ παρακαλοῦν ὅπως υἱοθετηθοῦν αὗται. — Αἱ προσφυγικαὶ ἐπιτροπαὶ τοῦ συνοικισμοῦ μονῆς Ἰβήρων, Τραγεύλου, Μονουχίου κλπ. παρακαλοῦν, ὅπως τὰ χρέη αὐτῶν συμψηφισθοῦν μετὰ τῶν ποσῶν ἅτινα δικαιοῦνται λαμβάνειν, καθότι ἀδυνατοῦν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. — Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Τρικκάλοις τῆς Θεσσαλίας κτημάτων τῆς κληρονομίας Κ. Ζάππα. 2) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Ἰουλίου καὶ 1926 περὶ συστάσεως κεντρικοῦ ταμείου ἀσφαλείας κατὰ τῆς χαλάζης καὶ παγετῶν· καὶ 3) Περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς συνταξιούχους ἀνταλλαξίμους. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Ἰανουαρίου 1928 περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως ὑπογραφείσης τῇ 22ᾳ Νοεμβρίου 1927. 2) Τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Μαΐου 1928 περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 3372, 3389 καὶ τοῦ Ν. Δ. ἀπὸ 17 Ἰανουαρίου 1928 περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως ὑπογραφείσης τῇ 22ᾳ Νοεμβρίου 1927· καὶ 3) Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Αὐγούστου 1928 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βαρβαγιάννης, Μ. Αἰλιανός, Ε. Μαλαμίδας, Τ. Ἀναστασίου, Σ. Τσακμάνης, Ι. Κοθρῆς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χρηστούλας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 512 περὶ καταπολεμήσεως ἀρουραίων καὶ ἀκρίδων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ ἀμοιβῶν ἀρτεργατῶν καὶ ὑποχρεώσεων ἀρτοποιῶν καὶ ἀρτεργατῶν. 2) Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΤΟΔʹ περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας. 3) Περὶ ἀποζημιώσεως μικρῶν ἀρτοποιείων καὶ 4) Περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας ἀρτοποιείων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Ζωγράφος, Ν. Τζερμιᾶς, Ν. Γαρδικιώτης, Μ. Σαμαρᾶς καὶ Θ. Φίλιος, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ΓΥΠΓʹ (3483) τοῦ 1909 περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν συγγραφέων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Δ. περὶ κυρώσεως τῶν Ν. Δ. 1) ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου συμβατικοῦ τόκου κλπ. 2) 20 Ἀπριλίου, 12 Μαΐου 1926 περὶ ἀνωτάτου ὁρίου συμβατικοῦ τόκου κλπ. καὶ 3) 11)17 Αὐγούστου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὡς ἄνω Ν. Δ. τῆς 20 Ἀπριλίου, 12 Μαΐου 1926. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 6)6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ δικολάβων κλπ. 4) Περὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ἀπαιτήσεων κατ’ ἀγροτῶν ἐν Κρήτῃ. 5) Περὶ τῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος παραχωρουμένων ὑποθηκῶν ἐπὶ ἀκινήτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις. Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της αʹ) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: 1) Περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως σεισμοπαθῶν καὶ πλημμυροπαθῶν. 2) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως, συμπληρώσεως κλπ. τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀνασυστάσεως συμβουλίου φυτοπαθολογίας. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου Ἑλληνοϊταλικοῦ συμφώνου φιλίας καὶ εἰρηνικῆς διευθετήσεως τῶν διαφορῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ Κράτους τῆς βιβλιοθήκης Μαυροκορδάτου–Μπαλτατζῆ».

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 7.852.402.00 εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν».

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ σχηματισμοῦ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ σιδηροδρομικῶν συνταξιούχων».

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀποσπάσεως τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων εἰς τὴν περιφέρειαν Πειραιῶς τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας».

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀποζημιώσεως οἰκογενειῶν ὑπαλλήλων τῶν Σ.Ε.Κ. εἰς περίπτωσιν δυστυχήματος.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 16)11)27 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21)4)26 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν περὶ ἐπιμελητηρίων νόμων ὡς ἐτροποποιήθη».

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων χρήσεως 1928–1929 ἐπὶ δίμηνον».

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Παρισίοις ὑπογραφέντος διὰ τὴν ἵδρυσιν διεθνοῦς συμφώνου γραφείου ἐπιζωτιῶν».

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1926 νομοθετικοῦ διατάγματος «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Δεκεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κειμένης νομοθεσίας περὶ Ναξίας σμύριδος».

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2ας Ἰουλίου 1926, περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου Ἀνωτέρας Γεωπονικῆς Σχολῆς».

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα τῶν ὑπονόμων Θεσσαλονίκης διατάξεων τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων»

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ ταμείου κοινωφελῶν ἔργων Νεμέας».

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8ης Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Αὐγούστου 1926, περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου 521 περὶ ὀργανώσεως τοῦ σχολείου τῶν Καλῶν τεχνῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν τινων ἔργων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3297 καὶ προσθήκης διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Τ.Τ.Τ.». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀναπροσλήψεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Διευθύνσεως Σιδηροδρόμων ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον 2369». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Βελλᾶς Ἱεροδιδασκαλείου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ καταστατικοῦ νόμου τῆς αὐτοκεφάλου ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς Μητροπόλεως Ἰωανίννων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως διορισμῶν προσωρινῶν δημοδιδασκάλων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ θέσεως ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. νέων τηλεγραφικῶν τελῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ τρόπου πληρώσεως θέσεων τῆς Τ.Τ.Τ. ὑπηρεσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ μονιμοποιήσεως καὶ διαβαθμίσεως τῶν μέχρι τοῦδε διωρισμένων ὡς προσωρινῶν καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς γλώσσης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς βαθμοῦ καὶ μισθοῦ εἰς τὸν ἀρχιερατικὸν ἐπίτροπον Καρατζόβης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ γεωργικῶν συνεταιρισμῶν ἀλληλοασφαλείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ της ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1927, περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς ἀπόρους καὶ ἀνικάνους πρὸς ἐργασίαν ἐκτοπιζομένους». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21)2)1926 περὶ συστάσεως συνδέσμου κοινοτήτων Δοξάτου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως ἱερατικῶν σχολῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 94 τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προβιβασμοῦ ἀπομακρυνθέντων λόγῳ τοῦ κινήματος τοῦ 1923». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21) 9)26 Ν. Δ. περὶ ἐπιδόματος τῶν μονίμων ὑπαλλήλων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου κατασκευῆς ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων τοῦ ποταμοῦ Ἔβρου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου νόμων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Ρεδιάδης ὡς εἰσηγητής.

§70Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ἐὰν ἡ ἔκθεσίς μου ἀντιπροσωπεύῃ τὴν γνώμην πράγματι τῆς πλειονοψηφίας ἢ τῆς μειονοψηφίας.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τῆς μειονοψηφίας.

§72Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Διότι ἐνῷ ὁρισθεὶς ὡς εἰσηγητὴς καὶ κατόπιν τῆς μελέτης τὴν ὁποίαν ἔκαμα τοῦ νομοσχεδίου ἐπείσθην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη μὲν κατ’ ἀρχὴν τοῦτο, ἀλλὰ μὲ ἐπιφυλάξεις τόσον εὐρείας, ὥστε νὰ ἀνατρέπουν ἄρδην τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Εὑρίσκομαι οὕτω εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ ὑπεραμυνθῶ τῆς ἐκθέσεώς μου. Τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων ἐν ἀναλογίᾳ, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ἐξαγγελθέντος Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ταὐτοχρόνως λαμβάνεται πρόνοια, διὰ τὴν διευθέτησιν μιᾶς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε εἰς τὸ δασμολόγιον. Οἱ ἀναγραφόμενοι ἐν αὐτῷ συντελεσταί, οἵτινες μετὰ τοῦ ἀντιστοίχου δασμοῦ ἀποτελοῦν τὸν πράγματι πληρωτέον δασμόν, ὡρίσθησαν γενικῶς ἐν τῷ δασμολογίῳ εἰς 15 κατόπιν μάλιστα τῆς σταθεροποιήσεως τῆς δραχμῆς, τουθ’ ὅπερ ἀποτελεῖ παγίωσιν τοῦ δασμολογίου καὶ ἐμποδίζει τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ μέλλον, ὥστε διὰ διατάγματος, ὡς συνέβαινε μέχρι τοῦδε, νὰ μεταβάλωνται οἱ συντελεσταί, τοῦθ’ ὅπερ συνιστᾷ μεταβολὴν τοῦ πληρωτέου δασμοῦ, δι’ ἁπλοῦ διατάγματος, ἀντικειμένου εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἡ αὔξησις αὕτη τοῦ συντελεστοῦ εἰς 15, ἤτοι τὸ 1)14, συνεπάγεται αὔξησιν τῶν δασμῶν ἕως τῶν λοιπῶν εἰδῶν τοῦ δασμολογίου κατὰ τὸ 1)14 καλύπτουσι τὴν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν ἕως τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων ὑστέρησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ἐπὶ πλέον καθορίζονται τρία εἴδη δασμῶν, δηλαδὴ νομιμοποιεῖται κατάστασις ὑπάρχουσα ἤδη ἐν τοῖς πράγμασι. Βεβαίως οἱ δασμοὶ ἔχουσι διττὴν τὴν ἀρχὴν καὶ διττὴν τὴν ἐνέργειαν. Ἐμφανίζονται ἀφ’ ἑνὸς προστατευτικοὶ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἔχουσι καὶ ταμιευτικὸν χαρακτῆρα. Πράγματι ἐπὶ τοῦ τεκμηρίου τῆς καταναλώσεως στηρίζει τὸ Κράτος τρόπον ἐμμέσου φόρου, ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἀφοῦ ἡ φοροτεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, δὲν ἐπαρκῆ, νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν καθαρὰν πρόσοδον τῶν πολυπληθεστάτων μικροεισοδηματιῶν, οἵτινες κυρίως ἀποτελοῦν τὸν λαόν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδὲ κἂν τὰ μεγάλα εἰσοδήματα, δὲν δύναται νὰ ἐξακριβώσῃ.

§74Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως προστατευτικῆς, ἀλλὰ καί ἀπὸ ἀπόψεως ταμιευτικῆς, τὰς δὲ ταμιευτικὰς συνεπείας αὐτοῦ ἀντικρίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς νόμιμον ἐπίπεδον τῶν 15 δραχμῶν, ἐπερχομένης οὕτω αὐξήσεως ἴσης περίπου πρὸς τὸ ποσὸν κατὰ τὸ ὁποῖον ἐλαττοῦνται αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους λόγῳ τῆς μειώσεως τῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων. Οἱ προστατευτικοὶ ἐξ ἄλλου δασμοί, διέπονται κατὰ τὴν ἐπιβολήν των ἀπὸ ὡρισμένους κανόνας. Πρῶτον, προστατεύοντες τὴν παραγωγὴν ἢ τὴν βιομηχανίαν, δὲν δύνανται νὰ τίθενται ἐπὶ εἰδῶν διαφόρου φύσεως καὶ εἰδῶν μὴ πληρούντων τὴν αὐτὴν ἀνάγκην ἰσοτίμων. Δεύτερον ὑπόκεινται εἰς ἕνα ἄλλον κανόνα, ὁ ὁποῖος εἶναι σπουδαιότατος καὶ ὁ κανὼν αὐτὸς ἀποβλέπει ἀκριβῶς εἰς τὴν ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐξασφάλησιν τῆς καταναλώσεως. Οἱ προστατευτικοὶ δασμοὶ ἀποσκοποῦν εἰς τὸ νὰ φέρουν ἐν τῇ ἀγορᾷ τὰ ξένα προϊόντα εἰς ἴσην τιμὴν πρὸς τὰ ἐγχώρια, ὥστε ἐν συναγωνισμῷ νὰ εὐεργετῆται ἡ κατανάλωσις. Δὲν εἶναι οἱ ἀπαγορευτικοὶ δασμοὶ ἐκεῖνοι οἵτινες συμφέρουν εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ μόνον οἱ δασμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τείνουν, νὰ φέρουν εἰς τὴν ἀγορὰν εἰς ἴσην τιμὴν τὰ ἐγχώρια προϊόντα πρὸς τὰ ξένα, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Εἶναι κανὼν οὗτος ὁ ὁποῖος οὐ μόνον ἔχει βάσιν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ ὅστις καὶ ἐκ πείρας ἐδείχθη ἀπαραίτητος, διὰ τὴν κατανάλωσιν καὶ ἀποφυγὴν γενικωτέρας ὑπηρεσίας ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐὰν λάβωμεν αὐτὰς τὰς δύο βάσεις κατ’ ἀνάγκην πρέπει, νὰ ἐξετάσωμεν ἐν πρώτοις, κατὰ πόσον ἡ ἐλάττωσις τῶν δύο αὐτῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων ἐπηρεάζει τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Συμφώνως πρὸς τὸν κανόνα καθ’ ὃν ἡ κατανάλωσις εὐεργετῆται μόνον ὅταν τὰ προϊόντα ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς ἐξομοιοῦνται κατὰ τιμὴν πρὸς τὰ ἐγχώρια προϊόντα, πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σίτου καὶ νὰ συγκρίνωμεν τὴν τιμὴν ταύτην πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου τοῦ κομιζομένου ἐκ τῆς Ἀμερικῆς, δεδομένου ὅτι ὁ σῖτος αὐτὸς εἶναι ὁ σῖτος μανιτόμπα νούμερο 3, θὰ παραδεχθῶμεν ὡς τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σίτου δραχμὰς 6.50 κατ’ ὀκᾶν, καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. συναδέλφου Ροδοπούλου, μόνον 6.44, ἤτοι 5.02 κατὰ χιλιόγραμμον. Τόσον στοιχίζει ὁ σῖτος ὁ ἐγχώριος εἰς τὴν παραγωγήν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε καὶ σεῖς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Ροδοπούλου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν ποὺ κοστίζει ὁ σῖτος;

§76Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὴν δέχομαι τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ ὁ σῖτος εἶναι εὐθηνότερος κατὰ τὸν κ. Ροδόπουλον ἀπὸ ὅ,τι ἐγὼ ὑπολογίζω, κατὰ 5 λεπτά.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ τὴν δέχομαι, ἀλλὰ ἤθελα τὴν γνώμην σας.

§78Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ροδοπούλου εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι διεξοδικὴ καὶ ἀπολήγει περίπου εἰς τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω φθάσει καὶ ἐγώ. Ὁ σῖτος ὅμως ὁ Ἀμερικανικός, ἡ ποιότης αὐτὴ μανιτόμπα Ν. 3 ἡ ὁποία ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, κοστίζει κατὰ τὰ πρακτικὰ τῆς ἀγορανομίας τῆς 1ης Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ἡ ὁποία λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὰς τιμὰς τοῦ χρηματιστηρίου τοῦ σίτου εἰς τὴν Ἀμερικήν, κατὰ 100 χιλιόγραμμα δολλάρια (5.23). Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν τόκον καὶ ναύλους ἕως ὅτου φθάσῃ εἰς Πειραιᾶ, κοστίζει τότε 4.428 δραχμὰς κατὰ χιλιόγραμμον. Κατὰ τὸν ἐξαγγελθέντα κανόνα, δέον νὰ συγκριθῇ τὸ κατώτερον κόστος ἀπὸ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς πρὸς τὸ μέσον κόστος εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως. Τὸ κατώτερον κόστος εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὸν Καναδᾶν, εἶναι περίπου τὸ μέσον κόστος, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν μύλοι οἱ ὁποῖοι νὰ καθυστεροῦν ἀπὸ ἀπόψεως βιομηχανικῆς ἀποδόσεως. Εἶναι ὅλη ἡ βιομηχανία προηγμένη ὁμοιομόρφως κατὰ τρόπον, ὥστε τὸ κατώτερον κόστος νὰ ἀντιστοιχῇ περίπου πρὸς τὸ μέσον κόστος. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, ὅτι τὸ μέσον κόστος τὸ ὁποῖον περίπου ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ κατώτερον τοῦ σίτου τοῦ ἐρχομένου εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι 4.428 τῆς δραχμῆς ἐν Πειραιεῖ, ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν τιμὴν 5.02, τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σίτου, μὲ τὴν τιμὴν αὐτήν, τῶν 4.428. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου αὐξάνεται κατὰ δραχμὰς 0.55 ἢ 0.43, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ ἐγχωρίου σίτου, τοῦθ’ ὅπερ ἀποτελεῖ εἶδος prime, διότι ὁ ἐγχώριος σῖτος ὁ προερχόμενος ἐκ Φαρσάλων καὶ Λαρίσσης εἶναι καλλιτέρας ποιότητος τοῦ Τυρνάβου καὶ ἡ ἐπιτροπὴ συγκεντρώσεως τὸν ἀγοράζει κατὰ 0.43, Λαρίσσης–Φαρσάλλων, ἢ 0.31, Τυρνάβου, ἀκριβώτερον κατὰ χιλιόγραμμον. Ἡ τιμὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου καθίσταται οὕτω, 5.02+0.43=δρ. 5.45 ἢ 5.02+0.31 =5.33 δραχμὰς ἥτις δέον νὰ αὐξηθῇ ἀκόμη κατὰ τὰ μεταφορικὰ δι’ ὧν ἔρχεται ὁ σῖτος ὁ Ἑλληνικὸς εἰς τοὺς ἀλευρομύλους, ἅτινα ἀνέρχονται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 78 λεπτὰ κατὰ χιλιόγραμμον. Ἑπομένως ὁ Ἑλληνικὸς σῖτος ἐρχόμενος εἰς τοὺς ἀλευρομύλους στοιχίζει δραχμὰς 5.45+0.78=6.23 τῶν Φαρσάλων καὶ 5.33+0.78=6.11 τοῦ Τυρνάβου. Ἑπομένως ἐὰν ἀπὸ τὸ 6.16, μέσον μεταξὺ 6.23 καὶ 6.11 ἀφαιρέσωμεν τὸ 4.428, τὴν τιμὴν τῶν Ἀμερικανικῶν ἀλεύρων, εὑρίσκομεν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ 4.428 καὶ 6.17, ἤτοι 1.74 κατὰ μέσον ὅρον καθορίζει τὸ εὖρος τῆς προστασίας. Προστασία ἀνωτέρα τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως, διότι θὰ ἐξαναγκάζῃ τὸν καταναλωτὴν νὰ ἐξαγοράζῃ τὸν ἐγχώριον σῖτον εἰς μεγαλυτέραν τιμὴν ἢ τὸν ἀλλοδαπόν. Κατὰ τὸν συλλογισμὸν ἑπομένως τοῦτον ὁ δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου πρέπει νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ, ἵνα προστατεύσῃ τὴν ἀρίστην ποιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ σίτου, τὰς 1.80 δραχμάς, διότι εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν τοῦ σίτου τοῦ Ἑλληνικοῦ τοῦ εὑρισκομένου ἐν Πειραιεῖ μὲ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς καὶ τοῦ σίτου τοῦ Ἀμερικανικοῦ ὁμοίως τοῦ εὑρισκομένου ἐν Πειραιεῖ. Ὁ τιθέμενος προστατευτικὸς δασμὸς εἶναι 1.10, ὑπολείπονται ἑπομένως 0.70 λεπτὰ περίπου. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ σῖτος ὁ Ἑλληνικὸς καταναλίσκεται εἰς τὸν τόπον παραγωγῆς. Ἐκ τῶν 320.000 τόννων σίτου Ἑλληνικοῦ, οἵτινες παρήχθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κατηναλώθησαν ἢ μᾶλλον προσεφέρθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς συγκεντρώσεως μόνον 7.000 τόννων. Ἑπομένως οἱ 310.000 τόννοι κατηναλώθησαν ἐπὶ τόπου. Ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον, ὁ σῖτος ὁ ἐρχόμενος ἐξ Ἀμερικῆς, νὰ συναγωνισθῇ τὸν σῖτον τὸν καταναλισκόμενον ἐπιτοπίως, διότι ὁ Ἀμερικανικὸς σῖτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιφορτισθῇ μὲ 0.78, διὰ τὴν μεταφορὰν ἤτοι μὲ ποσὸν ὅσον περίπου πρὸς τὴν ἀνωτέρω θεωρηθεῖσαν ὑστέρησιν τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ κατὰ 70 λ. Ἑπομένως ὁ προστατευτικὸς δασμός, ὡς ὁρίζεται σήμερον φθάνει τὸ ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν πρέπει νὰ κατέλθῃ, διότι τότε θὰ θίξῃ πράγματι τὴν παραγωγήν. Ὡς ὁρίζεται ἤδη οὐ μόνον δὲν τὴν θίγει, ἀλλὰ τοὐναντίον φέρει τὸν σῖτον τὸν Ἑλληνικὸν εἰς ἴσην τιμὴν μὲ τὴν κατανάλωσιν καὶ ἐπιτρέπει νὰ δημιουργηθῇ συναγωνισμός, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ μόνον δύναται νὰ κερδίσῃ ἡ κατανάλωσις.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ σαφηνίσω κἄτι τι. Ὁ φόρος, ὅπως ἔχῃ σήμερον, τὸ τελευταῖον ὅριον δηλαδὴ ὅπως προτείνεται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου;

§80Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, ὅπως προτείνεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι δὲν ἐπιτρέπουν νὰ προστατευθῇ ὁ παραγωγὸς ἐπὶ πλέον. Ὁ ἐγχώριος σῖτος, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν ποιότητα τοῦ σκληροῦ σίτου Χάμπερ Ντούρουμ, ὅπως λέγεται ἡ ποιότης αὐτή, ὁ δὲ σῖτος αὐτὸς εἶναι ἀδύνατον ἀρτοποιούμενος νὰ ἀποτελέσῃ μόνος καλὴν ποιότητα τοῦ ἄρτου. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, χρειάζεται νὰ ἀναμειχθῇ μετὰ σίτου ἀλλοδαποῦ. Πρό τινος, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται πίστωσις, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσων ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν ἀγορὰν σίτου Αὐστραλιανοῦ, διότι ἔχει ἐξακριβωθῇ καὶ πιστεύεται, ὅτι ἀναπτύσσεται ἐκεῖ ὑπὸ τὰς αὐτὰς κλιματολογικὰς συνθήκας, ὅπως ἐν Ἑλλάδι καὶ ὡριμάζει ἐνωρίτερον. Ἐλπίζεται μὲ αὐτὸν τὸν σῖτον, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ τότε μόνον θὰ ἐγεννᾶτο ζήτημα, ἐὰν θὰ εἶχεν ἀνάγκη περαιτέρω προστασίας ὁ Ἑλληνικὸς σῖτος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχη ἡ προστασία ἡ σημερινή, ἐὰν προστατευθῇ ὑπερμέτρως ὁ Ἑλληνικὸς σῖτος, τοῦτο θὰ σημαίνῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγκασθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁλόκληρος, νὰ τρώγῃ ἓν ἄλλο εἶδος σίτου, εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι εἰθισμένος, ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι μόλις ἀνεκτὸς εἰς μερικὰ μόνον διαμερίσματα τῆς Ἑλλάδος ἔνθα καταναλίσκεται ἀποκλειστικῶς ὁ Ἑλληνικὸς σῖτος, διότι ὁ σῖτος οὗτος εἶναι μὲν περιεκτικώτερος εἰς ἄλευρα, διότι περιλαμβάνων περίπου 82 ἑκατοστὰ αὐτοῦ, ἀντὶ τῶν 75 περίπου τῶν Ἀμερικανικῶν, εἶναι δαψιλὴς εἰς σημυγδάλιον. Ἀλλὰ δὲν παράγει ποιότητα ἄρτου ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἴμεθα συνηθεισμένοι νὰ τρώγωμεν, ἐλλείψει ἐπαρκοῦς γλουτίνης καὶ ἂν ἀποκλεισθῇ ὁ σῖτος ὁ Εὐρωπαϊκός, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ συνέβαινε ἄν ηὐξάνετο ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, τότε θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νὰ τρώγωμεν μόνον ἀπὸ αὐτὸν τὸν σῖτον. Ἐὰν δὲ θελήσῃ τις καὶ νὰ προστατεύσῃ μόνον τὸ ποσὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ σίτου, ὅπερ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἀρτοποίησιν, μέχρις τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν θὰ βελτιωθῇ ὁ σῖτος, θὰ ἔδει νὰ προστατεύσῃ τὸ τέταρτον περίπου τῶν 800.000 τόννων, δηλαδὴ περὶ τὰς 200–250 χιλιάδας τόννους, διότι μόνον κατὰ 25% εἶναι ἐπιδεκτικὸς οὗτος ἀναμείξεως, ἐνῷ σήμερον προστατεύωνται 320.000 τόννοι. Τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει ἐπίσης καὶ ἐλάττωσιν δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου ἀπὸ 5 ἐπὶ 14, δηλαδὴ 70 διὰ τὸ κίτρινο 6 ἕως 14=84, καταβιβάζεται 2 ἕως 15=37.50, δι’ ἀμφότερα τὰ εἴδη. Εἶναι γεγονός, ὅτι πολλοὶ ὀρεινοὶ Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ καταναλίσκουν εἰς μεγάλας ποσότητας τὸν ἀραβόσιτον, προκειμένου ὅμως νὰ κρίνῃ τις περὶ μειώσεως τοῦ δασμοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξῃ μήπως ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ δασμοῦ, ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου ἐμποδισθῇ ἡ καλλιέργεια. Εἶναι ἐξ ἄλλου ἄξιον παρατηρήσεως, ὅτι προκειμένου περὶ δασμοῦ τοῦ σίτου ζητεῖται νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς προστασίας ἀντιθέτως, διὰ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου δημιουργεῖται κίνδυνος νὰ παύσῃ προστατευομένη ἡ παραγωγὴ τοῦ ἀραβοσίτου. Νομίζω δέ, ὅτι ὑπάρχει πρότασις νόμου περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς τοῦ ἀραβοσίτου. Δὲν γνωρίζω ἂν οἱ πληθυσμοὶ ἔχουν ἀνάγκην ἀραβοσίτου ἢ ἀνάγκη χρημάτων καὶ φαντάζομαι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν μήπως ἡ ὑπερβολικὴ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου, ἐξαναγκάσῃ τοὺς πληθυσμούς, νὰ παραλείψουν τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἀραβοσίτου, διότι ὁ ἀραβόσιτος καλλιεργεῖται μαζὶ μὲ τὸν σῖτον.

§81Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε κάμῃ σύγχυσιν τοῦ σημερινοῦ δασμοῦ.

§82Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὁμιλῶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς τοῦ ἀραβοσίτου, Δι’ αὐτὸ ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι ἐπειδὴ ἡ καλλιέργεια τοῦ ἀραβοσίτου συνδυάζεται μὲ τὴν καλλιέργεια τοῦ σίτου, μήπως ἡ προταθεῖσα ἀτέλεια εἰσαγωγῆς ἢ καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου ἔχει ὡς ἐπακολούθημα τὴν ἀπεμπόλισιν τῆς καλλιεργείας τοῦ ἀραβοσίτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ καὶ τὴν σιτοπαραγωγὴν ἐφ’ ὅσον καλλιεργοῦνται μαζὶ καὶ τὰ δύο.

§83Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας πόσον ἐδασμολογεῖτο πέρυσιν ὁ ἀραβόσιτος;

§84Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, 70.

§85Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τώρα μὲ τὴν ἐλάττωσιν ξεύρετε πόσον;

§86Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. 37.50.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἑπομένως πέρυσι ἦταν ὑπερδιπλάσιος καὶ ἡ σημερινὴ ἐλάττωσις εἶναι πλέον τοῦ ἡμίσεως. Διατὶ λοιπὸν θὰ γεννηθῇ ὁ κίνδυνος περὶ μὴ καλλιεργείας ἀραβοσίτου;

§88Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ναί, ἀλλὰ λέγω, διὰ τὴν ἀτέλειαν τοῦ ἀραβοσίτου.

§89Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καλά, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα φειδωλότεροι εἰς τὰς ἐλαττώσεις.

§90Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ διατί. Διότι ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀλεύρου, σίτου καὶ ἀραβοσίτου δὲν παρακολουθοῦν τὴν ἐλάττωσιν μὲ τὸ αὐτὸ βῆμα.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι πτωχότερος ὁ κόσμος ποὺ τρώγει τὸν ἀραβόσιτον, δι’ αὐτὸ ἐφάνημεν γενναιότεροι.

§92Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Προκειμένου τώρα περὶ τῆς προστασίας τῆς ἀλευρομηχανίας ἐν σχέσει πρὸς ἐκείνων τῆς Ἀμερικῆς, στοιχεῖα σχετικὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων, νὰ δύναται τις νὰ βασισθῇ, δὲν ὑπάρχουν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξ ὅσων στοιχείων δύναταί τις νὰ ἔχῃ, εὑρίσκω, ὅτι ἂν ἓν χιλιόγραμμον σίτου ἀλεσθῇ εἰς τὴν Ἀμερικήν, λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐξ ἑκάστου χιλιογράμμου σίτου ἐν Ἑλλάδι χρησιμοποιοῦνται 300 γρ. πρώτης ποιότητος, 300 δευτέρας ποιότητος, 150 τρίτης καὶ 25 γραμμάρια πίτυρα καὶ σκύβαλα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκομεν, ὅτι ἓν χιλιόγραμμον σίτου Μανιτόμπα Νο 3 ἀλευροποιούμενον εἰς τὴν Ἀμερικήν, θὰ κοστίζῃ 4,27 δραχμὰς ὡς ἄλευρον. Συγκρίνω τὴν ἀξίαν ἑνὸς χιλιογράμμου σίτου μὲ ἓν χιλιόγραμμον ἀλεύρου ἐν Ἀμερικῇ μὲ τὴν ἄνω ἀναλογίαν περιεκτικότητος, εὑρίσκω ὡς διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀξίας τοῦ σίτου 4,12 καὶ ἀξίας ἀλεύρων 4,27, ἐν Ἀμερικῇ λεπτὰ 0,148, ἅτινα ἀντιπροσωπεύουν τὴν ἀξίαν τῆς ἀλευροποιήσεως ἐν Ἀμερικῇ διότι δὲν ἔχουσι νὰ κάμωσιν τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Δὲν πρόκειται περὶ ἀλεύρων ἐδῶ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἀλευροποιήσεως εἰς τὴν Ἀμερικήν. Τὰ ἀλεστικὰ ἑπομένως, ἀνέρχονται εἰς 15 λεπτὰ.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). 15 ἢ 10½;

§94Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. 15. Ἐὰν ὅμως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δι’ αὐτὰ τὰ ἀλεστικὰ καταναλίσκεται τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ διὰ τὰς τρεῖς ποιότητας ἀλεύρων, δηλαδὴ ὅταν ὁ βιομήχανος Ἀμερικανὸς ἀλέθει 1 χιλιόγραμμον ἀλεύρων, ἀλέθει 3 ποιότητας ἐκ τῶν ὁποίων εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰσάγεται ἡ 2α καὶ ἡ 3η, πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ ἀνάλογον ποσὸν τῆς ἀξίας τῆς ἀλευροποιήσεως ἀνεξαρτήτως τῆς παραγουμένης ποιότητος.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναλόγως τῆς τιμῆς καὶ τὰ ἀλεστικά.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ἴδιον τοῦ κοστίζει.

§97Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Πόσον τοῦ κοστίζει τὸ σιτάρι καὶ πόσον τὸ πωλεῖ ἐρωτᾶτε, ὡς ἄλευρον; Διὰ τὴν ἀλευροποίησιν εἶναι τὰ ἐργατικά, τὸ λάδι, ἡ κινητήριος δύναμις.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς. Θέλω νὰ μάθω, εἴτε καλὸν ἀλεύρι βγάζει ὁ μῦλος, εἴτε κακόν, τὸ ἴδιον τοῦ κοστίζουν τοῦ βιομηχάνου αὐταὶ αἱ τρεῖς ποιότητες;

§99Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὸ ἴδιον τοῦ κοστίζει.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ρίψῃ εἰς τὴν καλυτέραν ποιότητα περισσότερον ἀλεύρι, τεχνικῶς τὸ ἴδιον κοστίζει, ἀλλ’ ὁ δασμὸς εἰς τὴν καλυτέραν ποιότητα εἶναι μεγαλύτερος τοῦ ἐμπορίου. Τὸ ἴδιον κοστίζει.

§101Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἕνας μῦλος ἔχει ἀπόδοσιν 500 σάκκους ἀλεύρι, κατὰ ποιότητα, σταματᾷ εἰς τὰ 500, ἐὰν θέλῃ ν’ ἀλέσῃ νέαν ποιότητα, ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 554.

§102Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ τὸ κόστος ὑποβιβάζεται, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ τράβηγμα, ἐὰν φθάσῃ τὰ 30–40% καὶ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ σίτου. Ἀναλογίζεται ἡ ποιότης τοῦ σίτου εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, γίνεται μία ἐξήγησις μὲ τὴν ἐμπορικὴν τιμήν.

§103Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ὅταν ἡ νέα ποιότης ἀναβιβάζεται καὶ δίδεται τὸ κόστος τῆς τιμῆς.

§104Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ἔπειτα τὰ μηχανήματα ἐργάζονται καθ’ ὅμοιον τρόπον. Οὐδεὶς ἔκαμε μόνον Ἄ! ποιότητος ἄλευρα. Βεβαίως εἶναι κἄποια μικρὰ διαφορά, διότι ἐξαρτᾶται ὀλίγον καὶ ἀπὸ τὰ μηχανήματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ Ἄ! ποιότης. Ἔχει διαφορὰν ἡ ἐπεξεργασία, ἀλλ’ ἐλαχίστην.

§105Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει βιομηχάνους περισσοτέρους.

§106Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονεῖτε, ὅτι ὅλοι ἕνα χιλιόγραμον λαμβάνουν καὶ τοῦτο στοιχίζει 4.60, διότι μία ποιότης ἀλεύρων, εἶναι τὸ τράβηγμα.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συμβαδίζει μὲ τὴν ἀναλογικότητα.

§108Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἀναλόγως παίρνουν, καὶ ἑπομένως θὰ πάρω τὸ ἀνάλογον ποσόν, τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει μὲ διαφορὰν 29 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἤτοι 0.31 Αʹ ποιότητος. Δηλαδὴ θέλω νὰ εἴπω ἐπειδὴ καὶ τὰ ἀλεστικὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, στοιχίζουν κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μοῦ ἔδωκεν ἡ ἀγορανομία, στοιχίζουν μὲ κέρδος, βιομηχανικὸν κτλ. 35 λεπτὰ κατὰ χιλιόγραμον. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐδόθησαν. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο ποσῶν, δηλαδὴ τὰ 4 λεπτὰ διὰ τὰ ἀλεστικὰ Βʹ ποιότητος καὶ Γης ἐν Ἀμερικῇ, πρέπει νὰ ἀποτελῇ τὸν δασμόν, ἡ διαφορὰ αὐτὴ εἶναι περίπου, 29–31 λεπτῶν, ἀναλόγως τῆς ποιότητος. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι, δὲν δύναται κανείς, νὰ θέτῃ δασμόν, προστατευτικόν, ἐπὶ τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος, ὡς σῖτος ὁ ὁποῖος παράγεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξισωθῶσιν αἱ ποιότητες, θὰ ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἔλεγχος, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον ἡ ποιότης τῶν ἀλεύρων Βʹ καὶ Γʹ τῶν εἰσερχομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν δευτέραν ποιότητα τῶν Ἑλληνικῶν, ἢ θὰ ἔπρεπε τότε νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν τόπον ἐλευθέρα ἡ βιομηχανία, διὰ νὰ παράγῃ καὶ τὰς τρεῖς ποιότητας τῶν ἀλεύρων, ἢ καὶ ἄλευρα τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπήν, νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν ἀναλογίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία παράγεται ἐν τῷ τόπῳ, τότε ὁ προστατευτικὸς δασμός, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι 35 λεπτά. Εἶναι μέτρα ἀφορῶντα τὴν παρασκευὴν τοῦ ἄρτου, ἐν Ἑλλάδι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, δὲν δύναται, νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του κανεὶς προκειμένου, περὶ προστατευτικοῦ δασμοῦ καὶ διὰ τοῦτο μέχρις οὗ ληφθῶσιν μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατόν, ὥστε αἱ ποιότητες τῶν ἀλεύρων τῶν εἰσαγομένων, νὰ ἐξακριβοῦται κατόπιν χημικοῦ ἐλέγχου καὶ συγκρίνεται πρὸς τὴν ποιότητα, τὴν ὁποίαν παράγει ὁ τύπος ἢ μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν, θὰ ἀφίνετο ἐλευθέρα ἡ βιομηχανία ἐδῶ νὰ παράγῃ καὶ τὰς τρεῖς ποιότητας τοῦ ἄρτου, ἐνῷ σήμερον εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παράγῃ μίαν ποιότητα ἀλεύρων, δηλαδὴ τὴν ποιότητα τὴν ὁποίαν παράγουν 75% αἱ Αʹ καὶ Βʹ ποιότητος, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσι στοιχεῖα ἀγορανομικά, οὔτε χημικὴ ἐξέτασις ἔχει καθιερωθῆ ἐξασφαλίζουσι τὴν πλήρωσιν τῆς συγκρίσεως ἐξομοιούσης τὰς ποιότητας τῶν ἀλεύρων, πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχῃ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο δασμῶν, ὄχι διότι εἶναι ἡ πρέπουσα, ἀλλὰ διότι ὑπάρχει ὁ φόβος τῆς νοθεύσεως τῶν ἀλεύρων. Ἐδῶ παρασκευάζεται ἄρτος δι’ ἀλεύρων ἐρχομένων, ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπὴν κατωτέρας ποιότητος ὡς ἰσχυρίζωνται τινές, ἀλλὰ ἔχουσι τοιαύτην ποιότητα εἰδικήν, διὰ τὸν Πεβάντε. Αἱ πληροφορίαι ἐφ’ ὧν στηρίζομε ὡς εἶπον δὲν εἶναι ἐπισφαλεῖς ἀπολύτως. Θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐρωτηθῇ, ποῖον εἶναι τὸ κόστος, τὸ βιομηχανικὸν τῶν κατωτέρων ἀλεύρων κλπ. Χρειάζεται εἰδικὴ ἐργασία πρὸς τοῦτο δὲ ἐργασία, ἡ ὁποία γίνεται ἤδη εἶναι ἡ προσεγγίζουσα ἐργασία, διὰ νὰ δείξῃ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ τεθῇ εἷς προστατευτικὸς δασμὸς ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο περὶ δασμοῦ ἀνομοίων πραγμάτων, ἀλλὰ ὁμοίων. Θὰ ἔπρεπε λοιπόν, νὰ μείνῃ ἐλευθέρα ἡ παραγωγὴ τῶν ἀλεύρων παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας, νὰ παράγῃ καὶ πρώτης καὶ δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος ἄρτον καὶ τότε, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντελῶς ὁ δασμὸς αὐτός. Σήμερον ὁ δασμὸς ὡς εἶναι ἐφῃρμοσμένος δὲν ἀποτελεῖ κυρίως προστατευτικὸν δασμόν, ὑπερβαίνει τὸ ὅριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ χαρακτηρισθῇ αὐτὸς ὡς προστατευτικὸς καὶ καθίσταται ἕνα δικαίωμα τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν τῇ ἀπολύτῳ κυριαρχίᾳ του νὰ ἐπιβάλῃ εἰς κάθε εἰσαγωγὴν ἢ ἐξαγωγὴν ἀναλόγως τῆς ὑποτιθεμένης καταδολιεύσεως τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ κάμῃ τὸ εἰσαγόμενον προϊόν. Ἀπομένει νὰ ἐξετασθῇ ἡ δασμολογικὴ διαφορά, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκ Βουλγαρίας καὶ Ρουμανίας εἰσαγωγῆς. Φαίνεται, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ αὕτη καθ’ ὑπολογισμόν, δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν δασμὸν περὶ τὰ 4–5 λεπτὰ ἀνὰ χιλιόγραμμον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸν ἤδη ὑπάρχοντα δασμόν, ὥστε ὅταν συνιστᾷ τις, νὰ παραμείνῃ ὁ δασμὸς ὁ ὑπάρχων, ἐξασφαλίζει ταὐτοχρόνως καὶ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ Ρουμανίας καὶ Βουλγαρίας. Ἔρχετε ἤδη τὸ ζήτημα ὕστερον τῆς ἐπιρροῆς τὴν ὁποίαν, θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ἡ ὑποτίμησις τοῦ ἄρτου. Βέβαια ὅπως ἀντισταθμισθῇ τὸ ἔλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 170.000.000 τὸ ὁποῖον συνεπάγεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἐκρίθη σύμφωνον πρὸς τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων, ὅπως ὁ συντελεστής τοῦ δασμολογίου αὐξηθῇ σταθεροποιούμενος ἀπὸ 14 εἰς 15 δραχμάς. Τοῦτο ἐκρίθη ὡς μέσον διὰ ν’ ἀκυρωθῇ τὸ ἔλειμμα τῶν 170 ἑκατομμυρίων. Εἶναι προφανές, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ ἐκτὸς τοῦ σίτου καὶ ἀλεύρων καὶ εἰδῶν τινῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι μεγάλην σημασίαν, θίγει καὶ τὰ ἀντικείμενα τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης ποῖα εἶναι, θὰ τὰ εὕρωμεν ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν τὴν ὁποίαν ἔχουσι παρὰ τοῦ λαοῦ. Μελέται ἐπὶ τῆς στατιστικῆς καταναλώσεως ὑπάρχουσι εἰς ὅλα τὰ Κράτη καὶ αἱ ἀφορῶσαι τὰς ἐργατικὰς τάξεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν καὶ ἐπιδιώκεται δι’ αὐτῆς ἡ ἐξέτασις τῆς καταναλώσεως τῶν ἐργατικῶν, κυρίως οἰκογενειῶν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουσι γίνει τοιοῦτοι πίνακες ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀφορῶντες τὰς λαϊκὰς οἰκογενείας ἐκ 5 ἢ 5½ ἀτόμων κατὰ μέσον ὅρον, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν εἰσόδημα 1500 –3.000 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ὡς ἐκ τοῦ στατιστικοῦ τούτου πίνακος φαίνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ ἡ αὔξησις ἀντιστοίχως τῶν δασμῶν κατὰ 1)15 φέρει ὡς σύνολον αὔξησιν ἐπὶ τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης διατροφῆς μόνον 14.58 δραχμάς, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀφαιρέσῃ τις ἀπὸ τὰς 40 δραχμὰς μηνιαίως τὴν δαπάνην, διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ἄρτου.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὸ κέρδος;

§110Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Βεβαίως καὶ μάλιστα περισσότερον, διότι εἶναι ἐκ τοῦ σίτου, μία ὀκᾶ σίτου βγάζει περισσότερον ψωμί.

§111Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ὄχι, ὅσον στάρι τόσον ψωμί. Ἐὰν λοιπὸν θεωρήσῃ κανεὶς τὴν αὔξησιν ἡ ὁποία εἶναι 14, 58 δρ. ἔναντι τῶν 40, εὑρίσκει, ὅτι ἔχει κέρδος ἐκ τῆς διατροφῆς περὶ τὰς 25 δρ. μηνιαίως. Κερδίζει λοιπὸν 25 δρ. μηνιαίως. Δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν μεγάλην ἐλάφρυνσιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, τῶν πτωχῶν. Καίτοι καὶ αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ, ἂν 25 δρ. τὸν μῆνα δὲν εἶναι κάτι τι, διὰ τοὺς πτωχοὺς ἐν τούτοις θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἡ στατιστικὴ αὐτὴ ἀφορᾷ οἰκογενείας ἐχούσας εἰσόδημα ἀπὸ 1500 ἕως 3.500 τὸν μῆνα. Κατὰ δὲ τὸν νόμον τοῦ Ἔγκελ, ὅσον κανεὶς ἐλαττώνει τὸ εἰσόδημα ἑνὸς ἀνθρώπου, κατὰ τὸν λογάριθμον τόσον περισσότερον μέρος καταναλίσκει, διὰ τὴν διατροφήν. Ἐξ αὐτοῦ βεβαίως φαίνεται, ὅτι εἰς ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν μικρὸν εἰσόδημα μικρότερον τῶν 3.500 δρ. θὰ καταναλώσῃ πολὺ περισσότερον, διὰ τὴν διατροφήν του καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ αὔξησις τῶν 25 δρ. θὰ εἶναι ἀκόμη σημαντικωτέρα διὰ τοὺς πτωχωτέρους. Εἰς τὸν πίνακα τοῦτον ὑπάρχει τὸ κρέας καὶ ὁ τυρός. Ἐπὶ τοῦ κρέατος κατόπιν τῶν συμβάσεων μὲ τὴν Ἀλβανίαν, Τσεχοσλοβακίαν καὶ Γιουγκοσλαυΐαν, θὰ ἔχωμεν μίαν σοβαρὰν ὑποτίμησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ὥστε αὐτὸ δὲν τὸ λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει, διότι ἀφ’ ἑαυτοῦ ἀποτελεῖ μίαν ὑποτίμησιν, οὕτως ὥστε καθ’ ὃν χρόνον συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἡ μεταβολὴ τοῦ δασμοῦ εἴτε τοῦ κρέατος κατὰ τὸ ¼ νὰ μὴ τὸν ἐπηρεάζῃ. Ἔχομεν ἐπίσης ἀνάγκην ἀκόμη ἐκτὸς τῶν εἰδῶν τῆς διατροφῆς καὶ εἰδῶν ἱματισμοῦ, ἀντιπροσωπευόντων τὰ 17% τῆς ὁλικῆς δαπάνης. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει εἰσόδημα 1500 δρ. μὲ 17% ἔχομεν 225 δρ. ὄφελος καὶ ἀντίστοιχος φόρος ἴσος πρὸς τὸ ¼ τῆς ἀξίας των, ἡ μεταβολὴ αὐτὴ κατὰ τὸ ¼ θὰ εἶναι 4 μόνον δρ. τὸν μῆνα ἐκ τοῦ ἱματισμοῦ δηλαδὴ ἐκ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τοῦ ἱματισμοῦ ἐπέρχεται μία αὔξησις ἡ ὁποία εἶναι περίπου 4 δρ. μηνιαίας. Μάλιστα ὑπάρχει γνώμη, ὅτι αὐτὸς θὰ εἶναι ἀρκετὰ μικρότερος, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὄχι τὴν στατιστικὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τὴν στατιστικὴν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Σικελίαν ὅπου εἶναι πτωχότεραι αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις. Ἐκεῖ εὑρίσκει, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διατροφῆς εἶναι ἀκόμη ὀλιγώτερα. Ἐπὶ τῶν εἰδῶν θερμάνσεως ὑπάρχει ἐπίσης καὶ μία διαφορά. Ἀπὸ αὐτὰ τὰ εἴδη εἶναι οἱ ξυλάνθρακες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐνδιαφέρουν, ἐφ’ ὅσον καὶ αὐτὰ εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἀλλὰ τὸ ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον καὶ ἀνάξιον λόγου, ἐπίσης ὁ φόρος εἶναι ἀνάξιος λόγου, καὶ ἡ διαφορὰ ἀκόμη ἀναξιωτέρα λόγου. Δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ βέβαια, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπέρχεται μία σοβαρὰ ἐλάττωσις τῶν βαρῶν τῆς ζωῆς, ἐπέρχεται ὅμως μία βελτίωσις, κυρίως ἐπέρχεται μία τακτοποίησις εἰς τὸ δασμολόγιον καὶ μία μεταφορὰ τοῦ φορολογικοῦ βάρους ἀπὸ τῶν πτωχοτέρων τάξεων εἰς τὰς πλουσιωτέρας. Ὅτι ἐπέρχεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ εἶναι ἄνευ οὐδενὸς ἄλλου ὑπολογισμοῦ φανερόν, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὑπάρχει μία σωρεία εἰδῶν καὶ ἂν ὄχι σωρεῖαι πάντως ἕνας ἀρκετὰ μεγάλος ἀριθμὸς εἰδῶν πολυτελείας τῶν ὁποίων οὐδέποτε ποιεῖται χρῆσιν ὁ λαός. Τὰ εἴδη αὐτὰ ἔχουν βαρύτατον δασμόν.

§112Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖα εἴδη ἔχουν βαρύτατον δασμόν, τὰ εἴδη πολυτελείας; Θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τὰ ἀρώματα, εἶδος πολυτελείας, δασμολογοῦνται μὲ 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας των, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα δασμολογοῦνται μὲ 30%.

§113Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγεται.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ρήτωρ δὲν εἶπεν, ὅτι δασμολογοῦνται ἀκριβά. Εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν εἴδη πολυτελείας, τὰ ὁποῖα μάλιστα δασμολογοῦνται καὶ ἀκριβὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιπίπτουν εἰς τὸν λαόν, διότι ὁ λαὸς δὲν τὰ ἀγοράζει.

§115Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον περὶ πολλῶν εἰδῶν καὶ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τῶν μεταξωτῶν τῶν ὁποίων ὁ δασμὸς εἶναι 600 δρ. περίπου, ὁ δὲ δασμὸς οὗτος ἀναβιβάζεται εἰς τὸ ¼. Τῶν μαλλίνων ὑφασμάτων τῶν ὁποίων κατὰ περιορισμένην κλίμακα, ἀλλὰ πάντως κάμνει χρῆσιν ὁ λαός, ὁ φόρος εἶναι 125 δρ. εἶναι φανερόν, ὅτι τὸ τέταρτον τῶν 125 δρ. εἶναι μικρὰ ποσότης ἐν σχέσει πρὸς τὸ τέταρτον τῶν 600 τὸ ὁποῖον εἶναι τετραπλάσιον. Ἑπομένως ἡ αὔξησις κατὰ τὸ ¼ ἐπὶ τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα διὰ τὰ εἴδη πολυτελείας τῶν ὁποίων δὲν ποιεῖται χρῆσιν ὁ λαός, παρὰ διὰ τὰ ἄλλα εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Αὐτὴ ἡ αὔξησις, θὰ ἐκπεσθῇ ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 170.000.000, διότι κατὰ 170.000.000 ἐλαττώνεται ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν τὰ πληρώνει ὅλος ὁ λαός, ὁ πτωχὸς ἀλλὰ πληρώνει ἓν μέρος μόνον τὸ δὲ ὑπόλοιπον τὸ πληρώνουν οἱ πλούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβαρύνονται περισσότερον χωρὶς κατ’ ἴσον λόγον, νὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ πτωχότεροι. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει κἄποια δυσχέρεια εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανάλωσιν τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Εἶναι οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουν τὸν ἐγχώριον σῖτον, αὐτὸν τοὺς 300 χιλ. τόννους κατ’ ἔτος. Αὐτοὶ δὲν θὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ σίτου, ἀλλὰ θὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ τὰ ἄλλα εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται. Ἡ δυσχέρεια αὐτοῦ μὲ ἤγαγε εἰς τὸ νὰ ὑπολογίσω περίπου εἰς τί ποσὸν θὰ ἀνέρχηται ἡ ὑστέρησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἂν ἀπὸ πολλῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης παραμείνῃ ὁ ἴδιος ὁ συντελεστής ὁ ὑπάρχων καὶ δὲν ἐπέλθῃ ἐπ’ αὐτῶν αὔξησις τοῦ συντελεστοῦ. Ἡ ὑστέρησις αὕτη θὰ ἀνήρχετο περίπου 60.000.000.

§116Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μαζὶ μὲ τὴν ζάκχαριν. Ἡ ζάκχαρις ἀποτελεῖ τὴν βαρυτέραν φορολογίαν τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἀλλὰ καὶ τὴν μεγαλυτέραν πρόσοδον δυσχερὴς πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους. Εἰσπράττει τὸ Κράτος περίπου 150.000.000 ἀπὸ τὴν ζάκχαριν.

§117Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω, οὔτε τὰς βλέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε τὰς προσδοκίας τῆς ἐπὶ τῶν ἀποδόσεων τῶν ἐσόδων, θὰ περιωριζόμην νὰ συστήσω ὅπως ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅπως μὴ ἐπαυξήσῃ τὸν δασμὸν ἐπὶ ὡρισμένων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἢ νὰ καλύψῃ ἄλλοθεν τὴν ὑστέρησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν ὁποίαν ὑπολογίζῃ περὶ τὰ 60.000.000.

§118Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ἀφαιρέσητε τὴν ζάκχαριν, ἡ αὔξησις ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν εἶναι 20 ἑκατομμύρια. Ἐσκέφθην, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ὁ βακαλάος, θὰ ἦτο φθηνότερος κατὰ μίαν δεκάραν, τὰ φασόλια κατὰ 14 λεπτά, ὅλα αὐτὰ μὲ ἔπεισαν, ὅτι θὰ ἦτο ἐλαχίστη ἀνακούφισις καὶ θὰ ἦτο ἀνακούφισις ἄστοχος, ἀπώλεια δὲ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν 20.000.000. Ἰδοὺ διατὶ ἐκάμαμεν τὸ 14 εἰς 15 ἐπὶ τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, μόνον εἰς τὴν ζάκχαριν, θὰ ἦτο σοβαρὸν τὸ ποσοστόν, ἀλλὰ ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, θὰ ἦτο φανταστικὴ ἀνακούφισις.

§119Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος, νὰ σᾶς κάμω αὐτὴν τὴν σύστασιν ἐφ’ ὅσον δὲν θίγονται οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ οἵτινες καταναλίσκουν περὶ τοὺς 320.000 τόννους σίτου. Οἱ τοιοῦτοι πληθυσμοὶ ἐνῷ δὲν ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τῶν δασμῶν τοῦ σίτου, θὰ ἐπιβαρυνθοῦν ὅμως ἀπὸ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης.

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτοὶ καταναλίσκουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πράγματα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Ρεδιάδη, θεωρεῖτε, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἐγχωρίως παραγομένου καὶ ἐπὶ τόπου καταναλισκομένου σίτου, θὰ μειωθῇ κατὰ τὰ 40 αὐτὰ λεπτὰ ποὺ κόβομεν; διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν σιτοπαραγωγὴν μᾶς λέγουν, ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν ζημιώνομεν τοὺς σιτοπαραγωγοὺς μὲ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον παράγεται καὶ ἐγὼ ὑπέθετον πραγματικῶς, ὅτι ἐκτὸς ἐκείνου τὸ ὁποῖον καταναλίσκει τις δι’ ἑαυτὸν τὸ ἄλλο ποσὸν τοῦ σίτου τοῦ ἐγχωρίου παραγομένου καὶ καταναλισκομένου, θὰ εὐθύνεται κατὰ 40 λεπτά.

§122Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἶναι ζήτημα διατιμήσεως. Αὐτὸ παρακολουθεῖ τὴν τιμὴν τοῦ χρηματιστηρίου. Δὲν θὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὸν δασμὸν εἶναι ἡ τιμὴ ἡ ἐν Ἀμερικῇ. Ἐνταῦθα κ. Πρόεδρε, παρουσιάζεται ἓν σημεῖον ἀσθενὲς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς ὡμίλησα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν καὶ θὰ συνίστων νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μήπως εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ἐπερχομένης πιθανῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, μήπως θὰ ἦτο τόπος νὰ ἐξετασθῇ ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ τεθῇ ἓν εὐρὺ ἐλάχιστον συντηρήσεως ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς σχετικῶς μὲ τὴν φορολογίαν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἀποδίδει 90 ἑκατομμύρια, ὡς εἶναι προϋπολογισμένη ἐφέτος, ἐπιβαρύνει ἐν τούτοις σημαντικῶς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον μὲ τὰς διατυπώσεις τὰς φορολογικὰς τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ἂν δηλαδὴ ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, νὰ καθιερωθῇ ἓν εὐρὺ ἐλάχιστον συντηρήσεως, τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνῃ τοὺς πτωχοὺς γεωργούς, ὡς ἡ ὑπηρεσία θὰ ἐλαφρύνετο ἀπὸ τὸ βάρος τῆς βεβαιώσεως καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὰς τρομερὰς ἀδικίας αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν πραγματικῶς κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, μάλιστα εἰς τὰς ἀπομεμακρυσμένας ἐπαρχίας καὶ ἴσως θὰ εἰμποροῦσε κανεὶς νὰ τοὺς δώσῃ ἓν ἀντίκρυσμα...

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τοὺς συντελεστάς, διὰ τὸ ὑπόλοιπον.

§124Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Νὰ ληφθῇ, ὡς ἀντιστάθμισμα, διὰ τὴν πιθανὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν.

§125Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Σεῖς θὰ δώσετε τὴν λύσιν ὅταν θὰ κάμετε τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅπου θὰ μᾶς τὸν παρουσιάσητε κατὰ 200 ἑκατομμύρια κατώτερον.

§126Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ θέμα ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ἐπιδεκτικὸς ὑποβιβασμοῦ ὁ προϋπολισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀλλ’ εἶναι ἀπαραίτητος οὗτος διὰ τὸ ρόλον τοῦ Ναυτικοῦ, διότι κινδυνεύει τὸ ναυτικὸν νὰ πάθῃ ὅτι παθαίνουν οἱ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι τρώγουν πολὺ καὶ ἐκ τῆς πολυφαγίας αὐτῆς καθίστανται δυσκοίλιοι καὶ δύσκαμπτοι. Εἰς τὴν ὑποσημείωσιν τῆς κλάσεως 60β τοῦ δασμολογίου ἀναγράφεται ἡ ἐξαίρεσις εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅσον ἀφορᾷ τὰ πετρέλαια τῶν νέων χωρῶν, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ διατιμᾷ ἀναλόγως ἐκείνων τοῦ μονοπωλίου τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἐξωκλείεται τὸ λαθρεμπόριον. Ἀποτελεῖ ὅμως μίαν ἐξαίρεσιν εἰς τὴν Συνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν ἐγκαθιστᾶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δικαιολογημένην ὅμως. Ἡ Κυβέρνησις, εἶπε πρὸς τὴν Βουλήν, δὲν θέλει νὰ διατηρήσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ νὰ κανονίζῃ τὸν βαθμὸν τοῦ συντελεστοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς καὶ νὰ φορολογῇ, παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ κάμνει ἐξαίρεσιν διὰ τὰ πετρέλαια, διὰ τὸν λόγον, ὅτι πρέπει νὰ προσαρμόσωμεν τὸν δασμὸν τῶν νέων χωρῶν πρὸς τὸν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολος πρὸς προσαρμογὴν νὰ ψηφίζωμεν νόμους καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος φορολογίας.

§128Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει ἐπίσης μίαν κυρίως ὀνοματοθεσίαν ἐπὶ τῶν δασμῶν. Διακρίνει τὸν συμβατικὸν δασμὸν ὅστις εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι κατώτερος τοῦ ἐλαχίστου εἴς τινα Κράτη, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν σύναψιν μιᾶς ἐμπορικῆς συμβάσεως ἐπιμένουν εἰς τὸν κατώτερον αὐτὸν δασμόν. Αὐτὸ ἔδωσε ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἔρχονται, ἄλλα Κράτη καὶ ζητοῦν νὰ ἔχουν ἀκόμη κατώτερον δασμὸν καὶ ὅταν καταγγέλλεται ἡ σύμβασις ἐκείνου τοῦ ὁποίου ἔχει τὸν μέσον δασμόν, ἐπειδὴ ἔχει τὴν ρήτραν τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, νὰ θέλῃ νὰ ἀνεχθῇ εἰς τὸν κατώτερον. Ἐκρίθη ἀνάγκη νὰ τεθῇ, διὰ νόμου μία διάταξις καθ’ ἣν ὅταν καταγγέλλεται μία σύμβασις ἡ ὁποία ἔχει συμβατικὸν δασμόν, δὲν θὰ ὑπάγωνται τὰ εἴδη τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἰς τὴν δασμολογικὴν κατάταξιν τοῦ φόρου τοῦ ἄλλου συμβατικοῦ τοῦ ἄλλου Κράτους, ἀλλὰ εἰς τὸν ἐλάχιστον, ὁ ὁποῖος καίτοι ἐμφανίζεται ἐλάχιστος εἶναι μεγαλύτερος τοῦ συμβατικοῦ. Ἤθελα νὰ παρατηρήσω ὅμως ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι εἶναι ματαιοπονία νὰ θέλωμεν νὰ καθωρίσωμεν τοῦτο διὰ νομοθετικῆς διατάξεως, διότι τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κάμνουν τώρα συμβάσεις ἐμπορικάς, λαμβάνουν πρόνοιαν, ὥστε ἐὰν καταγγελθῇ ἡ σύμβασίς των νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς τὸν ἐλάχιστον δασμόν, ἀλλὰ εἰς τὸν συμβατικὸν τοῦ ἄλλου μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους.

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι μία συμμόρφωσις πρὸς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν.

§130Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι. Ἐπίσης εἰς τὸ τέλος τοῦ δασμολογίου εἶναι μία ἐξαίρεσις, διὰ τὰ μεταχειρισμένα σκάφη καὶ γίνεται μία ἐλάττωσις τοῦ φόρου.

§131Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μένει ἡμέρες ὅπως εἶναι.

§132Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ καινουργῆ. Τοὐναντίον πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ φόρος διὰ τὰ μεταχειρισμένα.

§133Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔγινε τοῦτο, διότι οὕτω εὐκολύνει τὴν νηολογίαν.

§134Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Θὰ καταντήσῃ ὅμως ὥστε νὰ μαζεύομεν ὅλα τὰ σαπιοκάραβα καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ δύναται νὰ συναγωνίζεται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὰ ξένα Κράτη.

§135Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν καιρῷ τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ τὸ περιεχόμενον εἰδικοῦ νομοθετήματος.

§136Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Αὕτη λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι εἶναι ἡ γνώμη μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς γνώμης μου ἔλαβα ὡς μόνον ὁδηγὸν τὸ κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην ἀφοῦ, ἐγώ, ἐξετέθην καὶ ἐξελέγην ὡς βουλευτὴς ἀνεξάρτητος καί δὲν αἰσθάνθην τὴν ἀνάγκην ὅπως ἐξετάσω κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον προσαρμόζεται πρὸς τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα, ἀλλὰ ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας εἰσηγεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§138Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον κ. συνάδελφοι, εἰσάγει μίαν ἀταξίαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ Κράτους, διότι ἀπό τινων ἐτῶν τὸ ἐπεκράτησε μία ἐσφαλμένη τακτικὴ τοῦ νὰ εἰσηγεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀρκετὴν ἐπίγνωσιν τοῦ τὶ σημαίνει φορολογία, τὸ τὶ σημαίνει Σύνταγμα. Διότι ὑπάρχει διάταξις, ὑπάρχει νομοθετικὸν διάταγμα κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ συντελεστὴς εἰς δραχμὰς χαρτίνας τῶν τελῶν τοῦ δασμολογίου δύναται ἑκάστοτε δυνάμει μιᾶς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ, νὰ μεταβάλλεται καθ’ ἑκάστην στιγμὴν καὶ ὄχι ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ κατ’ εἶδος ἐμπορευμάτων. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ κατέληξεν εἰς καταχρήσεις καὶ εἰς παρεξηγήσεις, διότι τὸ νὰ δύναται εἰς μίαν νύκτα, νὰ μεταβληθῇ αὐτὸ εἶναι παραβίασις τοῦ Συντάγματος, λέγει, ὅτι μεταβάλλεται ὁ συντελεστής, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς εἶναι μεταβολὴ τῆς φορολογίας καὶ ὅταν ἕνας ἔμπορος φέρει τὴν μίαν ἡμέραν ἕνα ἐμπόρευμα μὲ τὸν συντελεστὴν 8 δραχμὰς τὴν ἄλλην ἡμέραν εἰσάγει ἐμπόρευμα μὲ συντελεστὴν 6 ἢ 4 δραχμὰς ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, θὰ ἐμάνθανον τὸ μυστικὸν τὶ κερδοσκοπίαν θὰ ἔκαμνον; Διεμαρτυρήθην εἰς τὴν τελευταίαν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ὅταν συνέστη μία ἐπιτροπὴ κοινοβουλευτική, διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ δασμολογίου ἐπὶ τὸ λαϊκώτερον ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο νὰ ὁρίσωμεν τὸν συντελεστὴν πάγιον, διὰ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἠθικὴ καὶ Συνταγματική. Διότι δὲν πρέπει, νὰ εἶναι μόνον τίμιοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ νομίζωνται, εἶναι δὲ δυστύχημα, ὅταν ἐμφυλοχωρῇ εἰς τὸν λαὸν ἡ ἰδέα, ὅτι ὑπάρχουν ὑπόνοιαι περὶ τοῦ κύρους καὶ τῆς ἠθικῆς τῶν ἀνδρῶν. Αὐτὸ εὐτυχῶς συμβαίνει σήμερον καὶ δύναμαι, νὰ εἴπω ὁμοθύμως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπεδέχθη τὴν μεταρρύθμισιν. Ἐγὼ κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, ἐπειδὴ ἔχω κάποιαν Vocation ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἐπειδὴ πολλὰ ἔτη ἀφιέρωσα εἰς τὸ νὰ ἐργασθῶ ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τῆς γεωργίας ἔμεινα πολὺ διστακτικός. Εἶμαι πολὺ διστακτικός, διότι ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήσαμεν πολὺ ἀναγκαῖον πρὸς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, διὰ νὰ καταστήσῃ εὐθυνότερον τὸν βίον ἐνίων τινῶν τάξεων, ἀλλὰ ἐν τῇ ψυχῇ τῇ ἰδικῇ μας ἔμειναν ὡς δισταγμοὶ ἐὰν ἐξετάσεται μήπως δι’ αὐτοῦ πλήττεται καὶ ἡ γεωργία. Βεβαίως οἱ μὴ καταγόμενοι ἀπὸ διαμερίσματα εἰς τὰ ὁποῖα καλλιεργεῖται ὁ σῖτος εἰς μεγάλον βαθμόν, εἰς μεγάλην ἔκτασιν δὲν δύνανται, νὰ ἀντιληφθοῦν τὸν πόνον, δὲν δύνανται νὰ ἀντιληφθοῦν τὰς ἀνάγκας εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ σιτοπαραγωγοὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ ὅταν ἡμεῖς διατυπώσαμεν τὰς ἐπιφυλλάξεις ταύτας ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ σίτου δὲν τὰς διατυπώσαμεν ἀπολύτως, ὥστε νὰ ματαιωθῇ τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, τὰ διατυπώσαμεν ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ ὑποδείξωμεν σημεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα νὰ φέρουν ἀντιστάθμισμα εἰς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην. Παρουσίασεν ἕνα λογαριασμὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ σῖτος ἐν Ἑλλάδι θὰ μᾶς ἀποδώσῃ 67 ὀκάδες τὸ στρέμμα μὲ τὴν ἐλλειψοσπορὰν καὶ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀγραναπαύσεως, ἀποδίδει εἰς τὸν γεωργόν, κοστίζει 6 δραχ., καὶ 74 λεπτά. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ σῖτος προέρχεται ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν ὁ ὁποῖος ἔχει πλεονεκτήματα ἀπέναντι τοῦ Θεσσαλικοῦ καὶ Μακεδονικοῦ σίτου κοστίζει 7.23 κατὰ τὸν λογαριασμὸν ποῦ εἶχον καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναμφισβήτητος, ὁ Θεσσαλικὸς σῖτος ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ μειονεκτήματα. Ἔχει πολλὰς ξένας ὕλας ἐνῷ ὁ ἐξ Ἀμερικῆς εἶναι καθαρός, ἔχει τεθλασμένους κόκκους τοὺς ὁποίους ὁ ἀτμόμυλος τοὺς πετᾶ ὑφίσταται συνεπῶς ἐλάττωσις εἰς ἀπόδοσιν ἄρτου, ἀποδίδει ὀλιγώτερον ὕδωρ καὶ ἔχει ὀλιγωτέραν ποσότητα, ἑπομένως ἡ τιμή του πρέπει νὰ εἶναι κατὰ μίαν δραχμὴν ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ Ἀμερικανικοῦ σίτου. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐσκέφθην καὶ εἶπον τί θὰ γίνῃ ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς τῆς Θεσσαλίας, τῆς Φθιώτιδος τῆς Μακεδονίας ὅπου κυρίως......... καὶ Ἠπείρου ὅπου καλλιεργεῖται ἡ σιτοκαλλιέργεια ἐν μεγάλῳ βαθμῷ. Ἐὰν δὲν λάβωμεν τὴν προσήκουσαν προστασίαν, ὥστε νὰ ἐνισχύσωμεν......... ὥστε νὰ αὐξήσῃ ἡ παραγωγή. Διότι δὲν πρόκειται, νὰ διατηρήσωμεν τὴν σήμερον σιτοπαραγωγὴν πρόκειται νὰ τὴν αὐξήσωμεν. Ἔχομεν 13–14 ἑκατομμύρια λιρῶν ἔλλειμα........... ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τὸ μπαλάνς. Πῶς θὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμα, διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς; Ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ παράγῃ περισσότερα καὶ νὰ ἐξάγῃ περισσότερα, διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἔλλειμα μεταξὺ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ ἔχῃ περισσότερα προϊόντα πρὸς παραγωγὴν διὰ νὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἀντιστάθμισμα ἀπὸ τὰ ξένα Κράτη εἰς τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις. Ὅταν ἤμην ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐγένετο τοιαύτη συζήτησις μεταξὺ τῶν χωρικῶν, μὲ ἐκάλεσαν εἰς ἕνα χωρίον τῆς Θεσσαλικῆς πεδιάδος, νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας. Τοὺς ἀνέπτυξα ἕνα σύστημα αὐτονόμου ὀργανισμοῦ περὶ προστασίας τοῦ σίτου καὶ τοὺς εἶπα.

§139Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι προτότυπος ἡ ἔννοια.

§140Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ μόδα τῶν αὐτονόμων ὀργανισμῶν εἶναι τὰ πράγματα τῆς ἐποχῆς, θὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ ρεῦμα τῆς ἐποχῆς. Ὁ σῖτος ὁ καναδικὸς κοστίζει ἐφθηνὰ εἰς παραγωγὴν καὶ συναγωνίζεται τὸν Θεσσαλικόν. Δι’ αὐτὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ρεδιάδης, ὅτι μποροῦμεν, νὰ συναγωνισθῶμεν δὲν εἶναι ἄξια συζητήσεως κἄν. Αἱ ἐκτάσεις αἱ παρθένοι τῆς Ἀμερικῆς τὰ τέλεια ἐκεῖνα μέσα τῆς καλλιεργείας, τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς τὰ εὐθηνότατα τὰ Sillot τὰ ὁποῖα πέρνουν ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς τοὺς καρποὺς καὶ τοὺς ρίπτουν εἰς τὸ βαπόρι εἶναι ὄνειρον δι’ ἡμᾶς, δὲν ἠμπορεῖ, νὰ τὰ πραγματοποιήσωμεν. Πρόκειται, διὰ προστατευτικοῦ δασμοῦ νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἰδικόν μας. Ἐὰν λοιπὸν συναγωνίζεται τόν σῖτον τὸν Ἀμερικανικὸν εἰς ἐφθηνὴν τιμὴν ὑπὸ ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος τολμῶ νὰ εἴπω, νὰ ἔχῃ μονοπώλιον. Μὴ τρομάζεται, διότι ἡ ἱστορία ἡ Ἑλληνικὴ ἀναφέρει, ὅτι οἱ ἡγεμόνες ὅλοι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀλῆ Πασᾶς, εἶχον μονοπώλιον τὸν σῖτον.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί ἀναφέρετε τὸν Ἀλῆ Πασσᾶν;

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ Ρώμη.

§143Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα καὶ ἡ Ρώμη.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ νὰ ξέρετε κ. βουλευτά, ὅτι μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀνακινεῖται ἡ ἰδέα αὐτὴ ἀπὸ ἕνα ἢ δύο ἐκ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἔχει ὅμως μεγάλους ἐνδοιασμούς, διαρκῶς δὲ στρέφεται περὶ αὐτὴν καὶ διαρκῶς τὴν μελετᾶ. Ἔχω ὅμως καὶ ἐγὼ παρὰ πολλοὺς ἐνδοιασμούς, θὰ ἤμην δὲ εὐτυχὴς ἐὰν κατορθώσητε νὰ τοὺς κλονίσητε.

§145Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μεγαλύτερον ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ κάνετε, θὰ εἶναι αὐτὸ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐκτὸς τῶν ἄλλων μεγάλων τὰ ὁποῖα ἐκάνατε, κάνετέ το καὶ θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Διὰ τῆς εὐθηνίας τοῦ Ἀμερικανικοῦ σίτου ἐκβιάζεται ἡ συγκράτησις τῆς τιμῆς τοῦ ἐγχωρίου σίτου, διότι ὅταν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς πάρῃ μίαν μεγάλην ποσότητα Ἀμερικανικοῦ σίτου, θὰ κανονίσῃ μίαν μέσην τιμὴν καὶ θὰ λείψουν οἱ διάμεσοι καὶ ἄλλα ἔξοδα.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸς ὁ ὀργανισμός, πρέπει νὰ εἶναι ἀληθινὰ αὐτόνομος καὶ τότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ δὲν ξεύρομεν ποῦ θὰ μᾶς φέρῃ, ἢ θὰ εἶναι ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τοῦ Κράτους, ὅπως πρέπῃ νὰ εἶναι εἰς κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὸν κάμωμεν αὐτόνομον, τότε θὰ εἶναι αὐτὸς ἔξω τοῦ ἐλέγχου. Ἐὰν δὲ τὸν θέσωμεν ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον ἑνὸς τῶν ὑπουργῶν, τότε φοβοῦμαι, ὅτι θὰ εἶναι ἐμπόδιον διὰ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνίκανον νὰ ἀντεπεξέλθῃ.

§147ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἡ Ἐλβετικὴ Κυβέρνησις ἐπλήρωσεν τὰ ἑκατομμύρια δι’ αὐτὸ τὸ πείραμα τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ κάμῃ.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐκάμαμεν αὐτὸ σημειώσατε διαρκοῦντος τοῦ πολέμου καὶ τὸ ἐκάμαμεν ὑπὸ τὸν πλέον ἀνώδυνον τύπον, δηλαδὴ τὸ Κράτος δὲν ἀνεμιγνύετο εἰς τὰς ἀγοράς. Ξεύρετε τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐπληρώσαμεν νομίζω περὶ τὰ 450.000.000 δρ. χρυσᾶς, 16.000.000 λιρῶν ἐπὶ τρία χρόνια ποῦ ἐφαρμόσαμεν.

§149Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐνδειασμοὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι βασιμότατοι καὶ ὀρθότατοι. Ἀλλ’ ἐὰν θὰ γίνῃ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς δὲν θὰ εἶναι Κρατικός. Αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται οὗτος ἐν Εὐρώπῃ εἶναι αἱ ἑξεῖς. Μετέχει ὁ καταναλωτής, διὰ ἀντιπροσώπων του καὶ μετέχει ὁ παραγωγός, μετέχει τὸ Κράτος δι’ ἀντιπροσώπων του μετέχει καὶ τὸ κεφάλαιον. Ἄνευ τῆς μετοχῆς τοῦ κεφαλαίου δὲν γίνεται τίποτε, διότι τὸ κεφάλαιον ἐξασφαλίζει τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κεφάλαιον δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἔχῃ τις ἀπόλυτον πεποίθησιν. Τώρα βεβαίως δὲν θὰ ἀναπτύξω εἰς τὰ αὐτὰ τὴν ἰδέαν. Τὴν ἔρριψα τότε καὶ πολὺ εὐχάριστον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀποδέχεται. Δὲν ἔχω τὸ θάρρος τοῦ λόγου καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ μὲ διακόπτουν.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τοῦ λόγου καὶ τῆς γραφῆς.

§151Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἀνέπτυξα καὶ τότε ἐνώπιον τῶν χωρικῶν καὶ οἱ χωρικοὶ εἶναι ἐνθουσιασμένοι καὶ ἐπιζητοῦν τὴν λύσιν ταύτην. Δι’ αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀνέπτυξα τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ, νὰ ἔχῃ ὄχι κινδύνους, νὰ μείνῃ ἡ παραγωγὴ ἀλλὰ πάντως θέλω, νὰ δηλώσω, ὅτι καὶ ἡ γνώμη ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων μελλῶν δὲν ἦτο νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν βάσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιφύλαξιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν διαβεβαιώσεις ἐξ ἄλλου μέρους. Αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη ἰδίως τῶν εἰσηγητῶν καὶ δι’ αὐτό, κύριοι, εἶχα διατυπώσει εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ μὲ ἐχρησίμευσε πολὺ ἡ εἰσηγητική σας ἔκθεσις, διὰ τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος καὶ ἤθελον νὰ σᾶς συγχαρώ μάλιστα. Μόνον εἰς τὸ συμπέρασμα δὲν εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐκφράζετε καὶ ἐκεῖ ἐνδοιασμούς. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐψηφίσατε ἐναντίον, ἀλλ’ εἰς τὰς σκέψεις λέτε, ὅτι ἔχετε ἐνδοιασμούς.

§153Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Φυσικὰ καὶ σᾶς δηλῶ κ. Πρόεδρε, ὅτι ἕνας μελετητὴς εἰλικρινὴς τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ἀποφαίνεται τελικῶς. Πρέπει νὰ προσέχῃ καὶ νὰ εἶναι ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὰς γνώμας του καὶ μόνον νὰ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς ἄλλους νὰ σκεφθοῦν. Ἡ διατύπωσις τῶν γνωμῶν συντελεῖ εἰς τὸ νὰ σκεφθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι. Εἶπον ὅτι θεωρεῖ τὴν συζήτησιν ὡς ἔρανον. Ὁ Ὅμηρος ἔλεγε ἔρανον τὰ συμπόσια καὶ τὰ θεωρεῖ ὅτι εἶναι σεμνά. Διότι ὅταν βλέπει τοὺς συμπότας νὰ ἀσχημονοῦν τότε δὲν εἶναι ἔρανος. Καὶ ἡ συζήτησις εἶναι ἔρανος. Καὶ τί εἶναι συζήτησις, νὰ συνεισφέρῃ ἕκαστος, ὅτι δύναται νὰ ἐκθέσῃ καὶ νὰ ἀκούσῃ καὶ τὰς γνώμας τῶν ἄλλων καὶ ἂν εἶναι καλλίτεραι αἱ γνῶμαι των νὰ τὰς ἀσπάζεται. Δι’ αὐτὸ διετύπωσα τὰς γνώμας μου ὑπὸ τοιοῦτον τύπον καὶ ἤθελον νὰ δώσει τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Ὅταν δὲ συνέβη ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἡμέραν νὰ ἔλθῃ ἐπιτροπὴ ἀπὸ Προέδρους συνεταιρισμῶν γεωργικῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑποβάλλει αἰτήματα σχετικὰ μὲ τὴν Γεωργικὴν πίστιν καὶ τὴν μελετωμένην ἵδρυσιν τῆς γεωργικῆς Τραπέζης. Καὶ εἰς ἰδιαιτέραν σύσκεψιν μᾶς ἐζήτησαν νὰ λάβωμεν μέτρα ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου. Ἡμεῖς τοὺς ἀνεπτύξαμεν, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ ζήτημά των. Ὅταν ὅμως ἐπανῆλθον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς λέγει, ναὶ μὲν ἐγένετο αὐτὸ εἰς βάρος τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐγὼ ἐργάζομαι νὰ ἱδρύσω τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ διαθέσω 1.700.000 καὶ θὰ σᾶς διευκολύνω γενναίως νὰ προμηθευθῆτε χημικὰ λιπάσματα, διὰ τῶν χημικῶν λιπασμάτων νὰ αὐξήσητε τὴν παραγωγήν σας καὶ ὅπως εἰς τὴν ἔκθεσίν μου ἀναφέρω ὁ λογαριασμός μου εἶναι τὸ 6%, ἐὰν ὅμως διὰ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας φθάσωμεν εἰς τὰ 8–9–10 τότε ἡ γεωργία δὲν ἔχει ἀνάγκην, εὐδοκιμεῖ. Αὐτά, κύριοι ἤθελα νὰ ἀναπτύξω. Τὰς ἄλλας λεπτομερείας τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐγὼ δὲν τὰς διεξέρχομαι, διὰ νὰ μὴν σᾶς κουράσω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι τὰ ἑξῆς: Ἀποκατεστήσαμεν 143.000 οἰκογενειῶν γεωργικῶν, 143.000 οἰκογενειῶν προσφύγων. 150.000 οἰκογενειῶν ἐντοπίων, ἔχομεν 300.000 οἰκογενειῶν γεωργικῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐγκαταστημέναι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θεσσαλίαν. Ὁ κλῆρος ὅμως διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτὰς εἶναι ἀνεπαρκής, εἶναι μικρὸς καὶ ἔχουν ἀνάγκην μεγάλης προστασίας, ἵνα μὴ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐγκαταλείψωσι τοὺς ἀγροὺς καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν πόλιν, ἔχουν ἀνάγκην νὰ τοὺς ὑποστηρίξωμεν, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ συγκρατηθῶσιν εἰς τὴν γεωργικὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν εἰς αὐτὰς τὰς οἰκογενείας δὲν παράσχωμεν τὰ μέσα, ὥστε ἐντατικώτερον, νὰ ἐργασθῶσι καὶ ἐργατικώτεροι νὰ γίνουν τρέχομεν τὸν κίνδυνον, νὰ ἴδωμεν τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Θεσσαλῶν ματαιούμενον. Ἄς ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θ’ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτὰς τὰς ἀνάγκας.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§155Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶμαι, κ. συνάδελφοι, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατόπιν πολυώρων καὶ πολυμόχθων καὶ πολυημέρων συζητήσεων περὶ ἀλεύρων σίτου πιτύρων, μπακαλιάρου καὶ ἄλλων ἐδωδίμων κατέληξαν καταψηφίζοντες τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ πρᾶξίς μας αὐτὴ κοινοβουλευτικῆς δὲν ἦτο ἀνεπίληπτος. Ἡ περίφημος διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν ἡ ὁποία εἶχε τόσην πέρασιν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Montergui m, σήμερον δὲν ἀντέχει καὶ εἰς τὴν ἐλαχίστην κριτικήν, ἐφόσον σήμερον ἔγινε παγκοίνως παραδεκτὸν ὅτι φορεῖς καὶ τῆς νομοθετικῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἶναι εἷς, ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία, τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἐκπρόσωπος καὶ ἐνσαρκωτὴς εἶναι ὁ ἀρχηγὸς αὐτοῦ ἐφόσον δὲ τὰ κόμματα ἄνευ πειθαρχίας καταλήγουν εἰς μπουλούκια, ἀναμφιβόλως ἡ πρᾶξις μας ἠδύνατο, νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ ὡς στασιαστική. Βεβαίως δὲν εἴχομεν καμμίαν σκέψιν οὐδὲ πρόθεσιν τοιαύτην.

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπεδόθη τοιαύτη.

§157Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀλλὰ διατὶ λοιπὸν κατεψηφίσαμεν τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, ἁπλούστατα, ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ τοὐλάχιστον ἐρρίψαμεν μίαν δοκιμαστικὴν ῥοκέταν, ἕνα ἄσφαιρον πυροβολισμόν. Ἠθελήσαμεν νὰ συγκινήσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἠθελήσαμεν, ἐὰν θέλετε νὰ προπαγανδίσωμεν τὴν φιλαγροτικὴν πολιτικὴν εἶναι δὲ ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ πραγματικῶς τελευταίως ἔχει ἐπιτελέσει μεγάλην καὶ σημαντικωτάτην πρόοδον, διότι παρετηρήθη εἰς τὴν ἰδίαν ἐπιτροπήν, ὅτι ἐψήφισαν ὑπὲρ αὐτῆς πλεῖστα μέλη τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν πληθυσμοὺς κατ’ ἐξοχὴν ἀστικοὺς καὶ πολλὰ τῶν ὁποίων δὲν ἦλθον ποτὲ εἰς καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον.

§158Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀσφαλῶς ὅμως καὶ εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἡ διάθεσις καὶ ἐπιθυμία, ὅπως καὶ εἰς ἡμᾶς, τῆς προστασίας τῆς γεωργικῆς τάξεως.

§159Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀληθῶς. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐφόσον σήμερον ἐπίσης τὸ πλᾶσμα τῆς λαϊκῆς ἑνότητος ἔχει καταπέσει καὶ λαὸς εἶναι καθ’ ἃ ἔγινε δεκτὸν σύνολον διαφόρων στρεμμάτων, διαφόρων τάξεων ἐχουσῶν ἀντίθετα συμφέροντα πιστεύω ἀκραδάντως καὶ εἰλικρινῶς, ὅτι προκειμένου περὶ μέτρων καὶ πράξεων αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξυπηρετήσωσι ἁπάσας συλλήβδην τὰς τάξεις αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσιν τὴν ὁλότητα τοῦ λαοῦ τοιαῦται δὲ δὲν εἶναι παρὰ ἐλάχισται, ἡ συμπάθεια καὶ ἡ προτίμησις ἡμῶν πρέπει νὰ κλίνῃ ἀπεριορίστως πρὸς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἔστω καὶ εἰς βάρος τῆς ἀστικῆς. Καὶ ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι κἄποτε εἶχον ἀναγνώσει, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνδιασκέψεως τῶν Βερσαλλιῶν ὁ μακαρίτης πρόεδρος Οὐΐλσων προκειμένου νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων, θὰ ἐξυπηρέτει καλλίτερον τὰ συμφέροντα τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ ἐπὶ πολὺ ἐσκέπτετο ἐδίσταζεν καὶ ἀμφέβαλλε ποῖα ἦσαν ἐκεῖνα τὰ στρώμματα τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ κατέληξεν εἰς τὸ ὅτι ἡ τάξις ἡ ὁποία ἦτο κατ’ ἐξοχὴν ἐκπρόσωπος τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἦτο ἡ ἀγροτική. Καὶ ἐὰν εἰς τοιαύτην σκέψιν καὶ ἀπόφασιν κατέληξεν ὁ πρόεδρος μιᾶς χώρας ὅπως ἡ Ἀμερικὴ ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἰσχυροτέραν καὶ ἀκμαιοτέραν βιομηχανίαν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἀποτελεῖται ἀπὸ μικρὸν σχετικῶς ἀριθμὸν γεωκτημόνων ζώντων μεμονομένως, τί νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς, διὰ τὴν χώραν μας τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὁποίας τὸ μεγαλύτερον μέρος καὶ τὸ καλλίτερον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀγρότας, καὶ οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ τῆς ὁποίας κατὰ τὸ μεγαλύτερον τοὐλάχιστον μέρος εἶναι παρασιτικοί; Καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν εὐδοκίμησιν τόσων μυριάδων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων χάριν τῶν ὁποίων εἰς τόσας θυσίας ὑπεβλήθη τὸ Κράτος καὶ χάριν τῶν ὁποίων ἐφθάσαμεν μέχρι χαλκιδεύσεως ἂν καὶ μὴ δημεύσεως τῆς περιουσίας τῶν τσιφλικιούχων; Εἶναι λαὸς οἱ κάτοικοι τῶν πόλεων πολλοὶ τῶν ὁποίων θεωροῦσιν ἑαυτοὺς παραγωγικούς, διότι εἶναι μεταπράται ἀπὸ κάρρα ἢ παράγκας καὶ δὲν εἶναι λαοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μοχθοῦν ὑπὸ τόσον δυσμενεῖς συνθήκας ἐπὶ τῆς ἐξηντλημένης ἀπὸ τόσων αἰώνων Ἑλληνικῆς γῆς; Καὶ διατὶ θὰ ὑποστηρίξωμεν δασμολογικῶς τόσας βιομηχανίας ἀρκεταὶ τῶν ὁποίων θεωροῦνται μὴ βιώσιμοι καὶ δὲν θὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικήν μας βιομηχανίαν, τὴν ἀγροτικήν, θά τὴν ἀφίσωμεν ἔκθετον εἰς τὸν συναγωνισμὸν τῶν γεωκτημόνων τοῦ Καναδᾶ καὶ τῆς Ἀμερικῆς οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν παρθένους ἀπεράντους ἐκτάσεις καλυπτομένας καθ’ ἕκαστον ἔτος διὰ παχέως στρώμματος χιόνος, οἱ ὁποῖοι τὰς καλλιεργοῦν, διὰ μηχανικῶν μέσων τελείων οἱ ὁποῖοι ἔχουν πρόχειρον εἰς τὴν διάθεσίν των τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὰ δάνεια μὲ μικρὸν τόκον, θὰ ἀφίσωμεν ἐκθέτους τοὺς μικροκαλλιεργητάς μας οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ Ἡσιόδειον ἀτυχῶς ἀκόμη ἄροτρον, μὲ ζεῦγος κατεσκληκότων ἀροτήρων ἢ ἀχαμνόντων καλλιεργοῦσι μικρὰ τεμάχια στενῆς ὀρεινῆς γῆς καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς τοὺς κινδύνους τοῦ λίβα, τῶν πλημμυρῶν, τῶν ἀρουραίων τῆς ἀκρίδος καὶ ὅλων τῶν πληγῶν τοῦ Φαραὼ καὶ οἱ ὁποῖοι διάγουν κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ βιωτικὰς συνθήκας ὄχι καλλιτέρας τῶν ζῴων των, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἀντιθέτως καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ καὶ πρὸ παντὸς ἐν πολέμῳ φέρουσι τὸ βάρος τῆς Κρατικῆς ὑπερασπίσεως καὶ οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐξοχὴν ἀποτελοῦσιν τὰ Κρατικὰ καὶ κοινωνικὰ θεμέλια; καὶ διατὶ θὰ ἐθεωρεῖτο σήμερον βαρὺς ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, ὅταν εἰς τὴν παλαιὰν τὴν πρὸ τοῦ 1912 Ἑλλάδα, ὁ δασμὸς οὗτος ἀνήρχετο κατὰ τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς 7.71 χρυσᾶ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν;

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε.

§161Γ. ΜΟΔΗΣ. Πρὸ τοῦ 1912.

§162Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ ποίας ἀξίας;

§163Γ. ΜΟΔΗΣ. Χιλιόγραμμον σίτου.

§164Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Χρυσᾶ τοῦ καιροῦ ἐκείνου ὄχι χρυσᾶ σημερινά.

§165Γ. ΜΟΔΗΣ. Σήμερον δὲ ὁ δασμὸς οὗτος ἐν συνόλῳ ἀνέρχεται εἰς 109 λεπτὰ κατὰ κοιλόν, ἤτοι εἶναι κατώτερος τοῦ προπολεμικοῦ μετατρεπόμενος εἰς σημερινὰς χαρτίνας δραχμὰς καὶ ἀνερχομένου εἰς 115 λεπτὰ σημερινὰ κατὰ χιλιόγραμμον σημειωτέον, ὅτι τὸ μέγα μέρος τοῦ σημερινοῦ δασμοῦ ἀντιπροσωπεύουν δημοτικοί, λιμενικοὶ φόροι, εἰσφορὰν ὑπὲρ ὑπηρεσιῶν στατιστικῆς καὶ ἄλλων, φόροι μὴ ὑπάρχοντας σχεδὸν προπολεμικῶς.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω νὰ μᾶς συνιστᾶται νὰ γυρίσωμεν πίσω· ἐμπρὸς μᾶλλον.

§167Γ. ΜΟΔΗΣ. Πρὸ τοῦ 1912 ὁ φόρος ἦτο βαρύτερος καὶ ἐρωτῶ: Ἐφ’ ὅσον τότε ἦτο βαρύς, διατὶ θεωρεῖται σήμερον βαρὺς καὶ ἐπεζητήθη ἡ ἐλάφρυνσίς του ἐφ’ ὅσον εἶναι ἕνας δασμός.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι 109 ἀλλὰ κατὰ 140.

§169Γ. ΜΟΔΗΣ. Σήμερον ὁπότε ἔχομεν καὶ ἄλλας ἐκτάσεις ἐπιδεκτικὰς τῆς σιτοκαλλιεργείας, σήμερον καθ’ ἣν ἐποχὴν ὑπεβλήθημεν εἰς τόσας θυσίας, διὰ νὰ ἀποξηράνωμεν μεγάλας ἐκτάσεις καὶ διὰ ν’ ἀποκαταστήσωμεν μυριάδας μικροκαλλιεργητῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μανθάνω, ὅτι ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν φορολογίαν ἐκείνης τῆς ἐποχῆς πρὸ τοῦ 1912, ἔπρεπε ὁ δασμὸς νὰ εἶναι 1+15 ἀντὶ 1+9.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ δασμὸς ἦτο 30% προπολεμικῶς δηλαδὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀνώτερος δηλαδὴ νὰ φθάσωμεν 1+80.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγουν ὅτι ἐπὶ τῆς ἀξίας ἡ φορολογία εἶναι 28%.

§173Γ. ΜΟΔΗΣ. Βεβαίως κύριοι δὲν πιστεύω οὔτε παραδέχομαι, ὅτι μόνος ὁ δασμὸς εἶναι τὸ μέσον προστασίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἔχομεν ἀνάγκην πλείστων ἄλλων στοιχείων καὶ πολλῶν ἄλλων εὐκολιῶν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπίτευξιν αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀξιοκαταφρόνητος τοὐναντίον ἡ διευκόλυνσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως διὰ τῆς διαθέσεως ὑπὲρ αὐτῆς 1 καὶ ½ καὶ πλέον δισεκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ ἐκτέλεσις τῶν μεγάλων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, ἡ ἐμπέδωσις τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα, θὰ μᾶς φέρουν ἀσφαλῶς πρὸς τὴν ποθητὴν ἀγροτικὴν ἀνόρθωσιν. Ἀλλὰ ἔθιξα τοῦτο διότι πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι ἂν θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν Ἑλλάδα ἰσχυρὰν καὶ στερεὰν πρέπει καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν στηρίξωμεν προπαντὸς ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ὅτι πάντοτε καὶ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὰ συμφέροντα αὐτῆς πρέπει νὰ θέσωμεν ὑπεράνω τῶν συμφερόντων πάσης ἄλλης τάξεως, Ἐπανέλαβον καὶ ἄλλοτε, ὅτι τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον δίδει ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία εἶναι διδακτικώτατον. Ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς συγκεντρώσασα καὶ συγκεντρωθεῖσα ἐντὸς τῶν ἄστεων καὶ ἁπλωθεῖσα κατὰ μῆκος τῶν ἀκτῶν μᾶς ἀφῆκε τὴν σημερινὴν μικρὰν Ἑλλάδα. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διάβαζε ἓν μικρὸν βιβλιαράκι τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε ὁ καθηγητὴς κ. Ἄμαντος ὑπὸ τὸν τίτλον «οἱ βόρειοι γείτονες τῆς Ἑλλάδος», θὰ εἶχε σκεφθῆ καὶ ἐνεργήσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχω διαβάσει.

§175Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ σοφὸς καθηγητὴς ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ εἰρηνικὸς νησιώτης τὴν καταγωγὴν ἐξάρει καί τονίζει τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας, διὰ παντὸς τρόπου ἰσχυρᾶς ἀγροτικῆς τάξεως ὡς ἀντίρροπον τῶν ἀκμαιοτάτων ἀγροτικῶν τάξεων τῶν γειτονικῶν λαῶν. Πιστεύω ὅτι θὰ ἀντελήφθητε πάντως τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν ἐθνικοκοινωνικὴν καὶ φυλετικὴν ἡμῶν εἰς τὸ μέλλον ἐξέλιξιν ἡ δημιουργία ἰσχυρᾶς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ὅτι θὰ προσπαθήσωμεν εἰς τὸ μέλλον διὰ παντὸς τρόπου ἔστω καὶ εἰς βάρος τῆς ἀστικῆς τάξεως, νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν (χειροκροτήματα).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, καμμία δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὅλη ἡ προσοχὴ ἡμῶν πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς τάξεως ἰσχυρίζομαι μόνον, ὅτι ἐὰν ἐπαλήθευαν αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἐνταῦθα ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Μόδης δὲν ἐφθάναμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν τοὐναντίον θὰ ἐγεννῶντο τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸν δρόμον πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν νὰ συναντήσωμεν. Ἰσχυρίζομαι μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ δρόμος ὁ ὁποῖος, θὰ ἀγάγῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, προστασίαν καὶ στερέωσιν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου μου, θὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ γνωστοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἀρχίσω εἰσερχόμενος ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ θὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Τυρνάβου, κ. Ροδόπουλον, διὰ τὴν ἔκθεσίν του ταύτην, πρῶτον διότι εἶναι ὁ μόνος ἀπὸ τοὺς πλειοψηφίσαντας, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔδωσε ἐγγράφως καὶ διὰ μακρῶν τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἐνῷ οἱ ἄλλοι δὲν ἔκαμον τοῦτο καὶ ἐν τοσούτῳ εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ εὐχαριστήσω αὐτόν, διότι δὲν ἐξετέθη ὡς φίλος μου κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς καὶ ὅμως καταψηφίσας τὸ νομοσχέδιον μετ’ ἐνδοιασμῶν ἐθεώρησε καθῆκον του, νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον του καὶ μᾶς ἔδωσε πολλὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μοῦ χρησιμεύσουν καὶ εἰς τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ροδοπούλου ἡ ἀπόδοσις παρ’ ἡμῖν εἶναι συνήθως 1 πρὸς 6, δὲν ὑπάρχει καλλιτέρα ἀπόδοσις. Ἠμπορεῖ νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ πολὺ καλλίτεραι, ἀλλὰ ὅταν ἔχομεν κύριοι, ἀπόδοσιν 1 πρὸς 6 τότε ὁ γεωργὸς κατὰ τὸν ἀκολουθοῦντα ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Ροδοπούλου κερδίζει κατὰ στρέμμα 26 δραχμάς. Καὶ ἐπειδὴ ἕνας γεωργὸς καλλιεργῶν σιτάρι καλλιεργεῖ περίπου 60–80 στρέμματα, θὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ ὠφέλεια τὴν ὁποίαν ἀποκομίζει ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν αὐτὴν εἶναι 1500 δραχμαί, εἴτε 2000 δραχμαὶ καὶ βεβαίως δὲν δύναται, νὰ ζήσῃ μὲ τὰς 2000 δραχμάς. Ἀλλά κύριοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐσκέφθησαν, ὅτι ἂν μείνῃ ὁ δασμὸς ὅπως εἶχεν πρὶν μὲ 40 λεπτὰ θὰ ἦτο περισσότερον τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον, θὰ ἀπεκόμιζεν ὁ ἀγρότης ὁ ὁποῖος κατὰ στρέμμα ἔχει ἀπόδοσιν 1 πρὸς 6, θὰ ἦτο κατὰ στρέμμα 50 δραχμῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ δύνασθε σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίξετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι κοπτόμενοι περὶ διατηρήσεως αὐτοῦ τοῦ φόρου σώζετε τὸν γεωργόν, διότι καθιστᾶτε τὰς ἡμέρας τοῦ βίου του τόσον εὐκόλους, ἀφοῦ θὰ κερδίζῃ κατὰ στρέμμα 50 δραχμὰς ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ δὲν πιστεύετε, ὅπως φρονῶ ἐγώ, ὅτι ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἤρχετο εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν συζητοῦσα αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ τῆς ἐγένετο ἡ ἁπλουστάτη παρατήρησις, θὰ ἀνεγνώριζεν, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ δρόμος ὁ ὁποῖος, θὰ ὁδηγήσῃ πρὸς προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς; Κύριοι βουλευταί, ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς ἡ ὁποία βελτίωσις ἀποτελεῖ τὸν μόνον καὶ ἀσφαλῆ τρόπον τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας, μιᾶς γεωργίας καὶ εὐημερίας τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ἐὰν καλλιεργήσωμεν καλλίτερον τὴν γῆν μας, δὲν θὰ ἀμφισβητῆται, ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ ἀπόδοσις ἀντὶ 1 πρὸς 6, νὰ φθάσῃ εἰς 1 πρὸς 8 εἰς 1 πρὸς 9 εἰς 1 πρὸς 10 εἰς 1 πρὸς 11 καὶ εἰς 1 πρὸς 12. Κυττάξατε δὲ ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς μεταβολῆς τῆς παραγωγῆς μὲ ἀπόδοσιν πρὸς 6, ὅπως εἶπον καὶ μὲ τὴν παλαιὰν φορολογίαν, ὁ γεωργός, θὰ ἐκέρδιζε 53 δραχμὰς κατὰ στρέμμα ἐνῷ μὲ τὴν τροποποίησιν τῆς Κυβερνήσεως θὰ κερδίζῃ 26,50 ἀλλὰ μὲ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπόδοσις τῆς καλλιεργείας ἀπὸ 1 πρὸς 6 θὰ ἀνεβῇ εἰς 18 καὶ διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων δηλαδὴ αὐξανομένης τῆς στρεμματικῆς ἀποδόσεως, θὰ ἔχωμεν ὄχι 26 ἢ 53 ἀλλὰ 174 ἤτοι μίαν διαφοράν. 147. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τὰς 147 δραχμὰς πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἥμισυ τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀξίαν τοῦ λιπάσματος τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις μόνον, διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ μὲ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτὴν μένουσι πάλιν 75 δραχμαὶ ἀντὶ τῶν 26 τὰς ὁποίας, θὰ ἐκέρδιζε, διὰ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ νόμου τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐὰν κύριοι, ἡ ἀπόδοσις εἶναι 1 πρὸς 9, διὰ τῆς παραγωγῆς ἀπὸ 67 ὀκάδας κατὰ στρέμμα ἡ παραγωγή, θὰ ἀνέρχεται εἰς 100 τότε καὶ τὸ κέρδος τοῦ ἀγρότου εἶναι 200 δραχμαί. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τὴν ὁποίαν, θὰ κερδίζῃ μὲ τὴν διατίμησιν τῆς φορολογίας.

§178Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ χημικὸν λίπασμα δὲν θὰ εἶναι ἐπὶ ἓν ἔτος ἀλλὰ διὰ 3 ἔτη.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολύ, διότι δὲν τὸ ἐγνώριζον, δὲν εἶμαι γεωργός, ἰδοὺ ποῦ μὲ φωτίζει ὁ κ. Ροδόπουλος τὸν ὁποῖον καὶ συγχαίρω, διότι εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐπιχειρημάτων μου καὶ δὲν μὲ κλονίζει. Ἐὰν κύριοι, ὅπερ πρᾶγμα δὲν εἶναι δύσκολον, ληφθῶσι μέτρα, διὰ τήν καλλιτέραν καλλιέργειαν καὶ διὰ τὴν προσήκουσαν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων καὶ ἔχομεν 1 πρὸς 10 τότε θὰ ἔχωμεν 110 ὀκάδας περίπου καὶ ὁ χωρικὸς θὰ κερδίζῃ 300 δραχμὰς κατὰ στρέμμα καὶ ἀφοῦ βγάλετε πάλιν τὰς 75 δραχμὰς θὰ μείνουσι 225 δραχ. κατὰ στρέμμα. Ἐὰν ὅμως πᾶμε εἰς τὴν ἀπόδοσιν 1 πρὸς 12 καὶ ἔχομε 132 ὀκάδας θὰ ἔχωμεν κέρδος 375 δραχμὰς καὶ ἀφοῦ ἀφαιρέσητε τὰς 75 δραχμὰς θὰ ἔχωμεν διαφορὰν 300 ἀντὶ τῶν 26 δραχμῶν τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν χωρικὸν κατὰ στρέμμα. Αὐτὴ εἶναι κύριοι ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν, ὄχι πολιτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς τὸν χωρικὸν 26 δραχμάς, ἡ πολιτικὴ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπιδιώκωμεν, νὰ φέρωμεν τὴν γεωργίαν εἰς τὴν παράλληλον γεωργίαν ἄλλων Κρατῶν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ τί παράγεται εἰς ἄλλα Κράτη καὶ εἰς ποῖον σημεῖον ἔχει φθάσῃ ἡ γεωργικὴ πρόοδος. Πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκολουθήσωμεν ἵνα ἐνισχύσωμεν τὴν γεωργίαν μας, εἶναι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ἡ Κυβέρνησις, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἶμαι αὐστηρὸς καὶ νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἦτο ἐγκληματικὸν ἐὰν ἠθέλαμεν πείσει τὸν γεωργόν, ὅτι ἡ εὐημερία του, θὰ ἐξαρτηθῇ ὄχι ἀπὸ τὴν καλλιτέραν ἐργασίαν εἰς τὸν ἀγρόν του, ὄχι ἀπὸ τὴν καλλιτέραν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐπαιτείαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνεν εἰς τοὺς πολιτευομένους, διὰ νὰ τοὺς ἐξασφαλίσουν 50 ἕως 80 λεπτὰ περαιτέρω προστασίας ἡ ὁποία θὰ ἀπέδιδεν ἐλάχιστα πράγματα (χειροκροτήματα). Διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς τὴν ὁποίαν προτιμᾷ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔμεινεν ἀδρανὴς μέχρι σήμερον, πιστεύω, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς τάξεως κεφάλαιον 1700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μὲ τόκον 7% τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς γεωργοὺς νὰ ἐφαρμόσουν πραγματικῶς καλλιτέραν καὶ ἐντατικωτέραν καλλιέργειαν, διὰ τὸ κτῆμά των. Ἡ Κυβέρνησις κατεδίωξεν τὴν ληστείαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν μαστίγων τῆς γεωργικῆς χώρας ὅπου εἶναι ἡ σιτοπαραγωγή. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προτείνῃ προσεχῶς μέτρα, διὰ νὰ κτυπήσῃ τὰς ἀγροζημίας. Ἔχετε τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας ἡ ὁποία θὰ ἀξιώσῃ αὐτὴ καὶ μόνον, ὅτι τὰ ἔκαμε, ἀλλὰ ὅτι τὰ ἐξασφαλίζει, διὰ τοῦ δανείου ποῦ διεπραγματεύθη καὶ ἐπέτυχε, ὅπως τὸ ταχύτερον γίνωσι. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν κομίστρων τῶν σιδηροδρόμων ἐν σχέσει πρὸς τὸν σῖτον. Ἡ Κυβέρνησις ὄχι ἡ παροῦσα, ἀλλὰ καὶ ἡ προηγουμένη ὀφείλω νὰ εἴπω, ἀφιέρωσε τὴν ὀργάνωσιν, διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς συγκεντρώσεως τῶν σιτηρῶν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προσκομίσῃ τάχιστα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνύπαρκτος ἀφοῦ ὅλους τοὺς γεωπόνους οἱ ὁποῖοι ἐμορφώθησαν κατωρθώσαμεν, νὰ τοὺς ἐγκλείσωμεν ἐντὸς τῶν γραφείων καὶ νὰ τοὺς μεταβάλωμεν εἰς ἁπλοὺς ἀντιγραφεῖς. Ὅταν εἴδητε τά μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν πλήρη ἀναδιοργάνωσιν τῆς γεωργικῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς προτείνῃ, διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν πρακτικῶν γεωργῶν τότε θὰ εἴδητε, ὅτι ἡ ὁδὸς πρὸς τὴν σωτηρίαν εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν καὶ ὄχι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἄνευ μάλιστα ἐπιχειρημάτων ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, πετάξασα κατὰ πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοσχέδιόν της ἄνευ ἐπιχειρημάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονόν μου.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι σφάλμα τοῦ εἰσηγητοῦ.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν παρῆλθον ἀκόμη τρεῖς ἡμέραι ἀφότου εἴχαμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ μίαν ἄλλην συζήτησιν ὅπου εὑρέθηκεν ἀντιμέτωπος ἡ Κυβέρνησις εἰς μίαν ἄλλην παραγωγικὴν τάξιν, εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Ζητοῦν οἱ ἐλαιοπαραγωγοί νὰ ψηφίσωμεν τὸ σπορέλαιον καὶ ἀκριβέστερον νὰ τὸ ἀποκλείσωμεν, διότι εἰς τὸ νὰ τὸ φορολογήσωμεν εἶναι σύμφωνοι ἀλλὰ ζητοῦν νὰ τὸ ἀποκλείσωμεν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνωμεν τὴν πώλησιν ἐντὸς δοχείων ἐξασφαλιζόντων ὅμως κατὰ τῆς νοθείας. Ἐζήτησαν νὰ κτυπήσωμεν τὰ σπορέλαια διὰ νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν κόσμον νὰ τρώγῃ ἀκριβώτερον λάδι καὶ μὲ εἴδατε ἀντιμέτωπον κατ’ αὐτῆς τῆς τάξεως. Δὲν ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν πολὺν κόσμον νὰ τρώγῃ ἀκριβώτερον τὸ λάδι καὶ λάδι χειρότερον κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ὄχι βέβαια τὸ λάδι Κερκύρας, δὲν νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὸν κόσμον νὰ τρώγῃ χειρότερον, διὰ νὰ προστατεύσωμεν ὡρισμένην τάξιν παραγωγῶν, ὄχι διότι ἀδιαφορῶ, διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν παραγωγικήν, ἀλλὰ διότι θέλω, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὅλων τῶν παραγωγικῶν τάξεων, θέλω νὰ μὴ νομίσουν αἱ παραγωγικαί μας τάξεις, ὅτι μὲ τὴν ὀπισθοδρομικότητα καὶ μὲ τὴν χρησιμοποίησιν μόνον τῆς μηχανῆς τῆς κρατικῆς, διὰ νὰ ἀκριβαίνουν τὴν ἀξίαν τῶν προϊόντων των, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς ἑαυτοὺς τὴν εὐημερίαν καὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν γενικὴν εὐημερίαν τῆς χώρας. Τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκω. Ὅπως δὲ προχθὲς ἠγωνίσθην, διὰ νὰ ἐξασφαλίσω εἰς τὸν πολὺν κόσμον εὐθυνότερον λάδι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ σήμερον ἀγωνίζομαι, διὰ νὰ ἐξασφαλίσω εὐθυνὸ ψωμὶ εἰς τὸν πολὺν κόσμον, ὄχι διότι ἠθέλησα προχθὲς νὰ θυσιάσω τὰ συμφέροντα τῆς σιτοπαραγωγῆς οὔτε ἀδιαφορῶ σήμερον, διὰ τὰ συμφέροντα τῆς σιτοπαραγωγῆς, διότι ἄλλος εἶναι ὁ δρόμος εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τραπῇ καὶ ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ καὶ ἡ σιτοπαραγωγὴ βοηθουμένη βεβαίως καὶ ὑπὸ τοῦ Κράτους, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν γῆν τὴν πλουτοδότειραν, ὅλον τὸ προϊόν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαίως δικαιοῦται νὰ λάβῃ. Τὸ ὄνειρόν μου, κύριοι, θὰ ἦτο νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε ὅλως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τρώγῃ σπορέλαια, νὰ μὴ καταναλίσκεται οὔτε μία ὀκᾶ ἐλαίου ἐλαιολάδου διὰ νὰ κάμωμεν τὸ ἐλαιόλαδόν μας φαγώσιμον διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ τὸ ἐξαγάγωμεν ἔξω, ὥστε νὰ εἰσάγωμεν εἰς τὴν χώραν μας χιλιάδας ἑκατομμυρίων λιρῶν, (χειροκροτήματα). Διὰ τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, τὸ εἶπον καὶ προχθές, ὅτι καλλίτερον, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἶναι καλλιτέρα ἡ ἀπόδοσίς μας τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς. Δὲν ἔχω ἀνάγκην, νὰ σᾶς ἐπαναλάβω, ὅτι ἀγαπῶ τόσον πολὺ τὸ λάδι, ὥστε θεωρῶ, ὅτι ὁ Θεὸς ἴσως οὐδεμίαν καλλιτέραν ἀπόδειξιν τῆς ἀγάπης του πρὸς τὸ ἀνθρώπινον γένος ἔδωκεν, παρὰ ὅταν τοῦ ἐδημιούργησεν τὸ λάδι, τὸ καλὸ τὸ ἁγνὸ ἐλαιόλαδο. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι ἀναγνωρίζετε, ὅτι τὸ νὰ διατηρήσωμεν τὰ 40 λεπτὰ ἐπὶ πλέον τῆς φορολογίας εἶναι πράγματι ἐμπαιγμὸς ἀληθὴς πρὸς τὸν χωρικὸν ἐὰν τοῦ λέγωμεν, ὅτι τοῦ ἐξασφαλίζωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν εὐημερίαν του. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῆς σχέσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τοῦ ἀλεύρου καὶ τοῦ σίτου. Δὲν εἶναι παρασκευασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἄλλως τε γνωρίζετε καλῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰσαχθὲν δὲν ἀπέβλεπε εἰς τοιοῦτον τι, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἀναμολογηθῇ, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστάτων καὶ ὀρθώτατα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κέας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὀρθώτατα εἶπεν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν σήμερον, νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ τὸ παρακολουθήσωμεν περισσότερον, θὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ περαιτέρω καὶ θὰ ἴδωμεν τότε, ἐὰν δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τοῦ ἀλεύρου χωρὶς νὰ κινδυνεύσωμεν ὄχι ἁπλῶς νὰ ζημιώσωμεν τοὺς ἀλευροβιομηχάνους μας, ἀλλὰ κυρίως νὰ ζημιώσωμεν τὴν ἁγνότητα τοῦ ψωμιοῦ τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὸν λαόν, ἐὰν δηλαδὴ δὲν θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν νοθείαν τοῦ ψωμιοῦ τοῦ λαοῦ. Δὲν ἀποφαίνομαι οὔτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἄλλης, ἐκφέρω ἁπλῶς τὰς ἀνησυχίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω καταλήξει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ θεωρῶ καθῆκον ἐφ’ ὅσον ἐμνημόνευσα τὸν βουλευτήν, νὰ τὸν συγχαρῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ τὴν λαμπρὰν ἀληθῶς ἔκθεσίν του, ἡ ὁποία τὸν τιμᾷ καὶ ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἐπίσης διαφωτιστικὴ καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν Βουλήν, ἐλπίζω. Ἀλλά, κύριοι, ἡ γνωμοδότησις, ἡ ἔκθεσις, ἢ μᾶλλον ἡ ἔλλειψις τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ψηφοφορία νὰ εἴπωμεν ἀκριβέστερον τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐγέννησε καὶ ἓν μικρὸν πολιτικὸν ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θεωρῶ καθῆκον μου καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθω, διότι εἶναι καλὸν νὰ διευκρινισθοῦν τὰ πράγματα καλῶς καὶ νὰ μὴ ἐμφιλοχωρῇ οὐδεμία ἀσάφεια καὶ οὐδεμία ἀμφιβολία τῆς θέσεως ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς θέσεως τῆς Βουλῆς καὶ εἰδικώτερον τῆς θέσεως τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι αὐτῆς. Συζητουμένου προχθὲς ἄλλου νομοσχεδίου, παρεπονέθην ὄχι διότι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἐψήφισαν ἐναντίον τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀλλὰ διότι δὲν ἐθεώρησαν, ὅτι ἐπεβάλετο προτοῦ φθάσουν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης των, νὰ συνεννοηθοῦν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ λάβουν πληροφορίας τινάς. Ἄν συνεννοοῦντο θὰ ἐμάνθανον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ αὐξηθοῦν τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ, ἐκτὸς τῆς δημιουργίας μιᾶς θέσεως ἀντιστρατήγου. Θὰ ἐμάνθανεν ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πρεβέζης, ὅτι δὲν πρόκειται ὅταν θὰ καταρτίζωνται οἱ πίνακες τῶν προαγωγῶν, νὰ ἀποκλείωνται τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον τὰς καταρτίζει, οἱ σωματάρχαι, δηλαδὴ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ.

§182Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἤμην εἰς τὴν ἐπιτροπήν, κύριε Πρόδρε, τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ἤμην ἀπών.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ ὁμολογῶ δὲν θὰ ἀποκρύψω, ἄλλως τε κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ συνεκίνησε πρὸ πάντων, εἶναι ἡ ἔκθεσις ἡ σημερινή, ἡ ἔκθεσις ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐπὶ τοῦ σήμερον ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς ζητήματος, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν, ἐπροτείνετο ἡ ἀπόρριψις τῶν προταθέντων μέτρων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἦτο φυσικὸν ἐπακόλουθον, νὰ ἔχῃ τὴν ἔκδοσιν νέου διατάγματος ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐπιοῦσαν ἀναβιβάζοντος καὶ πάλιν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου κατὰ 50 λεπτά. Καὶ παραπονοῦμαι, διότι πρὸς σχηματισμὸν αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας ἦσαν 14 οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ αὐτῆς τῆς γνώμης, πρὸς σχηματισμὸν αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας, ἐκτὸς δύο βουλευτῶν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐκτὸς ἑνὸς βουλευτοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος, ἐκτὸς τοῦ κ. Ροδοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκτεθῆ, ὡς ἀνεξάρτητος, ἐξαιρουμένων δηλαδὴ 4 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἄμεσον σύνδεσμον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διοικεῖ τὸν χώραν. Οἱ ἄλλοι 10 ἦσαν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν μὲ τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικὸν καὶ μὲ τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς Κυβερνητικούς. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἴσως ὡς ἀντίκρυσμα τῆς πικρίας, τὴν ὁποίαν δοκιμάζω διὰ τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ ναὶ ἐψήφισεν ὁ κ. Ρεδιάδης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι φιλελεύθερος βουλευτής, ἐξελέγη ὡς ἀνεξάρτητος, ὁ κ. Λιδωρίκης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι Φιλελεύθερος βουλευτής, τοὐλάχιστον δὲν ἐξελέγη ὡς τοιοῦτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη παρηγορία τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν φίλων μας οἱ ὁποῖοι μᾶς κατεψήφισαν. Ἀλλά, κύριοι, δὲν θὰ παρεπονούμην τόσον πικρῶς κατὰ τῶν φίλων μου, ἐὰν τοὐλάχιστον ἀποφασίζοντες τὸ μέτρον αὐτὸ ἐσκέπτοντο, νὰ φθηνήνωσι τὸ ψωμί. Ἐγὼ δὲν ὑπεσχέθην εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, ὅτι θὰ φθηνήνω τὸ ψωμί, τὸ ἔκαμα ὅμως χωρὶς νὰ τὸ εἴπω. Εἶπα μόνον, ὅτι θὰ προσπαθήσω νὰ καταστήσω τοὺς ὅρους τοῦ βίου καλλιτέρους. Ἔχω τὴν ἀξίωσιν λοιπόν, ἀφοῦ οἱ φίλοι μου τὸ ἠξεύρουν αὐτὸ νὰ εἴπουν: Ἡμεῖς δὲν θέλομεν, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου διότι θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν σιτοπαραγωγὸν καὶ νὰ τὸν κάμωμεν, νὰ εὐπραγῇ καὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς αὐτόν, νὰ κερδίζῃ κατὰ στρέμμα 26 δραχμάς, ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν πρέπει νὰ ματαιώσωμεν καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 148 ἑκατομμυρίων ποὺ ἀντεπροσώπευεν ὁ δασμὸς τοῦ ἀραβοσίτου τὸ εὑρίσκομεν ἀπὸ ἀλλοῦ. Ἰδοὺ τὸ μέσον, νὰ εὕρετε τὸ ποσὸν αὐτό. Κανείς, κύριοι, δὲν ἐσκέφθη μεταξὺ αὐτῶν τῶν 10 φίλων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἂν ὅπως πιστεύω εὕρῃ, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τρόπος οὐδείς, νὰ ἐξευρεθοῦν 147–148 ἑκατομμύρια πιστεύω, ὅτι θὰ μετέβαλε τότε γνώμην. Πιστεύω τόσον μᾶλλον, ὅτι θὰ μετέβαλον γνώμην, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀντιμετώπισαν καθόλου τὴν φυσικὴν συνέπειαν ἐνδεχομένης ἥττης τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἴσως πλανῶμαι, ὅτι ἴσως πραγματικῶς οἱ κύριοι βουλευταὶ σκοπὸν εἶχον νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὴν γνώμην των τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατόν, νὰ προπαγανδίσουν διὰ νὰ ρίψουν τὴν Κυβέρνησιν. Δυστυχῶς....

§184Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν ὁ κ. Μόδης.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Μόδης δὲν ἀντιπροσωπεύει ὅλους, λέγω δυστυχῶς, διότι σημειώσατε ὅτι ἂν ὑπῆρχεν εἰς τὴν διάνοιαν τῶν 10 βουλευτῶν αὐτῶν τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο μᾶλλον κοινοβουλευτικὸν καὶ θὰ ἐδικαιούμην νὰ παραπονεθῶ, διότι κάθε ἄλλο θὰ ἤθελα νὰ εἴπω παρὰ ὅτι θέλω νὰ δεσμεύσω τὸν βουλευτήν. Καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἀληθείας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὁ ἀγαπητός μου καὶ συμπαθέστατός μου ἀρχηγὸς τῆς Δημ. Ἑνώσεως ἐζήτησε νὰ καθησυχάσῃ κἄποιας ἀνησυχίας τὰς ὁποίας παρετήρησε, νομίζω εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν φίλων, οἱ ὁποῖοι μᾶς κατεψήφισαν καὶ μᾶς εἶπον «μὴ ἀκούετε τὸν κ. Βενιζέλον» (χειροκροτήματα). Μπράβο παιδιὰ ὡραῖα τὰ κάματε (χειροκροτήματα, γέλωτες). Μὴν ἀνησυχεῖτε, ἔχετε μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν, καταψηφίσατε καμμιὰ φορὰ καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν λέγω, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐπεδίωκε τότε αὐτό. Ἦτο ὅμως φυσικόν, ὅτι ἡ συμβουλὴ αὐτὴ ἂν ἠκούετο, θὰ ἐπέφερεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη ἀπειθαρχίαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τῆς ὁποίας τὰς συνεπείας γνωρίζετε. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο εἰς τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπε καὶ ἓν ἄλλο περίπου, δὲν λέγω, ὅτι μεταδίδω τοὺς λόγους του κατὰ λέξιν, ἀλλ’ ἐπιτρέπω εἰς ἑαυτόν, νὰ ἀποδώσῃ αὐτὸ κατ’ ἔννοιαν, ὅπως ἐγὼ τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Εἶπε «Κύριε Βενιζέλε, ἐὰν ἔχῃς τόσην πλειοψηφίαν τὶς ἡ ἀνάγκη, νὰ θελήσῃς νὰ ἐπιβάλῃς καὶ τὰς ἀντιλήψεις σου; Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φόβος, διότι ἡ πλειοψηφία σου εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν ὑπάρχει λόγος, νὰ ἀνησυχῇς». Δηλαδὴ ἤθελε νὰ καθιερώσῃ μίαν παράδοξον γνώμην, καθ’ ἣν ὅσον εἶναι ἰσχυροτέρα μία Κυβέρνησις τόσον πρέπει νὰ εὔχεται νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται αἱ ἀντιλήψεις της. Ἐγὼ δέχομαι αὐτὴν ἔν τινι μέτρῳ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου κατὰ τὸ ὁποῖον μία ἰσχυρὰ πλειοψηφία ἔχει καθῆκον εὑρισκομένη πρὸ μιᾶς αἰσθητῆς μειοψηφίας, νὰ ἀκούσῃ μετὰ μεγαλειτέρας προσοχῆς τὰς ἀντιλήψεις καὶ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας, νὰ ἀκούσῃ μετὰ πολλῆς εὐλαβείας τὴν γνώμην αὐτῆς προσπαθοῦσα, νὰ δέχεται ἐκείνας τὰς ὁποίας θεωρεῖ, ὡς ὀλιγώτερον ἀπομεμακρυσμένας ἀπὸ τὰς ἰδικάς της καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν καὶ ὀλιγώτερον ἐπηρεαστικὰς τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν αὐτοῦ βεβαίως δὲν μπορεῖ νὰ προχωρήσῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, προχθὲς εἶπεν ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι δὲν μπορεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκφράζῃ δυσφορίαν, διότι κατεψηφίσθη ἀπὸ τοὺς φίλους του, ἴσως εἰς τὸ ζήτημα τοὐλάχιστον τὸ στρατιωτικόν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἦτο ἀπὸ τὰ κεφάλαια τοῦ προγράμματός του καί ἑπομένως ἔπρεπε, νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν κάθε ἕνα νὰ ἐκφέρῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ παρατήρησίς του αὐτή, θὰ εἶχε τὴν ἑξῆς σημασίαν, ὅτι ἐφόσον αὐτὸ δὲν περιελαμβάνετο εἰς τὸ πρόγραμμά μου, ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας καὶ ψήφου, ἐὰν περιελαμβάνετο εἰς τὸ πρόγραμμά μας, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑπερψηφίσῃ. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖ ἐκ τούτου νὰ ἐξαχθῇ, ὅτι κάθε τι ποὺ δὲν ἦτο μέσα εἰς τὸ Κυβερνητικόν μου πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι γενικώτατον δὲν ἕπεται, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ λέγῃ «σεῖς ὅταν ἐζητήσατε τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ δὲν περιεῖχε τέτοιο πρᾶγμα καὶ ἐγὼ σᾶς καταψηφίζω». Ἐγὼ δὲν μπορῶ, νὰ δεχθῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Τὸ παράπονό μου λοιπὸν προχθὲς ἦτο τοῦτο, ὅτι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πλειοψηφίαν ἢ μᾶλλον εἰς τὸ Κυβερνητικὸν στρατόπεδον βουλευταὶ τῶν ἐπιτροπῶν, δὲν μποροῦσαν προκειμένου περὶ νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐξόχως Κυβερνητικὰ καὶ δὲν εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακά, δὲν μποροῦσαν νὰ ἐκθέτουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν κίνδυνον τῆς ἀποδοκιμασίας ἐκ μέρους τῶν φίλων της, παρὰ μόνον ἀφοῦ τοὐλάχιστον ἔλθουν εἰς μίαν συνεννόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐπιμένω κἄν, ὅτι ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ μᾶς ψηφίσουν, ἀλλὰ τοὺς ζητῶ τοῦτο, νὰ ἔλθουν εἰς προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀκούσουν τὰ ἐπιχειρήματά της καὶ ὅταν ἴδουν, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Κυβερνήσεως δὲν τοὺς ἔπεισαν τότε νὰ εἴπουν μὲ ἀνδρισμόν, ὅτι θὰ σὲ καταψηφίσω. Τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παραπονοῦμαι, ὅτι ἐκρίθημεν, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, ἀλλὰ ἐντὸς κεκλεισμένης αἰθούσης τῆς ἐπιτροπῆς, ἐρήμην, χωρὶς νὰ ἀκουσθῶμεν. Καὶ ἐπειδὴ ἀντετάχθη ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου αὐταὶ σημαίνουν τάσεις δικτατορικάς, ἔχω καθῆκον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ γενόμενα ἀλλαχοῦ. Καὶ ποῦ; Εἰς τὴν Γαλλίαν, λέγω τὰ γενόμενα ἢ μᾶλλον τὰ γινόμενα ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τοῦ κ. Πουανκαρέ. Ὁ κ. Πουανκαρὲ κληθεὶς τὸ 1926 εἰς τὴν ἀρχὴν μετὰ τὸ κατρακύλισμα τοῦ φράγκου, ἦλθε καὶ ἀνέλαβε αὐτός, ἐνῷ ἀνῆκεν εἰς τὴν μειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶχε λοιπὸν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καμμίαν ἐκδήλωσιν τῆς κοινῆς γνώμης, τοιαύτην τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἦτο τοὐναντίον ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἐκλήθη ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ πρώτη του ἀπαίτησις ἦτο νὰ ἐπιβάλῃ ἐν μιᾷ νυκτὶ περίπου, 11,000 ἑκατομμύρια φράγκα νέους φόρους. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομιῶν ἦτο ἀριστερά, ἀλλ’ εἶχε πλειοψηφίαν καρτερικήν. Ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ φέρῃ μεταβολάς τινὰς εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Πουανκαρὲ ὄχι οὐσιώδεις, ὄχι ἀνατρεπούσας τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ, ἀλλὰ μεταβολάς τινάς. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι δευτερεύουσαι, διότι καὶ κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν, δὲν ἀνετρέπετο τὸ ἰσοζύγιον τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκεν ὁ κ. Πουανκαρέ. Ἀλλὰ ἀφοῦ ἀντήλλαξαν τὰς γνώμας των καὶ εἶδον ὅτι εἶναι σύμφωνοι, εἶπον· «ἀκοῦτε ἐδῶ, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε χωρὶς νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Πουανκαρὲ διὰ νὰ ἴδωμεν τί λέγει» διότι ἤξευραν, ὅτι ἂν δὲν θέλῃ ὁ κ. Πουανκαρέ, θὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐγνώριζαν, ὅτι ἄλλος τις δὲν μποροῦσε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν. Ἐκάλεσαν λοιπὸν τὸν κ. Πουανκαρὲ τοῦ ἀνεκοίνωσαν τὰς ἀντιλήψεις των τὰς ὁποίας εἶχον, τοῦ ἐζήτησαν τὰς μεταβολὰς αὐτὰς καὶ ὁ κ. Πουανκαρέ, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθαὶ δὲν μποροῦσε παρὰ νὰ ἐπιμείνῃ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν προσηρμόσθη πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνήκοντος εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ ἐδέχθη νὰ ὑποστηρίξῃ ἀκεραίως τὰς προτάσεις τοῦ κ. Πουανκαρέ. Ἐὰν τοῦτο ἔγινεν ἐν Γαλλίᾳ νομίζετε, ὅτι ἐγὼ ἐπεδίωκα τὴν ἀνατροπὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ζητῶν ἀπὸ τοὺς φίλους μου ἀνάλογον ὑποχώρησιν; Δὲν εἶμαι ὁ προελθὼν ἐκ μειοψηφίας καὶ ἐλθὼν νὰ ἐπιβληθῶ ἐπὶ τῶν περισσοτέρων, ἀλλὰ ἡμεῖς ἐρχόμεθα συνεπείᾳ μιᾶς χθεσινῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπὲρ τοῦ προγράμματός μου. Ἐπιθυμῶ καὶ πάλιν νὰ διασαφηνίσω τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Δὲν θὰ παραπονεθῶ κατ’ οὐδενὸς φίλου μου ὁ ὁποῖος ἀποβλέπων εἰς τὴν ὅλην πολιτικήν μου κρίνει, ὅτι αὕτη δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ ἤθελε δηλώσῃ ὅτι, λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ θὰ σὲ καταψηφίσω. Δύναται νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι αἱ προσωπικαί μας σχέσεις, αἱ ἰδιαίτεραι, θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἐγκαρδιώταται καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπαναληφθῇ αὐτὸ τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ ἐπιτροπὴ ὄχι τόσον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Πρέπει ἀκόμη κύριοι, νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑπάρχῃ καμμία παρεξήγησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν μου, ὡς κοινοβουλευτικοῦ ἀνδρός. Προχθὲς ὁμιλῶν εἶπον περὶ ἐνδεχομένης διαλύσεως καὶ εἶπον, ὅτι ἂν εὑρεθῶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, νὰ διαλύσω τὴν Βουλήν, θὰ τὸ κάμω καὶ θὰ εἴπω εἰς τὸν λαόν «ἀκοῦτε ἐδῶ, αὐτοὶ τοὺς ὁποίους μοῦ ἐστείλατε, διὰ νὰ μὲ ὑποστηρίξουν δὲν μὲ ὑπεστήριξαν». Αὐτὰ εἶπον προχθὲς καὶ ἐθεωρήθη, ὅτι ἠθέλησα νὰ ἀπειλήσω τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι μακρὰν ἀπὸ τὰς σκέψεις μου. Ἠναγκάσθην νὰ εἴπω αὐτό, διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μοῦ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, εἶναι ἀληθὲς τὸ αἴσθημα καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τοῦ εἴπω μὲ πόσην συμπάθειαν τὸν ἤκουσα προχθὲς ὅταν ἔλεγε ὅτι ὑπῆρξα αὐστηρός, ἠναγκάσθην νὰ τὸ εἴπω, διότι μοῦ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως «μὰ κύριε, τὶ σημαίνῃ ἂν παραιτηθῇς θὰ κάμῃς ἐσὺ Κυβέρνησιν δὲν μπορεῖ νὰ κάμῃ ἄλλος». Καὶ εἶπον τότε πῶς θὰ ἐξελιχθῇ ἡ κατάστασις εἰς τοιαύτην περίπτωσιν, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους θὰ καλέσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων οἱ ὁποῖοι θὰ τοῦ εἰποῦν, ὅτι σήμερον ἐνδεδειγμένος εἶναι ὁ Βενιζέλος καὶ τὶ θὰ συμβῇ; Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους θὰ μὲ καλέσῃ καὶ θὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ τεθῇς πάλιν ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς ἀρχῆς. Ἔτσι ἔρχονται τὰ πράγματα, δὲν ἠθέλησα νὰ ἀπειλήσω, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον δὲν συνεννοήθην μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐν περιπτώσει διαλύσεως τῆς Βουλῆς, θὰ μοῦ δώσῃ ἐμένα τὴν διάλυσιν. Δὲν ἠθέλησα λοιπόν, νὰ ἀπειλήσω, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τὰ λόγια τοῦ κ. Παπαναστασίου προεκλήθη αὐτὴ ἡ δήλωσίς μου. Ἀλλὰ κύριοι, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι θὰ ἦτο νοθεία ἀληθὴς ὄχι τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, οἷον διεμορφώθη παρ’ ἡμῖν, ἂν ἐθεωρούσαμεν, ὅτι δύνανται οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν βουλευταί, χωρὶς κἂν νὰ προσέρχωνται εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀκούσουν τὰ ἐπιχειρήματά της, μὴ μοῦ εἴπητε δέ, ὅτι ἀρκοῦν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν αἰτιολογικήν, διότι περὶ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν, δὲν ἐπρονόησεν ἡ ἔκθεσις, ζητημάτων προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψωμεν, ὅτι θὰ προέκυπτεν ἓν νομοσχέδιον ἀγορανομικὸν καὶ λέγω, θὰ ἦτο πλήρης ἡ νόθευσις τοῦ πολιτεύματος, ἐὰν οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ ἐπίστευον, ὅτι ἐδικαιοῦντο χωρὶς κἂν νὰ ἀκούσουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὴν καταδικάσουν διὰ τῆς ψήφου των ἐρήμην αὐτῆς μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ποτὲ κύριοι, καὶ θὰ τὸ ὁμολογήσητε, δὲν ἐδυσφόρησα καθ’ οἱουδήποτε φίλου μου, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς τὸ Βῆμα καὶ ἐκθέτει ἐλευθέρως τὰς γνώμας του, ἔστω καὶ ἂν αὗται εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἐπακολουθήσουν οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην καὶ θὰ ἀνέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὸ Βῆμα καὶ τὸ συμπέρασμα θὰ εἶναι σαφές. Δὲν μοῦ ἀρέσει ὅμως νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐντύπωσιν ἡ ὁποία θὰ ἦτο φυσικόν νὰ παραχθῇ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βενιζέλου ἦλθε νὰ θυσιάσῃ τὰ ἀγροτικὰ συμφέροντα καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν μέσα ἄνθρωποι τόσον ὑψηλὴν ἔχοντες συνείδησιν τῶν καθηκόντων των, ὥστε νὰ μὴ διστάσουν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν μῆνιν τοῦ ἀρχηγοῦ των, διὰ νὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντα τοῦ σφαγιαζομένου ἀγροτικοῦ κόσμου. Αὐτὸ δὲν μπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ. Θὰ ὁμολογήσητε δὲ καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι μεταξὺ τῶν πολιτικῶν οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἴσως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὐκολώτερον μεταπείθεται ἀπὸ τὰς ἀπὸ τοὺς Βήματος τούτου συζητήσεις, εἶμαι ἐγώ. Δὲν ἔδειξα ποτὲ ἐπιμονὴν εἰς τὰς ἀντιλήψεις μου. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς ἐμπιστευθῶ καὶ ἕνα μυστικό, ὅτι πολλάκις εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς ὑπουργούς μου, διότι μὲ τὴν συνήθειαν ποὺ ἔχουν νὰ ἐπιμένουν εἰς τὰς γνώμας των, τοὺς λέγω δὲν πειράζει κάμετε αὐτὴν τὴν παραχώρησιν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὰς σκέψεις αὐτάς, ἕως ὅτου νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἐπαναληφθοῦν φαινόμενα ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρετηρήθησαν κατὰ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὅλοι οἱ φίλοι μου θὰ τὸ ἀντιληφθοῦν. Μὲ εἶπον καὶ δικτάτορα. Ὅταν τὸ πρῶτον ἀνῆλθον εἰς τὴν ἀρχὴν ἤμουν δικτάτωρ κατὰ τοὺς ἀντιπάλους μου, ἤμουν δικτάτωρ στὰ 1910, 11, 12, 13 καὶ 1925. Εἰς τὶ συνίσταται ἡ δικτατορία μου; Εἰς τὸ ὅτι ἔτυχε νὰ ἔχω τὴν κοινὴν γνώμην μαζί μου καὶ τὴν πλειοψηφίαν ἡ ὁποία ἔκαμεν, ὥστε αἱ γνῶμαι μου νὰ μεταβάλωνται εἰς νόμους. Αὐτὸ κάμνω καὶ σήμερον. Δὲν εἶμαι ἀπὸ τὸ ὕφασμα ἐκεῖνο ποὺ κάμνουν τοὺς δικτάτορας, δὲν εἶναι μόνον ποὺ δὲν μοῦ ἀρέσει, ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ θέλω, δὲν τὸ κατορθώνω. Ὅτι ὅμως δὲν ἔχω τάσεις δικτατορικάς, κύριοι, ἔχετε ἐνώπιόν σας μίαν ἀπόδειξιν τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Ὅταν στὰ 1920 ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ κατεψήφισε τυπικῶς, διότι ὅπως ἀπέδειξε μελέτη τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως βραδύτερον, αἱ ψῆφοι τὰς ὁποίας συνεκέντρωσε τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων ἦσαν περίπου ἴσαι μὲ τὰς ἄλλας καὶ ἦλθαν πολλοὶ καὶ μοῦ εἶπον, ἔχεις τὸν στρατὸν μαζί σου νὰ παραμείνῃς, τοὺς εἶπον, «κύριοι, ἐγὼ δὲν εἶμαι φτιαγμένος γιὰ δικτάτωρ, εἶμαι κοινοβουλευτικὸς ἀρχηγός, δὲν μπορῶ νὰ μείνω ποτὲ τὴν στιγμὴν ποῦ αἰσθάνομαι, ὅτι ὁ λαὸς μὲ ἐγκατέλειψε». (χειροκροτήματα).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε ὑπερβολικὰ εὐνοϊκὸς εἰς ἐκδηλώσεις αἰσθημάτων συμπαθείας πρὸς ἐμέ.....

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐκτιμήσεως.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. ... τόσον ὑπερβολικὸς ἴσως καὶ λόγῳ τῆς σημερινῆς ὀνομαστικῆς του ἑορτῆς (χειροκροτήματα) δι’ ἣν καὶ τὸν συγχαίρω εὐχόμενος νὰ ἑορτάζῃ μακρὰ ἔτη ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Πατρίδος. (νέα χειροκροτήματα). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν, σήμερον δὲ ὁμιλήσας ἐκτενέστερον κατέστησεν ἠπιωτέρας τὰς ἐκφράσεις καὶ γνώμας αὑτοῦ περὶ τῶν σχέσεων τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ὅλαι αἱ παρατηρήσεις του ἀπολύτως ὀρθαὶ ἀπετέλουν ζήτημα οἰκογενειακῆς φύσεως τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δίκαιον νὰ ἀξιοῖ, ὅπως τὰ μέλη τοῦ κόμματός του εὑρίσκωνται εἰς στενὴν ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐξ ἄλλου ἀντιστρόφως τὰ μέλη τοῦ κόμματος θὰ ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ εὑρίσκηται καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἐπαφῇ πρὸς αὐτά. Ὅπως αὐτὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἔχουν καὶ αὐτὰ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας. Καὶ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, μπορεῖ καὶ ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας νὰ ὑποστηριχθῇ, πότε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ὅτι θὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, ἐνῷ ἀντιστρόφως συνεχῶς ἐγένετο λόγος περὶ ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς καὶ ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς καὶ ἰδίᾳ τῆς γεωργικῆς;

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι διὰ προστατευτικοῦ δασμοῦ, βέβαια.

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐγένετο καμμία διευκρίνισις. Ἀλλά, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι σεῖς ὡμιλήσατε περὶ προστασίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἰδιαιτέρως δὲ οἱ φίλοι σας καὶ ἐγὼ βέβαια ὡς σύμμαχος ἐξῄρομεν τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἰδικῇ μου εἰσηγήσει.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἰδικῇ σας εἰσηγήσει. Ἐγὼ δὲν τὸ εἶπα ποτέ.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ μποροῦν νὰ ὑποστηρίξουν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὰς ἐπιτροπάς, πότε ἐπὶ τέλους ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶν νὰ εἰσαγάγῃ μία τόσον σοβαρὰν μεταβολήν, ἠρώτησε τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας περὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ τῆς ὠφελιμότητος μιᾶς τοιαύτης μεταβολῆς; Ἐὰν ὑπῆρξε πταῖσμα ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, πταῖσμα ἀφορῶν τὰς οἰκογενειακάς, ἐπαναλαμβάνω, σχέσεις τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, ὑπῆρξεν ἀναμφισβητήτως καὶ πταῖσμα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πρὶν εἰσαγάγῃ τὸ σοβαρὸν μέτρον, δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς φίλους της οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτήν, ὅπως πρέπῃ νὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενοι. Ἐὰν λοιπόν, λέγω, ὑπῆρξε πταῖσμα ἀφορῶν τὰς σχέσεις τὰς οἰκογενειακὰς τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πταῖσμα αὐτὸ ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ἴσου, ὅπως καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τὰ εὑρισκόμενα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Περὶ τούτου θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ λόγος εἰς ἰδιαιτέρας συγκεντρώσεις τῶν μελῶν τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστός μοι ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω, ὅτι ἐφόσον αἱ γνῶμαι αὐτοῦ ἐξηγγέλθησαν, καθ’ ὃν τρόπον ἐξηγγέλθησαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἀσφαλῶς αἱ γνῶμαι αὗται τείνουν νὰ ἀλλοιώσουν ἀληθῶς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι ἐκμηδενίζονται αἱ ἐργασίαι τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν. Διότι ἐπὶ ζητημάτων περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος εἰς τὰς ἐκλογάς, δὲν ἠδύναντο νὰ φαντασθοῦν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας, καὶ εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὰ μέλη τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν πλειοψηφίαν, νὰ ἔχουν ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι χωρὶς νὰ συνεννοηθοῦν μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ γνωρίσουν τὰς ἀντιλήψεις της.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, συνεννοήθησαν πρὶν ὑποβληθοῦν τὰ νομοσχέδια.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ, ὅτι κάθε φορὰ ποὺ θὰ συντάσσω ἕνα νομοσχέδιον, πρέπει νὰ καλῶ τοὺς φίλους μου. Ἐὰν ἤμην ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ποὺ εἶναι ὅλοι–ὅλοι 18, πολὺ εὔκολα, θὰ τὸ ἔκαμνα. Ἀλλὰ τώρα πῶς νὰ συνεννοηθοῦν; Εἶναι ἐν ὅλῳ 225, τὶ νὰ κάμω; Μὴ ζητᾶτε καὶ ἀδύνατα.

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλετε νὰ δέχεσθε ἀδιαμαρτυρήτως τὰς ἐναντίας γνώμας τῶν φίλων σας, μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν καὶ νὰ μὴ θέλετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καταβιβάσητε μέχρι τοιούτου σημείου τὰς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν, ὡς ἐὰν εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ μικραὶ καὶ ἐλαφραὶ τροπολογίαι τῶν νομοσχεδίων ἀφορῶσαι τὴν ἐλάττωσιν μισθῶν ὑπαλλήλων ἢ μερικὰς λεπτομερειακὰς διατάξεις. Τὸ ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι σοβαρώτατον καὶ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐργασία τῶν ἐπιτροπῶν, ἡ ὁποία ἐγένετο. Εἶμαι πεπεισμένος περὶ αὐτοῦ καὶ τὸ ἀπέδειξαν οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ἐναντίον τοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγένετο ἐν ἀπολύτῳ συναισθήσει τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Κράτους. Αἱ ἐργασίαι τῶν ἐπιτροπῶν αἱ ὁποῖαι διεξάγονται οὔτε πρὸς ἐξασφάλισιν δημοτικότητος, διὰ ρητορικῶν σχημάτων, οὔτε δι’ ἄλλους τινὰς σκοπούς, πρέπει νὰ εἶναι περισσότερον σεβασταί. Βεβαίως ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μέτρου θεμελιώδους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ὕπαρξίν της, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ βεβαίως λόγος, ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων μέτρων περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔγινε λόγος εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι προφανές, ὅτι δὲν στηρίζει τὴν ὕπαρξίν της ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι ἔχουσιν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, νὰ ἐκφέρωσι τὰς γνώμας των. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέμνησε τὶ γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν Πουανκαρὲ ἦτο ἐφαρμογὴ ὡρισμένων μέτρων καὶ φυσικὸν ἦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐδέχθη νὰ προεδρεύσῃ τῆς Κυβερνήσεως εἷς ἀντιπρόσωπος ἑνὸς μικροῦ κόμματος ἐκ τῶν συγκροτούντων τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων, ἦτο φυσικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μά δὲν εἶχεν ἀναγγείλλει τὰ μέτρα του προηγουμένως ὁ Πουανκαρέ. Ἀφοῦ ἐκλήθη τὰ διετύπωσε.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο λόγος ὑπάρξεως τῆς Κυβερνήσεως ἡ οἰκονομικὴ πολιτική. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅμως συμβαίνει καὶ κάτι τι ἄλλο καθ’ ὅσον ἐγὼ παρηκολούθησα τὰ πράγματα. Συμβαίνει πολλάκις κόμματα ἀνήκοντα εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ὄχι μόνον νὰ καταψηφίζουν μέτρα τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν φίλοι τοῦ ἰδίου κόμματος, ἀλλὰ νὰ καταψηφίζουν καὶ εἰς τὰς προτάσεις ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς ἄλλα Κράτη δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν συμβαίνει, πολὺ ὀλιγώτεροι δὲ εἰς τὴν Γερμανίαν.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι ἀνάλογοι. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τρίτης Δημοκρατίας δὲν ἐσχηματίσθη Κυβέρνησις μονομερής. Σχηματίζονται Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ. Τὰ κόμματα συνέρχονται καὶ ἀποφασίζουν νὰ ὑποστηρίξουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλα θέλουσι καὶ ἄλλα δὲν θέλουσιν. Οἱ ὀλιγώτεροι χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τοὺς περισσοτέρους. Ἀλλὰ κατὰ τὰς ψηφοφορίας ἀφίνουσιν ἀρκετὴν ἐλευθερίαν εἰς τρόπον, ὥστε ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα κόμματα τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Πουανκαρέ, ἐψήφιζαν ἀλληλοδιαδόχως τὰ μέλη του κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἄλλον ὑποψήφιον. Εἰς ἡμᾶς πρόκειται περὶ ἑνὸς κόμματος.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μέτρου εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ εἰπῆτε, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατοῦ ἀποτελοῦσι τὸ θεμέλιον τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἀκριβῶς διότι ἔχει μεγαλυτέραν πλειοψηφίαν, πρέπει νὰ εἶναι ἀπαιτητικώτερος. Ἐγὼ ἀκριβῶς νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχει μεγάλην πλειοψηφίαν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι καθόλου δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ ἡ ὑποχώρησις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς γενομένη χάριν τῆς διατηρήσεως τῆς ἀρχῆς, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐνδίδῃ περισσότερον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν γνώμην τῶν φίλων αὐτοῦ ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας λόγῳ τῆς ἀμέσου ἐξετάσεως τῶν ζητημάτων παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, λόγῳ τῆς σοβαρότητος αὐτῶν, εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποχωρήσῃ, ἀπέναντι τῆς γνώμης τῶν μελῶν τοῦ κόμματος. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀρνεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ Βουλή, εἶναι τόσον σπουδαῖα ἂν καταψηφιζομένων τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως κληθῇ ἐκ νέου νὰ σχηματίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, βεβαίως θὰ καταφύγῃ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅπως καὶ προχθὲς εἶπεν, ὁ λαὸς θὰ κρίνῃ ἀφ’ ἑνὸς ἂν ἔχῃ δίκαιον ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠγέρθη ἡ διένεξις καὶ ἀφ’ ἑτέρου, περὶ τοῦ ἂν τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνωμαλία τῆς ἐνεργείας ἐκλογῶν. Θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τοὺς φίλους αὐτοῦ νὰ μὴ τοὺς ἀποθαρρύνῃ...

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τοὺς ἀποθαρρύνω. Δὲν ἐπροσέξατε τί εἶπα. Τὸ μόνον ποῦ ἐζήτησα εἶναι ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, νὰ συνεννοοῦνται μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν σᾶς εἴπω ποῖον αἴσθημα ἀποθαρρύνσεως προεκάλεσαν οἱ λόγοι σας...

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν τοὺς ἀποθαρρύνω, ἀλλὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ τοὺς ἐνθαρρύνω εἰς τὴν μὴ ἀποδοχὴν τῶν Κυβερνητικῶν μέτρων, δὲν εἶναι δυνατόν. Νὰ εἶσθε εὐχαριστημένοι, ὅτι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς καταψηφίσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐνίσχυσαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐγὼ διὰ τῆς πολιτικῆς μου θὰ καταστρέψω τὸν γεωργικὸν κόσμον. Δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ ζητῆτε νὰ τοὺς ἐνισχύσω. Ἐγὼ εἶμαι εὐγνώμων διὰ μέγα μέρος τῆς ἐργασίας τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ διὰ τοὺς ἰδικούς σας φίλους καὶ διὰ τοὺς φίλους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι γίνεται ἔκτακτη ἐργασία εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως εἰς τὴν Βουλὴν δὲν γίνεται ἄλλο, παρὰ προσπάθεια νὰ διευκολυνθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸ νομοθετικόν της ἔργον εἶναι ἀρτιώτερον. Δὲν παρετηρήθη εἰς τὴν Βουλὴν καμμία τάσις ἀντιπολιτευτικῆς ἀντιδράσεως.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶπον ἐγὼ τὸ ἐναντίον.

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ εἴπετε, ὅτι ἴσως ἐγὼ ἔπρεπε νὰ εἶμαι εὐχαριστημένος...

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μόνον διὰ τὸ ζήτημα τὸ γεωργικόν.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι τά καθήκοντα τῶν ἐπιτροπῶν τόσον μεγάλα, ὥστε διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν οὗτος εἶναι πρόσωπον πρὸς τὸ ὁποῖον ἔχει στρέψει τὴν προσοχήν της ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ λαοῦ καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀξιοῖ τὴν λύσιν πλείστων ζητημάτων, φυσικὸν εἶναι, νὰ μὴ ἐπαρκῇ ὁ ἴδιος εἰς τὴν ἐπισκόπησιν λεπτομερειακῶν ζητημάτων, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δώσῃ μεγαλυτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὰ μέλη τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν μετὰ τῶν ὁποίων βεβαίως, εἶναι ζήτημα οἰκογενειακὸν τοῦτο, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄμεσος συνάφεια μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα τῶν ἀλεύρων, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ ἀφεθῇ νὰ ἐξετασθῇ ἰδιαιτέρως, διὰ νά μὴ ἐπέρχεται σύγχυσις. Θὰ ἐξετάσω τὸ ἀφορῶν τὸν σῖτον καὶ οὐδὲν ἄλλο. Εἶμαι, κύριοι, ὑποχρεωμένος, νὰ εἴπω, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν γοητείαν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ εὐγλωττία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόψε ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσεν οὐδόλως ἐκλονίσθην, ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῶν ἀντιλήψεών μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ θεωρίας περὶ τῶν προστατευτικοῦ καὶ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Θὰ περιορισθῶ μόνον νὰ εἴπω, ὅτι ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς δασμοὺς τοὺς βιομηχανικούς, πάντοτε μεγαλυτέραν ἀναγκαιότητα, τοὐλάχιστον εἰς τὴν Εὐρώπην, παρουσιάζουν οἱ δασμοὶ οἱ γεωργικοὶ καὶ δι’ ἄλλους μὴ λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ζημία ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ ξένου ἀνταγωνισμοῦ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν βραδύτερον δι’ ἄλλων μέσων νὰ ἀντικατασταθῇ, νὰ ἰσοσταθμισθῇ. Ἐὰν ἔχωμεν ζημίαν εἰς ἀγροτικὴν παραγωγήν, ἐὰν ἔχωμεν ἀραίωσιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ λόγῳ ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν εἰς μίαν χώραν, εἶναι δύσκολον πάλιν ἔπειτα νὰ δημιουργηθῇ ἀγροτικὸς πληθυσμός. Παράδειγμα τούτου ἡ Ἀγγλία. Καὶ παράδειγμα τῆς σοβαρότητος τοῦ μέτρου τούτου, εἶναι ἡ προστατευτικὴ ἀγροτικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ κράτη πλὴν τῆς Ἀγγλίας. Δὲν πρέπει νὰ στηρίζωμεν τὰς ἀποφάσεις μας ἀποκλειστικῶς εἰς συμπάθειαν αὐτῆς ἢ ἐκείνης τῆς τάξεως. Τοῦτο τὸ λέγω ἐγὼ ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πόσον ἰδιαιτέρως συμπαθῶς διάκειμαι πρὸς ὅλον τὸν ἐργαζόμενον κόσμον καὶ ἰδιαιτέρως, τὸν ἀγροτικῶς ἐργαζόμενον κόσμον. Ὀφείλομεν, προκειμένου νὰ κανονίσωμεν τὴν δασμολογικήν μας πολιτικήν, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὁλόκληρον τὴν κανονικὴν οἰκονομίαν τοῦ Κράτους. Ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν σαφῶς τί ἐπιδιώκωμεν, ὡς τὴν κατεύθυνσιν τῆς κανονικῆς μας οἰκονομίας καὶ μόνον ὅταν σαφῶς γνωρίζωμεν ποῦ κατευθυνόμεθα, εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν καὶ ὀρθὰς ἀποφάσεις, προκειμένου περὶ τῆς δασμολογικῆς μας πολιτικῆς. Κατὰ πόσον εἶναι περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον ἀναγκαῖοι οἱ δασμοὶ ἐπὶ τοῦ σίτου, εἶναι ζήτημα ἐξαρτώμενον ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν ἑκάστης χώρας καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ἰδιαίτεραι συνθῆκαι τῆς Ἑλλάδος καὶ ποίαν κατεύθυνσιν οἰκονομικὴν ἐπιβάλλουσιν αἱ συνθῆκαι, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ὠφέλιμον ἢ ὄχι. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα ἀγροτική. Ὁ πληθυσμός της εἶναι κατὰ τὰ ⅔ ἀγροτικός, ἡ παραγωγή της κατὰ μεγάλην ἀναλογίαν εἶναι ἀγροτική, ἡ βιομηχανία της εἶναι ἐξάρτημα τῆς ἀγροτικῆς της πολιτικῆς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ἐξ ἄλλου, ὅτι ἔχει ἰδιορρυθμίαν ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος, διότι ἐνῷ κατὰ κανόνα τὰ γεωργικὰ κράτη καὶ γεωργικώτερα κράτη, εἶναι κατὰ κανόνα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσάγουν δημητριακοὺς καρπούς, ἡ Ἑλλὰς μολονότι κράτος γεωργικὸν τὰ 9)10 τοῦ εἰσαγωγικοῦ τοῦ ἐμπορίου προέρχονται ἀπὸ γεωργικὰ προϊόντα. Ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσάγῃ δημητριακοὺς καρπούς, νὰ εἰσάγῃ κατὰ ποσὸν περίπου κατά τι ἀνώτερον τοῦ παραγομένου εἰς τὴν ἡμεδαπήν, καὶ τοῦτο ὅπως γνωρίζετε ὅλοι, διότι τὸ κλῖμα τῆς Ἑλλάδος εὐνοεῖ τὴν ἐνέργειαν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι πλέον προσοδοφόρα ἀπὸ ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Πάντοτε παραμένει ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἂν ὄχι ἡ μεγαλυτέρα, ἀλλ’ ἡ δευτέρα ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον, ἐρχομένη ὀλίγα ἑκατομμύρια μετὰ τὸν καπνόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ ἰδιαίτεροι κλιματολογικοὶ λόγοι τῆς Ἑλλάδος συνετέλεσαν ὥστε, μολονότι εἴμεθα γεωργικὸν κράτος, νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἰσάγωμεν δημητριακοὺς καρπούς μέχρι τοῦ ποσοῦ κατά τι ἀνωτέρου τοῦ ἡμίσεως τοῦ καταναλισκομένου σίτου εἰς τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἡ κατεύθυνσις αὐτῆς τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν ἀκόμη περισσότερον καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου. Ἤδη οἱ καπνοκαλλιεργηταὶ ἤρχισαν ἀπαιτοῦντες τὸν περιορισμὸν τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ. Εἰς τὴν σιτοπαραγωγήν, τὸ δεύτερον αὐτὸ σπουδαιότατον προϊόν μας, ἐπιβάλαμεν παρακράτησιν διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ ρυθμίσωμεν τὴν προσφορὰν πρὸς τὴν ζήτησιν. Ἐκτὸς τούτου ἐκρίθη ἀναγκαῖον ἐπὶ τῶν ὁρίων τῆς παραγωγῆς τῶν κυριωτέρων μας προϊόντων, καὶ λόγῳ τῆς ἀσταθείας εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν προϊόντων, αὐτῶν καὶ λόγῳ τῶν διαφόρων καιρικῶν μεταβολῶν αἵτινες ἐπηρεάζουν τὴν παραγωγὴν τῶν προϊόντων, μᾶς ἐπεβάλεται χάριν ἀντισταθμίσεως, χάριν τῆς θεμελειώσεως τῆς γεωργικῆς μας οἰκονομίας ἐπὶ βάσεων ὑγιεστέρων, χάριν ἐξασφαλίσεως σταθερωτέρου εἰσοδήματος εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον, μᾶς ἐπιβάλεται νὰ ἐνισχύσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ κλῖμα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι πρόσφορον διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Τὸ πρᾶγμα ἐξετάσθη εἰς ἓν ἐπιστημονικὸν συνέδριον τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη εἰς τὸ 1927 καὶ εἰς τὸ ὁποῖον παρέστησαν ὅλοι οἱ ἔχοντες ἔγκυρον γνώμην γεωπόνοι καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Γεωργικοῦ κόσμου εἰς τὰ πορίσματα τοῦ συνεδρίου τούτου δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία ἀπολύτως ἀμφιβολία καὶ ἀντίρρησις, εἶναι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς μίαν καὶ μόνην φορὰν συνῆλθε, διότι μετὰ τὴν ἀποχώρησίν μου ἐκ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη νὰ τὸ καλέσῃ μολονότι ὑπῆρχε ἀπόφασις, ἵνα κληθῇ καὶ ἀποφανθῇ ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων ἀφορώντων ἀφ’ ἑνὸς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, ἀφ’ ἑτέρου, δὲ εἰς τὸ συνέδριον αὐτὸ συνοψίσθη ἡ γνώμη τῶν εἰδικῶν εἰς τὴν ἑξῆς παράγραφον: «Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα δυναμένη νὰ ἔχῃ ἱκανοποιητικὴν ἀπόδοσιν». Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπέδειξε τὸ ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Γεωργίας. Ἤδη ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε πόσον πενιχρὰ εἶναι ἡ ἀπόδοσις τῆς σιτοπαραγωγῆς. Κατὰ τὴν στατιστικὴν τὴν ἐπίσημον ἀνέρχονται εἰς 71 χιλιόγραμμα κατὰ στρέμμα, δηλαδὴ 76 ὀκάδας κατὰ μέσον ὅρον κατὰ στρέμμα καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς ἄλλα κράτη ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς κλιματολογικοὺς ὅρους ἔχει φθάσει ἡ ἀπόδοσις εἰς 120 χιλιόγραμμα καὶ εἰς ἄλλα εἰς 250. Εἶναι δὲ αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὴν γεωργίαν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν γίνεται ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια τῆς γῆς. Διὰ νὰ γίνῃ ἐπιστημονικωτέρα καλλιέργεια τῆς γῆς, ἀπαιτοῦνται δαπάναι, δαπάναι διὰ τὰ λιπάσματα, δαπάναι διὰ τὴν ἀποστράγγισιν, δαπάναι διὰ τὴν καλλιτέραν ἄρωσιν, δαπάναι διὰ τὴν καλλιτέραν ἐκλογὴν τοῦ σπόρου κ.ο.κ. Διὰ νὰ ἀνταπεξέλθῃ δὲ ὁ γεωργὸς εἰς τὰς ἀνωτέρας δαπάνας ἔχει ἀνάγκην τῆς βεβαιότητος περὶ τοῦ μεγαλυτέρου κέρδους. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν ὅπως μεταβῶμεν ἀπὸ ἓν στάδιον πρωτογεννοῦς καλλιεργείας εἰς μίαν κατάστασιν ἐντατικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς καλλιεργείας, ἔχομεν ἀνάγκην ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν νὰ προστατεύσωμεν ἰδιαιτέρως τὴν σιτοπαραγωγήν. Καὶ ἄλλος ἰδιαίτερος λόγος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς, εἶναι αὐτὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, ὁ καὶ σπουδαιότατος, ὅτι αἱ σιτοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι τῆς χώρας εἶναι κυρίως ἡ Θεσσαλία καὶ Μακεδονία. Ποῖος εἶναι ὁ ἀγροτικὸς ὀργανισμὸς τῆς Θεσσαλίας, ποία εἶναι ἡ ἐγκατάστασις τοῦ γεωργικοῦ κόσμου εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς; Εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τὸν ὁποῖον μετεβάλλαμεν ἐσχάτως ἐξηφανίσαμεν τὰς μεγάλας ἰδιοκτησίας καὶ ἐδημιουργήσαμεν μικρὰς ἰδιοκτησίας, ἐκάμαμεν τοὺς κολλίγους ἰδιοκτήτας καὶ τοὺς πρόσφυγας ἐπίσης. Ἀλλὰ ὑπὸ ποίους ὅρους ἐγκατεστάθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἴτε γηγενεῖς εἴτε πρόσφυγες; Ἐγκατεστάθησαν ὑπὸ ὅρους ὄχι εὐνοϊκούς. Ἔτυχε πολλὰς φορὰς νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, διατί ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις δὲν ἐξησφαλίσθη, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν εἶχον τὰ μέσα καλλιεργείας, ὅπως πρέπῃ, διότι τοὺς λείπουν χίλια δύο πράγματα διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι κατάχρεοι καὶ ὀφείλουν τὴν ἀξίαν τῆς γῆς, ὀφείλουν τὴν ἀξίαν τῶν μέσων καλλιεργείας, ὀφείλουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησαν, διὰ νὰ ζήσουν ἐπὶ ἔτη. Ὁριστικὴ διανομὴ ἀκόμη δὲν ἔγινε. Μέσα καλλιεργείας πλήρη δὲν ἔχουν. Οἱ γεωργοὶ δὲν εἶναι παραγωγοὶ δημητριακῶν καρπῶν, δηλαδὴ σίτου. Ἐννοεῖται ὅτι ταλάντευσις δυσμενὴς εἰς τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, μπορεῖ νὰ ἔχῃ ὀλεθρίαν σημασίαν εἰς ὁλόκληρον αὐτὸν τὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 250–300 χιλιάδας οἰκογενείας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπολογίζει τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, εἰς 50 ψωροδραχμάς.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἶναι μόνον ἡ διαφορά.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι 50 ψωροδραχμὲς μὲ τὸ παλαιόν, κατὰ στρέμμα. Τὶ εἶναι αἱ 50 δραχμαὶ δηλαδὴ αἱ 500 δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν στρέμμα; Προκειμένου περὶ 10 στρεμμάτων λαμβάνει χιλίας κτλ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι φαίνεται ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ὅτι ἔχει νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, διότι θὰ ἐγνώριζεν, ὅτι χίλιες δραχμὲς εἶναι ποσὸν σημαντικὸν διὰ μίαν πτωχὴν ἀγροτικὴν οἰκογένειαν.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμίσεις νὰ βάλετε, διότι τὰς ἄλλας ἡμίσεις τὰς ἔχει πάρει.

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί;

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι σήμερον κερδίζουν 26 δραχμὰς κατὰ στρέμμα.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἂν δὲν μετέβαινον, θὰ ἐκέρδιζον πάρα πάνω.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄλλως 26.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν μεταβαίνατε εἰς τὴν κεντρικὴν Μακεδονίαν θὰ ἐβλέπατε τὴν ὄψιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, θὰ ἐπείθεσθε δὲ ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος στερεῖται τῶν πάντων.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σύμφωνοι, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ κατάλληλον μέσον, διὰ νὰ τοὺς βοηθήσωμεν.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ αἱ 500 ἢ 700 ἢ 1000 δραχμὲς εἶναι ποσὸν σημαντικὸν διὰ μίαν πτωχὴν οἰκογένειαν, οἷαι εἶναι κατὰ 9)10 αἱ ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι τῆς Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι αὐτὰ εἶναι........ ἀπέναντι ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπέναντι τοῦ συγκοινωνιακοῦ δυκτίου, ἀπέναντι τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀπέναντι τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι καὶ ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἀσκεῖ σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργικῆς, ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσωμεν ἰδιαιτέρως ὅταν δοθῇ εὐκαιρία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ προσφέρωμεν ἡμεῖς τὴν πίστιν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι εὐνοϊκοί, οὐδέποτε θὰ εἶναι εὐνοϊκώτεροι ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ ἀπὸ ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν τὸ συγκοινωνιακὸν δύκτιον, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν δύναται νὰ κατασκευαθῇ ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην· θὰ παρέλθῃ ἀρκετὸς καιρὸς μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ὁ ἀγρότης ὅμως θὰ μείνῃ ἐκτεθειμένος, ἐπίσης θὰ μείνῃ ἐκτεθειμένη ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς. Οὐδεὶς δὲν ἀρνεῖται, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις θὰ ἔχῃ κολοσσιαίαν σημασίαν, διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς. Ὡς ὑπεύθυνος ὑπουργὸς ἄλλοτε τῆς Γεωργίας ἐσκέφθην καὶ διὰ τὴν ἀνωτέραν καὶ καὶ διὰ τὴν μέσην γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἴσως κἄποτε καμμίαν ἄλλην ἡμέραν, θὰ παρασχεθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἀγροτικὴ ἐκπαίδευσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ ἄμεσα ἀποτελέσματα, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ καλλιέργεια αὐτὴ ἡ ἐντατικωτέρα. Μεγάλην ἐπίσης σημασίαν ἔχουν βεβαίως οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους κατορθώνει νὰ πωλήσῃ τὰ προϊόντα του ὁ γεωργός. Καὶ περὶ τούτου βεβαίως ἐφροντίσαμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εὐρέως συνασπισμοῦ ὁπότε ἐφήρμοσα τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν τὴν ἄμεσον καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων. Ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὠθεῖ τοὺς γεωργοὺς εἰς μεγαλυτέραν καλλιέργειαν τῆς γῆς καὶ εἰς ἐντατικωτέραν καλλιέργειαν, εἰς ἔκτασιν εἰς τὴν χρησιμοποίησιν λιπασμάτων, εἰς τὴν χρησιμοποίησιν μηχανῶν καὶ εἰς τὴν ἀποστράγγισιν τῶν κτημάτων των. Ἐὰν τὸ σύστημα τῆς ὁδοποιΐας, ἐὰν ἡ εὐθηνὴ πίστωσις, ἐὰν ἡ ἐκπαίδευσις ἦσαν ἀρκεταί, δὲν θὰ ἐβλέπομεν τὰ Κράτη τὰ Εὐρωπαϊκὰ νὰ ἔχουν καθιερώσει δασμοὺς προπολεμικοὺς καὶ νὰ ἐπανέρχεται τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο εἰς τοὺς προπολεμικοὺς δασμούς. Ὅπως συνήθως λέγῃ ἡ λαϊκὴ παροιμία. «Τὸ ἀγώγι ξυπνᾷ τὸν ἀγωγιάτην». Ἐὰν θέλωμεν πράγματι, νὰ ἐνταθῇ ἡ καλλιέργεια τῶν ἀγρῶν, ἐὰν θέλωμεν νὰ στρέψωμεν τὴν γεωργικὴν καλλιέργειαν περισσότερον ἀπὸ ὅτι γίνεται μέχρι τώρα εἰς τὴν καλλιέργειαν δημητριακῶν καρπῶν, διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν μίαν παθολογικὴν ἀνάπτυξιν ἄλλων καλλιεργειῶν, λέγω παθολογικήν, διότι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρουσιάζει αὔξησιν κατὰ 100% ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου ηὔξησεν κατὰ 100.000 στρέμματα, ἡ αὔξησις δὲ ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸν καπνὸν εἶναι καταπληκτική, ἐὰν λέγω θέλωμεν νὰ δώσωμεν ἀποτελεσματικωτέραν κατεύθυνσιν εἰς τὴν γεωργίαν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προστατεύσωμεν ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν σιτοπαραγωγήν. Ἀφίνω τὰ ἄλλα, μεγάλα πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὀφθαλμοφανῆ. Καὶ πρῶτον μία προστασία ἐπὶ τῆς σιτοπαραγωγῆς δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσα ἀποτελέσματα, ἀμεσώτερα ἀπὸ μίαν ἄλλην προστασίαν οἱασδήποτε βιομηχανίας. Λόγῳ ἀκριβῶς τῆς καθυστερήσεως τῆς ἰδικῆς μας γεωργίας μακρὰ προσπάθεια, ἀλλὰ συστηματικὴ ὑπὲρ τῆς σιτοπαραγωγῆς, δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσα καὶ μεγάλα ἀποτελέσματα καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπε, τὶ εἶναι αἱ 50 δραχμαὶ ἀπέναντι τοῦ δυνατοῦ διπλασιασμοῦ τῆς ἀποδόσεως; Πράγματι εἶναι ὀλίγαι, ἐὰν κατωρθώσωμεν, νὰ ἔχωμεν διπλασιασμὸν τῆς ἀποδόσεως. Τὸ πρόβλημα εἶναι, νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν διπλασιασμὸν τῆς ἀποδόσεως χωρὶς νὰ μεριμνήσωμεν περὶ μιᾶς σταθερότητος τιμῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν περὶ μιᾶς διατηρήσεως τῆς τιμῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν, εἰς ἓν ὕψος τὸ ὁποῖον ὠθεῖ τοὺς γεωργοὺς νὰ καλλιεργοῦν ἐντατικῶς. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον σπουδαῖον πλεονέκτημα τῆς ἐνισχύσεως τῆς σιτοπαραγωγῆς. Τὸ ἄλλο εἶναι, ὅτι δημιουργεῖται ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον οὐχὶ ὅτι μᾶς καθιστᾷ αὐτάρκεις, διότι ἐγὼ δὲν δέχομαι τάς ἰδέας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν, ὅτι πρέπει τὸ Κράτος, νὰ γίνῃ αὔταρκες, ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην βελτιώσεως τῆς γεωργίας, κάθε χώρας, ἀλλὰ ἔχει ἡ σιτοπαραγωγὴ τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι ἐξασφαλίζει ὑπὲρ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ἑνὸς προϊόντος τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπόκειται εἰς τόσας σημαντικὰς κρίσεις, ὅπως ὑπόκειται ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ καὶ αὐτὸ εἶναι σπουδαιότατον, διὰ τὴν διατήρησιν μιᾶς ὁμαλότητος εἰς τὴν ζωὴν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ποίαν σημασίαν ἔχουν οἱ δασμοὶ ἐπὶ τοῦ σίτου ἀπέδειξαν, μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς καὶ τὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἀποδεικνύει ἡ κατάστασις δύο χωρῶν εἰς τὴν Εὐρώπην, τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἰταλίας. Ἡ Γερμανία εἶναι ἐκ τῶν Κρατῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσαν ὑψηλὴν δασμολογικὴν πολιτικήν, διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ χάρις εἰς τὴν ὑψηλὴν αὐτὴν δασμολογικὴν πολιτικὴν τῆς Γερμανίας, κατώρθωσεν ἡ Γερμανία τὴν περίοδον ἀκριβῶς κατὰ τὴν ὁποίαν λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας εἰς τὴν Εὐρώπην, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰ πλεῖστα τῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης ἐπῆλθε μία κολοσσιαία μεταβολὴ καὶ ὡς πρὸς τὴν σύνθεσιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπάρκειαν, κατώρθωσεν λέγω μίαν μεταβολήν, ἡ ὁποία ζωγραφίζεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐνῷ τὸ πλεῖστον τῶν Κρατῶν κατόρθωνε νὰ παράγῃ προηγουμένως, κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1878–1880, τὸ μέγιστον μέρος τοῦ ἀπαιτουμένου σίτου, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἀπὸ τοῦ 1880 καὶ κατόπιν περιωρίσθη ἡ προμήθεια ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς εἰς ἐλάχιστον ποσόν. Ἀντιθέτως ἡ Γερμανία κατώρθωσεν ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς ἐπρομηθεύετο, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἐνῷ εἴχομεν τὰ ἑξῆς ἐλαφρυντικὰ παραδείγματα πρὸ τοῦ 1880, ἡ Γαλλία παρῆγεν.... εἰς τὰ 1911 κατῆλθεν εἰς τὰ 60%, τὸ Βέλγιον ἀπὸ 67% κατῆλθεν.... ὡς πρὸς τὸν σῖτον. Ἡ Ἀγγλία ἀπὸ 43% ἡ ὁποία εἶχεν λόγῳ τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς εἶχε κατέλθει εἰς 43% κατῆλθε εἰς τὰ 1911 εἰς τὰ 29%. Ἡ Γερμανία ἀντιστρόφως ἀπὸ 89% εἰς τὰ 1880, ἀνῆλθεν εἰς τὰ 94% λόγῳ τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς, ἡ Γαλλία ἐπίσης λόγῳ τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς κατρώθωσεν, νὰ συγκρατηθῇ, δὲν ηὔξησεν βεβαίως, ἀλλὰ κατώρθωσεν, νὰ συγκρατηθῇ· ἀπὸ 91% κατῆλθεν εἰς 87%. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ἐκτὸς τῆς Γερμανίας καὶ ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, τὸ τελευταῖον παράδειγμα τὸ παρουσιάζει ἡ Ἰταλία, ὅπου ἐνεκαινίσθη μία ἐντελῶς διάφορος φορολογία τοῦ σίτου. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω ἰδιαιτέρως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ σημερινὴ Ἰταλία. Εἶναι ποικίλλα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διδασκαλίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως, διὰ βραβείων κλπ. Εἶναι πάμπολλα τὰ μέτρα καὶ πολὺ σοφὰ μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι ἡ δασμολογικὴ προστασία ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἤσκησε τὴν μεγαλυτέραν ἐπίδρασιν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς ἡ ὁποία κατωρθώθη ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου. Ἡ αὔξησις ὄχι ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς τῆς δασμολογικῆς προστασίας, διότι καὶ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐθεώρησεν ἀπαραίτητον ἡ Ἰταλία ν’ αὐξήσῃ τὸν εἰσαγωγιαὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ἐσχάτως λόγῳ τῆς ἐκπτώσεως τῆς διεθνοῦς τιμῆς τοῦ σίτου ἐθεώρησεν ἀπαραίτητον νὰ κάμῃ νέαν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Διότι πρέπει νὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὅταν κατέρχωνται αἱ τιμαὶ τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου πρέπει νὰ ἀνέρχωνται οἱ δασμοὶ καὶ ὅταν ἀνέρχωνται αἱ τιμαὶ τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου τοῦ σίτου, πρέπει νὰ κατέρχωνται οἱ δασμοί. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς πολλὰ Κράτη ὁ δασμὸς διατυποῦται κατὰ τρόπον κλιμακωτὸν καὶ ὅσον ἀνέρχεται ἡ τιμὴ τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου, κατέρχεται ὁ δασμὸς μέχρι τοῦ μηδὲν καὶ ὅσον κατέρχεται ἡ τιμὴ τόσον ἀνέρχεται ὁ δασμὸς μέχρι τοῦ σημείου νὰ φθάσῃ εἰς 50, 60 καὶ 70%. Ἀντιστρόφως ἐδῶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἠλαττώθη ἡ διεθνὴς τιμὴ τοῦ σίτου, εὕρομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑψώσωμεν τὸν δασμόν, νὰ κάμωμεν τὸ ἀντίθετον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα μελετῶσι καλλίτερον τὰ ζητήματα. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ συγχαίρω, διὰ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης ἐπιμελείας ἐξεπόνησε, ἔκαμε ἐπίσης ὑπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τοῦ σίτου τῆς παραγωγῆς, διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τοῦ τοιούτου ὑπολογισμοῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐλάμβανε ὑπ’ ὄψει τὸν ἐκλεκτὸν σῖτον τὸν ὁποῖον παράγουν μερικὰ μέρη, ὁ ὁποῖος δὲν παράγεται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐπίσης ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὰ μεταφορικὰ τῶν ἐξόδων ἐξαγωγῆς σίτου. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἔλαβεν μίαν τιμὴν ἐκλεκτοῦ σίτου, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν τιμὴν κατωτέρου σίτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν. Ἐὰν ἐλάμβανεν τοῦτο ὑπ’ ὄψει θὰ κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ ἂν λάβωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψει τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς ἐκ τῶν διαφόρων τόπων παραγωγῆς εἰς τοὺς διαφόρους τόπους τῆς καταναλώσεως, διότι ἐδῶ ἔχομεν τιμὰς τῶν κέντρων τῆς μεγάλης καταναλώσεως, τιμὰς Θεσσαλονίκης, τιμὰς Πειραιῶς κτλ. Καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐὰν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψει τὰς δαπάνας, μὲ τὰς ὁποίας ἐπιβαρύνεται ὁ σῖτος προκειμένου νὰ μεταφερθῇ εἰς τὰ κέντρα αὐτὰ εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι οἱ μεγάλοι ἀλευρόμυλοι ἀπὸ τὰ χωριὰ τῆς παραγωγῆς, ἀπὸ τὰ μέρη τῆς παραγωγῆς, ἐὰν ἐλάμβανε αὐτὸ ὑπ’ ὄψει ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητής, θὰ ἐβροντοφώνη,—διότι διὰ μέσου τῶν γραμμῶν τῆς ἐκθέσεως διαφαίνεται ἄλλωστε— ὅτι καὶ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου χωρὶς τὴν τελευταίαν ἐλάττωσιν, εἶναι ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν οὐσιαστικήν, διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Διότι λέγω ἐκεῖ κἄπου, ὅτι χρειάζεται μία αὔξησις 75 λεπτά. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπελόγισεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτι ὑπελόγισαν τὰ ἐπιμελητήρια, ἐὰν λάβωμεν τὰ κέντρα τῆς κατωτέρας ποιότητος, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς εἰς τὰ μεγάλα κέντρα καταναλώσεως, θὰ ἴδωμεν ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ δασμὸς μὲ ὅλας τὰς συμπιπτούσας ἐπιβαρύνσεις πρὸς 180 κατ’ ὀκᾶν εἶναι τό ἐλάχιστον ὅριον τοῦ δασμοῦ, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν, ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐγχώριον παραγωγήν.

§220Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνεξαρτήτως τῆς τιμῆς.....

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ σᾶς εἶπα κ. ὑπουργέ, ὅσον κατέλθη τὸ κόστος τοῦ σίτου, τόσον πρέπει νὰ κατεβάσητε τὸν σῖτον. Καὶ τὸ μονοπώλιον τοῦ σίτου τὸ ὁποῖον εὐχαρίστως μανθάνω ὅτι μελετᾷ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός ἔχει καὶ τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι σταθεροποιεῖ τὰς τιμὰς περισσότερον τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀσφαλίζει τὴν κατανάλωσιν, ἐπιτρέπει τὴν εἰσαγωγὴν ὅσον αἱ ἀνάγκαι ἐπιβάλλουσι καὶ ἀφίνει τὸ Κράτος ἐλεύθερον, νὰ κανονίσῃ τὰς τιμάς. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ὠφελήσῃ ἕνα μονοπωλιακὸν σύστημα. Ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν θέλω νὰ ὑποδείξω σύστημα μονοπωλιακὸν τοῦ σίτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μ’ ἐνδιαφέρει εἶναι τοῦτο. Ἐὰν ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου εἶναι ἐπιζημία ἢ δὲν εἶναι ἐπιζημία εἰς τὴν σιτοπαραγωγήν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§222Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ σᾶς ἀπαντῶ καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ εἶναι ἐπιζημία ἢ δὲν θὰ εἶναι ἐπιζημία ἀναλόγως τῆς βασικῆς τιμῆς.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι σφάλεσθε φανταζόμενος, ὅτι ὅταν κατέρχεται ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, πρέπει νὰ καταβιβάζητε τὸν δασμόν. Αὕτη δὲν εἶναι ἡ πολιτική σας;

§224Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πολιτικὴ ἡμῶν εἶναι, ὅτι ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς μόνον, διὰ τοῦ μεγαλυτέρου δασμοῦ εἶναι τὸ χειρότερον μέσον καὶ ὅτι πραγματικῶς δι’ ἄλλων μέσων πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀπόδοσις ἱκανοποιητικῶν τιμῶν.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἐπιβολῆς μεγάλων δασμῶν πρέπει νὰ ἐπιδιωχθοῦν ἱκανοποιητικαὶ τιμαί. Εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν; Ἐγὼ ἤρχισα μελετῶν τὰ γεωργικὰ ζητήματα πρὶν ἀκόμη σεῖς πολιτευθῆτε καὶ ὅταν πρὸ εἰκοσαετίας ἀκόμη ἠγωνιζόμην διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς Θεσσαλίας ἐτόνιζον διαρκῶς, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ παραχώρησις μόνον γαιῶν, εἶναι ἀνάγκη πρὸ πάντων νὰ γίνῃ καὶ ἐπιστημονικῶς ὀργάνωσις, γεωργικὴ ἐκπαίδευσις, ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἄνευ αὐτῶν τὴν προσωποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν πολιτικήν, τὴν θεωρῶ ἐλαττωματικήν, ὅπως καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, διὰ μόνης τῆς δασμολογικῆς προστασίας, ἀλλὰ θεωρῶ τὴν δασμολογικὴν προστασίαν κἄτι τι ἀπαραίτητον, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς.

§226Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἀπὸ ὅλα αὐτά, τί ἐκάματε;

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμα, ὡς ὑπουργὸς εἶναι, ὅτι ἐγὼ εἰσηγήθην τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Δὲν εἶναι δὲ μέτρον ταμιευτικὸν ἡ δασμολογικὴ προστασία, δὲν ἔγινε κατ’ εἰσήγησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ κατ’ εἰσήγησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Μετὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέθηκαν ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τὴν δασμολογικὴν προστασίαν, ὅπως σᾶς εἶπον ἐπεκύρωσεν ἐπισήμως τὸ γεωργικὸν συνέδριον τὸ ὁποῖον ὅταν συνῆλθεν, μεταξὺ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ἦτο καὶ ἡ ὕψωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἐὰν δὲ ἠρωτᾶτε καὶ τὴν στατιστικὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἐμανθάνετε, ὅτι ἄνθρωποι μὴ ἐπιθυμοῦντες κἄτι νὰ δημοκοπήσωσι ἢ νὰ ἀποκτήσωσι συμπαθείας ἐν ἐπισήμῳ ἐκθέσει ὑπάλληλοι τοῦ ἐποικισμοῦ ἐτόνιζον, ὅτι ὁ προορισμὸς τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἀποτελεῖ πλῆγμα καίριον κατὰ τῆς γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως. Ὑμεῖς λοιπόν, ἐνῷ ὅπως εἶπον ἐφόσον ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, λέγεται ἐλαττοῦμεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου ἐνῷ ἐδυσχεράνθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη αἱ συνθῆκαι τὰς ὁποίας ἀνέφερον καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξαιρετικῶς ἐπιβάλλουν τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς, αἱ συνθῆκαι δηλαδὴ αἱ προερχόμεναι ὄχι ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἀλλὰ αἱ συνθῆκαι αἱ προερχόμεναι ἐκ τῆς μεγαλυτέρας ἐκτάσεως ἄλλων εἰδῶν κατὰ τρόπον δημιουργοῦντα κρίσιν. Ἀντὶ λοιπὸν λέγω ἡμεῖς νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν σιτοπαραγωγήν, ἐρχόμεθα καὶ τὴν πλήττομεν. Ὅπως σᾶς εἶπον, ἡ τάσις εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, εἶναι ἡ ἐπάνοδος εἰς τοὺς προπολεμικοὺς δασμοὺς καὶ τὰ λοιπὰ Κράτη εἶχον προπολεμικῶς ὑψηλοὺς δασμοὺς σχετικῶς. Ἡμεῖς μόλις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατωρθώσαμεν μὲ τὴν δασμολογικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία ἔγινε κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1927, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ προπολεμικὸν ὕψος τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Τώρα κάμνομεν πάλιν νέαν μεταστροφὴν καὶ ὑποβιβάζομεν τὸν δασμὸν ἀκριβῶς εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλαττοῦται καὶ ἡ διεθνὴς τιμὴ τοῦ σίτου καὶ συγχρόνως συντελοῦμεν, διὰ τῆς δασμολογικῆς προστασίας εἰς τὸ νὰ ὑψωθῇ ἡ τιμὴ ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐνισχυθῇ ἡ βιομηχανία. Ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὐσυνειδήτως θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν μεγαλυτέραν προστασίαν βιομηχανικὴν ἢ ἐὰν θέλῃ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Ἐκ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, φαίνεται ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Καὶ αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν ἡμεῖς καταδικάζομεν. Ἐὰν ὑπάρχωσι συνθῆκαι βιώσιμοι δι’ ὡρισμένα εἴδη παραγωγῆς αἱ συνθῆκαι αὗται ὑπάρχουν, διὰ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Εἶναι πολὺ περιωρισμέναι αἱ συνθῆκαι προκειμένου περὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς καὶ διὰ τοῦτο ἠκολουθήσαμεν ἐσφαλμένην πολιτικὴν καθ’ ὅλον τὸν βίον μας ἀφ’ ὅτου ἐγίναμεν Κράτος ἐλεύθερον καὶ εἰς τοῦτο ἐσφάλαμεν, ὅτι ἐδώσαμεν σχετικῶς μεγαλυτέραν προστασίαν εἰς τὴν βιομηχανίαν παρὰ ὅσον ἐδώσαμεν εἰς τὴν γεωργίαν. Καὶ ὅταν ὁμιλῶ περὶ προστασίας, δὲν ὁμιλῶ μόνον περὶ δασμολογικῆς προστασίας. Ἐδώσαμεν μεγαλυτέραν προστασίαν εἰς τὴν βιομηχανικὴν παραγωγὴν ἀντιστρόφως πρὸς τὰς φυσικὰς συνθήκας τοῦ τόπου ἡμῶν. Ἀναγνωρίζω ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀρχίζομεν νὰ ἀποδίδωμεν μεγαλυτέραν προσοχὴν εἰς τὴν γεωργίαν καὶ τοῦτο ὀφείλεται καὶ εἰς κόμματα ὡρισμένα καὶ εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτοῦ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἤρχισεν εὐτυχῶς ν’ ἀποκτᾷ συνείδησιν τῶν ὁμαδικῶν του συμφερόντων καὶ ν’ ἀξιοῖ ἱκανοποίησιν καὶ προστασίαν αὐτῶν τῶν συμφερόντων. Καὶ ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν πάντας, νὰ τρέπωνται πρὸς τὴν προστασίαν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου μόνον ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἔρχεται ν’ ἀναστρέψῃ τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν στρέψῃ πρὸς προστασίαν μεγαλυτέραν τῆς βιομηχανίας.

§228Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίας βιομηχανίας;

§229Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γενικῶς. Ἡ αὔξησις καὶ κατὰ μίαν μονάδα τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν; ἀποτελεῖ μίαν γενικὴν προστασίαν τῆς βιομηχανίας, διότι ἐπὶ ὅλων τῶν εἰδῶν τῶν εἰσαγομένων, ἐπιβάλλεται μία αὔξησις.

§230Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Σεῖς κηρύττεσθε ἐναντίον τῆς βιομηχανίας;

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν κηρύττομαι ἐναντίον τῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι βάσις τῆς βιομηχανίας, εἶναι ἡ γεωργία καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν γεωργίαν. Ὁλόκληρος ὁ ἀστικὸς κόσμος εἶναι ἐξηρτημένος φίλτατε κ. Κασσαβέτη ἀπὸ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καὶ ἡ βιομηχανία αὐτὴ πλὴν τῆς ναυτιλίας ἴσως ἡ ὁποία ζῇ ἀνεξαρτήτως τῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς ἐν γένει.

§232Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς Ἑλλάδος.

§233Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἴσως εἶναι ἡ μόνη βιομηχανία, ὅπως καὶ ἐξῇρα προχθὲς καὶ ὑπεστήριξα, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη καὶ ἦλθεν εἰς ἀκμὴν χωρὶς τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους, ἀφοῦ μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη κατωρθώσαμεν νά κάμωμεν τὸν περίφημον νόμον περὶ ὑποθηκῶν ὁ ὁποῖος γνωρίζω, ὅτι ὀφείλεται ἐν πολλοῖς εἰς ὑμᾶς καὶ δι’ αὐτὸ εἶσθε ἄξιος συγχαρητηρίων.

§234Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§235Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ μίαν κατεύθυνσιν ἀντίθετον πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἀνεγνώρισε καλὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ διὰ τοῦτο ὑποπτεύομαι, ὅτι ἡ μεταστροφὴ αὐτὴ δὲν εἶναι εὐσυνείδητος, ἀλλ’ εἶναι μεταστροφὴ σημαντική.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προδίδομεν μήπως τὰ γεωργικὰ συμφέροντα;

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν προδοσίαν.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπετε συμπτωματικῶς.

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω τί εἶναι τὸ σύμπτωμα, κατὰ τὸ συμπτωματικὸν ἔγκειται ἐν τούτῳ κύριε Πρόεδρε. Ὄχι διότι θέλετε εὐσυνειδήτως νὰ ἀλλάξητε κατεύθυνσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐξελίξεως τοῦ τόπου, ὄχι αὐτό, ἀλλὰ διότι ἠθελήσατε νὰ μεταβιβάσητε, ἀλλὰ διότι ἠθελήσατε νὰ ἐφαρμόσητε καὶ πραγματοποιήσητε μίαν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν εἴχατε δώσει κατὰ τὰς ἐκλογὰς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι νομίζετε, ὅτι ἐδεσμεύθητε ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν προέβητε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης τῶν πραγμάτων, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου.

§240Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀμελέτητον. Ἐγὼ σκέπτομαι μὲ τὸ ἰδικόν σας μυαλὸ καὶ ἡ πρόθεσίς μου δὲν εἶναι οὔτε νά ἐπωφεληθῶ καμμιᾶς δημοσιότητος, διότι ἂν ἤθελον νὰ ἐπωφεληθῶ θὰ ἐφώναζον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀφ’ ἧς ἐξηγγέλθησαν τὰ μέτρα ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἁρμόδιοι ἀντιπρόσωποι τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων ἦλθον καὶ εἶπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς γνώμας των, ἂν ἤθελον νὰ ἔχω τρόπον τινὰ κομματικὰ ὠφελήματα, θὰ ἐφώναζον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀλλὰ δὲν εἶπον οὔτε λέξιν, ἐλλείψει, ὅτι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταπεισθῇ. Αὐτὴ τὴν ἔννοιαν εἶχε ἡ φράσις μου, ὅτι συμπτωματικῶς ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ φράσις μου δυνατὸν νὰ εἶναι ἀτυχὴς, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι χάριν αὐτῆς τῆς ὑποσχέσεως, ἐδέχθη νὰ ἐνισχύσῃ περισσότερον ἡ Κυβέρνησις τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν, παρὰ τὴν γεωργικήν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι προέβη εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ πρὸς βελτίωσιν τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ μᾶς κατακρίνητε, ὅτι ἐλάβαμεν αὐτὸ τὸ μέτρον, διότι ἐπὶ τέλους προσεπάθησε νὰ καλλιτερεύσῃ τὰς βιωτικὰς συνθήκας τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους τὸ μέγα ἀγαθὸν ἐπετεύχθη, τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν τοῦ λαοῦ; Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ὅπως γνωρίζητε, ἔγινεν ἐπιβάρυνσις ἄλλων εἰδῶν. Εἶναι δύσκολον βέβαια νὰ γίνῃ ἀκριβὴς ὑπολογισμὸς τῆς ἐπιδράσεως τὴν ὁποίαν ἔχουσι ὅλα τὰ μέτρα αὐτὰ ἐπὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν, ἀλλὰ ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι γίνονται ἐπὶ ζημίᾳ τῆς καταναλώσεως εἶναι αὐθαίρετοι ὑπολογισμοὶ, δὲν ἐγένετο τόσῳ συστηματικὴ μελέτη περὶ τῶν ποσοτήτων καταναλώσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἀνέφερε μίαν στατιστικὴν τοῦ κ. Πράτσικα. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἡ κατανάλωσις κατὰ μέσον ὅρον εἶναι 80 ὀκάδ. σίτου, καὶ ἡ ὠφέλεια εἶναι 40 δραχ. κατὰ οἰκογένειαν κατὰ μῆνα ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ σίτου· 20 δραχμαὶ εἶναι αὐταὶ τὰς ὁποίας κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτῆς κερδίζει μία μικρὰ οἰκογένεια. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ὑπολογισμὸς δὲν εἶναι ἀκριβής. Προσεπάθησα νὰ ἐξακριβώσω, ποία εἶναι ἡ ὠφέλεια ἡ προσγενομένη ἐκ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς καὶ πρῶτον ἠθέλησα νὰ μάθω ποία εἶναι ἡ διαφορά, ὡς πρὸς τὸν τιμάριθμον. Ὁ τιμάριθμος γενικῶς κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ηὐξήθη, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐπειδὴ ηὐξήθη, ὅτι ἐπεβάλετο ἀφ’ ἑνὸς ἐλάττωσις δασμοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὕψωσις τῶν ἄλλων εἰδῶν. Παρεκάλεσα νὰ μοῦ γίνῃ μία μελέτη, διὰ τὸν μῆνα Σ)βριον καὶ νὰ ὑπολογισθῇ τοῦτο. Ἐὰν μὲ τὸν τιμάριθμον τοῦ Σ)βρίου εἰς τὰς ἀγοραίας τιμὰς γίνωνται μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι, ὡς ὑποθέσαμεν ἐπέρχονται μηχανικῶς, διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, καὶ αὔξησις τῶν λοιπῶν εἰδῶν ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅτι συγκριτικῶς αὐξάνονται οἱ σχετικοὶ ἀριθμοί, ὁ μὲν γενικὸς τιμάριθμος ἀπὸ 1892 λ. μεταβάλλεται 1950, ὁ δὲ εἰδικὸς τιμάριθμος τῆς διατροφῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς καθορισμὸν τοῦ τιμαρίθμου ἀπὸ 1950 λεπτὰ ἀνέρχεται εἰς 1980. Ἐὰν δηλαδὴ τὸν Σ)βριον τρόπον τινὰ μὲ τὸν τιμάριθμον αὐτὸν ἐγένοντο αὐταὶ αἱ μεταβολαί καὶ ἡ μεταβολὴ εἰς τὸ δασμολόγιον εἶχε ἄμεσον ἀντίκτυπον εἰς τὰς ἀγοραίας τιμάς, θὰ εἴχωμεν αὔξησιν ἢ ὄχι ἐλάττωσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμε ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία. Ὁ κ. Πράτσικας ἔκαμε ἕνα ὑπολογισμὸν αὐθαίρετον, διότι ὑπολογίζει 200 δράμια δι’ ἕκαστον ἄτομον κατὰ μέσον ὅρον, ἐνῷ ἡ γενικὴ στατιστικὴ λέγει, ὅτι μέσος ὅρος καταναλώσεως τοῦ σίτου δι’ ἕκαστον ἄτομον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι 90 δραμ.

§242ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡμερησίως;

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμερησίως.

§244Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδίδαμεν κατὰ τὸν ἀποκλεισμὸν 100 δράμια μὲ δελτίον καὶ ἐξωδεύσαμεν 200 χιλ. ὀκάδες.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν κατὰ μέσον ὅρον ἀνέρχεται εἰς 90 δρμ. λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς Ἑλλάδος ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους... καὶ ἐργατικοὺς καὶ ἀστούς, δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἡ ἐργατικὴ οἰκογένεια θὰ ἔχῃ 200 δρχ. κατ’ ἄτομον εἰς τὰς πόλεις. Ἀναγνωρίζω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη καλλιτερεύσεως τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ὅπως ἔγινε ἐπέρχεται ἐλαχίστη λόγῳ τῆς μικρᾶς ἐλαττώσεως τῶν μέσων τῆς διατροφῆς. Αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις ἔρχεται πρὸς ὄφελος ὄχι μόνον τῶν πτωχῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν εὐπόρων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκαυχήθη, ὅτι ἡ δασμολογικὴ αὐτὴ μεταβολή, ἕνα καὶ μόνον ἔχει σκοπόν, νὰ μεταφέρῃ τὰ βάρη ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς εἰς τοὺς πλουσίους. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι θὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἀφίνω, ὅτι πλήττει ἕνα μέγα μέρος πτωχῶν, τοὺς παραγωγούς. Ἀλλὰ μήπως ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου θὰ εἶναι εἰς ὄφελος ὅλων τῶν πολιτῶν; Ἐγὼ παρετήρησα τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ δυσαναλογία ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς ἄλλας χώρας, ἡ δικαιολογία καταναλώσεως σίτου μεταξὺ πληθυσμοῦ ἀγροτικοῦ καὶ πληθυσμοῦ ἐργοδοτικοῦ τρόπον τινὰ ἡ δυσαναλογία αὐτὴ δὲ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅλοι πτωχοὶ καὶ πλούσιοι, καταναλίσκομεν σχεδὸν τὸ ἴδιον ποσὸν σίτου, ἄν ὄχι τὸ ἴδιον, ἀλλὰ πάντως ἕνα ποσὸν σίτου, περισσότερον ἀπὸ ὅτι συμβαίνει εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀγγλίαν, ἢ τὰ βόρεια Κράτη. Διότι ἐδῶ τρώγωμεν ὅλοι, ὀλιγώτερον κρέας καὶ τρώγωμεν πολὺ περισσότερον ψωμὶ καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι τὸ μέτρον ὅπως ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἔρχεται εἰς ὄφελος τῶν πτωχῶν καὶ εἰς βάρος τῶν πλουσίων.

§246Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε, ὅτι τὸ μέτρον σας ἔχει σκοπὸν νὰ βελτιώσῃ τὸν βίον τῶν πτωχῶν.

§248Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον, ὅτι τὸ μέτρον μου, ἔφερε ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ὅπερ εἶναι βέβαιον καὶ ὅτι ἀντιστρόφως, ἡ ἐπιβληθεῖσα φορολογία δὲν πλήττει ἐξ ἴσου εὐπόρους καὶ ἀπόρους, ἀλλὰ πλήττει περισσότερον τοὺς εὐπόρους. Αὐτὸ λέγει ἡ στατιστική.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ λόγοι σας εἶναι ἔναυλοι εἰς τὴν ἀκοήν μου.

§250Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἄρτου, δὲν εἶναι ὑπὲρ ὅλων. Τὸ ἠξεύρω, καίτοι δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι τρώγουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ψωμὶ καὶ ἑπομένως ἡ ἐλάττωσις ἔγινε ὑπὲρ ὅλων. Ἡ ἐπιβάρυνσις ἀντιθέτως, δὲν κατανέμεται ἐξ ἴσου εἰς τοὺς ὤμους τῶν ἀσθενῶν καὶ ἰσχυρῶν, ἀλλὰ πλήττει κατὰ τὸ πλεῖστον τοὺς ἰσχυρούς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ στατιστική.

§251Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλοι τρώγωμεν ψωμί, ἀλλὰ περισσότερον τρώγουν οἱ ἐργατικοί.

§252Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ αὐτό, ἀλλ’ εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν...

§253Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴπατε ὅτι μὲ τὸ μέτρον ποῦ ἐλάβαμεν ἐπιβαρύναμεν καὶ τοὺς πτωχούς.

§254Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτό. Ὁ ἰσχυρισμὸς τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δηλαδὴ τὸ μέτρον αὐτὸ ἔχει σκοπόν, νὰ ἐλαφρύνῃ τὰ βάρη τῶν πτωχῶν καὶ νὰ βαρύνῃ τοὺς πλουσίους, δὲν εἶναι τόσον ἀκριβὲς ὅσον φαντάζεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ δέχομαι ὅτι ὑπάρχῃ ἀνάγκη βελτιώσεως τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολὴν εἰς τὰς βιωτικὰς συνθήκας, σοβαρὰν μεταβολήν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ πῶς θὰ φέρῃ μεταβολὴν εἰς ἐκείνας ἀκριβῶς τὰς τάξεις αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς πεινοῦν εἰς βαθμὸν δυσβάστακτον. Καὶ αἱ τάξεις αὐταὶ εἶναι βεβαίως τῶν πασχόντων ἀπὸ ἀνεργίαν ἐργατῶν, εἶναι αἱ τάξεις τῶν ἐργατῶν. Ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων αὐτὰ τὰ 170.000.000 τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν καταναλωτῶν τοῦ σίτου, νὰ τὰ διέθετε πρακτικώτερον πρὸς καλλιτέρευσιν τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν, διότι δὲν πάσχουν ὅλαι αἱ τάξεις ἐξ ἴσου. Ἔχομεν χιλιάδας ἐργατῶν ἀνέργων καὶ τὸ Κράτος ἀνέχεται, ὥστε αἱ χιλιάδες αὐταὶ τῶν ἐργατῶν, νὰ ὑποφέρουν ἐκ πείνης καὶ νὰ ἀποτελοῦν ἕνα κίνδυνον κοινωνικόν. Ἔχομεν τάς ἐργατικὰς τάξεις πασχούσας ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, ὑποφέρουν ἀπὸ χιλιάδας ἄλλας δυσμενεῖς συνθήκας. Θέλω νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Παρ’ ὅλον τὸ ἐνοικιοστάσιον σήμερον αἱ ἐργατικαὶ τάξεις καταναλίσκουν ὑπεράνω τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν εἰσοδημάτων, διὰ τὴν στέγην καὶ αὐτὸ ἰσχύοντος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἡ ἐργατικὴ τάξις ἀπειλεῖται ἀπὸ πλέον δυσχερεστέρας συνθήκας προϊόντος τοῦ χρόνου. Διότι προϊόντος τοῦ χρόνου τὰ ἐνοίκια αὐξάνουν καί τὸ ἐνοικιοστάσιον πρόκειται νὰ ἀρθῇ. Καὶ ἐὰν βλέπωμεν σήμερον μίαν παθολογικὴν τάσιν ὅλου τοῦ κόσμου νὰ ἀποκτήσῃ ἰδιοκτησίαν, αὐτὸ προέρχεται ἐκ τῶν ὑψηλῶν πράγματι ἐνοικίων. Ἐὰν θέλωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὰς βιωτικὰς συνθήκας, πρέπει νὰ βελτιώσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στέγης τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Εἰς ἄλλα Κράτη τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον καταναλίσκει ὁ ἐργαζόμενος ἐκ τῶν εἰσοδημάτων διὰ τὴν στέγην, εἶναι τὸ ⅕ ἢ τὸ ⅙. Εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἐλήφθησαν ἐξαιρετικὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν εὐθηνῆς στέγης εἰς τὸν ἐργάτην. Διότι ἡ στέγη ἀσφαλῶς ἀπορροφᾷ τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐργαζομένου καὶ τοῦ πάσχοντος λαοῦ. Ἀντὶ λοιπὸν τῆς δῆθεν βελτιώσεως τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν, διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων τὰ 170.000.000 νὰ χρησιμοποιηθῶσι, διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς στέγης τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, ἡ ὁποία βελτίωσις, θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος καὶ τῶν μεσαίων τάξεων. Θὰ ἐπροτίμων ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, νὰ διατεθοῦν ὑπὲρ ταμείου ἀσφαλείας κατὰ τῆς ἀνεργίας, διὰ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν τρομερὰν κατάστασιν τὴν σημερινήν. Διότι δὲν γνωρίζω ἂν ὀχλεῖσθε καθ’ ἡμέραν, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὀχλούμεθα καθ’ ἡμέραν, ἀπὸ μέγιστον ἀριθμὸν ἀνθρώπων, εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ὁποίων ζωγραφίζεται ἡ πεῖνα· κύριε συνάδελφε. Διερχόμεθα μίαν κατάστασιν οἰκονομικὴν καὶ ἡ κοινωνία βλέπει ἀνθρώπους πάσχοντας ἐκ πείνης καὶ γυναίκας καὶ νήπια καὶ παιδία. Αὐτῆς τῆς καταστάσεως τὴν βελτίωσιν θὰ ἐθεώρουν πραγματικὸν εὐεργέτημα, διότι μὲ τούς συνδυασμοὺς ποὺ ἔγιναν δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία βελτίωσις τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καὶ εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, διότι ὅπως εἶπον, μελετᾷ σοβαρὰ ἔργα πρὸς προστασίαν τῆς γεωργίας, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ ἐκ νέου τὸ ζήτημα τῆς δασμολογικῆς πολιτικῆς, νὰ ἐρωτήσῃ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, νὰ ἐξετάσουν τὰ πορίσματα τοῦ νεωτέρου οἰκονομικοῦ συμβουλίου, νὰ ἐξετασθοῦν ἀφ’ ἑνὸς τὰ παραδείγματα ἄλλων Κρατῶν, ὅπως τοῦ Ἰταλικοῦ καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ πλήξῃ τὴν σιτοπαραγωγήν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ πλήξῃ τὸν γεωργικὸν κόσμον καὶ μάλιστα ἐκ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην τῆς μεγαλυτέρας προστασίας (χειροκροτήματα).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μᾶς κατηγόρησεν, διότι φροντίζομεν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ψωμιοῦ τοῦ λαοῦ καὶ δὲν φροντίζομεν, λέγει, νὰ κάμωμεν τὴν στέγην τῶν ἀστέγων, δὲν φροντίζομεν νὰ δώσωμεν βοηθήματα εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας. Νομίζει δὲ κανείς, ὅτι ἀπὸ κακίαν καὶ μόνον κάμνομεν αὐτό, νομίζει, ὅτι ἔχομεν διαθέσιμα χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλομεν νὰ διαθέσωμεν διὰ τὸν α ἢ β σκοπόν, δηλαδή, ὅτι θέλομεν καὶ τὸν λύκον χορτάτον καὶ τὸ ἀρνὶ ἀκέραιον. Θὰ εἶμαι πολὺ βραχὺς κύριοι. Θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ τοὺς ὁποίους ἔκαμε καὶ μὲ τοὺς ὁποίους μᾶς βγάζει καὶ χρεώστας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, οὐδὲ θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Θὰ σᾶς παρατηρήσω μόνον τὸ ἑξῆς· ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν, ἔχω ἐδῶ τὴν στατιστικήν. Ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι 31 Ὀκτωβρίου εἰσήχθησαν 377 χιλ. τόννοι σίτου εἰσήχθησαν δὲ κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα καὶ 42 χιλ. τόννοι ἀλεύρου, δηλαδὴ 420 χιλ. τόννοι περίπου σίτου καὶ ἀλεύρου διὰ τοὺς 10 μῆνας, τὸ ὁποῖον σημαίνει διὰ τοὺς 12 μῆνας 525 χιλ. Ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ ὅπως ὁμολογήθη ἀπὸ ὅλους, εἶναι 350 χιλ. Ἔχομεν 850 χιλ. τόννους σίτου τοὺς ὁποίους καταναλίσκει ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἡ ἀναλογία τῆς καταναλώσεως, ἐὰν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔτρωγον σιτάρι, θὰ ἦτο 120 ὀκάδες. Ἠξεύρετε δὲ πολὺ καλά, ὅτι δὲν τρώγουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες σιτάρι. Ἄλλοι τρώγουν κριθάρι, ἄλλοι ἀνάμικτον καὶ ἄλλοι ἀραβόσιτον καὶ ἑπομένως ἡ ἀναλογία αὐτῶν τῶν 120 εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Ἠμπορεῖ κανεὶς ἄνευ ὑπερβολῆς, νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ 150 τοὐλάχιστον ὀκάδες σιτάρι ἢ ἄλευρα χρησιμοποιεῖ ἕκαστος ἀντὶ τῶν 90. Δὲν ἠμπορῶ λοιπὸν νὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς τοὺς ἀριθμούς.

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ γραφεῖον τῆς στατιστικῆς τὸν ἔκαμε.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς δίδω τὴν στατιστικήν, δὲν ἠξεύρω τὶ κάμνουν τὰ γραφεῖα. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ὅλη ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, δὲν ἀπέδειξε τίποτε. Δὲν ἀπέδειξε τὸ κυριώτερον, ὅτι διαθέτοντες αὐτὸν τὸν δασμὸν τῶν 40 λεπτῶν ἐπὶ πλέον δὲν σώζωμεν τὴν γεωργίαν οὔτε τῆς παρέχομεν οὐσιώδη προστασίαν. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἀναλογεῖ πρὸς 25 δραχμὰς κατὰ στρέμμα αὐτὴ ἡ ποσότης, διὰ νὰ εἴμεθα ὅμως συνεπεῖς πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ βάλωμεν ἀκόμη 2–3 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν φόρον εἰς τὸν σῖτον καὶ τὰ ἄλευρα καὶ τότε θὰ παρείχομεν ἀληθῆ προστασίαν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω σκέπτεται κανεὶς νὰ προτείνῃ τοιαύτην προστασίαν; Καὶ πράγματι, ἐὰν μποροῦσε νὰ τὴν βάλῃ θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ μπῇ. Καὶ ἐὰν κύριοι συνειθίσωμεν τὸν ἀγρότην δι’ αὐτῶν τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ δι’ αὐτῆς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐὰν πείσωμεν τὸν ἀγρότην, ὅτι τὸ μέλλον του ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν, θὰ τοῦ παράσχῃ τὸ Κράτος, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δύσκολα θὰ τὸν κάμωμεν νὰ πεισθῇ ὅτι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του. Ἐὰν τοῦ ἐδίδωμεν 2 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, τὶ λόγον θὰ ἔχῃ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐργασθῇ καλλίτερον νὰ μεταχειρισθῇ τὰ λιπάσματα, νὰ ἀγοράσῃ καλλίτερον σπόρον; Ἀλλὰ τὶ ζητεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως; Ζητεῖ νὰ μὴ τοῦ ἀφήσωμεν τὰ 40 λεπτὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐλαττώσουν τὸ κέρδος τοῦ παραγωγοῦ κατὰ 26 δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι ἀντὶ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἄλλη. Πάρετε ὅλα τὰ ἄλλα, μένουν 1700 ἑκατομμύρια δραχμαὶ τὰς ὁποίας ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις βασίμως, ὅτι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Μόνον αὐτὸ εἶναι μία προστασία ἀπείρως καλλιτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν θέλει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ θά ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι μὲ 700 ἑκατομμύρια δραχμῶν τὰ ὁποῖα ἠσφάλιζε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τὸ ὁποῖον τὸν ἐπαινῶ, ὅτι κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῆς συμβάσεως μὲ τὴν τράπεζαν, μόνον μὲ ἐκεῖνα ἐλπίζει, ὅτι θὰ βοηθήσῃ τὸν γεωργικὸν κόσμον, καθ’ ἣν στιγμὴν συγκροτουμένης τραπέζης ἰδιαιτέρας καὶ ἀνεξαρτήτου ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς, τὰ χρήματα θὰ ἐδίδοντο μὲ τόκον ἀνώτερον τοῦ 10% ἡμεῖς ἠσφαλίζομεν εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον 1,700 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ μὲ κατηγοροῦν σὲ ὅλον τὸν γεωργικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν προστατεύω τὰ συμφέροντα τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, διότι δὲν κάμνομεν χωριστὴν τράπεζαν. Τὶ σημαίνει χωριστὴ τράπεζα; Θὰ κάμω χωριστὴν τράπεζαν μὲ ἴδιον διοικητήν, μὲ ἴδιον διοικητικὸν συμβούλιον ἀλλὰ πέραν αὐτῶν δὲν θέλω νὰ διορίσω ἄλλα πρόσωπα, δὲν θέλω νὰ γεμίσω τὴν Ἑλλάδα πάλιν μὲ ἑκατοντάδας καὶ χιλιάδας ὑπαλλήλων. Δὲν θέλω νὰ ἀνοίξω 75 ὑποκαταστήματα ἐξοδεύων ἄπειρα χρήματα, διὰ τὴν δημιουργίαν αὐτῆς (χειροκροτήματα). Δὲν θέλω νὰ πάρω ἓν μέγα μέρος τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρώσωμεν διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ ἀτέρμονος προσωπικοῦ. Ἡ Γεωργικὴ τράπεζα θὰ εἶναι χωριστή, θὰ ἔχῃ διοικητήν, διοικητικὸν συμβούλιον ἰδικόν της, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι πρόσκομμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμόν, ὅλα τὰ ὑποκαταστήματά της καὶ νὰ πληρώνῃ τὸ προσωπικόν. Μὲ αὐτὸ τὸ μέσον φίλτατε κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μὲ αὐτὸ τὸ μέσον καὶ μόνον παρέχω εἰς τὸν ἀγρότην προστασίαν πολὺ ἀνωτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν τοῦ ἀφαιρῶ μὲ τὰ 40 λεπτά. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, διότι ἀποτελεῖ ἓν μέρος εὐρυτέρου προγράμματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀμελέτητον, ὡς φρονεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶναι μελετημένον σοβαρώτατα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δώσῃ τὰ ἀποτελέσματά του. Ἔρχεται βεβαίως ἓν τμῆμα τῆς πολιτικῆς μας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν παρουσιάζεται ὁλόκληρος. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ πρόγραμμά της. Ἕν μέρος τοῦ προγράμματός της ἦτο αὐτό, ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ φθηνήνωμεν τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ. Ἄλλως τε σκέπτομαι νὰ κάμω κάποιαν εὐκολίαν, δὲν ἐφθάσαμεν εἰς ὁριστικὰ συμπεράσματα ἀκόμη, νὰ κάμωμεν ἄρτον ποικίλων ποιοτήτων. Νὰ εἶναι βέβαιος, ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τὸν ἄρτον τῆς αʹ ποιότητος τὸν ὁποῖον θὰ τρώγουν οἱ εὐπορώτεροι, δὲν θὰ τὸν σεβασθῶμεν καθόλου. Θὰ βάλλωμεν ὅσον περισσότερον ἠμποροῦμεν βάρος διὰ νὰ ἐλαφρώσωμεν τὸν ἄρτον τοῦ πτωχοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη ἐκεῖ καὶ μένομεν ἀκόμη μὲ τὸ καθεστὼς αὐτὸ τῶν διατιμήσεων, διότι ἠμποροῦμεν, νὰ φθάσωμεν, ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἐμπόριον, νὰ κάμῃ καλλίτερον, εὐθηνότερον καὶ μέσης ποιότητος καὶ κατωτέρας ἄρτον. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησα πρὸ ὀλίγου, τρῶνε πολὺ περισσότερον ψωμὶ οἱ πτωχοὶ παρὰ οἱ πλούσιοι. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάνωμεν εἶναι πολιτικὴ ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐνσαρκώσῃ ἓν σχέδιον πλῆρες, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν ἵνα κατὰ τὸ δυνατὸν βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους τοὺς βιωτικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, (χειροκροτήματα).

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ ἐζήτουν ἐκ νέου τὸν λόγον διὰ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἂν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνέφερε τὰς ἀντιλήψεις μου ἐν σχέσει πρὸς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐγὼ ἐφαντάσθην, ὅτι θὰ ἐξασφαλίζετο ἡ λειτουργία τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης μόνον μὲ τὰ 700 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεγίνωσκε τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὑπῆρχον οἱ ἑξῆς δύο ὅροι: Ὅτι τὰ κεφάλαια θὰ τὰ δώσῃ τὸ Κράτος καὶ ὅτι ἔγιναν αἱ δυναταὶ τροποποιήσεις καὶ πρὸς τὸ ποσὸν καὶ τόκους καὶ τὰς προθεσμίας. Διότι ἦτο ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐπεδίωκα νὰ ἀσφαλίσω ἕν ποσὸν ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Καὶ γνωρίζετε, ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων διεφώνησα μὲ τὴν τελευταίαν καὶ μὲ τὴν προτελευταίαν Κυβέρνησιν τοῦ στενοῦ συνασπισμοῦ, διότι ἐκείνη ὑπεστήριζεν ἄλλας ἀντιλήψεις διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδίωκον νὰ αὐξήσωμεν κατὰ ἕν δισεκατομμύριον τὰ κεφάλαια τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Δὲν ἐλησμόνησεν ἀκόμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πλὴν ἐκείνων τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδε τὸ Κράτος, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο κονδύλιον ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης τὸ ὁποῖον ἐξησφαλίσαμεν διὰ τῆς συμβάσεως. Εἶναι τὸ κονδύλιον τοῦ ἐνεργητικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὸ ὁποῖον κατόπιν συμφωνίας τὴν ὁποίαν ἔκανε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὸ ἐκύρωσεν αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Γεννεύης, ἀνερχόμενον εἰς 1½ δισεκατομμύριον ἐνεργητικὸν καὶ περιέρχεται εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης ἐπεδιώκετο ὁ διορισμὸς προσώπων. Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τριακόσιοι ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ ἐπρόκειτο νὰ μετατεθοῦν εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν.

§261Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ τῶν 300 θὰ ἱδρύοντο τόσα ὑποκαταστήματα;

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἦσαν ἀρκετοὶ τόσοι. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἄλλως τε ἡ συζήτησις, θὰ συζητήσωμεν τὸ πρᾶγμα. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ δημιουργίας θέσεων καὶ αὐξήσεως προσωπικοῦ, οὔτε καὶ αὐξήσεως δαπανῶν. Ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον θὰ διαφωνήσω ῥιζικῶς μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἀντίληψις, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως λειτουργῇ ἔστω καὶ μὲ τὴν διαρρύθμισιν ἐσωτερικοῦ ὀργανισμοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἱκανοποιητικῶς ἡ ἀγροτικὴ πίστις. Δι’ αὐτὸ σφάλλεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§263Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§264Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἰδίως μὲ τὰς καταγγελίας.

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοὺς φίλους σας, δὲν εἶπα σᾶς.

§266Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεβαστὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ βελτιώσῃ τὰς βιωτικὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τοῦ ἀγροτικοῦ. Καὶ ἡμεῖς διεκδικοῦμεν, νὰ ζητῶμεν περισσότερον ἴσως ἀπὸ κάθε ἄλλον, ἰδιαιτέρως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τὴν βελτίωσιν. Μᾶς κατηγόρησαν δι’ αὐτό, ὡς κομμουνιστάς. Ἐν τούτοις δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ εἴπωμεν πάντοτε εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς γεωργούς, ὅτι ὅταν ἔρχωνται εἰς σύγκρουσιν γεωργικὰ καὶ βιομηχανικὰ ἐργατικὰ συμφέροντα, πρέπει οἱ ἐργάται νὰ γνωρίζουν, ὅτι τὰ γεωργικὰ συμφέροντα, εἶναι τὰ ὑπερέχοντα (χειροκροτήματα). Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ σήμερον εἴπομεν, ὅτι εἶναι συμφέρον εἰς αὐτοὺς νὰ ὑποστοῦν καὶ θυσίας ἀκόμη, χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας. Διότι ἡ ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας εἶναι μέσον ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ βιομηχανεργατικοῦ κόσμου. Δὲν βλέπω ποῖα εἶναι τὰ μεγάλα καὶ σοβαρὰ ἐπιχειρήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις. Εὔχομαι νὰ ἐφαρμόσῃ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλεται ὑπὲρ τῆς γεωργίας, μέτρα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἠρχίσαμεν πρὸ διετίας. Ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον διὰ τῆς τροποποιήσεως, διὰ τῆς αὐξήσεως μιᾶς καλῆς τιμῆς σίτου, θὰ εἶναι πολὺ περισσότερον ἀποτελεσματική, ἀπὸ τὰ ἄλλα μέτρα. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει, ὅτι ἔτσι ἐξαχρειώνομεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, διότι τοῦ λέγομεν, ὅτι δύναται νὰ ζῇ ἥσυχος. Μὲ τὴν μικρὰν αὐτὴν δασμολογικὴν προστασίαν δύναται ἐν ἀνάγκῃ νὰ προστατεύεται καὶ ὁ ἐργατικὸς καὶ ὁ γεωργικὸς κόσμος. Ἴσως εἰς αὐτὸ νὰ ἔχητε δίκαιον. Αὐτὸ συμβαίνει μὲ τὴν γεωργίαν εἰς τρόπον ὥστε ἡ δασμολογικὴ προστασία νὰ εἶναι ἐμπόδιον τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς βιομηχανίας ἡ ὁποία περιορίζει τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς.

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος σᾶς εἶπε, ὅτι ἔχω ἀντίθετον γνώμην.

§268Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν γεωργίαν δὲν συμβαίνει αὐτό, διότι αἱ πρόοδοι τῶν γεωργικῶν οἰκογενειῶν εἶναι ἐλάχισται καὶ ἡ καλὴ τιμὴ τῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν, θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὸ ἀποτέλεσμα, ὄχι τὴν ἐλάττωσιν τῆς δραστηριότητος, ἀλλὰ τὴν αὔξησιν τῆς δραστηριότητος τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ὅταν ὁ γεωργικὸς κόσμος ἀντιλαμβάνεται...

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ κερδίζει 26 δραχμὰς πάρα πάνω.

§270Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ ὑποτιμᾶτε ἔστω καὶ τὰς 26 δραχμάς. Ἀλλ’ ἂν ἐπηγαίνατε εἰς τὴν Μακεδονίαν, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι εἶναι μελαψὸν τὸ χρῶμα τῶν χωρικῶν ἀπὸ τὴν δουλειά, διότι δὲν ἔχουν, ν’ ἀγοράσουν, οὔτε ἕνα φόρεμα καὶ εἶναι ρακένδυτοι. Καὶ ὅταν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς των αἱ δραχμαὶ αὐταὶ εἶναι κἄτι τι γι’ αὐτούς. Ἐὰν γνωρίζητε, ὅτι κατεστράφη ὁ γεωργικὸς κόσμος δὲν ἀναγνωρίζετε, ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ 500 δραχμαὶ εἶναι κἄτι;

§271Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πόσαι εἶναι αἱ ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι πωλοῦν σῖτον;

§272Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔκαμα στατιστικὴν, ἀλλὰ εἶναι πολλαί.

§273ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παράγουν τριακοσίας καὶ πωλοῦν δέκα.

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι σφάλμα. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς βεβαιώνω, ὅτι ἐκ τῶν τριακοσίων χιλιάδων προσφύγων καὶ ὀλίγων ἀποκατασταθέντων, τοὐλάχιστον τὰ 8)10 εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ζήσουν πωλοῦντες σῖτον. Ἂν δὲν κατορθώσουν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πωλήσουν σῖτον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ περιορίσουν εἰς τὸ ἔπακρον τὴν ἱκανοποίησιν τῶν στοιχειωδῶν των ἀναγκῶν. Αὐτά, κύριοι, εἶναι τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει τὴν δύναμιν, ἐφ’ ὅσον διαθέτει καὶ τὴν πλειοψηφίαν, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας συνείδησιν καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, κυριαρχεῖ ἡ ἰδέα, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης, ζημιώνεται ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ πλήττεται εἰς τὰ καίρια.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§276Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ διπλῆ ἐμφάνισις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἡ τροπὴ τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν συζήτησιν καθιστᾷ ἐξόχως δυσχερῆ τὴν θέσιν τοῦ ὁμιλοῦντος τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνήκω ἐνόμισε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπικρίνῃ, νὰ ἐπιτιμίσῃ θὰ ἔλεγον τοὺς φίλους του εἰς δημόσιον ἀπὸ τοῦ βήματος παράπονον κατ’ αὐτῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς συγκαταλεγόμενος μεταξὺ τῶν φίλων του καὶ τῆς πλειοψηφίας ἡ ὁποία διετύπωσεν γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, νὰ φέρω ἐξηγήσεις τινάς, διὰ βραχέων, ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελεν ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἤκουε πρότερον ταύτας ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ κατέληγε εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα μετὰ πικρίας τινὰς διετύπωσεν ἐναντίον τῶν ψηφισάντων ἀντιθέτως. Τοσοῦτον μᾶλλον ἐπιβεβλημένον θὰ ἦτο, αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ νὰ διατυπωθοῦν εἰς συνάντησιν ἰδιαιτέραν, συνάντησιν ἡ ὁποία πρέπει συχνὰ νὰ ἐπαναλαμβάνεται, ὅσον καὶ ἂν εἶναι δυσχερὴς λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φίλων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ὀλίγας ἡμέρας πρὶν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐναντιωθῇ πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἄλλη κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ εἶχεν προηγηθῆ καὶ ἑπομένως παρεῖχε τὸ ἐνδόσημον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ κανονίσῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὸ μετὰ τῶν φίλων του ζήτημα, δὲν θὰ ἐγεννῶντο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οὔτε αἱ παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ δὲν θὰ ἀπησχολεῖτο καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Βουλή, ἐπὶ στιγμὰς αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νά καταναλωθῶσι εἰς ἄλλα πολυτιμότερα ἀντικείμενα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἰδιαιτέρως οἱ δέκα φίλοι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἠναντιώθησαν εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς σημερινὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἴσως καὶ κατὰ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν, ἀποτελεῖ ἂν ὄχι θεμελιῶδες σημεῖον τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος, προφανῶς ὅμως σημεῖον ἐξαιρετικῆς σημασίας, διότι ἐκ τῆς ἐναρμονίσεως τούτου, πρὸς τὰ λοιπὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιώκεται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ εὐθηνία τῆς ζωῆς. Θὰ ἦτο δυνατὸν βεβαίως οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπήν, ὄχι μόνον οἱ φίλοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν, νὰ λάβουν γνῶσιν τοῦ πράγματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου, νὰ τύχουν τῆς ὀλίγον σιωπηρᾶς μεταχειρίσεως, τῆς ὁποίας ἔτυχον οἱ φίλοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπόστασις νομίζω, εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη.....

§277Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὶ ἔγκειται ἡ συγκρότησις παρακαλῶ;

§278Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. .... διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν φίλων σας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι φίλοι τῆς στιγμῆς. Οἱ φίλοι σας ὅλοι ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεώς σας εἰς τὴν Ἑλλάδα—ἐγὼ εἶμαι καὶ παλαιώτερος φίλος σας καὶ χάρις εἰς αὐτήν, ἀλλὰ καὶ χάρις εἰς τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους ἔχετε κάμει καὶ σεῖς, ἀλλὰ καὶ οἱ φίλοι σας— δὲν εἶναι φίλοι τῆς στιγμῆς, εἶναι φίλοι ἀπὸ ἐτῶν, ὥστε νὰ μὴ διανοηθοῦν νὰ κάμουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε, νὰ ἀντιπολιτευθοῦν τὴν Κυβέρνησιν.

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε εἶναι πειὸ ἀδικαιολόγητος. Τὶ θέλετε νὰ εἴπω τοῦ λαοῦ; Ὅτι θὰ πάρῃ τὸ ψωμί του πάλιν 50 λεπτὰ ἀκριβώτερον;

§280Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν μὲ προσέξητε, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν θὰ καταλήξω εἰς τοιαῦτα συμπεράσματα. Οὔτε οἱ φίλοι σας ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ προπαγανδίσουν.

§281Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐννοῶ, ὅτι ἔπρεπε νὰ προπαγανδίσητε ἂν ἐνομίζατε, ὅτι ἔπρεπε νά πέσῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§282Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Οὔτε καὶ κανεὶς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐσκέφθη νὰ κάμῃ ὑψηλὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν, πολιτικὴν ἡ ὁποία θὰ τοῦ προσεπόριζε δάφνας, τὰς ὁποίας κανεὶς ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ πολὺ περισσότερον ὁ ὁμιλῶν, δὲν ὀνειροπόλησεν. Εἶμαι ἁπλοῦς στρατιώτης τοῦ κόμματός σας καὶ ὡς ἁπλοῦς βουλευτής, προσέρχομαι εἰς τὰς ἐπιτροπάς καὶ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ προσφέρω καὶ ἐγὼ τὸν ὀβολὸν μου εἰς τὰς ἐργασίας της τὰς ὁποίας πάντες οἱ φίλοι σας, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ φίλοι σας πιστεύουν, ὅτι θὰ εἶναι ἀνορθωτικαὶ καὶ δημιουργικαί. Οὐδεμία λοιπὸν πρόθεσις ὑπῆρξεν ἀντιπολιτεύσεως ἐναντίον τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπέδιδεν τοιαύτην σημασίαν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους ἀπησχολεῖτο μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὁ τύπος καθ’ ἑκάστην ἐσχολίαζε τὰ τελούμενα, διατὶ δὲν ἔστελεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν δὲν εἰδοποιοῦντο οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι βασικὸν καὶ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, νὰ δημιουργηθῇ ἡ παρεξήγησις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη.

§283Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἐτόνισα.

§284Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν εἶσθε ὑπουργός, ὥστε νὰ ἐκπροσωπῆτε τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε τὴν αὐτὴν ἑσπέραν κατὰ τὴν ὁποίαν κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ παραγωγικοῦ δανείου τῶν 4.000.000 £, πρὶν ἢ ἀκόμη τυπωθῇ, ἐγὼ ὑπῆρξα ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ εἰσηγήθην παρὰ τὸν κανονισμόν, διότι δὲν εἶχε κἄν ἀκόμη τυπωθῇ καὶ τοῦτο, διότι διεμηνύθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται νὰ ψηφισθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἐδέχθη καὶ δὲν ἔφερε ἀντίρρησιν καίτοι θὰ ἠδύνατο ἕνα νομοσχέδιον τοιαύτης ἐκτάσεως, νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν εὐρυτέραν.

§285Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς κατηγόρησα, διὰ συστηματικὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι ἐπὶ τέλους, αὐτὸ θά ἦτο φυσικόν, σᾶς κατηγόρησα, ὅτι ἐνῷ εἶσθε φίλοι μου, προκειμένου περὶ ἑνὸς τοιούτου μέτρου, δὲν ἤλθατε νά ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἰδῆτε τὶ συμβαίνει καὶ θά μᾶς ἐλέγατε καὶ ἀπὸ ποῦ θά πάρωμεν τὰ 170.000.000. Ἀλλὰ μᾶς λέτε, κτυπᾶτε τὸ κεφάλι σας.

§286Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν εἴπομεν αὐτό.

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκόμη χειρότερα, διότι δὲν μᾶς εἴπατε τίποτε.

§288Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ διατύπωσις τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε ἀτυχὴς καὶ τίποτε περισσότερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διεξήχθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν τὸ ἐδέχθη. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμπληρώσω τὴν σκέψιν μου, ὅτι θὰ εἶναι σκόπιμον καὶ ἐπιβεβλημένον, οἱ πρόεδροι τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν οἱ ὁποῖοι κατὰ κανόνα σχεδόν, προέρχονται ἐκ τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος, νὰ εὑρίσκωνται εἰς στενὴν ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐγώ, ἔχων τὴν τιμήν, νὰ διευθύνω τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Γεωργίας, εὑρίσκομαι ἐν πλήρῃ ἀγνοίᾳ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως.

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐζητήσατε νὰ εὕρετε τὸν ὑπουργὸν καὶ σᾶς ἠρνήθη νὰ σᾶς εἰπῇ; Πηγαίνετε νὰ εὕρετε τὸν ὑπουργόν, εἶναι καθῆκον σας.

§290Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸν ἠρώτησα ἐπανειλημμένως.

§291Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψωμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν θά τό ἀπηγόρευε, ὥστε νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας; Ἄλλωστε μέσα εἰς τὴν ἔκθεσιν, ὑπάρχει ἡ ἀντίκρουσις τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς ἐπιτροπῆς.

§292Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦσε νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι θ’ ἀπερρίπτετο τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ μᾶς λέγατε νὰ βάλωμεν πάλι 50 λεπτὰ στὸ ψωμί.

§293Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμποροῦσε νὰ σᾶς γεννηθῇ ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἰσῆγεν θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει της μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν;

§294Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν τὸ ἐσκέφθην αὐτὸ ἐγώ. Δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς Οἰκονομικῶν, διότι τὰ ἐκλογικὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα τίθενται ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων εἰς τὰς ἐκλογάς, εἶναι προγράμματα τὰ ὁποῖα ἐν τῇ γενικότητά των δὲν ἔχουν τὶ τὸ σαφὲς καὶ τὸ συγκεκριμένον. Τὰ κυβερνητικὰ προγράμματα εἶναι σαφῆ, ὅταν περιβάλωνται τὴν μορφὴν συγκεκριμένων νομοσχεδίων καὶ προτάσεως νόμων. Βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ ἡ πιθανότης, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ 170 ἑκατομμύρια καὶ ἄλλα τὰ μέτρα ἀντισταθμίζοντα τὰς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ συνεπείας. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ ὁποίου ἴσως ἐπηρεασθῇ ἡ τύχη τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, πῶς θέλετε νὰ συγκινηθῶ, ὡς ἐκπροσωπῶν ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς καὶ πῶς θέλετε νὰ γνωρίζω, ὅτι.... καὶ ποῖα θὰ φέρετε ἄλλα μέτρα....

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὀφείλατε νὰ ἐρωτούσατε, διατὶ τὸ ἐκάματε αὐτό;

§296Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καὶ ἡ ὑποτίμησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, οὐδεὶς ὑπῆρξεν ἀντίθετος εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ μοῦ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ ἀφοῦ ἠθέλατε τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, ἐφθάσατε εἰς τὴν ἄρνησιν τῶν μέσων διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετυγχάνετο ὁ σκοπός; Ἄν θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπίτευξις ἑνὸς σκοποῦ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, διὰ διαφόρων μέσων.

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπεδείξατε κανένα μέσον.

§298Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ὑπεδείξαμεν, διότι συνέβη τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς εἶχε παρασκευάσει τὴν ἔκθεσίν του εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν συζητήσεων. Ἔγινε μία τελευταία συζήτησις καὶ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἔγινε καὶ ψηφοφορία, διότι διετυπώθη ἡ γνώμη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπείγεται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῶν διακοπῶν. Δὲν ὑπῆρξε ἑπομένως χρόνος ἐπαρκής, ὥστε νὰ συντάξωμεν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς εἶχε συντάξει τὴν ἔκθεσίν του ἤδη πρὸ τῆς τελευταίας συζητήσεως. Ὁ κ. Ροδόπουλος τὴν εἶχε κάμει πρὸ τῆς τελευταίας συνεδριάσεως καὶ δὲν ἔμεινε χρόνος, διὰ νὰ εἰπῶ τοὐλάχιστον ἐγὼ προσωπικῶς, διατὶ δὲν δέχομαι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου.

§299Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸ πόσον ἡμερῶν ἐγένετο ἡ ἔκθεσις;

§300Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἰς τὰς 12 τοῦ μηνός. Ἑπομένως δὲν μᾶς ἔμεινε χρόνος.

§301Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴχατε 3 ἡμέρες καιρόν.

§302Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μὰ τὸ ἐφέρατε πρὸ τριῶν ἡμερῶν εἰς συζήτησιν.

§303Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ροδόπουλος, ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν του ἀπὸ τὰς 28 Ν)βρίου.

§304Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος, ἐπεῖρε μίαν ὄψιν μόνον τοῦ ὅλου ζητήματος.

§305Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ σήμερον δὲν ἔρχεσθε νὰ μᾶς εἴπητε, πῶς θὰ ἀντικαταστήσωμεν τὰ 170.000.000.

§306Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἂν ἐπρόκειτο βέβαια νὰ θέσω εἰς τὸν ζυγὸν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ λοιπὰ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος, ποὺ ἔρριπτα τὸ ξῖφος τοῦ Βρένου ἐπὶ τοῦ σίτου, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ κριτῶν. Ἐὰν ἐπεδιώκετο ἡ ἐλάττωσις τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ δασμοῦ σίτου καὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀλεύρου, θὰ ἐδημιουργεῖτο συναγωνισμὸς μεταξὺ ἀλεύρων καὶ σίτου, εὑρισκόμενον εἰς τὰς χεῖρας κατὰ τὸ πλεῖστον τῶν ἀλευροβιομηχάνων, θὰ ἐπήρχετο πτῶσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ ἄρτου, οὐδεμία δὲ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προστρέξωμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ εἰς ἄλλα μέτρα.

§307Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μᾶς τὸ ἀποδείξητε.

§308Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀκριβῶς ἐγὼ προσωπικῶς, δὲν γνωρίζω ἂν οἱ ἄλλοι οἱ ψηφίσαντες.....

§309Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μᾶς πείσητε, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ, θὰ πᾶμε καὶ παρακάτω.

§310Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δικαιοῦμαι νὰ λέγω, ὅτι δὲν ἐψήφισα κἄτι τι ἀδικαιολογήτως.

§311Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεδείξατε τὰ μέσα δι’ ὧν θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἄρτου, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ἀκατανόητον τὴν ἀπόφασίν σας.

§312Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ὅταν σεῖς νομίζετε εὔθετον στιγμήν, θὰ ἀποδείξω πῶς διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς διαφορᾶς τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ ἀλεύρου, θὰ ἐπιφέρωμεν συναγωνισμὸν καὶ ἑπομένως ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§313Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τοῦτο ἀποδείξητε, θὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων.

§314Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν εἴχατε λάβει ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἄλλα μέσα, δὲν θὰ καταλήγατε εἰς αὐτό.

§315Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο θὰ κάμωμεν.

§316Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ δικαιολογηθῇ ἡ ἀνησυχία ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀγωνιωδῶς ἤκουσεν, ὅτι ἐπήρχετο ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ διατὶ νὰ μὴ ζητηθῇ ἡ γνώμη μας νὰ διαφωτίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν;

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τὴν διαφωτίσατε καθόλου.

§318Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὴν ἔκθεσιν τὴν κάμνει ὁ εἰσηγητὴς καὶ οἱ ἄλλοι διατυπώνουν τὴν γνώμην των εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ γράψουν τὴν γνώμην των, τὴν λέγουν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§319Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Κατά τινα τρόπον ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων, δὲν θὰ ἔπληγε τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ θὰ τοὺς ἔπληγε ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου.

§320Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. Πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως τῆς διαφορᾶς τῶν δασμῶν τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά.

§321Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ μέτρου τῆς ἐπεκτάσεως ἐδῶ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τῶν ἀλεύρων, δίδετε σεῖς ὁ ἀγροτικός, τὸ μεγαλύτερον πλῆγμα κατὰ τῆς παραγωγῆς.

§322Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ἐζήτησα νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς τῶν ἀλεύρων. Νὰ ἐλαττωθῇ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων. Λοιπὸν δικαιολογεῖται ἡ ἀνησυχία ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ λόγῳ τῆς ἀνησυχίας αὐτῆς, πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ροδοπούλου, προσεχώρησαν ὅλοι ἐν γένει ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ. Ἀλλ’ ὅταν βέβαια ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προαγγέλλει 170.000.000 δραχμῶν δάνειον διὰ τοὺς ἀγρότας, ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὁδοποιΐας, ὑδραυλικὰ κ.λ.π. πρὸ τῶν σωρευομένων τούτων ὀγκολίθων διὰ τὴν προστασίαν τῆς γεωργίας εἶναι βέβαιαι αἱ ἀντιρρήσεις μας θὰ θυσιασθοῦν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου τῆς πραγματικῆς ὠφελείας τῆς γεωργίας, ὑπάρχει ἀπόστασις μεγάλη, διότι διὰ νὰ γίνουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας χρειάζεται χρόνος καὶ χρόνος μακρός. Ἐλπίζω, διὰ νὰ καταλήξω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ συγκομιδὴ δὲν εἶναι ἐπὶ θύραις καὶ θὰ βραδύνῃ ἀκόμη μῆνάς τινας, θὰ δοθῇ ὅλο τὸ χρονικὸν διάστημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομίζει, χάριν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, διὰ νὰ δυνηθῶ καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω, ὡς ἐκπρόσωπος ἀγροτικῶν περιφερειῶν, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν στρέφεται..... Ἐὰν πρόκειται οἱ καταναλωταί, διὰ νὰ ὠφεληθῇ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ φάγῃ λάδι μὲ ὀξύτητα καὶ ψωμὶ μὲ πέτρες, πρέπει νὰ τὸ φάγῃ, διότι οἱ καταναλωταὶ τῆς Ἑλλάδος ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Ἐλπίζω δέ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ταχέως θὰ θελήσῃ, νὰ συντονίσῃ τὰς ἐνεργείας του, ὥστε ὅ,τι ἔγινε εἰς τὴν γείτονα ἐπικράτειαν ἄξιον πάσης ἀπομιμήσεως, ἡ καμπάνια τοῦ σίτου, νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τότε δὲν θὰ ἔχωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν ἐν τούτῳ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡγούμενον ἀγροτικοῦ κόμματος ἐκτὸς τοῦ κόμματός του.

§323Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς 1ην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν 2αν, δύνανται νὰ ὁμιλήσουν ὅσοι θέλουν.

§324Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν 2αν ἀνάγνωσιν, νά γίνῃ καὶ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις.

§325Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. (ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν)

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ἐπειδὴ ἐπήγει, νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις Καφαντάρη–Μολώφ, νὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν ἀναβαλλομένων τῶν ἐπερωτήσεων.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§328Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τότε αἱ ἐπερωτήσεις, θὰ γίνουν τὴν Τρίτην;

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 4.30 μ. μ. (Ὥρα 9,30 μ. μ.)