1928.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

ΠΕΜΠΤΗ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.40′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς ΛΕʹ καὶ ΛΣΤʹ συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται.

§3Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς: Βλέπω εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἐτάχθη μία προθεσμία μέχρι τῆς Παρασκευῆς, διὰ νομοσχέδια τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ὁποίων εἶχον διανεμηθῆ προσκλήσεις, διὰ τὸ Σάββατον καὶ ὄχι διὰ τὴν Παρασκευήν, εἶναι δὲ τώρα ἀδύνατον, νὰ μεταβάλωμεν προθεσμίαν. Ἑπομένως ἡ ταχθεῖσα προθεσμία πρέπει, νὰ παραταθῇ μέχρι τοῦ Σαββάτου καὶ ὄχι νὰ ταχθῇ ἡ Παρασκευή.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχε ταχθῆ προθεσμία, διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν, ὅπως μερικὰ νομοσχέδια προσκομίσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν Παρασκευήν. Ἀλλὰ τοῦτο κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς κ. Ἀραβαντινοῦ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ πρὸ τοῦ Σαββάτου. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, νὰ παραχωρήσῃ καὶ τὴν ἡμέραν αὐτήν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Σπηλιάδης καταθέτει τηλεγραφήματα τοῦ γεωργικοῦ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ Ἀμαλιάδος καὶ τῆς ἑνώσεως συνεταιρισμῶν Ἀμαλιάδος ζητούντων, ὅπως μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἀγροφυλακῆς ἐπεκταθῇ εἰς τὴν περιφέρειάν των ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φλῶρος καταθέτει αἴτησιν τοῦ Κ. Γεωργιάδου κατοίκου Ἀθηνῶν παρακαλοῦντος, ὅπως γίνουν δεκταὶ καὶ αἱ ἐκπροθέσμως ὑποβληθεῖσαι δηλώσεις οἰκιῶν ἀνεγερθεισῶν κατὰ τὸ ἔτος 1923)24)25. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζᾶκος, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς κτηματικῆς ἀδελφότητος Καλαμῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρονται διάφορα αἰτήματά των τὰ ὁποῖα παρακαλοῦν νὰ ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. — Ὁ Κ. Τόλλης ἀνάπηρος πολέμου παρακαλεῖ, ὅπως ἐξετασθῇ ἡ ἀπὸ τριετίας ἐκκρεμοῦσα αἴτησίς του περὶ ἀπονομῆς συντάξεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζᾶκος, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Μεταξάδος ζητούντων οἰκονομικὴν ἀρωγήν, διότι ἡ θύελλα κατέστρεψε τὰ ἐλαιόδενδρά των. — Ἡ ἕνωσις συνεταιρισμῶν Μεσσηνίας, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς διαχειρίσεως ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τοῦ δανείου Γεωργικῆς πίστεως. — Ὁ σύλλογος φιλελευθέρων Ξάνθης διαμαρτύρεται, διὰ τὴν μὴ προσέλευσιν εἰσέτι τῶν διορισθέντων καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου. — Ὁ ὀδοντοϊατρικὸς σύλλογος Πατρῶν διαμαρτύρεται, διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς ἀδείας καὶ εἰς πρακτικοὺς ὀδοντοϊατρούς. — Ὁ γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Ἁγίων Δέκα συγχαίρει τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικῆς πίστεως καὶ παρακαλεῖ τὴν ταχεῖαν ψήφισιν αὐτοῦ. — Ὁ ἐνοριακὸς κλῆρος Σητείας, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς προστασίαν τοῦ κλήρου καὶ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν αὐτοῦ. — Ὁ σύλλογος δικαστικῶν κλητήρων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ὡς ἐκπρόσωπος πάντων τῶν ἐν Ἑλλάδι δικαστικῶν κλητήρων ὑποβάλλει παράκλησιν, ὅπως ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἐξύψωσιν λειτουργήματος αὐτῶν. — Οἱ ἀναπληρωταὶ κλητῆρες τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας παρακαλοῦν, ὅπως δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ τελευταία αὔξησις μισθοῦ δημοσίων ὑπαλλήλων. — Ὁ Γεώργιος Οἰκονομίδης κάτοικος Ἀγρινίου παραπονεῖται, διότι ὁ υἱός του ἐπανεξετασθεὶς καὶ λαβὼν τὸν βαθμὸν καλῶς δὲν ἐπροβιβάσθη. — Οἱ πρόεδροι ἐπαγγελματιῶν καὶ ποτοποιῶν Σερρῶν διαμαρτύρονται, διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ἕδρας ἐκ Ζίχνης εἰς Ἀγγίσταν. — Ὁ πρόεδρος τοῦ εἰσαγωγικοῦ συλλόγου ἐμπορίου διαβιβάζει ψήφισμα τῆς γενικῆς συνελεύσεως, δι’ οὗ παρακαλεῖ, ὅπως ὁ θεσμὸς τῆς ἀστυνομίας πόλεων παραμείνῃ εἰς τὰς Πάτρας. — Ὁ προϊστάμενος τοῦ ἐργατικοῦ ἀθλητισμοῦ Καβάλλας, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐν ᾧ περιλαμβάνονται διάφορα αἰτήματά των. — Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Τ. Ἀναστασίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν προσφύγων Αἰγίου ζητούντων, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκπροθέσμων δηλώσεών των καὶ χορηγηθῇ προθεσμία, διὰ τὰς ἐφέσεις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν προσφύγων Σταυροῦ παραπονουμένων, διότι δὲν παρεχωρήθη εἰσέτι εἰς αὐτοὺς ὁλόκληρον τὸ ¼ τοῦ ἀγροκτήματος καὶ τοῦ δάσους Σταυροῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γαρδικιώτης καταθέτει ὑπόμνημα 85 προσωρινῶν διδασκάλων περιφερείας τῶν δημοτικῶν σχολείων Τρικκάλων Μετσόβου παρακαλούντων, ὅπως πραγματοποιηθῇ ἡ μονιμοποίησις καὶ ἀφομοίωσις αὐτῶν εἰς τριτοβαθμίους δημοδιδασκάλους. — Οἱ φοιτηταὶ τοῦ πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης παραπονοῦνται, διότι ἡ ἑταιρεία τῶν τροχιοδρόμων παρὰ τὴν ὑπόσχεσίν της δὲν ἐφωδίασε αὐτοὺς ἀκόμη μὲ διαρκὲς εἰσιτήριον. — Οἱ γραφεῖς τοῦ ληξιαρχείου Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν, ὅπως εἰς τὸ ψηφισθησόμενον νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀναγνωρισθῇ ὡς συντάξιμος καὶ ἡ ἐν τῷ ληξιαρχείῳ ὑπηρεσία των. — Διακόσιοι πρόσφυγες παντοπῶλαι παρακαλοῦν, ὅπως διαταχθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ χορηγήσῃ ἑξάμηνον παράτασιν ἐξοφλήσεως τῶν ἐπαγγελματικῶν δανείων καθόσον λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἥτις μαστίζει αὐτοὺς ἀδυνατοῦν, νὰ ἐξοφλήσουν τὰ δάνειά των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τῆς κοινότητος Μαραθῶνος καὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ διαμαρτυρομένων, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀγροτικοῦ συνοικισμοῦ ἐντὸς τῆς πόλεως Μαραθῶνος. — Ὁ πρόεδρος τῆς γενικῆς συνελεύσεως σιδηροδρομικῶν Β. Δ. Ἑλλάδος διαμαρτύρεται, διὰ τὴν ἄρνησιν τῆς ἑταιρίας πρὸς καταβολὴν καθυστερουμένης ἡμισείας τιμαριθμικῆς μονάδος. — Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Πυργοψηλονέρου Κρήτης διαμαρτύρεται, διὰ τὴν μελετωμένην ἀπαγόρευσιν καλλιεργείας καπνοῦ ἐν Κρήτῃ. — Οἱ κάτοικοι Στυλίδος διαμαρτύρονται, διότι τὸ σχολεῖον των μένει κλειστὸν ἐλλείψει διδασκάλου. — Οἱ πρόεδροι τοῦ πιστωτικοῦ καὶ ἐλαιουργικοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ τοῦ γεωργικοῦ ταμείου Λευκίμης Κερκύρας παρακαλοῦν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ σωτήριον, διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν Κερκύρας νομοσχέδιον. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς προσφύγων Σερρῶν παρακαλούντων, ὅπως μεταβῇ ὁ διωρισθεὶς ὑπάλληλος τοῦ γραφείου πληροφοριῶν καὶ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του, καθόσον καθ’ ἑκάστην κατακλύζουν τὰ γραφεῖα τῆς ἀνταλλαγῆς ἑκατοντάδες δικαιούχων προσφύγων. — Ὁ πρόεδρος τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος Καγιαλῆ διαμαρτύρεται, διὰ τὴν μείωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Δυμινιοῦ Κορινθίας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἐκφράζοντος τὴν εὐχήν, ὅπως γίνῃ νόμος τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἁρμοδιότητος τῶν πταισματοδικείων καὶ ἐπὶ τῶν πλημμελημάτων. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Μαλλῶν καὶ τῶν πέριξ χωρίων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἥτις θὰ ἑνώσῃ τὰ χωρία των μετὰ τοῦ ἐπινείου τοῦ Ἁγίου Νικολάου. — Οἱ διδάσκαλοι τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων Μ. ἐκπαιδεύσεως παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια ὑπὲρ τῆς διαβαθμίσεώς των. — Ὁ κ. Ἐ. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μετατροπῆς κληροδοτήματος Δωροθέου Σχολαρίου. — Οἱ κ. κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) καὶ Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 24)11)22 περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου δικαιώματος ἐπὶ πάντων τῶν διὰ τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης, εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων καὶ τοῦ ἀπὸ 8)8)26 Ν. Δ. περὶ διαθέσεως τῶν χρηματικῶν ποσῶν τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τοῦ εἰδικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης κτλ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πληρωμῆς εἰς δόσεις τοῦ ὀφειλομένου ὑπολοίπου παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης 1926–1927. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανασίου, Μ. Μαντᾶς, Ι. Νικολίτσας, Κ. Κατσαδήμας, Σ. Τσακμάνης καὶ Μ. Σαμαρᾶς ὑποβάλλουν πρότασιν «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 1910». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας ὑποβρυχίων». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 19 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν Ν. Δ. 3 Αὐγούστου 1925 περὶ ἀνακλήσεως ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν, ἀναθεωρήσεως στασίμων καὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8ης Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ νοσηλείας τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις. Ὡσαύτως ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος, (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀποξηράνσεως λίμνης Στυμφαλίας καὶ 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐπίσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. περὶ διοικήσεως ὑπηρεσίας Τ.Τ.Τ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3397 περὶ συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ συνομολογήσεως δανείων ὑπὸ τῶν Δήμων Ἀθηναίων, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου Ν.Δ. περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1925–26 ὡς καὶ περὶ νέας αὐξήσεως τοῦ ἀποθεματικοῦ τῆς χρήσεως 1925–26». καὶ 5) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ νόμου «περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετατροπῆς ποινῶν». — Καπνεργάται Ροδολείβου διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ἀθρόων ἐκτοπίσεων τῶν καπνεργατῶν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Τέκεκα ὑποβάλλει παράκλησιν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου παρακαλοῦντος ὅπως ἡ μονὴ Προσφόρου Καστελλάνων παραχωρηθῇ πρὸς ἵδρυσιν Γεωργικοῦ πρακτικοῦ σχολείου. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μάρκου, ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου Ἀκράτας.

§7Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀκράτας ὑπάγονται εἴκοσι ἐν ὅλῳ κοινότητες, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων παραχειμάζουν εἰς τὰ πέριξ τῶν Πατρῶν χωρία καὶ διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς Πάτρας πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ὑποθέσεών των ἢ διὰ νὰ ἐξετασθῶσιν ὡς μάρτυρες δὲν χρειάζονται παρὰ 3 ὥρες μόνον δυνάμενοι αὐθημερὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς κατοικίας των. Πρὸ τριετίας ὅμως διὰ λόγους κομματικῆς ἐπικρατήσεως τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀκράτας, ὑπήχθη εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Καλαβρύτων καὶ οὕτω αἱ εἴκοσι αὐταὶ κοινότητες κατέστησαν φόρου ὑποτελεῖς εἰς τὴν πόλιν τῶν Καλαβρύτων, ἀναγκάζονται δὲ νὰ ἀπουσιάζουν 3 καὶ 4 ἡμέρας, νὰ δαπανῶσι κολοσσιαῖα χρηματικὰ ποσά, διότι μία μόνη ὁδὸς ὑπάρχει ἄγουσα ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀκράτας εἰς Καλάβρυτα, ἡ δὲ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Διακοφτοῦ λόγῳ τοῦ ἀνωμάλου αὐτῆς, πλειστάκις τὸν χειμῶνα καταστρέφεται καὶ ἀναγκάζονται ὁλοκλήρους ἑβδομάδας οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ παραμένωσι μακρὰν τῶν οἰκιῶν των. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Ἀκράτας ὑποβάλλοντος ψήφισμα καὶ τῶν εἴκοσι κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι διαμαρτύρονται καὶ παρακαλεῖ, νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ ἄτοπον αὐτό. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅταν τῆς Κυβερνήσεως ἡγεῖται ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ διακρινόμενος διὰ τά φιλοδίκαια αὐτοῦ αἰσθήματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νά ἐξακολουθήσῃ ἡ δουλοπαροικία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημέναι τοσοῦτο τὸ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω τὰ πράγματα. Ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Ἀκράτας εἰς Καλάβρυτα εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα παρὰ ἀπὸ τὰς Πάτρας εἰς Καλάβρυτα. Ἔχω νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι συνεπείᾳ τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ μοῦ διαβιβασθῇ, θὰ διατάξω τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς Πατρῶν νὰ γνωμοδοτήσωσι ὑπὲρ τῆς ἀποσπάσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀκράτας καὶ ὑπαγωγῆς αὐτοῦ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πατρῶν. Θὰ ἐξετάσω δὲ τὴν ταχεῖαν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως, σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις σας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἀποστολῆς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ εἰς Εὐρώπην ὡς ἐπόπτου τῶν ἐκπαιδευομένων ἀξιωματικῶν, ὁ κ. Γρηγοράκης.

§10Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Ἤθελα νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ αὐτοῦ.

§11Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγγράφως, συμφώνως πρὸς τὸν κανονισμόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Γιαννιτσῶν, ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§13Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἰς τὰ Γιαννιτσὰ ἔπρεπε, νὰ παραμείνῃ ἓν τάγμα, πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον εἶχον κτισθῆ καὶ στρατῶνες. Ἐγένοντο δημοπρασίαι καὶ ἐκ τῶν δημοπρασιῶν αὐτῶν ἐθίγησαν τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπόρων οἱ ὁποῖοι ἔκαμον καὶ προμηθείας. Ἀλλὰ τώρα πληροφοροῦνται, ὅτι δὲν θὰ ἐγκατασταθῇ τὸ τάγμα. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, τὰ δίκαια αὐτῶν παράπονα.

§14Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Νά μοῦ σταλῇ ἡ σχετικὴ ἀναφορά.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου συνταγματάρχου Η. Χιονάκου.

§16Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ συνταγματάρχης Χιονᾶκος ἀπεμακρύνθη ὄχι δι’ ἀνικανότητα, ἀλλὰ κατά τὴν συνήθειαν διά νά καταλάβῃ ἄλλος τὴν θέσιν του. Ὁ συνταγματάρχης Χιονᾶκος ἐξετέλεσε τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον, ὅπως πάντες οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ οἱ ἐν ἀποτάξει εὑρισκόμενοι. Δυστυχῶς καίτοι ἔλαβε 4 τραύματα κατά τοὺς διαφόρους πολέμους, δὲν ἐκρίθη ἄξιος νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπηρετῇ τὴν Πατρίδα του, ἀλλὰ ἐτέθη ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος, ἐνῷ αἱ ἐχθρικαὶ σφαῖραι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὸν θέσουν ἐκτὸς μάχης. Τοιαῦται ἀποφάσεις καταρρακώνουν τὴν ἰδέαν τοῦ δικαίου, καταρρακώνουν τὴν ἰδέαν τῆς πειθαρχίας καὶ ἀπαγοητεύουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐφόρεσαν τὴν στρατιωτικὴν στολήν, μόνον διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὴν Πατρίδα τους καὶ ὄχι τὰ πρόσωπα. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι ὑποθέτω, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ἀδικούμενοι, νὰ παραμένουσιν ὡς πολῖται Ἕλληνες.

§17Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μελετηθῇ μετὰ προσοχῆς ἡ ἀναφορά.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Α. Φωτεινοπούλου.

§19Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀδικεῖται, διότι ἐνῷ δικαιοῦται ὡς πατὴρ φονευθέντος ἀξιωματικοῦ, δὲν λαμβάνει τὰ ἀναλογοῦντα μερίσματα παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ μερίσματος εἰς αὐτόν.

§20Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀποστράτου μουσικοῦ Μ. Δρουμπουκάκη, ὁ κ. Βολουδάκης.

§22Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν κ. Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονίδης.

§24Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνογιάννης.

§26Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀποστράτων ἀξιωματικῶν πίνακος Βʹ, ὁ κ. Μουντζουρίδης.

§28Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν ἀποστράτων αὐτῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέχονται μίαν οἰκονομικὴν κρίσιν. Θεωρῶ περιττόν, νὰ ἐξιστορίσω τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι διαγκωνίζονται καθημερινῶς εἰς τὰς θύρας τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, διὰ νὰ λάβωσιν ἕνα μικρὸν δάνειον.

§29Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ χθὲς συνέστησα μίαν τοιαύτην ἀναφορὰν καὶ ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ἐδόθη ἡ ἄδεια αὐτή.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιτροπῆς λαοῦ Εὐρυτανίας.

§31Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας, διαμαρτύρονται, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ της ἐκθέσει, ἔλαβεν ἀντίθετον ἀπόφασιν περὶ μειώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου. Ἐὰν θέλετε νὰ προστατεύσητε τὸν πληθυσμὸν τὸν ἀγροτικόν, ἠμπορεῖτε δι’ ἄλλων μέτρων.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ θέλετε;

§33Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὸ θέλομεν, χωρὶς νὰ εἶναι καὶ ἀπολύτως ἀναγκαῖον, διότι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἐπιβαρύνονται ὅλαι αἱ τάξεις.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν αἴτησιν τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας καὶ παρακαλῶ, ὅπως διαφωτίσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἠπείρου, λαὸς κατ’ ἐξοχὴν τρεφόμενος ἐξ ἄρτου ἀραβοσίτου, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐξοχὴν λαὸς ὀρεινός, πολλάκις ἐπλήγη τόσον ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του, ὅσον καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων τὰ ὁποῖα ἀνέφερε τελευταίως ὁ προλαλήσας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπότσαρης, ὁ λαὸς λέγω, τῆς Ἠπείρου πρέπει, νὰ τύχῃ τῆς ὁλοσχεροῦς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ὁ κ. Μπότσαρης, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐπαναλαμβάνω, ἐξήγησε τότε, ἡμεῖς δὲ ἀντελήφθημεν ὅτι αἱ διαθέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εὐνοϊκαὶ καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν Ἤπειρον, πρέπει νὰ ἀρθῇ ὁλοσχερῶς ὁ φόρος τοῦ ἀραβοσίτου, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἄλλοτε εἶχεν ἀναπτύξει ὁ κ. Μπότσαρης.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαμαρᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου Γεωργικοῦ ταμείου Κυμηνῶν Θεσσαλονίκης.

§37Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων διότι θίγει τοὺς παραγωγούς. Παρακαλῶ, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀναφορὰ αὐτή, διὰ νὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα.

§38Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου νὰ συζητήσω.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοσίων εἰσπρακτόρων τοῦ Κράτους, ὁ κ. Μαχαίρας.

§40Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία σύστασις πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν προκειμένου περὶ αἰτήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τόσον χρήσιμοι, διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ εἴπω ὅτι ἀδικοῦνται διότι εἶδα τί ὑπηρεσίας προσφέρουν καὶ τὶ πληρώνονται οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσουν δέκα πολίτας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον καὶ εἰς τὰ πρῶτα παράπονα λέγουν, ὅτι τόσον μᾶς πληρώνουν καὶ τόσον δουλεύομεν. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ καλλίτερον βλέμμα εἰς τὴν αἴτησιν αὐτήν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλλος, ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§42Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη, διότι ἄνθρωποι χειριζόμενοι δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν καθ’ ἡμέραν τοῦ Κράτους, δὲν ἔχουν ἀπολαυὴν οὔτε 1500 δραχμῶν μηνιαίως. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἄνθρωποι οἰκογενειάρχαι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, νὰ ἀντέχουν ὄχι μόνον εἰς τὰς βιοποριστικάς των ἀνάγκας ἀλλὰ καὶ τὸν πειρασμόν. Διὰ τοῦτο ἔχω νὰ συστήσω, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ ἐὰν ἀκριβῶς παραστρατήσουν καὶ καταχρασθοῦν, δὲν θὰ εἶναι οὗτοι ὑπαίτιοι, ἀλλ’ ἡ πολιτεία ἡ ὁποία τόσον γλισχρότατα ἱκανοποιεῖ τὴν τάξιν τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ εἴδητε τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους τῆς πρωτευούσης καὶ θὰ εἴδητε οἰκογενειάρχας οἱ ὁποῖοι πένονται καὶ ὑπόκεινται εἰς τὰ λάθη τὰ ὁποῖα πληρώνουν ἀπὸ τὴν τσέπην των.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Ἐφοριακῶν Ἠπείρου, ὁ κ. Νικολίτσας.

§44Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν προεκήρυξε διαγωνισμὸν πρὸς ἀπόκτησιν πτυχίου ἐφόρου καὶ οὕτω οἱ ἀπὸ ἐτῶν ὑπηρετοῦντες ἐν ὑπηρεσίᾳ ἐφοριακοὶ ὑπάλληλοι καὶ κεκτημένοι δίπλωμα νομικῆς, παραγκωνίζονται.

§45Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ εἶναι καλὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ὑπαλλήλους, γνωρίζοντας πῶς γίνεται ὁ ἔλεγχος. Καλοὶ εἶναι οἱ ὑπηρετοῦντες, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἀνάγκαι τοῦ ὑπουργείου, νὰ ἔχῃ πεπειραμένους ἀνθρώπους δι’ ἔλεγχον καὶ δυστυχῶς τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς, δὲν παρέχει ἐξαιρετικὰ ἐφόδια τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§46Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀφοῦ τὸ δίπλωμα δὲν παρέχει αὐτὰ τὰ ἐφόδια νὰ εἰσέλθουν, ὡς ὑπεράριθμοι. Τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο λογικόν, διότι ἀλλέως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθοῦν, ἐφ’ ὅσον καταλαμβάνονται αἱ θέσεις ὑπ’ αὐτῶν καὶ μένουν οἱ ἄλλοι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου Βιομηχάνων Μακεδονίας καὶ ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, ὁ κ. Σαμαρᾶς.

§48Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν κτηματικῶν δανείων εἰς τὰς νέας χώρας. Ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς ἐψηφίσθη ὁ νόμος 1347, ὁ ὁποῖος ἐκρίθη ὑπὸ τῆς Τραπέζης, ὡς ἀντισυνταγματικὸς καὶ δὲν ἐφηρμόσθη. Ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὑπεβλήθη ἕνα νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ψηφισθῇ ταχέως, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§50Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ Ἀναφορὰ αὐτή, ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῇ διακρινούσει αὐτὸν εὐθυδικίᾳ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ θεραπεύσῃ τὰ παράπονα τῶν ἀξιωματικῶν ἀφοῦ ἄλλως τε πρόκειται περὶ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ καὶ δύνανται ἐπίσης οὗτοι, νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ εὕρουν τὸ δίκαιόν των, ὁπότε τὸ Κράτος θὰ ὑποβληθῇ εἰς δίκας καὶ εἰς δαπάνας.

§51Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν βυρσοδεψῶν Ἰωαννίνων.

§53Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Παρὰ τὴν φειδὼ τοῦ χρόνου τὸν ὁποῖον προσπαθῶ, νὰ μὴ καταναλίσκω ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου συνιστῶν ἀναφοράς, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑπ’ ὄψιν ἀναφορᾶς, παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οἱ ἐργάται βυρσοδεψῶν Ἰωαννίνων, συνιστοῦν σήμερον τὸ ὑπόλοιπον μιᾶς ἄλλοτε ἐν ἀκμῇ εὑρισκομένης βιομηχανίας τὴν ὁποίαν ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν ἔφερε βαθμιαίως εἰς ἐκφύλισιν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν μηχανῶν. Καὶ δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι τὸ Κράτος κατ’ ἀρχὴν φέρει τὴν εὐθύνην καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐπανορθώνῃ τὰς μοιραίως ἐκ τῆς προόδου γινομένας ζημίας εἰς τὰ ἄτομα. Ὅταν ὅμως ἤδη ἔχει λάβει μέτρα ὑπὲρ ὡρισμένων τάξεων ἐξ αὐτῶν, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον, εἶναι ἔργον ὀρθόν, ἵνα τὸ Κράτος μελετήσῃ κατὰ πόσον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκπλήρωσις τῶν δικαίων αὐτῶν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνει ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορά. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἱκανοῦ χρόνου, ὅπως ἐπιτευχθῶσι λύσεις πάγιαι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν, ὅπως μία συμπαθεστάτη τάξις βιοπαλαιστῶν, νὰ ἀποσυρθῇ τοῦ ἐπαγγέλματος, τὸ ὁποῖον κατέστη ἐντελῶς ἀχάριστον εἰς αὐτούς.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§55Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δὲν φθάνει, ὅτι ἀποσυρόμενοι ἀπὸ τῆς ἐργασίας των, ἀποσύρονται ράκη ζωῆς, ἀλλὰ ἔρχεται τώρα καὶ ἡ μηχανή, ν’ ἀχρηστεύσῃ καὶ τοὺς ὀλίγους ἀπομείναντας ἐργάτας βυρσοδεψῶν. Ἡ βυρσοδεψικὴ ἐν Ἰωαννίνοις ἤκμαζε καὶ ἤνθη ἐπὶ πολλὰς δεκάδας ἐτῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκ τῆς ἀγορᾶς Ἰωαννίνων τροφοδοτεῖται ἡ Θεσσαλία, ὁλόκληρος ἡ βόρειος καὶ νότιος Ἤπειρος, ἀλλὰ καὶ μέρος τῆς Μακεδονίας· δυστυχῶς τὸ ρεῦμα τῆς προόδου ἔφερεν καὶ μηχανὰς βυρσοδεψῶν εἰς τὰ Ἰωάννινα Ἀρκετοὶ ἐργάται ἐστερήθησαν τῶν ἐργασιῶν των καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκη τοῦτο, ἕτερον δεινότατον πλῆγμα καταφέρεται ἐναντίον τῶν τάξεων αὐτῶν ἀπὸ τῆς ρόδες τῶν αὐτοκινήτων, διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν καουτσοὺκ τῶν ἐλαστικῶν αὐτῶν τὰ ὁποῖα τὰ μεταχειρίζονται οἱ ἄνθρωποι, ἵνα μπαλώνουν τὰ τσαρούχια των. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι τόσον ἐντατικὴ ἡ χρησιμοποίησις τῶν καουτσοὺκ αὐτῶν, ὥστε κανένα πετσὶ κατεργασίας Ἠπειρωτικῆς ἢ ἐν γένει πανελληνίου, δύναται νὰ συγκριθῇ καὶ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ καουτσοὺκ αὐτοῦ, θὰ ἤθελα, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι προστατεύονται οἰκογένειαι βιοπαλαιστῶν ἀνθρώπων, συνάμα δὲ ὑπομιμνήσκω, ὅτι ἡ τάξις αὐτὴ παρουσιάσθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν εἰς Ἰωάννινα ἐπίσκεψίν του καὶ διὰ ζώσης διεξετραγώδησε τὴν ἀθλίαν αὐτῆς κατάστασιν. Δύναται κ. ὑπουργὲ κάλλιστα, νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐλαστικῶν αὐτῶν τὰ ὁποῖα, ὡς θὰ γνωρίζητε μεταχειρίζονται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ὡς πετσώματα. Παρακαλῶ, νὰ τύχουν κἄποιας ἀπαντήσεως πρὸς παρηγορίαν αὐτῶν, ἕως ὅτου ἀνοίξῃ τὸ βαλάντιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δι’ αὐτούς.

§56Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι μόνον οἱ ἐργάται βυρσοδεψῶν Ἰωαννίνων, ἀλλὰ καὶ πᾶς ὅστις εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας. Θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς, ὅπως θὰ ληφθῇ καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἀνέργους ἀναλόγους πρὸς τοὺς πόρους καὶ τὰ μέσα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν περιλαμβάνεται καὶ αἴτημα περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἑπομένως θὰ παρεκάλουν, νὰ συντονισθοῦν αἱ ἐνέργειαί σας καὶ πρὸς τὸν κ. συνάδελφον ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἵνα εὕρωμεν κτήματα καὶ ἀποκαταστήσωμεν εἰς αὐτὰ τοὺς ἐργάτας. Τοῦτο δὲ θὰ ἦτο πραγματικῶς μία λύσις δυναμένη, νὰ δώσῃ ἀποτελέσματα καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ αἰτήματά σας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀποστράτων ἀξιωματικῶν πίνακος Βʹ.

§58Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὡς γνωστὸν ὑπάρχουν δύο Συμβούλια ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων καὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ στρατεύματος. Περὶ τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ σκοποῦ τῶν ἐργασιῶν τῶν συμβουλίων τούτων ἠγόρευσαν ἐπανειλημμένως, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολλοὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Κυβερνητικὴ μέριμνα πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῶν Συμβουλίων τούτων ἐπελθουσῶν ἀδικιῶν, θὰ ἦτο εὐκταία. Ἀλλὰ πρὸ τῶν ἀντιρρήσεων καὶ τῶν δυσχερειῶν τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ συναντήσῃ μία τοιαύτη προσπάθεια, νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ πίνακος Βʹ ὅπως ἐξισωθοῦν, ὡς πρὸς τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀλληλοβοηθείας μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐκκαθαρισθέντας ὑπὸ τῶν Συμβουλίων αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις αὐτὴ ὄχι μόνον εἶναι δικαία, ἀλλὰ καὶ οὐδεμία δύναται νὰ εὑρεθῇ κατ’ αὐτῆς βάσιμος καὶ εὔλογος ἀντίρρησις, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον οὐδεὶς ἄλλος λόγος ἢ τυχὸν παραπτώματα ἢ ἄλλο τι, θίγοντα τὴν ἠθικὴν αὐτῶν, συνετέλεσαν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ αὐτῶν, ὡς μὴ προακτέων, ἀλλὰ λόγοι καθαρῶς πολιτικοί. Φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο πρᾶξις δικαία καὶ χρησιμωτάτη ἡ ἄρσις μιᾶς ἀδικίας ὑφισταμένης ἀλλὰ καὶ δημιουργούσης μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως κατὰ τὴν γνώμην ὅλων ἡμῶν, ἀποτελεῖ τὴν τρίτην πληγὴν ἑνὸς μεγάλου ἐσωτερικοῦ κακοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μετ’ εὐμενείας, νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα διὰ νὰ δώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ νὰ εὕρῃ μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν ἱκανοποιοῦσαν τὰ συμφέροντά των.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων Σερρῶν.

§60Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§62Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀναπήρων χωρὶς νὰ θελήσω, νὰ ἐξηγήσω τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν εἰς τὸ Κράτος. Εἶναι τόσον γνωσταὶ ὥστε περιττεύει πᾶσα ὑπόμνησις. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτούς, νὰ ἐξακολουθήσουν τὸ ἐμπόριόν των, τὸ μικρόν, τὸ ἐλάχιστον. Νομίζω δέ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ οὐδεμίαν κακὴν τροπήν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα, διὰ τῆς ἐργασίας αὐτῆς.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐσκέφθη οὐδεὶς ποτέ, νὰ στερήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τῶν μέσων τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων. Ἐξητάσθη μόνον ἂν θὰ ἦτο καλλίτερον καὶ συμφερώτερον δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τὴν κατανάλωσιν καλλίτερον, νὰ ἐπιτραπῇ μὲν εἰς αὐτοὺς ἡ πώλησις σιγαρέττων, ἀλλὰ νὰ καταργηθῇ τὸ μονοπώλιον. Βεβαίως ὁ ἀνάπηρος αὐτός, θὰ ἱκανοποιεῖται ἅμα καταργηθῇ τὸ μονοπώλιον, διότι εἰς μικρὰ κέντρα ἡ ὕπαρξις πωλητοῦ ἱκανοῦ ἐμποδίζει τὸν συναγωνισμόν. Δὲν ἔρχεται ἄλλος νὰ κάνῃ τὸ ἴδιον ἐπάγγελμα ὅταν βλέπῃ, ὅτι δὲν ἱκανοποιεῖται. Κατ’ οὐσίαν ὁ ἱκανὸς πωλητὴς ἔχει καὶ τὰ ἐκ τοῦ μονοπωλίου κέρδη καὶ τὴν σύνταξίν του προσθέτως.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ συντόμως καὶ ἐλπίζω προσεχῶς, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν μέτρα περὶ βελτιώσεως γενικῶς τῆς θέσεως τῶν ἀναπήρων, ὄχι μόνον δηλαδὴ τῶν πωλητῶν σιγαρέττων, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει τῆς θέσεως τῶν ἀναπήρων ἡ ὁποία δὲν εἶναι καθόλου καλή.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Τρικέλου Εὐρυτανίας.

§66Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ δίκαιον τῶν δύο πρώτων αἰτημάτων τοῦ ψηφίσματος τοῦ συλλόγου προέδρων κοινοτήτων πρώην δήμου Εὐρυτάνων, δηλαδὴ ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου καὶ τῆς προτιμήσεως τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου–Καρπενησίου, ἔτυχον εὐμενεστάτης ὑποδοχῆς, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου 25 αἰγοπροβάτων, νομίζω, ὅτι καὶ τοῦτο πρέπει εὐμενῶς, νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι οὔτε ἐπ’ ἐλάχιστον πρόκειται ν’ αὐξήσῃ τὸν κολοσσιαῖον προϋπολογισμὸν τῶν 10 δισεκατομμυρίων, ἀντιθέτως δὲ καὶ τὰς οἰκονομικὰς ἐφορίας θ’ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ δαπάνας καὶ ἀσχολίας σοβαράς. Ἐπίσης θ’ ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς φορολογουμένους, τοὺς μικροβοσκοὺς τοῦ ἐφιάλτου τῆς διαδικασίας τῆς ἐξακριβώσεως τοῦ ἀριθμοῦ αἰγοπροβάτων τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰς τὰ λειβάδια των. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἐπὶ τῶν 25 αἰγοπροβάτων κατὰ τὴν στατιστικὴν τὰ 12 εἶναι παραγωγά, τὰ δὲ ἄλλα εἶναι στεῖρα. Ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου αὐτοῦ δὲν ἔχετε νὰ ζημιωθῆτε, διότι ἡ ἀπασχόλησις τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐφοριῶν, διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν, ἀποτελεῖ μίαν δαπάνην μεγαλυτέραν ἀπὸ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Κράτος.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ λευκοῦ ἀραβοσίτου καὶ τοῦ ἄλλου, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί. Ὁ μὲν δασμὸς τοῦ κιτρίνου ἀραβοσίτου ἠλαττώθη ἀπὸ 1.55 εἰς 85 λεπτά, ἐπίσης δὲ καὶ τοῦ λευκοῦ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἠδύνατο, νὰ ἐξοικονομήσῃ ἐξ ἄλλων πόρων τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον πληρώνει ὁ δασμὸς τοῦ ἀραβοσίτου καὶ ν’ ἀπαλλάξῃ τελείως τὸν ἀραβόσιτον τοῦ δασμοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔδειξε καλὴν διάθεσιν ἐλαττώσασα εἰς τὸ ἥμισυ περίπου τὸν δασμὸν τοῦ κιτρίνου ἀραβοσίτου τοῦ δὲ λευκοῦ κάτω τοῦ ἡμίσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ αἰγοπρόβατα, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν 15 ποὺ ἀπαλλάσσεται.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ διδασκάλου Γ. Παλιεράκη Μονοφατσίου Κρήτης.

§69Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ ὁριστικοῦ διδασκάλου κ. Παλιεράκη μοὶ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ συνεπῶς εἰς τὴν Βουλήν, αἵτινες θὰ συντελέσωσι πολὺ εἰς τὴν εὔκολον καὶ ταχεῖαν λύσιν τοῦ ζητήματος ὅπερ θίγει ὁ προαναφερθεὶς διδάσκαλος, διὰ τῆς ἀναφορᾶς του, εἶμαι δὲ πρόθυμος ἐὰν κληθῶ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, νὰ παράσχω περισσοτέρας πληροφορίας. Πρὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἡ Κρητικὴ Πολιτεία ὑπέβαλεν εἰς ἐξετάσεις τοὺς ἐπιθυμοῦντας ἐκ τῶν τελειοφοίτων μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου νὰ διορισθῶσι δημοδιδάσκαλοι, κατήρτισε δὲ τὴν Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου, τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητήν, τὸν γυμνασιάρχην καὶ ἀπὸ εἰδικοὺς καθηγητάς, διὰ δὲ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 402 νόμου, ἀνεγνωρίσθησαν οὗτοι ὁριστικοὶ δημοδιδάσκαλοι. Βραδύτερον ὅμως ἡ Κρητικὴ Πολιτεία εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ δημοδιδασκάλους, ἄνευ ἐξετάσεων, ἐννοεῖται καὶ ἀποφοίτους τοῦ Γυμνασίου μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ πολλοὺς ἐκ τῶν ἀποτυχόντων κατὰ τὰς διδασκαλικὰς ἐξετάσεις. Ἤδη παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς ἄτοπον; Οἱ ἐπιτυχόντες εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ ἀναγνωρισθέντες, ὡς προεῖπον, ὁριστικοὶ διδάσκαλοι, ἐκηρύχθησαν στάσιμοι, ὡς μὴ ὄντες ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, οἱ δὲ ἀποτυχόντες προάγονται κανονικῶς καὶ ἤδη εἶναι ἀνώτεροι κατὰ βαθμὸν τούτων καὶ τοῦτο συνέβη, διὰ τὸν λόγον ἰδίως διότι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Παιδείας, δὲν ἀναγνωρίζει τοὺς εἰρημένους ὁριστικοὺς διδασκάλους τῆς Κρήτης, καθότι λέγει, δὲν ὑπέστησαν ἐξετάσεις ἐνώπιον τῆς ἐν παλαιᾷ Ἑλλάδι ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, λησμονοῦσα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν ἦτο τότε ἡ Κρήτη ἠνωμένη μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Περιορίζομαι σήμερον εἰς τὰ ὀλίγα αὐτὰ καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ προβῇ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς φοβερᾶς ἀδικίας τῆς προσγινομένης εἰς τοὺς ὁριστικοὺς δημοδιδασκάλους τῆς Κρήτης.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς, ὁ κ. Τριποδάκης.

§71Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καί ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς προσθέτων, ὅτι οἱ ἀποτυχόντες τελειόφοιτοι τῶν Γυμνασίων δύνανται νὰ προσέλθουν νὰ ἀναλάβουν ὑπηρεσίαν καὶ καθήκοντα διδασκάλων μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι λαμβάνουν ἀποδοχὰς μικροτέρας τῶν ὁριστικῶν διδασκάλων, λαμβάνοντες περίπου τὰ 10)17. Τὸ 1919 ἐγένετο, ἀφομοίωσις τῶν δύο κατηγοριῶν τῶν ὁριστικῶν διδασκάλων καὶ τῶν τελειοφοίτων τῶν γυμνασίων καὶ ἀφωμοιώθησαν εἰς μίαν κατηγορίαν, ὠνομάσθησαν δὲ τριτοβάθμιοι, ἐνῷ οἱ ἀρχικῶς διορισθέντες δημοδιδάσκαλοι τῆς Κρήτης, εἶχον περισσότερα προσόντα. Ἡ τρίτη ὅμως διαβάθμισις κατέταξεν τοὺς μὴ ὁριστικοὺς διδασκάλους μετὰ τῶν τελειοφοίτων αὐτῶν, εἰς ὁριστικοὺς τριτοβαθμίους. Προφανῶς λοιπὸν ὑφίστανται αὐτὸ τὸ ἄδικον, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά, νὰ λάβῃ σοβαρὰ μέτρα, ὅπως ἐξαλειφθῇ αὐτὴ ἡ ἀδικία, διὰ τοὺς ἐν Κρήτῃ διδασκάλους.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρώζης, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Ὀρμὰν Μαγοῦλα.

§73Ι. ΚΥΡΩΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μαγοῦλα ἐπαρχίας Φαρσάλων παραπονοῦνται, ὅτι κατελήφθη ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην ἔκτασις μείζων ἐκείνης τὴν ὁποίαν αὐτὸς δικαιοῦται ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ δασώδη ἔκτασιν καὶ κοίτην τοῦ ποταμοῦ. Ἡ ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν καταληφθεῖσα ἔκτασις ἀνερχομένη εἰς 2.000 στρέμματα δὲν εἶναι οὔτε δασώδης, οὔτε ἐκ τοῦ ποταμοῦ, ἀλλὰ μόνον 600 στρέμματα τὰ δὲ 1400 ἀποτελοῦσι γαίας καλλιεργησίμους. Παρακαλῶ, ὅπως ἀποσταλῇ ἐπιθεωρητὴς γεωπόνος καὶ ἐξετάσῃ τὸ βάσιμον τῆς αἰτήσεως. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει εὑρεθῶσι ταῦτα καλλιεργήσιμα ν’ ἀπαλλοτριωθῶσιν ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Δέον δὲ νὰ σημειωθῇ, ὅτι οἱ κάτοικοι ἔχουν μόνον 40 στέμματα ἐξ ἀπολλοτριώσεως, ἐνῷ τῶν ὁμόρων χωρίων ἔχουσι 150–200 στρέμματα· λόγῳ δὲ τοῦ ἀγόνου τοῦ ἐδάφους ἀποβαίνει ἀδύνατος ἡ περαιτέρω διαβίωσις αὐτῶν, διὰ τόσων ὀλίγων στρεμμάτων.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν Εὐβοίας.

§75Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ὁδηγοὶ αὐτοκινήτων τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, παραπονοῦνται διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν περιέλθει οἱ δύο δρόμοι τοῦ νομοῦ Εὐβοίας–Χαλκίδος–Κύμης καὶ Χαλκίδος–Ξηροχωρίου. Καὶ οἱ δύο δρόμοι ἔχουν φθάσει εἰς ἀπελπιστικὸν σημεῖον καὶ οἱ δύο δρόμοι εἶναι σχεδὸν ἀδιάβατοι, κατάλληλοι μόνον ἴσως δι’ ὑδροπλάνα καὶ ὄχι δι’ αὐτοκίνητα. Παραπονοῦνται λοιπὸν διὰ τὴν ἀργίαν εἰς τὴν ὁποίαν κατεδικάσθησαν αὐτοί, ὅπως παραπονοῦνται καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Χαλκίδος οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν ἐξ ἀσιτίας λόγῳ τοῦ τοιούτου ἀποκλεισμοῦ ἕνεκα τῆς καταστάσεως τοῦ δρόμου αὐτοῦ. Γνωρίζω, ὅτι στενοχωρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ λυποῦμαι πολὺ δι’ αὐτό. Γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰς τόσον καλὰς διαθέσεις του καὶ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους καταβάλλει διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ὅλους τοὺς σχετικῶς ἐνδιαφερομένους, ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ παρακαλέσω αὐτὸν λόγῳ τῆς κακίστης καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουσι φθάσει οἱ δρόμοι αὐτοί, νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας του ὅσον τὸ δυνατὸν καὶ νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁρίσει διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ δρόμου αὐτοῦ. Διότι τὸ ἐπίδομα τὸ σημερινὸν εἶναι ἀνεπαρκὲς καὶ διὰ προσωρινὴν ἐπισκευὴν καὶ τῶν τμημάτων μόνον τῶν ἐντελῶς κατεστραμμένων ἡ ἔκτασις τῶν ὁποίων εἶναι ἐν ὅλῳ 6 χιλιόμετρα. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ἐπισημότατα, ὅτι κυριολεκτικῶς εἶναι ἀδιάβατοι ἀπὸ τὴν λάσπην. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ προσπαθήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἐξεύρει ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο μέσον, τὸ μέσον ὥστε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν ἀπαίτησιν τῶν ἐπαγγελματιῶν αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν φθάσει εἰς ἀνεργίαν παντελῆ καὶ διὰ τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποκλεισθῆ ἐντελῶς. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἡ Χαλκὶς οὕτω, ἀποκεκλεισμένη ὑποφέρει τὰ μέγιστα, διότι ἐκεῖθεν προμηθεύεται τὰ πρὸς ζωήν.

§76Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα κ. βουλευτά.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας, ἐπὶ ἀναφορᾶς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ναυτομαγείρων Πειραιῶς.

§78Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ κ. Πρόεδρε, εἶναι τοῦ Συνδέσμου τῶν ναυτομαγείρων. Δι’ αὐτῆς θίγουσι ὅλα τὰ γενικὰ ζητήματα τοῦ κλάδου των, κυρίως δὲ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξῃ. Παραπονοῦνται καὶ ζητοῦν, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν πληρωμάτων καὶ ἀναπτύσσοντες τὸ αἴτημα αὐτῶν ἀποδεικνύουσι, ὅτι συνταξειδεύουν μὲ ὅλα τὰ πληρώματα καὶ συμπονοῦν καὶ συμπάσχουν μὲ αὐτά, ἐνῷ ὅλα τὰ πληρώματα ναυτολογοῦνται καὶ ἀναγνωρίζονται εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν πληρωμάτων, ἐνῷ κανένα βαπόρι δὲν φεύγει ἄνευ πληρώματος μαγείρων. Ζητοῦν ἐπίσης νὰ τοὺς χορηγηθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος μίαν συνδρομὴ διὰ νὰ ἱδρύσουν ἕνα σχολεῖον ναυτομαγείρων τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐν γένει κοινωνικήν μας κατάστασιν ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς διὰ τὰ ἀτμόπλοια. Τὴν σχολὴν αὐτὴν τὴν ἔχουσιν προετοιμάσει δαπάναις, των ἀλλὰ θὰ χρειασθοῦν καὶ τοῦ Κράτους τὴν ἐνίσχυσιν. Ζητοῦν ἐπίσης ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου, νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰ σκεύη τῆς καθαριότητος εἰς τὰς κουζίνας τῶν βαποριῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.

§79Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πολὺ καλά, θὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐθνικῆς ὀργανώσεως τῶν Μακεδονομάχων Τυρνάβου.

§81Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἔχει γενικώτερον χαρακτῆρα. Πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ ἦτο ἀπογοητευμένη ἕνεκα τῶν γνωστῶν ἀτυχημάτων τοῦ 1897; πρὶν πνεύσῃ ἀκόμη ἡ μεγάλη πνοὴ ἐκ Κρήτης τὴν ὁποίαν μᾶς ἔφερεν ὁ ἀρχηγὸς καὶ μεγαλουργὸς τῆς μεγενθύσεως τῆς Ἑλλάδος, μερικοὶ ἄνθρωποι μικροί, πτωχοί, ἄσημοι, ὠθούμενοι ἀπὸ μίαν ἰδεολογίαν χωρὶς κἄν ν’ ἀποβλέπουν εἰς δόξαν ἢ ἄλλην ἱκανοποίησιν, ἔσπευσαν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐπροκινδύνευσαν διὰ νὰ συγκρατήσουν τὸν ὑλισμὸν κινδυνεύοντα ἀπὸ τὴν Ρωμανικὴν καὶ Βουλγαρικὴν δραστηριωτάτην τότε προπαγάνδαν. Οἱ Βούλγαροι ἐτρομοκράτουν τὴν Μακεδονίαν δι’ ὠργανωμένων συμμοριῶν, διὰ διαβολῶν καὶ συκοφαντιῶν κατὰ τῶν Ἑλλήνων πρὸς τοὺς Τούρκους, διὰ δολοφονιῶν καὶ δι’ ἄλλων ἀτίμων μέσων· ἔθυον καὶ ἀπώλυον καὶ ἠπηλεῖτο ἡ ἐξόντωσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Διότι δυστυχῶς ὁ Ἑλληνισμὸς προσελκυόμενος ἐκ τῆς ἐμπορικῆς του ἰδιοφυΐας πρὸς τὰ κέντρα, πρὸς τὰς πόλεις καὶ τὰς παραλίας, συμφωνεῖ μὲ τὰς τάσεις τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ ἐπιχειρηματικοῦ του πνεύματος, ἄφινεν τὴν ὕπαιθρον χώραν, νὰ κατακλύζεται ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν Βουλγάρων, οἱ ὁποῖοι ἤρξαντο νὰ πλεονεκτοῦν εἰς ἀριθμὸν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Μακεδονίας, οἱ δὲ Ρωμᾶνοι ἔθυον καὶ ἀπώλυον εἰς τὴν Μακεδονίαν. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὀλίγοι γενναῖοι Μακεδονομάχοι περὶ ὧν ὁμιλῶ νῦν, αὐτοὶ ἐνθαρυνόμενοι ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἰργάζετο φιλοτίμως εἰς τὸ Ἐθνικὸν αὐτὸ ἔργον τῆς Μακεδονικῆς ἀμύνης ἔσπευσαν, νὰ προσφέρουν τὴν ζωήν των ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νὰ συγκρατήσουν τὸν Ἑλληνισμόν, κατὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἐχθρῶν του. Ἔτυχε κύριοι, κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους, νὰ εἶμαι διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς τραπέζης ἐν Τρικκάλοις. Παρηκολούθησα ἐκ τοῦ σύνεγγις τὸν ἀγῶνα καὶ προσεπάθησα μέ τινα μέσα, τὰ ὁποῖα διέθετον νὰ τὸν βοηθήσω. Διέθεσα ἕνα κτῆμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν πληρώσει ἡ Ἐθνικὴ τράπεζα ἐκ δημοπρασίας παρὰ τὰ Μακεδονικὰ σύνορα καὶ ἐχρησίμευσεν ὡς ἀποθήκη ὅπλων καὶ τῶν πυρομαχικῶν, διὰ τῶν ὁποίων οἱ Μακεδονομάχοι ἐκεῖνοι ἐφοδιάζοντο καὶ ὡς ὁρμητήριον αὐτῶν εἰς τὰς κατὰ τῶν Βουλγάρων καὶ Ρωμάνων ἐπιδρομάς των. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μὲ κλειστὰ βαγόνια ἤρχοντο ἀπὸ τὸν Βόλον οἱ γενναῖοι πολεμισταὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων αὐτοὶ Κρῆτες κρυμμένοι εἰς τὰ κατάκλειστα βαγόνια ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις κατεδίωκεν ἐπισήμως τὸ κίνημα καὶ ἠναγκάζοντο καὶ διενυκτέρευον ἐντὸς τῶν τραίνων. Καὶ ὅταν μίαν ἡμέραν ἐπεσκέφθην μίαν ἔπαυλιν ἑνὸς κτήματος τῶν Χανίων τῆς Κρήτης, πόσον συνεκινήθην ὅταν εὗρον ἐκεῖ, ὡς ἐπιστάτην ἕνα ἐκ τῶν γενναίων αὐτῶν Κρητῶν ἀγωνιστῶν, τὸν ὁποῖον εἶχον γνωρίσει εἰς Τρίκκαλα ὅταν μετέβαινον οἱ ἀρχηγοὶ εἰς Μακεδονίαν. Ἕνα περίφημον Ἑλληνομάχον ἀποσταλέντα ἐκ Ρουμανίας καὶ ἐνασκοῦντα ζωηρὰν δρᾶσιν, ὑπὲρ τῆς Ρουμανικῆς προπαγάνδας καὶ ὁ ὁποῖος ἔθυε καὶ ἀπώλυε τότε ἐν Μακεδονίᾳ, τὸν προσείλκυσα ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τὸν προσέλαβα ἐπιστάτην εἰς τὸ παρὰ τὰ σύνορα κτῆμα τῆς Τραπέζης καὶ αὐτὸς ἔγινεν ὁ ἀποθηκάριος τῶν ὅπλων πολεμοφοδίων τῶν σωμάτων μας καὶ διηυκόλυνε τὴν εἴσοδον τῶν ἰδικῶν μας εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἐσκέφθη τότε, ὅτι τὸ καλλίτερον μέσον πρὸς καταπολέμησιν τῆς Ρουμανικῆς προπαγάνδας, ἦτο ἡ ἐξαγορὰ τῶν ὀργάνων της, διὰ νὰ τὰ ἔχωμεν ἡμεῖς ὑπὸ τὰς διαταγάς μας καὶ τὰ χρησιμοποιζοῦμεν κατ’ αὐτῶν. Ὅταν μετετέθην ἐγὼ ἐκ Τρικκάλων, τότε αὐτὸς ἐπαύθη καὶ ἐπῆγε πάλιν εἰς τὴν Ρουμανικὴν προπαγάνδαν. Τώρα αὐτοὶ οἱ ἥρωες τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος οἱ ὁποῖοι τοσαύτας προσέφερον ὑπηρεσίας καὶ ἐπὶ τόπου ἐφονεύθησαν δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς περιθάλψεως εἴτε ζῶντες εἴτε αἱ οἰκογένειαι τῶν φονευθέντων. Ἐπανειλημμένως ὑποβάλλουν ἀναφορὰς, κάμνουν ὑπομνήματα, ἀπευθύνονται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ καὶ καμμία περὶ αὐτῶν μέριμνα δὲν λαμβάνεται. Ὅταν εἰς ἓν Ἔθνος ἐκλείψῃ ἡ ἰδεολογία καὶ πέσουν ὅλοι εἰς τὴν ὕλην καὶ μένουν εἰς τὴν ὕλην, τὸ Ἔθνος αὐτὸ δὲν ἔχει μέλλον, δὲν ἔχει ἀσφαλῆ ζωήν. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς παρακολουθήσας εἰς τὰς λεπτομερείας του καὶ βοηθήσας προσωπικῶς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα, νὰ διαμαρτυρηθῶ, διὰ τὴν ἀδιαφορίαν μας πρὸς τοὺς ἀγωνισθέντας καὶ πάσχοντας σήμερον. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνομεν σήμερον τ’ ἀποτελέσματα καὶ τοὺς καρποὺς μιᾶς τῶν ὑπὲρ τῆς ἰδεολογίας ἀγώνων των, δὲν πρέπει σήμερον, εἰς τὴν ἄχαριν ταύτην ἐποχὴν τῆς ὕλης τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν χρηματιστηριακῶν καὶ τοῦ ἀκόπου ταχυπλουτισμοῦ, νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ἂν πρόκειται νὰ διατηρήσωμεν ὅ,τι ἐκ τῶν ἀγώνων ἐκείνων ἀπεκτήσαμεν, ὅτι ὀφείλομεν, νὰ ἀνταμείψωμεν τοὺς ἀγωνισθέντας, ἂν θέλωμεν νὰ μὴ σβύσῃ ἡ Ἐθνική μας ἰδεολογία. Διότι ὁ Ἑλληνισμὸς ἐτελείωσε τὸ ἔργον του, καὶ ζήτημα χρόνου εἶναι ἡ ἐπανάληψις τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Τὸ Μικρασιατικὸν ζήτημα ἀπὸ τῆς ἐκστρατείας τοῦ Ἰάσωνος μέχρι σήμερον, διῆλθε πολλὰς καὶ τρομερὰς φάσεις. Εἶναι ὅμως πάντοτε τὸ ἴδιον καὶ δὲν θὰ λήξῃ ἂν δὲν ἀποκαταστῇ καὶ πάλιν ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς τὰς Μικρασιατικὰς ἀκτάς. Καταλήγων, παρακαλῶ, (δὲν ἔχω νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς ὡρισμένον ὑπουργὸν) τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὑπέρ τινα ἄλλον ἔχει τὸ αἴσθημα τῆς Ἐθνικῆς μας εἰρήνης, νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία, νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὑποβάλῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον περὶ ἀμοιβῆς τῶν Μακεδονομάχων καὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν πεσόντων. Αὐτὰ κύριοι, ἠναγκάσθην, νὰ ἐκθέσω ὑμῖν, διότι θεωρῶ, ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει γενικωτέραν Ἐθνικὴν σημασίαν.

§82Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα μελετᾶται.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαμούζης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§84Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κατόπιν τῆς δοθείσης διαβεβαιώσεως, ὅτι θὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§86Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ, νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ἐργάται καὶ οἱ πρόδρομοι τῆς Ἐλευθερίας τῆς Μακεδονίας.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§88Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ Μακεδονομάχων ἡ καλλιτέρα λύσις, θὰ ἦτο, νὰ δοθῇ μία ἔκτασις ἡ ὁποία εἶναι ἔξω τῶν Τρικκάλων καὶ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστος καὶ βόσκουν τὰ πρόβατα, νὰ παραχωρηθῇ ἀντὶ τιμήματος εὐθηνοῦ, δι’ ἀνέγερσιν κατοικιῶν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου –16 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις Ἑλληνοαμερικανικοῦ ἐκπαιδευτηρίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ κανονισμοῦ». Ὁ κ. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§92Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν κατὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τῆς προτάσεως αὐτῆς καὶ μετὰ τὴν ὑπόδειξιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ κανονισμοῦ συνελθοῦσα ὑποβάλλει σήμερον τὴν ὑπὸ ψήφισιν τροποποίησιν αὐτοῦ. Τὸ 11ον ἄρθρον τῆς προτάσεως αὐτῆς ἀφορᾷ τροποποίησιν τοῦ 7 ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐργασίας τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν, σύμφωνα μὲ τὰς εἰσηγήσεις τῆς ἐπιτροπῆς αἵτινες εἶχον γίνει δεκταὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου τοῦ τροποποιοῦντος τὸ 11ον ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅπως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ κανονισμοῦ συμπεριλαμβάνωνται καὶ μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δι’ αὐτὸ αὐξάνουν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰς 7 ἐξ ὧν τὰ δύο θὰ προέρχωνται ἐκ τῆς μειονοψίας. Ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 39 καθορίζεται, ὅτι τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια, θ’ ἀνέρχωνται εἰς 15, θὰ περιέχῃ δὲ αὕτη ἐπὶ πλέον καὶ μέχρις 25 νομοσχεδίων ἐκ τῶν ὑπὸ κύρωσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων ἐφ’ ὅσον εἰσάγωνται ἄνευ τροποποιήσεων, ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Συντάγματος ὑπηρεσιακῶν τοιούτων καὶ ἐκ τῶν εἰς τὸ σύνολον ψηφιζομένων, δηλαδὴ ἐν συνόλῳ ἡ ἡμερησία διάταξις, δὲν δύναται νὰ περιέχῃ πλέον τῶν 40 νομοσχεδίων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τῆς προτάσεως ὅπερ τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ κανονισμοῦ καθορίζεται, ὅτι ἐὰν ὁ ἐγγραφεὶς ὅπως ὁμιλήσῃ ἐπὶ ἀναφορᾶς τινὸς βουλευτής, κληθεὶς ὑπὸ τοῦ προέδρου κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀπουσιάζῃ, ἡ σχετικὴ ἀναφορὰ διαγράφεται. Αὐταὶ εἶναι αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως γίνωσι δεκταὶ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπάς, ἐπιφυλάσσεται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συνέλθῃ ἐν καιρῷ μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7ου ὁ κ. Καλογερᾶς.

§94Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἤθελον νὰ φέρω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὡς διετυπώθη αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἀσάφεια καὶ δύναται νὰ παρατηρηθῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Ἐὰν δηλαδὴ εἰς συνεδρίαν τινὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἤθελεν εὑρεθῇ τὸ ¼, τὸ ὁποῖον εἶναι 8 δὲν φαίνεται σαφῶς, ἐὰν θεωρεῖται περαιωθεῖσα ἡ συζήτησις, ὥστε κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίαν εἶναι δυνατόν, νὰ παρατηρηθῇ τοῦτο, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, διότι δὲν ἦσαν παρόντες. Θὰ ἐπεθύμουν ἐκ τῶν δύο τὸ ἓν νὰ συμβῇ ἢ νὰ γραφῇ σαφῶς ἢ νὰ δηλωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἢ ν’ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νὰ λαμβάνωνται αἱ ἀποφάσεις παρόντος τοῦ ¼ τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν διαφοράν, διότι τὸ ἓν τρίτον εἶναι 10. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς, ὅτι δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καλῇ, διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ πάντα δημόσιον λειτουργόν, λέγει τὸ ἄρθρον, ἐνῷ πολλάκις εἶναι δυνατόν, νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καλῇ μέλη μὴ δημοσίους λειτουργοὺς ἰδιώτας, πρὸς μόρφωσιν γνώμης τινός. Θὰ προτείνω λοιπὸν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ δηλωθῇ δημόσιον λειτουργόν ἢ ἰδιώτην, τὸν ὁποῖον οἱ βουλευταὶ ἐγκρίνουν. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο ζητημάτων......

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μεταβῇ ὁ ἰδιώτης.

§96Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἰδοὺ τί συμβαίνει· ἐξητάσθησαν πολλάκις συμβάσεις καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε νὰ κληθοῦν τὰ συμβούλια συμβάσεων ν’ ἀκούσουν τὰς ἀπόψεις των. Αἱ ἐπιτροπαὶ μὴ ἔχουσαι αὐτὸ τὸ κώλυμμα θὰ ἐδέχοντο. Ἐὰν τυχὸν μείνῃ, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἴσοδος μὴ δημοσίων λειτουργῶν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ τὸ δικαίωμα αὐτό.

§98Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διατὶ νὰ μὴ διατυπωθῇ;

§99Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου, θὰ εἶχον, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ φόβος μήπως κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς συνεδριάσεως ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ⅓ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις δὲν εἶναι δικιολογημένη, διότι ἡ διατύπωσις εἶναι σαφής, ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν λαμβάνεται ἡ ἀπόφασις. Συνεπῶς εἰς τὴν συνεδρίασιν ταύτην δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ συζήτησις ἡ δὲ περαίωσις τῆς συζητήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ¼. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν 2αν παρατήρησιν περὶ τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπιτροπῶν, νὰ καλῶσι ἰδιώτας, αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἐπεκράτησε, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ ἰδιώτης οὐδέποτε ὑποχρεοῦται, νὰ προσέλθῃ, ἀλλ’ ἐὰν συγκατετίθετο, νὰ προσέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν δεχθῇ. Ἡ δήλωσις αὕτη ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρώσῃ τὸ κενὸν τοῦ κανονισμοῦ.

§100Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Πολὺ καλὰ κ. συνάδελφε. Καὶ διὰ τὸ πρῶτον καὶ διὰ τὸ δεύτερον ἐγὼ τὸ δέχομαι.

§101Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καίτοι φρονῶ ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, διότι δυνατὸν νὰ εἶναι παρόντες τὸ ⅓ ἀλλ’ οὐδεὶς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν παρόντες κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, δύναται νὰ γεννηθῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, νὰ λάβουν ἄλλην ἀπόφασιν. Ἡ μόνη διόρθωσις θὰ ἦτο νὰ ὁρισθῇ ¼.

§102Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀνέπτυξα τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ὅτι ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος, νὰ φθάσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὸ ¼, ἀλλὰ δεδομένου, ὅτι δὲν θὰ ἠθέλαμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐκ τῶν διατάξεων τὰς ὁποίας ἔχομεν, νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν διάταξιν πολὺ αὐστηρὰν ἠθελήσαμεν, νὰ θέσωμεν αὐτὸν τὸν ὅρον τὸν ὁποῖον εὕρομεν ὡς ὅρον συμβιβαστικόν.

§103Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ προτείνομεν ὅπως ὁρισθῇ τὸ ¼ κατὰ τὴν ἀπόφασιν.

§104Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Προτείνω ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ προστεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ὅταν καλεῖται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ ὑπουργὸς καὶ παρίσταται κατὰ τὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας, νὰ μὴ παρίσταται ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ ὑπουργοῦ ὑποστηρίζοντος ὡρισμένην ἄποψιν ἐπηρεάζει τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν.

§105Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ διάταξις, ὅτι ἡ ἀπόφασις λαμβάνεται μόνον ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§106Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπιμένετε εἰς τὸ ζήτημα τῆς παρουσίας καὶ διὰ τὴν συζήτησιν καὶ διὰ τὴν ἀπόφασιν προτείνω, ὅπως εἰς τὸν κανονισμὸν μέσα συμπεριληφθῇ ὑποχρεωτικὴ διάταξις, διὰ τὰς ἐπιτροπὰς νὰ γράφουν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Νομίζω δὲ ὅτι ὀφείλει νὰ γράφεται ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ κατόπιν τούτου οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ εἶναι παρόντες.

§107Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαρτίαν τοῦ ¼ διὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως ἐξέθηκα τὴν γνώμην μου, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται τὸ ¼ διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως ἂς ὑποδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τότε τὴν δέχομαι καὶ ἐν τοιαύτη περιπτώσει, νομίζω, ὅτι δύναται, νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἡ τροπολογία τοῦ συναδέλφου κ. Μαντᾶ, ὅτι ἡ ἀπόφασις λαμβάνεται μόνον ἐπὶ παρουσία τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§108Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, διότι συνέβη εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὸ 1925, ἐπανειλημμένως ἦλθεν τότε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Πάγκαλος καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ ἐξήσκησεν κάποιαν ἐπίδρασιν. Τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας τῆς συμβάσεως τῆς Φαουντέσιον κατὰ τὰς ὁποίας διέκειτο δυσμενῶς τὸ πλεῖστον μέρος τῶν βουλευτῶν. Εἶναι ὀρθοτάτη σκέψις αὐτή.

§109Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην πρότασιν ὅπως τὸ ¼ ἀρκεῖ πρὸς λῆψιν τῆς ἀποφάσεως εἶναι καλὴ καὶ γίνεται δεκτή, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν δευτέραν πρότασιν, ὅπως ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἤθελε κληθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐξέρχεται ἑκάστοτε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι προσῆκον, νὰ τεθῇ εἰς τὸν κανονισμόν, διότι διακρίνει μίαν ἀδυναμίαν τῆς βουλευτικῆς θελήσεως ἀπέναντι τοῦ ὑπουργοῦ ἀνάρμοστον πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ σώματος. Οὐδὲ εἶναι δυνατόν, ἐὰν προκληθῶσιν 10 ψηφοφορίαι καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς γνώμης τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὑπουργός, νὰ ἐξέρχεται καὶ νὰ εἰσέρχεται ἀναλόγως τῆς ἀποφάσεως. Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. βουλευτήν, ὅπως ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔγινε μία παρεξήγησις· πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ὑπεστήριξαν, ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις μὲ τὸ ¼ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ ἰσχύοντα, διὰ τὴν Βουλήν, διὰ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ σώματος. Ἐὰν γίνῃ αὐτὸ δεκτόν, θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ λαμβάνῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφάσεις, διὰ τῆς ψήφου μόνον 5 μελῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπερβολικόν. Διὰ τοῦτο θὰ προτείνω, ν’ ἀφεθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, διότι τὸ ἄρθρον ἀξιοῖ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ἑνὸς τρίτου, διά τῆς παρουσίας 8 τοὐλάχιστον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μία ψῆφος εἶναι ἡ διαφορά.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει.

§113Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλον, εἶναι μειωτικὴ διὰ τοὺς ὑπουργούς.

§114Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ διὰ τοὺς βουλευτάς.

§115Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Κυβερνητικοῦ κόμματος ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀντιθέτως καὶ ἀρχηγὸς ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε νὰ γίνεται ἡ συζήτησις κατ’ ἀντιμωλίαν. Ὁ ὑπουργὸς λοιπὸν ἀφοῦ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του ἠμπορεῖ νὰ φύγῃ, διότι ἄλλοτε ἔγιναν καὶ ἐπεισόδια εἰς διαφόρους κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπάς. Ἐγὼ νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις θὰ λαμβάνωνται μόνον ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης.

§117Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Νομίζω κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μαντᾶ, δέν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι ἐν τοιαύτη περιπτώσει μειοῦται τὸ κῦρος ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, διότι ὅταν δὲν δύναται οἱ βουλευταὶ νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασίν των ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν ἔχουν τὴν τόλμην νὰ ὑποστηρίξουν τὰς γνώμας των. Ἐν τοιαύτη περιπτώσει καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ψηφίζωμεν πρέπει νὰ ἐξέρχωνται οἱ ὑπουργοί, διὰ νὰ ψηφίζωμεν ἐλευθέρως. Νομίζω, ὅτι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος τῆς γνώμης του καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τοιαύτη πρότασις.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι γίνεται μία παρεξήγησις καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς παρεξηγήσεως, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὁποίας ἀπεκρούσθη ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου, χωρὶς νὰ νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ ἀνάγκη νὰ τεθῇ. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει, ὅτι παριστωμένης καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπιτροπὴ λαμβάνει πλέον ἕνα χαρακτῆρα μικρογραφίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ τὴν ἰσότητα τῆς παραστάσεως καὶ τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἑκατέρωθεν ἀνταλλαγεισῶν γνωμῶν, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ παρίστανται καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων τῶν ἀντιτιθεμένων. Ὁ κ. ὑπουργὸς βεβαίως παριστάμενος δὲν μεταβάλλει βεβαίως τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς οὐδὲ αὐτὸς θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῶν φίλων του, οὐδὲ οἱ φίλοι του ἂν ἔχωσι ἀντίθετον γνώμην δὲν θὰ μεταβάλουσι αὐτὴν ἐκ τῆς παρουσίας τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐκτὸς βεβαίως ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ὥστε ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου, τὸ λέγω, διὰ ν’ ἀρθῇ ἡ παρεξήγησις αὐτὴ ἡ ὁποία ἐγεννήθη, δὲν πρόκειται νὰ μειώσῃ οὐδὲ τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ οὐδὲ τὴν θέσιν τῶν βουλευτῶν, διότι ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ θὰ ἐμειοῦτο ἐὰν ὑπετίθετο, ὅτι ἡ παρουσία του θὰ ἐξηνάγκαζε τὴν ἐπιτροπὴν ν’ ἀλλάξῃ γνώμην, ἀλλ’ ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως εἶναι αὕτη. Τώραν ἐὰν τοῦτο δὲν τεθῇ ἐγὼ δὲν ἀποδίδω σημασίαν.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν φαντάζομαι, ὅτι δύναται σοβαρῶς, νὰ γίνῃ λόγος νὰ μὴ παρίστανται οἱ ὑπουργοὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς κατὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Καὶ αὐτοδικαίως ὁ ὑπουργὸς πρέπει, νὰ παρίσταται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, διότι εἰς τὰς ἐπιτροπὰς θέλομεν συζήτησιν ἐξονυχιστικήν. Ὁ εἰσηγούμενος μίαν πρότασιν ὑπουργὸς βεβαίως, θὰ διαφωτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου, θὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν, διὰ τῆς παρουσίας τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι μὲ τὴν προσεχῆ μεταρρύθμισιν τοῦ κανονισμοῦ δυνάμει τῆς ὁποίας, θὰ ἐπιτρέπεται, νὰ ἐκλέγωνται καὶ ἀναπληρωματικὰ μέλη, θὰ δικαιοῦνται οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, νὰ διορίζουν ἀναπληρωματικὰ μέλη ἐφ’ ἅπαξ εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπάς, ὥστε ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη, νὰ παρίστανται πλέον ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε κ. Μαντᾶ;

§121Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μαντᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται ὀλίγοι)

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11. (ἀναγινώσκει).

§125Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Νὰ γίνουν ἑπτά.

§126Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Νὰ εἴπωμεν πέντε μέλη ἐξ ὧν ἓν τοὐλάχιστον ἐκ τῆς μειοψηφίας.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἑπταμελής.

§128Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ, νὰ προστεθῇ, ὅτι περιλαμβάνει ἀναγκαίως καὶ ἕνα μέλος ἐκ τῆς μειοψηφίας.

§129Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ὑποβάλλει μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν μίαν τροπολογίαν τοῦ ἐδ. 2 τῆς § 2. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ζητοῦμεν ὅπως τοῦ λοιποῦ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τῆς μεταφορᾶς πιστώσεως ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως συζητηθῇ καὶ ἡ τροπολογία μας αὕτη.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε ἀντιτίθεται πρὸς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα. Τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, λέγει ὅτι «οὐδεμία προσθήκη εἰς πρότασιν νόμου ἢ τροπολογία αὐτῆς γίνεται δεκτὴ ἂν δὲν σχετίζεται ἀμέσως πρὸς τὸ κύριον περιεχόμενον τῆς προτάσεως».

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία σας, θ’ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον της, θὰ πάῃ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ θὰ συζητηθῇ, ὅταν συζητηθῇ ὁ κανονισμὸς ὡς προσθήκη νέας τροπολογίας.

§132Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν ἀφοῦ συζητοῦμεν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀπόψε;

§133Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἰσχῦον ἄρθρον 11 πᾶσα πρότασις ἀφορῶσα τροποποίησιν τοῦ κανονισμοῦ. Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον παραπέμπεται δὲν μπορεῖ, νὰ συζητηθῇ.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11ον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 39 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Πᾶσα πρότασις νόμου κλπ». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 49, τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἐὰν βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ...κ.λ.π.». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 49;

§137Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 49 δὲν καθορίζει διακρίσεις πρὸς χαρακτηρισμὸν τῶν νομοσχεδίων ὡς ὑπηρεσιακῶν ἢ ὄχι, ἀλλ’ ἀναφέρει, ὅτι ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται εἰς μόνην συζήτησιν ψήφισις νομοσχεδίων. Κατὰ τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην διαδικασίαν πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὑπάρχει ὅμως χαρακτηριστικὴ διάκρισις νομοσχεδίων, συνεπῶς πρέπει νὰ διορθωθῇ τοῦτο.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω νὰ κάνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι γίνεται ἐσφαλμένη ἀντίληψις τῆς ἐννοίας τῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων, ἢ ὡς τὰ χαρακτηρίζει τὸ Σύνταγμα, τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ψηφίζονται εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι δευτερευούσης σημασίας καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἢ ἡ συζήτησις, θὰ εἶναι ἐντελῶς τυχαία καὶ τυπική, διότι ἓν νομοσχέδιον δύναται, νὰ εἶναι ὑψίστης σημασίας, δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸν κατάλογον τῶν 15, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον δεδομένου, ὅτι θὰ ψηφισθοῦν εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν πρέπει νὰ παρέχεται ἡ εὐχέρεια τοῦ χρόνου, ὥστε νὰ διεξάγεται ἐπαρκῶς, ἡ συζήτησις, διότι πολλάκις αὐτὰ χρειάζονται περισσοτέραν συζήτησιν ἀπὸ τὰ ἄλλα νομοσχέδια.

§139Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Θὰ ἤθελα νὰ δοθῇ μία διασάφησις εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἰσχύων κανονισμὸς ἐξαιρεῖ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἀπὸ τὰ 10 τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὰ ἐννοεῖ ὡς νομοσχέδια καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ 10. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν μετέβαλλε τὸ παράπαν τὸν κανονισμὸν κατὰ τοῦτο, διότι ἂν πρόκειται, νὰ προστεθοῦν ἀκόμη 25 καὶ ν’ ἀφαιρεθοῦν τὰ ὑπηρεσιακὰ δὲν γίνεται τίποτε. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κατὰ τὸ Σύνταγμα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζονται ὡς ἔχοντα ἀνάγκην μιᾶς μόνης συζητήσεως, διὰ νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ὑπηρεσιακὰ πρέπει, νὰ τὰ προτείνῃ ὁ ὑπουργός, νὰ τὰ παραδεχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ βουλευτὴς ἀντιλέγων εἰς τοῦτο, διότι ἂν ὑπάρξῃ δὲν χαρακτηρίζονται ταῦτα ὡς ὑπηρεσιακά, ἀλλ’ ὡς ἔχοντα ἀνάγκην δύο συζητήσεων. Ἐπειδὴ δὲ πάντοτε ἐν τῇ Βουλῇ παρίσταται ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ ἀντιρρήσεις, ἂν νομίζῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχον σοβαρότητα, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἡ ἀντίρρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, δὲν ἔχει σπουδαιότητά τινα, διότι τὰ νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὸν ἀριθμὸν 25 εἶναι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην σπουδαίας καὶ εὐρείας συζητήσεως χαρακτηρίζονται δὲ ὡς ὑπηρεσιακὰ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ παρ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὅτι ὁ παλαιὸς κανονισμὸς περιέχει αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἐὰν αὕτη εἶναι ἐσφαλμένη δὲν ὑπάρχει λόγος, νὰ μὴ τροποποιηθῇ. Ἐάν τὸ νομοσχέδιον χαρακτηρίζεται ὡς κατεπεῖγον καὶ ἔχον ἀνάγκην νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἐξαιρετικὴν διαδικασίαν δὲν αἴρει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπα, διότι τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ ἔχῃ ἀνάγκην εὐρείας συζητήσεως, ἡ δὲ ἀντίρρησις καθίσταται ἐντελῶς τυπική, διότι εἶναι ἀνάγκη, νὰ τὴν φέρωσιν 20 βουλευταί. Διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν δύναται, νὰ χαρακτηρισθῶσι ταῦτα ὡς ὑπηρεσιακὰ καὶ πρέπει, νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὰ 25 καὶ ὄχι εἰς τὰ 15.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 39 ὡς ἔχῃ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν τὸ 39ον ἄρθρον).

§143Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ παραδρομῆς παρελείφθησαν, ν’ ἀναγνωσθῶσιν 4 παράγραφοι ἀπὸ τὸν κανονισμόν. Παρακαλῶ, ν’ ἀναγνωσθῶσιν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 49, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 49ον, ἀναβαλλομένου τοῦ συνόλου).

§146Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ποία τροποποίησις ὑπεβλήθη διὰ ν’ ἀναβληθῇ τὸ σύνολον;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον. Παρακαλεῖται ὁ βουλευτὴς κ. Πρεζάνης, νὰ προσέλθῃ καὶ ὁρκισθῇ. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ὁ βουλευτὴς Μήλου κ. Γ. Πρεζάνης, δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, τεταγμένον ὅρκον).

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ νόμου 3587».

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπόψε συνεζητήθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 230.000, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Βόλου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 1 ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1927, συμφωνίας τῆς ὑπογραφείσης ἐν Γενεύῃ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας καθοριζομένου χρόνου καὶ τρόπου ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου 8% 1923 Ἑλληνο– Βουλγαρικῆς μεταναστεύσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Καταστατικοῦ Χάρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ.». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους μέχρι τοῦ ποσοῦ λιρῶν Ἀγγλίας 300.000 διὰ τὸ συναφθησόμενον ἐπὶ τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου Ἡρακλείου δάνειον, πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου».

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 350 χιλιάδας λίρας.

§159Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ μοὶ ἔδιδε τὴν πληροφορίαν, ἐὰν κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν δημοπρασίαν εἶχε περιληφθῆ μεταξὺ τῶν ἄλλων τῆς συμβάσεως καὶ ὑπὸ ποίαν ἐγγύησιν τοῦ δημοσίου.

§160Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη εἰς Αʹ ἀνάγνωσιν μετὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ ἀνεγνώρισεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ ἐκ τῶν πρακτικῶν, ἐὰν ἐψηφίσθη εἰς Αʹ ἀνάγνωσιν, μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κοκκινάκη.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ βλέπω τροπολογίαν· τὸ κεφάλαιον καὶ οἱ τόκοι.... (ἀναγινώσκει).

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ κεφάλαιον γίνεται 350.000 λίρες, ἔχω ἔλθει εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§164Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μεταξὺ τῶν ὅρων περιλαμβάνεται ἡ ἐγγύησις;

§165Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μεταξὺ τῶν ὅρων τῶν ἀρχικῶν, δὲν συμπεριλαμβάνεται.

§166Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως φαίνεται, ὅτι περιλαμβάνεται. Νομίζω, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν ὅρων τῆς διεξαχθείσης δημοπρασίας, συνεπῶς ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο, οὐχὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτήν.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δάνειον δὲν ἐγένετο, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχικῆς διακηρύξεως· θὰ γίνῃ νέον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγγυήσεως αὐτῆς.

§168Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κατόπιν δημοπρασίας.

§169Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Ἡρακλείου διεπραγματεύετο δάνειον 350.000 λιρῶν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος. Ἡ Κυβέρνησις παρακληθεῖσα ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἠγγυᾶτο τὸ δάνειον διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν οἱ δυνατοὶ καλλίτεροι ὅροι, δοθέντος, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ πληρώσῃ ἐξ ἰδίων τὸ Δημόσιον τίποτε, ἐκ τῆς ἐγγυήσεως αὐτῆς. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννόησε νὰ δώσῃ ἐγγύησιν εἰς οἱονδήποτε, ἀλλ’ εἰς δάνειον ὑπὸ συμφέροντας διὰ τὸν λιμένα ὅρους συνιστάμενον. Διὰ τοῦτο ἐδήλωσεν μὲν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν θὰ ἠγγυᾶτο δάνειον ἐκδιδόμενον εἰς τιμὴν 81, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ συμφωνηθὲν ἤδη δάνειον μὲ τιμὴν ἐκδόσεως καθαρὰν εἰς 85 καὶ τόκον 6½% δὲν τὸ θεωρεῖ ἡ Κυβέρνησις ἱκανοποιητικὸν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐνέκρινεν ἐλπίζουσα, ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ καλλιτέρα τιμή. Ἀλλὰ διαγωνισμὸν δὲν σκέπτεται, νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Λιμενικὴν Ἐπιτροπήν, διότι ὡς γνωστόν, δὲν συνάπτονται τὰ δάνεια διὰ διαγωνισμῶν. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς Βʹ. ἀνάγνωσιν μὲ τὴν τροπολογίαν ἣν ἀπεδέχθην κατὰ Αʹ. ἀνάγνωσιν.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ δώσωμεν τὴν ἐγγύησιν ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐδίδετο τὸ δάνειον, διότι κατέβη εἰς τὰ 80% καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ρίψῃ τὴν τιμὴν τοῦ δανείου καὶ τότε ἀλλάξαμεν.

§171Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐγγυήσεως δανείου τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ κατόπιν προκηρύξεως δημοπρασίας .....

§172Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατόπιν ἐγένοντο νέαι συνεννοήσεις.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο νέα σύμβασις.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν εἰς Βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου νόμων».

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε διὰ τὸ Σάββατον, διότι θὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὸ Σάββατον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ κεφαλοτυρίου».

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ 2 δραχμῶν, νὰ περιορισθῇ εἰς 1.50 δραχμὰς κατὰ χιλιόγραμμον.

§181Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν δέχομαι 1.50 δραχμάς, θὰ ἐδεχόμην 2.50 κατὰ κοιλόν, βασικὸν δασμόν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως γενικῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν σχολῶν καὶ περὶ ἱδρύσεως Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως Σωμάτων Στρατοῦ». Ὁ κ. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§185Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εὑρίσκω βεβαίως ὀρθὴν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι κοινὸν καὶ διὰ τὰ δύο νομοσχέδια καὶ τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς παρατήρησιν, εἶναι ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἐπὶ τῶν δαπανῶν αἵτινες θέλουσι προκληθῆ, ἂν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ἤθελον ψηφισθῆ καὶ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία ἐθεσπίσθη παρὰ τοῦ Συντάγματος ἡμῶν, ὡς μία ἐγγύησις, φαίνεται συνετάχθη, κατὰ τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν διετύπωσα εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς οὐχὶ μετὰ προσοχῆς. Δὲν ἠθέλησα ἐγὼ νὰ φανῶ τόσον αὐστηρός, ὡς διετυπώθη καὶ ἐξετοξεύθησαν ὑπόνοιαι καὶ μομφαὶ κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ ἠθέλησα, νὰ τονίσω μόνον, ὅτι δὲν συνετάχθη μὲ τὴν δέουσαν προσοχήν. Εἶναι τοῦτο σοβαρώτατον ζήτημα, διότι τὸ Σύνταγμα, ἠθέλησε νὰ θέσῃ ὡς φραγμόν, ἵνα τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, διαθέτον πάντα τὰ μέσα, ἐξετάζει μετὰ προσοχῆς, ἵνα ἡ Βουλὴ εἶναι διαφωτισμένη ποῖαι δαπάναι πρόκειται νὰ προκληθοῦν, διὰ τῶν ἑκάστοτε νομοσχεδίων, ὀφείλει μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετάζῃ τὸ ζήτημα. Διότι διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου προκαλοῦνται δαπάναι καὶ αἱ ἐκθέσεις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου μᾶς λέγουν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν παρὰ ἐλάχισται. Καὶ ποία δαπάνη προκαλεῖται; Πρῶτον θεσπίζονται θεσμοὶ ἀντιστρατήγων...

§186Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἕνας.

§187Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι, τρεῖς. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν πράγματι εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον δύο θέσεις ἀντιστρατήγων, ἀποτελοῦντες τὸν λεγόμενον μόνιμον πυρῆνα τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ πιστεύω καὶ φαντάζομαι, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἵνα τὸ Κράτος, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς πληρώνει καὶ ἀνέργους στρατηγοὺς καταρρίπτοντας τὸ ἀξίωμα τοῦ στρατηγοῦ καὶ τὸ κῦρος αὐτοῦ.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ ἔπρεπε, νὰ ζητήσητε τὴν κατάργησιν τῶν δύο θέσεων.

§189Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔχετε πολὺ δίκαιον, κ. Πρόεδρε. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν γνωρίζει ποία θὰ εἶναι ἡ εἰσήγησις. Ἔχει ὑπ’ ὄψει του ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὁρίζεται μία θέσις ἀντιστρατήγου ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολείων...

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ πληροφορία σας εἶναι, ὅτι μᾶς κλείνει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τρεῖς θέσεις ἀντιστρατήγων; Ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιταχθῆτε καὶ κατὰ τῆς μιᾶς.

§191Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ζήτημα. Διότι εἰς ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια, δημιουργοῦνται νέαι θέσεις ἐπιθεωρητῶν, διότι καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο λέγει ὅτι...

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δημιουργοῦνται νέαι θέσεις, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ, θὰ πληρώσωμεν αὐτάς. Ἔχομεν δὲ ἀρκετὴν ἀφθονίαν ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος ὀργανισμοῦ, διὰ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἀνάγκας.

§193Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶχον αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου...

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἵνα μὴ εὑρίσκηται ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δημιουργοῦνται τρεῖς θέσεις ἀντιστρατήγων.

§195Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἄν ἀναγνώσῃ κανεὶς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, θὰ ἐκφέρῃ εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι αἱ δύο θέσεις εἶναι αἱ αὐταί, αἱ δὲ θέσεις αἱ ἱδρυόμεναι, τοῦ ἐπιτελείου τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ κλπ. αἱ ὁποῖαι πλεονάζουν σήμερον, τότε δὲν θὰ εἶχον νὰ κάμω οὐδεμίαν παρατήρησιν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐγὼ εἶχον δίκαιον ὅταν ἔλεγον, ὅτι οὐχὶ μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς συνετάχθη ἡ ἔκθεσις. Ἄλλωστε κ. βουλευταί, ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ἔφθανεν ὥστε νὰ προταθῇ ἡ ἵδρυσις καὶ νέων θέσεων, ἂν ἐφρόνουν, ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας αὐτῶν τῶν θέσεων, θὰ προέκυπτεν ὠφέλεια διὰ τὸ στράτευμα, τότε δὲν θὰ εἶχα δισταγμὸν διὰ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπῃτοῦντο. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν εἶναι καὶ σκόπιμον τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι ἀντὶ βελτιώσεως θὰ ἐπιφέρῃ ζημίαν. Καὶ ἔχομεν δύο θεσμοὺς οἱ ὁποῖοι προτείνονται. Πρῶτον ὁ θεσμὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολείων καὶ δεύτερον ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων τοῦ Στρατοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἵνα ἔχητε μίαν σαφῆ ἀντίληψιν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἶμαι κάπως διεξοδικός. Ὁ στρατὸς εἰς μίαν χώραν κοινοβουλευτικήν, διοικεῖται παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχοντος ὡς κύριον ὄργανον τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Ποῖοι οἱ προορισμοὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου; Τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἔχει ὡς ἀποστολὴν τὴν προπαρασκευὴν τῆς χώρας πρὸς πόλεμον, ἀπὸ δύο ἀπόψεις· ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς. Ἡ τεχνικὴ ἄποψις δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τὴν στιγμὴν αὐτήν. Θὰ ἠδυνάμην μόνον, διὰ τὴν καλλιτέραν κατανόησιν τοῦ ζητήματος, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τί δηλαδὴ πράττει; Παρακολουθεῖ τὴν συγκοινωνιακὴν πολιτικὴν τῆς χώρας καὶ προτείνει ποικίλλα νομοθετικὰ μέτρα ἢ διοικητικά, διὰ τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται ἡ ταχίστη συγκέντρωσις, ἡ μεταφορά, ὁ ἐφοδιασμὸς καὶ ἡ διατροφὴ τοῦ στρατοῦ ἐν πολέμῳ εἰς τὰ διάφορα σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται, νὰ κληθῇ πρὸς δρᾶσιν. Παρακολουθεῖ τὴν βιομηχανικὴν πολιτικὴν καὶ προσπαθεῖ, ὥστε, διὰ τῶν λαμβανομένων μέτρων ἡ χώρα νὰ εἶναι αὐτάρκης εἰ δυνατὸν. Παρακολουθεῖ τὸ ζήτημα τῆς τακτοποιήσεως τῶν ἐφέδρων, τῶν κτηνῶν καὶ ὅλων τῶν πόρων τῆς χώρας εἰς τρόπον ὥστε, νὰ μὴ παρουσιασθῇ καμμία δυσχέρεια κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται ἡ χώρα, σύσωμος, νὰ προσέλθῃ καὶ ὑπερασπιστῇ τὰ Ἐθνικὰ ἰδεώδη της. Αὐτὴ μὲ ὀλίγας λέξεις εἶναι ἡ τεχνικὴ προπαρασκευὴ μιᾶς χώρας πρὸς πόλεμον. Ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν προπαρασκευὴν τῆς χώρας πρὸς πόλεμον. Τί δηλαδή; Τὰ σχολεῖα τῆς χώρας ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται τὰ στελέχη, ἐκπαιδεύουν τὰ στελέχη τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται ἐπαγγελματικῶς, διὰ τὰς διαφόρους σχολάς, ἔχουν τὴν ἐφαρμογήν, ὅπως εἶναι εἰς τὴν ἀνωτέραν Ἀκαδημίαν, ὅπως εἶναι τὸ ἀνώτατον κέντρον ποῦ κατηρτίσθη μὲ ἔργον τὴν παρακολούθησιν τὴν νομοθετικὴν καὶ διοικητικήν. Τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ὀφείλει, ἐκτελῶν τὴν οὐσιωδεστέραν ἀποστολήν του; νὰ παρακολουθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνδελεχῶς, δηλαδὴ ἅπαξ νομοθετικὰ μέτρα ψηφισθέντα παρὰ τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὀφείλει τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, νὰ ρυθμίζῃ τὰ πράγματα, πόσος θὰ εἶναι ὁ χρόνος τῆς φοιτήσεως, ποῖα ζητήματα θὰ ἐξετάζωνται, πῶς θὰ τελειοποιοῦνται, πῶς θὰ προπαρασκευάζωνται εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν θὰ κληθῇ ἡ χώρα πρὸς πόλεμον, νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της, ἀλλὰ καὶ διοικητικῶς, νὰ παρακολουθῇ, ἐκδίδῃ τὰς ἀναγκαίας δίκας καὶ παρακολουθῇ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μεταβάλῃ αὐτήν, ἐλέγχον καὶ κανονίζον, διὰ διοικητικῶν μέτρων τὰ πράγματα. Διὰ τῶν ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίων δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ λόγῳ τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ δημιουργοῦν νέα ὄργανα, διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων. Τί θὰ συμβῇ εἰς τὸ Κράτος; Αὐτοὶ θὰ φέρουν βαθμὸν ἀντιστρατήγου καὶ θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ἀντιστρατήγου διοικητοῦ σώματος στρατοῦ. Θὰ μετατοπισθῇ τὸ ἐπιτελεῖον καὶ θ’ ἀρχίσῃ φυσικὰ τὴν ἐπιθεώρησιν ἵνα παρατηρήσῃ πῶς λειτουργοῦν τὰ σχολεῖα, καὶ ἀνταποκρίνονται εἰς ἐκεῖνα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται καὶ ἂν εἶναι ἀρκετὰ ταῦτα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλει προσωπικῶς ν’ ἀντιληφθῇ τὰ πράγματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Εἶναι πολὺ πιθανὸν ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἐνεργήσῃ, νὰ μορφώσῃ γνώμην ἀντίθετον, διά τινα ζητήματα ἢ καὶ δι’ ὅλας τὰς ἀπόψεις τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου. Θὰ ὑποβάλλῃ φυσικὰ τὴν πρότασίν του εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ χαρακτηρισθοῦν αἱ προτάσεις καὶ ἀπὸ τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον, καὶ τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον, θὰ ἔλθῃ, νὰ συνεργασθῇ ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ ἔλθῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ τῷ εἴπῃ: Εἶναι ἀνατροπὴ ὅλων τῶν ἀπόψεων αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται μέχρι τοῦδε. Αὐτὸ δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθόν.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ δίδετε μίαν ἐξήγησιν; Πῶς ὑποθέτετε, ὅτι θὰ προέλθῃ ἡ διαφωνία; Ὁ ἐπιθεωρητὴς φρονεῖτε, ὅτι θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διαταγαὶ αἱ ἐκδιδόμεναι ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον, ἢ παραβιάζεται τοῦτο ἢ ἐκεῖνο; Ἐντεῦθεν φρονεῖτε, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἡ διαφωνία, ἢ θὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὰ ποῦ διδάσκουν εἰς τὰ σχολεῖα δὲν τὰ ἐγκρίνω; Τοιαύτη σύγκρουσις δὲν δύναται νὰ προκύψῃ, διότι ἐὰν μεταβῇ καὶ ἴδῃ εἰς τὰ σχολεῖα ὁ ἐπιθεωρητής, ὅτι ἀπαιτοῦνται μεταβολαί, αὐταὶ αἱ μεταβολαὶ φυσικά, θὰ ἔλθουν εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, θὰ ληφθοῦν αἱ ἀποφάσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ διαταχθῇ καὶ θὰ ἐπέλθῃ ἡ τροποποίησις, ὥστε σύγκρουσις μεταξὺ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἐπιτελάρχου δὲν δύναται, νὰ ὑπάρξῃ ἐὰν καλῶς ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα.

§197Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι εὐθὺς ὡς κληθῇ νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν παρουσίαν του, θὰ εὕρῃ πράγματα διαφέροντα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται. Δηλαδὴ ἐξηγοῦμαι· τὸ ἓν σχολεῖον ἔχει ἓν ἔτος διάρκειαν. Αὐτὸς θὰ φρονῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετόν. Διδάσκουν τὰ δεῖνα μαθήματα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του, δὲν πρέπει νὰ διδαχθοῦν, ἔστω τὰ δεῖνα προσόντα οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ φρονεῖ, ὅτι δὲν πρέπει. Ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, θὰ ὑποβάλλῃ τὰς προτάσεις του καὶ σᾶς εἴπῃ, ὅτι αἱ προτάσεις αὐταὶ θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ ὅπως γνωρίζητε κάλλιον ἐμοῦ καὶ τὸ ἐλάχιστον εἰς τὴν χώραν μας προσπαθοῦμεν νὰ εὕρωμεν καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ποὺ δὲν ὑπάρχει πολὺ μᾶλλον ὅταν ὑπάρχῃ. Πραγματικῶς δέ, ἔτσι εἶναι ὁ χαρακτήρ μας.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ μὴ κάμωμεν καμμίαν ἐπιθεώρησιν, διότι ἡ κάθε ἐπιθεώρησις θὰ δημιουργήσῃ ζητήματα.

§199Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μάλιστα.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε εἶσθε συνεπὴς πρὸς ὅσα λέγετε, ἀλλὰ τότε θ’ ἀφήσωμεν τὸν κάθε ἕνα νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§201Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ βέβαια κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν λέγω, νὰ ἀφήσωμεν κάθε ἕνα νὰ κάνῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλά πιστεύω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ προστριβὴ καὶ τὴν προστριβὴν ταύτην θεωρῶ ἐπιζημίαν. Διότι πραγματικῶς ἐὰν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ θὰ ἠδυνάμεθα ἀντὶ ἑνὸς ὑπαρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου νὰ εἶναι δύο ὑπαρχηγοί, δηλαδὴ τὸ τρίτον γραφεῖον, τὸ ὁποῖον ἐν καιρῷ πολέμου ἔχει τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐὰν ὑπῆρχε, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναπληρώσῃ καὶ νὰ ἐλαφρύνῃ κατὰ πολύ, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται, νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ δὲν δύναται αὐτὸς νὰ ἐκτελῇ καὶ τὰς ἐπιθεωρήσεις. Διότι λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἡ χώρα ἔχει ἐκλέξει ἕναν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει ἐμπιστευθῆ τὴν προπαρασκευὴν τῆς χώρας πρὸς πόλεμον. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν τῆς δαπάνης καὶ τῶν προστριβῶν κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ δημιουργηθῇ τὸ ὄργανον αὐτό. Καὶ ὄχι μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἵνα ἐξασκῇ ἔλεγχον εἰς τὰ σχολεῖα, ὥστε ἐὰν εἴς τι σχολεῖον διοικούμενον ἀπὸ στρατηγόν, μολονότι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου δύναται καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ μεταβῇ καὶ ἐφαρμόσῃ τὴν ἐπιθεώρησιν, ἐὰν εἴς τινα σχολεῖα ἐκ τῶν πολλῶν τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν δὲν λειτουργοῦν ὡς ὁρίζει τὸ Κράτος, νὰ δύναται νὰ ἐπεμβαίνῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου κ. Πρόεδρε, διὰ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν σωμάτων. Ἀλλὰ τὸ σοβαρώτερον, κύριοι βουλευταὶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς ἱδρύσεως δύο ἐπιθεωρητῶν Σωμάτων στρατοῦ, ἀφοῦ ἀντιπαρέλθωμεν καὶ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ μὲ ὅτι ἐλέχθη προκειμένου περὶ δαπανῶν, ὅτι βεβαίως ἡ νῦν Κυβέρνησις δὲν ζητεῖ νὰ ἱδρύσῃ ἄλλον θεσμὸς κατὰ τὴν γνώμην μου δὲ ἱδρύονται, ἐὰν ἤθελεν ψηφισθῇ ὁ θεσμὸς αὐτός, διότι ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον τὴν κατάργησιν τῶν δύο θέσεων αὐτῶν.

§202Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἱδρύονται, διατηροῦνται.

§203Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρω καὶ ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη, νὰ τὰς διατηρήσῃ, διότι δὲν ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, τὸ δίκαιον εἶναι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, νὰ ἀντιπαρέλθωμεν τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δίδω τὴν ὀλιγωτέραν σημασίαν. Διότι ἂν κύριοι βουλευταί, ἠθέλομεν πεισθῆ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτός, θὰ ἦτο σκόπιμος καὶ ἀναγκαῖος διὰ τὴν καλλιτέραν ρύθμισιν καὶ τακτοποίησιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ἐγὼ δὲν θὰ ἐδίσταζον, καθόλου, νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ προτείνω, νὰ αὐξηθοῦν ἐν ἀνάγκῃ αἱ δαπάναι, διότι πιστεύω εἰλικρινῶς ὑπάρχουν κεφάλαια καὶ ὑπάρχουν ζητήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ πολὺ δύνανται, νὰ ἐλαττώσωσι τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, θὰ συνέτεινον εἰς τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῆς ὀργανώσεως τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, κύριοι βουλευταί, κατόπιν μακρᾶς, καὶ διεξοδικῆς συζητήσεως, ἀνεγνωρίσθη κατ’ ἀρχήν, ὅτι οὐχὶ δύο ἀλλ’ εἷς Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Εἷς Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο ὑπευθύνως, νὰ προτείνῃ ὅλα τὰ μέτρα τόσον περὶ ἐκπαιδεύσεως, ὅσον καὶ περὶ παρασκευῆς τεχνικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς, πρὸς πόλεμον καὶ θὰ ἠδύνατο ὁ ἴδιος ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, κηρυσσομένης ἐπιστρατεύσεως, ν’ ἀναλάβῃ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ· τοῦτο θὰ ἦτο εὐκταῖον. Αὐτὴ ἡ γνώμη ἐπεκράτησεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἐπιστεύθη, παρὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν δυστυχῶς, δὲν εἶναι ἐφαρμοστέον.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμαν; Νὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τώρα ὁ ἀρχηγός;

§205Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἀπὸ τώρα, οὔτε ὁ εἷς, οὔτε ὁ ἄλλος. Καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι: Ἡμεῖς πάντοτε προσπαθοῦμεν νὰ ὑποδείξωμεν τί θὰ συμβῇ εἰς τὸ πρᾶγμα, ὅταν γίνῃ νόμος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Διότι ἐπιθυμούσαμεν νὰ ἦτο τοῦτο εὔκολον, διότι πραγματικῶς ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς εἶναι, δὲν ἔχει κανένα ἐνδιάμεσον ὄργανον μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν Διοικητῶν τῶν στρατιωτικῶν Σωμάτων, τὸ ὁποῖον νὰ ἐλέγχῃ ἐὰν γίνεται καλὴ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἐπιστημονικὴ ἐργασία. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἰδοὺ διατί: Πρῶτον θὰ παρουσιασθοῦν δυσχέρειαι εὐθύς, ὡς ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς τῶν προσώπων αὐτῶν. Ὁ νόμος λέγει: Ἡ Κυβέρνησις ἐκλέγει, καὶ ἂν ὑποτεθῇ πρᾶγμα εἰς τό ὁποῖον ἴσως καταφύγῃ πᾶσα Κυβέρνησις, νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀρχαιοτέρους πρὸς ἀποφυγὴν προστριβῶν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται, νὰ παρουσιασθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπῆρχε ὁ θεσμὸς αὐτός καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ εἰς ἄλλα Κράτη καὶ θὰ σᾶς ἐκθέσω τί συμβαίνει εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι τὴν θεωρῶ, ὡς τὸν κατ’ ἐξοχὴν στρατιωτικῶς ὠργανωμένον Κράτος καὶ τὸ ὁποῖον διεξήγαγε μόνον του τὸν πόλεμον καλλίτερον ἀπὸ ἀπόψεως στελεχῶν. Διὰ τῶν στελεχῶν τῆς Γαλλίας ἐξεπαιδεύθη καὶ ἠνώθη ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ὁ Ρουμανικὸς στρατός, ὁ Ἰταλικὸς στρατός, καὶ μάλιστα παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς ἐξαιρετικὸν φαινόμενον, ὅτι ὁ Ζώφρ, ὁ Πεταίν, ὁ Φός, ὑπῆρχον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰρήνης, οἱ ἐνδεδειγμένοι, ὅτι θὰ ὁδηγήσουν εἰς αὐτὸν τὸν θρίαμβον. Λοιπὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τί θὰ παρουσιασθῇ ἐὰν καταφύγωμεν εἰς τὸ μέτρον αὐτό; Νὰ ὁρίζει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰρήνης, τοὺς ἀρχαιοτέρους, ὡς ἐπιθεωρητὰς σωμάτων στρατιωτικῶν. Κηρύσσεται ὁ πόλεμος. Ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως ἡ Κυβέρνησις ὁρίζει τὸν ἀρχηγὸν τοῦ στρατοῦ, ἐκ τῶν ἀντιστρατήγων ἀσχέτως ἀρχαιότητος. Καὶ τοῦτο μὲ ποῖον σκοπόν; Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλος εἰς τὴν θέσιν ἀρχαιότερος, νὰ τονισθῇ ἐὰν ἤδη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξέλεξε ἕνα νεώτερον καὶ νὰ μὴ παραπονεθῇ. Ἡ Κυβέρνησις δέ, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ ἐφαρμόζω τὸν νόμον καὶ ἂν δὲν σᾶς ἤρεσε ὁ νόμος αὐτὸς τὴν ἐποχὴν ποῦ ἐψηφίζετο ἂς ἐφεύγατε· τί θὰ συμβῇ ὅμως; Ὁ ἄλλος ἀντιστράτηγος θὰ φύγῃ.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ σοφοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον σεῖς εἰσηγήθητε εἰς τήν Βουλήν, θὰ ἐξουσιοδοτῆται πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις.

§207Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Οἱ ἀρχαιότεροι θ’ ἀγανακτήσουν ὅταν ἴδουν, ὅτι ἕνας νεώτερός των πηγαίνει, νὰ τοὺς ἐλέγξῃ.

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φοβεῖσθε, ὅτι αὐτός θὰ φύγῃ; Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον καλῶς εἰσηγήθητε εἰς τὴν Βουλήν.

§209Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι καὶ τὸ σοβαρότερον ἐπιχείρημα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ λόγῳ εἰδικότητος.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὥστε, νὰ μποροῦμεν, νὰ τὸ λύσωμεν μόνοι μας.

§211Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἰσχυρότερον ἐπιχείρημα, τὸ σοβαρώτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀδύνατον τὸν θεσμὸν τοῦτον εἶναι τοῦτο. Ὅτι ἕνας ἀντιστράτηγος, θὰ ἐκκινήσῃ ἵνα μεταβῇ, ὅπως ἐπιθεωρήσῃ ἀντιστράτηγον καὶ νὰ τὸν ἐλέγξῃ, ὁ ἀντιστράτηγος αὐτὸς ἀφ’ ἧς τὸ ἴδῃ γραφόμενον εἰς τὴν ἐφημερίδα, θὰ τὸν πιάσουν σπασμοὶ καὶ θὰ ζητήσῃ ἄδειαν καὶ θὰ δηλώσῃ ἀσθένειαν, διὰ νὰ μὴ τὸν δεχθῇ.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάμνομεν καὶ ἡμεῖς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ Κράτη.

§213Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Αὐτὸ ποῦ ἐπιζητοῦμεν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δὲν θὰ συμβῇ εἰς τὰ πράγματα, ἀλλὰ θὰ συμβῇ ἓν ἐκ τῶν δύο. Ἢ θὰ εὑρεθῇ κἄποιος ὁ ὁποῖος, θὰ μεταβῇ, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὅτι ἀσφαλῶς καὶ ἀναποτρέπτως κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ προκαλέσῃ ἐξέγερσιν τοῦ στρατεύματος θᾶττον ἢ βράδιον δὲν λέγω ἀμέσως, ἢ κατ’ οὐσίαν δὲν θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανέναν οὔτε νὰ παρεξηγηθῶ, διότι τὰ λέγω πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἐπιχειρήματός μου· πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτὸ δυνατόν, νὰ εἶναι καὶ ἰδεῶδες θὰ ἔχῃ καὶ κάποιο ἐπιτελεῖον καὶ ἐξ αὐτοῦ θὰ συμβοῦν ὅσα ἀναφέρω.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι αὐτὸς ἦτο βασιλόπαις καὶ διάδοχος τοῦ θρόνου, δι’ αὐτὸ ἐγεννήθησαν ὅλα αὐτά. Τώρα εὐτυχῶς, δὲν ἔχομεν βασιλόπαιδας καὶ δὲν πιστεύω, νὰ συμβῇ αὐτό.

§215Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τώρα τὸ πιστεύω κατὰ μείζονα λόγον καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ θὰ μείνῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἵνα χρησιμοποιηθῇ δι’ ἄλλους σκοποὺς καὶ ἐπὶ παραδείγματι διὰ πεφωτισμένην γνώμην καὶ τὴν λῆψιν διαφόρων ἀποφάσεων καὶ θὰ ἔχωμεν ἀντιστρατήγους ἀέργους. Τοῦ πυρῆνος τοῦ λεγομένου μονίμου συμβουλίου εἶναι 2 ἀντιστράτηγοι κληθέντες ἐξ ἀποστρατείας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐργασίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις, ὅτι παρεκρέπεται τὸ γόητρον τοῦ στρατηγοῦ εἶναι δὲ καὶ μία σπατάλη χρήματος χωρὶς λόγον. Αὐτὸ θὰ συμβῇ κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ δὲν θὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις καί ὅπως ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον, ἂν ψηφισθῇ θὰ ἐπιφέρωμεν τὸ ἀντίθετον. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον πρῶτον θὰ συμβῇ, θὰ εἶναι ἡ κατάρριψις τοῦ γοήτρου τοῦ στρατηγοῦ, ὅπερ θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἐξέγερσιν τοῦ στρατεύματος. Αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας διετύπωσα εἶναι γνῶμαι γενικώτεραι. Οὐδεμία ἀμφιβολία, οὐδεμία ἀνησυχία ὑπάρχει, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς χρησιμοποιήσεως ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν Κυβέρνησιν, ἑνὸς ὀργάνου τὸ ὁποῖον, θὰ τῆς δώσῃ ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην, διὰ νὰ ὀργανώσῃ τὸ στράτευμα. Ἐγὼ ὁμολογῶ, καὶ ἐσυνείθησα, νὰ τὸ πιστεύω τοῦτο ἀνέκαθεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ νῦν Κυβέρνησις κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα, τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν καὶ οὐδέποτε εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ ἐξήγησις οἱαδήποτε ἐν τῷ στρατῷ, οὔτε στρατηγοὶ νὰ μείνουν ἀχρησιμοποίητοι. Θὰ ἐκτελῇ κἄπως τὸ καθῆκον του. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν εἷς θεσμός, νὰ βασίζηται ἐπὶ ἑνὸς προτύπου. Ἀλλ’ εἶναι γενικωτέρα τοὐναντίον ἡ ἀντίληψις ἐκείνων μεθ’ ὧν εἶχε κανονίσει, ὅτι τὸ τοιοῦτον, θὰ ἦτο ἐπιζήμιον, ἐφαρμοζόμενον τοῦτο, θὰ προεκάλῃ βεβαίως καὶ ὄχι σήμερον, ἀλλὰ ὑπὸ ἄλλην Κυβέρνησιν, προστριβὰς μεταξὺ τῶν στελεχῶν, ἂν ὑπὸ τὴν δικαιολογημένην ἀφορμὴν δὲν ἐγκριθοῦν, π.χ. αἱ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι διατεθειμέναι, διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, πῶς ἡ Κυβέρνησις, θὰ λαμβάνῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.....

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτὰ εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας;

§217Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εὑρισκόμενος εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ τὸ ἐπιτελεῖον του δὲν θὰ δύναται, ν’ ἀσκῇ τὰ καθήκοντά του καὶ νὰ ἐκτελῇ τὸν προορισμόν του, τὸν ὁποῖον θέλομεν, νὰ ἐπιτύχωμεν, διά τοῦ μέτρου τούτου.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν πάγῃ ὁ ἴδιος, νά ἐκτελέσῃ, θὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν σωματάρχην του.

§219Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θ’ ἀρχίσῃ τὰς συνεννοήσεις καὶ θά μαλώνῃ μὲ τὴν Κυβέρνησιν φροντίζων, νὰ ἔχῃ μὲ τὸ μέρος του στρατόν, καὶ στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ στρατεύματος.....

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος στηριζόμενος ἀφοῦ θὰ κάθεται εἰς τὰς Ἀθήνας ποίαν δύναμιν, θὰ δύναται νὰ ἔχῃ;

§221Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἰδού, κύριε Πρόεδρε. Θὰ εἶναι μέλη τοῦ ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ συμβουλίου, θὰ εἶναι οἱ ἀρχαιότεροι, θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει αἱ γνῶμαί των καὶ ἑπομένως θά εἶναι εὔκολος ἡ συνεννόησις καί, ἐπιτραπήτω μοι ἡ φράσις, ὑπογραφὴ πρωτοκόλλων. Θὰ προσπαθοῦν, νὰ διευθύνουν ἑκάστοτε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ Κυβερνοῦν τὴν Χώραν καὶ νὰ ἐπιφέρουν παρεκτροπάς, δυναμένας, νὰ ἔχουν ἐπικινδύνους συνεπείας διὰ τὴν χώραν. Οὕτω, λοιπόν, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀντὶ βελτιώσεως, ἀσχέτως πρὸς τὴν δαπάνην, θὰ ἐπιφέρῃ ζημίας εἰς τὸ στράτευμα ἐπικινδύνους, διὰ τὴν Χώραν. Γνωρίζω, ὅτι τυγχάνω κἄποιας ἐκτιμήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐκτιμᾷ τὰς γνώμας μου, ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, εἶμαι δὲ τόσον ἀναποσπάστως συνδεδεμένος μὲ τὴν ἰδεολογίαν τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι οὐδεμία δύναμις εἶναι δυνατόν, νὰ μὲ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν ἰδεολογίαν ταύτην. Νομίζω, ὅμως, ὅτι καίτοι ἔχω τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, νὰ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδεολογίαν αὐτήν, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ παρεξηγηθῶ ἂν εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον: Κύριε Πρόεδρε, μὴ ζητεῖτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὁμολογῶ, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπάρχει μία ἀτέλεια, διότι εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν ὑπάρχει τὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν συμβούλιον τοῦ ὁποίου τὰ μέλη φέρουν τὸν τίτλον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ...

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ τοὺς ὀνομάσωμεν ἔτσι;

§223Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. ..... τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν. Τὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ ἐπιθεωρηταί; Εἶναι διωρισμένοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰρήνης ὡς διοικηταὶ στρατιῶν τὰς ὁποίας, θὰ διοικήσουν ἐν καιρῷ πολέμου. Αὐτὸ τὶ σημασίαν ἔχει; Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φόβος προστριβῶν οὔτε ἡ Κυβέρνησις, θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ καταλληλοτέρου καὶ ἱκανωτέρου. Ἡ Γαλλία πρὸ τοῦ πολέμου διῃρεῖτο εἰς 5 λεγεῶνας. Προσπαθοῦν νὰ διευκολύνουν τὰ πράγματα ἀπὸ ἀπόψεως ἀνδρῶν, ἐν καιρῷ πολέμου, ἀπὸ ἀπόψεως, συγκοινωνίας καὶ ἐν γένει τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων, θὰ εἶναι δυνατὴ μία ἐνδεχομένη ἐπιστράτευσις. Ἀλλ’ αἱ προϋποθέσεις αὐταὶ ἐλλείπουν παρ’ ἡμῖν.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί;

§225Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἔχωμεν δύο στρατιὰς κατὰ τὸν πόλεμον. Θὰ ἔχωμεν ἢ τὸν ἕναν ἐπιθεωρητὴν ἢ τὸν ἄλλον.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι πολὺ φυσικὸν κατ’ ἐμὲ ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, θὰ διορισθοῦν ἐπιθεωρηταὶ τῶν σωμάτων στρατοῦ, εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐὰν αὔριον αἰφνιδίως ἐκραγῇ πόλεμος—ὃ μὴ γένοιτο —ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐκραγῇ, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, θὰ ἡγηθῶσι τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν εἶναι δύο σώματα στρατοῦ, θὰ καταρτισθοῦν δύο σώματα στρατιᾶς, τὸ ἕν θὰ πάρῃ ὁ ἕνας τὸ ἓν θὰ πάρῃ ὁ ἄλλος. Δὲν ἕπεται, ὅτι θὰ γίνῃ ἀπαραιτήτως. Ἐλπίζω, ὅτι δεκαετηρίδες, θὰ περάσουν, διὰ νὰ γίνῃ πόλεμος. Δὲν γνωρίζω ὅμως τὶ θά γίνῃ, δι’ αὐτὸ δὲν διστάζω, νὰ διακηρύξω φανερά, ὅτι αὔριον ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ πόλεμος αὐτοὺς τοὺς ὁποίους, θὰ βάλλωμεν ἐπιθεωρητὰς τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, αὐτοὶ θὰ ἡγηθῶσι τῶν δύο στρατιῶν. Εἶναι φυσικόν. Μὴ τὸ ἀποκλείετε λοιπὸν ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐν καιρῷ εἰρήνης, θ’ ἀσχολῆται, νὰ ἴδῃ ἐὰν τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπιθεώρησίν του, σήμερον μὲν ἐν εἰρήνῃ αὔριον δὲ ἐν πολέμῳ, ἐὰν τά σώματα, ἐὰν τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶναι ἐν τάξει, ἐὰν ἔχωσι καταρτίσει τοὺς καταλόγους τῶν κτηνῶν καὶ ὅλα ὅτι χρειάζονται. Ἐπίσης θὰ καλῇ καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ κάμωσι καὶ τὰ παιγνίδια καὶ ὅλα τὰ ἄλλα τά ὁποῖα δὲν γνωρίζω σεῖς πῶς τὰ λέγετε, καὶ νὰ ὑπάγῃ καὶ ἐπὶ τόπου. Διατὶ νομίζετε ὅτι, ὅτι γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἡμᾶς;

§227Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δυστυχῶς ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ, νά καταρτίσῃ δύο στρατιάς.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Μὴ τὸ λέγετε.

§229Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μία στρατιά θά εἶναι.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐάν εἶναι μία στρατιά τότε θά βάλλωμεν τὸν πρῶτον καὶ τὸν δεύτερον, θά τὸν βάλλωμεν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου πίσω. Δὲν εἶναι αὐτὰ ἐπιχειρήματα ποῦ λέγετε.

§231Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Πολὺ πιθανόν, νὰ μὴ εἶναι πολὺ ἰσχυρὸν τὸ ἐπιχείρημα καὶ νά μὴ ὑπάρχῃ προϋπόθεσις τελεία, ὅπως ὑπάρχῃ εἰς τὴν Γαλλίαν, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰρήνης, δὲν εἶναι δυνατόν, νά ὑπάρχῃ κατά τὴν γνώμην μου, σαφῶς καθωρισμένος ὁ ρόλος τὸν ὁποῖον, θά ἔχῃ, ὅπως ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ. Αὐτὸ τὸ πιστεύω κ. Πρόεδρε, εἴτε διότι ἐνδεχομένως, θά ξεύρουν καλλίτερα, εἴτε διότι πρόκειται, νά γίνῃ μία στρατιά. Ἑπομένως παρέχω τὴν πληροφορίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν δὲν τὴν παρατάσσω, ὡς ἐπιχείρημα, διά νά εἶναι δυνατὸν νά μοὶ λεχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ προϋπόθεσις ἡ ὁποία ὑπάρχει προκειμένου περὶ τῆς Γαλλίας.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύνασθε νά εἴπετε εἶναι ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ ἐπιθεωρητὴς νά μὴ διορισθῇ καὶ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ. Βεβαίως τοῦτο δὲν εἶναι βέβαιον εἶναι τὸ πιθανὸν ὅμως καὶ δὲν διστάζω, νά εἴπω δημοσίᾳ καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἐκείνους τοὺς ὁποίους, θά βάλλωμεν ἐπιθεωρητὰς εἶναι φυσικόν, ἄν αἰφνιδίως γίνῃ πόλεμος, ὅτι θά τοὺς βάλωμεν καὶ ἀρχηγοὺς τοῦ στρατεύματος.

§233Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν πιστεύω, νά γίνῃ πόλεμος.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ δὲν πιστεύω νὰ γίνῃ ἐφ’ ὅσον ζῶ ἐγώ.

§235Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Καὶ ἄν γίνῃ δὲν συζητοῦμεν, διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶσθε σεῖς καὶ περὶ τοῦ τί θὰ κάμετε σεῖς, ἐγὼ συζητῶ γενικῶς τὸν θεσμόν. Ἐκτὸς τούτου δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνωνται γυμνάσια καὶ ἐπιθεωρήσεις.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί;

§237Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Διότι πιστεύω, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀντιστράτηγος, νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὸν ἀντιστράτηγον· αὐτὸ εἶναι γνώμη μου καὶ τὸ πιστεύω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι πράγματι ἐπιχείρημα εἶναι τοῦτο. Ὑπηρέτησα εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν καὶ δύναμαι, νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ καὶ βασιλόφρονες καὶ κληρικόφρονες καὶ δημοκρατικοί, ἀλλ’ οὐδέποτε κ. Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ἤκουσα τὴν παραμικροτέραν λέξιν ἀντιπειθαρχικήν, διὰ κομματικὰ ἢ διὰ πολιτικὰ ζητήματα. Ἑπομένως πιστεύω ἐπικουρικῶς, ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα καθὼς ἐγὼ πιστεύω, θὰ καταλήξωμεν, ὑπαρχούσης καὶ τῆς διαθέσεως ἐκ τοῦ προσφάτου παρελθόνοος, νά γίνῃ χρησιμοποίησις, διά πολιτικοὺς λόγους.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι αὐτοὶ οἱ στρατηγοὶ ποῦ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ἐάν δὲν εἶναι ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ εἶναι διοικηταὶ σώματος ἔχοντες ὑπὸ τὴν διοίκησίν των ἓν σῶμα, ἐὰν θέλουν ν’ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν πολιτικήν, δὲν θὰ εἶναι πλέον ἐπικίνδυνοι;

§239Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τούς διοικητὰς τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν μάλιστα εἶναι καὶ ἀνεξέλεγκτοι, ὅπως τὰ θέλετε σεῖς, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐπιθεώρησις.

§241Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ θὰ ἴδητε τίνα τρόπον προτείνω, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἔλεγχος, χωρὶς τὰς προστριβάς, ἐπικινδύνους παρεκτροπὰς τὰς δυναμένας νὰ προκληθοῦν. Ἰδοὺ τί θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ μὲ ἐντελῶς ἐλαχίστας δαπάνας, ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον συνδυασμένον μὲ ἓν ἄλλο περὶ τοῦ ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ συμβουλίου, ἀπό τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τὸν διοικητὴν τοῦ πρώτου σώματος στρατοῦ, θ’ ἀποτελῆται ὁ μόνιμος πυρὴν τοῦ ἐπιτελείου, ἵνα διαφωτίζεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ λαμβάνῃ ἀποφάσεις. Καὶ πρὸς ἀποφυγὴν αὐτῶν τὰ ὁποῖα θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὰ καὶ βάσιμα, προτείνω τοῦτο, ν’ ἀποτελεσθῇ ὁ πυρὴν αὐτὸς ἐκ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ὑπάρχοντος ἐν Ἀθήναις, ἐκ τοῦ διοικητοῦ τοῦ πρώτου σώματος στρατοῦ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ στρατεύματος καὶ ἐκ τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν τῶν κυριωτέρων ὅπλων, οἷον τὸ πεζικὸν καὶ τὸ πυροβολικόν. Θὰ δύναται νὰ θεσπισθῇ, διὰ τούτου ὁ θεσμὸς τοῦ ἀντιστρατήγου, διότι κυρίως, προκειμένου περὶ λήψεως ἀποφάσεως παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ διαφόρων ζητημάτων, τελειοποιηθέντων τῶν μέσων τῶν μηχανικῶν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰ παρακολουθοῦν εἶναι οὗτοι, καὶ ἑπομένως ἐὰν καταρτισθῇ οὕτω, θὰ ἔχωμεν καὶ ἀνθρώπους ἔχοντας ἀντίληψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν γνῶσιν τῶν ἐπερχομένων τροποποιήσεων καὶ τελειοποιήσεων, εἰς τρόπον, ὥστε, θὰ δύναται νὰ διαφωτίζεται πλήρως ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ πραγμάτων, τά ὁποῖα εἶναι εἰς τά ἤθη τῆς χώρας μας· ὑπάρχουν τά ὄργανα αὐτά καὶ δὲν τὰ δημιουργοῦμεν, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δὲν θά γίνεται εἶναι ὅτι δὲν θά μποροῦν νά μεταβοῦν νά ἐλέγξουν τοὺς διοικητὰς τῶν σωμάτων στρατοῦ καὶ νὰ ἐκτελοῦν γυμνάσια, θὰ δύνανται ὅμως νά μεταβαίνουν ἀπ’ εὐθείας κατ’ ἐκτέλεσιν διαταγῆς τοῦ ὑπουργοῦ, νὰ ἐπιθεωροῦν τάς μεραρχίας. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δύνανται νὰ ἴδουν, εἶναι τ’ ἀφορῶντα τὸ σχέδιον τῆς ἐπιστρατεύσεως τὰ ὁποῖα κοινοποιοῦνται μέχρι τῶν διοικητῶν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ προκειμένου, νὰ ἀποφύγωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ, δὲν εἶναι σπουδαῖον. Κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω, θὰ δύναται ἀσφαλῶς ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἔχῃ γνῶσιν τί γίνεται εἰς τὸ στράτευμα. Εἰς στρατὸν καλῶς λειτουργοῦντα καὶ ἐργαζόμενον, δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὸ ὄργανόν του, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου δι’ ὅλα τὰ ζητήματα, νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν, διότι ὑποβάλλονται καὶ περὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς ἀμοιβῆς καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ ὅλων τῶν μέτρων μηνιαίως καταστάσεις καὶ δύναται νὰ τὰ παρακολουθῇ. Τίποτε δὲν μένει μυστικόν. Κατὰ τὸ ἔαρ τοῦ 1915, ὅτε ὑπῆρχε τὸ τρίτον Σῶμα Στρατοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐγένετο τοιαύτη ἐργασία καὶ ἐκπαίδευσις, ὥστε πᾶς, διὰ νὰ παρασκευασθῇ πρὸς πόλεμον ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐργασίαν του, ποῖα μέτρα ἐπρότεινε, ποῖον θέμα ἔδωκε πρὸς ἐργασίαν καὶ ὁ λοχαγός, θὰ τὸ ἐλέγξῃ, θὰ τὸ πάρῃ ὁ ταγματάρχης καὶ οὕτω καθεξῆς καὶ πάλιν θὰ ἐπιστρέψῃ καὶ οὕτως ἐγένετο μία ἐργασία ἀφάνταστος, ἡ ὁποία δὲν ἔγινε ποτέ. Τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ τὰ ἀνώτερα στελέχη καὶ παρασκευὴ ἐκπαιδευτικῆς ἐργασίας, νὰ γίνῃ παρὰ τοῦ Ἐπιτελείου παρόντος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐγγράφως, νὰ ὑποβάλωνται καὶ νὰ ἐλέγχωνται καὶ ν’ ἀπευθύνωνται καὶ ν’ ἀποστέλωνται αἱ παρατηρήσεις, ὥστε, νὰ ἀποφεύγωμεν ὅλα τὰ ἔκτροπα. Ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι γίνεται καλῶς ἡ ἐργασία, ὅταν καθεὶς εἶναι εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἡ ἐργασία ἠμπορεῖ, νὰ γίνεται καὶ τὰ ἔκτροπα, τά ὁποῖα ἐγὼ προβλέπω, ν’ ἀποφύγωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ περισσότερον οὔτε νὰ σᾶς κουράσω. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν πράττω ἓν καθῆκον ἱερὸν ἀπέναντι τῶν συνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται, νὰ προκύψωσι, διαφωτίσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν βουλευτῶν. Ἐλπίζω, ὅτι, θὰ γίνω ἀκουστὸς καὶ πιστευτός. Εἶμαι πρόθυμος καὶ θέλω, ν’ ἀκούσω καὶ τὰ ἀντίθετα ἐπιχειρήματα. Θὰ ἤμην δὲ πολὺ εὐτυχής, ἂν ἠδυνάμην νὰ πεισθῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους προβλέπω, διότι δὲν ἤθελον οὔτε καὶ τὴν ἐλαχίστην παρεξήγησιν, νὰ δώσω καὶ ὁμιλῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑποθέτω, ὅτι ἐκφράζω καὶ τὴν γνώμην τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπῆ, τὰ ὁποῖα πάντα ἐνέκριναν, διὰ παμψηφίας τῶν μελῶν τῶν δυναμένων νὰ γνωρίζωσι.......

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς ἐπιτροπῆς ἐλήφθη ἐρήμην τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ παμψηφία περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε καὶ ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν. Θὰ λάβω δὲ ἀφορμήν, νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν καὶ περὶ τοῦ τοιούτου εἴδους ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν λαμβανομένων ἐρήμην τῆς Κυβερνήσεως.

§243Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔτσι ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαί.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἔτσι ἐργάζονται. Ἀλλὰ θὰ λάβω ἀφορμὴν καὶ ἐξ ἄλλης ἀποφάσεως ἄλλης ἐπιτροπῆς, νὰ εἴπω, ὅτι ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι φυσικὸν ὡς ἐκ τοῦ περιεχομένου των, ν’ ἀντιλαμβάνωνται αἱ ἐπιτροπαὶ ὅτι εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν, ὑποχρέωσιν ἔχουσι, νὰ καλῶσι τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, διὰ νὰ ἀκούουν τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις καὶ ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει πλέον τῶν ἀντιλήψεων τῶν Κυβερνητικῶν, ν’ ἀποφασίζωσι, διότι ἀλλέως κάνουν σπαθιὲς στὸν ἀέρα.

§245Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸ ἀπεφασίσθη.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς κάμω αὐτὴν τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἐλήφθη ἐρήμην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔχει τόσην μεγάλην ἀξίαν ὅσην τῆς ἀποδίδετε.

§247Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην μου τὴν προσωπικὴν τὴν ὁποίαν ἐκφράζω, διότι γνωρίζω τὰ πράγματα.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια σεῖς εἶσθε ἀνώτερος ἀξιωματικός, μαχητής, συγγραφεὺς στρατιωτικῶν συγγραμμάτων καὶ εἶναι φυσικόν, νὰ πείσητε ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἐφόσον ἔχετε τοιαύτην ἔγκυρον γνώμην.

§249Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αἱ στρατιωτικαί μου γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἀλληλοδιαδόχως οἱ κ. συνάδελφοι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος δηλώσαντες, ὅτι δὲν ἦσαν οἱ φόβοι κυρίως στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν εἰς αὐτούς, ἀλλὰ μᾶλλον πολιτικοὶ φόβοι, κίνδυνοι προβλεπόμενοι διὰ τὴν χώραν μας ἀπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§250Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει τόσην σημασίαν, διότι ἡ Βουλή, θὰ ψηφίσῃ.

§251Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Βεβαίως ἡ Βουλή, θὰ τὸ ψηφίσῃ καὶ εἶναι τόση ἡ παμψηφία τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἀσφαλῶς, θὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ λέγω τοῦτο, ὅτι καὶ νὰ ἤμεθα ἀκραιφνεῖς φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγκάζομαι, νὰ εἰπῶ, ὅτι ἐκπληροῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἕνα καθῆκον.

§252Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἀκούομεν μετὰ προσοχῆς.

§253Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγκατέλειψα ἑκουσίως τὰς στρατιωτικὰς τάξεις καὶ εὑρίσκομαι ἐδῶ μέσα, αἰσθάνομαι μίαν ὑποχρέωσιν καὶ μίαν φωνὴν ἐσωτερικήν, ἡ ὁποία μοῦ λέγει ν’ ἀγωνίζομαι πρὸς ἐπικράτησιν τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας πιστεύω.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§255Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Καὶ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὰς ἰδέας ταύτας καὶ τὰς διατυπώνω καὶ τὰς ἐπαναλαμβάνω.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε διὰ τοῦτο.

§257Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι μόνον δὲν παραπονοῦμαι, ἀλλὰ καὶ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ὄχι μόνον πρὸς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἀλλὰ πρὸς ὅλας τὰς Ἑλληνικὰς Βουλάς, διότι πάντοτε ἐλήφθη ἡ γνώμη μου, διὰ τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα. Ἐξετέλεσα, κύριοι, τὸ καθῆκον μου. Πιστεύω, ὅτι θὰ τὸ ἐκτελέσητε καὶ σεῖς...

§258Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς ἕνα νομοθέτημα ὡς τὸ παρόν, τὸ ὁποῖον ἀπερρίφθη παμψηφεὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ν’ ἀκουσθῇ ἡ ἀντίθετος γνώμη ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐν καιρῷ, διότι πιθανὸν νὰ μὴν ἔχωμεν νὰ προσθέσωμεν τίποτε.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, πολὺ ὀρθά. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§260Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ὑποβολὴ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων, δὲν ὑπηγορεύθη ὑπὸ τῆς ἁπλῆς ἐπιθυμίας πρὸς καινοτομίαν ἡ ὁποία συνήθως παρακολουθεῖ κάθε ὑπουργικὴν νομοθεσίαν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις φρονοῦσα, ὅτι εἰς τὴν δοθεῖσαν αὐτῇ ἐντολὴν ὑπὸ τὴν ἀμέριστον λαϊκὴν ἐμπιστοσύνην συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ὑποχρέωσις, μέσα εἰς τὸ ὅλον ἀνορθωτικὸν αὐτῆς ἔργον, νὰ δοθῇ ἀνάλογος προσοχὴ καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατοῦ, ἡ Κυβέρνησις λέγω ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, ὑποβάλλει τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὄχι ὡς αὐτοτελῆ καθ’ αὐτὸ κεχωρισμένα, ἀλλὰ ὡς ἀπαρχὴν μιᾶς γενικωτέρας στρατιωτικῆς πολιτικῆς, εἰς μέρη ἀναπόσπαστα ἑνὸς ἑνιαίου προγράμματος στρατιωτικοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἀποσκοποῦντος τὴν πλήρη ἀνόρθωσιν τοῦ στρατεύματος. Καὶ τὰ μὲν δύο μεγάλα βασικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τόσον πολὺ τὸ πρόσφατον παρελθὸν καὶ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἀφορμή, ὥστε νὰ διατυπωθῶσιν τόσον σκληραὶ κατὰ τοῦ στρατεύματος αἰτιάσεις, εὐτυχῶς ἐρρυθμίσθησαν ἐξ αὐτῶν καὶ ἀποτελοῦσιν ἤδη πανθομολογούμενον κεκτημένον ἀγαθὸν τοῦ στρατεύματος. Ἡ ἑνότης δηλαδὴ τοῦ στρατεύματος ὑπὸ μόνην τὴν πνοὴν τῆς δημιουργηθείσης νέας πολιτικῆς ὁμαλῆς καταστάσεως, ἀπεκατεστάθη πλέον στερεὰ καὶ ἀδιατάρακτος ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ αὐτομάτως. Τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι κατ’ οὐσίαν οὐδέποτε ἀπέλιπε ἀπὸ τὸ στράτευμα ἡμῶν τὸ αἴσθημα τῆς ἑνότητος καὶ τῆς ἀλληλεγγύης. Ὑπὸ τὰς νέας ὁμαλὰς συνθήκας ὁ στρατὸς περιώρισεν ἤδη τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ εἰς τὸ ἀποκλειστικὸν καὶ μόνον ἔργον τοῦ προορισμοῦ του. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω καὶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐπεδόθη σήμερον αὐτὸ μετ’ ἀφοσιώσεως ἀληθοῦς καὶ σπανίας (χειροκροτήματα). Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβερνητικὴ πρόνοια ἠδύνατο ἀκεραία πλέον, νὰ στραφῇ εἰς ἄλλα σημεῖα χρήζοντα τῆς βελτιώσεως τοῦ στρατεύματος. Τρία εἶναι τὰ κεφάλαια τ’ ἀποτελοῦντα τὴν κυριωτέραν ἀποστολὴν τοῦ στρατεύματος ἐν εἰρήνῃ, ἡ ἐκπαίδευσις, ἡ διοίκησις, ἀλλ’ οὐδὲν ἦτο καὶ ἔννοια περὶ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ χρόνου τῆς διαβιώσεως τοῦ στρατιώτου. Καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, νὰ λάβῃ ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἀκριβῶς καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ στρατωνισμοῦ καὶ τῶν ζητημάτων τῶν ὑγιειῶν συνθηκῶν, τὴν ἀνέγερσιν στρατώνων οἱ ὁποῖοι, νὰ ἐπιτρέπουν ὄχι τὴν εὐμάρειαν, ἀλλὰ ἐπὶ τέλους ἀνθρωπινωτέραν τινὰ διαβίωσιν ἀξίαν ὁπωσδήποτε πεπολιτισμένου λαοῦ. Καὶ τὴν ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν νοσοκομείων, τὰ ὁποῖα νὰ παρέχουν τὰ μέσα πλήρη πρὸς τελείαν ἰατρικὴν περιποίησιν εἰς τὸν στρατιώτην. Δὲν θεωρεῖ μόνον ἐπείγουσαν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὡς μίαν τῶν ἱερωτέρων ὑποχρεώσεων αὐτῆς πρὸς τὰ ὑπὸ τὰ ὅπλα τέκνα τοῦ λαοῦ, τὸ ἔρεισμα τοῦτο τῆς ἀσφαλείας καὶ ὑπερηφανείας τῆς Ἐθνικῆς. (χειροκροτήματα). Αἱ μελέται δὲ τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν ἀρχῶν κατέληξαν ἤδη εἰς συγκεκριμμένα συμπεράσματα. Ἡ πρόθυμος δέ δύναμαι, νὰ εἴπω, ἡ ὁλόψυχος ἀντίληψις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ καὶ τὴν ἀσφαλεστέραν ἐγγύησιν, ὅτι, δὲν ἀπέχει πολὺ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ παλαιὸς οὗτος πόθος ὁ ἀνέφικτος θεωρούμενος, θὰ λάβῃ ἐπὶ τέλους σάρκα καὶ ὀστᾶ. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ δύο ἄλλα κεφάλαια, τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ὑγιεινὴν τοῦ στρατοῦ. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἀπέχει πολὺ καὶ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἐνδεχομένης νομοθετικῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἑνὸς μέρους τοῦ δυσχερεστέρου ὁπωσδήποτε τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀνεγέρσεως δηλαδὴ τῶν νέων στρατώνων καὶ τῶν στρατιωτικῶν νοσοκομείων. Περὶ τῶν δύο ἄλλων κεφαλαίων τῆς ἐκπαιδεύσεως προνοοῦν ἀκριβῶς τὰ ὑπὸ συζήτησιν σήμερον δύο νομοσχέδια. Ὁ κ. Πρόεδρος ὁ ἄρτι κατελθών, τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰσηγητὴς ἐχαρακτήρισεν ὡς μὴ σκόπιμον τὴν ἵδρυσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν σχολῶν, διότι φρονεῖ λέγει, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τῶν στελεχῶν ἀποτελεῖ τὴν κυριωτέραν, τὴν οὐσιωδεστέραν ἀποστολὴν τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου. Νομίζω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς εἶναι ὀλίγον τι ἔξω τῆς σημερινῆς πραγματικότητος. Εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ὡς τὸ ἁρμόδιον ὄργανον τοῦ ὑπουργείου διετήρησεν βεβαίως τὸ δικαίωμα τῆς διατυπώσεως τῶν νομοσχεδίων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ πλήθους τῶν σχολῶν καὶ τῶν κέντρων τῆς ἐκπαιδεύσεως τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, ἡ μεγάλη εἰδίκευσις τῶν ὅπλων κατέστη ἀδύνατος, ἡ ἄμεσος παρακολούθησις τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, ὄχι μόνον λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀναγκαίων στοιχείων καὶ γνώσεων. Καὶ ἕνεκα τούτου ἔχει ἤδη ἀνατεθῆ τὸ μέτρον τῆς προτάσεως μέτρων σχετιζομένων πρὸς στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν εἰς αὐτὰς τὰς ἐπιθεωρήσεις τῶν ὅπλων. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν κειμένων ἀκόμη νόμων, ὄχι μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τὸ γενικὸν ἐπιτελεῖον δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα ἀμέσου καὶ ἀντιπροσώπου ἐπιβλέψεως τῆς ἐκπαιδεύσεως παρά, διά τῆς διαμειβομένης ἀλληλογραφίας ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν δύναται, νά ἔχῃ ἄμεσον προσωπικὴν ἀντίληψιν, τὴν ἀπαραίτητον ἄλλως τε πρὸς μόρφωσιν μιᾶς ὁριστικῆς γνώμης. Δι’ ὅλους τοὺς εἰρημμένους λόγους λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦ πλήθους τῶν σχολῶν, σχολῶν παραγωγικῶν, σχολῶν ἐφαρμογῆς ὅπλων, σχολείων γενικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὄχι μόνον ἐνδείκνυται, ἀλλὰ θεωρεῖται πλέον ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις τοῦ θεσμοῦ μιᾶς ἐπιθεωρήσεως γενικῆς τῶν σχολῶν. Διότι μόνον κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν εἶναι ἱκανὴ ἡ ἄμεσος παρακολούθησις τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸ σπουδαιότερον μόνον, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δύναται, νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐναρμόνησις τῆς διδασκαλίας ὅλων τῶν σχολῶν καὶ ἡ ἀπόδοσις καλῶν ἀρχῶν καὶ ἑνιαίου πνεύματος ἐν τῇ ἀνατροφῇ καὶ τῇ ἐκπαιδεύσει τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς—καὶ τὸ ἀναφέρει καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ τυπωθεῖσα—ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κυρούμενον ὑπὸ τῆς Βουλῆς θ’ ἀποβῇ πηγὴ προστριβῶν ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς σχολῆς. Εὐτυχῶς, ὅλως διόλου μάταιαι αἱ ἀνησυχίαι αὐτοῦ. Διότι καὶ σήμερον ὑποβάλλονται αἱ προτάσεις περὶ ἐκπαιδεύσεως στρατιωτικῆς παρὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων τοῦ ὅπλου εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ καὶ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ παρὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου μὲ τὴν προσθήκην καὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν γνώμης, ἡ ὁποία δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι πάντοτε σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἐπιθεωρητῶν. Εὐτυχῶς ὅμως, οὐδεὶς λόγος προστριβῆς καὶ ἐν περιπτώσει ἀντιγνωμίας μεταξὺ τῶν δύο σωμάτων ὑπάρχει. Διότι ἐπὶ τέλους τὴν τελευταίαν λέξιν ἔχει ὁ ὑπουργὸς καὶ ὁ ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτοῦ. Μὲ μείζονα ὅμως δυσμένειαν ἔκρινεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τὸ περὶ συστάσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν σωμάτων στρατοῦ. Κατὰ τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν σύστημα οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ ὑπαγόμενοι ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς οὐδένα ἔλεγχον ὑπόκεινται πλὴν μόνον ἐκείνου ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐξαχθῇ, διὰ τῆς ἀλληλογραφίας. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι δυνατόν, δι’ ἐπιτοπίου καὶ αὐτοπροσώπου ἐπιβλέψεως, νὰ ἐλέγχῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκτελεστῶν τῶν ἀποφάσεών του τῶν σωματαρχῶν δηλαδή, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ διευθύνῃ ἀσκήσεις δύο ἢ καὶ πλειόνων σωμάτων στρατοῦ......

§261Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι ἁρμόδιος.

§262Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τοῦτο θεωρεῖται ἀπαραίτητος ἡ σύστασις τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ὑπουργοῦ παρακολουθοῦντες τὴν ἐνέργειαν τῶν σωματαρχῶν ἔχουσιν τὸν προορισμόν, νὰ διαφωτίζουσιν ἀκριβῶς περὶ τῆς ὅλης ἐν γένει καταστάσεως τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ ὑποβάλωσι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἤθελον νομίσῃ ἐπιβαλλόμενα πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν ἢ πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἰσχυρίσθη, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τούτου ἡ πρώτη δυσχέρεια ἡ ὁποία θὰ παρουσιασθῇ, θὰ εἶναι ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἀλλ’ ὑποθέτω ἀντελήφθην, διότι παρόμοιον ἔχει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, θὰ εἶναι ἡ ἐκτέλεσις ἀνωτέρων καθηκόντων μεταξὺ ὁμοιοβάθμων λόγῳ τοῦ χαρακτηριστικοῦ τῆς φυλῆς. Ἐχαρακτήρισεν ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς χειμαιρικὰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, διότι φρονεῖ ὁ κ. βουλευτής, ὅτι λόγῳ τοῦ χαρακτῆρος τῆς φυλῆς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἀντιστράτηγοι νὰ ἐπιθεωροῦν ἀντιστρατήγους. Ἀλλὰ λησμονεῖ κἄτι τι ἄλλο πολὺ τὸ οὐσιῶδες εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν· ὅτι παρ’ ἡμῖν παρόμοιαι σχέσεις μεταξὺ ὁμοιοβάθμων ὑφίστανται ἤδη ἀπὸ πολλοῦ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ μας. Ἀπορῶ πῶς διέλαθε τὴν προσοχήν του, ὅτι καὶ οἱ διοικηταὶ τοῦ μεραρχιακοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ σωματάρχαι στρατοῦ εἶναι συνταγματάρχαι, ἔχοντες ἐν τούτοις ἕκαστος ἐξ αὐτῶν δύο ἢ τρεῖς ὁμοιοβάθμους συνταγματάρχας ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν. Ὁ συμβιβασμὸς δὲ τὸν ὁποῖον προέτεινεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, συμβιβασμὸς ὅπως ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρήσεων εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν δύο μεγάλων ὅπλων τοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, εἶναι ἐντελῶς ἀπραγματοποίητος, ἐκτὸς ἐὰν περιβληθῶσι καὶ αὐτοὶ διὰ τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικαιοδοσίας τὴν ὁποίαν καθορίζει ἀκριβῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλήγομεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα· παραμένει ὁ θεσμὸς αὐτούσιος μὲ τὸ αὐτὸ περιεχόμενον, καὶ μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἀνατίθεται τότε ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ καὶ ἡ ἐφαρμογή του εἰς δύο ὑποστρατήγους, οἵτινες προβιβαζόμενοι εἰς ἀντιστρατήγους ἐκπληροῦν αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§263Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι οἱ προβιβασθέντες, οἱ νῦν ὑποστράτηγοι, δὲν δύνανται νὰ προαχθῶσι εἰς ἀντιστρατήγους, ἀλλ’ ὅτι δὲν δύνανται ἄνευ μεγάλης παρασκευῆς νά μεταβῶσι νὰ ἐπιθεωρήσωσι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀδύνατον, τῶν ἀντιστρατήγων τῆς..... ἢ οἱ ἐπιθεωρηταὶ ὅπλων, νὰ ἐπιθεωρῶσι σωματάρχας.

§264Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος διετύπωσε μομφὴν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐν γένει, ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν ἐξηκρίβωσε τὰς δαπάνας τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μετὰ προσηκούσης ἀκριβείας· εἶναι ἀνακριβὴς ἡ αἰτίασις αὐτή. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι πραγματικῶς αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμὸν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νέου θεσμοῦ, εἶναι αἱ ὁριζόμεναι ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὀφείλω νὰ τονίσω καὶ πάλιν, ὅτι πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ δημιουργίας καὶ θεσμῶν καὶ σπατάλης, ὅτι δὲν ἐπέρχονται ἄλλαι αὐξήσεις εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀντιστρατήγων, παρὰ μόνον κατὰ ἕνα· δηλαδὴ ὀκτὼ ἀντιστρατήγων ἔχει ἀνάγκην ὁ ὀργανισμὸς καὶ μὲ τὰς ἄλλας ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, ὁ δὲ ἰσχύων προβλέπει ἑπτὰ θέσεις, Εἷς ἐξ αὐτῶν εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τέσσαρες οἱ Διοικηταὶ σωμάτων στρατοῦ, δύο οἱ ἀποτελοῦντες τὸν μόνιμον πυρῆνα τοῦ Ἐπιτελείου ἄνευ καθορισμοῦ ὑπηρεσίας καὶ ἄνευ διοικήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν ἐπιθεωρήσεων, ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον. Δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως θεσμοῦ εἴτε περὶ ἱδρύσεως θέσεων, τὰ ἐπιτελεῖα αὐτὰ δὲν καταρτίζονται ἀπὸ ἀξιωματικοὺς δι’ ἀποσπάσεως.

§265Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐν τούτοις ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§266Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ζητεῖ, νὰ δημιουργηθοῦν νέαι θέσεις, λέγει, ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῶν στελεχῶν.

§267Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων αὐτῶν βεβαίως τὸ δέχομαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται, νὰ δημιουργήσῃ ἀλλ’ ὑπῆρχε ἐν αὐτῷ πρόθεσις τοιαύτη.

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἐρωτήσατε νὰ σᾶς δώσωμεν ἐξηγήσεις καὶ σᾶς ἀπαντῶμεν ὄχι. Καλὸν εἶναι αἱ ἐπιτροπαί, νὰ ἐρωτοῦν τὴν Κυβέρνησιν τί σκέπτεται.

§269Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἐλάττωμα νὰ διατυπώσῃ κανεὶς τὰς γνώμας του.

§270Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ ἀρχὴν ἦτο σύμφωνος, ὅτι θὰ ἦτο λίαν εὐκταῖον ἐὰν ὡρίζετο μία θέσις ἐπιθεωρητοῦ ἀντὶ δύο. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη καὶ εἰς ἐμὲ προσωπικῶς εἶναι πολὺ συμπαθής, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπὸ τὰς κρατούσας συνθήκας ἐντελῶς ἀπραγματοποίητος. Ἄλλως τὸ διφυὲς σύστημα τῆς ἐπιθεωρήσεως δὲν εἶναι καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἑνὸς διὰ τὸν θεσμὸν αὐτόν, διότι καὶ ὀργανισμὸς ἄλλων Κρατῶν καὶ γειτονικῶν Κρατῶν ὅπως τοῦ στρατοῦ τῆς Τουρκίας, τῆς Ρουμανίας, προβλέπουν ὄχι δύο, ἀλλὰ τρεῖς θέσεις ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων στρατοῦ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀντιρρήσεων αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων, ὑπάρχει καὶ μία σκέψις ἀποφθεγματικῶς πως διατυπωθεῖσα εἰς τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ, ἂν καὶ ἀνεπτύχθη ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν κατώρθωσε καὶ πάλιν ἡ ἰδική μου νόησις, νὰ εἰσχωρήσῃ εἰς τὸ πολυσύνθετον καὶ εἰς τὴν βαθύτητα τῆς σκέψεως αὐτῆς, διότι κατὰ τὴν σκέψιν αὐτὴν οἱ Ἐπιθεωρηταί, θὰ ἀσκήσωσι τὴν ἐνεργὸν αὐτῶν ἐπέμβασιν (ἀναγινώσκει). Πρὸς αὐτὰ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι, ν’ ἀπαντήσω διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ἡ ἰδική μου νόησις δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ πρὸς τὸ πολυσύνθετον τῆς σκέψεως αὐτῆς, ἄλλως τε πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, ἀπὸ τὸν χρόνον τῆς φοιτητικῆς μου ἡλικίας, ἔπαυσα ν’ ἀσχολοῦμαι μὲ τὰ μεταφυσικὰ ζητήματα καὶ ὀλίγον μεταφυσικῶς εἶναι ἡ σκέψις αὕτη διατετυπωμένη.

§271Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὴν ἀνέπτυξα κ. Πρόεδρε.

§272Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ δὲν τὴν ἐννόησα.

§273Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε, ἀφ’ οὗ εἶναι τόσον γριφώδης.

§274Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι νομίζω, ὅτι ἐξωνυχίσθησαν ἐπαρκῶς ὅλαι αἱ ἀντιρρήσεις κατὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ὅτι καὶ ἐκποδὼν ἐτέθησαν. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ κυρώσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς μὲ ἀκεραίαν τὴν συνείδησιν, ὅτι δι’ αὐτὸ προστατεύεται τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ νέα νομοθετικὰ μέτρα θ’ ἀποτελοῦν ἕνα γενναῖον βῆμα πρὸς τὰ πρόσωπα θ’ ἀποτελέσωσι δὲ ἀξιοσημείωτον σταθμὸν νέας προόδου, βελτιώσεως καὶ ἐν γένει ἠθικῆς ἀνυψώσεως τοῦ στρατεύματος.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουντζουρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§276Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν εὔγλωττον κύριοι βουλευταί, ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τῶν στρατιωτικῶν, ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν ἀντιρρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρακτικὴν σκοπιμότητα τῶν ὑποβαλλομένων σήμερον στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἡ συνοδεύουσα τὰ δύο νομοσχέδια εἶναι σαφής, ἐξωτερικεύει δὲ πλήρως τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀφετηρίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμήθη, ὥστε νὰ ὑποβάλῃ τὰ παρόντα νομοσχέδια ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ καλύπτει κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας τὰς προθέσεις αὐτῆς, προθέσεις δημιουργημένας, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν, οὐχὶ ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ. Ὁλόκληρος ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἀπαρτιζομένη ἀπὸ τοὺς περισσοτέρους στρατηγοὺς ἀποστράτους καὶ ἀπὸ ἄλλους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ καιρὸν καὶ ἔχοντας γνῶσιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ὁμοφώνως ἀπεφαίνετο, ὅτι οὐδεμία πραγματικὴ στρατιωτικὴ ἀνάγκη ὑπαγορεύει τὴν δημιουργίαν θέσεων νέων ἀντιστρατήγων, οἱ ὁποῖοι δημιουργούμενοι, θὰ δώσουν τὴν παρεξήγησιν εἰς τὸν λαόν, ὅτι δὲν ἐγένοντο ἐπὶ σκοπῷ ὠφελείας τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ ὠφελήματος ἀτόμων.

§277Α. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι 13 ἦσαν παρόντες ἀπὸ 32.

§278Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐξ αὐτῶν οἱ ἕνδεκα ἐψήφισαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον, λέγω δὲ ὅτι, ὅλοι οἱ καταψηφίσαντες τὸ νομοσχέδιον, ἦσαν οἱ στρατιωτικοὶ περισσότεροι δὲ στρατηγοί....

§279Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μήπως οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον εἶναι παντοπῶλαι;

§280Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. ... μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι οἱ συντάξαντες, ἦσαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐνῷ οἱ κρίναντες, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀπεμακρύνθησαν τοῦ στρατεύματος....

§281Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι ἀσύστατος καὶ ἄδικος καὶ ἀναπόδεικτος...

§282Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἡ ἀντίληψίς μας εἶναι αὐτὴ καὶ θὰ τὴν ἐκφράσωμεν καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν καθαρά, διότι ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἤθελε νὰ καλύψῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ ἐπιτροπῇ μετὰ παρρησίας, ἡμεῖς θὰ τὰ εἴπωμεν.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρωθυπουργός. Μάλιστα.

§284Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἀλήθεια λεγομένη ἐντεῦθεν πρὸς πάσας τὰς διευθύνσεις, ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀποστολήν μας καὶ εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Δὲν θὰ στραφῶ εἰς τὴν γενικότητα τοῦ ζητήματος, θὰ ἐντοπισθῶ δι’ ὀλίγων καὶ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διότι ὁ λόγος μου αἰσθάνομαι, ὅτι εἶναι μᾶλλον ἀκαδημαϊκός, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόφασιν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τάχιστα, ἔχουσα τὴν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἡμεῖς, θὰ εἴπωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλομεν καὶ θὰ κάνωμεν τὸ καθῆκον μας καί ἡ Κυβέρνησις, ἂς κάμῃ ὅπως θέλῃ. Ἀνεπτύχθη καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ ἀντιστρατήγου ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν εἶναι ἀπαραίτητος, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ τοιοῦτος δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ ὁμοφωνία ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι ὑπάρχει ἓν Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ ὁποίου ἡγεῖται ἕνας ἐπιτελάρχης καὶ ἕνας ὑπαρχηγός. Ὑπάρχει καὶ Διεύθυνσις ἐν τῷ Ἐπιτελείῳ, ἡ ὁποία ἔχει τὴν γενικὴν ἐπίβλεψιν, τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν καὶ τῶν σχολῶν τῶν σπουδῶν. Ἐὰν ὅλο αὐτὸ τὸ κομβολόγι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσῃ τὰς περιβοήτους σχολάς, μαζὶ ἐπὶ πλέον καὶ μὲ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν...

§285ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ Ἐπιτελεῖον δὲν ἐπαρκεῖ.

§286Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντίληψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὴν ὁποίαν σέβομαι. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ἐπιτελείου μὲ τὸν ἐπιτελάρχην καταρτίζει τὰ προγράμματα καὶ κανονίζει τὸ γενικὸν σύστημα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν σπουδῶν τόσον τῶν ἀνωτέρων, ὅσων καὶ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ἐν γένει τοῦ στρατεύματος, ἑπομένως ὁ διορισμὸς ἑνὸς ἀντιστρατήγου διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ προγράμματος τούτου, δὲν θὰ προσθέσῃ τίποτε ἄλλο, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν θέλει τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ κανονίζῃ τὸ πρόγραμμα, οὔτε τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ αὐτοβούλως τὴν ἐκπαίδευσιν τὸν θέλει νὰ εἶναι μόνον ὁ....

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ εἰσηγητής.

§288Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ὁ ἐπιτελάρχης εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, θὰ συντάξῃ τὸ σύστημα μὲ τὸ Συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων, ἑπομένως ὁ ἐπιθεωρητὴς θὰ εἶναι ἕνας διεκπεραιωτὴς μιᾶς ὑπηρεσίας μόνον. Μὲ ὅλα αὐτὰ ἑπομένως, αὐτὸς θὰ εἶναι διεκπεραιωτὴς μιᾶς ὑπηρεσίας καὶ τίποτε ἄλλο.

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, πολὺ ὑποτιμᾶτε τὴν θέσιν.

§290Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Διότι κύριε Πρόεδρε, τὸ πρόγραμμα, θὰ τὸ κανονίσῃ ὁ Ἐπιτελάρχης.

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ πρωτοβουλία τῶν εἰσηγήσεων τοῦ προγράμματος, θ’ ἀνήκῃ εἰς αὐτόν.

§292Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὥστε, μόνον διὰ τὴν εἰσήγησιν θὰ εἶναι.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πῶς θὰ εἶναι εἰσηγητής;

§294Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Οἱ Διοικηταὶ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι συμφώνως μὲ τὸν ὀργανισμόν, νὰ ὑποβάλλουν εἰσηγήσεις καὶ γνώμας.

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πηγαίνει ὁ Ἐπιτελάρχης εἰς τὸ σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων;

§296Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Πολλὲς φορὲς ἐπήγαινε· πηγαίνει ἐκ τῶν καθηκόντων του.

§297Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πάῃ.

§298Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου εἶναι ἁπλῶς ἓν ὄργανον.

§299Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀλλὰ κύριε ὑφυπουργὲ ὅταν ὁ Ἐπιτελάρχης εἶναι εἰς τὴν περιωπὴν καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἶναι καὶ ὅταν ὄντως ἐνδιαφέρεται διὰ τήν ἐκπαίδευσιν καὶ τὰς σχολάς, ἐρωτῶ, δὲν ἔχει τὰ μέσα ν’ ἀσκήσῃ καὶ τὴν ἐπιθεώρησιν;

§300Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§301Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ὁποίου εἶναι ὀφθαλμός.

§302Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ τὸν Ἐπιτελάρχην νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰς σχολάς;

§303Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν καθηκόντων του, δὲν ἔχει δικαίωμα καὶ δὲν τὸ ἤσκησεν ποτέ. Βεβαίως ἐὰν τὸν διατάξῃ ὁ ὑπουργὸς, θὰ πάῃ.

§304Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δικαίωμα ἐπιθεωρήσεως δὲν ἔχει.

§305Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστὰ αὐτά, ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑπάρχει τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου, θὰ εἶναι δυνατὸν εὐσυνείδητος Ἐπιτελάρχης νὰ ἐλέγχῃ τοὺς Διοικητὰς τῶν σχολῶν; Λέγω ναί.

§306Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας πόσαι σχολαὶ εἶναι καὶ ἂν ὁ Ἐπιτελάρχης ἐπαρκῇ διὰ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του; Δὲν εἶναι μόνον ἡ στρατιωτικὴ σχολὴ τῶν Εὐελπίδων.

§307Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν πρόκειται νὰ πληρωθῇ τὸ χάσμα τῆς ἀδυναμίας τοῦ Ἐπιτελάρχου, νὰ κάμῃ ἐπιθεωρήσεις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν σχολῶν πρέπει, νὰ εἶναι προσκεκολλημένος καὶ ὑποτεταγμένος εἰς τὸν Ἐπιτελάρχην.

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ γνώμη σας αὐτή.

§309Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσω τὸν κύριον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, διατὶ νὰ μὴ γίνῃ ὁ Ἐπιτελάρχης ὑποστράτηγος;

§310Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ εἶναι ἀντιστράτηγος.

§311Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Νὰ βάλετε ἕνα ὑποστράτηγον ὑπαρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ νὰ τοῦ δώσητε τὸ καθῆκον νὰ ἐπιθεωρῇ. Κύριοι, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς ἡ κατάστασις ἔχει φθάσει εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ἔχει δημιουργηθῆ ἡ ἀνάγκη νὰ ἐξεύρωμεν μερικὰς θέσεις.

§312Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καμμία ἀνάγκη τοιαύτη. Ἔχω τὸ καθῆκον, νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις, διότι ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι ἔχομεν ἕνα ἀντιστράτηγον μὴ τοποθετημένον, σήμερον δὲ ὁ ἀντιστράτηγος αὐτὸς δύναται νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ διοικητοῦ τοῦ Γʹ Σώματος στρατοῦ Θεσσαλονίκης, μάλιστα θὰ φθάσωμεν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, ν’ ἀναθέσωμεν τὰ καθήκοντα ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ εἰς ὑποστράτηγον. Ὥστε βλέπετε δὲν γυρεύομεν, νὰ κάμωμεν θέσεις. Εἶναι αὐταπόδεικτον.

§313Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, εἰς ἡμᾶς εἶναι ἄλλη ἡ ἀντίληψις. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ δημιουργούμεναι θέσεις, διότι δημιουργοῦνται παρ’ ὅσα εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ ὀργανισμοῦ, εἶναι δύο ἀντιστράτηγοι περιττοὶ καὶ ὁ ἀντιστράτηγος πρόεδρος τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης. Νὰ λείψουν ὅλοι οἱ στρατηγοὶ οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ περιμένουν, νὰ συνέλθουν μίαν φορὰν τὸν χρόνον, διὰ νὰ ἐκθέσουν τὴν γνώμην των εἰς τὸ ἀνώτατον Συμβούλιον. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι εἰς αὐτὸ ἀντιτίθεται καὶ ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἐκ τοῦ λαοῦ, διότι ὑπεσχέθημεν, νὰ κάμωμεν οἰκονομίας καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ δημιουργοῦνται θέσεις περιτταί, ἀλλ’ ὅσαι εἶναι ἀπαραίτηται, διότι ὁμολογουμένως ἔχομεν μίαν ποικιλίαν στρατεύματος, διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἀνάλογον εὐεξίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀνάλογον οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται ἀγὼν διὰ νὰ ὑποτιμηθῇ λεπτά τινα ὁ ἄρτος, θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν περίσσειαν ἀντιστρατήγων. Ὅλα αὐτὰ εἶναι τόσον ἀναγκαῖα, διὰ νὰ γίνῃ ἡ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις; Ἴσως νὰ μὴν εἶναι ἐντελῶς περιττά, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις τῆς πολυποικίλου δυσπραγίας. Ἐγὼ μάλιστα ἐὰν ἐγινόμουν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἐπρότεινα, οἱ ὑπάρχοντες σήμερον στρατηγοί, ν’ ἀπομακρύνωνται, διότι παρ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ παρ’ ὅλην τὴν πεῖραν των, ἔχουν καταλάβει τόσον ταχέως καὶ τόσον νέοι τὴν θέσιν τοῦ στρατηγοῦ, ὥστε ἀποτελοῦν φράγμα καί δημιουργοῦν πίεσιν τῶν κατωτέρων βαθμῶν. Αὐτὸ δὲν γίνεται ἀλλοῦ καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Γαλλίαν ὅπου δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ καθίζῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ στρατηγοῦ ἐὰν περάσῃ τὸ 50ον ἔτος τῆς ἡλικίας του.

§314Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ νὰ εἶναι νέος ἕνας βαθμοφόρος εἶναι ἀρετὴ ἐὰν ἔχῃ πεῖραν.

§315Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἑπομένως, διὰ νὰ μὴ μακρυγορῶ, νομίζω, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἀντιστρατήγου ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν εἶναι ὄχι ἀναγκαία, διὰ νὰ μή εἴπω περιττή, διὰ νὰ μὴ θίγω τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλως θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀργότερα ὁ θεσμὸς αὐτός, διότι ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει καὶ κίνδυνος πολέμου μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν προσυμφώνων μὲ τοὺς γείτονας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς θέσεις τῶν δύο ἄλλων ἐπιθεωρητῶν, αὐτοὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἔχουν ἄλλο νὰ κάμουν ἀπὸ τὸ νὰ ἐπιθεωροῦν τοὺς σωματάρχας. Ἑπομένως ἀπομένει νὰ εὕρωμεν καὶ δύο οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιθεωροῦν τοὺς νέους αὐτοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν Σωμάτων. Ποία ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας τῶν νέων αὐτῶν θέσεων; Διότι τί κάμνει ὁ σωματάρχης; Δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιθεωρῇ τοὺς ὑφισταμένους εἰς αὐτόν. Τί θὰ κάμῃ λοιπὸν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν σωματαρχῶν;

§316Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν ἔχει ἄμεσον διοίκησιν.

§317Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τί θὰ κάμῃ;

§318Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐπιθεωρῇ καὶ θὰ συντάσσῃ τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις.

§319Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρεδέχθη μίαν ἄποψιν παράδοξον, ἡ ὁποία δὲν ἥρμοζεν εἰς τὸν ὑπουργὸν αὐτόν, διότι παρεδέχθη, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἱδρύσῃ αὐτοὺς τοὺς θεσμοὺς δι’ ὡρισμένους λόγους. Ἑπομένως ἐσχημάτισα τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἀμφότερα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ἐξυπηρετοῦν μόνον πρόσωπα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος. Καὶ δημιουργία θέσεων νέων οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν συμφερόντων δὲν πρέπει νὰ γίνεται.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§321Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι κυβερνητικὸν ζήτημα ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, φαντάζεσθε πόσον εἶναι δυσχερὴς ἡ θέσις ἡμῶν.

§322Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐδήλωσε τοιοῦτόν τι, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§323Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς, ἐδήλωσα. Εἶπον, ὅτι εἶναι Κυβερνητικὸν ζήτημα.

§324Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τοῦτο κ. βουλευταί, θὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐντελῶς ἀκαδημαϊκῶς μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ πείσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ ὁποίου τὴν ἵδρυσιν ἐπιδιώκουσι, δὲν πρόκειται παρὰ νὰ εἶναι θνησιγενής. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν σχολῶν, ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, διότι ὡς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ πλῆθος τῶν σχολῶν τῶν λειτουργουσῶν σήμερον, ἡ ποικιλία τῆς ἐκπαιδεύσεως κλπ., ἀπαιτοῦν ὁμοιομόρφως ἐπίβλεψιν διὰ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς στρατιωτικοῦ δόγματος. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν, διότι δὲν πρέπει ν’ ἀγνοῇ ἡ Βουλή, ὅτι εἰς τὰς περισσοτέρας σχολὰς Διευθυνταὶ εἶναι ἀξιωματικοὶ ταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι, ἕκαστος δὲ ἐξ αὐτῶν ἔχει διάφορον πρόγραμμα ἐκπαιδεύσεως. Τὰ διάφορα προγράμματα τῶν σχολῶν δὲν συναρμολογοῦνται, δὲν συντάσσονται κατὰ ὁμοιόμορφον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ προέλθῃ ἓν ὁμοιόμορφον δόγμα ἐξ αὐτῶν. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐννοήσω, διατὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν αὐτόν, ἀνατίθεται καὶ ἡ ἐπιθεώρησις ἀνεξαρτήτων τινῶν μονάδων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο εἶναι προσωπικὸν ζήτημα ἐντολῆς.

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξηγήσατέ μου, διότι δὲν ἐννοῶ.

§326Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3ον ἀναγράφεται τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Εἰς τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητήν...κ.λ.π.»

§327Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἐσεῖς εἴπατε Διοίκησις, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον φέρει ἐπιθεώρησις.

§328Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ ἠγνόουν· τὴν ἐπιθεώρησιν...

§329Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν αὐτὸν τῶν σχολῶν γίνεται τοῦτο, διὰ νὰ εἶναι ἰσότιμος καὶ μὲ τοὺς ἄλλους ἐπιθεωρητάς.

§330Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον νομοσχέδιον κύριοι βουλευταί, μὲ εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις ἐντελῶς ἀντίθετον. Ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ διοίκησις, κύριοι συνάδελφοι, συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, εἶχον τὴν τιμὴν καὶ κατὰ τὸ 1925 καὶ κατὰ τὸ 1927, νὰ ὑποστηρίξω καὶ ὑποστηρίζω καὶ σήμερον, μὲ τὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας μας καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα τά ὁποῖα διαθέτομεν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρχῃ πολυτελὴς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ καὶ οὔτε πρέπει νὰ δημιουργοῦνται νέαι θέσεις. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἄλλως τε φαίνεται, ὅτι σκοπεῖ τοῦτο προτοῦ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρέπει νὰ σκεφθῇ πῶς πρέπει, νὰ ὀργανώσῃ ἁπλούστερον τὸν στρατὸν τῆς χώρας, διότι πιστεύω, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ εἶναι πολυτελέστατος ἐκ 12 Μεραρχιῶν. Ὅλοι κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε πῶς γίνεται εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ στρατοῦ. Γνωρίζετε ἄν ὑπάρχουν ἄνδρες πρὸς ἐκπαίδευσιν; Σήμερον αἱ Μεραρχίαι καὶ παρακαλῶ, νὰ προσέξετε εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον θ’ ἀναπτύξω, ἔχουσι δύο συντάγματα ἐν ἐνεργείᾳ. Ἕκαστον σύνταγμα ἔχει τρία τάγματα ἐξ ὧν μόνον ἓν τάγμα εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ τὸ τάγμα αὐτὸ ἔχει 200 περίπου ἄνδρας πρὸς ἐκπαίδευσιν. Τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ τάγματος τούτου ἐπιβλέπουσιν εἷς μέραρχος δύο Συνταγματάρχαι, τρεῖς Ταγματάρχαι, εἷς Διοικητὴς μεραρχιακοῦ πεζικοῦ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζεν αὐτὰ θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἡ δημιουργία τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐπιθεωρητῶν δὲν ἦτο ἀναγκαία. Ἄν μάλιστα εἶναι ἀληθές, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται εἰς τὸ μέλλον αἱ ἡλικίαι νὰ καλοῦνται εἰς δύο σειρὰς διὰ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ θητεία, τότε κύριοι βουλευταί, παρίσταται ἀκόμη περισσότερον περιττὴ ἡ δημιουργία αὐτὴ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸ ὁποῖον συμφωνῶ, οἱ ἄνδρες μετὰ ἐκπαίδευσιν 8 μηνῶν, θὰ ἀπέρχωνται εἰς τὰ σύνορα πρὸς προάσπισιν τῶν συνόρων. Γνωρίζουν, οἱ ἐξ ὑμῶν πρώην ἀξιωματικοί, ὅτι ἡ ἀτομικὴ ἐκπαίδευσις ἡμῶν εἶναι καὶ πολυποίκιλος καὶ λίαν δύσκολος, ὥστε ἀπαιτεῖται 5μηνος ἄσκησις δι’ αὐτήν, εἷς μὴν ἀπαιτεῖται διὰ τὰς ἀσκήσεις Τάγματος καὶ εἷς μὴν διὰ τὰς ἀσκήσεις μικτῶν ἀποσπασπασμάτων.

§331Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶσθε εἰς ἄλλα θέματα.

§332Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ξεύρω ἐγὼ τὶ λέγω. Ἡ ἐκπαίδευσις μικτῶν ἀποσπασμάτων διαρκείας ἑνὸς μηνὸς τὸ πολύ, θὰ ἐπιβλέπητε ἀπὸ ἕνα ὑποστράτηγον τὸν μέραρχον, δύο συνταγματάρχας καὶ τρεῖς ταγματάρχας. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς Πεζικοῦ καὶ Πυροβολικοῦ ἰδίως. Δὲν φαντάζομαι, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι τόσον πλούσιον, ὥστε νὰ ἔχῃ τόσους ἐκτάκτους ἀξιωματικούς. Τὸ δὲ ἐπιχείρημα τὸ μόνον τὸ ὁποῖον φέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι μεταξὺ τῶν Διοικητῶν τῶν Σωμάτων στρατοῦ ἐκτελεστῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου, πρέπει νὰ εἶναι ἐνδιάμεσον πρόσωπον οἱ ἐπιθεωρηταί, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἐνδιάμεσα πρόσωπα εἶναι καὶ οἱ Διοικηταὶ τῶν Σωμάτων στρατοῦ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι 4 ἐνῷ οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ εἶναι 3. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἠμφισβήτησε τὸ γεγονός, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ πλήρης σύγχυσις καὶ σύγκρουσις μεταξὺ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐὰν σήμερον δὲν ὑπάρχει συνεργασία μεταξὺ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν μελῶν καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἐὰν ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν ὅπλων ἔχει ἐκπέσει, εἶναι διότι δὲν ἔχει δημιουργηθῆ παρ’ ἡμῖν ἑνιαῖον στρατιωτικὸν δόγμα, ἕκαστος δὲ ἔχει ἰδίας ἀντιλήψεις περὶ τῆς διοργανώσεως τοῦ στρατεύματος. Δὲν ὑπάρχουν παρ’ ἡμῖν φυσιογνωμίαι ὅπως εἶναι ὁ Φὸς καὶ Πεταίν, τῶν ὁποίων τὸ κῦρος νὰ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι ἐπιβάλωνται αἱ γνῶμαι των εἰς τὰς ὑποδιεστέρας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λύῃ τὴν διαφωνίαν μεταξὺ τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ Ἐπιτελείου συμβουλευόμενος τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ μάλιστα ὅταν ὁ ὑπουργὸς εἶναι πολιτικός. Ἰδοὺ ἡ ἀναπόφευκτος διαφωνία, ὅπως θὰ ὑπάρχῃ ἐπίσης διαφωνία, ἐὰν λύσῃ τὴν διαφωνίαν ὁ κ. ὑπουργὸς συμβουλευόμενος τοὺς ἐπιθεωρητάς. Κολοσσιαία διαφορὰ ἀντιλήψεων ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματός μας περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐπιθεωρήσεων τῶν ὅπλων. Φαντασθῆτε ἂν καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν Σωμάτων στρατοῦ, ἀντιστράτηγοι ἔχουσι διάφορον μεταξύ των γνώμην καὶ μὲ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν ὅπλων, ποία σύγχυσις θὰ προκύψῃ. Ἡ διαφωνία δὲν δύναται νὰ παρακαμφθῇ. Ἡ διαφωνία θὰ ὑπάρχῃ καθημερινῶς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μεταξὺ ἐπιθεωρητῶν καὶ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἀναφέρει, ὅτι εἰς τὰ Δημοκρατικὰ Κράτη καὶ κυρίως εἰς τὴν Γαλλίαν, ἔχουν τὸ σύστημα τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἀνέπτυξεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἀλλὰ διατὶ δὲν ἀναφέρει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὶ συμβαίνει εἰς ἄλλα πλησιέστερα πρὸς ἡμᾶς ἔθνη, τὶ συμβαίνει π. χ. εἰς τὴν Σερβίαν; Κατὰ τὴν γνώμην μου μία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατεύματος, ἐκ δύο στρατιῶν, ἐκ πολλῶν μεραρχιῶν ἑκάστη. Ἐὰν θελήσητε νὰ καταργήσητε τοὺς διοικητὰς τῶν σωμάτων στρατοῦ, τότε τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι ἐπωφελὲς διὰ τὸ στράτευμα. Ἐὰν ἱδρυθῶσι αἱ δύο ἐπιθεωρήσεις, θὰ ἐξουδετερωθῶσιν οἱ διοικηταὶ σωμάτων στρατοῦ οὐσιαστικῶς, διότι οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ ἐξουδετεροῦν τὰς ἐνεργείας αὐτῶν, ἐκτὸς ἂν οἱ ἐπιθεωρηταὶ περιπέσωσιν εἰς ἀχρηστείαν. Τὶ ἄλλο κάμνουν οἱ διοικηταὶ σωμάτων στρατοῦ, παρὰ νὰ ὑποβάλουν σκέψεις καὶ προτάσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἦτο εὐτύχημα, διὰ τὸ στράτευμα, ἐὰν ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπείθετο νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ἱδρύσεως δύο ἐπιθεωρήσεων, ὀργανισμοῦ θνησιγενοῦς ἐντελῶς, ὀργανισμοῦ προωρισμένου νὰ διαταράξῃ κατὰ πολὺ τὴν ἁρμονίαν τοῦ στρατεύματος προωρισμένου νὰ φέρῃ εἰς ἀδράνειαν τοὺς διοικητὰς σωμάτων στρατοῦ, ὀργανισμοῦ προωρισμένου νὰ φέρῃ ἐπὶ κεφαλῆς τεσσάρων διοικητῶν σωμάτων στρατοῦ, τρεῖς ἐπιθεωρητάς. Κύριοι, πρὸς θεραπείαν τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει προβλέπει ὁ κ. ὑπουργός, ἐφ’ ὅσον νομίζει, ὅτι οἱ διοικηταὶ σωμάτων στρατοῦ εἶναι ἐκτελεσταὶ καὶ ὄχι ὅπως ἐγὼ νομίζω, θὰ ἔπρεπε, διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία ἔγκυρος γνώμη καὶ εὐθύνη, νὰ εἶναι εἷς ἐπιθεωρητής, διότι ἐὰν εἶναι δύο ἐπιθεωρηταὶ καὶ διαφωνήσουν μεταξύ των, ὡς εἶναι βέβαιον, ποῖος θὰ λύσῃ τὴν μεταξὺ αὐτῶν διαφωνίαν. Δὲν πρόκειται συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον ψηφιζόμενον νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατεύματος ἐπὶ τὰ βελτίῳ, πρόκειται ἁπλῶς νὰ δημιουργήσῃ μίαν δυσαρμονίαν μεταξὺ τῶν ἀνωτέρων στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Δι’ αὐτὸ κύριοι, παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου, περὶ ἱδρύσεως θέσεων δύο ἐπιθεωρητῶν.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§334Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπαρκῶς νομίζω ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ἐξετέθησαν αἱ ἀπόψεις αἱ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπαρκῶς ἐξετέθησαν αἱ ἀπόψεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὀφείλω νὰ δηλώσω τὴν ἀπόλυτον ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθην προσωπικῶς καὶ ἀναμφισβητήτως, ᾐσθάνθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν δηλώσεων εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν προὐτίθεται νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ διὰ τὰ μέτρα τοῦ στρατωνισμοῦ καὶ τῆς ὑγείας τοῦ στρατιώτου. Ἔρχομαι ἐν προκειμένῳ, ὅσον ἀναφορᾷ εἰς τὰ ὑπὸ συζήτησιν δύο νομοσχέδια σχέσιν ἔχοντα ἀναμφισβητήτως καὶ μὲ τὸ σχέδιον νόμου περὶ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, διότι οὐδόλως εἶναι δυνατόν, νὰ θεωρηθῶσι αὐτὰ τὰ δύο ἀνεξάρτητα ἀλλήλων, σχέσιν ἔχοντα ἀναμφισβητήτως καὶ μὲ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Θὰ ἠνόουν, ὅτι τὸ σύνολον τῶν τεσσάρων συζητουμένων νομοσχεδίων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν δύο ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων, ὤφειλε νὰ ἔλθῃ ἐν συνόλῳ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἤρχοντο ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι ὅλαι αἱ ἀπόψεις ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου, αἱ ἀφορῶσαι τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας. Ἐὰν εἰσήγοντο ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μορφώσῃ μίαν σαφῆ καὶ διακεκριμένην γνώμην. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ περὶ συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβληθῆ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καταλληλοτέρα εὐκαιρία πρὸς συζήτησιν αὐτοῦ ἀπὸ τὴν στιγμὴν τῆς κοινῆς συζητήσεως καὶ τῶν τριῶν ἄλλων, διότι διὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, τὴν κρίσιν μου ἐπὶ τῶν δύο νομοσχεδίων καὶ συγκεκριμένως περὶ τῆς ἱδρύσεως τῶν δύο στρατιωτικῶν ἐπιθεωρήσεων τὴν ἐξαρτῶ ἀσφαλῶς ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διαμορφώσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, διότι ἐνῷ ἡ Βουλὴ ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἰσχύος καὶ τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας καὶ τοῦ τρόπου τῆς συνθέσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ὡς τοῦτο ἔχῃ σήμερον...

§335Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ταχθῇ ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τῆς τοιαύτης γνώμης, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει στρατιωτικὸν πρόγραμμα διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν ἀλλαγήν. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι δύνασθε νὰ δεχθῆτε, ὅτι τὸ σχέδιον τῆς συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ γίνῃ τοῦτο.

§336Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ δεδομένου, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον συγκροτεῖται κατ’ ἀρχὴν διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἀρχηγῶν τῶν σωμάτων στρατοῦ, ἐγὼ ἔχω ἰδικάς μου ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι προχωροῦν ἀκόμη περισσότερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀνωτάτων ἐπιθεωρητῶν, διότι ἐὰν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον συγκροτῆται ὡς εἶναι συγκεκροτημένον σήμερον ἐκ τῶν διοικητῶν τῶν σωμάτων στρατοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποτελῇ τὸ σῶμα τὸ εἰσηγητικὸν καὶ τὸ σῶμα τῆς ἐνασκήσεως τῶν καθηκόντων τῆς ὑποβολῆς τῶν προβιβασμῶν καὶ τοποθετήσεων τοῦ στρατοῦ, τὸ σῶμα τοῦτο θὰ ἀποτελῆται ἐκ τῶν ἐλεγχόντων καὶ ἐλεγχομένων. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν σωμάτων στρατοῦ ἐξέρχονται τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἡ ἵδρυσις τῶν δύο ἐπιθεωρήσεων εἶναι σκόπιμος, διότι δι’ αὐτῆς καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου δημιουργεῖται τὸ σῶμα τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν ἀνωτέρων διοικήσεων τοῦ στρατεύματος. Κατὰ συνέπειαν τάσσομαι ὑπὲρ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ταύτην τὴν στιγμὴν ἐξέθηκα ἀλλ’ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, ὅταν ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, νὰ τεθῇ αὐτὸ ὡς μία συνέπεια τῶν στρατιωτικῶν ἐπιθεωρήσεων. Καὶ χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ἀποφύγω ἀπὸ τὸ θέμα εἰσερχόμενος εἰς τὸ θέμα τῆς.................... θὰ ἤθελον νὰ ἐκφράσω μίαν γνώμην ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπὶ τῆς γενικῆς ἀρχῆς, ὅτι διὰ στρατοὺς μικρούς, ὡς εἶναι ὁ ἡμέτερος, ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀνωτέρας διοικήσεως ἐπὶ τῶν διοικήσεων σωμάτων στρατοῦ εἶναι ἐντεδεδειγμένη. Καὶ ἡ πολεμικὴ πεῖρα ἡ πρόσφατος ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, ἀπέδειξε, ὅτι τὰ σώματα στρατοῦ ἀποτελοῦν ὀργανισμοὺς δυσκαμψίας, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ὑποχωρήσεων οὐδέποτε συνέπεσε ἡ δρᾶσις τοῦ σώματος νὰ εἶναι ὡς εἶναι ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς εἰρήνης συγκροτημένη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν προστριβῶν τῶν δημιουργουμένων μεταξὺ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων στρατοῦ καὶ τῶν Διοικητῶν τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιθεωροῦν, νομίζω, ὅτι αἱ προστριβαὶ ὑφίστανται καὶ σήμερον, δὲν νομίζω δέ, ὅτι αἱ προστριβαὶ εἶναι ἐκεῖναι περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ φρίξωμεν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐκ τῆς διαφωνίας αὐτῆς τῶν γνωμῶν καὶ τῶν προστριβῶν αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται προκύπτει ἀσφαλῶς ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν θὰ προέβαινε νὰ μορφώσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ τὸ Σύνταγμα εἶναι ὁ ἐνασκῶν τὴν σύνταξιν Διοικητὴς τοῦ στρατεύματος καὶ συνεπῶς ὁ λόγος τῶν προστριβῶν δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πείσῃ νὰ ἀλλάξωμεν ἔπειτα γνώμην. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη εἰς τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ συμμετοχὴν τῶν 2 ἐξ ἀποστρατείας ἐπανελθόντων ἀντιστρατήγων εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, εἶναι προφανές, ὅτι δὲν δημιουργεῖται πρόσθετος δαπάνη σοβαρά. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἐδημιουργεῖτο μία πρόσθετος δαπάνη, ἐὰν πρόκειται νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ὄφελος τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων νὰ προκύψουν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρωτήσωμεν περὶ τῆς δαπάνης ταύτης, ἡ ὁποία θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας θὰ ἦτο νὰ συναντήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ παρακάμψῃ τὰς δυσχερείας αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν ἐκ τῶν ζητημάτων τῆς ἀρχαιότητος, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος ταύτης, θὰ ἦτο δυνατὸν θαυμασίως νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ νόμου ὅπως καὶ ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐπιθεωρήσεως εἰς ἕνα ἀντιστράτηγον παρέχει καὶ ἀναμφισβήτητον τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἀρχαιότητος, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἀμφισβήτησις. Ἀλλὰ καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τοὺς περισσοτέρους στρατοὺς καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν Γαλλικόν, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἔθιξε δικαίως, τὸ πρότυπον τοῦ ὀργανωμένου στρατοῦ, θὰ ἴδωμεν, ὅτι οἱ λόγοι περὶ ἀρχαιότητος καὶ οἱ θεσμοὶ τῆς ἀρχαιότητος δὲν εἶναι τόσον ἰσχυροί, ὥστε κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου ἡ ἀρχαιότης δὲν ὑφίσταται πραγματικῶς, ὁ δὲ στρατηγὸς ἐνασκεῖ τὴν διοίκησιν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἐπιστολῆς lettre commandement, τὴν ὁποίαν ἐκδίδει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐτὴ δὲ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ἀρχαιότητος καὶ τῆς διοικήσεως. Προκειμένου συνεπῶς περὶ διοικήσεως ἀνωτάτων μονάδων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καμφθῶμεν παρὰ τῶν δυσχερειῶν τῆς ἀρχαιότητος, διότι αἱ δυσχέρειαι αὐταὶ ὑφιστάμεναι πάντοτε, παρακάμπτονται καὶ διὰ τῆς καλῆς θελήσεως καὶ τῆς ἐπιβολῆς τῆς πειθαρχίας, τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλλῃ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι μία τοιαύτη ἀντίληψις δὲν εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὰς παρ’ ἡμῖν κρατούσας συνηθείας περὶ ἀρχαιότητος. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ παρ’ ἡμῖν ἐπικρατοῦσαι συνήθειαι περὶ ἀρχαιότητος διὰ τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἀποτελοῦν κακὰς συνηθείας, δὲν ἕπεται, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑφισταμένου κακοῦ πρέπει νὰ συνεχίσωμεν ὀργανοῦντες τὸν στρατὸν καὶ προβάλλοντες σκέψεις τοιαύτας ἢ τοσαύτας.

§337Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀπὸ θεωρίας σας, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἔγειναν κινήματα, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος.

§338Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ καταπατήσεως ἀρχαιότητος. Τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ εἴπουν οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, ὅτι μεταξὺ στρατηγῶν δὲν ὑφίσταται ἀρχαιότης, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ ποιναὶ συνήθως, θὰ ἐκλείψουν, διὰ τῆς διαμορφώσεως τοῦ νέου τούτου πνεύματος εἰς τὸν στρατόν. Δὲν ἐκθέτω διότι ηὕρομεν κακὰ ἐπικρατοῦντα ἔθιμα, ἐφ’ ἑνὸς εἰς ἄλλην ἐποχὴν καὶ μὲ ἄλλας ἀντιλήψεις ἦσαν καρποφόρα καὶ λυσιτελῆ, θὰ πρέπῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κακοῦ τούτων συνηθειῶν, νὰ συνεχίσωμεν τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν. Τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον.

§339ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν δηλαδὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ ἀνώτερον στρατηγόν, δὲν καταπατῇ τὴν ἀρχαιότητα ἄλλου;

§340Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναθέσῃ τὴν διοίκησιν εἰς οἱονδήποτε. Οὐδέποτε παρετηρήθησαν προστριβαὶ μεταξὺ τῶν διοικητῶν ὁμοιοβάθμων, διότι ἐν πολέμῳ οἱ λοχαγοὶ ἀναλαμβάνουν διοίκησιν Συντάγματος καὶ ἔχουν ὑπὸ τὰς διαταγάς των ὁμοιοβάθμους λοχαγούς.

§341Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ καταπάτησις ἀρχαιότητος μπορεῖ, νὰ γεννᾷ προστριβάς, ὅταν ἡ ἀρχαιότης γεννᾷ δικαίωμα προβιβασμῶν.

§342Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἑνός, περὶ ἀρχαιότητος τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμήν, νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, ἀποτελεῖ πλέον ἀνεγνωρισμένην ἀρχὴν εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου. Εἴς τινας δὲ στρατοὺς εἰς τὸ ζήτημα τῆς διοικήσεως ταύτης προχωροῦν ἔτι περαιτέρω, καὶ ἀναθέτουν καθήκοντα ἀνώτερα ἐν καιρῷ πολέμου εἰς ἀξιωματικὸν κατώτερον. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι μία τοιαύτη ἀρχὴ ἴσχυσε ἐν Ἀγγλίᾳ, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου, ἔνθα καὶ ἕνας ταγματάρχης ἔδωσε τὴν στολὴν τοῦ ὑποστρατήγου καὶ ἐνήσκει καθήκοντα τοῦ στρατηγοῦ. Τοιοῦτον πνεῦμα, ἂν ὄχι καὶ ἀνώτερον ἡμεῖς ἀλλ’ εἰς πολὺ ἀμυνώμενον βαθμόν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐμφανίσωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ παρουσιάσωμεν στρατόν, ἄξιον τῆς ἀποστολῆς του. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύγκρουσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν δύναται νὰ προκύψῃ ἀντίθετος γνώμη. Μὲ τὰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας τῆς ἐκπαιδεύσεως, αἱ ὁποῖα ὡς ὀρθώτατα, παρετήρησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προέκυψαν κατόπιν τῆς διαμορφώσεως τοῦ νέου πολέμου, ἡ ἐκπαίδευσις ἐν ...... καὶ ἰδίᾳ ὁμιλῶ φυσικὰ περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν στελεχῶν εἶναι τόσον πολυσχεδής, εἶναι τόσον πολλαπλὰ τὰ σχολεῖα, ἀνώτερα καὶ κατώτερα, τὰ ὁποῖα ὀρθῶς ἐδημιουργήθησαν, ἀπό τινων ἐτῶν καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν, ὥστε ἀσφαλῶς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχει τὴν κυριωτέραν του ἀποστολήν, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον, νὰ περιορίζῃ τὴν ἀποστολήν του εἰς τὴν κατεύθυνσιν καὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀναγκαίων ὁδηγιῶν καὶ διαταγῶν, ἀλλὰ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον οὐδέποτε καὶ κατὰ τὸ καθιερωμένον καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ τὸν πραγματικὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ....... ἐπιθεώρησιν πρὸς ἔλεγχον τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῇ εἰσηγήσει του ἐκδιδομένων διαταγῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, δὲ ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἰδίᾳ ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην περιωπήν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ καταρτισμοῦ τῶν στελεχῶν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην, τῆς στρατιωτικῆς ὀργανωτικῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἡ ἐπιθεώρησις τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν, θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, θὰ διαδεχθῇ τὴν ξένην ὀργανωτικὴν ἀποστολήν, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς τελευταίους καιροὺς τόσας ὑπηρεσίας ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν στελεχῶν παρέσχεν καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ τότε δὲν θὰ εἶναι τόσον ἀναγκαῖαι εἰς σύντομον χρονικὸν διάστημα (χειροκροτήματα).

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§344Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον κατὰ πρῶτον, νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρὸς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον. Εἶναι ζήτημα κοινοβουλευτικῆς εὐθυξίας τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἔχομεν συνηθίσει καὶ τὸ τηροῦμεν ἀπαρεγκλήτως, ὅπως ἑκάστοτε ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει, νὰ συνταυτίζῃ τὴν τύχην της μέ τὴν ψήφισιν αὐτήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ πρᾶξις αὐτὴ ὁσημέραι ἐξασθενίζει καί ἤρχισε γενικώτερον νὰ ἀναγνωρίζεται, ὅτι διὰ νὰ ἐξυψωθῇ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἐπέλθῃ κἄποιος οὐσιαστικώτερος περιορισμὸς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχουσα μίαν μεγίστην πλειοψηφίαν ὄπισθεν αὐτῆς, εἶναι εἰς θέσιν οὐσιαστικῶς νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν τὴν ἀρχήν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις αὐτῆς εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. Καὶ ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀδύνατον νὰ φύγῃ, διότι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ! Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς πράξεως ἐκείνης ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ θιχθῇ......

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ὑποχωρῇ.

§346Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι νὰ ὑποχωρῇ. Νὰ ἀφήσετε τὸ νομοθετικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ ἐννέα δέκατα σᾶς ἀκολουθεῖ, νὰ ἐκφέρῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του.

§347Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ἐκφέρει ἐλευθέρως.

§348Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ ὅταν συνδυάζετε μὲ μέτρα τὰ ὁποῖα, ὀφείλω νὰ εἴπω, δὲν ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τοῦ ἐκλογικοῦ προγράμματος, μὲ μέτρα τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εἶναι τόσον θεμελιώδη ὥστε εἶναι ἀδύνατον, νὰ ὑπάρξῃ ἡ Κυβέρνησις ἄνευ τῆς ψηφίσεως αὐτῶν τῶν μέτρων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ δημιουργία τινῶν ἐπιθεωρήσεων, ἀποτελεῖ ἓν μέτρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται τὸ κύριον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν ψήφισιν αὐτὴν τὸ νομοθετικὸν σῶμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ηὐχόμην, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀφήσῃ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς φίλους της νὰ ἐκφέρουν ἐλευθέρως τὴν γνώμην των καὶ νὰ ἀφήσῃ καὶ τὸν ἑαυτόν της νὰ ἐπηρεασθῇ κάπως περισσότερον ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§349Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδέχθη ποτὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένουσα εἰς τὰς ἰδέας της.

§350Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς θαυμάζω δι’ αὐτό. Ἀλλὰ πρὶν ἠκούσητε τὴν γνώμην τῶν φίλων σας ἐθέσατε ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§351Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὰ ἠξεύρω ὅλα ἐκ τῆς ἐκθέσεως καὶ τῶν συζητήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμα μὲ τὸν πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§352Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην σεῖς μὴ φοβούμενος οὐδεμίαν παρεξήγησιν, διότι ἡ μὴ ἀποδοχὴ ἑνὸς μέτρου δευτερεύοντος δὲν σημαίνει ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν......

§353Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐφ’ ὅσον δὲν θέτω ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν σημαίνει ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης. Δὲν σημαίνει, ὅτι θέτω ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶ.

§354Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, οὐδεὶς νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἦτο ἄνευ ἐμπιστοσύνης καὶ φοβεῖται μήπως ἀνατραπῇ.

§355Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸ). Τότε εἶναι περιττόν, νὰ ὑποθέτετε, ὅτι τοιοῦτον τὸ σκέπτομαι. Θὰ ἤμην ἀνάξιος, νὰ κάθημαι ἐδῶ ἐὰν ἄφηνον, νὰ ἐφαρμοσθοῦν πράγματα ἀντίθετα εἰς τὴν ἀντίληψίν μου.

§356Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει, ὅτι ἐπὶ παντὸς μέτρου ἡ μὴ ἀποδοχὴ τῆς ἀντιλήψεως τῆς Κυβερνήσεως.....

§357Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μὰ δὲν εἶναι ἐπὶ παντὸς μέτρου. Ὅταν λέγητε ἐπὶ παντὸς μέτρου, δὲν εἶναι ἄξιον ὑμῶν.

§358Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξήγησα σαφῶς ποία εἶναι ἡ σημασία τοῦ λόγου μου. Ἀνακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἐπὶ παντός.

§359Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι ὁ κυριώτερος ποὺ ἐπολέμησε τὸ Ἀμερικανικὸν σύστημα τοῦ χωρισμοῦ τῶν ἐξουσιῶν.

§360Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπολέμησα τὸ Ἀμερικανικὸν σύστημα καὶ ἐξακολουθῶ, νὰ τὸ πολεμῶ καὶ κατὰ τύπους καὶ κατ’ οὐσίαν, ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι ὁ χωρισμὸς τῶν ἐξουσιῶν ὑπάρχει μόνον μὲ τὸ Ἀμερικανικὸν σύστημα. Βεβαίως ἐκ πρώτοις ὄψεως τὰ δύο Κυβερνητικὰ σχέδια ἔχουν τὴν θεωρητικὴν ἐντύπωσιν ὑπὲρ αὐτῶν, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ὁ δυνάμενος νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ ἐνέργεια ἐπιθεωρήσεως ἐπὶ οἱωνδήποτε ὑπηρεσιῶν εἶναι κἄτι τὸ εὐεργετικόν. Ἔχομεν Διοικήσεις, ἔχομεν ὑπηρεσίας ἐκτελούσας ὡρισμένα καθήκοντα. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιθεώρησις αὐτὴ τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι κατά τι συντελεστική, διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ περισσότερον τὴν ἑνότητα τὴν ὁμοιομορφίαν τῆς κατευθύνσεως, τὴν ἑνότητα τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ μὲν ἀπὸ διοικητικῆς ἀπόψεως, διότι μόλις ἔλθῃ κανεὶς κἄπως περισσότερον εἰς τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου αὐτὴ ἡ γενικὴ καὶ ὀρθὴ θεωρητικὴ ἄποψις δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν νομοσχεδίων. Πρῶτον δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐπὶ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ὑπηρεσιῶν ἀσκεῖται ἐπιθεώρησις. Εἰς ἕκαστον κλάδον ὑπάρχει καὶ εἷς ἀνώτερος βαθμὸς ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸς ἐπιθεωρήσεως. Ἄς ἴδωμεν πρῶτον τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας ἑνὸς θεσμοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν. Τὰ ζητήματα τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ζητήματα ὑπαγόμενα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Αὐτὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον εἶναι ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος μελετᾷ ὄχι μόνον τὰ σχέδια, σχέδια πολέμου, σχέδια ἀμύνης καὶ ἐπιθέσεως, ἀλλ’ εἶναι ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος κυρίαν ἀποστολὴν ἔχει νὰ μελετᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν στρατολογικῶν ὀργανισμῶν καὶ νὰ μελετᾷ καὶ νὰ παρασκευάζῃ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ. Τὸ πρόγραμμα λοιπὸν τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, συντάσσεται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ αὐτὸ ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ πράγματι τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπολλαπλασιάσθησαν τὰ σχολεῖα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παρακολουθήσεως τῆς λειτουργίας αὐτῶν τῶν σχολῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ὀργανισμοὶ ἐμποδίζουν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, νὰ ἐπιβλέπῃ τὰ σχολεῖα αὐτὰ ἀμέσως χωρὶς νὰ εἶναι ἀπαραίτητον, νὰ συνοδεύῃ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων. Ὁμολογῶ ὅτι αὐτὸ εἶναι κώλυμα τὸ ὁποῖον, θὰ ἠδύνατο, νὰ ἀρθῇ, διὰ μεταβολῆς τῶν σχετικῶν διατάξεων. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχει τὸ ἄλλο κώλυμα τῆς ἐπαρκείας τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου, ὅπως παρακολουθῇ τὴν λειτουργίαν τῶν σχολείων αὐτῶν. Ἡ διόρθωσις τοῦ πράγματος δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἀναμφισβητήτως παρὰ διὰ τῆς δημιουργίας ἑνὸς εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ σχολείου ὑπαγομένου καὶ ὑποτεταγμένου εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον στρατοῦ. Διότι τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συντάσσει τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ ἐπιτελεῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γνωρίζῃ πῶς γίνεται ἡ ἐκπαίδευσις, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δὲν δύναται, νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι ἐκτὸς τοῦ Ἐπιτελείου ὑπεράνω τοῦ Ἐπιτελείου, θὰ ὑπάρξῃ μία ἀνωτέρα ἀρχή. Διότι ὅπως διεμορφώθη ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου μὲ βαθμὸν οὐχὶ ὑποστρατήγου, ἀλλ’ ἀντιστρατήγου, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ σχολείου ὁ ὁποῖος ἔχει βαθμὸν ὑποστρατήγου, φυσικὸν εἶναι, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ σχολείου, νὰ εὑρίσκεται ὑπεράνω τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Εἶναι ἐντελῶς ἀντιφατικὸν τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἐκτὸς τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἕνας ἀξιωματοῦχος ὑπεράνω αὐτοῦ τοῦ σώματος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἁπλῶς τὴν ἀποστολήν, νὰ ἐπιβλέπῃ τὰ σχολεῖα καὶ νὰ δίδῃ λόγον, τρόπον τινά, εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι πρέπει μὲν νὰ δημιουργηθῇ ἕνας ἐπιθεωρητὴς στρατοῦ, ἀλλὰ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ χάριν τῆς ἑνότητος ἁπλῶς, πρέπει νὰ εἶναι προσκεκολλημένος εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὑποτεταγμένος εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου, διότι εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ δώσῃ τὰς θετικὰς πληροφορίας, εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις του, διὰ νὰ εἶναι ἐν γνώσει τὸ Ἐπιτελεῖον, πῶς λειτουργεῖ τὸ σχολεῖον. Ὁ ὑπουργός, θὰ διαβιβάζῃ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, θὰ λαμβάνῃ μέριμναν, διὰ τὸν ἐπιθεωρητήν. Θὰ ἔλεγον, ὅτι δὲν ἔχομεν τόσην ἀνάγκην τῆς εἰδικῆς ἐπιθεωρήσεως, ἀλλ’ ἀναγνωρίζω ἤδη, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ δὲν πρόκειται νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ἄπειρον καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μορφώσωμεν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, θὰ διαδεχθῶσι μίαν ἡμέραν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν. Ἀλλ’ εἶναι περιττὸν νὰ δημιουργήσωμεν ὑπεράνω τοῦ ἐπιτελείου τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο τῶν ἐπιθεωρήσεων τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐκεῖ πάλιν ὑπάρχει μία νομίζω, σύγχυσις. Ἔχομεν τὰ Σώματα τοῦ στρατοῦ. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὑπουργεῖον δὲν γνωρίζει τὶ πράττουσι τὰ Σώματα τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἄλλων ἀξιωματούχων οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς πληροφορῶσι περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαταγῶν τοῦ ὑπουργείου ἢ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ σωματάρχου, ἀλλ’ ὅπως ἤδη ἐτονίσθη ἀπὸ τοὺς ὁμιλήσαντας, συναδέλφους, οἱ σωματάρχαι εἶναι εἶδος ἐπιθεωρητῶν, αὐτοὶ οὗτοι.

§361Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκτελεσταὶ τῶν ἀποφάσεων εἶναι.

§362Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δὲ κανεὶς μεγάλος ἀριθμὸς σωματαρχῶν, ὥστε νὰ μὴ μποροῦν αὐτὰ νὰ ἐκτελέσουν — ἐφ’ ὅσον ἐννοεῖται θέλομεν, νὰ ἔχομεν σώματα στρατοῦ — τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ ἐὰν δύνανται ἔρχονται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸ ὑπουργεῖον. Εἶναι 4. Θέλομεν διὰ τὰ 4 αὐτὰ σώματα στρατοῦ, νὰ δημιουργήσωμεν δύο ἢ τρεῖς ἐπιθεωρήσεις; Δι’ αὐτό, ὀρθῶς ἐτονίσθη, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ κατὰ πρῶτον λόγον εἶναι περιττοί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον περιττοὶ εἶναι καὶ πραγματικῶς ἕνας ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος δυνατόν, ἐπὶ βλάβῃ τοῦ στρατεύματος καὶ θὰ ἀποβῇ ἐπὶ βλάβῃ τοῦ στρατεύματος, διότι ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν στρατιᾶς καὶ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν ἐκτελεστικὰ ἀκόμη καθήκοντα εἰς τοὺς ἐπιθεωρητάς, ὅπως ἔχουσιν ἀναθέσει ἐν Γαλλίᾳ ὡς ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀσφαλῶς οἱ ἐπιθεωρηταὶ αὐτοὶ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν δὲν θὰ ἔχωσι πράγματι τὶ νὰ κάνουν ἢ νὰ ἔρχωνται εἰς προστριβὰς μὲ τοὺς ὁμοιοβάθμους των σωματάρχας. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπως ἐτονίσθη, οἱ ἐπιθεωρηταὶ παρασκευάζουν, κατὰ διαμερίσματα μεγάλα, ἐπιβλέπουσι τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, εἶναι τρόπον τινὰ τὰ ὄργανα τὰ ἀνώτερα τὰ ὁποῖα παρασκευάζουν κατὰ περιφερείας τὸ στράτευμα, διὰ τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν. Ἀλλὰ τοιαύτη ἐνέργεια, μπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Θὰ διαιρέσωμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς δύο περιφερείας καὶ θὰ ἀναθέσωμεν ἑκατέραν ἐξ αὐτῶν εἰς ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν ἐπιθεωρητῶν; Τοιοῦτόν τι δὲν προβλέπεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ θ’ ἀσκοῦν ἐπιθεώρησιν, σύμφωνα πρὸς τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργοῦ ἢ καὶ κατὰ βούλησιν, ὁπότε θὰ ἔχωμεν καὶ σύγκρουσιν τῶν δύο αὐτῶν προσώπων, δημιουργουμένων ἀντιθέσεων μεταξύ των, φοβοῦμαι, ὅτι ἡ δημιουργία αὐτῶν τῶν δύο θέσεων, θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν ἢ νὰ μὴ δοθῇ ἡ δέουσα σημασία εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τοῦ Ἐπιτελείου ἢ νὰ γίνῃ τὸ ἀντίστροφον, νὰ δημιουργηθοῦν δύο ἄνθρωποι μὴ ἐκτελοῦντες σοβαρὰ καθήκοντα. Ἀλλὰ πολὺ ὀρθῶς, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λέσβου συνάδελφον ἐτονίσθη, ὅτι αὐτὰ τὰ νομοσχέδια δὲν εἶναι ἄσχετα πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ συζητήσωμεν μαζὶ μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἀσχέτως πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων, κύριοι, εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Μαζὶ μὲ αὐτόν, θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν καὶ περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐὰν πράγματι ἐπεκράτει ἡ στρατιωτικὴ ἀντίληψις, ὅτι δὲν συμφέρει ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν σώματα στρατοῦ, ἀλλὰ ὁμάδας μεραρχιῶν, τότε ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀνετρέπετο. Διότι ἀντὶ νὰ ἔχωμεν 4 σώματα, θὰ ἔχωμεν δύο ἀνωτέρας διοικήσεις ἢ ἐὰν θέλετε δύο ἐπιθεωρήσεις καὶ τότε ἐὰν πράγματι ἐπικρατήσῃ αὐτὴ ἡ ἀντίληψις, τί θὰ γίνωσιν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια; Τί θὰ γίνωσιν οἱ σωματάρχαι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταί; Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα χρῄζει μεγαλυτέρας μελέτης καὶ μελέτης ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν προκειμένου, νὰ γίνωσι προαγωγαὶ εἰς τὸ στράτευμα, ὑπάρχουσιν κενῶν θέσεων....

§363Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μόνον μία θέσις ὑπάρχει κενή, ὑποστρατήγου.

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν καίτοι λέγω ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις, δημιουργοῦνται νέαι τοιαῦται. Καθόσον δὲ πληροφοροῦμαι καὶ ἀντιλαμβάνομαι, εἰς τὸ στράτευμα ἐκδηλοῦται δυσφορία δι’ αὐτὰς τὰς μεταρρυθμίσεις τὰς στρατιωτικάς. Δυσφορία ὄχι ἀντιπειθαρχική, δυσφορία μόνον γνώμης ἁπλῶς, διὰ τὴν μεταρρύθμισιν αὐτὴν καὶ ὑπάρχει ὁ φόβος, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐκεῖ ὅπου πρέπει οἱ καλλίτεροι καὶ ἱκανώτεροι τῶν ἀξιωματικῶν, μήπως ἀχρηστευθοῦν ἀκριβῶς οἱ καλλίτεροι καὶ ἱκανώτεροι τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ διαφωτισθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐζήτησα τῶν εἰδικωτέρων τὰς γνώμας. Καὶ ὀφείλω, νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἐν μιᾷ φωνῇ ἠκούσθη ἡ γνώμη, ὅτι αὐτὴ ἡ μεταρρύθμισις ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀναγκαία, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπιζημία καὶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθώτερον νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα μαζὶ μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συνδυάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον μεγίστης μελέτης, διότι ἐκεῖθεν ὄχι μόνον οἰκονομίαι ἱκαναὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθουν, ἀλλὰ καὶ ἡ δυνατότης καλλιτέρας ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατεύματος ἡ ὁποία σήμερον εἶναι ἀτελής, λόγῳ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν μεραρχιῶν ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος. Καὶ τότε φυσικά, νὰ ἴδωμεν πῶς μπορῇ, νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ καλλιτέρα διοίκησις τῶν μεραρχιῶν καὶ ἡ ἐπίβλεψις πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ στρατιωτικοῦ προγράμματος. Ἡ ἀπόφασις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα σήμερον συζητοῦνται, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι μία ἀπόφασις πρόωρος, θὰ εἶναι μία ἀπόφασις ἄσκοπος ἴσως καὶ ἐπιζημία καὶ διὰ τοῦτο καὶ πάλιν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως θελήσῃ νὰ συνδυάσῃ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας, ἔχει τὸν λόγον.

§366Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι συντομώτατος, διότι οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ἐξήτασαν τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον λεπτομερῶς, ὥστε νὰ μὴ μένῃ οὐδὲν σημεῖον σκοτεινόν. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους οἵτινες ὤθησαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἐν λόγῳ νομοσχέδια οὐδὲ τοὺς λόγους οἵτινες ἔπεισαν αὐτόν, ὅτι αἱ διοικήσεις τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν ὑστεροῦν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ εἶχαν ἀνάγκην ἐπιβλέψεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φαίνεται, ὅτι θέλει νὰ μιμηθῇ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ὅπως ἡ κατωτέρα ἐκπαίδευσις καὶ ἡ μέση τοιαύτη, ἔχουν ἀνάγκην ἐπιθεωρήσεων καὶ ἐπιθεωρητῶν, κατὰ τὸν αὐτόν λόγον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μὴ εὑρίσκων εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των τοὺς διοικητὰς τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν, ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν, τὸν ἐπιθεωρητήν.

§367Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἔχει οὐδεμίαν μομφὴν κατὰ τῶν διοικητῶν τῶν σχολῶν τὸ νομοσχέδιον.

§368Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, ὡς θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς μὴ ὢν Ἕλλην παλαιός, ὑπῆρχεν ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων, ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν, διοικηταὶ τῶν ὁποίων ἦσαν συνταγματάρχαι ἢ ἀντισυνταγματάρχαι καὶ ἡ Σχολὴ τῶν Ἐφέδρων ἐν Κερκύρᾳ μὲ διοικητὴν ταγματάρχην. Τὰ ἀποτελέσμανα τῶν σχολῶν ὑπῆρξαν ἄριστα καὶ τοῦτο δύνανται νὰ τὸ ὁμολογήσουν πάντες οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι συνάδελφοι ἀπόφοιτοι τῶν σχολῶν αὐτῶν. Καὶ ἐν τούτοις δὲν ὑπῆρχον ἐπιθεωρηταί, καὶ δὲν ὑπάρχουν μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς καὶ τὰ πράγματα, ὡς βλέπετε, βαίνουσιν ὁμαλώτατα καὶ παραγωγικώτατα πρὸς ὄφελος τοῦ στρατοῦ.

§369Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπῆρχον πρὸ τοῦ πολέμου ἐπιθεωρήσεις.

§370Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν θέλω ἀπομιμήσεις.

§371Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐξέλιξις τῆς ἐκπαιδεύσεως ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐπέβαλε τὴν ἀνάγκην τῶν ἐπιθεωρήσεων.

§372Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Παραδέχομαι, ὅτι ἡ ἐξέλιξις ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθημάτων.

§373Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τῆς διδασκαλίας ἡ ὁποία εἶναι πολυσχιδὴς καὶ πολυσύνθετος.

§374Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὅ,τι ἡ διδασκαλία εἶναι πολυσχιδής, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, οὔτε ὅτι εἶναι πολλὴ ἡ ὕλη. Ἀλλὰ διδάσκεται ἡ αὐτὴ ὕλη, τὰ αὐτὰ μαθήματα εἰς ὅλας τὰς σχολάς;

§375Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διδάσκεται ἡ αὐτὴ ὕλη.

§376Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βέβαια.

§377Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑφυπουργόν. Ὥστε κ. ὑφυπουργέ, διδάσκεται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ἐφέδρων, ἡ Ἀναλυτική, ἡ Παραστατικὴ Γεωμετρία, ἡ Μηχανική;

§378Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι, ἡ στρατιωτικὴ ὕλη.

§379Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων καὶ ὄχι περὶ τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν. Ὅλα αὐτά, κύριοι βουλευταί, δημιουργοῦνται μόνον χάριν τῶν προσώπων καὶ ὄχι χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος. Καὶ ἤδη ἐγκαταλείπω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιθεωρητῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ χαρακτηρίσω ὡς ἄστοχον. Ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι ἐπειδὴ οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων στρατοῦ εἶναι οἱ ἐκτελεσταὶ τῶν διαταγῶν του καὶ ἐπειδὴ δὲν δύναται προσωπικῶς, νὰ ἐνασκῇ τὸν ἔλεγχον, διότι εὑρίσκεται μακρὰν τῶν σωμάτων στρατοῦ, ἀναθέτει τὸν ἔλεγχον εἰς ἐνδιάμεσα ὄργανα, τὰ ὁποῖα θὰ παρακολουθῶσι διὰ συχνῶν ἐπιθεωρήσεων τὴν ἐν γένει ἐνέργειαν τῶν ἐκτελεστῶν καὶ θὰ διαφωτίζωσι τὸν ὑπουργὸν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ ἐν γένει. Καὶ ἐρωτῶ, τί ἄλλα ὄργανα ἐνδιάμεσα ἁρμοδιώτερα δύνανται νὰ ὑπάρξουν ἀπὸ τοὺς διοικητὰς τῶν σωμάτων στρατοῦ; Καὶ οἱ μὲν ἐπιθεωρηταὶ θὰ εἶναι δύο, ἐνῷ οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων στρατοῦ εἶναι τέσσαρες, ἄρα ἐπίβλεψις μεγαλυτέρα. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του, οὔτε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐμμέσου ἐπιβλέψεως, διότι ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ βλέπῃ τί γίνεται ἐν Μακεδονίᾳ, ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενος, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν θὰ δύναται τὸ ἐνδιάμεσον ὄργανόν του, ὁ ἐπιθεωρητής, νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν καὶ ἀποφάσεων τοῦ ὑπουργοῦ, ὑπὸ τῶν ἐν Μακεδονίᾳ σωμάτων στρατοῦ, ἀφ’ οὗ ὡς ἕδρα του ὡρίσθησαν αἱ Ἀθῆναι. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει τὸ ἄστοχον καὶ ἀμελέτητον τοῦ νομοσχεδίου.

§380Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕδραν θὰ ἔχῃ τὰς Ἀθήνας. Ἡ ἐπιθεώρησις θὰ γίνεται ἐπὶ τόπου.

§381Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παρακολουθῇ ἀπὸ ἀποστάσεως τόσον μεγάλης τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στελεχῶν, τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν καὶ τὴν πρὸς πόλεμον παρασκευὴν αὐτῶν,

§382Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Οἱ δύο ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατεύματος εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων μελῶν τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Διὰ τοῦτο τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου πρέπει, νὰ μένουν εἰς Ἀθήνας. Ἀπὸ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ἕν εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἀποκεφαλίζομεν ὀλίγον τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὸ θέλομεν. Δὲν θέλομεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔχῃ ἕνα μόνον σύμβουλον, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, θέλομεν, νὰ ἔχῃ συλλογικὸν σῶμα, ὡς σύμβουλον. Θέλομεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἓν συμβούλιον συγκεκροτημμένον ἀπὸ ἀνωτάτους στρατιωτικούς, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ὁ διαρκὴς σύμβουλος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὥστε τὸ μόνον τὸ ὁποῖον κάμωμεν σήμερον, εἶναι, ὅτι κόβωμεν λιγάκι τὸ κεφάλι τοῦ Ἐπιτελάρχου. Ἐπειδὴ λοιπόν, θὰ ἔχουν τὴν ἕδραν των εἰς τὰς Ἀθήνας, δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν μποροῦν νὰ κάνουν ἐπιθεωρήσεις. Ὅταν πρόκειται νὰ κάμουν ἐπιθεωρήσεις, θὰ μεταβαίνουν ἐπὶ τόπου.

§383Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν λέγεται ἐνάσκησις προσωπικοῦ ἐλέγχου, ὡς τὸ θέλῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§384Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε βουλευτά, δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἔχωμεν ἐπιθεωρητάς. Ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ ὅλων τῶν κλάδων, ἔχουν τὴν ἕδραν των εἰς τὰ κέντρα.

§385Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀρχηγὸς ὑπηρεσίας, νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκον του μακρὰν εὑρισκόμενος τῆς ἕδρας τοῦ σώματός του.

§386Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως· ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν κλάδων ἔχουν τὴν ἕδρα των εἰς τὰ κέντρα.

§387Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Βεβαίως εἰς τὰ κέντρα τῆς περιφερείας, ὅπου τὰ σώματα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται κ. ὑπουργέ, περὶ πολιτικῶν ὑπηρεσιῶν. Ὁ συνάδελφός σας ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἐν Ἀθήναις τὴν ἕδραν τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοὺς ἀποστέλλει εἰς τὰς ἐπαρχίας πρός ἐπιθεώρησιν τῶν ἐφοριῶν καὶ ταμίων. Ἀλλὰ αἱ στρατιωτικαὶ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ἄψυχον ὑλικόν, καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς πρέπει, νὰ εὑρίσκεται μετὰ τοῦ ἐμψύχου αὐτοῦ ὑλικοῦ εἰς ἄμεσον ἐπαφήν, διὰ νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἐκείνου τὸ ὁποῖον διατάσσει, πρέπει τέλος, νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὰ βλέμματά του τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διατελοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν του. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀνατρέπεται ἄρδην καὶ ἡ ἱεραρχία ἐν τῷ στρατεύματι· ἀνατρεπομένης δὲ τῆς ἱεραρχίας, ἀνατρέπεται καὶ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος, δηλαδὴ ἡ βάσις τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ καὶ τῆς προόδου του.

§388Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Πῶς καταργεῖται ἡ πειθαρχία;

§389Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δύνασθε, νὰ μὴ ὀνομάσητε ἐπιθεωρητὴν τὸν ἀρχαιότερον ἀντιστράτηγον, ἀλλὰ νὰ προβιβάσητε τὸν ἐν τῷ σώματι στρατοῦ ὑπηρετοῦντα ὑποστράτηγον, νὰ τὸν ὀνομάσητε ἐπιθεωρητὴν καὶ οὕτω ὁ χθὲς διατελῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀντιστρατήγου, ὡς ὑποστράτηγος, καθίσταται ἀμέσως ἀνώτερος τοῦ χθὲς ἀνωτέρου του.

§390Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα, διότι μετὰ τὴν ὀνομασίαν του, δυνάμει τοῦ νόμου, αὐτὸς γίνεται ἀνώτερος διὰ τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§391Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ, ὅτι καταργεῖται ἡ πειθαρχία, διότι δὲν τηρεῖται ἡ ἱεραρχία. Κύριε ὑπουργέ, τὸ δίκαιον διὰ τοῦ νόμου δὲν ἀφαιρεῖται.

§392Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ αὐτὸς γίνεται ἀνώτερος, διὰ τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§393Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀκριβῶς, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου διαπράττετε μίαν ἀδικίαν· ἀφαιρεῖτε κεκτημένον δικαίωμα, οἷον εἶναι ἡ ἀρχαιότης, καὶ ἀπορῶ πῶς σεῖς κ. ὑπουργὲ ὁ ὁποῖος δὲν εἶσθε στρατιωτικὸς προβαίνετε, μετὰ τόσης εὐκολίας εἰς τὴν λῆψιν τοιούτων νομοθετικῶν μέτρων.

§394Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶμαι στρατιωτικός, ἀλλὰ γνωρίζω πολὺ καλλίτερα τὰ πράγματα, ἀπὸ μερικοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι στρατιωτικοί.

§395Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν πιστεύω, νὰ ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμέ, διότι πρέπει κ. ὑπουργέ, νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὑπηρέτησα ἐπὶ 35 συναπτὰ ἔτη εἰς τὸν στρατόν, καὶ μόνον εἰς τὸν στρατῶνα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιόν σας κ. ὑπουργέ, εἶναι ἀντίγραφον ἄλλου παλαιοτέρου. Σεῖς δὲν γνωρίζετε τοῦτο, διότι δὲν εἶσθε Ἕλλην ἐκ τῶν παλαιῶν. Οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες ἐνθυμοῦνται, ὅτι ὑπῆρχεν ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Τὴν Γενικὴν Διοίκησιν διῴκει ἡ ἁγία ἐκείνη ψυχή, ὁ μέγας ἐκεῖνος πατριώτης, ὁ Βασιλεὺς Κωσταντῖνος. Ἕνεκεν τῆς ἀναγκαιοτάτης τότε αὐστηρότητος καὶ τοῦ περιβάλοντος, ἐσχηματίσθη ὁ κατ’ αὐτοῦ πρῶτος πυρήν, τοῦ ὁποίου καλλίτερον παντὸς ἄλλου γνωρίζετε σεῖς τὰ ἀποτελέσματα. Καὶ ἠναγκάσθη ἐκεῖνος νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὄχι διότι ἔπταιε, ἀλλὰ διότι τὸ περιβάλλον ἦτο τοιοῦτο. Καὶ ἀφ’ οὗ αὐτὸς ἀπεχώρησε τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, φαντασθεῖτε τί ἀποτελέσματα θὰ ἔχωμεν δημιουργοῦντες τὸν θεσμὸν τῶν ἐπιθεωρήσεων, μὲ τοιούτους ἐπιθεωρητάς.

§396Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ αὐτὸς ἦτο μόνιμος.

§397Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἷς λόγος περισσότερον. Ἦτο εἷς καὶ αὐτὸς ποὺ ἦτο καὶ ἐσχηματίσθη ὁ κατ’ αὐτοῦ πυρήν. Φαντασθῆτε λοιπὸν τὶ θὰ συμβῇ τώρα, διὰ τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν. Θὰ σχηματισθοῦν δύο κλῖκαι τοῦ σημερινοῦ συστήματος καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς ἀναγράφει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἐν ἐπιστρατεύσει τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου οἱ ἐπιθεωρηταί. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀρχιστράτηγος πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξαιρετικὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν οἱ δύο ἐπιθεωρηταί, τί θὰ τοὺς κάμετε αὐτοὺς τοὺς ἐπιθεωρητὰς οἱ ὁποῖοι θὰ τεθοῦν εἰς τὴν διάθεσίν σας; Θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ παραιτηθοῦν, διότι ἐπὶ τέλους θὰ ἔχουν κἄποιαν εὐαισθησίαν, ποίαν τινὰ φιλοτιμίαν, συνεπῶς δὲν θὰ τοὺς ἔχετε εἰς τὴν διάθεσίν σας ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λέγετε. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, μολονότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τοιαῦτα ζητήματα αἱ πλειοψηφίαι κωφεύουν.

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§399Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια, κ. βουλευταί, δὲν ἀποσκοποῦν ὡς ἀναγράφεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς θεσμοῦ ἀσκόπου ἢ ἐπιζημίου, οὔτε εἰς τὴν δημιουργίαν θέσεων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίου βουλευτὴς κατηγόρησεν, ἀλλὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ριζικὴν διαρρύθμισιν συμφώνως μὲ τὰς μεταπολεμικὰς ἀντιλήψεις τὰς ἁπανταχοῦ παραδεδεγμένας, τῶν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ στρατεύματος ὀργάνων καὶ τὰς ὁποίας ἀπὸ καιροῦ εἶχον ἀποκρυσταλώσει καὶ διετύπωσα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ τῆς ὁρκωμοσίας μου ὡς ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ διαρρύθμισις αὕτη, θεωρεῖται κατ’ ἐμὲ ὡς ἀπαραίτητος, διότι εἰς αὐτὴν ἀποδίδω, κύριοι βουλευταί, ὅλας τὰς ἐλλείψεις τὰς παρατηρουμένας ἑκάστοτε εἰς τὸ στράτευμα, ἀπό τε ἀπόψεως διοικήσεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἐν γένει πρὸς πόλεμον προπαρασκευῆς αὐτοῦ. Ἡ διοίκησις τοῦ στρατεύματος, ἀσκουμένη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῶν διοικητῶν τῶν σωμάτων στρατοῦ, ὁ βαθμὸς τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ παρ’ ἡμῖν τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, κατέστη τελείως ἀνεξέλεγκτος, λόγῳ ἐλλείψεως ἐνδιαμέσων ὀργάνων, ἅτινα, νὰ παρακολουθοῦν τὴν ἐν γένει κατάστασιν τῶν μονάδων καὶ νὰ διαφωτίζουν ἑκάστοτε τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τῶν ἐπιτελουμένων μέτρων πρὸς θεραπείαν τῶν παρατηρουμένων ἐλλείψεων. Ὁ ἔλεγχος οὗτος καθιερωθεὶς πρὸ πολλοῦ εἰς ὅλους τοὺς πολιτικοὺς ὀργανισμούς, ἐκπαιδευτικούς, τραπεζητικούς, διοικητικούς, τυγχάνει κατὰ μείζονα λόγον ἀπαραίτητος εἰς τὸ στράτευμα, οὗτινος οἱ ὑπεύθυνοι ἐκτελεσταὶ ἔχοντες ὑπὸ τὰς διαταγάς των τὴν ἔνοπλον δύναμιν τοῦ Κράτους, δέον νὰ αἰσθάνεται διαρκῶς ἐπ’ αὐτῶν τὸ βλέμμα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ μὴ παρασύρονται εὐκόλως εἰς ἐνεργείας ἀντικειμένας ἐνίοτε εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§400Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; σεῖς δὲν χρησιμεύετε ὡς τὸ ἐνδιάμεσον ὄργανον μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§401Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ εἶμαι σήμερον, ἀλλὰ αὔριον ἠμπορεῖ, νὰ μὴ εἶμαι, διότι πιθανὸν ὁ θεσμὸς αὐτὸς τοῦ ὑφυπουργοῦ νὰ καταργηθῇ.

§402Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς τοῦ ὑφυπουργοῦ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐδημιουργήσαμεν, τὸν ἐδημιουργήσαμεν, διὰ νὰ ἔχητε τὴν ἐπιτήρησιν αὐτὴν καὶ μπορεῖ, νὰ εἶσθε καὶ συνταγματάρχης καὶ νὰ ἐπιβάλεσθε εἰς τὸν στρατόν.

§403Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ συμμετοχὴ ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι βουλευταί, τῶν διοικητῶν τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, ὡς ἀνωτέρων βαθμούχων τοῦ στρατεύματος, εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον προσδίδει εἰς αὐτοὺς ἐπικίνδυνον κῦρος, πρὸς περιστολὴν ἀκριβῶς τοῦ ὁποίου ἔχει θεσπισθῆ πανταχοῦ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀσυμβιβάστου τῆς ἰδιότητος τοῦ διοικητοῦ μονάδος καὶ συμβούλου ταὐτοχρόνως τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας οἱ ἀρχηγοὶ μονάδων περιορίζονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ στρατιωτικὰ αὐτῶν καθήκοντα, οἱ δὲ περιβεβλημένοι τὴν ἰδιότητα τοῦ συμβούλου, στεροῦνται πάσης ἀμέσου διοικήσεως στρατευμάτων. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πλεῖστοι ἐκ τῶν κ. βουλευτῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσουν, τὸ πῶς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν διαφόρων σχολῶν, περὶ τοῦ ὁποίου, θὰ ὁμιλήσω κατόπιν. Εἶναι ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον ὅτι τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ ἄμεσος βοηθός, τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται καμμία ἐπέμβασις εἰς τὰς μονάδας καὶ τὰς διοικήσεις τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ρητοὶ ὅροι ὅλων τῶν κανονισμῶν, οἱ ὁποῖοι ὁρίζουν, ὅτι τὸ Ἐπιτελεῖον εἶναι ὄργανον ἀπρόσωπον, οὐδεμίαν ἔχον δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν στρατευμάτων καὶ ὑπηρεσιῶν. Ἡ ἔλλειψις κύριοι βουλευταί, ἑνὸς ὀργάνου προϊσταμένου τῶν διοικήσεων τῶν σωμάτων στρατοῦ καθιστᾷ λίαν δυσχερῆ, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀδύνατον, τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἀνωτάτου στρατεύματος διοικήσεων ἢ μᾶλλον τὴν ἐξάσκησιν αὐτῶν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς των, ἥτις εἶναι διττὴ ὡς πολεμικῶν ἀρχηγῶν καὶ ὡς ἐκπαιδευτῶν ἐν εἰρήνῃ τῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς των ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἐξάσκησιν καὶ ἐκπαίδευσιν τῶν κατωτέρων βαθμοφόρων, διὰ τοὺς ὁποίους κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, μέγισται κατεβλήθησαν προσπάθειαι καὶ λίαν τελεσφόροι. Δι’ ἅπαντας τοὺς ἀνωτέρω λόγους κύριοι βουλευταὶ ἐθεώρησα ἀπαραίτητον τὴν δημιουργίαν ἐνδιαμέσων ὀργάνων μεταξὺ τῆς ἀνωτάτης τοῦ στρατοῦ διοικήσεως καὶ τῶν διοικήσεων τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ τῶν ὑπευθύνων ἐκτελεστῶν τῶν διαταγῶν της οἵτινες νὰ παρακακολουθοῦν τὴν κατάστασιν αὐτῶν ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως, ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἐν γένει αὐτῶν προπαρασκευῆς. Νὰ διαφωτίζουν τὸν ὑπουργὸν περὶ τῆς καταστάσεως καὶ νὰ τοῦ ὑποβάλλουν τὰ κατὰ τὴν κρίσιν των μέτρα πρὸς θεραπείαν τῶν παρατηρουμένων ἐλλείψεων, ἐπὶ πλέον δὲ νὰ ἐξασφαλίζουν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀνωτάτων διοικήσεων καὶ τῶν Ἐπιτελείων αὐτῶν, διὰ τῆς διοργανώσεως σειρᾶς ὅλης μεθοδικῶν ἀσκήσεων. Οἱ ἀνώτατοι οὗτοι ἀξιωματικοὶ μὴ ἔχοντες διοικητικὰ δικαιώματα πλὴν τῶν περιπτώσεων τῶν ἐπιθεωρήσεων καὶ τῶν ἀσκήσεων κατὰ τὰς ὁποίας φυσικῶς, θὰ ἔχουν τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνωτέρου, εὑρισκόμενοι ὅμως εἰς διαρκῆ ἐπαφὴν μὲ τὸ στράτευμα, θὰ εἶναι πολύτιμοι καὶ εἰλικρινεῖς σύμβουλοι τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τοιοῦτος, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ κατεκρίθη, ὡς ἐπιζήμιος καὶ ἄσκοπος. Ἄς ἐξετάσωμεν ἤδη τώρα τὰς ἀντιρρήσεις τὰς διατυπωθείσας πρῶτον μὲν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, εἶτα δὲ παρὰ τῶν διαφόρων κυρίων βουλευτῶν. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἔχει μίαν σειρὰν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων αὐτός (ἀναγινώσκει): «Θεωρεῖ ἄσκοπον καὶ ἐπιζήμιον τὴν ψήφισιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου...κ.λ.π.». Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, ὅτι δηλαδὴ θὰ εἶναι δύσκολος ὁ καθορισμὸς τῶν προσώπων, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ ὁμοιόβαθμοι νὰ διοικοῦν ὁμοιοβάθμους, πάντες γνωρίζετε καὶ ἂν καὶ μίαν μόνον ἡμέραν ὑπηρετήσατε εἰς τὸν στρατόν, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι σύνηθες εἰς ὅλους τοὺς στρατούς, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἀρχαιότεροι τῶν βαθμοφόρων ἐν ἑκάστῳ βαθμῷ ἐκτελοῦν συχνὰ χρέη ἀνωτέρου, χωρὶς τοῦτο νὰ δημιουργῇ προστριβάς. Ἄλλωστε παρόμοιον μέτρον ἔχει θεσπισθῆ διὰ νόμου, διὰ λόγους οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἀδιάφορον, ἔχει θεσπισθῆ, ὅτι οἱ διοικηταὶ τοῦ πεζικοῦ τῶν μεραρχιῶν καὶ δύο τῶν διοικητῶν τοῦ πυροβολικοῦ σώματος στρατοῦ θέσεων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, φέρουν μόνον τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου.

§404Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀνώτεροί των εἶναι; Ἡ ἀρχαιότης δὲν εἶναι μόνον μεταξὺ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ἀνθυπολοχαγοῦ.

§405Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα, ἀλλ’ αὐτοὶ λαμβάνουν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου καὶ τὸν τίτλον τῶν θέσεων ἀνωτέρων. Ἄν θέλετε δι’ αὐτούς νὰ δημιουργήσετε νέον βαθμὸν στρατηγοῦ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν, νὰ δημιουργήσητε βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ ἀντιστρατήγου.

§406Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Διὰ νὰ πληρωθῇ ἡ πυραμὶς εἰς τὴν κορυφὴν αὐτῆς, νὰ βάλωμεν τὸν βαθμὸν τοῦ στρατάρχου.

§407Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅτι ἐν περιπτώσει, καὶ ἤθελεν ἐκλεγῆ ὁ νεώτερος ἀντιστράτηγος, θὰ καταπατήσῃ τοὺς λοιποὺς ἀντιστρατήγους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν θὰ θελήσουν νὰ παραμείνουν εἰς τὸ στράτευμα, βλέπετε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, νὰ διευθετηθοῦν τὰ πράγματα ἀλλέως· ἢ θὰ ἐξοικειωθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων ἢ θὰ εἶναι καταδικασμένοι, νὰ ἀποχωροῦν οἱ ἀρχαιότεροι ὁσάκις πίπτει ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς νεωτέρους. Δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ἡ διατυπουμένη ἀξίωσις....κ.λ.π.». Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ τοῦ φέρω παραδείγματα τοῦ προσφάτου παρελθόντος κατὰ τὰ ὁποῖα ἀρχιστράτηγοι ἐγένοντο οἱ νεώτεροι καὶ κατώρθωσαν καὶ ἐπεβλήθησαν εἰς πάντας. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ζήτημα ἀτόμου καὶ ἰδιοσυγκρασίας, συνεπῶς φαντάζομαι, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀδύνατον εἷς ἀντιστράτηγος, ἀφ’ ἧς θὰ τοῦ ἀνατεθῇ διοίκησις ἀνωτέρα τῶν ἄλλων ἀντιστρατήγων, νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ τὰς ἐπιθεωρήσῃ. Εἶναι τὸ ἴδιον ὡς ἐὰν μοῦ λέτε, ὅτι ἐγὼ ὁρισθεὶς σήμερον, ἂν καὶ νεώτερος, ὑφυπουργός, δὲν ἔχω τὸ θάρρος νὰ τὸ κάνω.

§408Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἶσθε ὑφυπουργός.

§409Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ νόμος τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ ἰδικόν μου εἶναι χειρότερον ἀκόμη, διότι ἀπερχόμενος αὔριον ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ ὑφυπουργοῦ, θὰ πέσω εἰς τὰ χέρια τῶν ἀντιστρατήγων καὶ πρέπει νὰ φροντίζω διὰ τὸ μέλλον. Τρίτον ἐπιχείρημα τοῦ κ. προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι (ἀναγινώσκει) «πιστεύει ὅτι ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ κρίσιν...κλπ.». Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων ἑνὸς στρατιωτικοῦ τῶν καθοριζομένων σαφῶς ὑπὸ τῶν κανονισμῶν, οὐδέποτε παρετηρήθη ἐξέγερσις, μήτε εἶναι πιθανόν, νὰ συμβῇ εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἡ ἐπέμβασις τῶν ὁποίων εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος καθ’ ὅσον θ’ ἀποβλέπῃ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς διοικήσεως τῶν ἀνωτέρων κατὰ πόσον αὕτη εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἐκδιδομένας ὑπὸ τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς τῶν διοικητῶν διαταγὰς καὶ θὰ ἐξετάζῃ ἐνδεχόμενα παράπονα καὶ φαντάζομαι, ὅτι ἀντὶ νὰ προκαλέσῃ ἐξέγερσιν τοῦ στρατεύματος, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἓν καταπραϋντικόν, ἐὰν ὑπάρχουν ποτὲ παράπονα ἐναντίον τῶν προϊσταμένων διοικήσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἐπιχειρήματος κατὰ τὸ ὅτι οἱ ἀντιστράτηγοι θὰ ἀδρανήσωσι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ ὑμᾶς καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ μας, οὐδέποτε ἠδράνησαν ὁσάκις τοὺς παρεσχέθησαν τὰ μέσα, διὰ νὰ ἐνεργήσουν. Ἐπειδὴ δὲ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη, νὰ παράσχῃ τὰ τοιαῦτα μέσα εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεμία θὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις γράφει (ἀναγινώσκει) «....κλπ.». Τέλος εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ διαφωνήσω καὶ μὲ αὐτὸν τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ὑπουργόν μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν προκαταβολικῶς ἐν εἰρήνῃ τοῦ ἀρχιστρατήγου. Νομίζω κύριοι, ὅτι ὄχι μόνον ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως, ὅπως τὸ ἐξήτασαν ὅλοι οἱ προλαλήσαντες, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ καθαρῶς στρατιωτικῆς ἀπόψεως, δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς εἰρήνης ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχιστρατήγου ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος, εἴτε διότι παρουσίασεν ὡρισμένα μειονεκτήματα ἐν τῇ δράσει του ἐν εἰρήνῃ, εἴτε διότι μετὰ 2 ἔτη εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναφανῇ ἕνας νεώτερος, ὁ ὁποῖος νὰ συγκεντρώνῃ ὅλα τὰ προσόντα τοῦ ἀρχιστρατήγου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν σχολῶν τρεῖς Ἀνώτατοι Ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς εἰρήνης εὑρισκόμενοι ἐν διαρκεῖ ἐπαφῇ μὲ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι πλήρως διαφωτισμένοι περὶ τῶν μελετῶν, προετοιμάζονται, ὅπως καθέξωσι τὴν θέσιν τοῦ ἀρχιστρατήγου καὶ λοιπῶν ἀνωτέρων διοικήσεων. Παρέχεται δὲ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεταξὺ τῶν τριῶν Ἀνωτάτων Ἀξιωματικῶν, νὰ ἐκλέξῃ τὸν καταλληλότερον. Ὁ φόβος ὅτι οἱ λοιποὶ θὰ ἀχρηστευθοῦν, ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη ἀπὸ πλείστους βουλευτάς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος. Τὸ πρόσφατον παρελθὸν μᾶς ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ μικρότερον στρατὸν ὅταν εἴχωμεν, παρουσιάσθη ἀνάγκη νὰ δημιουργήσωμεν δύο στρατιὰς καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν πόλεμον τοῦ 1912, ὅτε εἴχομεν στρατὸν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον. Ὁ Γενικὸς Ἀρχιστράτηγος ἐδέησε νὰ παρακολουθήσῃ τὴν μίαν στρατιάν, εἰς τὴν ἄλλην δὲ ἀφῆκεν τὸν Πρίγκηπα Νικόλαον. Ἂς ἀφήσωμεν αὐτὸν τὸν πόλεμον καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν μορφὴν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ πρόβλεψις καὶ ἐγένετο δευτέρα στρατιὰ εἰς τὸ νότιον συγκρότημα, ἴσως ἡ καταστροφὴ δὲν θὰ ἦτο τόσο μεγάλη. Ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ὑπάρχειν ἀνωτέρα διοίκησις, τὸ συγκρότημα δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχαιοτέρου τῶν σωματαρχῶν, διότι ἠπείγετο ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς στρατιᾶς καὶ συνεπῶς ἐπῆλθεν ἀπώλεια χρόνου ἡ ὁποία ἐπίσης ἐπηρέασεν τὴν μετέπειτα ἔκβασιν. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ τρεῖς αὐτοὶ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ ὅταν θὰ πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν πολέμῳ ὁ εἷς θὰ εἶναι ἀρχιστράτηγος. Οὗτοι λοιπὸν ἀσφαλῶς θὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ἀνωτάτας διοικήσεις. Δὲν γνωρίζει κανεὶς τί θὰ συμβῇ τὴν τελευταίαν στιγμήν, δυνατὸν νὰ συμβῇ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν θὰ εἶναι κατάλληλος δι’ ἀρχιστράτηγος, πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ χρησιμοποιηθοῦν οὗτοι. Αὐτὰ κύριοι βουλευταί, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιθεωρήσεων τῶν Σωμάτων Στρατοῦ. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ σημερινὴ ἐξέλιξις ἀπαιτεῖ τὴν πλήρη καὶ ἐπιμεμελημένην ἐκπαίδευσιν τῶν στελεχῶν τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον τοῦ βαθμοῦ των, εἶναι ὑποχρεωμένα ἀνὰ πᾶν βῆμα νὰ ἐπικαλοῦνται τὰς τεχνικὰς καὶ ἐπιστημονικὰς γνώσεις των. Ἡ ἐκπαίδευσις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τῶν γνώσεων τὰς ὁποίας λαμβάνουν εἰς τὰς σχολὰς τῆς γενικῆς ἐπαιδεύσεως δηλαδὴ εἰς τὴν Σχολὴν Εὐελπίδων, Ὑπαξιωματικῶν καὶ Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπληρώνωνται αἱ γνώσεις διαρκῶς ἀπὸ τοῦ κατωτάτου μέχρι τοῦ ἀνωτάτου. Τούτου ἕνεκα ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς εἰρήνης ἐδημιούργησαν πλῆθος σχολῶν, ὑπὸ τὸν τίτλον Σχολαὶ Ἐφαρμογῆς, περιλαμβάνουσα ἕκαστη διάφορα τμήματα, διὰ τοὺς διαφόρους βαθμοὺς τοῦ ὅπλου, ἄλλα κέντρα καὶ σχολεῖα γενικῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν στελεχῶν. Καὶ τὰ μὲν σχολεῖα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὅπλων διατελοῦν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν ὅπλων οἵτινες παρακολουθοῦντες διαρκῶς τὰς διδασκαλίας καὶ τὰς πρακτικὰς ἐφαρμογὰς καὶ εὑρισκόμενοι ἐν ἀπολύτῳ συνδέσμῳ μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καθορίζουν ἑκάστοτε τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα, διὰ τὴν καλυτέραν λειτουργείαν καὶ διὰ τὴν ἐν γένει ἐξέλιξιν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ διοίκησις τῶν ἄλλων σχολῶν, τῆς σχολῆς δηλαδὴ τῶν Εὐελπίδων, Ὑπαξιωματικῶν καὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ αὐτὴ ἡ ἀνωτάτη σχολὴ πολέμου δὲν ὑφίσταται παρὰ μόνον τὸν γραφειοκρατικὸν ἔλεγχον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, λέγων δὲ τὸν ἔλεγχον τὸν γραφειοκρατικὸν δὲν ἐννοῶ νὰ παρεξηγηθῶ. Ὑφίστανται αἱ σχολαὶ αὐταὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, δηλαδὴ ἐκτελοῦνται οἱ κανονισμοί, αἱ ὁδηγίαι καὶ τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν, ὅμως νομοσχεδίου θὰ ἔχωμεν τὸν ἔλεγχον τὸν ἐπιστημονικὸν καὶ τὸν τεχνικὸν ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ κατὰ πόσον λειτουργοῦν αἱ σχολαὶ συμφώνως μὲ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἐλλείψεις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, κατὰ πόσον πρέπει νὰ μείνωσι, ὡς ἔχουσι, ἢ νὰ τροποποιηθῶσι κατὰ πόσον πρέπει νὰ καταργηθῶσι, διότι ἔληξεν ὁ προορισμός των ἢ ἄλλαι νὰ ἱδρυθῶσι καὶ γενικῶς τί ἀπαιτεῖται, διὰ τὴν πλήρη ἐν γένει ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς συνεχείας τῆς ἐκπαιδεύσεως μεταξὺ τῶν διαφόρων σχολῶν, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἑνιαίου τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐναρμονίζωνται τὰ προγράμματα τῶν διδασκαλιῶν καὶ πρακτικῶν ἐφαρμογῶν τῶν διαφόρων σχολῶν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ εἰμὴ μόνον ἐὰν εἷς ἀνώτατος ἀξιωματικὸς τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ἀπαραιτήτως μία ἐναρμόνησις τῶν προγραμμάτων, ὥστε νὰ διατηρῆται αὐτὴ ἡ συνέχεια.

§410Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§411Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ.

§412Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, θὰ καταρτίζῃ προγράμματα ἐκπαιδεύσεως;

§413Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι, τὰ προγράμματα τῶν σχολῶν σήμερον—διότι παρατηρῶ, ὅτι δυστυχῶς δὲν εἶναι ἀρκούντως κοινοποιημέναι αἱ λεπτομέρειαι τοῦ κρατοῦντος σήμερον συστήματος—τὰ προγράμματα σήμερον καταρτίζουσιν αὐτὰ ταῦτα τὰ σχολεῖα, τὰ διάφορα, τὰ προγράμματα αὐτὰ ὑποβάλλονται εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν διαφόρων ὅπλων οἱ ὁποῖοι ἐπιφέρουν τὰς τροποποιήσεις των ἀναλόγως τῶν ἀντιλήψεών των. Τὰ προγράμματα ταῦτα ὑποβάλλονται εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὁ ὑποβάλλων ταῦτα εἰς τὸν ὑπουργόν, διὰ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σχετικὴν διαταγὴν τῆς ἐγκρίσεως των, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώσῃ τὰς γνώμας του. Αἱ γνῶμαι τοῦ Ἐπιτελείου σπανίως εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλλίτεραι ἀπὸ τὰς ὑποβληθείσας ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἐπιθεωρητὴν προερχόμενον ἀπὸ τὸ ἴδιον ὅπλον καὶ ἐκλεγόμενον πρὸς τοῦτο, εἰδικοποιημένον, περιβαλλόμενον ἀπὸ ἓν Ἐπιτελεῖον ἐξ ἀξιωματικῶν ἐπίσης εἰδικοποιημένον. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος θὰ γνωρίζῃ ἀσφαλῶς καλλίτερα τὰς ἀνάγκας τοῦ ὅπλου του ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ Ἐπιτελείου ὁ ὁποῖος θὰ προέρχεται ἐξ ἑνὸς οἱουδήποτε ὅπλου καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸ στράτευμα, διότι δὲν ἐνεργεῖ ἐπιθεωρήσεις καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ σαφεστέραν ἀντίληψιν περὶ τῶν διαφόρων αὐτῶν ζητημάτων ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἐπιθεωρητήν. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς εὑρισκόμενος ἐν διαρκῇ ἐπαφῇ μὲ τὸ στράτευμα, ἀφ’ ἑνὸς διότι παρακολουθεῖ τὰς ἐφαρμογάς, βλέπει τὴν ἐπίδοσιν τῶν στελεχῶν, ἀκούει τὰ παράπονά των ἢ τὰς ἐπιθυμίας των, συζητεῖ μὲ τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἑκάστου ὅπλου πῶς πηγαίνῃ ἡ ἐκπαίδευσις, τί ἐλλείψεις παρουσιάζει καὶ διατυπώνει τὰς προτάσεις του εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, διότι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τὰς ὑποβάλλει εἰς τὸν ὑπουργόν. Αὐτὰ δὲν δύναται, νὰ τὰ κάμῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, διότι ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ τὸ γραφεῖον του. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὁ ὁποῖος διαβλέπει πανταχοῦ ζημίας εἰς τὸ στράτευμα ἐκ τοῦ προτεινομένου μέτρου, ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ ἀποστολὴ αὕτη ἡ ὁποία ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν σχολῶν, ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἀποστολῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν, βασίζονται ἐπὶ ὡρισμένων ἀντιλήψεων, ἀλλὰ ἀντιλήψεων κατὰ τὴν γνώμην μου ἐντελῶς προπολεμικῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίζετο τότε ἡ ἁρμοδιότης τῶν Ἐπιτελείων καὶ ἡ ἐπέμβασις αὐτῶν εἰς τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ πολέμου κύριοι καὶ ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν μία κοσμογονία ὁλόκληρος, ἡ ὁποία ἐπέβαλε νέαν τάξιν πραγμάτων καὶ δυνάμει τῆς ὁποίας ἔχουν καθορισθῆ ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ στρατεύματος. Γνωρίζουσι πάντες, ὅτι ἀπὸ τῆς παρελθούσης μηχανοποιήσεως τοῦ στρατεύματος, ἰδίᾳ δὲ τῶν διαφόρων ὅπλων, ἕκαστον τῶν ὁποίων κατέστη μία ἐπιστημονικὴ καὶ τεχνικὴ εἰδικότης, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ κατέστη ἀδύνατον πλέον νὰ παρακολουθῇ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν διαφόρων ὅπλων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν καὶ λόγῳ ἐλλείψεως χρόνου, καί λόγῳ ἐλλείψεως κυρίως τῶν πρὸς τοῦτο γνώσεων τοὺς ὁποίους μόνον ἀξιωματικοὶ προερχόμενοι ἐκ τοῦ ὅπλου εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι, διὰ τὸ ὅπλον των. Τούτου ἕνεκεν κύριοι, ἐθεσπίσθη ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν ὅπλων, ὁ ὁποῖος εἶναι λίαν ἀντιπαθὴς εἰς τὸν τὸν κ. πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει εἰς στράτευμα, θεσμὸς ὁ ὁποῖος ἔχει θεσπισθῆ καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ ἔχει ἐπιφορτισθῆ μὲ ὡρισμένην ἀποστολήν, τοὐτέστιν τῆς παρακολουθήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, τῆς ἐξετάσεως τῶν τυχὸν ἐλλείψεων αὐτῶν καὶ τῆς ὑποβολῆς μέτρων, διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἄλλως εἶπον προηγουμένως ὡς ἡ ἐκπαίδευσις ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἑνιαίας ἐναρμονίσεως, διὰ τοῦτο ἀπεφασίσθη, νὰ θεσπισθῇ ἡ ἑνοποίησις αὐτῆς ὑπὸ ἕναν ἀνώτατον ἐπιθεωρητὴν ὁ ὁποῖος, νὰ ἔχῃ τὸν τίτλον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολῶν. Δὲν θέλω κύριοι, διὰ τῶν λεγομένων, νὰ καταβιβάσω τὸ κῦρος τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ οὐδὲ νὰ ἐμποδίσω αὐτὸ ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Θέλω μόνον νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῶν στρατῶν, ἡ ἐπέμβασις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ πέραν ὡρισμένων ὁρίων καὶ τούτων γενικωτάτων, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει τὸ Ἐπιτελεῖον, θὰ παραμελήσῃ τὴν κυρίαν αὐτοῦ ἀποστολήν. Περαίνων, κύριοι βουλευταί, ἤθελον ν’ ἀπαντήσω εἰς μερικὰς ἀπὸ τὰς ἀντιρήσεις τῶν κ. βουλευτῶν ἐπὶ μερικῶν ζητημάτων, ἐντελῶς ἠμπορῶ νὰ εἴπω στρατιωτικῆς φύσεως. Ἐξητάσθη μοῦ φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Λέσβου, ἡ περίπτωσις τῆς καταργήσεως τῶν Σωμάτων Στρατοῦ. Ἀκούω πολλαχόθεν τελευταίως αὐτὴν τὴν πρότασιν ἡ ὁποία ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἔχει τὴν γένεσίν της ἀπὸ τὸν Γαλλικὸν στρατὸν ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὴν Armèe d’ orient. τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ. Ἡ βάσις αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ Μακεδονικὸν μέτωπον καὶ τὰ μετόπισθεν τῶν δυτικῶν μετώπων, διὰ τῆς δημιουργίας ὁμάδος μεραρχιῶν δὲν εἶχεν οὐδένα στρατηγικὸν λόγον· ἦτο ἁπλῶς διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ καταρτισμοῦ σωμάτων μεγαλυτέρων τῆς μεραρχίας, ἐκ μεραρχιῶν ἀποτελούμενον ἐκ διαφόρων ἐθνικοτήτων. Εἰς αὐτὸν τὸν Γαλλικὸν στρατὸν τῆς ἀνατολῆς, αἱ μεραρχίαι αἱ ὁποῖαι ἦσαν εἰς τὸ δυτικὸν μέτωπον συνεκροτοῦντο εἰς σώματα στρατοῦ καὶ ὡς τοιαῦτα παρέμενον. Ὁμάδας ἀπετέλουν αἱ μεραρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν εἰς τὰ μετόπισθεν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευον εἰς ἀντικατάστασιν τῶν μεραρχιῶν τῶν μαχομένων. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως μετέβαινον καὶ ἀντικαθίστων τὰς μεραχίας αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ὑπήγοντο εἰς ἓν ὡρισμένον Σῶμα στρατοῦ τοῦ ὁποίου αἱ διοικήσεις ἐπειδὴ δὲν ἦσαν τόσον πολυάριθμοι παρέμενον ἐπὶ τόπου καὶ ἀπετέλουν τὸ ἴδιον σῶμα στρατοῦ, ὅπως ἤλασσον μόνον αἱ μεραρχίαι. Μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου συνεζητήθη ἐν Γαλλίᾳ ἐπανειλημμένως, ἐὰν θὰ ἦτο προτιμότερον, νὰ κατηργηθῶσι τὰ σώματα στρατοῦ, ἀλλὰ μέχρι σήμερον ἐξακολουθοῦν καὶ ἐπιμένουν εἰς τὴν διατήρησίν των. Τοῦτο δὲ διότι εἶναι μέγα ζήτημα, τὸ ὁποῖον διαφεύγει ἴσως τὴν ἀντίληψιν τῶν πολλῶν. Ἡ κατανομὴ τῶν μὴ Μεραρχιακῶν Σωμάτων, δηλαδὴ τοῦ πυροβολικοῦ, τῶν ἁρμάτων μάχης τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν καὶ μεταφορῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὄργανα τοῦ σώματος στρατοῦ, δηλαδὴ τῆς μονάδος τῆς ἀνωτέρας τῆς Μεραρχίας καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συγκροτοῦνται ἐκ τῶν προτέρων, τούτου ἕνεκα διὰ νὰ εἶναι γνωστὴ ἡ σύνθεσις αὐτῆς τῆς ἀνωτέρας μονάδος, διὰ νὰ δύνανται νὰ τὴν τροφοδοτήσουν μὲ τὰς ἁρμοζούσας ἀναλογίας .... Τὸ σύστημα τῶν ὁμάδων μεραρχιῶν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν ἠξεύρετε τότε, μὲ ποίας ἀναλογίας πρέπει, νὰ προικήσητε τὰ μὴ μεραρχιακὰ σώματα. Ἔχετε ὅμως ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι 1 σῶμα στρατοῦ ἔχει τοιαύτην συγκρότησιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ προσλάβῃ ἐν ἀνάγκῃ μίαν ἀνάπτυξιν μέχρι μιᾶς μεραρχίας ἐπὶ πλέον, νὰ προσλάβῃ αὔξησιν διαφόρων ὅπλων καὶ συνεπῶς, ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη, νὰ ἐνισχύεται ἕνα Σῶμα στρατοῦ, δι’ ἑνὸς ἀριθμοῦ μικροτέρου τοῦ ἄλλου σώματος στρατοῦ μέχρι μιᾶς μεραρχίας. Τὸ τοιοῦτον ἐπιτυγχάνεται χωρὶς νὰ ἔχετε ἀνάγκην, νὰ ἀλλάξητε πρὸς τοῦτο τὸ ὄνομα. Ἐὰν ἔχῃ τις τῶν κυρίων βουλευτῶν, νὰ μὲ ἐρωτήσῃ τι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐντελῶς τὰς ἀντιρρήσεις.

§414Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιτρέπεται;

§415Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ.

§416Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξήρατε ἰδιαιτέρως τὴν ἀνάγκην τῆς ἰδιότητος, προκειμένου περὶ ἐκπαιδεύσεως, κατά τι ἀναπληροῦται ἡ ἔλλειψις αὐτή, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον διὰ τῆς δημιουργίας, ἑνὸς Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἐφόσον ἀναγνωρίζετε καὶ ὀρθῶς ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικότητος, διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἰδικῶν σωμάτων.

§417Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχουν οἱ ἐπιθεωρηταί.

§418Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ αὐτοὶ νὰ μὴ ἐνεργοῦν τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων.

§419Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Ἐνεργοῦν τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων τῶν εἰδικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψίν των.

§420Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὥστε προκειμένου περὶ αὐτῶν ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς δὲν ἔχει, νὰ προσθέσῃ τίποτε προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν σχολείων ὡς τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων δὲν εἶναι πολλὰ ταῦτα. Διὰ ποῖον λόγον σεῖς νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ μέχρι τοῦδε ἔλλειψις αὐτῆς τῆς ἐπιθεωρήσεως, δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ;

§421Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, σᾶς εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον διετυπώθη ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀντιστρατιωτικόν.

§422Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δημιουργεῖτε τὸν ἐπιθεωρητὴν ἀνώτερον τοῦ ἀντιστρατήγου καὶ εἴπατε πολὺ ὀρθῶς, δὲν δημιουργεῖται ἕνας βαθμὸς ἀνωτέρου τυπικῶς, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς. Ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι ἀνώτερος τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελάρχου καὶ θέλετε κατόπιν τὸ Ἐπιτελεῖον νὰ ἐνδιαφέρεται, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ θὰ ὑπάρχουν καὶ ἀνώτεροι αὐτοῦ.

§423Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἔχει ῥητῶς διατυπωθῆ, ὅτι οἱ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρηταὶ ἀπὸ τῆς ὀνομασίας αὐτῶν, ὡς τοιούτων, θὰ εἶναι θέσεις ἀνώτεραι, τῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν ὑπαγομένων διοικητῶν σωμάτων στρατοῦ, ὄχι καὶ ὅλων τῶν ἀντιστρατήγων, δηλαδὴ θὰ εἶναι ἰσότιμοι ἐν συμβουλίῳ. (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§424Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν δύο ἰσοτίμους, διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν;

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 11.15′ μ. μ.

(Ὥρα 10.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.20′)

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§427Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐλέχθη ὅτι θὰ ἔπρεπε, νὰ προσαχθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Συμφωνῶ πρὸς τοῦτο, διότι θὰ ἐβλέπομεν ποῖαι πράγματι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν της καὶ τότε ἴσως δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὁ λόγος ὅστις φέρει τὴν παρεξήγησιν, τίνες θέσεις θὰ δημιουργηθῶσι καὶ ποῖαι δαπάναι θὰ γίνωσι.

§428Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον εἴχατε αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἴχετε καθῆκον νὰ ἔλθετε εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ σᾶς ἐλέγομεν τὰ πράγματα. Ἀλλὰ δὲν ἤλθατε εἰς οὐδεμίαν ἐπαφήν. Δι’ αὐτὸ καθ’ ὃν τρόπον ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαί, θὰ καταντήσῃ, ὥστε εἰς τὰ πλεῖστα τῶν νομοθετημάτων νὰ εἶναι ἄχρηστοι αὗται. Πῶς θέλετε νὰ μᾶς δικάσετε ἐρήμην; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν χαρακτῆρα κυβερνητικόν, νὰ ἐργάζωνται αἱ ἐπιτροπαὶ χωρὶς νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἔτσι γίνεται πάντοτε. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ γίνεται πάντοτε ἐπίκρισις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχουσι γνῶσιν αἱ ἐπιτροπαί;

§429Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἶναι δύο ζητήματα. Ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο, θὰ σᾶς εἴπω ποίας ἀντιλήψεις ἔχω ἐγώ. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν νομοθετεῖ, ἀλλὰ ἁπλῶς γνωμοδοτεῖ καὶ ἡ Βουλὴ λαμβάνει ἀποφάσεις. (Συνεχίζων ἀναπτύσσει τὸν τρόπον τῆς συνθέσεως τῆς Armée d’ Orient καί ἐξηγεῖ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους αὕτη ἦτο συντεθειμένη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον). Ἄν ἤθελε γίνῃ τὸ σύστημα τοῦτο δεκτὸν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ὑπάρχῃ ἐπικεφαλῆς τῶν ὁμάδων αὐτῶν εἷς ἀνώτατος ἀξιωματικὸς ὅστις ἐν καιρῷ πολέμου, θὰ ἠδύνατο νὰ ἦτο καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτός. (Συνεχίζων λέγει, ὅτι οἱ Γάλλοι εὑρεθέντες πρὸ τοιούτων ζητημάτων ἐδημιούργησαν καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀκόμη τὸν θεσμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ). Τὸ σύστημα αὐτὸ ἔχει πλεονεκτήματα ἀπὸ ἀπόψεως προπαρασκευῆς.

§430Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ πόλεμος ἀπέδειξεν τὸ ἐναντίον.

§431Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συμφωνῶ. Ἀλλὰ δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ τελειώσω τὴν σκέψιν μου, ἀλλ’ ἐνῷ ἔχει αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, ἔχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι δὲν ἀφήνει τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ φθάνουν οἱ ἱκανοὶ νὰ διοικήσουν. Αὐτὰ εἶναι τὰ πλεονεκτήματα καί μειονεκτήματα τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐδόθη ἡ ἀρχιστρατηγία καὶ πρὸ τοῦ πολέμου εἰς τὸν Ζὼφρ, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐν Ἑλλάδι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιθεωρήσεως οἱ ἀντιστράτηγοι, δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ μεταβοῦν πρὸς ἐπιθεώρησιν, διότι θὰ προκαλέσουν ἐξεγέρσεις τῶν ἄλλων ἀντιστρατήγων καὶ τότε ὁ θεσμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι ἄχρηστος.

§432Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὅτι θὰ προκαλέσουν ἐξεγέρσεις εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετον.

§433Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐκλέγει κατὰ τὸν νόμον τὰ Α ἢ Β πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐκλογῆς ἔχουν ἀνώτερον βαθμόν. Ἡ αὐριανὴ Κυβέρνησις, ἐρχομένη νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν τὸν νόμον, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἠμπορεῖ νὰ τοποθετήσῃ ἄλλους. Αὐτοὶ θὰ χάσουν ἑπομένως τὴν θέσιν των.

§434Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ θὰ μεριμνήσωμεν μήπως χάσουν τὴν θέσιν των οἱ ἀξιωματικοὶ ἢ θὰ μεριμνήσωμεν, διὰ τὸν στρατόν; Ἐὰν εἷς συνταγματάρχης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ πεζικοῦ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβάλεται εἰς ἕνα ἀρχαιότερόν του, διατὶ καὶ εἷς ἀντιστράτηγος δὲν ἠμπορεῖ νὰ διοικῇ ἄλλους ἀντιστρατήγους; Σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τόσα ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ὅλη ἡ διαφορά μας εἶναι, ὅτι σεῖς θέλετε, νὰ ἐπιβάλετε τὰς ἀντιλήψεις σας, τὰς ὁποίας σέβομαι, ἀλλὰ δὲν μᾶς δίδετε ἐπιχειρήματα νὰ μᾶς πείσητε.

§435Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γνωρίζετε, ὅτι οἱ διοικηταὶ τοῦ μεραρχιακοῦ πεζικοῦ ἐκλέγονται καὶ αὐτοί, δηλαδὴ καταρτίζεται εἷς πίναξ ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ πεζικοῦ ὅπως καὶ ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ πυροβολικοῦ.

§436Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι κ. ὑφυπουργέ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει· εἶναι δυνατὸν εἷς νὰ μὴ θεωρηθῇ κατάλληλος, ἀλλ’ αὐτὸς τίθεται κατὰ μέρος νὰ διοικήσῃ μεραρχιακὸν πεζικόν.

§437Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λέγομεν τὸ ἴδιον δηλαδή, ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ πεζικοῦ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εἶναι ἀρχαιότεροι. Ἠμπορεῖ νὰ παραλειφθῇ ὁ ἀρχαιότερος, ὡς μὴ ἱκανὸς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ νεώτερος διατάσσει καὶ διοικεῖ τὸν ἀρχαιότερόν του. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συμβῇ ἐπ’ ἄπειρον, ἠμπορεῖ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐφέτος ἐκρίθη, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος δι’ ἀρχηγὸς τοῦ πεζικοῦ, νὰ κριθῇ τοῦ χρόνου κατάλληλος.

§438Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀναλογίαν καὶ τὴν ὁμαλότητα, ὅπως ἠθέλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι συμβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ εἰς ἄλλους βαθμούς. Ἐγὼ ἐτόνησα τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ εὑρεθῇ σωματάρχης ἀρχιστράτηγος νὰ δεχθῇ καὶ ἕτερον ἀντιστράτηγον ὀνομασθέντα παρὰ μιᾶς Κυβερνήσεως, διοικητὴς Σώματος Στρατοῦ, ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιθεώρησιν. Πραγματικῶς ὑπάρχει μία ἔλλειψις. Εἶναι καὶ ὁ ἀντιστράτηγος τρόπον τινα ἓν ὄργανον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐλέχθη καὶ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιμένω, τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσα νὰ δικαιολογηθῇ καὶ τὸ ὁποῖον ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως εἶναι, ὅτι ἀντιστράτηγος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνῃ τὸν ἀντιστράτηγον καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα, ὅπως ὁ ἀντιστράτηγος αὐτὸς νὰ ἐπιθεωρῇ τὸν στρατὸν οὐχὶ ὅμως καὶ τὸν ἀντιστράτηγον. Εἶπε δὲ ὁ ἀξιότιμος κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἢ μᾶλλον διετύπωσεν, ὅτι ὑφίσταται σοβαρὰ ἀνωμαλία εἰς τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον τι αὐτὸ δὲν προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν αὐτῶν τῶν ἐπιθεωρητῶν. Γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου, ὡς ἐν Ἑλλάδι μέχρι τοῦ 1925, οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν ὅπλων ἦσαν ὄργανα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὑπήγοντο οὐσιαστικῶς ὑπὸ τὰ ὄργανα τοῦ Ἐπιτελείου. Δι’ αὐτὸ φαίνεται ὅμως, ὅτι ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἔχει τὴν ἀντίληψιν, ὅτι εἶναι ὄργανα ἀνεξάρτητα μὴ ὑπαγόμενα εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Τότε μάλιστα εἶχε ὑποβληθῇ ἓν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὁποῖον ἐνῷ πρῶτον ἔλεγε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὑπ’ αὐτὸ καὶ τοὺς ἐπιθεωρητάς, ὕστερα ἀπεσύρθη αὐτὸ καὶ παρουσιάσθη ἓν δεύτερον νομοσχέδιον καὶ ἔλεγε, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι ἀνεξάρτητοι, διότι εἶχε τὴν ἀντίληψιν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν ὅπλων εἶναι ὄργανα ἀνεξάρτητα καὶ δὲν ἔχουν οὐδεμία σχέσιν μὲ τὸ Ἐπιτελεῖον. Καὶ ἐντεῦθεν παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία. Ἐνθυμοῦμαι τοῦτο καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑφυπουργός, νὰ τὸ ἀναφέρω, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλεγῶ, ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Στρατιᾶς τοῦ Ἕβρου διὰ τὴν διοργάνωσιν αὐτῆς καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Πυροβολικοῦ εἶχε τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι ὄργανον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, μοῦ παρεξεφάνη τόσον πολύ, ὥστε εἶπον, ὅτι «δέχομαι ἀλλ’ ἤκουσα τοιοῦτον καὶ ἂν ἀληθεύῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ». Καὶ μοῦ εἶπον τότε «τὸ ξεύρομαι». Καὶ τότε προσέθεσα πάλιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τοιοῦτον τι. Ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν φαντάζομαι, ὅτι καὶ τότε θὰ ἐπέδρασαν αἱ ἰδέαι αὐταὶ καὶ ἐντεῦθεν θὰ ἐγεννήθη ἡ ἀνωμαλία αὐτή. Τοῦτο ἔγινε εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅταν τὸ 1925, ἀντεκατεστάθη ὁ Βεϋγκάν, ὁ ὁποῖος εἶναι μία τῶν μεγαλυτέρων φυσιογνωμιῶν τῆς Γαλλίας καὶ τὸν ὁποῖον ὁ Φὼς εἶχεν ὡς ἀναπόσπαστον μέλος αὐτοῦ. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις λοιπὸν ἠθέλησε νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἰς μία ἀνωτάτην στρατιωτικὴν θέσιν, ἀλλ’ αὐτός, ἐπειδὴ εἶχον γεννηθῆ ὅμοια ζητήματα, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει συνειθήσει εἰς τὰς μεταπολεμικὰς συνηθείας καὶ ἑπομένως δὲν θὰ τὰ ἐφαρμόσῃ. Ἀλλ’ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γαλλικοῦ Ἐπιτελείου δὲν τὸ ἐδέχθη αὐτὸ καὶ εἶπεν νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ σκέψις. Κατὰ ταῦτα λοιπόν, λέγω ὅτι ἐπειδὴ κρατοῦν αἱ ὀρθαὶ ἀντιλήψεις, ὅτι μία χώρα πρέπει νὰ ἐμπιστεύεται εἰς τὸ Γενικὸν αὐτῆς Ἐπιτελεῖον νὰ παρασκευάζῃ τὸν στρατόν. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὰς σχολὰς αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν καὶ διὰ τὰς ὁποίας κατηγορήθημεν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τοῦ ἀναφέρω, ὅτι εἰς τὰς 4 Ἰανουαρίου 1924 μετέβην καὶ παρουσιάσθην εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀνέφερα κατὰ πρῶτον λόγον τὴν εἰς τὴν πολιτικὴν ἀνάμιξίν μου, διότι ἔβλεπα, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ προσφέρω καλλίτερον τὰς ὑπηρεσίας μου διὰ τῆς πολιτικῆς, παρὰ εἰς τὸν στρατὸν μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Καὶ τοῦ εἶπον ἀμέσως, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἱδρύσωμεν σχολεῖα καὶ νὰ ἔλθῃ ἀποστολὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρᾶγμα τό ὁποῖον ἐδέχθη. Καὶ τότε ὑπέβαλα ἐγὼ τρεῖς προτάσεις νόμων αἱ ὁποῖαι ἂν ἐγένοντο δεκταὶ ἀπὸ τότε, θὰ εἴχωμεν πολὺ βελτιωμένην τὴν κατάστασιν. Εὐτυχῶς ὅμως καὶ ἐκφράζω ἐπ’ αὐτοῦ τὴν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ποὺ ἐδέχθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ ἱδρύθη ἡ ἀκαδημία πολέμου, βάσις τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως ἐκ τῆς ὁποίας, θὰ ἐξέλθουν οἱ ἡγήτορες τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ πιστεύω, ὅτι ἐκ τῶν σχολῶν αὐτῶν, θὰ ἀναλάμψῃ τὸ πνεῦμα τοῦ στρατιώτου καὶ θὰ ἐξέλθουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκδικηθοῦν τὴν Ἑλλάδα. Τότε ἦλθεν ἡ ἀποστολὴ ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν ἐγένετο ὅπως ἔλεγον. Ἐγὼ ἔλεγον νὰ ὑπάρχῃ παραπλεύρως ἑκάστου ξένου καὶ ἕνας Ἕλλην εἰσηγητής, ὥστε νὰ εἶναι εὐχερὴς ἡ ἀντικατάστασις, διότι ἔκαμον ὅλα τὰ Κράτη ἀκαδημίας πολέμου καὶ μόνον ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε νὰ τοὺς εἴπωμεν λοιπὸν σὲ λίγο σᾶς εὐγνωμονοῦμεν, ἀλλὰ δὲν χρειάζεσθε πλέον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἱδρύθησαν τὰ σχολεῖα αὐτὰ παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Τὰ σχολεῖα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλω, νὰ ὁμολογήσω καὶ νὰ ἐκφράσω ὡς πατριώτης Ἕλλην τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἐβελτίωσαν μέχρι τοιούτου σημείου τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ δύναμαι κατηγορηματικῶς νὰ δηλώσω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ὑπάρχει ἐλευθέρα ἡ Ἑλλὰς δὲν ὑπῆρξεν καλλίτερος ὁ στρατὸς, ἀπὸ σήμερον, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως, ὅσον καὶ ἀπόψεως στελεχῶν. Λέγω λοιπόν, ἀφοῦ τόσον καλὰ πηγαίνουν τὰ πράγματα, διατὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν, διότι ἀφαίρεσις μετὰ προστριβῶν ἀποτελεῖ τὰ δικαιώματα τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ἐκτὸς τούτου δημιουργοῦμεν καὶ ἓν ἄλλο ὄργανον μὲ σχεδὸν οὐσιαστικῶς ἀνώτερον βαθμόν, ὄχι μᾶλλον βαθμόν, ἀλλὰ ἀνωτέραν θέσιν καὶ δημιουργοῦμεν ἐπίσης καὶ τρεῖς προστριβάς, τὰς ὁποίας ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή. Καὶ δὲν λέγω, ὅτι θὰ δημιουργηθοῦν δαπάναι, διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, θὰ δημιουργηθοῦν δαπάναι καὶ δαπάναι μεγάλαι, αὐτὸ ὅμως εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν μὲ ἐπηρεάζει τόσον πολύ, ὅσον αἱ προστριβαὶ καὶ αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν. Αὐτὰ διὰ τὸ ζήτημα τῶν σχολείων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ἤκουσα κανὲν ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, νὰ καταρριφθῇ. Δὲν ἔχω λοιπόν, νὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐπαυτοῦ τοῦ ζητήματος, εἰμὴ μόνον, νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, ν’ ἀποδοθῇ τοιαύτη σημασία καὶ νὰ θεωρηθῇ τὸ μέτρον τοῦτο ὡς Κυβερνητικὸν καὶ νὰ τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δὲν εἴμεθα εὐτυχῶς ὅπως εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Πάουερ, ὅπου πράγματι εὑρέθημεν εἰς τὸ σκληρὸν δίλημμα, νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ ἐπαχθεστάτη σύμβασις καὶ ὁμολογῶ ἐψήφισα παρὰ τὴν συνείδησίν μου, τὸ ὁμολογῶ. Τώρα ὅμως εὑρισκόμεθα τόσοι εἰς τὸ Κυβερνητικὸν στρατόπεδον, ὥστε δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ποιοῦμαι ὑστάτην ἔκκλησιν, ὅπως μὴ ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ σήμερον, ἀλλὰ νὰ ὑποβληθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ ἐκ παραλλήλου μετὰ τῶν λοιπῶν Κυβερνητικῶν μέτρων, ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε δὲν ἀφήνονται ἐλεύθεροι οἱ βουλευταί, διότι πρέπει νὰ λάβουν καιρόν, νὰ σκεφθοῦν καλλίτερον. Ποιοῦμαι λοιπὸν ὑστάτην ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι νὰ τὸ ἀποσύρῃ, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ μέχρις ὅτου ἑτοιμασθοῦν καὶ τὰ ἄλλα, ὁπότε νὰ ψηφισθῇ ὁμοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων. Ταῦτα ἤθελον, νὰ εἴπω, νομίζω δέ, ὅτι ἐξετέλεσα τὸ καθῆκον μου καὶ παραλῶ, νὰ τὸ ἐκτελέσητε καὶ ὑμεῖς.

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§440Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι, διότι ἔστω καὶ μικρὸς ἀριθμὸς συναδέλφων ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἠγέρθη τοσοῦτος θόρυβος καὶ τοιαύτη ἀντίδρασις ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τῶν ἐπιθεωρητῶν ἣν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ ἀρχὴ τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι γενικὴ εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, μπορῶ νὰ πῶ ἀκόμη καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ὑπηρεσιῶν. Παρ’ ἡμῖν δὲ παρετηρήθη πάντοτε ὅτι, ὁσάκις εἰς ἓν ὑπουργεῖον καθυστερεῖ πολὺ ἡ ὑπηρεσία καὶ παρίσταται ἀνάγκη βελτιώσεως αὐτῆς, πάντοτε πάντες προσέφυγον εἰς τὸν θεσμὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν. Δὲν μπορῶ, νὰ ἐννοήσω, διατὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, εἶναι χρήσιμος ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ δὲν εἶναι χρήσιμος εἰς τὸν στρατόν. Καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως ὑπάρχει ἱεραρχία καὶ ἡ ἐπιθεώρησις συνήθως γίνεται, διὰ τῆς ἱεραρχίας καθ’ ἣν ὁ προϊστάμενος ἐλέγχει καὶ παρακολουθεῖ τὸν ὑφιστάμενόν του καὶ ἐν γένει τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κατωτέρου του. Ἀλλ’ ἡ ἐπιθεώρησις αὐτὴ εἶναι ἢ ρουτινιτική, ἢ γραφειοκρατική, ἢ ἔμμεσος, ἢ ἐξ ἀποστάσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ πολλάκις ἰδίως ὁσάκις ἡ ὑπηρεσία ὑπολείπεται πολύ, ἡ ἐπιθεώρησις αὐτὴ δὲν θεωρεῖται ἐπαρκὴς καὶ δημιουργεῖται παραπλεύρως καὶ εἰδικὴ ἐπιθεώρησις. Εἰς τὸν στρατὸν ἐπίσης ὅταν πολὺ καθυστερεῖ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ τὸ ἴδιον νὰ γίνεται ἐκτὸς τῆς ἱεραρχικῆς ἢ γραφειοκρατικῆς αὐτῆς ἐπιθεωρήσεως, εἶναι ἀνάγκη, νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία ἄλλη ἐπιθεώρησις εἰδική, ἄμεσος, ἀπηλλαγμένη παντὸς ἄλλου καθήκοντος. Δὲν ἠμπορῶ ὅθεν, νὰ ἐννοήσω διατὶ ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀνεκτὸς εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως, δὲν εἶναι ἀνεκτὸς εἰς τὸν στρατόν. Ἄν εἰς τὴν ἄλλην διοίκησιν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κἄποια πειθαρχία, εἰς τὸν στρατὸν ὅμως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀπείρως ἀνωτέρω· τοιαύτη δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ συναισθήματα μὴ ἀνοχῆς. Στρατὸς καὶ πειθαρχία εἶναι κἄτι τι που δὲν ἠμπορεῖ νὰ ξεχωρήσῃ· εἶναι σχεδὸν ταὐτόσημα. Ἀλλὰ καὶ πειθαρχία κατὰ μὴ ἀνοχῆς τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν ἀνωτέρων εἶναι κἄτι τι ἀκατανόητον. Ἄν ἡ ἐπιθεώρησις τῶν ἀνωτέρων εἶναι ἀνεκτὴ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως, εἰς τὸν στρατὸν εἶναι πλέον ἢ ἐπιβεβλημένη. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν, ὅτι ξεύρετε ἂν καθιερωθῇ τοιαύτη εἰδικὴ ἐπιθεώρησις, θὰ ἔχωμεν δύο ἐπιθεωρήσεις, μίαν αὐτὴν καὶ τὴν ἄλλην ποὺ γίνεται, διὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τότε θὰ γεννηθοῦν προστριβαί. Ἀλλὰ φοβοῦμαι κύριοι, ὅτι οἱ λέγοντες αὐτὰ εἰς κἄποιαν ἄλλην λέξιν ὑπεκατέστησαν τὴν λέξιν προστριβαὶ καὶ τρομάζουν καὶ ἤθελον, νὰ τρομάξουν καὶ ἡμᾶς.

§441Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τρομάζω ἐγώ;

§442Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τρομάζετε μὲ τὴν λέξιν «προστριβαί», διότι εἴπατε ὅτι ὑπάρχουν πολλὲς ἐπιθεωρήσεις καὶ θὰ γίνουν προστριβαί. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅταν ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπιθεωρήσεις τότε θὰ ὑπάρχουν ὄχι πολλαὶ προστριβαί, ἀλλὰ διάφοροι τὸ πολὺ γνῶμαι ἀντίθετοι, χρήσιμοι, ὅμως διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἀληθῆ κατάστασιν προσώπων καὶ πραγμάτων, ἣν ἀνθρωπίνη ἀτέλεια δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἠμπορῇ ἕνας μόνος ἢ μία ὑπηρεσία νὰ τὴν ἀντιλαμβάνεται καὶ ἐκθέτει κατὰ πλήρη ἀκρίβειαν καὶ ὅσον περισσότεροι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ τὴν ἐξετάσουν ἵνα τὴν ἐκθέτουν τόσον περισσότερον, θὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ προσεγγίζωμεν εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην περισσότερον. Νὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην, διὰ νὰ σᾶς τὸν καταδείξω καλλίτερα, τὸν ἰσχυρισμόν μου τὸν κλάδον τὸν δικαστικόν. Ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι κανονισμένον διὰ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων, νὰ ἀποφασίζει ἐπὶ ὅλων τῶν προσωπικῶν ζητημάτων τῶν ὑπαλλήλων, ἤτοι μεταθέσεων, παύσεων, προαγωγῶν, διορισμῶν κλπ. Ποίους ἔχει ἐπιθεωρητάς, ὅπως τοὺς ἐκθέτουν τὴν σχετικὴν κατάστασιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν; Τοὺς εἰσαγγελεῖς. Καθ’ ὅλην τὴν ἱεραρχίαν αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐπιθεωρηταὶ δι’ ὅλα τὰ ἐν λόγῳ ζητήματα. Ἀλλὰ οἱ εἰσαγγελεῖς, διότι ἐπιβαρύνονται καὶ μ’ ἄλλα καθήκοντα καὶ διότι ἀκόμη οἱ εἰσαγγελεῖς δὲν ἔρχονται πάντοτε εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μ’ ὅλους τοὺς δικαστικοὺς τῆς δικαιοδοσίας των, ἐκρίθη ἀπαραίτητον τὸ ἔργον αὐτοῦ τῆς ἐπιθεωρήσεως νὰ τὸ κάνουν καὶ εἰδικοὶ ἐπιθεωρηταὶ ἔχοντες μάλιστα ὅλοι τὴν ἰδίαν περιφέρειαν ἤτοι τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον. Ἐκ τούτου ὅμως οὐδέποτε ἐκεῖ ἐγεννήθησαν προστριβαί, ἀλλὰ μόνον ἀντιθέσεις γνωμῶν αἵτινες ὅμως ὑπῆρξαν χρήσιμοι εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Πῶς θὰ γεννηθῶσι τοιαῦται προστριβαὶ εἰς τὸν στρατόν; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διοικήσεως, θὰ ἔπρεπε, νὰ ὑπάρχῃ μία μόνον διοίκησις ὅπως παντοῦ. Μόνον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπάρχουν πολλαὶ συνδιοικήσεις. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ διοικήσεως. Πρόκειται μόνον περὶ ἐπιθεωρήσεως, ἤτοι ἐκθέσεως τῆς καταστάσεως ἥτις βέβαια δὲν εἶναι διοίκησις καὶ ἥτις ἀντίθεσις γνωμῶν μόνον περὶ τῆς καταστάσεως δύναται νὰ προκαλέσῃ ἀντιθέσεις, ἀντιθέσεις αἵτινες ὅσον περισσότεροι εἶναι τόσον περισσοτέρα διαφώτισις, θὰ γίνεται περὶ τῆς καταστάσεως, ἥτις προλαμβάνει μᾶλλον τὰς προστριβὰς καὶ δὲν δημιουργεῖ τοιαύτας ἢ τοὐλάχιστον προλαμβάνει ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγίνοντο ἐκ κακῆς εἰσηγήσεως. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι πολὺ καλὰ δὲν θὰ συμβῇ τίποτε ἄτοπον ἂν ἀντιστράτηγοι πρόκειται νὰ ἐπιθεωρήσουν τοὺς κατωτέρους των, ἀλλὰ τοὺς ὁμοιοβάθμους των δὲν μποροῦν, νὰ τοὺς ἐπιθεωρήσουν χωρὶς ἄτοπα. Διὰ ν’ ἀπαντήσω θὰ διακρίνω τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἀντιστρατήγων ἐπιθεωρητῶν ὅταν εἶναι ἀρχαιότεροι τῶν ὁμοιοβάθμων των καὶ τὴν τοιαύτην ὅταν δὲν εἶναι ἀρχαιότεροι. Εἰς τὴν πρώτην ἀντιστράτηγοι ἐπιθεωρητῶν ἀρχαιοτέρων οὐδὲν τούτου πλέον φυσικόν. Ὅλοι οἱ κανονισμοὶ καὶ οἱ νόμοι λέγουσιν, ὅτι μεταξὺ ὁμοιοβάθμων ἰδίᾳ μὴ ὑπάρχοντος ἀνωτέρου, ὄχι μόνον ἐπιθεωρεῖ, ἀλλὰ διοικεῖ ὁ ἀρχαιότερος τὸν ὁμοιόβαθμον. Εἰς τὴν περίπτωσιν, ὅταν εἶναι νεώτεροι οἱ ἀντιστράτηγοι ἐπιθεωρηταί, ἀπαντῶ, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν οἱ ἐπιθεωρηταὶ λόγῳ τῆς ἀνατιθεμένης αὐτοῖς ὑπηρεσίας τῶν ἐπιθεωρήσεων δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ θεωροῦνται ἀνώτεροι, ἐὰν δὲ μοὶ ἀντιταχθῇ, ὅτι δῆθεν εἰς τὸν στρατόν μας δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νεώτεροι νὰ γίνωνται ἀνώτεροι, θὰ ἀπαντήσω, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει συνήθως ἰδίως εἰς τοὺς νεωτέρους βαθμοὺς εἰς τὸν στρατόν μας. Οἱ νεώτεροι γίνονται ἀνώτεροι ὄχι μόνον κατὰ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ βαθμόν, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπεται ἡ προαγωγὴ καὶ κατ’ ἐκλογὴν καὶ τοῦτο εἶναι ἀνεκτὸν ἂν καὶ αὐτὸ μάλιστα δὲν συνεπάγεται μόνον μεγαλειτέραν τιμήν, ὡς τὸ πρῶτον, ἀλλὰ καὶ μεγαλύτερον μισθόν. Ἔπειτα κύριοι, ἔγινε γενικῶς δεκτὸν καὶ ἰδίως ἀπὸ τὸν πόλεμον τὸν τελευταῖον, ὅτι ἐν καιρῷ πολέμῳ μεταξὺ ὁμοιοβάθμων ἐκλέγεται ὁ καλλίτερος, ἐνίοτε δὲ καὶ ὁ κατώτερος διὰ τὰς ἀνωτάτας τοὐλάχιστον διοικήσεις. Πῶς τοῦτο ἐν πολέμῳ εἶναι ἀνεκτόν, ὅτε ἡ πειθαρχία εἶναι δυσκολωτέρα ἂν καὶ περισσότερον ἀπαραίτητος καὶ δὲν θὰ εἶναι ἐν εἰρήνῃ, ὅτε ὑπάρχουσι πλειότερα μέσα ἐπιβολῆς τῆς θελήσεως τοῦ νόμου καὶ τῆς Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως;

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§444Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δευτερολογῶν κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἴπω παρὰ μόνον δύο λέξεις. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔφερεν, μόνον ἕνα ἀπέμενεν τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ν’ ἀνατρέψω. Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ σχετικὰ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐὰν εἷς ἀντιστράτηγος, δύναται νὰ διοικήσῃ ὁμοιοβάθμόν του συμφωνῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατόν, ἄλλως τε τοῦτο γίνεται καὶ σήμερον μεταξὺ τῶν συνταγματαρχῶν· οἱ μὲν διορίζονται ἀρχηγοὶ πεζικοῦ, οἱ δὲ διοικηταὶ συνταγμάτων. Ἂν εἷς ἐκ τῶν ἀντιστρατήγων δὲν θεωρεῖται κατάλληλος, διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τοῦτο σημαίνει, ὅτι θὰ εἶναι τρόπον τινὰ στάσιμος. Τὸ μόνον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον μένει κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς ὅλης ἀγορεύσεως τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ καὶ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι οἱ διοικηταὶ Σωμάτων στρατοῦ δὲν δύνανται νὰ εἶναι καὶ μέλη, τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, νομίζω, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ εἶναι, διότι τότε μόνον, θὰ ὑπάρχῃ ἀσφάλεια, ὅτε αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου θὰ εἶναι δίκαιαι. Ἡ κυριωτέρα ἀποστολὴ τοῦ Α.Σ.Σ. εἶναι ὁ καταρτισμὸς πινάκων στασίμων καὶ τῶν προακτέων ἀξιωματικῶν.

§445Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀποστολὴ εἴπατε; Εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό, θὰ μετέχουν καὶ οἱ διευθυνταὶ Σ. Στρατοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, ὅπως εἴπατε ἡ κυριωτέρα ἀποστολὴ τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ ὁ καταρτισμὸς τῶν πινάκων.

§446Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀποστολὴ τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὴν παράγραφον τὴν σχετικὴν δὲν ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ εἶναι καὶ μέλη τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν ἤμην ἄλλως τε εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§447Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μᾶς ἐρωτούσατε, θὰ τὸ ἐμανθάνετε, ὅτι οἱ σωματάρχαι μετέχουν τοῦ Ἀνωτάτου αὐτοῦ Συμβουλίου.

§448Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀλλὰ τότε διαφωνεῖ ἐν μέρει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, διότι τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημα τοῦ ὑπουργοῦ ἦτο, ὅτι δὲν μπορεῖ, νὰ εἶναι μέλη τοῦ Συμβουλίου οἱ σωματάρχαι.

§449Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ δὲν μποροῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ συζητοῦμεν περὶ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Δὲν θὰ εἶναι μέλη. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου καταρτισθῇ ὁ πίναξ, θὰ μετέχουν τοῦ Συμβουλίου.

§450Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι θ’ ἀποτελέσουν μέρος τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ σωματάρχαι, διότι μόνον αὐτοὶ θὰ δύνανται νὰ κάμωσι τὴν σύγκρισιν τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων μονάδων καὶ νὰ ἀποκλείουσι τὴν ἀδικίαν, ἥτις θὰ ἐγένετο ἕνεκα τῆς διαφόρου κρίσεως καὶ ἀντιλήψεως τῶν διαφόρων κοινοτικῶν μονάδων, ὅσον ἀφορᾷ ἀξιωματικοὺς τῆς αὐτῆς ἱκανότητος, δραστηριότητος καὶ χαρακτῆρος· τοῦτο ἄλλως τε γίνεται προκειμένου νὰ κριθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπὸ τῶν μεραρχιῶν καὶ σωμάτων στρατοῦ. Συνέρχονται οἱ σωματάρχαι καὶ κάμνουσι τὴν σύγκρισιν τῶν προτάσεων τῶν μονάδων διὰ νὰ μὴ γίνωσιν ἀδικίαι. Αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτατον κ. ὑπουργέ.

§451Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μετέχουν τοῦ Συμβουλίου· ἔχει ὑποβληθῆ νομοσχέδιον.

§452Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔπρεπε νὰ εἶχε ὑποβληθῆ συγχρόνως καὶ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ συζητήσωμεν.

§453Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τὸ ἐξήτασε.

§454Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν καὶ τὰ τρία συγχρόνως, ἀλλ’ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπεξεργάσθη παρὰ μόνον τὰ δύο.

§455Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τονίζω, ὅτι θὰ ἦτο μεγάλη παράλειψις, ἐὰν δὲν μετεῖχον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ διοικηταὶ σωμάτων στρατοῦ.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§457Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις, οὐχὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ δὲν μένει πλέον οὐδεὶς ἐνδοιασμός, ὅτι ὀρθῶς ρυθμίζονται τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Πρεβέζης, ὅτι ἡμεῖς πταίομεν, διότι ἴσως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης βουλευτὴς δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι τοῦ στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, θὰ μετέχουν οἱ διοικηταὶ σωμάτων, ἐβεβαιώθη ἡ Βουλή, ὅτι δὲν εἶναι ἰδικόν μας τὸ πταῖσμα. Μὲ τὸν κ. βουλευτὴν Πρεβέζης διαφωνῶ ὅταν πιστεύει, ὅτι τὸ σπουδαιότερον ἔργον τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὁ καταρτισμὸς τῶν πινάκων προαγωγῆς. Βεβαίως ἡ λειτουργία αὐτή εἶναι σπουδαῖον ζήτημα καὶ ἐνδιαφέρει καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὸν στρατόν, ἀλλὰ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ συγκροτήσωμεν σήμερον, οὐχὶ ἁπλῶς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Συμβούλιον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μεριμνᾷ. Τὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔχει πολύ εὐρυτέραν καὶ ἀνωτέραν ὑπηρεσίαν, νὰ ἐκτελέσῃ παρὰ νὰ συντάσσῃ τοὺς πίνακας. Ἀνῆλθον ὅμως, διὰ νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁ ὁποῖος πιστεύει, ὑπεστήριξεν μᾶλλον ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ καλὴ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος ἀπαιτεῖ, ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ Βουλὴ καί ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἡ δὲ Βουλὴ τὴν νομοθετικήν. Αὐτὰ κύριοι, εἶναι αἱρέσεις κοινοβουλευτικαί· τὸ νὰ ζητῇ κανεὶς τὸν χωρισμὸν τῶν ἐξουσιῶν εἰς κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα, νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ Βουλὴ τὴν νομοθετικήν, εἶναι ἀληθιναὶ αἱρέσεις. Ἐὰν δὲ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ καλλίτερα ἢ ἓν ἀπὸ τὰ ὀλιγώτερα κακὰ πολιτεύματα, τὰ ὁποῖα ἐγνώρισεν ἡ ἀνθρωπότης ἕως τώρα εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, συνίσταται ἀκριβῶς εἰς τὸ ὅτι συγκρούσεις μεταξὺ ἐκτελεστικῆς καὶ νομοθετικῆς ἐξουσίας καθημερινῶς δὲν εἶναι δυναταί, ἀλλ’ ὁσάκις ἐπέλθῃ τοιαύτη ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία παραχωρεῖ τὴν θέσιν της καὶ ἔρχεται ἄλλη, ἡ ὁποία κατευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ συναίσθησιν τῶν καθηκόντων της διὰ νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, τότε φθάνομεν εἰς πολιτικὴν ἀναρχίαν. Φαντασθῆτε, κύριοι, ἐὰν εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ καθημερινά, τὰ ὁποῖα γεννῶνται εἰς τὴν Βουλὴν ἐδῶ, ἡ Κυβέρνησις λέγει, αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ἀλλὰ πάλιν ὅ,τι θέλει ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ, φαντασθῆτε τὶ θὰ ἐπήρχετο. Φαντασθῆτε εἰς τὰς καθημερινὰς συγκρούσεις τὰς τόσον συχνὰ ἐπερχομένας τῶν διαφόρων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἀνταγωνίζονται εἰς κάθε κοινωνίαν καὶ συνεπῶς καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας, ἐὰν εἰς τὰς καθημερινὰς συγκρούσεις ἐρχόμενοι ἐδῶ, διὰ νὰ ἐναρμονίσωμεν ταῦτα, ἡ Κυβέρνησις λέγει: «ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὕτως ἔχει, ἀλλὰ πάλιν ἡ θέλησίς σας εἶναι νόμος τοῦ Κράτους». Κυβέρνησις ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἐσκέπτετο, θὰ κατεπρόδιδε τὴν ἀποστολήν της καὶ τὸ καθῆκον της. Τόσον δὲ μᾶλλον εἶναι βέβαιον τοῦτο καὶ τόσον βεβαίως παράδοξος μοὶ φαίνεται ἡ θεωρία τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅσον δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῆται, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ κοινοβουλευτικαὶ προσφέρουν εἰς τὰς ἐργασίας μας, συμβαίνει ὅμως τοῦτο εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν: Τὰς 2 ἢ 3 ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα εἰς σύγκρουσιν, ἡ ἐπιτροπὴ ἐλησμόνησεν, ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι Κυβερνητικὰ ζητήματα, δὲν δικαιοῦται, νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις χωρὶς νὰ καλῇ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν ἀκούσῃ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἀκούσῃ ὅλους τοὺς βουλευτὰς καὶ ἀφοῦ ἀκούσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς κοινῆς γνώμης, ὄχι τῆς παρισταμένης εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἀλλ’ ἐκείνης ἡ ὁποία μᾶς παρακολουθεῖ, διὰ τῶν ἐφημερίδων, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω, νὰ μεταφερθῇ εἰς τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι θὰ συνέρχωνται εἰς μίαν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς καὶ κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις, χωρὶς νὰ ἔχωσι καὶ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Μᾶς εἶπον, ὅτι ἐδιαβάσαμεν τὴν ἔκθεσίν σας, ὡς νὰ μὴ γνωρίζωσι τέλος πάντων πῶς συντάσσωνται αἱ ἐκθέσεις καὶ ὡς ἐὰν νὰ μὴ γνωρίζωσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ βασισθῶσιν εἰς τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι γράφονται ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον, χωρὶς νὰ ἀκουσθῶσιν καὶ αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι βουλευταί, ἐφθάσαμεν σήμερον, νὰ ἴδωμεν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν ὁμοφώνως ἀποδεχομένην ἀντίληψιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατρέπεται τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸ Σάββατον νὰ συζητήσωμεν ἄλλο νομοσχέδιον ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν λησμονοῦσα, ὅτι εἶναι ἐπιτροπὴ οἰκονομικῶν μετεβλήθη εἰς ἐπιτροπὴν τῆς προστασίας τῶν διαφόρων παραγωγῶν καὶ προτείνει κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σχετικοῦ μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου χωρὶς κἂν νά νομίσῃ καθῆκόν της, νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ ποῦ θὰ βροῦμε τὰ 170 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα λείπουν. Χωρὶς δυσκολίαν εἶπον, «ἡμεῖς θὰ ἀπορρίψωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐκδώσῃ νέαν διατίμησιν τοῦ σίτου, διὰ νὰ ὑπερτιμηθῇ ὁ ἄρτος 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν». Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ θὰ παραξενευθῆτε, διότι θὰ μὲ ἴδητε μεθαύριον νὰ ἐξεγείρωμαι καὶ νὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν νὰ δεχθῶ, ὅτι θὰ εἶμαι ὑπεύθυνος, διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας καὶ αἱ ἐπιτροπαί, νὰ συνέρχωνται εἰς μίαν αἴθουσαν κεκλεισμένων τῶν θυρῶν καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τὸ δεχθῶ αὐτὸ καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ περιμένετε ἀπὸ ἐμὲ κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§458Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχαρακτήρισεν αἱρετικὴν τὴν γνώμην μου, ὅπως γίνῃ οὐσιαστικώτερος χωρισμὸς τῆς νομοθετικῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τὸν χαρακτηρισμὸν δὲ τὸν θεωρῶ προσβλητικόν, διότι ὑπῆρξα πολλάκις αἱρετικὸς καὶ ἴσως διὰ τοῦτο προσέφερα ὑπηρεσίας τινάς. Ἡ σύστασίς μας, χωρὶς νὰ μειοῖ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπέβλεπε νὰ ἐξασφαλίσῃ ψυχραιμοτέρας καὶ ὡρισμένας ἀποφάσεις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπρόσεξε μὲν εἰς τὴν μίαν ὄψιν τοῦ πράγματος, διότι ἔχει μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν, ἀλλ’ ἓν τοιοῦτον σύστημα, ὅπερ ὑποστηρίζει κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας, παρέχει πολλὰς ἀνωμαλίας, διὰ τὴν ἐπίτευξιν ὀρθῶν λύσεων. Διὰ τοῦτο θεωροῦμεν εὐκταῖον τὸν χωρισμὸν τῶν ἐξουσιῶν. Βεβαίως εἰς ζητήματα θεμελιωδέστατα ἐν περιπτώσει διαφωνίας, δύναται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὁσάκις ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, πρέπει αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συμφωνοῦν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο θὰ ἦτο νόθευσις τοῦ πολιτεύματος. Ἡ Κυβέρνησις πρὶν λάβῃ ἀποφάσεις, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐπαφὴν εἴτε μὲ τὰς ἐπιτροπάς, εἴτε μὲ ἄλλους δυναμένους νὰ ἔχουν γνώμην.

§459Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα ὅτι ἔπρεπεν ἡ ἐπιτροπὴ προτοῦ, νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ὠτακουστῶμεν τὶ γίνεται εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§460Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ ὠτακουστῆται. Οἱ ὑπουργοὶ ὁσάκις ἀποδίδουν σημασίαν μεγάλην εἰς ἓν νομοσχέδιον, ὀφείλουν νὰ μεταβαίνουν αὐτόκλητοι εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ὀφείλω δὲ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι πρέπει νὰ μὴ λαμβάνουν ἀποφάσεις αἱ ἐπιτροπαί, ὁσάκις πρόκειται περὶ μέτρου εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται ἐξαιρετικὴ σημασία, παρὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§461Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ φαντασθῶ ἐγώ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ οἰκονομικὴ κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν φίλων μου, θὰ μοῦ ἔφερεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, ὅτι δὲν ἐγκρίνει τὴν κατὰ 50 λεπτὰ ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου; Πῶς νὰ τὸ φαντασθῶ;

§462Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι ἀπόφασις ὀρθοτάτη καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ τὸ εἴπωμεν.

§463Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως σεῖς τὴν εὑρίσκετε ὀρθήν, διότι δῆθεν θὰ προστατεύωνται οἱ γεωργοί. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ ποίους νοθεύετε τὸ πολίτευμα.

§464Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐπιτροπὴ μὴ ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶχε νὰ καλύψῃ δαπάνας, ἀλλὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων.

§465Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐλησμόνησεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, θ’ ἀφαιροῦμεν ἀμέσως τὴν ἄλλην δαπάνην, ἡ ὁποία εἶναι 170 ἑκατομμύρια. Ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς λέγει: «κ. Βενιζέλε, πρέπει νὰ λείψῃ ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, πρέπει νὰ πωλῆται τὸ ψωμὶ ἀκριβώτερον κατὰ 50 λεπτά, διὰ νὰ κάμωμεν περιποίησιν εἰς ὡρισμένας τάξεις». Νομίζετε, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ; Θὰ εἴπετε πῶς ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ· ἐξυπηρετοῦνται ἀληθῶς χωρὶς δημαγωγίας.

§466Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ περιποιήσεως ὡρισμένης τάξεως, ὅπως δὲν πρόκειται καὶ περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου περὶ περιποιήσεως ἑτέρας τάσεως ὡρισμένης τάξεως. Πάντως δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ πρέπει, νὰ στερηθοῦν τῆς ἐλευθερίας τῆς συνειδήσεώς των.

§467Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Παρακαλῶ, δὲν ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα εἰς τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ λαμβάνουν ὡρισμένας ἀποφάσεις, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὅταν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς πρόκειται νὰ κρίνουν περὶ Κυβερνητικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των εἶναι Κυβερνητικά, πρέπει νὰ ἠξεύρουν, ὅτι ἂν θέλουν νὰ εἶναι συνεπεῖς, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, πρέπει νὰ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν. Νὰ προπαγανδίσουν τὰς γνώμας των καὶ νὰ προσπαθήσουν νὰ παρασύρουν τοὺς συναδέλφους των, ὥστε νὰ ρίψουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐφ’ ὅσον λαμβάνουν τοιαύτας ἀποφάσεις, πρέπει νὰ κάμουν καὶ ὅλα αὐτὰ ἂν θέλουν νὰ εἶναι συνεπεῖς.

§468Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ θὰ συνίστων εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ ἂν καταψηφίσουν τὸ μέτρον, παρ’ ὅσον καὶ ἂν συνδέεται μὲ τὴν τύχην αὐτῆς, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἀντικατάστασις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἂν καταψηφισθῇ τὸ μέτρον, πάλιν σεῖς θὰ κληθῆτε.

§469Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀλλὰ τότε θὰ διαλύσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ λαὸς θὰ μοῦ στείλῃ ἀνθρώπους ποὺ θὰ μὲ ὑποστηρίξουν καλλίτερα (χειροκροτήματα). Θὰ εἴπω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι «ἐγελάσθηκα, αὐτοὶ δὲν μὲ ἀκολουθοῦν. Σοῦ ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ βελτιώσω τὴν κατάστασίν σου. Στεῖλέ μου ἀνθρώπους ποὺ θὰ μὲ βοηθήσουν».

§470Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὁ λαὸς θὰ κρίνῃ τότε ἂν ἔχετε δίκαιον ἢ ἄδικον.

§471Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μπορεῖ νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι ἔχω ἄδικον; Νά, τί ἠμπορεῖ ὁ λαὸς νὰ μοῦ εἴπῃ: «Κύριε Βενιζέλε, δὲν σὲ στείλαμε νὰ γίνῃς δικτάτωρ». Ἠμπορεῖ νὰ μοὶ τὸ εἴπῃ αὐτό, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἠξεύρω ὅμως, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τόσας ἀπαιτήσεις ἀπὸ ἐμέ, ὥστε ἀξιῶ, ἔχω αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω ἀπὸ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν ὑπὸ τὴν σημαίαν μου, νὰ μὲ ὑποστηρίξουν μέχρι τέλους, διότι εἰς ἐμὲ θὰ πέσῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐνδεχομένης ἀποτυχίας (χειροκροτήματα).

§472Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ σᾶς ὑποστηρίξουν λέγουν ἐλευθέρως τὴν γνώμην των καὶ δὲν ὑποχωροῦν πρὸ τῶν πιέσεών σας. Διότι τὸ καλλίτερον στήριγμα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἶναι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιρρήσεις, εἶναι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατὰ συνείδησιν ἐκφέρουν τὴν γνώμην των, δὲν εἶναι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑποχωροῦν πρὸ τοῦ βάρος ἑνὸς μεγάλου ἀνδρός.

§473Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἔχει ἀντιληφθῆ ἂν δεικνύω πεῖσμα. Ὅλη ἡ Βουλὴ δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι μετὰ προσοχῆς ἀκούω ὅλας τὰς ἀναπτυσσομένας γνώμας καὶ ἰδέας, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ ἀκούσω τὰς γνώμας ὅλων καὶ δὲν θὰ πεισθῶ, ἔχω τὸ δικαίωμα, ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅπως μὲ ἀκολουθήσουν οἱ φίλοι μου. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμά των ὡρισμέναι ὁμάδες νὰ ἔχουν ἀντίθετον γνώμην. Ἐγὼ θέλω νὰ διατηρήσω τὴν ἀρχήν. Καὶ ἂν προτήτερα εἶπον, ὅτι θέλω τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, εἰς τοῦτο θὰ μὲ φέρῃ ἡ ἀνάγκη. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἐὰν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἤθελε μὲ καλέσῃ, θὰ ἔλεγον εἰς αὐτόν: «Δὲν δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν Κυβέρνησιν, δῶσε μου τὴν διάλυσιν καὶ τότε πηγαίνω». Καὶ θὰ εἴπω τότε εἰς τὸν λαόν: «Σᾶς διετύπωσα αὐτὸ τὸ πρόγραμα, ἐπῆγα εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὑπέβαλον διὰ νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ ἀπαραίτητα μέτρα, εἶδον, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάθεσις πρὸς συζήτησιν, ἤκουσα ὅλας τὰς γνώμας καὶ ἐπείσθην, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ καὶ σᾶς λέγω. Ἐὰν θέλετε μοῦ στέλλετε ἄλλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μὲ ὑποστηρίξουν ἀντὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἕως τώρα ἦσαν μαζί μου». Αὐτὰ ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω χωρὶς νὰ παρεξηθῶ (χειροκροτήματα).

§474ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωθεῖσα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§475ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ νομοσχέδια εἰς Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3397, περὶ συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§477ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τό 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 2–4).

§478ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαθανάσης.

§479Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀποδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ θεσπίζωμεν προφανῶς μίαν διάταξιν νόμων ἀντισυνταγματικήν, διότι ἀκυροῦμεν ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὰς ὁποίας τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἐξέδωκε δυνάμει ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἀποκλειστικῶς τὸ Σύνταγμα ἀνέθεσε εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦτο καὶ κατὰ τῶν ὁποίων ἀποφάσεων τὸ μόνον ἔνδικον μέσον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἦτο νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§480Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θίγομεν ἀποφάσεις τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου, ἀποφάσεις τὰς ὁποίας πάντοτε ἐσεβάσθημεν καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ζήτημα ἦτο ἄλλο γενικώτερον. Διὰ λόγους οἰκονομίας 2½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀκυρώσαμεν ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως ἀκυρώσωμεν τοιαύτας πράξεις, εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ φέρωμεν πρὸς κύρωσιν τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ εἰδικώτερον, διότι ὅλοι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ παρεπονέθησαν, ὅτι ἀνεστατώθησαν ἀπὸ τὰς ἕδρας των δι’ ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος ἐκρίθη ἀνεφάρμοστος καὶ ἀντιβαίνει εἰς τὰ συμφέροντα τῆς δικαιοσύνης.

§481Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τοιαύτην εὐχέρειαν δὲν σᾶς παρεῖχε τὸ Σύνταγμα, καθιεροῦντες ὅμως αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τῆς διὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἀκυρώσεως ἀποφάσεων, προασπίζομεν, δημιουργοῦμεν ἕνα κακὸν προηγούμενον, προσβολῆς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου διὰ πράξεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς καλουμένης, νὰ καλύψῃ τοιαύτην εὐθύνην. Καὶ προχωρῶ ἔτι περαιτέρω. Δι’ ἄλλης διατάξεως ἐρχόμεθα, νὰ ἐξαιρέσωμεν τῆς ἀκυρότητος ἢ μᾶλλον, νὰ θεωρήσωμεν ἄλλας ἐγκύρους πράξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔγκυροι ἔχουσαι περιβληθεῖ τὸ κῦρος, διὰ τῆς συνταγματικῆς προασπίσεως, νὰ θεωρήσωμεν λέγω ἀκύρους αὐτὰς χωρὶς νὰ προσθέσωμεν, διὰ τοιαύτας ἐνεργείας τίποτε, διότι τὸ κῦρος αὐτὸ ἀντλοῦν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ προσβάλωμεν. Ἔχω ὑποχρέωσιν, νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ μιᾶς τοιαύτης καταφόρου προφανῶς παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος.

§482Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀσφαλῶς πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι ὁ νόμος περὶ τοῦ ὑποχρεωτικῶς μεταθετοῦ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, εἶναι νόμος, τοῦ ὁποίου αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις στηριζομένη ἐπὶ μιᾶς πλειοψηφίας ἠθέλησε, νὰ τροποποιήσῃ προθυστέρως πρὶν κυρωθῇ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον καταργεῖ, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐφόσον λοιπὸν ἀνέλαβε τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑπευθύνως, νὰ ἀναστείλῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ἀπολύτως καταστρεπτικάς, διὰ τὸν δικαστικὸν κλάδον.....

§483Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§484Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκόμη, διότι ἐπρόκειτο, νὰ δαπανηθῶσιν 2½ ἑκατομμύρια δραχμαὶ εἰς ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, ἐνόμισεν, λέγω, ὅτι ὑπευθύνως ἔπρεπεν, νὰ ἀναλάβῃ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἤδη δὲ συνταγματικώτατον καὶ σεβόμενον τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν ἔρχεται νὰ κυρώσῃ, διὰ νόμου τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσε. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πλανᾶσθε ἀπολύτως φρονοῦντες, ὅτι τὰ γενόμενα εἶναι ἀντισυνταγματικά.

§485Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἴθε νὰ πλανῶμαι ἐγώ, κύριε ὑπουργὲ καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον, παρὰ νὰ παρεβιάζεται τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον ἐν ἄρθρῳ 96 μοῦ φαίνεται ὁρίζει, ὅτι «μεταθέσεις τῶν δικαστικῶν κλπ. ἐνεργοῦνται μετὰ προηγουμένην ἠτιολογημένην ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου».

§486Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαιότατα.

§487Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως δὲ αὐτῆς δὲν δύναται νὰ ἀντιταχθῇ ὁ ὑπουργὸς παρὰ νὰ παραπέμψῃ μόνον αὐτὴν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§488Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διάταξις τοῦ ὑποχρεωτικοῦ τοῦ μεταθετοῦ στηρίζεται ἐπὶ νόμου, τὸν νόμον δὲ αὐτὸν μεταβάλλομεν. Ἡ μόνη παράλειψις εἶναι ὁμολογῶ, ὅτι προθυστέρως ἦλθε τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὲ τὸ κῦρος τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται καὶ εἶπεν, ὅτι πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ μεταβολὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐγὼ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην καὶ ἀναστέλλω τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ μεταβάλῃ τὸν νόμον, τοῦτο δὲ ἤδη πράττει εἰσάγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὁποῖον μεταβάλλει τὸν νόμον.

§489Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, θὰ κάμω μίαν παρέμβασιν, διότι ἐγὼ εἶμαι ἁρμοδιώτερος. Βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ μεταθέτῃ, ἀλλ’ ἐπικρατεστέρα καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς μεταθέσεως οἱουδήποτε συμβουλίου εἶναι ἡ διὰ ψηφίσματος διδομένη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐξουσία, νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ οἱανδήποτε μετάθεσιν, διότι ἡ ἐξουσία αὕτη ἐδόθη διὰ ψηφίσματος καὶ ἐκτείνεται ἐπὶ πασῶν ἀνεξαιρέτως τῶν μεταθέσεων. Ἑπομένως ἀναστείλας ἐγκαίρως τὰς μεταθέσεις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ἐνήσκησα δικαίωμα ἀναγνωριζόμενον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ ψηφίσματος καὶ ἑπομένως οὐδὲ προθυστέρως ἔχομεν ἀνάγκην νόμου. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἐξαίρεσις εἰς τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον, διὰ ψηφίσματος ἐδόθη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀποφασίσῃ ἐὰν πρέπῃ, νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ ὡρισμένην μετάθεσιν. Ὁ ὑπουργὸς δὲ τῶν Οἰκονομικῶν εὑρεθεὶς πρὸ ἀθρόων μεταθέσεων αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξυπηρέτουν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ζητῶν τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ὅπερ ἔχει δικαίωμα, τοῦ νὰ ἀναστείλῃ τὰς μεταθέσεις καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὅτι, δύναται νὰ τὰς ἀναστείλῃ. Ὁσάκις νομίσω, ὅτι μία μετάθεσις δὲν δικαιολογεῖται ὅσον χρειάζεται, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν δαπάνην τῆς μεταθέσεως, δὲν τὴν ἐνεργῶ.

§490Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀνώτερος τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§491Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναμφισβητήτως. Καὶ δι’ αὐτό, μοὶ ἐδόθη εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ συντακτικοῦ ψηφίσματος, τὸ δικαίωμα.

§492Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὅταν ἐκυρώθη τὸ τριμερὲς δάνειον, ἐζητήθη αὐτό.

§493Α. ΜΑΡΚΟΥ. Αἱ ἀντιρρήσεις περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τῆς διατάξεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τοῦ συναδέλφου ἐκ Τριχωνίας, δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα.

§494Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα, στηρίζονται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§495Α. ΜΑΡΚΟΥ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα. Λοιπὸν δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Σύνταγμα ἡ ἐνέργεια τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης συνδυαζομένη μὲ τὴν ἐνέργειαν τὴν συντακτικὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἀκριβῶς, διὰ νὰ περιορισθοῦν αἱ ὑπέρμετροι δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἐβάρυναν τὸν προϋπολογισμόν, ἡ Βουλή, προκειμένου νὰ συναφθῇ τὸ τριμερὲς δάνειον, διὰ συντακτικοῦ αὐτῆς ψηφίσματος, ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀρνῆται τὴν ἔγκρισιν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι ἀδικαιολογήτως, θὰ ἐβάρυνον τὸν προϋπολογισμόν. Ἀτυχῶς ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ παρὰ τὴν γνώμην ἱκανῆς πλειοψηφίας καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἐδέχθη τὸ ὑποχρεωτικῶς μεταθετὸν τῶν δικαστικῶν ἐπὶ μίαν 5ετίαν. Εἶναι ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐκλόνιζε καὶ τὸ κῦρος τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἔθετε δὲ ὡς πρόβλημα καὶ τὴν ὕπαρξιν τῶν δικαστηρίων, διότι λόγῳ τῶν ὑποχρεωτικῶν μεταθέσεων ἐξηναγκάσθη σωρεία δικαστῶν, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν δικαστικὸν κλάδον.

§496Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§497Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα.

§498Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὥστε διὰ τοῦ ψηφίσματος ἀναγνωρίζετε ἀπολύτως καὶ κυριαρχικῶς τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ματαιώνῃ τὰς μεταθέσεις;

§499Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§500Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖος ὁ λόγος τῆς νομοθετικῆς αὐτῆς διατάξεως;

§501Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἑξῆς λόγος. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει ἀντίρρησιν.

§502Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ψήφισμα δὲν εἶναι συντακτικοῦ περιεχομένου.

§503Α. ΜΑΡΚΟΥ. Χρειάζεται ἡ λῆψις νομοθετικοῦ μέτρου, διότι ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀσκῶν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχε, δὲν ἐνέκρινε τὰς δαπάνας διὰ τὰς μεταθέσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἐπικοδομητικόν, διὰ τὴν Δικαιοσύνην, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἐποικοδομητικόν, διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ δικαστικοῦ σώματος, νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ὑποχρεωτικῶς μεταθετὸν ἐντὸς τῶν 5 ἐτῶν διότι ἐπρόκειτο κατὰ τὸ ἐπικείμενον θέρος......

§504Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν αὐτό.

§505Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πῶς δὲν ἔχει σχέσιν. Ἀντιτάσσονται κατὰ τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως δύο τινά. Πρῶτον ἀντιτάσσεται τὸ Συνταγματικὸν καὶ δεύτερον ἀντιτάσσεται, ἀφοῦ εἶναι Συνταγματικὴ ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως διατὶ λαμβάνεται νομοθετικὴν πρόνοιαν; Καὶ σᾶς ἀπαντῶ, λαμβάνω νομοθετικὴν πρόνοιαν, διότι δὲν θέλω εἰς τὸ μέλλον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος, θὰ βαρύνῃ ἀδικαιολογήτως, τὸ ταμεῖον καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω μίαν νομοθετικὴν πρόνοιαν, διὰ νὰ μὴ ἀρνηθῇ εἰς τὸ μέλλον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐγκρίνῃ τὰς μεταθέσεις.

§506Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἄλλη ἡ διάταξις περὶ τῆς ὁποίας γίνεται λόγος, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 ἡ ὁποία ἀκυροῖ νόμον.

§507Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, κύριε συνάδελφε, συμφώνως μὲ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ συνεπείᾳ ἐρωτήματος τὸ ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ, ἀπήντησαν τίνες ἐκ τῶν δικαστῶν εἶχον συμπληρώσει πενταετίαν καὶ τίνες ἔπρεπε νὰ μετατεθοῦν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ αὐτῶν τὴν ρύθμισιν ἐπιδιώκει.

§508Χ. ΛΑΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον συνάδελφον, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω ἄνευ διακοπῶν ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Διότι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου συναδέλφου, ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν λεπτομερῆ συζήτησιν καὶ μὲ τὴν ἐπιμέλειαν ἡ ὁποία τὸν διακρίνει καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ μειοψηφοῦντος τοῦ κυρίου συναδέλφου καὶ τοῦ κυρίου Γιαννοπούλου, ἀπέρριψε τὰς ἀντιρρήσεις του καὶ τὰς ἀπέρριψε, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οἱ βουλευταὶ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, γνωρίζουσι τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐδῶ διαμαρτυρομένων δύο βουλευτῶν τοῦ κ. Σωτηριάδου ἀνήκοντος εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ἐμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν τῆς Δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἡ Βουλὴ εἰς μίαν πρωϊνὴν συνεδρίασιν ἐψήφισε διάταξιν ἡ ὁποία ἀνεστάτωνε τελείως τὰς δικαστικὰς πράξεις καὶ συγχρόνως ἐβαράθρωνε τὸν προϋπολογισμόν. Ἐφωνάζαμεν τότε μέχρι διαρρήξεως τῶν πνευμόνων μας καὶ ἐλέγαμεν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἀνεξαρτήτως τῶν κολοσσιαίων δαπανῶν, ἀποτελεῖ ἐξάρθρωσιν ὅλου τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Ἐντούτοις ἡ διάταξις τοῦ ὑποχρεωτικῶς μεταθετοῦ ἐφηρμόσθη, ἀλλ’ ἐπῆλθον ὅλα τὰ ἀποτελέσματα ποὺ προεῖδον. Ὁλόκληρος ὁ δικαστικὸς κόσμος ἐτέθη ὑπὸ μετακόμισιν. Διὰ τοῦτο πρὶν ἀκόμη ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τοῦ μερικοῦ συνασπισμοῦ, ἐπρόκειτο νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν εὐθύνην, νὰ ἀνακαλέσῃ τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε στείλει πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διότι ὁμιλοῦμεν μὲν περὶ ἀκυρώσεως μεταθέσεων, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἄρσεως τῶν ἐρωτημάτων τὰ ὁποῖα ὁ ὑπουργὸς ἔχων ἕνα νόμον, ἔστελε καθ’ ὑποχρέωσιν πρὸς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον. Δὲν ἐξετελέσθησαν αὐταὶ αἱ μεταθέσεις. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀσκήσεως δικαιώματος μεταθέσεων ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, ἀλλὰ περὶ προτάσεως ἁπλῆς. Τώρα ἡ Κυβέρνησις διατί, ἀφοῦ ἔχῃ τὸ ψήφισμα περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διατὶ προέβη εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ διατὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀπεδέξατο ταύτην; Δι’ ὃν λόγον ἐλησμόνησε, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. ὑπουργός, διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δὲν ἔχει οὐδὲν ἔγγραφον, οὐδεμίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία νὰ ἀνατρέπῃ τὰς γενομένας μεταθέσεις. Ὅταν λοιπὸν τοῦ ζητεῖται λ. χ. τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν Καβάλλας κύριον Α. ἀπαντᾶ, ὅτι δὲν ἔχει τοιοῦτον πρόεδρον ἐκεῖ, διότι διὰ τῆς τάδε γνωμοδοτήσεως, ἐπροτάθη ἡ μετάθεσίς του. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ μία νομοθετικὴ πρᾶξις, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ εἰς τὸ Α.Δ.Σ. τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἐργασίας του. Δὲν θὰ ἐσκανδαλίζετο κανεὶς ἐὰν δὲν ἔλεγεν, ὅτι ἀκυροῦνται αἱ μεταθέσεις, ἀλλ’ ἔλεγεν, ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ν’ ἀνακαλέσῃ τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν ἔκτοτε εἰς τὸ Δ. Συμβούλιον, διότι, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία ἐκτέλεσις τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν τὰ ἐρωτήματα ἀνακαλοῦνται. Δὲν πρόκειται σήμερον ἡ Κυβέρνησις, νὰ μεταθέσῃ δικαστὰς ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Α.Δ.Σ. διὰ νὰ ὑπάρξῃ παραβίασις τοῦ Συντάγματος· ἁπλῶς πρόκειται νὰ ζητηθῶσι, διὰ τοῦ Συμβουλίου νὰ γίνουν αἱ τοποθετήσεις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὀρθῶς ἔκρινεν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει τὸν λόγον της διὰ νὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ ὀρθῶς ἐτέθη ἡ διάταξις ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς διατάξεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας δὲν ἐνεπνεύσθη ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ κοινὴ γνώμη. Ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἡμέρας καθ’ ἣν ἐγνώσθησαν αἱ διατάξεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀνεστάτωσαν τὴν Δικαιοσύνην, ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἡμέρας εἴχομεν, ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ σαλευθῇ ὁλόκληρος ὁ δικαστικὸς κόσμος, νὰ κλωνισθῇ ἡ δικαιοσύνη καὶ νὰ ἀπειληθῇ σοβαρώτατα ὁ προϋπολογισμός. Ὀρθῶς λοιπὸν καὶ ἡ προηγουμένη καί ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνέστειλε ὑπ’ εὐθύνην της τοιοῦτον Σῶμα καὶ ὀρθῶς ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὴν κατάργησίν του.

§509Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος συμπληρῶν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εὗρεν ἄλλον λόγον δικαιολογοῦντα τὴν ἀποστολήν.

§510Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀναμφισβητήτως ὑπεστηρίχθη κύριοι καὶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ νόμον ὁ ὁποῖος τοιουτοτρόπως ἐνομοποίη ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μίαν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐνήργει ἡ Κυβέρνησις ὑπευθύνως.

§511Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ διαφωνοῦμεν.

§512Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀκριβῶς διαφωνοῦμεν, ἐνῷ συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ σᾶς δώσω τὸ δικαίωμα ὡς ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδετε σεῖς εἰς τὸ ψήφισμα, προκειμένου περὶ δικαστῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει δίκαιον ὁ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν διετύπωσε καλῶς. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀρθῶς καὶ Συνταγματικῶς ἐζήτησεν, διὰ νόμου τὴν κατάργησιν νόμου ὑφισταμένου, περὶ μεταθετοῦ. Δὲν ἐξετελέσθησαν αἱ ἀποφάσεις καὶ ἦλθεν διὰ τοῦ νόμου καὶ εἶπε, ὅτι αἱ μεταθέσεις τὰς ὁποίας τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, ἐνήργησεν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος τὸν ὑποχρεώνει καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ ζητῶ τὴν ἀναστολήν. Καὶ ἔρχεται ὁ νόμος καὶ καταργεῖ τὰς πράξεις αὐτάς. Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀρχίζει ἡ διαφωνία μας. Ἀλλοίμονον, ἐὰν δεχθῇ ἡ Βουλή, διὰ τοῦ ψηφίσματος εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀναγνωρίζομεν Συντακτικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλοίμονον, ἐὰν δύνασθε νὰ ματαιώνετε τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν ἀντισυνταγματικότητα.

§513Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὸ ψήφισμα;

§514Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸ ἔχω. Δὲν δύνασθε νὰ ἐκτείνητε τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἐπὶ τῶν δικαστῶν, διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δὲν ἔχει μόνον τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἐνῷ αἱ πράξεις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου διακρίνονται εἰς δύο εἴδη, τὰς πράξεις τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῆς ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως τὰς πράξεις αὐτὰς ἐρχόμεθα σήμερον καὶ τοῦ τὰς ἀφαιροῦμεν. Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἕως ὅτου νὰ δυνάμεθα νὰ ματαιώνωμεν οἱανδήποτε πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐν τῇ ἐξαιρετικῇ ἐξουσίᾳ, ὡς δικαστικὴ λειτουργία τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἐπιβάλλεται αὐτὸ τὸ δικαίωμα, δὲν ἀναγνωρίζεται, οὔτε ἦτο ποτὲ ἡ ἔννοια τῆς Βουλῆς τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται, νὰ γίνεται ἀνάμειξις. Τὸ ζήτημα κ. ὑπουργέ, ἔχει διαφοράν, διότι σήμερον δύνασθε σεῖς ὄχι σεῖς προσωπικῶς ποτέ, ὅταν λέγω σεῖς ἐννοῶ τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ματαιώνῃ τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου.

§515Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§516Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὄχι. Δὲν ἦτο δυνατόν, ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς δώσῃ τοιοῦτον δικαίωμα. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐκτείνετε ψήφισμα νομοθετικοῦ περιεχομένου ἐπὶ Συνταγματικῆς ἐξουσίας.

§517Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐψηφίσαμεν τὰ ψηφίσματα ἐκάμαμεν καὶ εἰδικὸν ψήφισμα διὰ τὰ ἄλλα ψηφίσματα εἰς τὸ ὁποῖον λέγομεν, ὅτι τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν διατηροῦσιν εἰς τὸ μέλλον τὴν ἰσχύν των.

§518Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Διότι δὲν εἶναι πρᾶξις συντακτικοῦ περιεχομένου. Γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι προκειμένου περὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ὁ ἴδιος διέκρινεν, ὅτι ὑπῆρχον δύο πράξεις. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ψηφίσματος, νὰ ματαιώνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνεξαρτήτου δικαστικῆς λειτουργίας.

§519Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χάριν εὐκολίας, διὰ νὰ ψηφίζωνται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, τὰ ὀνόμασαν ψηφίσματα, ἀλλ’ ἦσαν τοιαῦτα;

§520Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μείνῃ μὲ τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§521Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς εἴπατε τὴν γνώμην σας, θὰ εἴπῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἰδικήν του.

§522Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ προηγουμένη Βουλὴ ἀσκοῦσα Συντακτικὴν ἐξουσίαν, ἔδωκεν εἰς τόν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ ψηφίσματος τὸ δικαίωμα, νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ πᾶσαν μετάθεσιν, προαγωγήν, διορισμόν, οἱουδήποτε ὑπαλλήλου ἄνευ ἐξαιρέσεως, τονίζω τὴν λέξιν. Ὅταν ἕνα ψήφισμα λέγει, ἄνευ ἐξαιρέσεως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα, οὐδὲ εἰς τὸν βουλευτὴν Βερροίας, νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ὑπάγονται οἱ δικασταί, διότι τὸ ψήφισμα δὲν περιλαμβάνει οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ σᾶς ξενίζῃ, ὅτι διὰ Συνταγματικῆς διατάξεως δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ ἀποφαίνεται περὶ προαγωγῆς, ἢ περὶ μεταθέσεως, διότι διὰ Συνταγματικῆς διατάξεως, δίδονται τοιαῦτα δικαιώματα καὶ εἰς τὰ λοιπὰ δικαστικὰ συμβούλια τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφαίνονται ὁμοίως, περὶ προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν σκοπίμως καὶ ὀρθῶς ἐδόθη τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐὰν πρέπῃ, νὰ ποιῆται χρῆσιν καὶ κατὰ ποῖον μέτρον πρέπει νὰ ποιῆται χρῆσιν αὐτοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα ὅμως τὸ ἔχει ἀναμφισβητήτως. Οὐδὲ μετέβαλε καθόλου τὰ πράγματα τὸ γεγονός, ὅτι δι’ ἄλλου ψηφίσματος ἐθεσπιοῦμεν, ὅτι τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν δύνανται νὰ τροποποιηθῶσι διὰ νόμου καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ μεταβάλλει τὰ ψηφίσματα ταῦτα εἰς νόμους καὶ πάλιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διατηρεῖ τὸ δικαίωμά του ἐφ’ ὅσον διὰ νόμου νεωτέρου δὲν καταργήθη τοῦτο.

§523Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζετε τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν εἰς ἄλλην Βουλήν; Δὲν εἶναι Συντακτικὴ ἡ ἀπόφασις.

§524Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἄλλο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§525Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα θὰ παρατηρήσω εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι μεταξὺ τῶν μεταθέσεων τὰς ὁποίας ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξετέλεσε, ὑπάρχουσιν καὶ ἄλλαι αἱ ὁποῖαι δὲν συνεπάγονται οὐδεμίαν δαπάνην. Τοιοῦται εἶναι αἱ ἀμοιβαίως γενόμεναι. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν συμβούλιον, εἶναι ὁ θεσμὸς ὁ ὁποῖος ἐλειτούργησε ἄλλοτε θαυμασιώτατα ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπέδωσε λαμπροὺς καρπούς, νομίζω δὲ ὅτι δὲν πρέπει, νὰ θίξωμεν τὴν φιλοτιμίαν του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ τοῦ γυρίζωμεν ὀπίσω τὰς ἀποφάσεις, διότι αὐτὸ κάμνομεν ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν τὰς ἐκτελεῖ. Ἔχω λοιπὸν νὰ ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ἐνῶ ἐξ ἄλλου δὲν θὰ θίξωμεν τὴν φιλοτιμίαν καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία δὲν θὰ κληθῇ, νὰ κυρώσῃ μίαν ἀντισυνταγματικὴν διάταξιν. Ὑποβάλλω λοιπὸν μίαν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀποφάσεις αἱ ἐκδοθεῖσαι ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, νὰ δύνανται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἀνακληθοῦν ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον.

§526Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς θὰ τὴν ἀνακαλέσῃ;

§527Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ψηφίσωμεν νέον νόμον, θὰ ψηφίσωμεν μίαν μεταβατικὴν διάταξιν καὶ θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Συμβούλιον, νὰ ἀνακαλέσῃ τὰς ἀποφάσεις του, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ περιέλθωμεν ἢ μᾶλλον, νὰ περιέλθητε εἰς ἕνα ἀδιέξοδον, εἶναι ἐνδεχόμενον δηλαδὴ ὁ Ἄρειος Πάγος, νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὸν νόμον, ὡς ἀντισυνταγματικὸν καθ’ ἣν ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ ὡς δικαστήριον.

§528ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§529Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον ὄχι ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώθη ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον, διότι προέκυψε ἓν ζήτημα συνταγματικὸν τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀνύπαρκτον. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γιαννοπούλου, θὰ καθιέρωνε μίαν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ Συντάγματος ἡ ὁποία εἶναι ἀπροσάρμοστος πρὸς τὴν ἀληθῶς ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁμιλοῦν περὶ μονιμότητος καὶ ἰσοβιότητος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀπαιτεῖ διὰ τὴν μετάθεσιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων σύμφωνον γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, οὐδέποτε δὲ ἠννόησε νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν δικαστικὴν πρᾶξιν τῆς μεταθέσεως, ὡς πρᾶξιν τῆς διοικήσεως. Ἐζήτησε μόνον πρόσθετον ἐγγύησιν, νὰ μὴ εἶναι δεκτὴ ἡ μετάθεσις ἄνευ γνώμης τοῦ Συμβουλίου. Ἐξεδηλώθη μία γνώμη τοῦ Συμβουλίου. Ἡ γνώμη αὐτὴ δὲν δημιουργεῖ καθῆκον ὑπηρεσιακόν, διὰ τὸν ὑπουργὸν ἵνα τὴν ἐκτελέσῃ, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μετανοήσῃ ὅπως εἶναι δυνατὸν καὶ πρὸ τῆς ἀποφάσεως, ν’ ἀνακαλέσῃ τό ἐρώτημα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μετάθεσιν παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὑποχρεωμένον, νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ὅταν δὲν εἶναι διατεθειμένος, νὰ κάμῃ καμμίαν μετάθεσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπῆρχεν ἓν καθῆκον ὑπηρεσιακὸν ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, τὸ ὁποῖον ὑπηγορεύθη ἀπὸ τὸν εἰδικὸν νόμον του...

§530Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νόμου γίνεται αὐτό.

§531Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ναί, ἑπομένως καταργεῖται ὁ νόμος. Νομίζω, ὅτι εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα.

§532Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφέστατον.

§533Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου ἠδύνατο νὰ κάμῃ ὁ ὑπουργός. Νὰ ζητήσῃ ὅμως ἀναστολὴν δὲν ἠδύνατο, οὔτε ὁ ὑπουργός, οὔτε ἡ Κυβέρνησις. Καὶ θὰ κάμω μία διδασκαλία συνταγματικοῦ δικαίου διὰ τοὺς συνταγματολόγους. Λοιπόν, συντακτικὸν ψήφισμα λέγεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἢ πραγματεύεται περὶ θεμάτων περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὁμιλεῖ τὸ Σύνταγμα. Νομοθετικὸν ψήφισμα εἶναι τὸ ὁμιλοῦν περὶ θεμάτων νομοθετικῶν. Τὸ ψήφισμα λοιπὸν αὐτό, διότι δίδει δικαίωμα ἀναστολῆς εἰς τὸν νόμον εἶναι συντακτικόν, διότι ἀναστέλλει τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ τὸ προηγούμενον Σύνταγμα εἶχε τοιαύτην διάταξιν.

§534ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. (ἀναγινώσκει).

§535ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. δεκτόν.

§536ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§537ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§538Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐπιτροπὴ παρέλειψε τὸ ἄρθρον 6.

§539ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§540Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ 13ον νομοσχέδιον τῆς Η. Διατάξεως ἀναβάλλεται ἐπίσης.

§541ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 14 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε διότι εἶναι καθ’ ὑπέρβασιν ἐγγεγραμμένον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ αὔριον καὶ ὥραν 4.50′ μ.μ. (Ὥρᾳ 1.30′ μ.μ.)