1928.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29η

ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Ἀθανασίου Μπουγονικολοῦ παραπονουμένου, ὅτι παρανόμως ἀποκλείεται τῶν ἐνεργουμένων οἰκονομικῶν διαγωνισμῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Λαδᾶς Ν. Ξηρὸς καὶ Μ. Αἰλιανός, καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ εἰρηνοδικῶν καὶ πταισματοδικῶν παρακολούντων ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς, ἵνα συνυπολογισθῇ καὶ καταστῇ συντάξιμος ἡ δικηγορική των ὑπηρεσία, ὅπως γίνεται καὶ διὰ τοὺς ἄλλους δικαστικοὺς λειτουργούς. —Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ταλιαδοῦρος, καταθέτει ἀναφορὰν ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Καρδίτσης καὶ ἐμπορικοῦ συλλόγου Καρδίτσης πρὸς τὴν Βουλὴν δι’ ἧς ζητοῦν νὰ καταργηθῇ ὁ ἰσχύων νόμος περὶ ἀμβύκων καὶ ἐπανέλθῃ ὁ παλαιὸς τοιοῦτος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Καρασεβδᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Καρπενησίου, διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἀποφάσεως πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ πρωτοδικείου εἰς ἕτερον οἴκημα κείμενον εἰς ἀπόκεντρον σημεῖον τῆς πόλεως. —Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικιῶν Κυψέλης καὶ Ἁγ. Ζώνης Ἀθηνῶν παρακαλοῦν ὅπως συμπεριληφθῇ κατὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ρεύματος «Λεβίδου» καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Σκοπέλου μέχρι ἐπαύλεως Μαυροκορδάτου τμῆμα τοῦ ρεύματος. —Ὁ σύνδεσμος ἐλαιοκτηματιῶν Μιτυλήνης διαμαρτύρεται, διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ νοθείας ἐλαιολάδων. —Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Γρανίτσης, παρακαλεῖ ὅπως ἀπαλλαγοῦν οἱ κάτοικοι τοῦ φόρου τῆς δεκάτης καθὼς καὶ τοῦ ποιμνιακοῦ διὰ τὸ ἔτος 1927–1928 διότι στεροῦνται καὶ τοῦ ἄρτου. —Οἱ πρόσφυγες κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Ἐνωτίας, διαμαρτύρονται διότι ἐγκατελείφθησαν ἄνευ προστασίας καὶ βοηθείας ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐποικισμοῦ. —Ὁ σύλλογος προσφύγων Ροδολίθου διαμαρτύρεται διότι ἀνεβλήθη καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς γαιῶν εἰς τοὺς πρόσφυγας. —Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας Ἁγίας Παρασκευῆς Καβάλλας, παρακαλοῦν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις ἐνταλμάτων προσωπικῆς κρατήσεως τοῦ ταμείου καὶ ἀναθεωρηθῇ ἡ τιμὴ τῶν οἰκοπέδων ἐν τῇ συνοικίᾳ «Ἁγία Παρασκευή». —Ὁ πρόσφυξ Ἀξαρίου Γ. Χαμπίδης διατελῶν κλινήρης εἰς τὸ νοσοκομεῖον Κοζάνης, παρακαλεῖ ὅπως τῷ σταλῇ χρηματικὴ βοήθεια, ὡς ὢν ἀπροστάτευτος καὶ ἄπορος. —Οἱ κάτοικοι Πενταλόβου ζητοῦν ὅπως ἀντικατασταθοῦν οἱ πορθμεῖς Γουργιᾶς, ὡς μὴ δυνάμενοι λόγῳ γήρατος νὰ ἐκτελέσουν τὴν συγκοινωνίαν. —Ἡ ἕνωσις μεσιτῶν ἀλεύρων καὶ οἱ πρόεδροι ἐπαγγελματιῶν διαμαρτύρονται, διότι οἱ ἀλευροβιομήχανοι σκηνοθετοῦσι συμφεροντολογικὰς διαμαρτυρίας ἀδικαιολογήτως. —Οἱ ἀνάπηροι πολέμου Μιτυλήνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῆς λιανικῆς πωλήσεως καπνοῦ. —Ἡ Ἰμβριακὴ ἕνωσις Μακεδονίας καὶ Θράκης παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς χορηγήσεως συντάξεως πολέμου καὶ εἰς τοὺς διαμένοντας ἐν Ἴμβρῳ. —Ὁ σύλλογος ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Καλαμῶν, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐν ᾧ περιλαμβάνονται διάφορα αἰτήματά των τὰ ὁποῖα παρακαλεῖ νὰ ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. —Οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες πρωτοδικείου Εὐρυτανίας παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ μέριμνα πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλάδου των ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀπόψεως. —Ἡ ὁμοσπονδία γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης, ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς χρησιμοποιήσεως ὑπ’ αὐτῶν τοῦ παραγωγικοῦ σιγαροχάρτου διὰ τὸ ὁποῖον καταβάλλονται ὑπὸ τῶν καπνοβιομηχάνων προσπάθειαι ὅπως καταργηθοῦν. —Ὁ σύλλογος ἐφέδρων Πραισοῦ διαμαρτύρεται, διὰ τὴν χορήγησιν 500.000 δραχμῶν ἐκ τοῦ ταμείου ἐφέδρων εἰς τὸ γυμναστήριον Σητείας καὶ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καϋμένης τοῦ δήμου Μεθάνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἐθνικοποίησιν τῶν πεύκων τῆς περιφερείας ταύτης. —Οἱ καπνεργάται Καρδίτσης καὶ Δράμας διαμαρτύρονται διὰ τὰς ἀστυνομικὰς πιέσεις κατὰ τῶν ἐργατῶν. —Ἡ ἕνωσις γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Γιαννιτσῶν, ὑποβάλλει παράπονα διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν σπορελαίων. —Ἡ ὁμοσπονδία ἐργατῶν ἠλεκτρισμοῦ, μεταφορῶν, κινήσεως καὶ φωταερίου, παρακαλοῦν ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦ βοηθήματος τὸ διδόμενον εἰς τοὺς συνταξιούχους σιδηροδρομικοὺς καὶ πρὸς τοὺς συνταξιούχους ἠλεκτρικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ἑταιρειῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ζερβὸς καὶ Ν. Τζερμιᾶς καταθέτουν αἴτησιν τῶν κατοίκων Δοξάτου παρακαλούντων, ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἀνάλογον ποσὸν ἐκ τοῦ δανείου Κορίνθου, διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ Δοξάτου, τὸ ὁποῖον παραμένει ἐρείπιον ἀφ’ ὅτου ἐγένετο παρανάλωμα τοῦ πυρὸς ὑπὸ τῶν Βουλγάρων. —Ὁ Σύνδεσμος ἀποστράτων ὁπλιτῶν ξηρᾶς καὶ χωροφυλακῆς, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέτρον ἵνα προσλαμβάνωνται εἰς τὰς Κρατικὰς καὶ ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας. —Ὁ Σύνδεσμος τροχιοδρομικῶν καὶ αὐτοκινητιστῶν Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ. —Οἱ φοιτηταὶ ὑπάλληλοι ὑποβάλλουν ὑπόμνημα ἐν ᾧ ἐκθέτουν τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀντιλήψεις αὐτῶν ἐπὶ τοῦ μελετωμένου νὰ ὑποβληθῇ νομοσχεδίου περὶ ἀσυμβιβάστου τοῦ ὑπαλληλικοῦ λειτουργήματος πρὸς τὴν φοιτητικὴν ἰδιότητα. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης καταθέτει αἴτησιν τοῦ γεωργικοῦ συνοικισμοῦ Σουφλαρίων Λαρίσσης δηλοῦντος ὅτι ὁ γεωργικὸς κόσμος εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρώσῃ τὸν πρόσθετον φόρον 42% καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ τὸν σπόρον ἀκόμη δανείζεται παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μόδης καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Φλωρίνης παρακαλούντων ὅπως ληφθοῦν τὰ προσήκοντα μέτρα, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνήκοντα εἰς ἀνταλλαξίμους Μουσουλμάνους κτήματα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀγορασθῇ παρ’ αὐτῶν διὰ χρυσῶν λιρῶν. —Οἱ πρόεδροι τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Λεωχωρούδας, Δαοὺτ–Μπαλί, Γραδεμπορία, Ἀραπλῆ καὶ ὁ σύλλογος ἀλευρεμπόρων Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μείωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν ξένων ἀλεύρων ὡς καταστρεφούσης τὴν σιτοπαραγωγήν μας. —Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Δραδιάκου Βιτάστης, Παγκαίου καὶ Ἀγγίστης διαμαρτύρονται διότι συνεπεία ἐνεργειῶν μερικῶν ἐνδιαφερομένων, ἀνεστάλη ἡ δημοσίευσις τοῦ διατάγματος διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ἕδρας τῆς ἐπαρχίας ἐκ Ζίχνης εἰς Ἄγγισταν. Ὁ κ. Π. Πετρίδης. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5)8 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΒΚΗʹ τοῦ 1892 περὶ δικαστηρίων κακουργοδικῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων. 2) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Φεβρουαρίου 1926, αʹ) περὶ ἀμνηστείας ἀδικημάτων, βʹ) ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινων καὶ ἐκτελέσεως ποινῶν κλπ. 3) Περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων ἐγγράφων καὶ 4) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ κατοχυρώσεως τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος διατάξεων καὶ τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ κλπ. Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ συμπληρώσεως τῆς προτελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ 2) Περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν δύο πρώτων παραγράφων τοῦ ἄρθρου 94 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου 2586 χορηγουμένης πιστώσεως δι’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23)30 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ θέσεως διατάξεών τινων εἰς τοὺς περὶ λιμένων καὶ πορθμοῦ Εὐρίπου νόμους». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4)12 Δεκεμβρίου 1925 περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ΓΦΑʹ (3501) 389 καὶ 2918 περὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς ὡς καὶ τῶν περὶ λιμένων. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2)7 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2165 περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἀναφυομένων διαφωνιῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν κλπ. λιμένων Κρήτης κλπ. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 11)12 Μαΐου 1926 περὶ ἀπομακρύνσεως τῶν κατὰ τὴν ἀκτὴν Ἁγίου Διονυσίου καὶ ἐπέκεινα τοῦ Πειραιῶς ναυπηγείων καὶ ἐκκενώσεως τῶν ἀσκεπῶν τούτων χώρων. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13)17 Ἰουλίου 1926 περὶ ἐνισχύσεως τοῦ δήμου Κερκυραίων. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21)23 Ἀπριλίου 1926 περὶ λιμενικῆς φορολογίας Θήρας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Π. Τσιτσίλιας ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλειάδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 853, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου 2183 τοῦ 1920 περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμβολαιογραφικῶν συλλόγων καὶ ταμείου συντάξεων τῶν συμβολαιογράφων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Αἰλιανός, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἐμπειρῖκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως ἀπαιτήσεων τέως διευθύνσεως μεταφορῶν ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου τῶν ναυτικῶν ἐπιτάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 136 περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐπιβατικῶν πλοίων. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2190 περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τοῦ νόμου 1023 περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως ἀσφαλίσεως κλπ. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τοῦ νόμου 1023 περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως ἀσφαλίσεως. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων 1023, 2190 κλπ. καὶ 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 1023, 2190 κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γιαμούζης, Ι. Κουτσίνας, Σ. Ἀναστασιάδης, Ι. Κούνδουρος, Π. Λούβαρης, Ν. Τζερμιᾶς, Π. Παπαδόπουλος, Α. Ἀνδρεάδης Ν. Γαρδικιώτης, Γ. Ζερβός, Ι. Τσονταρίδης, Π. Τσιτσίλιας, Ι. Γοβατζιδάκης, Ε. Καρυωτάκης κλπ., ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συνάψεως δανείου διὰ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ συνάψεως συμβάσεως δανείου διὰ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα, τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως». 2) Περὶ μειώσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου 3421 ἐπιβληθείσης φορολογίας διὰ τὴν περίοδον 1928–1929 καὶ 3) Περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους μέχρι τοῦ ποσοῦ λιρῶν Ἀγγλίας 300.000 διὰ τὸ συναφθησόμενον ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ἡρακλείου δάνειον πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3160 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων δήμου Βερροίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ φιλέλληνος Ἄστιγγος». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Σαρακηνὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1916 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§3Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὸ χωρίον Ἔξαρχος τῆς Λοκρίδος, ἀπὸ χθὲς ἐπίκεινται συγκρούσεις καὶ αἱματηραὶ ταραχαὶ καὶ συμπλοκαί, ἐξ αἰτίας ἑνὸς διατάγματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διέταξε νὰ ἐγκατασταθῇ βίᾳ διὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, εἰς βλαχοποιμήν, ὁ ὁποῖος διεκδικεῖ ἕνα κτῆμα τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον νέμεται καὶ κατέχεται ἀπὸ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Ἔξαρχος. Αἱ συγκρούσεις ἤρχισαν, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ πολὺ τὸν κ. Πρόεδρον, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τοῦ διαβιβασθῇ ἡ θερμὴ παράκλησις, ὅπως προλάβῃ τὰς αἱματηρὰς συγκρούσεις αἱ ὁποῖαι θὰ συμβοῦν εἰς εὐρυτέραν ἔκτασιν, ἀναστέλλων τὴν διαταγὴν τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, εἰς τῆς ὁποίας τὴν κυριότητα, ὑπάγεται τὸ λειβάδι αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καταλάβῃ αὐτὸς ὁ βλαχοποιμήν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ κ. πρόεδρε, νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς, διὰ τὰ ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἐπεμβαίνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀτόπως, δῆθεν ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι θέλει νὰ προστατεύσῃ δικαιώματα ἀμφισβητούμενα, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὔτε δικαιοδοσίαν, οὔτε δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§5Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀνώμαλος αὕτη κατάστασις ἀπὸ ἐτῶν δυστυχῶς ὑφίσταται εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν. Ἐπειδὴ λίαν προσεχῶς πρόκειται νὰ δοθῇ μία λύσις δικαστική, δηλαδὴ τὸ δικαστήριον θὰ ὁρίσῃ, ἂν τὸ λειβάδιον αὐτὸ ἀνήκῃ εἰς τοὺς Βλαχοποιμένας, ἢ εἰς τὴν Κοινότητα καὶ τοὺς Βλαχοποιμένας, παρακαλῶ νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς δικαστικῆς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν τελωνείου καὶ ἀποθηκῶν Ἀθηνῶν.

§7Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν τελωνείων καὶ ἀποθηκῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ τελωνείου Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν σιδηροδρόμων. Πρόκειται περὶ τῶν μᾶλλον φιλονόμων καὶ φιλοπροόδων ἐργατῶν. Αὐτοὶ ζητοῦν τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους εἰς δύο ζητήματα. 1ον) Νὰ τοὺς ἀναθεωρηθῇ τὸ τιμολόγιον, τὸ ὁποῖον ἔχουσι καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει γίνη πρὸ πολλοῦ καὶ δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς συγχρόνους ἀνάγκας αὐτῶν καὶ 2ον) νὰ τοὺς χορηγηθοῦν βιβλιάρια ταυτότητος διότι ὑφίστανται καὶ αὐτοὶ ὅλους τοὺς ἐκβιασμοὺς τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ διαφόρους λόγους, εἴτε διότι δὲν ἔχουσι ἐργασίαν, εἴτε διότι φανταζόμενοι μεγαλείτερα ὠφελήματα, ἀφίνουσι τοὺς ἀγροὺς καὶ καταφεύγουν εἰς τὰ διάφορα κέντρα καὶ ἐπιδίδονται εἰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τῆς εἰδικότητός των. Οἱ ἴδιοι δηλαδὴ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν διὰ τοὺς ἐργάτας τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ τῶν λιμένων ἐν γένει τοῦ Κράτους συντρέχουν καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας αὐτούς. Νομίζω ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ εἰδικὴ μέριμνα τοῦ Κράτους, διότι ἄλλως θὰ φθάσωμεν ἀσφαλῶς εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ὡς ἐφθάσαμεν καὶ διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς, ἔνθα ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι μόνον 2000 οἱ ἐργάται οἱ ἀναγκαιοῦντες διὰ τὰς φορτοεκφορτώσεις, ἔχομεν 10.000 τοιούτους. Τὸν κίνδυνον τοῦτον ἀπὸ δεκαετίας αἱ ὀργανώσεις τῶν ἐργατῶν ἔκρουον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθησαν, καὶ μόνον ἐσχάτως ἐφαρμοσθέντων τῶν βιβλιαρίων ταυτότητος ἐσταμάτησε τὸ κακόν.

§8Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀποσταλῇ ἡ σχετικὴ ἀναφορά.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς πεταλωτῶν Βόλου.

§10Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§12Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε πρόεδρε, πρόκειται περὶ συναφοῦς ἐπαγγέλματος πρὸς τὸ τῶν ἁμαξηλατῶν, περὶ τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν σαγματοποιῶν καὶ πεταλωτῶν καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς, ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς τὰς θεσπισθείσας ἀποζημιώσεις. Ἐπίσης δίκαιον εἶναι ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς ὑποβάλλοντας ἐκπροθέσμους αἰτήσεις ἁμαξοκαραγωγεῖς, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι οἱ ὑποβάλλοντες ἐκπροθέσμους τοιαύτας εἶναι ὀλίγοι, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι ἄν τινὲς ὑπέβαλον ἐκπροθέσμως, ἔπραξαν τοῦτο, διότι δὲν ἔλαβον ἐγκαίρως γνῶσιν. Μὴ λησμονεῖτε ὅμως, ὅτι εἶνε καὶ πραγματικῶς οἱ πτωχότεροι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρόζης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§14Ι. ΚΥΡΟΖΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. πρόεδρε.

§15Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὡς πρὸς τὰς αἰτήσεις τῶν ἐκπροθέσμως ὑποβαλλόντων, δὲν δύναμαι νὰ δώσω καμμίαν ἱκανοποιητικὴν ὑπόσχεσιν, διότι εἶναι χιλιάδες, ἀκόμη δὲ δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐκδικασθῶσιν οὔτε αἱ ἐμπροθέσμως ὑποβληθεῖσαι. Ἄν προτιμήσω τοὺς μὲν τῶν δὲ θὰ δημιουργήσω ἕνα νέον δικαίωμα καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑποβολῆς τῶν αἰτήσεων θὰ διαιωνισθῇ. Ὡς πρὸς τοὺς πεταλωτὰς καὶ σαγματοποιοὺς ὅλοι αὐτοὶ εἶναι τόσοι πολλοὶ ὥστε δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ συστήσουν πρόνοιαν ἀποζημιώσεως, διότι μόνον δι’ ἐπιβολῆς νέων φορολογιῶν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσωμεν ὅλας τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐπαγγελματιῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον ὑπέστησαν κρίσιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀνηλίκων ἐργατῶν ὑφαντουργείων Σουφλίου–Θράκης.

§17Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Πρόκειται κ. πρόεδρε περὶ μιᾶς ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὸ Σουφλὶ τῆς Θράκης. Ὁ ἐπιστολογράφος λαμβάνει ἀφορμὴν ἀπὸ μίαν παράκλησιν ἡ ὁποία τοῦ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ συνδέσμου ἐργατῶν ὑφαντουργείων Δράμας, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι καίτοι πρὸ μηνὸς ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων ὡς καὶ περὶ ὡρῶν ἐργασίας, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος αὐτός. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς κατηγγέλετο συγκεκριμένως ὅτι ἐργάζονται ἐκεῖ εἰς διάφορα ἐργοστάσια κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου ἀνήλικα κορασίδια καὶ ἀγόρια, τὰ ὁποῖα καταπονοῦνται κατὰ 13 καὶ 14 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον. Διαβιβάζω τὴν ἐπιστολὴν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ μὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου Δ.Κ.Θ. περὶ γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων. Ὁ νόμος αὐτός, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γνωρίζει, ἐγένετο διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν μέλλουσαν γενεὰν ἀπὸ τὶς ἀρρώστειες ποῦ ἐπιφέρουν αἱ κοπώσεις κατὰ τὴν μικρὰν ἡλικίαν. Ὅταν σήμερον χιλιάδες ἀνηλίκων ἐργάζωνται καὶ καταπονοῦνται καθ’ ὃν τρόπον καταπονοῦνται δὲν ἔχουσι στέγην, δὲν τρέφονται, ὅπως πρέπει νὰ τρέφωνται καὶ τόσαι ἄλλαι συνθῆκαι συντρέχουσαι καὶ αἱ ὁποῖαι τοὺς δημιουργοῦν τὸν βίον κακόν, βεβαίως ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐὰν θέλωμεν νὰ διαιωνίζηται ἡ φυλή μας καὶ νὰ μὴν ἐκφυλίζεται καθ’ ὃν τρόπον ἐκφυλίζεται. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρέπει νὰ θεωρήσῃ σκόπιμον καὶ ἐπάναγκες νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἰς τρόπον, ὥστε αἱ παραβάσεις νὰ παραπέμπωνται καὶ νὰ ἐκδικάζωνται κατὰ τὴν ἐπ’ αὐτοφώρῳ διαδικασίαν. Διότι βεβαίως παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον αὐτόν, ἑκατοντάδες καταγγελίαι ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ, μένουσι ἐκκρεμεῖς καὶ πολλάκις ἐξαφανίζονται, πρᾶγμα ὅπερ ἀπογοητεύει τοὺς ἐφορεύοντας τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ὑπαλλήλους καὶ ἔπαυσαν ἐφεξῆς νὰ ἐνδιαφέρωνται. Ἐνῷ ἂν γίνῃ μία τροπολογία τοῦ νόμου αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐκδικάζωνται αἱ παραβάσεις του κατὰ τὴν ἐπ’ αὐτοφόρῳ διαδικασίαν ὁ νόμος, θὰ ἐφαρμοσθῇ χωρὶς πολλὰς διατυπώσεις.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγει ὁ κ. συνάδελφος ἀπασχολεῖ τὸ ὑπουργεῖον σᾶς ὑπόσχομαι νὰ φέρω νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐποπτείας τῶν ἐργοστασίων, διὰ νὰ περισταλῇ τὸ κακὸν τῆς ἐν αὐτοῖς ἐργασίας ἀνηλίκων, ἐν συνεννοήσει δὲ μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης θέλομεν ἐπιδιώξει τὴν ταχυτέραν ἐκδίκασιν τῶν ἐργατικῶν διαφορῶν καὶ παραβάσεων τῶν ἐργατικῶν νόμων, ὥστε νὰ μὴ καταναλίσκωνται ὁλόκληροι ὧραι συνεδριάσεων διὰ τὰ ζητήματα αὐτά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπουρνιᾶς ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν συνταξιούχων τοῦ ταμείου Μεταλλευτῶν παραπονουμένων διὰ τὸν γλίσχρον μισθὸν τῶν συντάξεων.

§20Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνιστῶ, κύριε πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν τῶν συνταξιούχων τούτων οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσιν σύνταξιν οἱ πλεῖστοι κάτω τῶν τριάκοντα δραχμῶν πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν κάτω τῶν δέκα δραχμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των διεκτραγωδοῦν τὴν δυστυχίαν των, εἰς ἣν ἔχουν περιέλθει. Τὸ ταμεῖον ἔχει ἤδη περιουσίαν καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ὡς εἶπεν ἄλλοτε ὁ κύριος ὑπουργός. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κύριος ὑπουργός, θὰ φροντίσῃ νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους.

§21Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ κ. πρόεδρε νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου Ἀλυτρώτων Μεσσηνίας.

§23Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον σᾶς ἔχει ἀπασχολήσει κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρό πολλοῦ. Πρόκειται διὰ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐχορήγησε ἡ Ἐθνικὴ τράπεζα. Ἡ τράπεζα ἔχει ἀπαλλαγῆ τῶν δανείων καὶ ἔχει διατάξει τὴν περισυλλογὴν τούτων ἀπὸ διαφόρους ὀφειλέτας, θὰ χρειασθῇ δὲ νὰ ὑποβληθῇ ἡ τράπεζα εἰς τὴν ἐντατικὴν ἐργασίαν περισυλλογῆς αὐτῶν τῶν δανείων, ἔχει δὲ ἐκδοθῇ καὶ ἐγκύκλιος τοῦ Κράτους. Φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς θὰ ἐπέμβῃ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ τραπέζῃ διὰ νὰ κανονισθῇ ὅπως ἡ περισυλλογὴ τῶν πιστώσεων γίνῃ κατὰ τρόπον ἀνακουφιστικόν, διότι ὡς λέγουσιν οἱ διαμαρτυρόμενοι ἐστάλησαν ἐντάλματα ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ταμίαν. Εἰς ὑμᾶς, κύριε πρόεδρε, ἀπόκειται νὰ κανονίσητε τὸ πρᾶγμα γενικώτερον καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν, τῆς κρίσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν μαστίζονται καὶ ἄλλοι πληθυσμοί.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἁμαξηλατῶν Θηβῶν.

§25Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιστήσω ἰδιαίτατα τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου ἁμαξηλατῶν Θηβῶν. Οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ βιοπαλαισταὶ παραπονοῦνται, διότι, ἐνῷ συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν ἁμαξηλατῶν, τῶν κατ’ ἐξοχὴν δικαιουμένων νὰ λάβουν ἀπὸ τὸ Κράτος ἀποζημίωσιν, κατὰ τὸν γνωστὸν εὐεργετικὸν νόμον περὶ συστάσεως ταμείου τροχαίας κινήσεως, λόγῳ τῆς ἐκ τῶν αὐτοκινήτων ἀχρηστεύσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ ἐξῆλθον ἐνῷ ἐμπροθέσμως ὑπέβαλον τὰς περὶ ἀποζημιώσεώς των αἰτήσεις, καὶ πρὸ πολλοῦ ἔχει ἐπιδικασθῆ δι’ ἀποφάσεως τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ποσὸν ἀποζημιώσεως μικρὸν καὶ γλίσχρον, κυμαινόμενον ἀπὸ 7–15 χιλιάδας δραχμὰς καὶ ἀνερχόμενον δι’ ὅλους εἰς 275 χιλιάδας μόνον, ἐν τούτοις παντελῶς ἠγνοήθησαν ὑπὸ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐνήργησαν εἰς εὐρεῖαν κλίμακα πληρωμὰς δι’ ἁμαξηλατικὰς ἀποζημιώσεις, 94 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ἐπλήρωσαν αἱ κυβερνήσεις ἐκεῖναι, καθ’ ἃ ἤδη ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς ἁμαξηλάτας τῶν εὐνοουμένων τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς δικαιούχους ἀπαιτήσεων παμμεγίστων, καὶ εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας τῶν Θηβῶν ἔρριψαν ψυχία μόνον, ψυχία ἱκανὰ μᾶλλον νὰ σαρκάσουν, παρὰ ν’ ἀνακουφίσουν τὴν δυστυχίαν των. Δύο δὲ ἁμάξια, τὰ μόνα ἐναπολειφθέντα, ἠρνήθησαν νὰ τὰ ἐξαγοράσουν, ἂν καὶ οἱ ἰδιοκτῆται προσεφέρθησαν καὶ προσφέρονται πάντοτε νὰ τὰ παραδώσουν εἰς τὸ Κράτος. Ἡ ἀνισότης αὕτη, τὰ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ αὐτά, ἐν τῇ ἐκτελέσει νόμου εὐεργετικοῦ, νόμου, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς, ὡς ἐκ τοῦ ἀνθρωπιστικοῦ σκοποῦ του, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ παραδειγματικῆς ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης, ἔχει γεννήσει εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἁμαξηλατῶν Θηβῶν ζωηροτάτην καὶ ἀσυγκράτητον ἀγανάκτησιν. Καὶ εἶνε ἡ ἀγανάκτησίς των αὕτη τόσον περισσότερον δικαιολογημένη, ὅσῳ ἔχουν τὴν βαθεῖαν καὶ δικαίαν συναίσθησιν, ὅτι αὐτοὶ ὑπὲρ πάντας θὰ ἐδικαιοῦντο νὰ πληρωθοῦν ἐκ τῶν πρώτων, ὄχι μόνον, διότι ἔχουν νὰ λάβουν μικρὰ ποσά, ἀλλὰ καὶ διότι, ἀσκήσαντες τὸ σκληρὸν καὶ ἄχαρι ἐπάγγελμά των ὑπὸ δυσχερεστέρας πάντων τῶν ἄλλων συναδέλφων των συνθήκας, ἐξῆλθον ἐξ αὐτοῦ συντετριμμένοι σωματικῶς, συντετριμμένοι οἰκονομικῶς, μαστιζόμενοι πάντες ἀνεξαιρέτως ὑπὸ πενίας ἐσχάτης, καὶ οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν στερούμενοι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου. Ἀπευθύνων θερμοτάτην ἔκκλησιν εἰς τὰ φιλοδίκαια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας αἰσθήματα, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ, ὅπως σπεύσῃ καὶ ἱκανοποιήσῃ τὰ δικαιότατα ταῦτα παράπονα, διὰ τῆς ἀμέσου καταβολῆς πασῶν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτοὺς ἀποζημιώσεων. Τοῦτο πράττων ὁ κ. ὑπουργός, δύναται νὰ εἶνε βέβαιος, ὅτι θὰ δώσῃ μίαν ἀκόμη ἔμπρακτον ἀπόδειξιν, ὅτι εἶνε ὑπουργὸς ἀντάξιος τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἦλθεν, ἐκτὸς ἄλλων, ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην ἐν τῇ διοικήσει τῆς χώρας.

§26Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν ἁμαξηλατῶν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλοτε, καὶ εἶπον, ὅτι πραγματικῶς ἡ διανομὴ δὲν ἐγένετο κατὰ τρόπον δίκαιον· ἀναγνωρίζω ὅτι οἱ Θηβαῖοι ἁμαξηλάται δὲν ἱκανοποιήθησαν καὶ θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτῶν καὶ τὰς συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου. Δίδω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι, ὅταν τὸ ταμεῖον εἶνε εἰς θέσιν νὰ κάμῃ πληρωμάς, θὰ προτιμηθοῦν οἱ ἁμαξηλάται Θηβῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Παπαστρατῆς καὶ Μπουρνιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς συνταξιούχων μεταλλευτῶν τῶν δήμων Κυμαίων, Κοτυλαίων καὶ Κονιστρίων.

§28Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§29Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς σωματείου καπνεργατῶν Ἀλιστράτης, ὁ κ. Φλωριᾶς.

§31Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ θεραπεύσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὰ αἰτήματά του.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§33Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως μελετήσῃ εὐμενῶς τὰ αἰτήματα ταῦτα, διότι ὡς θὰ ἴδῃ ἐκ τῶν 9 αἰτημάτων, τὰ 7 ἀποτελοῦσι ὅρους τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεώς των καὶ ἐπειδὴ οἱ καπνεργάται εὑρίσκονται ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας ἀνθυγιεινὰς καὶ λόγῳ τοῦ ἐπαγγέλματός των θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ μετ’ εὐμενείας καὶ προσοχῆς τὰ αἰτήματα ταῦτα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν καπνεργατῶν Ἀλιστράτης, δὲν ἀμφιβάλλω δέ, ὅτι εἰς τὴν λῆψιν τῶν γενικῶν μέτρων θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ εἰδικὸν μέτρον ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν αὐτῶν τῆς Ἀλιστράτης.

§36Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς καλλιεργητῶν βάμβακος Βερροίας.

§38Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὁμιλήσω κ. πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐρωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ τὸν πληροφορήσῃ πότε σκέπτεται νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν Πατρῶν, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν 3.058.000 ὀφειλομένου εἰς τὸ δημόσιον ἀπὸ γνωστὸν ἐμπορικὸν οἶκον.

§40Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ μερίμνῃ του ὑπὲρ τῆς εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐξέδωκε διαταγὴν ὅπως ὁ ταμίας Πατρῶν ἐντείνει τὴν ἐνέργειάν του πρὸς εἴσπραξιν καθυστερουμένων εἰσπράξεων. Πραγματικῶς ἤρξατο ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων καὶ πολλαὶ μικροφειλέται προσῆλθον καὶ ἐπλήρωσαν οἱ μὴ δὲ προσελθόντες ἐφυλακίσθησαν. Οἱ κάτοικοι παραπονοῦνται ὅτι δὲν ἐτηρήθη τὸ αὐτὸ μέτρον δι’ ὅλους διότι ἐνῷ ὑπάρχουσι ὀφειλέται ἑκατομμυρίων μένουσι ἀνενόχλητοι ἐνῷ εἰσπράττωνται μικρὰ ποσὰ ἐκ διαφόρων ἐπαγγελματιῶν. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ μεγάλων κεφαλαιούχων καὶ ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μικροφειλετῶν.

§41Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως γενικεύῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν τὴν ἐρώτησίν του, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω ὅτι πράγματι, ὡς μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ παρατηρήσω, ὀφειλαὶ μεγάλων ποσῶν ἐκκρεμοῦσι πολλάκις ἐπὶ μῆνας μακροὺς εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἡ δὲ ἐκκρεμότης αὕτη φέρει ἀληθῶς εἰς δύσκολον θέσιν τὸν ὑπουργόν, ἐφόσον θέλει νὰ μὴ γίνῃ πρόξενος μεγάλης ἀδικίας κατὰ προσώπου φυσικοῦ ἢ νομικοῦ ὀφείλοντος μεγάλα ποσὰ εἰς τὸ δημόσιον. Διότι δὲν ἀναστέλλει μὲν ἡ ἔφεσις τὴν ἐκτέλεσιν καὶ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀναγκαστικὴν εἴσπραξιν, ἀλλ’ ἀναγκαστικὴ εἴσπραξις μεγάλου ποσοῦ συνεπάγεται τὴν ἐκποίησιν περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου ἀξίας πολλαπλασίας τῆς ὀφειλῆς καὶ δὴ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας. Τοῦτο βεβαίως εἶναι ἄδικον, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὑπάρχει πιθανότης, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἔφεσις τοῦ ὀφειλέτου, διότι μετὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν ὁ δικαιούμενος κατ’ ἔφεσιν ὀφειλέτης δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον παρὰ μόνον τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ εἰσπραχθέντος τιμήματος, θὰ χάσῃ δὲ ὁριστικῶς τὴν ἐκποιηθεῖσαν περιουσίαν, ἀξίας ὡς εἴρηται πολλαπλασίας τοῦ τιμήματος τοῦ ἐπιστρεφομένου, χωρίς, νὰ ὑπολογίσωμεν τὰ μεγάλα ἔξοδα τῆς ἐκτελέσεως. Διὰ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον μετὰ μεγάλης δυσφορίας βλέπει τὴν ἐκκρεμότητα ταύτην, ἀπετάθη πρὸ μηνῶν εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, παρακαλοῦν καὶ συνιστῶν τὴν ταχυτέραν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων ἐπὶ τῶν μεγάλων ἰδίως δικῶν. Σκέπτομαι δὲ κατὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς φορολογικῆς διαδικασίας, νὰ λάβω καὶ νομοθετικὰ μέτρα ἐπαναλαμβάνω, διότι, περισσότερον παντὸς ἄλλου τὸ ὑπουργεῖον δυσφορεῖ διὰ τὴν ἐκκρεμότητα ταύτην.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸν τίνα μέτρα σκέπτεται, νὰ λάβῃ κατὰ τοῦ συμβολαιογράφου Καρύστου Γεωργίου Λάζου παραβάντος τὸν νόμον περὶ φόρου ὑπερτιμήματος.

§43Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διέταξα τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ συμβολαιογράφου αὐτοῦ καὶ εἰδοποίησα τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν σχετικῶς μὲ τὸ ὑπερτίμημα τὸ ὁποῖον κατεχράσθη.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀχθοφόρων Πειραιῶς.

§45Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ συστήσῃ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀστυνομικὰς ἀρχὰς νὰ εἶναι ἐπιεικέστεραι εἰς τοὺς ἐργάτας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου ὑπαλλήλων βιομηχανικῶν ἑταιριῶν Λαυρίου.

§47Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σχετικῶς μὲ τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ὑποβάλλει οἱ ἐργάται τῶν ἑταιριῶν Λαυρίου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ γνωρίζῃ τήν κατάστασιν τῶν μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν καὶ εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μείνῃ σωρεία ἀνθρώπων ἄνευ ἐργασίας. Οἱ ὑπάλληλοι ζητοῦν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν ταμείου συντάξεως καὶ ἀσφαλίσεως τῶν ὑπαλλήλων τούτων, νὰ παρέχῃ δὲ τοῦτο περίθαλψιν εἰς τούς ἀέργους καὶ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ὑπαλλήλων. Ἐκτὸς τοῦ αὐτοῦ κ. ὑπουργέ, ζητοῦν κἄτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ δίκαιον. Ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 2112 περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῶν συμβάσεων. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο συμβαίνει κἄτι τι τὸ παράδοξον. Αἱ ἑταιρίαι κάμουν τὸ ἑξῆς: Ἐνῷ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ καταβάλουν ἀποζημιώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῇ ἑταιρίᾳ ὁ ὑπάλληλος, εἰδοποιοῦν τὸν ὑπάλληλον, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης θέλει τὸν ἀπολύσῃ καὶ ἔτσι δὲν χορηγεῖται εἰς τὸν ὑπάλληλον καμμία ἀποζημίωσις. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶχε καταρτίσει σχέδιον νόμου, περὶ ἀσφαλίσεως ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν, διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐξόδου ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ εἶναι δίκαιον τὸ ἀνακουφιστικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ τὸ υἱοθετήσῃ καὶ ὁ νῦν κ. ὑπουργός.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§49Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Εἶναι περιττὸν ν’ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλήν, διότι ἀρκετὰ σαφῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος τὰ παράπονα τῶν ἐργατῶν. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἐπισπεύσῃ τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα θὰ προνοῶσι διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐργατῶν ἐκείνων.

§50Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μοὶ σταλῇ, κ. πρόεδρε, παρακαλῶ ἡ ἀναφορά.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινᾶτος, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως ἀκτημόνων Πρεβέζης.

§52Ι. ΚΟΚΚΙΝΑΤΟΣ. Ἡ ἀναφορά, κ. πρόεδρε, ἀφορᾶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν, κ. ὑπουργέ, τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τόσον τῶν γηγενῶν ὅσον καὶ τῶν προσφύγων, διετέθησαν ὄχι μόνον ὅλα τὰ μεγάλα κτήματα τῶν τσιφλικούχων, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένα λειβάδια τοῦ δήμου Πρεβέζης. Δυστυχῶς ὅμως αἱ γαῖαι αὐταὶ δὲν ἐπήρκεσαν καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐφέδρων ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς πόλεως Πρεβέζης. Ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, θὰ εἶχον περισσοτέρους παντὸς ἄλλου λόγους, νὰ ἀποκατασταθοῦν γεωργικῶς, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἔφεδροι πολεμισταὶ ἀκτήμονες καὶ θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα καὶ εἰδικῶς, νὰ προστατευθοῦν ὑπὸ τὸ νόμου. Θὰ ἦτο λοιπὸν δίκαιον, ν’ ἀπαλλοτριωθῇ ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων αὐτῶν μέρος τοῦ ἀγροκτήματος Ἀκτίου καὶ διὰ νὰ προλάβῃ μίαν προκατάληψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας θέλει νὰ τὸν πληροφορήσῃ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκτάσεως ἐκείνης ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Ἀκαρνάνων καὶ Λευκαδίων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκτάσεως, ἡ ὁποία εἰσχωρεῖ ἐντὸς τοῦ λιμένος Πρεβέζης καὶ ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς ἰδιοκτήτας ἐκ Πρεβέζης. Διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ κτήματος αὐτοῦ, κ. ὑπουργέ, θὰ ἀπεξηραίνοντο ὅλα τὰ ἕλη, καὶ θὰ ἠλλατώνετο ἡ ἑλονοσία ἐξ ἧς ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην μαστίζεται ἡ Πρέβεζα. Συνεπῶς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ κηρύξῃ ἀπαλλοτριωτέον τὸ κτῆμα αὐτό, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν αὐτοὶ οἱ ἀκτήμονες οἱ ὁποῖοι ἔχουν προσφέρει καὶ τὸ αἷμά των εἰς τὴν πατρίδα καὶ δικαιοῦνται σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τὸν ἀγροτικόν, νὰ ἀποκατασταθοῦν, ὅπως ἀπεκατεστάθησαν καὶ οἱ ἄλλοι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερογιάννης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§54Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ μέρος αὐτὸ κ. πρόεδρε, εἶναι πασίγνωστον ἕνεκα τῶν δύο μεγάλων γεγονότων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕν εἶναι καὶ κοσμοϊστορικὸν γεγονός. Τὸ μέρος αὐτὸ σήμερον κατήντησε terranmbla καὶ εἶναι ἀνάγκη φυσικὰ νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐννοήσῃ περὶ τίνος Ἀκτίου πρόκειται. Τὸ Ἄκτιον, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι μία λωρὶς γῆς, ἡ ὁποία ἐκτείνεται μέχρι τοῦ λιμένος τῆς Πρεβέζης. Αὐτὴ εἶναι μία ἔκτασις περὶ τὰ 15–16 χιλιόμετρα μῆκος, καὶ 4–5 χιλιόμετρα πλάτος. Ὅπως ἔχουν ὑπολογίσει οἱ γεωμέτραι, αὕτη ἡ ἔκτασις εἶναι περὶ τὰς 30 χιλιάδες στρέμματα. Ἐξ αὐτῶν τῶν 30 χιλ. στρεμμάτων ἕνα μέρος εἰσχωρεῖ ἐντὸς τοῦ λιμένος Πρεβέζης καὶ ἀποτελεῖ τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν τοῦ λιμένος, μέχρι δηλαδὴ τῶν ὁρίων τῆς πόλεως, ἡ ὁποία κεῖται εἰς τὸ Δυτικὸν μέρος. Τὸ τμῆμα αὐτὸ δὲν ἀνῆκε εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀνῆκε εἰς τὴν Τουρκίαν, διότι διὰ τῆς συνθήκης ἥτις ἀπηλευθέρωσε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ Ἀκτίου ἀπέμεινε εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ἀπετέλει τὸ σύνορον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Τοῦτο εἶχε μοιρασθῇ εἰς 120 κολήγους τοὺς ὁποίους ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔχει ἐγκαταστήσει ἐκεῖ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φυλλάττουν τὸ σύνορον αὐτό. Ὠνομάζετο δὲ «τὰ 120 Τουφέκια» διότι 120 ὁπλῖται ἔπρεπε, νὰ δίδουν, 10 κατὰ μῆνα διὰ νὰ φυλάττουν ἐκεῖ. Αὕτη ἡ κατάστασις παρέμενεν μέχρι τοῦ 1881, ὅτε διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου καὶ τῆς συμβάσεως, μετὰ ταῦτα παρεχωρήθη ἡ Ἄρτα καὶ τμῆμα τοῦ Ἀκτίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τότε δὲ ἐδόθη ἡ ἄδεια εἰς τοὺς Τούρκους αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατεῖχον τὸ τμῆμα αὐτῆς νὰ πωλήσουν τὰ κτήματα αὐτὰ τοῦ Ἀκτίου. Καὶ πράγματι τὰ ἐπούλησαν εἰς διαφόρους κτηνοτρόφους, ζωεμπόρους, διαφόρους ἄλλους βλάχους. Ὅταν τὰ πράγματα ἔφθασαν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν χάριν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας προσφύγων μετὰ τήν καταστροφήν, τότε ἐζήτησαν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ὑπὲρ τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι κατέφυγον εἰς τὴν Ἤπειρον, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτὴ καὶ ἡ ἐγκατάστασις τῶν τοιούτων καλλιεργητῶν τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας προσφύγων. Ὁ λόγος δέ, διότι οἱ κάτοχοι τῶν κτημάτων αὐτῶν ἐμεσολάβουν εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου καὶ κατώρθωνον νὰ ἀποφεύγεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Τὸ γραφεῖον Ἐποικισμοῦ Πρεβέζης ὑπεστήριζε τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλιεργητῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπουργεῖον. Κατώρθωνον οἱ διάφοροι διευθυνταί, οἱ ὁποῖοι ἀναλόγως τῶν κομματικῶν φρονημάτων, ὑπεστήριζον τοὺς ἔχοντας τὰ ὅμοια μὲ αὐτοὺς φρονήματα, διέτασσε νὰ μὴ γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ Ἀκτίου παρέμενεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ οἱ διάφοροι κάτοχοι τῶν κτημάτων αὐτοῦ ἔλεγον, ὅτι τὸ Ἄκτιον εἶνε ἀκατάλληλον διὰ νὰ κατοικήσουν ἄνθρωποι καί ὅτι εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ βόσκουν βώδια καὶ πρόβατα, πρᾶγμα ψευδέστατον, διότι καὶ ἐπὶ τῆς Ἐνετικῆς ἐξουσίας ἐκεῖ εἶχον γίνει, ἐπειδὴ τὸ ἔδαφος εἶνε χαμηλὸν εἰς μερικὰ σημεῖα, καὶ ἔργα ἀντιπλημμυρικά, εἶχον ἀνοιχθῆ ὡρισμένοι τάφροι, διώρυγες κ.λ.π., τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποκαθάρει τὸ ἔδαφος ἀπὸ κάθε ἕλος, εἶχε δὲ καταστῇ τὸ ἔδαφος γόνιμον πρὸς καλλιέργειαν. Ὅλα ὅμως αὐτὰ τὰ ἔργα κατέστρεψαν οἱ Τοῦρκοι κατόπιν καὶ τοιουτοτρόπως ἔμειναν καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν ὄμβρια ὕδατα. Ἀφ’ ὅτου τὸ Ἄκτιον προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ μέρη αὐτὰ ἐγκατελείφθησαν εἰς τήν τύχην των. Διὰ τοῦτο, χάριν τῶν προσφύγων καὶ χάριν τῶν Πρεβεζίων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐκεῖ οἱ πρόσφυγες καὶ διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ τὸ φρούριον τοῦ Ἀκτίου, τὸ ὁποῖον μένει ἐπὶ 15 ἔτη ἔρημον καὶ καταστρέφεται, πρέπει νὰ ληφθῶσι ἔντονα μέτρα, ὅπως γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, διὰ νὰ γίνῃ καὶ μία συμπλήρωσις τῆς πόλεως Πρεβέζης πρὸς τὸ ἀνατολικὸν μέρος. Διὰ πάντα ταῦτα παρακαλῶ καὶ σᾶς κ. πρόεδρε, νὰ λάβητε τὰ ἀναγκαιοῦντα μέτρα, διὰ νὰ εἰσακουσθοῦν ἐπὶ τέλους καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀκτημόνων αὐτῶν καλλιεργητῶν.

§55Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἄλλοτε νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Πρεβέζης καὶ παρεκάλεσα ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ταχίστης ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κ. ὑπουργός, δὲν προέβη εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἀπολύτως, ἡ ὁποία ὄντως νὰ δεικνύῃ ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Πρεβέζης. Φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πλανᾶται, ὅτι τὸ Ἄκτιον δὲν εἶναι κατάλληλον πρὸς καλλιέργειαν ἐκ παλαιῶν ἐκθέσεων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐκθέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑποκινήσει τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐπίσης φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὡς καταγόμενος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας φοβεῖται, ὅτι θὰ παρεξηγηθῇ ἀπὸ τοὺς Αἰτωλοακαρνάνας, ὅτι ἐνεργεῖ ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἀκτήμονες ἐξ ἄλλου νομοῦ εἰς τὸ ἀπέναντι μέρος τῆς ἐπαρχίας του. Ἀλλὰ ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Γερογιάννης, τὸ Ἄκτιον μέχρι τοῦ 1881 ἦτο ἀναπόσπαστον μέρος τῆς Πρεβέζης, μόλις δὲ μὲ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου ἀπεδόθη εἰς τὸ ἐλεύθερον Κράτος. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι ὅλα τὰ κτήματα ἀνήκουν εἰς τοὺς κατοίκους Πρεβέζης. Τὸ Ἄκτιον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ λιμένος τῆς Πρεβέζης, καθ’ ἑκάστην οἱ ἁλιεῖς κάτοικοι τῆς Πρεβέζης ἁπλώνουσι τὰ δίκτυά των εἰς τὸ μέρος αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι τμῆμα τοῦ λιμένος τῆς πόλεως Πρεβέζης. Δὲν πρέπει λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ διστάσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Λέγω δέ, ὅτι δὲν προέβη εἰς οὐδεμίαν ἐνέργειαν, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτήν, διότι ὅταν διετάχθη ὁ τμηματάρχης τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κ. Μολφέτας πρὸς ἐξέτασιν μιᾶς διαφορᾶς μεταξὺ Λευκαδίων καὶ Αἰτωλοακαρνάνων, δὲν ἔλαβε συγχρόνως καὶ διαταγὴν νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν τὸ μέρος αὐτὸ εἶναι κατάλληλον πρὸς καλλιέργειαν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως προβῇ εἰς τὴν ταχίστην ἐνέργειαν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων Πρεβέζης, διότι αὐτοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀκτήμονες καὶ διότι δὲν δυνάμεθα, νὰ ἐξαιρέσωμεν ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς Πρεβέζης.

§56Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρῶτον ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθην ὅτι θὰ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τοὺς Αἰτωλοακαρνάνας ἐὰν προβῶ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ Ἀκτίου, οὔτε αἱ ἐκθέσεις αἱ προϋπάρχουσαι μὲ ἠμπόδισαν. Τουναντίον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ συζητηθὲν μετὰ τῆς Ε. Α. Π. διὰ νὰ γίνῃ μία πλήρης ἀποκατάστασις, διότι καὶ τὰ ἐδάφη εἶναι ἀρκετὰ εὔφορα, ὥστε μποροῦσε ἀρκετὸς ἀριθμὸς προσφύγων ν’ ἀποκατασταθῇ ἐκεῖ ἐπαρκέστατα. Οὔτε λοιπὸν ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Χαβίνης μὲ ἠμπόδισεν τοὐναντίον εὑρίσκομαι εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ε. Α. Π. διὰ νὰ γίνῃ κάθε τι ἄρτιον. Ἑπομένως, θὰ σᾶς παρεκάλουν, ν’ ἀποβάλετε τὴν ἰδέαν, ὅτι φοβοῦμαι τοὺς Αἰτωλοακαρνάνας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων δικαστηρίων Ἰωαννίνων.

§58Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, κατόπιν τῆς αἰτήσεως τῶν κατωτέρω δικαστικῶν ὑπαλλήλων Ἰωαννίνων νομίζω, ὅτι πρέπει καὶ οὗτοι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεως. Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας ὄχι εὐκαταφρονήτους, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστὸν δὲν ἀμείβονται ἐπαρκῶς, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε καὶ αὐτοὶ νὰ περιληφθῶσιν μεταξὺ τῶν ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας.

§60Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κύριε πρόεδρε.

§61Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μεριμνήσω κ. πρόεδρε.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος, ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Σοφάδων.

§63Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε. Οἱ κάτοικοι κοινότητος Σοφάδων ζητοῦν νὰ συμπληρωθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς ἡμιτελοῦς γεφύρας δι’ ἣν χρειάζεται πίστωσις 10 χιλιάδων δραχμῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ παραχωρήσῃ τὸ ποσὸν αὐτό.

§64Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνογιάννης, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίων Σούρης καὶ Λικοτιναρᾶς Κρήτης.

§66Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων αὐτῶν ἠργάσθησαν ἀπὸ 3ετίας διὰ τὴν κατασκευὴν δρόμων καὶ τώρα ὑπολείπεται ἀκόμη διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ἀρκετὴ ἐργασία λόγῳ ἐλλείψεως πόρων. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἐὰν τὸ Κράτος ἐνίσχυεν οἰκονομικῶς τὰς κοινότητας ταύτας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀρξαμένου ἔργου καὶ θὰ ἐχρησίμευε τοῦτο καὶ ὡς παράδειγμα διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονίδης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§68Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων χωρίων Σούρης καὶ Λικοτιναρᾶς Κρήτης καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως ληφθῇ μέτρον νομοθετικὸν διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κατορθωθῇ νὰ παρέχῃ τὴν συνδρομὴν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐργαζόμενοι, κατασκευάζουν. Περὶ τούτου ὑπάρχει ὁ νόμος 367, ἀλλὰ διὰ τὰς πιστώσεις ἀπαιτεῖται νομοθετικὴ πρόνοια. Ὑπάρχει μία ὀργάνωσις διὰ τὴν κατασκευὴν ἁμαξιτῶν ὁδῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ εἰσηγηθῇ σχετικὸν νομοσχέδιον, διὰ τὴν παροχὴν πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀπὸ 3ετίας ἀρξαμένου ἔργου, τοῦ ὁποίου καὶ αἱ κοινότητες καὶ τὸ Κράτος θὰ ὠφεληθῶσι.

§69Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τοιοῦτον νομοσχέδιον ἐπεξεργάζεται καὶ ὅταν ἑτοιμασθῇ, θὰ τὸ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ ἐπιμελητηρίου Κερκύρας.

§71Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον Κερκύρας διὰ τῆς ἀναφορᾶς του παραπονεῖται ἐναντίον ὡρισμένων διατάξεων τοῦ σχεδίου νόμου, περὶ ἐργατικῆς πιστώσεως. Παρακαλῶ τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἔχει ὑπὸ μελέτην τὸ σχέδιον νόμου, διὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ ἐπιμελητηρίου Κερκύρας τὰ ὁποῖα θεωρῶ βάσιμα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφυγικοῦ κόσμου Γευγελῆς.

§73Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Τὰ παράπονα, κ. πρόεδρε, τῶν αἰτούντων εἶναι καὶ εὔλογα καὶ πλήρως δικαιολογημένα. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὄχι μόνον ἔπαθον ἐκ τοῦ πολέμου, ἀλλὰ καὶ κατεστράφησαν τελείως ὑποστάντες ἐν τέλει καὶ τὴν θυσίαν τοῦ ἐκπατρισμοῦ. Ἡ αἴτησίς των φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀξία πάσης κρατικῆς μερίμνης καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν τῇ φροντίδι, ἀποζημιώσῃ τοὺς πολεμοπαθεῖς ἐπισπεύσῃ δὲ τὴν ἀποζημίωσιν αὐτήν, διὰ ν’ ἀνακουφισθῇ ὁλόκληρος κόσμος καὶ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰ δυστυχῆ αὐτὰ θύματα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Γ. Βασιλειάδης ὅπως καταθέσωσιν καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν κατοίκων Ἀταλάντης.

§75Ν. ΞΗΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι Ἀταλάντης ζητοῦσιν, ὅπως ὁ λιμὴν Ἀταλάντης χαρακτηρισθῇ, ὡς ἄγονος γραμμή, διότι δὲν ἐξυπηρετεῖται διὰ καμμιᾶς θαλασσίας συγκοινωνίας. Θὰ παρακαλέσω, νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τὰ περαιτέρω.

§76Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὅτι εἶναι ἄγονος ἡ γραμμὴ τῆς σκάλας Ἀταλάντης, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ἀλλὰ μὲ αὐτὸ δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει καὶ νὰ διαγραφῇ ἐκ τοῦ χάρτου. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως συστήσῃ καὶ συμπεριληφθῇ καὶ αὐτὴ εἰς τὰς ἀγόνους γραμμὰς καὶ λάβῃ καὶ αὐτὴ τὴν ἀποζημίωσίν της.

§77Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά, ἀλλ’ ἔχω, νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι συνήθως ἄγονοι γραμμαὶ γίνονται ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν προσεγγίσεις παρὰ μίαν φορὰν τὴν ἑβδομάδα, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀταλάντην γίνονται προσεγγίσεις δὶς τῆς ἑβδομάδος καὶ εἶναι δύο ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα πλησιάζουν.

§78Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀτμόπλοια εἶναι βενζινάκατοι, Ἀτμοπλοϊκὰς προσεγγίσεις δὲν ἔχουν εἰμὴ ἅπαξ τοῦ μηνός.

§79Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν εἶναι ἅπαξ τοῦ μηνός, θὰ τὴν κηρύξωμεν ἄγονον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἐμπόρων Λαμίας.

§81Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ δύο ἐμπορικοὶ σύλλογοι Λαμίας, παραπονοῦνται ὅτι ὁ τελώνης Στυλίδος ζητεῖ, νὰ τοὺς εἰσπράξῃ ἀναδρομικῶς φόρον ὁδοποιΐας ὁ ὁποῖος λέγει ἐψηφίσθη τὸν Αὔγουστον. Οἱ ἔμποροι δὲν εἶχον λάβει καμμίαν γνῶσιν, ἐξετελώνισαν τὰ ἐμπορεύματά των χωρὶς ὁ τελώνης, νὰ λάβῃ τὸν φόρον. Τώρα καταλαβαίνετε, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος οὗτος ἐφόσον οἱ ἔμποροι δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των τοῦτο, ἀφοῦ ἐπώλησαν τὰ ἐμπορεύματά των.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀταξία αὐτὴ ἐδημιουργήθη ἐκ τοῦ ὅτι τὰ διατάγματα διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ὁ φόρος αὐτὸς δὲν ἐκοινοποιοῦντο ἀμέσως ἅμα τῇ ἐκδόσει των, ἀλλὰ ἐμεσολάβει χρόνος μεταξὺ τῆς ἐκδόσεως καὶ τῆς γνώσεως αὐτῶν ὑπὸ τοῦ τελώνου. Διὰ τὸν μεσολαβήσαντα τοῦτον χρόνον ἐνόμισαν οἱ τελῶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσουν τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου τούτου. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ διορθώσωμεν ὑπὲρ τῶν ἐμπόρων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§84Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 37 ἀναφορὰ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν ἐμπόρων Λαμίας, ἵνα μὴ φορολογηθῶσιν δι’ ἐμπορεύματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν πωληθῆ.

§85Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι φόρος τοῦ δημοσίου, εἶναι φόρος τοπικὸς καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐνδιαφέρον νὰ εἰσπράξῃ ἢ νὰ μὴ εἰσπράξῃ αὐτὸν τὸν φόρον. Λαμβάνομεν ἤδη μέτρα μετὰ τοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. συναδέλφου μου, ὥστε νὰ διορθωθῶσιν αἱ ἀνωμαλίαι αὗται.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὥρα διὰ τὰς ἀναφορὰς παρῆλθεν. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον ὅπως ὑποβάλῃ σχέδια νόμου τῆς ἁρμοδιότητός του.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὴν τιμὴν κύριοι βουλευταί, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς σύναψιν δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου μέχρι 4 ἑκατομμυρίων λιρῶν διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα». Δὲν ὑπάρχει νομίζω ἀνάγκη νὰ μακρυγορήσω διὰ νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν, τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὡς εἶναι γνωστὸν ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμῶσα πλήρως ἀπὸ ὑγιεινῆς καὶ πλουτοπαραγωγικῆς καὶ ἀπὸ πολλαπλῆς ἐν γένει ἀπόψεως τὴν σύμβασιν τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων, ἀφ’ ἑνὸς συνῆψε τὰς γνωστὰς συμβάσεις περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Στρυμόνος καὶ τῆς πεδιάδος τῶν Φίλιππων, ἅμα δ’ εὑρίσκεται διὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς ἀνάθεσιν τῆς μελέτης τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας εἰς ξένον οἶκον μὲ τὴν σταθερὰν ἀπόφασιν, ὅπως προχωρήσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν τούτων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀδικαιολογήτου χρονοτριβῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπεδόθη εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν οὐ μόνον τῶν ἔργων τούτων, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ τῶν προηγουμένως δοθέντων εἰς ἄλλας ἑταιρίας ἔργων, δηλαδὴ τῶν ἔργων ἀποξηράνσεως τοῦ Ἀξιοῦ ὅπως καὶ τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Αἱ σχετικαὶ διαπραγματεύσεις ἤρχισαν μετὰ τοῦ οἴκου Σέλιγκμαν τοῦ μόνου προσφέροντος ἐπαρκὲς ποσόν, ἐξηκολούθησαν δὲ κατόπιν καὶ μετὰ τοῦ οἴκου Hambro. Ἐλπίζει δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ταχέως θὰ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὰς συμφωνίας ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ τὴν κυρίαν της γνώμην. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ὁ οἶκος Hambro προέτεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄμεσον ἔκδοσιν δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου 4 ἑκατομμυρίων λιρῶν εἰς τιμὴν ἐκδόσεως 89 καὶ τόκον 6% ἄνευ δὲ ὑπαγωγῆς εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ πρότασις αὕτη λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῆς διεθνοῦς χρηματαγορᾶς καὶ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον τὸ τριμερές, εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητική, εἶναι δὲ διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὰς συμφωνίας μετὰ τοῦ οἴκου Hambro, ἐφόσον ἐπέλθῃ συμφωνία καὶ ἐπί τινων ἄλλων σημείων τὰ ὁποῖα εἰσέτι δὲν ἔχουν καθορισθῆ. Εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλήξῃ εἰς συμφωνίαν, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Φαουντέσιον ἐκτελεῖ τὸ ἀναληφθὲν ὑπ’ αὐτῆς ἔργον ἐπὶ τῇ βάσει ποσοῦ 2½ ἑκατομμυρίων ἐξαντλουμένων κατ’ αὐτάς, ἡ δὲ ὁδοποιΐα ἔχει ἀντίκρυσμα 400 χιλιάδων λιρῶν ἀνεπαρκὲς βεβαίως καὶ διὰ τὸ ἄμεσον προσεχὲς μέλλον, διὰ τὰ ἄλλα δὲ δύο ἔργα δὲν ὑπάρχει καθόλου ποσόν. Ἐξ ἄλλου δὲ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ἐκ τοῦ δανείου τούτου δύναται καὶ πρέπει ἴσως νὰ γίνῃ ἐξόφλησις τῶν ὀφειλῶν τῶν συναφθεισῶν μετὰ τῆς ἑταιρίας Μακρῆ καὶ Φαουντέσιον, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ. Διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τούτων ἀπαιτεῖται ποσὸν ἐννεακοσίων χιλιάδων λιρῶν. Ἀλλ’ ὁ προτείνων τὸ δάνειον οἶκος τονίζει, ὅτι πρέπει, νὰ ἐκδώσῃ τοῦτο εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν τὸ βραδύτερον πρὸ τῶν Χριστουγέννων καὶ μάλιστα τὴν 18ην Δεκεμβρίου. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐφόσον ὁριστικῶς δὲν διετυπώθη ἡ σύμβασις, ἐφόσον ὑπολείπωνται σημεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσιν 2–3 ἡμερῶν ἀναβολήν, διὰ τηλεγραφικὰς συνεννοήσεις, δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος ἀπαραίτητος χρόνος πρὸς ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νόμου μέχρι τῆς 12ης Δεκεμβρίου ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ψηφισθῇ ὁ σχετικὸς νόμος, διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ πενθήμερον τὸ ἀναγκαιοῦν ὑπὸ τοῦ τραπεζίτου διὰ τὰς προκαταβολικὰς ἐργασίας τῆς ἐκδόσεως τῶν ὁμολογιῶν. Ἵνα μὴ λοιπὸν ἀπωλεσθῇ ἐπὶ ματαίῳ ὁ χρόνος τῶν 3–4 ἡμερῶν κατὰ τὰς ὁποίας, θὰ διεξάγωνται ἀκόμη τηλεγραφικαὶ συνεννοήσεις μετὰ τοῦ Λονδίνου καὶ ἵνα ἑπομένως καταστῇ ἐφικτὴ ἡ ἔκδοσις εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν τῶν ὁμολογιῶν τούτων, ἡ Κυβέρνησις ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν, νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνονται πάντες σχεδὸν οἱ ὅροι τοῦ δανείου καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ κυριώτεροι ἐξ αὐτῶν, ὥστε καμμία δὲν δίδεται οὐσιαστικὴ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἀφίνει τὸ νομοσχέδιον περιθώριον ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ παρασχεθῇ τοιαύτη οὐσιαστικὴ ἐξουσιοδότησις. Ἀλλ’ ὡς θὰ παρατηρήσητε, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 5 ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ποσόν 250 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ζητεῖ, νὰ διαθέσῃ 250.000.000 δραχμῶν ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως κατ’ οὐδὲν ὑστερεῖ εἰς παραγωγικὴν σημασίαν τῆς ἐκτελέσεως παραγωγικῶν ἔργων καὶ ἑπομένως μεθ’ ὅσης ἐπιμελείας ἐπιδιώκεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων, μετὰ τῆς αὐτῆς τοὐλάχιστον ἐπιμελείας πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν μετὰ σοβαρότητος εἰς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς ἄνευ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Πρέπει πρὸ παντός, νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸν ἀγρότην ἱκανὸν πρὸς παραγωγὴν ἀπὸ ἀπόψεως κεφαλαίων. Τοῦτο σκεπτομένη ἡ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν, διὰ χιλίων ἑκατομμυρίων ἐξ ὧν 500, θὰ διαθέσῃ ἐκ τοῦ δανείου τοῦ παραγωγικοῦ, ἕτερα δὲ 500.000.000, θὰ διαθέσῃ μετὰ τὴν ταχείαν, ὡς ἐλπίζωμεν λύσιν τοῦ ζητήματος τῶν καλυμμάτων. Τοιουτοτρόπως ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, θὰ εἶναι διατεθειμένα τὰ 600 ἢ 700 ἑκατομμύρια, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει προβλέψει ἡ Κυβέρνησις δυνάμει τῆς ἐγγράφου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συμβάσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἤδη διαθέτει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ θὰ προστεθοῦν δὲ εἰς αὐτὰ 1000 περίπου ἀκόμη κατὰ τοὺς 2 τρόπους τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα. Δικαιοῦται τις νὰ πιστεύσῃ, κ. βουλευταί, ὅτι διὰ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἐπάρκεια, διὰ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀγρότης θὰ ἔχῃ τὰ τεχνικὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἀγροῦ του οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καταφεύγῃ εἰς τοὺς ὄνυχας τῆς τοκογλυφίας. Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ τὸ ἐγκρίνῃ δ’ ἐγκαίρως, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ πραγματοποίησις τοῦ δανείου τοῦ ἐπιζητουμένου δι’ αὐτόν. (χειροκροτήματα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Πριμίδης διὰ τὸ τριφασικὸν ῥεῦμα.

§89Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ὅταν πρό τινων ἑβδομάδων ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα καὶ ἀπέβη ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, κατόπιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βασιλειάδου, τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ τριφασικοῦ ῥεύματος, ἠρευνήθη καὶ ἐξητάσθη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, πλὴν ὅμως τῆς νομικῆς τοιαύτης. Ἀληθῶς ἐφ’ ὅσον ἐκ στόματος αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐδηλώθη, ὅτι ἐπιστημονικῶς διαπιστοῦται, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ τριφασικοῦ ῥεύματος εἶναι ἄκρως ἐπικίνδυνος ἐπὶ τοσοῦτον προβάλλει ζήτημα κοινωνικοῦ κινδύνου, κοινωνικῆς ἀσφαλείας, ζήτημα αὐτόχρημα δημοσίας τάξεως. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ σύμβασις καὶ αἱ διατάξεις αὐτῆς αἱ ἀφορῶσαι τὸ δικαίωμα τῆς ἑταιρίας, ὅπως ἀναγκαστικῶς ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς καταναλωτὰς τὸ τριφασικὸν ῥεῦμα, ὑπογράφοντος πρὸς τοῦτο συμβόλαιον περὶ παροχῆς ἀναγκαστικῶς τριφασικοῦ ῥεύματος ἀπειλοῦσα ἄλλως, ὅτι θὰ διακόψῃ τὸ ῥεῦμα ἐὰν ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς δὲν ὑπογράψωσι, ἐξελέγχονται ἄκυροι, ἀνίσχυροι καὶ μὴ οὖσαι ὡς ἀντικείμεναι εἰς διατάξεις τῆς δημοσίας τάξεως. Τοῦτο εἶναι προφανὲς καὶ τὴν ἄποψιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διότι νομίζω, ὅτι δὲν στερεῖται βασιμότητος ἡ νομικὴ ἀντίληψις, ὅτι κάλλιστα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, δικαιοῦται ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς μὲν τὴν ἑταιρίαν, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ ἀναγκαστικῶς εἰς τοὺς καταναλωτὰς νὰ ὑπογράψωσι συμβόλαια, ὡς ἐπίσης νὰ δηλώσῃ πρὸς αὐτήν, ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ζητῇ ἀποζημίωσιν εἰς περίπτωσιν ἀντικαταστάσεως τοῦ τριφασικοῦ ῥεύματος, δι’ ἄλλου ῥεύματος, φωτισμοῦ, εἰς δὲ τοὺς καταναλωτὰς ἐπίσης νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ ἄγωνται εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ἑταιρίας ὡς πρόβατα ἐπὶ σφαγὴν καὶ νὰ ὑπογράψωσι τοιαύτας δηλώσεις. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἔχει καὶ ἄλλην ἄποψιν, ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ προσπαθήσῃ νὰ σώσῃ τὸ κῦρος τῆς συμβάσεως καὶ πρῶτον θὰ ἰσχυρισθῇ ἡ ἑταιρία, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος δημοσίας τάξεως. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον τίθεται εἰς κίνδυνον διὰ τοῦ τριφασικοῦ ῥεύματος ἡ ζωὴ τῶν καταναλωτῶν καὶ τίθεται εἰς κίνδυνον ἡ ζωὴ τοῦ πλείστου μέρους τῶν δύο πόλεων, ἀφοῦ τὸ ἠλεκτρικὸν ῥεῦμα ἀπέβη ἀντικείμενον πρωτίστης ἀνάγκης καὶ ἀφοῦ ἐγενικεύθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καὶ οἱ οἰκίσκοι οἱ πλέον ἀπομεμακρυσμένοι ἔχουσιν ἠλεκτρικὴν ἐγκατάστασιν, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀσφαλῶς καὶ ἀναμφισβητήτως προβάλλει ζήτημα δημοσίας τάξεως, ἀφοῦ διὰ τοῦ τριφασικοῦ ῥεύματος ἀπειλεῖται τὸ πολυτιμώτερον δικαίωμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοσυντηρήσεως, τὸ δικαίωμα τῆς ζωῆς. Ἀλλὰ προφανῶς δὲν θ’ ἀρκεσθῇ εἰς τοῦτο μόνον ἡ ἑταιρία. Θὰ προβάλῃ τὴν ἀξίωσιν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς δημοσίας τάξεως, ἐφ’ ὅσον τὸ τριφασικὸν ῥεῦμα ὑφίσταται καὶ λειτουργεῖ εἰς πολλὰς πόλεις εὐρωπαϊκάς. Εἰς τοῦτο δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους λειτουργεῖ εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς πόλεις τὸ τριφασικὸν ῥεῦμα καὶ ἄλλοι οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ ἐν Ἑλλάδι, ἐν Ἀθήναις. Ἐκεῖ καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἠλεκτροτεχνιτῶν εἶναι ἀρτιωτέρα καὶ ἐπιστημονικωτέρα, ἐνῷ ἐδῶ ἐπεζητήθη, διὰ προχείρου ὅλως ἐκπαιδεύσεως, ἡ μόρφωσις ἐντὸς 40 ἢ 30 ἡμερῶν, προσωπικοῦ καταλλήλου πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ κόσμος τῶν καταναλωτῶν τοῦ ρεύματος κατέχει τὰς στοιχειώδεις ἠλεκτρικὰς γνώσεις εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δύναται κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ νὰ ποιῆται χρῆσιν τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος, ἐν ᾧ ἐνταῦθα ὁ κόσμος τῶν καταναλωτῶν στερεῖται καὶ τῶν στοιχειωδῶν ἠλεκτρικῶν γνώσεων. Ἐκεῖ τέλος ὁ ἔλεγχος τῶν ἐγκαταστάσεων ἀσφαλῶς θὰ γίνεται αὐστηρῶς, μεθοδικῶς, συστηματικῶς, ἐνῷ ἐνταῦθα μέχρι σήμερον μὲν οὐδεὶς ἀπολύτως ἔλεγχος τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων ἔλαβε ποτὲ χώραν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δηλωθῇ, ὅτι ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς θὰ ἐπιβληθῇ τοιοῦτος ἔλεγχος πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον θὰ εἶναι ἔλεγχος εἰκονικός. Ἐπίσης προεβλήθη, ὅτι πιθανὸν νὰ δηλώσῃ ἡ ἑταιρία, ἀποκρούουσα τὴν περὶ ἀκυρότητος ἀξίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν εἶναι ἄκυρος ἡ σύμβασις, ἀλλὰ εἶναι ἔγκυρος, διότι οἱ κίνδυνοι καὶ τὰ θανατηφόρα κρούσματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, δὲν ὀφείλονται εἰς τὸ σύστημα, ἀλλὰ εἰς τὰς παλαιὰς ἴσως ἐγκαταστάσεις. Αὐτὸ δὲν εἶνε ἀληθές. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐπιστημονικῶς διαπιστοῦται, ὅτι ὁσονδήποτε ἐπιστημονικαὶ καὶ ἂν εἶναι αἱ ἐγκαταστάσεις καὶ ἑπομένως ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἀνακαινισθοῦν ὅλαι αἱ ἐγκαταστάσεις, ὁ κίνδυνος τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος παραμένει. Ἐπιστημονικῶς διαπιστοῦται τοῦτο, ὅτι ἐὰν ὑγραὶ χεῖρες ἔλθωσιν εἰς ἐπαφήν, εἴτε μὲ τοὺς λαμπτῆρας, εἴτε μὲ τὰς πρίζας, εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ τριφασικὸν ρεῦμα νὰ ἐπιφέρῃ ἄμεσον θανατηφόρον πλῆγμα εἰς τὸν ἐφαπτόμενον. Ἑπομένως καὶ αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς ἑταιρίας, κάλλιστα δύναται νὰ καταπέσῃ. Ἀλλὰ δύναται ἐπίσης νὰ προβάλῃ ἡ ἑταιρία καὶ ἄλλο τι, ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ συμβληθέντες μετ’ αὐτῆς καὶ ἐκπροσωπήσαντες τὸ Κράτος ἦσαν ἐν γνώσει τῶν κινδύνων, ἐπὶ τοσοῦτον δὲν δύνανται σήμερον νὰ ἐπικαλοῦνται τὴν ἀκύρωσιν ἢ ἀκυρότητα τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος στερεῖται νομικῆς σοβαρότητος, διότι ἐὰν πράγματι τὸ ζήτημα προβάλῃ ὡς ζήτημα δημοσίας τάξεως, ὡς ζήτημα κινδύνου τῆς ζωῆς τῶν ἀναλωτῶν τοῦ ρεύματος, δὲν παίζει κανένα ρόλον ἐὰν ἦσαν ἐν γνώσει τῶν κινδύνων αὐτῶν οἱ ἐκπροσωπήσαντες τὸ Κράτος, συμβληθέντες μετὰ τῆς ἑταιρίας. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους ἠμπορεῖ ἐπίσης ἡ ἑταιρία νὰ ἐπικαλεσθῇ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 49 τῆς συμβάσεως, τουτέστι τοῦ ἄρθρου τοῦ προβλέποντος περὶ διαιτησίας, ἥτις πρόκειται νὰ λύσῃ κάθε διαφοράν, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ὑπὸ τῆς ἑρμηνείας καὶ ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀξίωσις τῆς ἑταιρίας θ’ ἀποκρουσθῇ, διότι ἐφ’ ὅσον εἶναι ἄκυρος βασικὴ γραμμὴ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καθ’ ἑαυτήν, ἡ σύμβασις, ὡς ζήτημα δημοσίας τάξεως, ὡς ἀπειλοῦσα τὴν ζωὴν τῶν ἀναλωτῶν, ἐπὶ τοσοῦτον εἶναι ἄκυρον καὶ τὸ παρεμπίπτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περὶ διαιτησίας ρήτραν. Οὐδὲ ἔχει ἐν προκειμένῳ ἐφαρμογὴν ὁ κανὼν utile per inutile non vitiatur. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους θὰ ἰσχυρισθῇ ἡ ἑταιρία: Νομίζετε, κύριοι, ὅτι δύνασθε μονομερῶς νὰ ἀκυρώσητε μίαν σύμβασιν; Βεβαίως ὄχι. Λέγω πάντα ταῦτα ἀγόμενος ἀπὸ τῆς σκέψεως, ὅτι δὲν στερεῖται σκοπιμότητος τὸ νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται κάλλιστα, σοβαρότατα νὰ ἐρευνηθῇ καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς νομικῆς πλευρᾶς καὶ πρὸς τοῦτο ὑποδεικνύω καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ προκαλέσῃ τὸ πρῶτον γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ Συμβουλίου. Διότι ἐξ ὅσων εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐπεκαλέσθη τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, ἀλλ’ ὄχι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν οἰκονομικὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον δικαιοῦται νὰ προκαλέσῃ τὸ Κράτος ἐπὶ τῆς ἑταιρίας. Καὶ ἐάν, ὡς ἐλπίζω, ἡ γνωμοδότησις τοῦ νομικοῦ Συμβουλίου θὰ εἶναι εὐνοϊκή, ὡς πρὸς τὴν ἀκυρότητα τῆς συμβάσεως, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτά, ὅσα εἶπον καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ δι’ ἀγωγῆς, ἐνώπιον τῶν ἑλληνικῶν δικαστηρίων τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Αἱ συστάσεις μου δὲ αὗται εἶναι τοσοῦτον περισσότερον εὔλογοι, καθ’ ὅσον ἀπολύτως κανεὶς ἐκ τῶν ἀναλωτῶν εὐχαρίστως ὑπογράφει τοιαῦτα συμβόλαια. Διότι εἶναι πιθανὸν τὸ τριφασικὸν ρεῦμα τῶν 320 βὸλτ νὰ ἔχῃ προτερήματα τινά, εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι ἐντατικώτερον ἀπὸ φωτιστικῆς ἀπόψεως, εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι οἰκονομικώτερον ἀπὸ ἀπόψεως κατασκευῆς......

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὴν ἑταιρίαν.

§91Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰς οἰκίας μας καὶ τὰ καταστήματά μας ὑπὸ μορφὴν θανατηφόρον, ὡς πλάσμα σκελετῶδες μὲ τὸ δρεπάνι στὰ χέρια, ἀγύρευτον νὰ εἶναι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠσαΐας.

§93Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ὑπὸ κατηγορίαν διατελοῦσα σύμβασις τῆς Πάουερ, ὡς ἀντιβαίνουσα καὶ εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον, εὐτυχῶς δὲν εἶναι ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μιᾶς κακῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρέθη τὸ Κράτος, νὰ διευθύνηται ἀπὸ μίαν Δικτατορίαν. Ἑπομένως ἡ παρέμβασις ἡμῶν δὲν ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον τὴν βοήθειαν αὐτῆς εἰς τὴν ὄντως ἐπαινετήν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καταβάλλει, ὅπως καταστήσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἀπαισίαν, ὅσον τὸ δυνατὸν ἀνεκτήν. Πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος, σᾶς ἀνέπτυξε λίαν εὐφραδῶς ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως τὸ ζήτημα. Διὰ τοῦτο, ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω μόνον μερικὰ πράγματα πρακτικώτερα διὰ τῶν ὁποίων ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ εὕρῃ στοιχεῖα, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος, καίτοι μὴ ὢν νομικός, νὰ ἐμμείνω καὶ ἐγὼ ὀλίγον καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἔχων τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ συνάδελφοί μου νομικοὶ ἐπιεικῶς θὰ κρίνωσιν ἐὰν δὲν μεταχειρισθῶ ὅρους καταλλήλους. Αἱ παλαιαὶ καὶ νεώτεραι νομικαὶ θεωρίαι διδάσκουσιν, ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου καὶ ἑπομένως τὸ ἐλεύθερον ἐπάγγελμα αὐτοῦ. Καὶ ἐρωτῶ πῶς εἶναι δυνατὸν μία σύμβασις, νὰ εἶναι ἔγκυρος, νὰ εἶναι ἰσχυρά, ἡ ὁποία ὡς πρώτιστον ὅρον ἔχει τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐλευθέρου ἐπαγγέλματος; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα πτωχὸν ἐπαγγελματίαν, εἰς ἕνα ὁδηγὸν αὐτοκινήτου, ὁ ὁποῖος διέθεσεν ὅλας τὰς οἰκονομίας του, ἴσως τὴν προῖκα τῆς ἀδελφῆς του, ἴσως τὴν προῖκα τῆς γυναικός του καὶ ἠγόρασεν ἕνα αὐτοκίνητον, νὰ ἔρχεται σήμερον μία ἑταιρία μὲ οἱανδήποτε ὑπογραφὴν τοῦ Κράτους, νὰ τοῦ λέγῃ: Σοῦ καταργῶ καὶ τὸ ὄργανον τοῦ ἐπαγγέλματός σου, σοῦ καταργῶ καὶ τὸ ἐπάγγελμά σου. Καὶ μήπως ἡ Κυβέρνησις δὲν φρονεῖ τὸ αὐτό; Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν δὲν ἔφερεν ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ σύνολον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται πλήρης ἀποζημίωσις διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπαγγέλματος ὀλίγων λεμβούχων Πειραιῶς ἕνεκα τῆς πλευρίσεως τῶν πλοίων; Καὶ ἴσως ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ κανείς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν καταργεῖ τὸ ἐπάγγελμα· ἁπλῶς κάμνει μίαν πρόοδον, καὶ μάλιστα ἐὰν οἱ λεμβοῦχοι ἦσαν ὑπεράριθμοι, ἠδύναντο ἴσως εἰς ἄλλους λιμένας, νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως εἶδε τὸ δίκαιον καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν δίδει πλήρη ἀποζημίωσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπόν, νὰ εἴπῃ μία ἑταιρία εἰς τοὺς ἰδιωτικοὺς ἠλεκτρικοὺς σταθμούς, οἱ ὁποῖοι ἠργάσθησαν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν μὲ ζημίαν, διότι ὡς γνωστὸν καὶ ὡς γνωρίζει πολὺ καλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, κατὰ τὴν ἄγονον ἐκείνην ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν λόγῳ τοῦ πολέμου αἱ τιμαὶ τῶν καυσίμων ὑλῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν ὑφίσταντο ἀποτόμως αὐξομειώσεις, δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ ὑπουργεῖον, νὰ παρακολουθῇ τὰς τιμὰς αὐτὰς ὡς εἶχεν ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον, ὥστε, νὰ κανονίζῃ ἀναλόγως τὴν τιμὴν τοῦ ῥεύματος. Διότι, μόλις ἐκανόνιζε μίαν τιμήν, ἐπήρχοντο νέαι αὐξομειώσεις τῆς καυσίμου ὕλης καὶ τῶν ἐργατικῶν, ἑπομένως εὑρίσκοντο διαρκῶς οἱ ἠλεκτρικοὶ αὐτοὶ σταθμοὶ ἐν ζημίᾳ. Σήμερον δέ, ὅτε τὰ πράγματα εὑρίσκονται εἰς μίαν ὁμαλὴν κατάστασιν, ὅτε ἤλπιζον αἱ ἐπιχειρήσεις ἐκεῖναι, νὰ ἐλαττώσωσι τὰς ζημίας των, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ἔλθῃ διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς μία ἑταιρία, νὰ εἴπῃ εἰς αὐτάς: Σᾶς καταργῶ καὶ σᾶς καταργῶ μάλιστα ἄνευ ἀποζημιώσεως. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, κ. πρόεδρε, τὸ Σύνταγμά μας, δίδει μὲν δικαιώματα εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν ἀλλὰ τῆς ἐπιβάλλει καὶ ὑποχρεώσεις, καὶ οὕτω τὸ Κράτος ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ἄνευ ἀποζημιώσεως. Ἐρωτῶ λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς ἁπλῆς συμβάσεως, μὴ κυρωθείσης μάλιστα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ παρέχωνται εἰς μίαν ἑταιρίαν δικαιώματα ἀνώτερα ἀπ’ ὅσα ἐπιτρέπει τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ Κράτος; Ἀλλ’ ἀφίνω τὴν νομικὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠξεύρω, ἐὰν καλῶς ἀνέπτυξα ὡς μὴ νομικός καὶ ἔρχομαι εἰς πρακτικωτέρας ὑποδείξεις. Εὐτυχῶς, ἀξιότιμε κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἔχετε εἰς χεῖράς σας μέσον ἀσφαλέστατον. Δύνασθε νὰ κάμητε τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς ὅλας τὰς δικαίας ἀξιώσεις καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Κοινωνίας. Νὰ διοργανώσητε μίαν τεραστίαν προπαγάνδαν δι’ ἀνακοινωθέντων, δι’ ἐφημερίδων, νὰ ζητήσητε τὴν βοήθειαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου σας ἐπὶ τῆς Παιδείας, ἵνα καὶ ἀπὸ τοῦ ἄμβωνος τῆς Ἐκκλησίας, ἵνα καὶ ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ σχολείου διδάξωσι τοὺς μαθητάς, διδάξωσι τοὺς γονεῖς, ὅτι τοιοῦτον ρεῦμα δὲν πρέπει νὰ ἐγκατασταθῇ. Ὅτι τὸ ρεῦμα αὐτό, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ ἡ ἑταιρία αὐτὴ εἶναι μᾶλλον κατάλληλον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐγκληματιῶν τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ ἀμερικανικὸς νόμος. Ἡμεῖς τοιούτους ἐγκληματίας καὶ τοιαύτην ποινὴν δὲν ἐθεσπίσαμεν ἀκόμη εἰς τὴν νομοθεσίαν μας. Ἀλλά, ἀξιότιμε κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, οὔτε κἂν ἀνάγκην ἔχετε νὰ κάμητε αὐτό. Ἔχετε ἀκόμη ἀσφαλέστερόν τι μέσον τὸ ὁποῖον ἀμέσως θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἐδῶ δὲ δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς τὴν λαϊκὴν παροιμίαν, ὅτι «ὁ θεὸς ἀγαπᾷ τὸν κλέφτη, ἀλλ’ ἀγαπᾷ καὶ τὸν νοικοκύρη». Διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ ὁσονδήποτε προσεκτικὰ καὶ ἂν ἐγένετο ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους, ἐν τούτοις τοὺς ἐξέφυγε κάτι τι σπουδαῖον. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, παράγραφος 3 λέγει ἡ σύμβασις, ὅτι «δύναται ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ χορηγῇ ἀδείας εἰς τοὺς αἰτοῦντας νὰ ἐγκαταστήσωσιν μηχανήματα παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος δι’ ἀτομικήν των χρῆσιν». Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ σύμβασις νὰ ἐννοῇ ὡς ἀτομικὴν χρῆσιν τοιαύτην δι’ ἓν ἄτομον διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν ἄτομον νὰ ζητήσῃ νὰ κάμῃ ἠλεκτρικὴν ἐγκατάστασιν διὰ νὰ φωτίσῃ τὸν ἑαυτόν του καὶ μόνον. Βεβαίως τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως ἐννοεῖ νομικὰ πρόσωπα, καὶ νομικὰ πρόσωπα ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἑταιρίαι, συνεταιρισμοί, κοινότητες, σύλλογοι κτλ. Πρὸς βεβαίωσιν τῶν ὅσων εἶπον ἔχω εὐτυχῶς γνωμοδότησιν διαπρεποῦς νομικοῦ, τοῦ πρώην προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Σπυρίδωνος Τσαγγρῆ, τὴν ὁποίαν θέτω εἰς τὴν διάθεσίν σας ὅπως κάμητε χρῆσιν αὐτῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ἀπὸ πρακτικῆς καὶ ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§95Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ ἄλλοτε ὡμιλήσαμεν περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐν γένει καὶ περὶ τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος ἰδίᾳ καὶ περὶ τῶν κινδύνων ζωῆς τῶν προερχομένων ἐκ τούτου, ἀλλὰ εἴχομεν περιορισθῆ τότε εἰς ὀλίγα τινά, σήμερον ὅμως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἵνα ἐξονυχισθῇ τὸ ζήτημα διότι εὑρίσκεται εἰσέτι ὑπὸ διαπραγμάτευσιν. Οὐχ’ ἧττον εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τινά ....

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἑταιρία κάνει ἐγκαταστάσεις.

§97Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ἐξακολουθεῖ τὰς ἐγκαταστάσεις αὐτῆς, δὲν ἔχει ὅμως σχέσιν τοῦτο πρὸς τὸ ἐνδιαφέρον ἡμᾶς σήμερον ζήτημα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τινὰ πρὸς τοὺς προλαλήσαντας. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα ἰδιωτικῶν συνεταιρισμῶν ἐγκαταστάσεων, δηλαδὴ τὸ ζήτημα ἂν δύναται ἄτομόν τι νὰ κάμῃ ἐγκαταστάσεις συνεταιρικάς, ὅπως δύναται νὰ κάμῃ καὶ ἀτομικὰς τοιαύτας. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην, ἀλλὰ μένει πάντοτε ἡ ἐλευθερία εἰς τὸ κοινόν, ἂν θέλῃ νὰ κάμῃ τοιοῦτόν τι ἢ ὄχι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προπαγάνδαν περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος, τοῦτο εἶναι βεβαίως τι τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ δὲν τὸ συνιστῶ οὔτε ἐκ μέρους τοῦ κοινοῦ. Τὸ ὅτι ὅμως πράγματι ἀδικοῦνται καὶ ἀδικοῦνται ἀδικαιολογήτως, πολλοὶ ἐπαγγελματίαι ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, ὅπως λ.χ. ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις παροχῆς φωτισμοῦ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς πόλεως, περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐξανίστατο ὅμως ὁλόκληρος ἡ κοινὴ γνώμη, τότε ὅταν ἐγίνετο ἡ σύμβασις, ἵνα ἐγκαίρως ἀπέτρεπε τὴν τοιαύτην ἀδικίαν. Οὐχ’ ἧττον πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ ἑνιαία ἐγκατάστασις ἠλεκτρικοῦ ρεύματος δυναμένου καὶ τὰς μελλοντικὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως νὰ ἐξυπηρετήσῃ, ἐπιβάλλει ἀτυχῶς καὶ θυσίας, ὅπως ἐπιβάλλει τοιαύτας καὶ ἡ πρόοδος τοῦ αὐτοκινήτου, διὰ τοὺς ἁμαξηλάτας, ἡ πλεύρισις τῶν ἀτμοπλοίων διὰ τοὺς λεμβούχους, ἡ ἐφαρμογὴ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν διὰ τοὺς σιγαροποιούς Οὕτως καὶ ἡ τελειοτέρα ἠλεκτρικὴ ἐγκατάστασις ἐπιβάλλει ζημίας καὶ ὅσας καταστροφὰς εἰς ἄλλους ἐπαγγελματίας. Δὲν ὑπάρχει δέ, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐζημιώθησαν διὰ τῆς συμβάσεως ἐπαγγελματίαι, οἱ ὁποῖοι ἐβοήθησαν τὸν τόπον νὰ φωτισθῇ καὶ βοηθοῦν ἀκόμη καὶ σήμερον, τὴν Πάουερ, εἰς τὸ νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὸν φωτισμὸν τῆς πόλεως. Διότι ἄν οἱ ἐπαγγελματίαι οὗτοι δὲν παρεῖχον ἠλεκτρικὸν ρεῦμα, ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια τῆς πόλεως θὰ ἔμενεν εἰς τὸ σκότος. Οὐχ’ ἧττον αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη τοῦ ἀτελεστέρου καὶ τοῦ ἀδυνάτου, αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη τοῦ μικροτέρου ἀπέναντι τοῦ ἰσχυροτέρου καὶ τοῦ τελειοτέρου. Ἴσως θὰ ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεζημιοῦντο οἱ τοιοῦτοι ἐπαγγελματίαι, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τεχνίτας τῶν αὐτοκινήτων οἱ ὁποῖοι ζημιοῦνται, δὲν εὑρίσκω, ὅτι ἡ ζημία αὐτῶν εἶναι ὑπερβολική. Βεβαίως εἶναι αὐθαιρεσία τοῦ νὰ ἔρχεταί τις καὶ νὰ ἀποδιώκῃ πάντας τοὺς ἐπαγγελλομένους συγγενῆ ἐπαγγέλματα καὶ νὰ τοὺς καταστρέφῃ οἰκονομικῶς, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ ζημία εἶναι ἀποτέλεσμα προόδου. Ἀντὶ τῶν μικρῶν ἐκείνων καὶ ἀνομοιομόρφων αὐτοκινήτων ἐλπίζεται τοὐλάχιστον, ὅτι θ’ ἀναλάβουν τὴν συγκοινωνίαν αὐτοκίνητα μεγάλα, καλῶς ὁδηγούμενα μὲ καλὰ καθίσματα καὶ τελείαν ἐλαστικότητα κτλ. Καὶ συνεπῶς, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ἐπερωτήσεως, οὕτω πως θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον τμῆμα, τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ νόμῳ δηλαδὴ ἀκύρου τῆς συμβάσεως, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον σχετικά. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὅλα τὰ ἠλεκτρικὰ ρεύματα δύνανται νὰ εἶναι ἐπικίνδυνα καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ἀπολύτως ρεῦμα τάσεως 230 V. εἰς τὴν πόλιν μας. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ συνεχὲς ρεῦμα εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον ἀπὸ τὸ ἐναλλασσόμενον. Θὰ ἴδατε ἴσως στατιστικὴν δημοσιευθεῖσαν ἀπὸ τὸν κ. Χαριτάκην καθ’ ἣν εἰς τὴν Πρωσσίαν τῷ 1927 ἐπῆλθεν εἷς μόνον θάνατος ἀπὸ τὸ συνεχὲς ρεῦμα καὶ αὐτὸς ὁ θάνατος προῆλθεν ἀπὸ τὰ ἐγκαύματα τῶν ἐνδυμάτων τοῦ θύματος, ἐνῷ 111 θάνατοι προῆλθον κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τὸ τριφασικόν. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι οἱ 111 οὗτοι θάνατοι δὲν προῆλθον πάντως ἀπὸ τὰς φωτιστικὰς ἐγκαταστάσεις τῶν οἰκιῶν, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι ἐπῆλθον εἰς τὰ ἐργοστάσια, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἡ χαμηλὴ τάσις τῶν 220 V. ἀλλὰ πολλῶν χιλιάδων Βόλτ. Μόνον δὲ 8 θάνατοι προῆλθον ἀπὸ φωτιστικὰ μηχανήματα, δηλαδὴ ἀπὸ λαμπτήρας ἢ ἀπὸ σύρματα μόνον ἀγωγούς. Ἀπεδείχθη ὅτι, ὅσον περισσοτέρα προσοχὴ καταβάλλεται πρὸς τελειοτέραν ἐγκατάστασιν, τόσον ὁ κίνδυνος εἶναι μικρότερος χωρὶς νὰ δύναται ν’ ἀποφευχθῇ οὗτος ἐντελῶς. Ἔγκειται ὁ κίνδυνος εἰς τὴν πρόοδον. Ὅσον τελειοτέρα ἡ ἐγκατάστασις, ἐπὶ τοσοῦτον καὶ ὁ κίνδυνος μειοῦται. Πρὸς ἐπίτευξιν τούτου μόλις παρέλαβε τὴν ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ προσεπάθησεν αὕτη, νὰ ἱδρύσῃ σχολεῖα ἠλεκτροτεχνητῶν. Δικαίως δ’ ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι ἡ σχολὴ αὕτη ἦτο προχειρολογία. Ἀσφαλῶς ἦτο τοιαύτη. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Ἔπρεπε μετὰ τὰ γενόμενα ἀτυχήματα, νὰ σταματήσωμεν τὰς περαιτέρω ἐγκαταστάσεις νὰ προκαλέσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν ἔξω καὶ τὴν πρόχειρον τῶν τεχνητῶν, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐξακολούθησις τῶν ἐγκαταστάσεων. Εἶναι ἄξιον σημειώσεως, ὅτι δύο ἤδη ἔτη ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν εἶχεν ληφθῇ καμμία πρόνοια, ὥστε ν’ ἀρχίσῃ ἡ τεχνικὴ ἐκπαίδευσις τῶν μελλόντων ἐγκαταστατῶν τοῦ νέου τμήματος. Καθὼς θὰ ἴδητε, τὸ ζήτημα τῶν ἀκινδύνων ἐγκαταστάσεων, δὲν εἶναι καὶ πολὺ εὔκολον. Ἡ καλὴ ἢ κακὴ ἐγκατάστασις εἶναι καὶ ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τοῦ κινδυνώδους ἢ μὴ κινδυνώδους τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος. Διότι δέον νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι μόνον προκειμένου περὶ τῆς χρήσεως τῶν φορητῶν μηχανημάτων δὲν ἐπετεύχθη εἰσέτι τελείως ἡ ἀποφυγὴ τοῦ κινδύνου, διότι ἐπ’ αὐτῶν, ὅσον καὶ καλὴ καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐσωτερικὴ ἐγκατάστασις, εἶναι δυνατόν, νὰ προκαλέσῃ κινδύνους τινάς. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ταύτας τὰ περισσότερα κράτη εἰσάγουν τώρα μόλις, τριφασικὸν ρεῦμα. Καὶ ἀναφέρω ἀμέσως καὶ τὰς ἀφορμὰς διὰ τὰς ὁποίας τὸ εἰσάγουν. Εἶναι δὲ αὕτη ἡ εὐνοωτέρα ἀλλὰ εὐκολωτέρα διὰ τὸν παραγωγέα, διανομὴ καὶ μετάβασις τοῦ ρεύματος εἰς μεγάλας ἀποστάσεις. Συγχρόνως ἔχει τὸ προτέρημα, ὅτι ἐμποδίζει πλανητικὰ ρεύματα, τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουν ἠλεκτρόλυσιν τῶν ὑδραγωγῶν σωλήνων κλπ., ἐξ ὧν μέγα μέρος τῶν σωλήνων τούτων καταστρέφεται ἢ εἶναι δυνατόν, νὰ καταστραφῇ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν, νὰ κρατήσῃ τὸ συνεχὲς ρεῦμα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην εἰσάγεται σήμερον τὸ ἐναλλασσόμενον ρεῦμα καὶ διότι στοιχίζει καὶ διὰ τὸν παραγωγέα καὶ διὰ τὸν καταναλωτὴν ὀλιγώτερον, καὶ διὰ τὸ εὐμετακόμιστον αὐτοῦ εἰς μεγίστας ἀποστάσεις, καὶ διὰ τὴν ἀποφυγὴν τῶν ἠλεκτρολύσεων. Τριφασικοῦ ῥεύματος ὑπάρχουσι διάφοροι ἐντάσεις. Εἰς τὰς Πάτρας ὑφίστανται ἐγκαταστάσεις τριφασικοῦ 127 V. καὶ ἐν τούτοις, καθὼς ἔχω ἔγγραφον τοῦ δημάρχου τῶν Πατρέων οὐδὲν δὲν ἐνεφανίσθη θανατηφόρον κροῦσμα. Τουναντίον, τὸ τριφασικὸν ρεῦμα ὅσον μεγαλυτέρας τάσεως εἶναι τόσον μᾶλλον κινδυνῶδες τυγχάνει. Μάλιστα, ἐὰν τὸ κοινὸν δὲν γνωρίζῃ, νὰ προφυλάσσηται τὸ τριφασικὸν ρεῦμα, καθίσταται ἐπικίνδυνον. Συνεπῶς τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ κινδύνου, δὲν εἶναι τόσον ἀπόλυτον, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πριμίδης, ἀλλὰ εἶναι μᾶλλον ζήτημα σχετικόν, σχετιζόμενον ἐπὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς καταστάσεως τῶν ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ τὴν Γερμανίαν, ἐξεπονήθησαν νέοι κανονισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν ὡρισμένους κανόνας τῶν ἐγκαταστάσεων, ἀπὸ τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεμία παρέκκλισις. Τοσοῦτῳ δ’ ἐμερίμνησαν ἐκεῖ περὶ τῆς τελειωτέρας ἐγκαταστάσεως, ὥστε καὶ οἱ κανονισμοὶ τοῦ 1913, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐγκολπωθῇ καὶ τὸ ἑλληνικὸν Κράτος μέχρι τοῦδε καὶ ἡ σύμβασις εἶχε θεωρήσει ὡς ὑποδειγματικούς, δὲν θεωροῦνται ἤδη ἐπαρκεῖς. Τὸ Γερμανικὸν Κράτος ἐξεπόνησε μάλιστα νεωτέρους κανονισμοὺς ἐν ἔτει 1926, ἡ δὲ Ἑλβετία ἀπέρριψε καὶ αὐτοὺς ἀκόμη καὶ τοὺς ἐθεώρησεν ὡς οὐχὶ τελείως ἐξυπηρετικούς, ἐκπονήσαντες νεωτέρους ἔτι κανονισμοὺς ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων ἐν ἔτει 1927. Μ’ ὅλα ταῦτα οἱ κανονισμοὶ οἱ διέποντες τὰ φορητὰ μηχανήματα δὲν ἐξεπονήθησαν εἰσέτι. Τοῦτο ὅμως ἀποδεικνύει, ὁπόση προσοχὴ ἀποδίδεται εἰς τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ καὶ ὅτι πράγματι ὑφίσταται κίνδυνος διὰ τὰ φορητὰ αὐτὰ μηχανήματα ἐπὶ ἐντάσεως τῶν 220V. τριφασικοῦ ρεύματος. Κατὰ συνέπειαν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος παρ’ ἡμῶν εἶναι ἡ ἑξῆς. Πρέπει νὰ γίνουν τέλειαι ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ μειωθῇ εἰ δυνατὸν ἡ ἔντασις τοῦ ρεύματος. Διὰ νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ ἔντασις τοῦ ρεύματος ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἐδέχθη τὴν μείωσιν ταύτην κατ’ ἀρχήν, ζητεῖ 477.000 λίρας διὰ ταύτην καὶ διὰ τὴν πρώτην 5ετίαν. Ἐγὼ ἠρώτησα τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι τίμημα ἐξωφρενικὸν καὶ ὅτι ἴσως τὸ ⅓ θὰ ἀρκέσῃ. Διότι μεταξὺ 477.000 λιρῶν περιλαμβάνονται καὶ 120.000 λίραι ὡς διαφυγὸν κέρδος. Διαφυγὸν δὲ κέρδος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκέρδιζεν ἡ ἑταιρία ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ ρεύματος τῶν 220 V. ἐκ λαμπτήρων τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἐν σχέσει πρὸς τὸ ρεῦμα τῶν 110)V. Συνεπῶς ἐκ τῆς σπατάλης εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγκαστικῶς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ καταναλωτὴς τῶν 220)V. ἔναντι τοῦ ρεύματος τῶν 110)V. Λοιπόν, ὑπάρχει ἀμφισβήτησις ἐὰν πράγματι 477.000 λίρας, θὰ στοιχίσῃ ἡ ἐγκατάστασις ἢ 120.000, ὅπως μὲ ἐβεβαίωσεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Διὰ νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῶν μελλουσῶν τούτων δαπανῶν. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ ἔλεγχον τινα ἰσχυριζομένη, ὅτι εἶναι οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητος καὶ διοικητικῶς. Πράγματι δὲ ἡ σύμβασις τοῦτο λέγει. Λέγει ὅμως καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ ὅλη διαχείρισις, θὰ γίνεται μετὰ πνεύματος οἰκονομίας καὶ ἐπιμελείας, ὅτι τὸ Κράτος θὰ λαμβάνῃ 5% ἐπὶ τῶν κερδῶν τῆς ἑταιρίας, ἐν περιπτώσει δὲ πτωχεύσεως τὸ Κράτος, θὰ ἔρχεται ἀρωγὸν καὶ ὅτι θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγορὰ τῆς ἑταιρίας ὑπὸ τοῦ Κράτους μετὰ πάροδον ὡρισμένων ἐτῶν. Κατὰ συνέπειαν οἱ ὅροι οὗτοι ἐπιβάλλουν εἰς τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ κάποιον ἔλεγχον, διότι θὰ ἠξεύρῃ, ἐὰν θὰ περισσεύσουν τὰ 5%, ἐὰν ἦτο ἐλευθέρα ἡ ἑταιρία ν’ ἀναγνωρίσῃ ἢ νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου τὰ 5%, ἢ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν προῆλθον κέρδη καθαρὰ ἢ νὰ καθαρίσῃ μόνη της ἀντὶ ποίου τιμήματος θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαγορασθῇ; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠρωτήσαμεν τὸ νομικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη, ὅτι εἶναι δυνατὸς ὁ ἔλεγχος καὶ ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δικαίωμα ἐλέγχου ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἐπὶ τῆς διευθύνσεως τῆς ἑταιρίας, δὲν ζητοῦμεν, οὔτε κἂν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς διαχειρίσεως ἐφ’ ὅσον δὲν θίγονται τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ εἰς τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Συνεπῶς, τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ μειωθῇ ἢ οὔ ἡ τάσις τοῦ ῥεύματος ἀπὸ 220 τῶν 110)V. βασίζεται ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ ἢ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐλέγχου. Δυνατὸν δὲ νὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν διαιτησίαν, διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπίσης δέον νὰ ἐξετασθῇ ἄν, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελε κριθῇ συμφέρουσα ἡ μείωσις τῆς τάσεως τοῦ ὅλου ῥεύματος, δὲν θὰ ἀπεδεικνύετο ἡ ἐγκατάστασις συμπυκνωτῶν, ὅπως συνιστῶνται σήμερον. Διὰ τῶν συμπυκνωτῶν τούτων τὸ ῥεῦμα ἐρχόμενον μὲ ὡρισμένην τάσιν μετατρέπεται εἰς τοιοῦτον ἀκινδύνου χαμηλῆς τάσεως. Τοιοῦτοι συμπυκνωτῆρες, θὰ εἶναι εἰς πάντα τὰ φορητὰ μηχανήματα, τοὺς λουτρῶνας, τὰ ἰατρικὰ μηχανήματα κ.λ.π. Ἀτυχῶς δὲν εἰσήχθησαν εἰσέτι πανταχοῦ οἱ συμπυκνωτῆρες οὗτοι. Οἱ μετατροπεῖς τοὐναντίον καθιστῶσι τὸ ῥεῦμα ἀκριβώτερον καὶ δύνανται συνεπῶς νὰ μειώσωσι τὴν κατανάλωσιν τοῦ ῥεύματος καὶ θίγουσι τοιοτοτρόπως τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὸ τοιοῦτον, ἀλλ’ ὄχι γενικευόμενον.

§98Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτό;

§99Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων. Ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἔλθει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπίσης τείνει νὰ λάβῃ τάσεις μειώσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, τὴν ὁποίαν ὑπαινίσσεται ὁ κ. ἐπερωτήσας. Ἡ Ἑταιρία προτείνει ν’ ἀνανεωθῶσιν αἱ ἐσωτερικαὶ ἐγκαταστάσεις δι’ ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἔφερεν ἔξωθεν, πληρωνομένη τμηματικῶς παρὰ τῶν καταναλωτῶν. Θὰ ἐπροστίθετο ὅθεν εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς μεταφορᾶς καὶ τὸ μονοπώλιον τῶν ἠλεκτρικῶν εἰδῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελικὴν διαρρύθμισιν τοῦ ζητήματος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ν’ ἀπαντήσω τὰ πορίσματα τῶν διαπραγματεύσεων ὅταν θὰ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα ἀποτελέσματα.

§100Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3, τὶ λέγετε περὶ αὐτοῦ;

§101Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπον τὸ ἑξῆς: ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ πολὺ καλὴν ἰδέαν. Ἡ πρότασις αὕτη ἐπανειλημμένως ἐρρίφθη μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν εἶνε ἐκτελεστή. Οἱ Ἕλληνες συνήθως δὲν ὁμονοοῦν καὶ συνεπῶς φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ εἶνε εὔκολον, οἱ κάτοικοι ἢ οἱ ἰδιοκτῆται τετραγώνου ὁλοκλήρου οἰκιῶν, νὰ συμφωνήσουν, ὅπως ἐγκαταστήσουν συνεταιρικὴν ἠλεκτρικὴν παραγωγὴν καὶ διανομήν.

§102Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Εἶνε εὐκολώτατον.

§103Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀμφιβάλλω ἂν καὶ εἰς ἕνα μόνον τετράγωνον θὰ ἐπιτευχθῇ νὰ ὁμονοήσουν ὅλοι νὰ συμπτήξουν ἕνα συνεταιρισμόν. Ἐκτὸς τούτου ὅμως ἀμφίβολον τυγχάνει, παρ’ ὅλην τὴν γνωμοδότησιν τοῦ τέως προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἂν τὸ τοιοῦτον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ πρὸ διεθνοῦς διαιτησίας.

§104Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Νομικῶς δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ λύσω ἐγὼ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ ἔχετε τοὺς νομικούς σας συμβούλους, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς βοηθήσουν. Ἀλλ’ ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εὐκολώτερον καὶ πρακτικώτερον πρᾶγμα. Κάθε τετράγωνον δύναται νὰ συνεταιρισθῇ καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς ἕνα ὑπόγειον μίαν μικρὰν ἐγκατάστασιν. Τὸ ἴδιον ρεῦμα θὰ εἶναι ἀκίνδυνον καὶ δὲν θὰ κοστίζῃ πλέον τῶν τριῶν δραχμῶν, ἐνῷ ἡ ἑταιρία τὸ πωλεῖ 7 δρ. Ἑπομένως αὐτὸ δὲν παρουσιάζει καμμίαν δυσκολίαν. Ἔχω δὲ πλήρη τὴν πεποίθησιν, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἐὰν τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν μεταβάλετε τοὺς ὅρους, ἐὰν δὲν τὴν κάνετε ἀνεκτήν, νὰ εἶσθε πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι αὐτὸ θὰ γίνῃ. Εἶνε ἀδύνατον ἡ Κοινωνία νὰ ὑποφέρῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, εἶνε ἀδύνατον οἱ γονεῖς νὰ προσέχουν κάθε στιγμὴν μήπως ἠλεκτροκεραυνοβοληθοῦν τὰ παιδιά των, ἢ οἰκογένειά των. Ἐλησμόνησα, ὅταν ὡμίλησα προηγουμένως, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἑταιρία αὐτή, ἔχει κάμει καὶ δύο σοβαροτάτας παραβάσεις, εἰς τὴν μίαν παράβασιν ἔχει ἀθετήσει καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπογραφήν της, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Ἔχετε νομίζω κανονισμὸν δυνάμει τῆς συμβάσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποχρεώνετε τὴν ἑταιρίαν, ὅταν τοποθετῇ τὸ σύρμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν μεγάλην τάσιν καὶ ὅταν τοῦτο πρόκειται νὰ διέλθῃ διὰ τῶν πόλεων ἢ διὰ τῶν σχεδίων πόλεων, τὸ σύρμα νὰ εἶναι (ὑπόγειον) καλώδιον. Καταγγέλλω λοιπὸν ἐπισήμως τὴν ἑταιρίαν, ὅτι παρέβη τὸν κανονισμὸν τοῦτον, διότι καὶ εἰς τὸ παλαιὸν Φάληρον, κέντρον πολυκατῳκημένον καὶ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἐν Ψυχικῷ, διαβιβάζει τὸ θανατηφόρον ρεῦμα ἐναερίως. Δευτέρα παράβασις, σπουδαιοτέρα, εἶνε ἡ ἑξῆς: Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ βελτιώσῃ ὅπως δήποτε τὴν σύμβασιν, ὑπεχρέωσε τὴν ἑταιρίαν καὶ ἐδέχθη αὕτη ὑπογράψασα ἐπιστολάς, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἑπομένως εἶναι νόμοι τοῦ Κράτους, διὰ τῶν ὁποίων παρεχώρει τὸ δικαίωμα, τόσον εἰς τὰ αὐτοκίνητα συγκοινωνίας, ὅσον καὶ εἰς ἰδιωτικοὺς ἠλεκτρικοὺς σταθμούς, νὰ παρατείνωσι τὸν βίον αὐτῶν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1930 ἢ 1931. Ἐν τούτοις, ἐνῷ ἔκαμε τὴν παραχώρησιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας δὲν τῆς ἐπετρέπετο νὰ κάμῃ συναγωνισμόν, μ’ ὅλα ταῦτα κάμνει ἀθέμιτον συναγωνισμόν. Καὶ ἐνῷ ἡ πόλις ὑποφέρει εἰς πολλὰ σημεῖα, δι’ ἔλλειψιν συγκοινωνίας, ἡ ἑταιρία ἔχει διαθέσει πλεῖστα αὐτοκίνητά της εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου μὲ ἐξευτελιστικὴν τιμὴν εἰσιτηρίου, ὅπου ἐργάζονται οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι, ἵνα τοὺς καταστρέψῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ οὕτω, ἀφοῦ ἀπομείνῃ μόνη, κάμνουσα χρῆσιν τοῦ τιμολογίου τῆς συμβάσεως, θὰ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ εἰσιτηρίου. Ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῶν ἠλεκτρικῶν ἰδιωτικῶν σταθμῶν ἐφαρμόζει τὸ αὐτὸ σύστημα. Ἐνῷ δηλαδὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ συναγωνισμόν, διότι ἔχει ὑπογράψει τὰς ἐπιστολὰς αὐτάς, ἐν τούτοις διὰ νὰ τὰς ἐκβιάσῃ ἔρχεται εἰς συνεννόησιν μὲ πελάτας τῶν σταθμῶν καὶ ὑπογράφει μετ’ αὐτῶν συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ὑπόσχεται νὰ παράσχῃ εὐθηνότερον ρεῦμα—καὶ γνωρίζετε, κ. ὑπουργέ, ὡρισμένας τοιαύτας περιπτώσεις—ἐνῷ δὲν εἶχε πρὸς τοῦτο δικαίωμα ἐκ τῆς τροποποιηθείσης ὑπὸ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως συμβάσεως, καὶ τοῦτο μόνον διὰ νὰ ἐκβιάσῃ καὶ καταστρέψῃ τοὺς ἰδιωτικοὺς ἠλεκτρικοὺς σταθμούς; Καταλήγων σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ ἀγανάκτησις τῆς κοινωνίας εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἰσχύῃ ἡ σύμβασις αὐτή, ἐὰν αὕτη δὲν βελτιωθῇ, ἡ Κοινωνία θ’ ἀπεργήσῃ μόνη της.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις δέκα παρόντων Βουλευτῶν, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις. Ἡ συζήτησις ὑποχρεωτικῶς γενικεύεται. Ὁ κ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§106Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Μετὰ περισσῆς προσοχῆς ἤκουσα κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀξιόλογον ἀνάπτυξιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβησαν ἐνώπιον ἡμῶν, δύο προλαλήσαντες συνάδελφοι, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας ὑπουργοῦ. Τὸ πρόβλημα τὸ σχετικὸν πρὸς τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἐν Ἑλλάδι τῆς Πάουερ, εἶναι τόσον τεραστίας κοινωνικῆς σημασίας, ὥστε φαντάζομαι, ὅτι θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐξελεγχθῇ καὶ ἐξετασθῇ τοῦτο, ἀπὸ πάσης αὐτοῦ πλευρᾶς. Δὲν δύναται ὅμως τοῦτο, νὰ γίνῃ δι’ αἰφνιδιασμοῦ ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε προπαρασκευασθῆ σήμερον εἰς τὸ νὰ δεχθῇ μίαν τοιαύτην συζήτησιν. Δὲν θὰ ἦτο δὲ ἄσκοπον νὰ κατηναλίσκετο βραδύτερον χρόνος τις, ἵνα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζητηθῇ ἡ δημιουργηθεῖσα καὶ ὁσημέραι ἐπιτεινομένη ἐπαχθὴς κατάστασις καὶ δοθῇ τοιουτοτρόπως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ μέτρον τῶν κατευθύνσεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ, εὔχεται νὰ τὴν ἴδῃ ἐν προκειμένῳ καινουμένην. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας ὑπουργός, κατέβαλε μέχρι τοῦδε κόπους ἀτρήτους, ἵνα κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπανορθώσῃ ὅσα περιέπεσαν ἄτοπα, εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Εὑρίσκομαι ὅμως εἰς τήν ἀνάγκην δυστυχῶς νὰ ἐπαναλάβω τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προέφερον ἐνταῦθα πρὸ δύο ἐτῶν, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἐπαχθὴς σύμβασις. Εἶχον τονίσει τότε πρὸς τὰ τότε παρόντα κόμματα, καὶ κυρίως πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας, καὶ ἐπαναλαμβάνω τοὺς λόγους, ἵνα ὑπενθυμίσω πόσον ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος ὑπῆρξεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως......

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶχα ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τούτου καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ διασαφηνίσῃ ἕνα ζήτημα. Δὲν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἡ σύμβασις αὕτη. Μόνον συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως ἦλθεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἔδωκεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἡ σύμβασις δὲν ἐψηφίσθη παρ’ αὐτῆς. Ἐὰν λοιπὸν ἡ σύμβασις κατηρτίσθη κατὰ τὴν περίοδον τὴν πρὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, εἶναι νομικῶς ἰσχυρὰ καὶ ὑφίσταται. Ἐὰν δὲ ἔχῃ νομικὰ ἐλαττώματα, τότε τὰ νομικὰ αὐτὰ ἐλαττώματα ὑφίστανται, διότι ἡ ψῆφος τῆς ἐμπιστοσύνης, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἢ κάλλιον πρὸς τὸν ὑπουργὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης δὲν τῆς ἔδωσε κανὲν κῦρος περισσότερον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχε πρότερον ἐπὶ Παγκάλου. Ἑπομένως ἐὰν θέλωμεν ὀρθῶς νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὸν κύριον ὑπουργόν, πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν κατάστασιν ἐκείνην τὴν πραγματικὴν ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ. Δὲν σᾶς διέκοψα διὰ νὰ λάβω καμμίαν ὑπεράσπισιν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ θέσω ἕνα ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του, ὅπως εἶναι ἀκριβῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§108Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε ἡγέτα τοῦ λαϊκοῦ κόμματος ἔχει δημιουργηθῆ μία πραγματικὴ κατάστασις. Ἡ σειρὰ τῶν γεγονότων ἦτο ἡ ἀκόλουθος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν σήμερον φονευώμεθα νομικῶς ἢ πραγματικῶς. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι φονευόμεθα. Ἡ σειρὰ λοιπὸν τῶν γεγονότων εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ἐπὶ δικτατορίας, ὅτε ἔρρεε τὸ ρεῦμα τῶν συμβάσεων εὐχερῶς, ἐψηφίσθη καὶ ἡ τυραννικὴ αὕτη σύμβασις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἠκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ἐδημιουργήθη μία πραγματικὴ κατάστασις ἡ ὁποία ἔλαβε τὸ χρῖσμα παρὰ τῆς Βουλῆς, ἂν ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν μιᾶς νομικῆς ἐπικυρώσεως ἀλλ’ ὑπὸ τὴν μορφὴν μιᾶς ὑπὸ καταπληκτικῆς πλειοψηφίας δοθείσης ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐνόμισε ὅτι τῆς ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ συνδέσῃ τὴν παραμονήν της εἰς τὴν ἀρχὴν μετὰ τῆς ζωῆς τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως. Δὲν λέγομεν τοῦτο ἡμεῖς ἵνα ὠθηθέντες ὑπὸ τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, τονίσωμεν, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης, μολονότι ἀνήκομεν εἰς τὸ μεῖζον τῶν κομμάτων τὸ ἀπαρτίζον τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν τὸ ὁποῖον μετεῖχε διὰ τοῦ πλέον τοῦ ἡμίσεως, τῆς δυνάμεως ἐκείνης, ὅτι δὲν ἐδέχθημεν νὰ ὑπερασπισθῶμεν τῆς συμβάσεως αὐτῆς.

§109Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τὸ λαϊκὸν κόμμα δὲν ἐψήφισεν.

§110Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ λαϊκὸν κόμμα ἐψήφισεν, ὅτι τὸ λαϊκὸν κόμμα δὲν ἀπεχώρησεν καὶ ἔχω πρόσφατα τὰ ὀνόματα, ἵνα μὴ θίξω ἄλλας ἐπαρχίας—δὲν ἀποδίδω σημασίαν εἰς τὸ γεγονὸς—ὅτι οἱ δύο τότε ἀξιότιμοι ἐκ τοῦ νομοῦ μου συνάδελφοι ἐκπρόσωποι, πρῶτοι ὑπερεψήφισαν. Ἀλλ’ ὅμως, ἐὰν ἀναμετρήσωμεν τοὺς μὴ ψηφίσαντας, δὲν θὰ εὕρωμεν τὴν πλειοψηφίαν πρὸς τὸ μέρος τοῦ λαϊκοῦ κόμματος. Ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχει τὸ γεγονὸς τοῦτο σημασίαν. Οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι συγχέουν δύο ὅλως διαφόρους περιπτώσεις. Τὸ λαϊκὸν κόμμα ὄντως ἀπεχώρησεν ἐν τῇ ὁλότητί του, ὅταν ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν παραμονὴν τοῦ τότε ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ, ὡς πρὸς τὸ πρόβλημα τῆς ὁδοποιΐας, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ὅμως τῆς Πάουερ, τὸ λαϊκὸν κόμμα παρέμεινε καὶ ἐψήφισε. Δὲν ἀποδίδω καθὼς σᾶς εἶπον καμμίαν σημασίαν εἰς τὸ γεγονὸς ἀλλὰ ὑπενθυμίζω μόνον πότε ἀπεχώρησε τὸ λαϊκὸν κόμμα.

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ λαϊκὸν κόμμα δὲν ἀπεχώρησε τότε μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλ’ ἀπεχώρησε εἰς τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων.

§112Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Μάλιστα, ἔχετε δίκαιον. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ζήτημα τῆς Πάουερ, δὲν ἀπεχώρησε τὸ λαϊκὸν κόμμα καὶ ὑπενθυμίζω λόγους οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε δὲν εἶναι εἰς βάρος τοῦ τότε ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ παρώτρυνε ἀποχωρῶντας—μὲ τιμᾷ διὰ τῆς φιλίας του—καὶ μοῦ ἔλεγε. «Μὴ φεύγετε κύριε συνάδελφε, μὴ ἐντείνετε τὴν πολεμικήν σας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἀποτελεῖτε μέλος κόμματος μετέχοντος εἰς αὐτήν». Μοὶ ἔλεγεν λοιπόν, ὅτι ἀρκεῖ νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, διὰ νὰ ψηφισθῇ δὲ ἤρκει νὰ χορηγηθῇ ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης καὶ τότε θὰ ἠνοίγετο πλούσιος ὁ ὁρίζων καὶ εὐρὺ στάδιον εὐμενῶν διαπραγματεύσεων. Ἀλλὰ δὲν ἀποδίδω καμμίαν σημασίαν εἰς τὸ ἂν ἐψηφίσαμεν ἢ ὄχι τὴν σύμβασιν. Βεβαίως ἐὰν εἶχον γνώμην ἐν τῇ Κυβερνήσει, δὲν θὰ ὤθουν ποτὲ τὰ πράγματα μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ συνυφάνω τὴν ὕπαρξιν μιᾶς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπὸ τὸ ἑνιαῖον κάλυμμα ἦτο πολυκέφαλος, ὥστε νὰ συνυφάνῃ λέγω τὴν ὕπαρξιν μιᾶς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς κατακυρώσεως τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, μιᾶς τοιαύτης συμβάσεως. Ἀλλ’ οὕτως ἢ ἄλλως ἔκρινεν ὁ ἕνας καὶ ὁ ἕτερος καὶ ὑπενθυμίζω κινούμενος ἐκ τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι τότε εἶχεν τὸ ζήτημα ἐπιπλακῆ καὶ μετατοπισθῆ. Δὲν παρουσιάζετο κυρίως ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, μὴ ἐχόντων ἐν τῷ συνόλῳ τὴν εἰδικὴν κατάρτισιν, ἵνα κρίνωσι ἄνευ εἰδικῆς ἀναπτύξεως τὸ ζήτημα, δὲν παρουσιάζετο λέγω, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς συμβάσεως τῆς ὁποίας τὸ κῦρος ἢ ἡ ἀτόνησις, θὰ εἶχε μόνον ἐσωτερικὰς συνεπείας, ἀλλὰ ἐδημιουργεῖτο ἕνα φάσμα ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης, τὸ φάσμα τοῦ ὅτι εἴχομεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἔξω τῶν συνόρων ἡμῶν, καὶ ὅτι ἦτο ὑποχρέωσις ἡμῶν ἐφόσον ἑνιαῖον ἦτο τὸ Κράτος, εἴτε τοῦτο τυραννοκρατεῖται, εἴτε τοῦτο βασιλεύεται, εἴτε τοῦτο Δημοκρατεῖται. Ἑνιαῖον λοιπὸν τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ τιμᾷ τὴν ὑπογραφήν του. Κύριοι καὶ τότε ἐδήλουν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχει οὕτως τὸ ζήτημα. Περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Μία ἑταιρία, ἕνας ὅμιλος εἶχε τοῦτο· ἡ ὁποία, θὰ ἀνελάμβανε ὅλα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν κίνησιν, τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν κλπ. ἐν τῇ περιοχῇ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἐὰν ἐκινεῖτο ἐντὸς ξένων κεφαλαίων τοὐλάχιστον ἐν τῷ μέτρῳ ἡ ὁμὰς αὕτη, θὰ προσέφερε δάνειον, καὶ ἐπαναλαμβάνω, τὸ δάνειον τοῦτο διὰ τὴν τότε οἰκονομικὴν κατάστασιν ἦτο δάνειον εὐνοϊκόν. Καμμία δὲν ὑπῆρχε ἀντίρρησις, ν’ ἀποδεχθῶμεν εὐχαρίστως τὸ δάνειον, ἀλλ’ ὑπῆρχε ἀντίρρησις, νὰ ὑποχρεωθῶμεν, νὰ δεσμεύσωμεν ἅπασαν τὴν ὁλκὴν ἡμῶν τὴν βιομηχανικήν, ἅπασαν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς τῶν τεχνῶν ἡμῶν, νὰ μονοπωλήσωμεν τὴν κίνησιν ἡμῶν καὶ οὐσιαστικῶς, νὰ ἀποστερῶμεν τὸ Κράτος τῆς δυνατότητος τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς πλουσιωτέρας κινητηρίου δυνάμεως τῆς λευκοῦ ἄνθρακος. Ἐὰν εὑρεθῶμεν ἐν ὥρᾳ ἰδικῆς μας ἢ ξένης ἐπιστρατεύσεως, δοῦλοι ὅσον ἀφορᾷ τὸν κυριώτερον τοῦτον κλάδον τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς καὶ οἰκονομίας, δοῦλοι ξένων συνθηκῶν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει μιᾶς ἐνδεχομένης ἀπεργίας ἐν Ἀγγλίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ, ὅτι καταδικάζομεν τὸν ἐθνικὸν ἡμῶν λιγνίτην διὰ παντὸς εἰς ἐξαφάνισιν, ὅτι θ’ ἀπερροφῶμεν εἰς τὴν πηγὴν τὴν τεραστίαν ταύτην τῆς βιομηχανικῆς καταναλώσεως τῆς Ἀττικῆς, ἰσοδυναμούσης πρὸς τὰ 9)10 τῆς ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι συνολικῆς, ὅτι θ’ ἀπερροφῶμεν καὶ ἐμονοπωλῶμεν ἐντὸς τῶν κόλπων μιᾶς ἑταιρίας ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεῖς, θὰ ἐμονοπωλῶμεν πάντα ταῦτα. Διατί; Διὰ νὰ δεχθῶμεν τὸ δάνειον. Ἀλλ’ ὁ δανείζων ἐὰν μόνον περὶ τούτου ἐπρόκειτο, ὁ δανείζων δὲν θὰ ἐπεζήτει παρὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν χρημάτων του. Καὶ ἡμεῖς ἐπιδιώκοντες τότε δάνειον ὑπὸ ὅρους ἀσφαλεῖς καὶ ἐπικερδεῖς ὅπως ἀπεδείχθη κατόπιν ἐπὶ τοῦ τριμεροῦς δανείου κλπ. θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ τὸ δάνειον, νὰ κατοχυρώσωμεν καὶ εὐγνωμόνως νὰ τὸ ἀποδεχθῶμεν. Καὶ λέγομεν ἐπὶ δικτατορίας ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις, ἡ κακὴ ὑπόσχεσις, ὅτι θὰ κατηνάλισκωμεν ἅπαντα ἐκεῖνον τὸν ὄγκον γαιάνθρακος, ὁ ὁποῖος, θὰ ἐχρησίμευε, διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ρεύματος ἐν Ἀθήναις. Ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν αὐτό; Ὁ ἐκ τῶν προλαλησάντων βιομήχανος συνάδελφος γνωρίζει ὅτι ἀπαιτοῦνται διὰ μίαν πρόβλεψιν εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον τῆς καταναλωτικῆς ἀντοχῆς τῆς Ἀττικῆς, θὰ ἀπαιτοῦνται 60 χιλιάδες περίπου τόννοι ἀγγλικοῦ γαιάνθρακος. Ἀλλὰ μόνον ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς βλέπει εἰσερχομένους σήμερον ἐντὸς αὐτοῦ 600 χιλ. τόννους ἐτησίως ἀγγλικοῦ γαιάνθρακος. Καὶ λέγω ἡ προϊοῦσα ἁλματωδῶς κατανάλωσις δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸ συγγενές του τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἐγγυηθῶσι πρὸς τοὺς ξένους, ὅτι εἴτε διὰ μονοπωλήσεως, εἴτε δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέτρου θ’ ἀνελαμβάνωμεν τὴν ὑποχρέωσιν, κατὰ τὰ ἔτη τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν δὲν θ’ ἀπεδεχώμεθα, κατὰ τὰ ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα εἴχομεν ὑποσχεθῆ νὰ ἰσχύσῃ ἡ σύμβασις ὅτι αἱ 60 χιλιάδες τόννοι ἀπαραιτήτως ἐκ τῶν ἀγορῶν τούτων, ἤθελον προμηθεύεσθαι, οὐδεμία ὑπῆρχε δυσχέρεια. Ἀλλ’ ἐὰν μόνον περὶ τούτου πρόκειται, ἐὰν τὸ ἄχθος ἐφέρετο μόνον ἔξω τῶν συνόρων ἡμῶν, μία εἰλικρινὴς καὶ προσεκτικὴ συνεννόησις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ τότε Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις εἶναι ὅλον τὸ γόητρον, ἀναμφισβητήτως θὰ κατέληγεν εἰς ἀναγνώρισιν τοῦ ὅτι ἔχομεν μὲν ὑποχρέωσιν τὰς ὑλικὰς ἡμῶν ὑποσχέσεις νὰ τηρῶμεν, δικαιολογούμεθα ὅμως καὶ τὰ ὑλικὰ ἡμῶν ἐπίσης συμφέροντα νὰ προστατεύωμεν, καὶ τὴν ζωὴν ἡμῶν. Δὲν ἠκολουθήθη αὕτη ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν συνεβουλεύσαμεν τότε ἐγκαίρως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἐθίξαμεν ἐκ θεμελίων τὸ ζήτημα, ἵνα ζητήσωμεν διὰ διαπραγματεύσεων τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν κατοχύρωσιν πάσης ὑποσχέσεως ἢ ἔστω καὶ πάσης ἐλπίδος τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν δώσῃ. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖ δυστυχῶς νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι μόνον προσφερόμενοι προσεκτικῶς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν ξένων ἢ τῆς ξένης βιομηχανίας, παραδεχόμεθα τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἐνομίσαμεν τόσον ἀκατάλυτον τὸν ὄγκον αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως ἢ αὐτῆς τῆς ἀπειλῆς τὴν ὁποίαν διεβλέπομεν, ὥστε ἠτόνησεν εἰς τὴν ἀντίδρασιν καὶ εἴπομεν πρῶτον, θὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὰ ἐπαχθῆ καὶ ὀγκωδέστατα ταῦτα ὑλικὰ συμφέροντα οὐχὶ ἔξω τῶν συνόρων ἡμῶν, οὐχὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπηρετοῦντας, θὰ τὰ δεχθῶμεν πάντα ταῦτα ἐν τῷ ὄγκῳ αὐτῶν καὶ κατόπιν θὰ εἴπωμεν, κύριοι τώρα, ὅ,τι εὐαρεστεῖσθε. Δὲν νομίζω ὅτι οὗτος εἶναι ὁ καταλληλότερος καθορισμὸς τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο καὶ μόνον δὲν ἐψηφίσαμεν τότε ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Οὐχὶ διότι δὲν ἀνεγνωρίζομεν τοὺς ἀτρύτους ὑπὲρ τῶν συγκοινωνιακῶν προβλημάτων κόπους τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, οὐχὶ διότι πολλάκις καὶ ἡμεῖς ὡς διελθόντες ἄλλοτε ἐκ τοῦ φορτικωτάτου ἐκείνου καὶ ἐπαχθεστάτου ὑπουργείου δὲν ἐννοοῦμεν πόσην ψυχικὴν ὀδύνην ἤθελε δοκιμάσει ὁσάκις ἤκουεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας συνυφαινόμενον τὸ ὄνομά του καὶ τὴν προσωπικήν του τιμὴν ὡς ἀντίβαρον εἰς τὴν ὑπερψήφισιν τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἐκ τῶν κυριωτέρων συγκοινωνιακῶν κατευθύνσεων τῶν ἀλλεπαλλήλων Κυβερνήσεων τῶν ὁποίων μετέσχον ὡς ὑπουργός. Πάντα ταῦτα καὶ τὰ συναισθανόμεθα καὶ ἀναγνωρίζομεν, ὅτι μετ’ ἀμφισβητήτου ἀντοχῆς ὑπέχει τὰ βάρη θέσεως τοιαύτης καὶ τόσον πικρᾶς. Ἐφρονοῦμεν λοιπόν, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ ὁδὸς ἐν τοῖς ὑπουργείοις Ἐξωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ τριτευόντως τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ὑπῆρχεν ἡ ὁδὸς ν’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἄχθους τούτου καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλῶν τότε πρὸς τὴν Βουλήν, ἔκαμον ἔκκλησιν, ὅτι πρέπει, νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς ὅτι ψηφίζομεν τὴν δέσμευσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς νέας διομολογήσεις. Ἐτόνισα ὅτι τὰ capitulations δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία μορφὴ δεσμεύσεως ἑνὸς Κράτους τοῦ ὁποίου δὲν ἀναγνωρίζεται ἡ ἠθικὴ ἀρτιότης, διὰ νὰ κυριαρχῇ ἐν τῷ οἴκῳ του. Καὶ τώρα βλέπομεν εἰς τὸν ἀχώριστον καὶ θλιβερὸν θόλον ὁ ὁποῖος ἐπιπίπτει ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ ὑπουργοῦ, βλέπομεν, ὅτι πραγματικῶς παλαίει καὶ ἔξω τῶν συνόρων τῆς πατρίδος αὐτοῦ, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διπλωματικοῦ βεβαίως ζητήματος καὶ προσφεύγει ἑκάστοτε εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, παλαίων, διὰ νὰ ἄρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τό ἄχθος τῶν διομολογήσεων αὐτῶν ἐκ τῶν ὤμων τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός, τοῦ ὁποίου ἀκριβῶς εὐχεραίνεται ὁ ρόλος ἐκ τῆς ὀγκώδους αὐτοῦ ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως εἰς τὴν γενικὴν ἐπιστήμην, ἐὰν μᾶς ἐτόνισε σχετικά τινα πρὸς τιμὰς ἀφορώσας εἰς τὰ πράγματα τῆς ἑταιρίας, ὀφείλει νὰ συμπαραδεχθῇ μετὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ τιμαὶ αὗται, ὡς καὶ αὐτὴ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῶν 27 λεπτῶν, ἡ ὁποία ἔχει παίξει τόσον ρόλον εἰς τὴν συζήτησιν, ὡς καὶ πᾶν ἄλλο τὸ ὁποῖον δίδεται οὐχὶ ὡς ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρίας, δίδεται, διότι ἡ ἑταιρία οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ὑπέχει. Ἡ σχετικὴ σύμβασις ἀποτελεῖ διὰ τὴν Ἑλλάδα σειρὰν ἄρθρων ἡττημένου ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται τὸ ἔλεος τοῦ νικητοῦ. Βλέπει κανεὶς διαρκῶς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἕως τοῦ τελευταίου ἄρθρου μέχρι καὶ τῆς μὴ ἀπαγορεύσεως ὡς ἰσχυούσης τῆς Ἑλληνικῆς κἂν γλώσσης. Βλέπει, ὑποχρεοῦται ἡ Ἑλλάς, δικαιοῦται ἡ ἑταιρία. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἠκούσαμεν ἀναφερομένας τιμάς τινας, αὐταὶ καὶ ὡς μέτρον λαμβανόμεναι, εἶναι τιμαὶ τεράστιαι. Θὰ ἔλεγον εἶναι τιμαὶ τερατώδεις. Τὸ ρεῦμα διὰ καταναλωτὴν τοιαύτης ἐκτάσεως ὡς εἶναι ὁ Ἀθηναῖος καὶ ὁ Πειραιεύς. Θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι εὐθυνοτέρα, ἡ τιμὴ τῶν εἰσιτηρίων. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ δεσμεύσεις μεγίστου ὁρίου. Ἐπιχειρήσεις ἀνθοῦσαι καὶ ἀκμάζουσαι ὡς εἶναι ὁ σιδηρόδρομος Α. Π. τῶν ὁποίων ἔληγεν τὸ προνόμιον ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἄνευ λόγου ἐπαρκοῦς, ἄνευ ἀνταλλαγμάτων σοβαρῶν, ἄνευ ὑποχρεώσεως πυκνώσεως ὑπολογισμοῦ τοῦ δικτύου, ὡς τοῦτο γίνεται παντοῦ. Λέγω παντοῦ, διὰ νὰ μὴ φέρω συγκεκριμένα παραδείγματα, μολονότι βεβαίως ἐξ ἀσχολίας τὸ κατέχω κινούμενος ἐκ φυσικῆς ἀποστροφῆς τὶ συμβαίνει ἀλλαχοῦ, τοῦτο δὲ διότι νομίζω, ὅτι οὐδὲν μεταφυτεύεται ἐξ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο, ὄχι μόνον ἀρχαὶ πολιτικαί, ἀλλ’ οὔτε καὶ σιδηροδρομικαὶ συνθῆκαι. Καὶ βλέπωμεν μίαν ἄφθονον σπατάλην εἰς πᾶσαν μορφὴν ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους καὶ μίαν ἀφειδῆ ἄς τὴν εἴπωμεν κερδοληψίαν τοῦ ἄλλου συμβαλλομένου ἄνευ ὅρου καὶ ἄνευ ὁρίου. Αἱ τιμαὶ ἐὰν ἡ ἑταιρία αὕτη εἰς ὅλους τοὺς κλάδους αὐτῆς ἤθελεν κηρυχθῆ ἀλληλέγγυος, θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ τιμαὶ ν’ ἀποτελέσωσι τοὐλάχιστον ἕνα ἀντάλλαγμα τῶν καλῶν λειτουργιῶν. Ἀλλ’ οὐδὲ εἰς αὐτὸ ὑπήρξαμεν νουνεχεῖς. Ἀφέθημεν εἰς ἀνεξαρτησίαν πλήρη τῶν διαφόρων κλάδων τῆς γενικῆς ταύτης ἑταιρίας, αἱ θυγατέρες ἑταιρίαι καὶ ἀλληλέγγυοι ἀνεξάρτητοι ἀλλήλων λέγουσιν ἑκάστοτε, ἐγὼ εἶμαι πτωχή, ἔχω τὴν μοίραν τοῦ Καρρὸς δὲν δύναμαι νὰ λειτουργήσω. Ἐγὼ εἶμαι ἡ πλουσία, δὲν ἀναλαμβάνω ὑποχρεώσεις. Ἐὰν ἡ ἑταιρία ἦτο ἀλληλέγγυος, δὲν θὰ εἴχωμεν τὸν πτωχὸν Φίλιππον εἰς τὴν μορφὴν τοῦ σιδηροδρόμου Κηφησίας καὶ Ἀττικῆς, δὲν θὰ εἴχωμεν τὸν πλούσιον τὸν Εὐαγγελίου εἰς τὸν σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἢ εἰς ὅτι ἀφορᾷ τὸ ρεῦμα. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἐν τῇ ἀλληλεγγύῃ νὰ ρυθμίσωμεν λογικώτερον τὰς τιμάς. Ἀλλὰ εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ νὰ ἀπολλοφυρώμεθα σήμερον. Ἡ σύμβασις ἐβελτιώθη εἰς δευτερεύοντά τινα σημεῖα. Εἰς ἄλλα τινὰ ἀφέθη ὡς εἶχεν. Ἐβελτιώθη ἡ σύμβασις ἢ ὄχι; Ἡ μὲν φωνὴ τοῦ Ἰακώβ, —Ἰακὼβ ἦτο τότε ὁ ὑπουργός—ἐδήλωσεν, ὅτι ὡρισμένας ὑποχρεώσεις τὰς ἀναλαμβάνει ἡ ἑταιρία δι’ ἐξόδων της, αἱ δὲ χεῖρες τοῦ Ἠσαῦ–Ἠσαῦ ἦσαν οἱ πρακτικογράφοι—δὲν γράφουσιν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι ὑπέχομεν τοὐλάχιστον τοῦτο τὸ δικαίωμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τώρα ἤθελα νὰ καταλήξω ἀλλαχοῦ. Ἡ συνοπτικὴ αὕτη ἐπισκόπησις τοῦ παρελθόντος, δὲν ἔφθασεν ἀπὸ ἐμὲ εἰς λεπτομερείας ὄχι μόνον, διότι καταλαμβάνομαι ἀπροετοίμαστος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὠφελήσῃ τὴν Βουλὴν οὔτε τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῆς ὑποθέσεως. Σήμερον εἰς τὰ βασικὰ ταῦτα μειονεκτήματα εἶναι εὐκταῖον νὰ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐλευθέρα νὰ χειρισθῇ, ὅσα μέτρα θεραπευτικὰ εἶναι δυνατόν. Ἐλέχθη ὅτι τὸ τριφασικὸν εἶναι εὔωνον. Ἐὰν τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας ἐνταῦθα δεχώμεθα, ὀνομάζωμεν εὐήνους, ἀσφαλῶς, θὰ ἐνόμιζέ τις, ὅτι εἴμεθα ὁ πλουσιώτερος καὶ ὁ πλέον σπάταλος τῶν λαῶν. Εἶναι εὐθηνότερον τὸ τριφασικὸν τοῦ ἁπλοῦ ρεύματος ὑπὸ ἴσας συνθήκας· θὰ ἦτο εὐθηνότερον τὸ τριφασικὸν ὁδηγοῦν πολλάκις ἡμᾶς πέραν τοῦ Ἀχέροντος ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἁπλοῦν ρεῦμα, ὅταν τοῦτο τὸ ἐχειρίζετο ἑταιρία νουνεχὴς καὶ τὸ ἐχειρίζετο μὲ σκοπὸν κέρδους λογικοῦ καὶ οὐχὶ τερατώδους. Ἐὰν εἶναι ἐπικίνδυνον, προφανὲς εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς ξένας πρωτευούσας, ὅπου ἐδοκιμάσθη τὸ τριφασικόν, εἶχεν δεκαπλάσια δυστυχήματα ἀπὸ ὅσα εἶχεν τὸ προηγούμενον ρεῦμα. Μέχρι τοῦδε δὲν ἐνθυμοῦμαι τοὐλάχιστον ἐγώ, ἀλλὰ φαντάζομαι, ὅπως διὰ τὰς πλημμύρας, τὰς θεομηνίας καὶ τὰς καταστροφάς, οὐδὲ οἱ γεροντότεροι θὰ ἐνθυμοῦνται μὲ τὸ ἁπλοῦν ρεῦμα νὰ εἶχεν φονευθῇ ἄνθρωπος, ἐπειδὴ ἐγύρισε τὸν διακόπτην, ἔστω ἐὰν οἱ πόδες του ἦσαν ὑγροὶ ἢ ὁ καιρὸς βροχερός. Ἀλλὰ ὅπως δήποτε εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ τριφασικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶμεν, διότι θὰ ὑποστῶμεν τὴν ἀνάγκην προσθέτων δαπανῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὕρῃ τὸν τρόπον τῆς δικαιοτέρας κατανομῆς τούτων, ἂς μὴ διστάσῃ νὰ τὸ πράξῃ. Ἡ κοινὴ συνείδησις, ὁ χαρακτὴρ ἡμῶν ὁ ἀπρόθυμος, ταὐτοχρόνως ἡ ἔλλειψις ἐπιμελῶν ἐγκαταστάσεων, ὅλαι αἱ εἰδικαὶ ἢ κατατμηματικαὶ συνθῆκαι εἰς πᾶσαν ἔκφρασιν τοῦ βίου μας κατεδίκασαν ἀπολύτως τὸ ρεῦμα τὸ τριφασικόν. Καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ ἑταιρία αὕτη ἡ ὁποία ὤφειλεν, νὰ γνωρίσῃ, ὅτι ἔχει καὶ δικαιώματα καὶ τῆς ὁποίας προΐστανται ἄνθρωποι νουνεχεῖς καὶ εὐφυεῖς, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἔργον δικαιοσύνης καὶ συνέσεως εἶναι, νὰ συμβιώσῃ εἰς τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἁρμονίαν ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ παρὰ τῷ ὁποίῳ, θὰ ἀσκήσῃ τὸ ποικίλον αὐτῆς ἔργον. Διότι μὴ αὐταπατώμεθα, δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη τῶν ἀφορισμῶν ὅλων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος. Θὰ ὀγκωθῇ ἡ ἀγανάκτησις καὶ χωρὶς οἱ ἱερεῖς καὶ χωρὶς οἱ καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι, νὰ κηρύξουν νέαν σταυροφορίαν πρὸς τὸν λαόν, θὰ εὑρεθῇ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαός, θὰ ἀποφασίσῃ, νὰ μείνῃ μὲ ὅσον σκότος διετέλει ἐπὶ τετραετίαν ἐν Σμύρνῃ ἢ θ’ ἀποφασίσῃ, νὰ προβῇ εἰς μέτρα τῶν ὁποίων τὰς εὐθύνας, δὲν θὰ δύναται κανείς, νὰ ἀνεύρῃ. Ἤθελον ὅμως, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου, ὅτι τάχα, θὰ ἐδικαιοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργός, νὰ φέρῃ τὴν πολεμικὴν κατὰ τῆς ἑταιρίας εἰς τοὺς δρόμους. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, οὔτε προπαγάνδα ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ. Εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπουργὸς ἐφ’ ὅσον τοῦ εἶναι δυνατόν, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὰ μέσα, νὰ παραστῇ ὡς διαιτητὴς ἢ ὡς δικαστὴς—δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν—νὰ παραστῇ ὡς ὑπερασπιστὴς τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων καὶ συγχρόνως ὡς ἕνας ψύχραιμος σύμβουλος πρὸς τὴν ἑταιρίαν αὐτήν. Πέραν τούτου ἡ Κυβέρνησις, οὐδὲν ἐξυπηρετεῖ μακρὰν ἀνακοινωθέντων μακρὰν ὠθήσεων, εἴτε ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, εἴτε ἐκ τῶν ὁδῶν τούτων ὠθήσεων αἱ ὁποῖαι δὲν δύναται, νὰ προαγάγωσιν τὸ ζήτημα, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, νὰ καταναλώσῃ εἰς συνεργασίαν ἴσως καὶ ἄλλων ὑπουργῶν, μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ, ἐν εἰδικαῖς μακραῖς συσκέψεσι τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὀφείλει, νὰ ἐξετάσῃ ποῖα εἶναι τὰ μέσα τῆς βελτιώσεως τῆς γενικῆς καταστάσεως, διότι ἐὰν σήμερον ἐθίξαμεν ἀκροθιγῶς μίαν μόνην πλευρὰν τοῦ ἐπαχθοῦς τούτου ζητήματος, δὲν σημαίνει, ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι δὲν εἶναι ἐξ ἴσου ἐπιτακτικῆς μορφῆς καὶ ἐξ ἴσου ὀδυνηραὶ εἰς τὸν λαόν. Χάρις εἰς μίαν ἀφροσύνην τῆς Δικτατορίας εἰσήλθομεν εἰς μίαν ὁδὸν ὀλισθηράν. Εἰς τὴν ὁδὸν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποφύγωμεν ὅλας τὰς περιπετείας μόνον ἐπιδεικνύοντες ὀργήν. Φρονῶ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, ὅπως πάντοτε, νὰ προσπαθήσωμεν ἵνα ὅπου ἡ ὀργὴ εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ, φανῇ νικήτρια ἡ σύνεσις καὶ τὸ σύστημα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερδέλης.

§114Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μὲ συγχωρήσετε ὅτι δὲν εἶμαι προετοιμασμένος νὰ σᾶς ἐκφράσω τὰς σκέψεις μου. Πάντως αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ὅσον πολλὰ ἐλέχθησαν διὰ τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ ἐφ’ ὅσον συμπίπτει καὶ ἐγὼ ἄλλοτε ὡς μηχανικὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας νὰ γνωρίζω ὀλίγον τί τὰ πράγματα, εἰδικώτερον τὰ ἠλεκτρικά, νὰ ἀνατρέξω ὄχι μόνον εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ καὶ ὀλίγον τι εἰς τὸ ἐσωτερικόν τῆς συμβάσεως. Πρέπει τις νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεγράφη ἡ σύμβασις, αἱ Ἀθῆναι ἀκόμη ἐφωτίζοντο λίαν πλημμελῶς κατ’ ἐμέ, ὅτι δὲ κυρίως αἱ βιομηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις ὑπέφερον ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ τὸν φωτισμὸν τῶν οἰκιῶν καὶ ταῦτα διότι διὰ προστατευτικῶν μέτρων τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶχεν ἐπιδιώξῃ, ὅσον ἠδύνατο νὰ συγκρατήσῃ μίαν μέσην κατάστασιν φωτισμοῦ εἰς βάρος, ἐπαναλαμβάνω, τῆς βιομηχανίας. Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως ταύτης, εὑρισκομένη τότε ἡ Κυβέρνησις, ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισαν ἀρκούντως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅλοι οἱ παρελάσαντες ρήτορες. Εἰς ἐμὲ ἐναπόκειται μόνον νὰ σᾶς τονίσω ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν ξένων. Ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν εἶχεν ἄλλο ἀποτέλεσμα, ἄλλον προορισμόν, εἰμὴ νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, μηχανήματα κατασκευαζόμενα εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς μίαν γενικὴν σύμβασιν περὶ φωτισμοῦ, ἠλεκτροκινήσεως καὶ μεταφορῶν, προέβαινεν εἰς ἓν μεμονωμένον δάνειον, ὅπως ὑπέδειξα τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προβῇ εἰς τὴν σύναψιν ἑνὸς δανείου, ὑπὸ οἱουσδήποτε ἐπαχθεῖς ὅρους, καὶ μετὰ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου νὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτῶν μηχανημάτων, ἀσφαλῶς ἡ λύσις αὕτη θὰ ἦτο πολὺ οἰκονομικωτέρα. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον καλῶς ἢ κακῶς ἐγένετο τοῦτο. Θέλω μόνον νὰ προχωρήσω περισσότερον καὶ νὰ σᾶς εἴπω κυρίως, διατὶ ἐγένετο δεκτὸν τὸ τριφασικόν, ἀντὶ τοῦ συνεχοῦς, τὸ ὁποῖον τότε ἦτο ἐν ἰσχύϊ. Πρὶν δὲ προβῶ εἰς τοῦτο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, νὰ συμπληρώσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον ἀφορᾷ μίαν στατιστικήν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν τύπον ὑπὸ τοῦ κ. Γεωργίου Χαριτάκη. Οὗτος ἐπωφελούμενος μιᾶς στατιστικῆς δημοσιευθείσης εἰς γερμανικὰ φύλλα, ἀπεκόμισε δυστυχῶς ἀπὸ τὴν στατιστικὴν ταύτην μερικὰς μόνον παραγράφους, ἐμφανίσας οὕτω τὸ τριφασικὸν ρεῦμα, ὡς ἕνα ρεῦμα ἀποκλειστικῶς θανατηφόρον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ τριφασικὸν ρεῦμα εἶναι, ὡς χρησιμοποιούμενον εἰς μεγαλυτέρας τάσεις ἢ τὸ συνεχές, περισσότερον κινδυνῶδες, ὅπως τὸ ἀποκαλεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ ἡ στατιστικὴ αὕτη, ἀναφέρει τὸ σύνολον τῶν γερμανικῶν ἐγκαταστάσεων, ὄχι μόνον ἐγκαταστάσεων φωτισμοῦ, ἀλλὰ ἐγκαταστάσεων παραγωγῆς, ἐγκαταστάσεων διανομῆς καί τινας ἐκ τῶν καθαρῶν ἠλεκτροβιομηχανικῶν ἐργοστασίων. Ἐννοεῖτε, λοιπόν, ὅτι καὶ μία τοιαύτη γενικωτάτη, δηλαδὴ ἐνώπιον τοῦ συνόλου τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Γερμανίας, ὅτι τὸ συνεχὲς ρεῦμα κατέχει ἀσφαλῶς ἕνα ἐλάχιστον ποσὸν ἴσως 5 ἢ 10 τὸ πολὺ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καὶ ὅτι φυσικὸν εἶναι εἰς ἕνα τοιοῦτον ρεῦμα νὰ μὴ εἶναι πολλὰ τὰ ἀτυχήματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Εἶναι ὅτι, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, τὸ μὲν συνεχὲς ρεῦμα χρησιμοποιεῖται εἰς χαμηλὰς τάσεις, διότι πρόκειται πάντοτε περὶ μικρῶν ἐγκαταστάσεων, ἐνῷ τὸ τριφασικὸν ρεῦμα χρησιμοποιεῖται εἰς ἐγκαταστάσεις περισσοτέρας καὶ μεγαλυτέρας. Ἡ διαφορὰ δὲ εἶναι ἀκόμη σημαντικωτέρα, ἂν σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ μὲν συνεχὲς ρεῦμα συνήθως δὲν ὑπερβαίνει τὰ 110 volt, ἐνῷ εἰς τὸ τριφασικὸν εὑρισκόμεθα πρὸ 220–380 volt, διὰ 182· νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 6.000, 22.000, 110.000 μέχρι 220.000. Ἐννοεῖτε ὅτι ἐνώπιον μιᾶς τοιαύτης τάσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ καὶ τὰ δυστυχήματα νὰ εἶναι συχνώτερα. Ἐὰν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐδέχθησαν τὸ τριφασικὸν ρεῦμα, δὲν τὸ ἐδέχθησαν, διότι εἶχον σκοπὸν νὰ ἐξυπηρετήσουν καλλίτερα τὸν φωτισμόν. Τὸ τριφασικὸν ρεῦμα ἐγένετο ἁπανταχοῦ δεκτόν, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ καλλίτερα τὴν βιομηχανίαν. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι αἱ βιομηχανίαι εἰς τὴν Εὐρώπην καταναλίσκουν περίπου τὰ 70 καὶ τὰ 80% τοῦ ὅλου διανεμομένου ρεύματος, καὶ ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ πιθανότητες, ὅτι καὶ εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς αἱ βιομηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις θὰ ἀπορροφήσουν τοῦ διανεμομένου ρεύματος ἀσφαλῶς τὰ 60 ἴσως καὶ τὰ 70%. Τὸ φωτιστικὸν ρεῦμα, εἶναι ἓν βάρος πάντοτε διὰ τὴν ἑταιρείαν, δι’ οἱανδήποτε ἑταιρείαν, διότι τὸ φωτιστικὸν ρεῦμα καταναλίσκεται εἰς ὡρισμένας ὥρας τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ βιομηχανίαι καταναλίσκουν αὐτὸ ἀπὸ πρώτας μέχρις ἑσπέρας, καὶ διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν, ὅτι πολλάκις καταναλίσκουν αὐτὸ καὶ ὁλόκληρον τὸ εἰκοσιτετράωρον. Ἐννοεῖτε, λοιπόν, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἡ ἐν Ἑλλάδι ἐγκατασταθεῖσα, ὅπως καὶ γενικώτερον αἱ ἁπανταχοῦ ἑταιρεῖαι, ἀπέβλεψεν περισσότερον εἰς τὰς βιομηχανικὰς ἐγκαταστάσεις, διότι ἀπὸ τὰς βιομηχανικὰς ἐγκαταστάσεις θὰ προσπορισθῇ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον καὶ τὸ μεγαλύτερον κέρδος. Ἀποβλέποντες ὅμως εἰς τὰς βιομηχανικὰς ἐγκαταστάσεις, καλὸν ἦτο νὰ δεχθῶμεν τὸ τριφασικὸν ρεῦμα. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς τάσεως ὅλης, θὰ ἠδύνατο τὶς νὰ ἔχῃ σοβαρωτάτας ἀντιρρήσεις, διότι οὐδεὶς συνέτρεχε ἐπιτακτικὸς λόγος, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ μεγίστη τάσις, ἐξυπηρετοῦσα τόσον τὰ συμφέροντα τῆς βιομηχανίας, ὅσον καὶ τὸν φωτισμόν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ τάσις τῶν 127)220 volt ἦτο ἀπολύτως δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, χωρὶς ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος νὰ ἦτο μεγαλειτέρα καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῶμεν τόσον ὑπερμέτρως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅταν συζητῆται μία σύμβασις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὅταν οἱ καλούμενοι νὰ ἀσχοληθῶσι μὲ ἀνειλημμένας ἤδη ὑποχρεώσεις καὶ μὲ ἐγκαταστάσεις, ἤδη σήμερον ἡμιλειτουργούσας, δέον νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ γεγονότα. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ λησμονῶμεν, ὅτι σχεδὸν τὸ σύνολον τοῦ κεντρικοῦ δικτύου τῶν Ἀθηνῶν εἶναι κατασκευασμένον καὶ ὅτι ἑπομένως ἐὰν ἡ ἑταιρεία σήμερον ζητῇ τὰς 477 χιλιάδας λιρῶν εἶναι, διότι ἂν σήμερον θελήσωμεν νὰ ἀλλάξωμεν τὸ ρεῦμα ἀπὸ 380 εἰς 220, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐκριζώσωμεν ὅλο τὸ κατασκευασθὲν σήμερον δίκτυον. Ἐκτὸς ἐὰν θελήσωμεν νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν τάσιν καὶ νὰ ἀφίσωμεν τὸ δίκτυον τοῦτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὅσους δύναται. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διαχειρίζεται ὑπευθύνως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου, βέβαια, εἶναι ἁρμοδιωτέρα νὰ κρίνῃ τὸ συμφέρον καὶ εἰς τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβολῆς τῆς τάσεως τῶν ἐγκαταστάσεων, διὰ τοῦ τόσον μεγάλου ποσοῦ τῶν 477.000 λιρῶν. Ὅσον μεγαλυτέρα εἶναι ἡ τάσις, ἔστω καὶ κατὰ ἓν volt ἀκόμη, τόσον τὸ ρεῦμα εἶναι περισσότερον κινδυνῶδες. Ἀλλὰ δὲν ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ κινδύνου μεταξὺ τῶν 220 καὶ 127 volt εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ὄχι ὀρθὴ κατὰ βάσιν ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων μία τόσον σοβαρὰ ἐπιβάρυνσις. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ φορηταὶ ἐγκαταστάσεις, θὰ εἶναι πάντοτε εἷς κίνδυνος, καὶ ἐὰν κατὰ μείζονα λόγον ἔχουν 220 volt, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔχουν 127 volt, εἶναι ἀναμφισβήτητον κύριοι, ὅτι εἶναι δυσάρεστον νὰ κινδυνεύῃ τις ἀπὸ μίαν πρίζαν ἢ ἀπὸ ἓν σίδηρον, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ὑποχωρήσωσι καὶ αἱ γενικώτεραι ἀνάγκαι τῆς βιομηχανίας. Ὑπάρχουσι τρόποι τοὺς ὁποίους φυσικά, δὲν εἶναι τεχνικὸν συνέδριον, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπάρχουσι τρόποι διὰ τῶν ὁποίων οἱ κίνδυνοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπέδειξεν μερικοὺς τοιούτους, νομίζω, ὅτι οἱ τρόποι οὗτοι πρέπει νὰ ἀποβλέπωσι εἰς τὸ ἴδιον συμφέρον τῶν καταναλωτῶν καὶ ὅτι οἱ κίνδυνοι δὲν ἔγκεινται εἰς τὸν φωτισμὸν αὐτὸν καθ’ ἑαυτόν, ἀλλ’ εἰς τὰ παρεμφερῆ μηχανήματα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, νὰ εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν κανονισμῶν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι πολὺ ὀλίγον αὐστηρόν. Ὁπωσδήποτε, οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ ἐγκαταστάσεις, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας πρέπει νὰ ἀσκήσῃ, νὰ κάμῃ ἕνα ἔλεγχον σοβαρὸν ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίζῃ πράγματι τὸν καταναλωτὴν ὁ ὁποῖος ὑποκινούμενος συνήθως ἀπὸ μόνον τὸ συμφέρον του καὶ μίαν προσωρινὴν οἰκονομίαν, συνήθως ὑποκύπτει καὶ συνήθως ὑποβάλλεται εἰς πολὺ μεγάλας ζημίας ἀργότερα. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα χρειάζεται φυσικὰ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου μία πρωτοβουλία, ἀλλὰ καὶ μία ἐπιβολή. Διὰ νὰ μὴ ἐπεκταθῶ περισσότερον, ἂς ἀναφέρω μόνον τὴν χρῆσιν αὐτῆς τῆς συνήθους ντούγ, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον ὑπῆρξεν τὸ μόνον θανατηφόρον ὄργανον. Ὑπάρχουν, κ. ὑπουργέ, δύο εἴδη ντοὺγ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι συνήθως χρησιμοποιροῦνται εἰς τὰς οἰκίας καὶ αἱ ἐπιστημονικαί, αἱ διπλαῖ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἠμπορεῖ κάλλιστα δι’ ἑνὸς διατάγματος, δι’ ἑνὸς νόμου νὰ καταργήσῃ τὰς θανατηφόρους ντοὺγ καὶ νὰ ἀποβλέψῃ εἰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπικίνδυναι. Καταλήγων θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἀσφαλῶς ἕνας ἔλεγχος αὐστηρὸς εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις, ἀλλ’ ὅτι ὁπωσδήποτε τὸ τριφασικὸν καὶ δὴ ὑψηλοτέρας τάσεως εἶναι ἐπικίνδυνον, ἀλλὰ καὶ θὰ παραμείνῃ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζω, ἠμπορεῖ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν χρησιμοποίησιν τούτου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καὶ τὸ ὑπάρχον σήμερον δίκτυον τὸ ὁποῖον καὶ λειτουργεῖ, νὰ ἀφίσῃ δὲ ἴσως ἀργότερον τὴν ἐπέκτασιν καὶ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ δικτύου τοῦ ἐναλασσομένου ῥεύματος, ἀλλὰ μεταξὺ δύο ζημιῶν ἡ ὀλιγωτέρα εἶναι καὶ ἡ καλλιτέρα. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἠλεκτρικοὺς μεμονωμένους σταθμοὺς τοὺς ὁποίους προτείνει ὁ ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θεωρητικῶς μὲν ἠμποροῦν νὰ παρουσιάζουν κἄποιον συμφέρον, ἠμπορεῖ οἱ κατασκευασταὶ τῶν μηχανημάτων νὰ ἐμφανίζουν ἐν πολλοῖς μίαν οἰκονομικότητα τοῦ συστήματος, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι δὲν εἶναι διόλου εὐχάριστον εἰς τὸν καταναλωτὴν νὰ ἔχῃ ῥεῦμα μόνον ὡρισμένας ὥρας τῆς ἡμέρας, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι πολὺ εὐχάριστον νὰ ἔχῃ ῥεῦμα οἱανδήποτε ὥραν θέλει, μὲ τὴν αὐτὴν πάντοτε τιμήν, καὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός, καὶ νὰ δύναται νὰ χρησιμοποιῇ καὶ τὰ παρεμφερῆ μηχανήματα.

§115Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Διατί δὲν ἠμπορεῖ;

§116Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Διότι δὲν συμφέρει εἰς μίαν ἐγκατάστασιν ἡ ὁποία θὰ φωτίζῃ ὁλόκληρον τετράγωνον νὰ ἐργάζηται μόνον ὡρισμένας ὥρας τῆς νυκτός.

§117Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Θὰ ὑπάρχουν δύο μηχανήματα ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἓν τὸ μεγαλύτερον, θὰ ἐργάζηται τὴν νύκτα τὸ δὲ ἄλλο τὸ μικρότερον, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιάζωνται.

§118Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφε, ἀλλ’ ἡ μικρὴ μηχανὴ πάντοτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ δίδῃ τὴν αὐτὴν τιμὴν μὲ τὴν αὐτὴν εὐχέρειαν ὡς μὲ τὴν μεγάλην.

§119Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Πάντως εἶναι εὐθηνοτέρα· ἀπὸ τὴν πεῖραν σᾶς τὸ διαβεβαιῶ.

§120Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφον. Ὁ κ. Μπότσαρης εἶπε, ὅτι μὲ τὸ συνεχὲς ρεῦμα δὲν παρουσιάσθησαν κρούσματα. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀμφισβητήσω αὐτό· διότι δὲν ὑπάρχει στατιστική, ἀλλὰ πάντως ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι κίνδυνος ὑπάρχει καὶ μὲ τὸ συνεχὲς ρεῦμα καὶ δὴ εἰς μικροτέραν τάσιν. Ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος πάντοτε εἶναι ἕνας κίνδυνος αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Καταλήγων νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει πρὸς τὸ παρὸν ἀκόμη ν’ ἀφίσῃ τὴν σχετικὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διαπραγματευθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐκτενέστερον ἀκόμη τὰ ζητήματα μετὰ τῆς ἑταιρίας, πρὶν ἢ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις ὁ ἴδιος καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἴσως ὀλίγον πρόωρον νὰ ἐπεκταθῶμεν περισσότερον. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχήν, ὅπως ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τελειώσῃ ὁριστικῶς πλέον, τὸ ταχύτερον τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν ἑταιρίαν, διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ πελάται τί θὰ κάμουν, τί ὑποχρεώσεις ἔχουσιν ἀπέναντι τῆς ἑταιρίας καὶ τί ὑποχρεώσεις ἡ ἑταιρία ἀπέναντι τῶν πελατῶν καὶ διὰ νὰ μπορέσωμεν τέλος πάντων ν’ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς Ἀθήνας φωτισμὸν ἀνάλογον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν ὅλαι αἱ ἄλλαι εὐρωπαϊκαί, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀμερικανικαί, πρωτεύουσαι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουντζουρίδης.

§122Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν γενικευθεῖσαν συζήτησιν, ἐζήτησα τὸν λόγον μόνον, διὰ νὰ διαπιστώσω μίαν ἀλήθειαν τὴν ὁποίαν ἠμφισβήτησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἰωαννίνων, ὅτι κατὰ τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης ἡ ὁποία ἐδόθη τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Οἰκουμενικὴν ἐπὶ ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως Power and traxion τὸ λαϊκὸν κόμμα κατὰ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἔδωκε ψῆφον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τὰ ὁποῖα ἔχω ἀνὰ χεῖρας βεβαιοῦν, ὅτι ἐκ τῶν 63 βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, μόνον 9 ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, οἱ ἄλλοι ἀπεχώρησαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θέλω, νὰ διαδηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς, ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν διὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, χωρίς, νὰ θέλω, νὰ ὑπεραμυνθῶ ἐκείνης, πρέπει νὰ ὑφίστανται καὶ διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διὰ τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Power καθόσον οὐδεμία ἐπιψήφισις συμβάσεως ἐγένετο εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Ἑπομένως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μὲ τὴν ἰσχυροτάτην πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ μὲ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶναι ἐνδεδειγμένη, ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀκύρωσιν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§124Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά, ὅτι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ σύμβασις καὶ ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν δώσει ἐπιστολὴν εἰς τὸν Ἄγγλον πρεσβευτήν, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ σύμβασις. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, ὅτι ἡ συζήτησις ἐσταμάτησε καὶ ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν τὸν λόγον, διότι καὶ ἐγὼ ἤμην ἀντίθετος, διότι ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔκαμε τὴν ὑποχώρησιν, νὰ κάμῃ τὰς ἐσωτερικὰς ἐγκαταστάσεις μόνον καὶ οἱ βουλευταὶ θέλοντες μίαν διέξοδον, διότι ὅλη ἡ Βουλὴ ἦτο κατά, εὗρον, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑποχώρησις ἦτο μεγάλη καὶ ἔδωσεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ὑποχώρησις ἡ ὁποία δὲν ἀνεγράφη εἰς τὰ πρακτικά.

§125Λ. ΝΑΚΟΣ. Διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν διέταξεν ἀνακρίσεις διὰ τὴν γενομένην μετατροπὴν τῶν πρακτικῶν;

§126Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ εἶναι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§127Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσητε τὸν κ. συνάδελφόν σας ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ διατάξῃ τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ τακτικὰς ἀνακρίσεις. Πρέπει νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ πρᾶγμα αὐτό, διὰ τὴν ἠθικὴν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τὴν ἠθικὴν τὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου, καὶ προσέτι, ἵνα ἐξακριβωθῇ ἓν ἔγκλημα, ἐὰν ὑπάρχῃ. Πρέπει νὰ μάθωμεν ἐὰν ἡ ἑταιρία μᾶς ἐκορόϊδευσεν, ἢ ὁ τότε ὑπουργός.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ ἢ ἡ μὴ ἐγγραφὴ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς δηλώσεως δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἶναι ἀρκετή. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς εὑρέσεως τῶν ἐνόχων, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ καὶ θίγει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρίας.

§129Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ ἔγκυρον τῆς συμβάσεως λόγῳ τῆς μετατροπῆς ἢ μετατροπῆς τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν καὶ τῆς διαφορᾶς τῶν ἐστενογραφημμένων ἀπέναντι τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, διότι φρονῶ, ὅτι πάντα ταῦτα οὐδεμίαν ἔχουν πρακτικὴν σημασίαν. Ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης ἐγένετο πρὸ τῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἄρα τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς συμβάσεως ἐξεκαθαρίσθη πρὸ τῶν δηλώσεων τούτων, ἄρα καὶ πρὸ τῆς μετατροπῆς τῶν πρακτικῶν, συνεπῶς ἡ μετατροπὴ δὲν μεταβάλλει τίποτε.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον. Ἐγὼ θέλω ταύτην τὴν ἑσπέραν ν’ ἀποσαφηνισθῇ τὸ ἑξῆς. Ἡ σύμβασις αὕτη οὐδεμίαν ἐπικύρωσιν ἔλαβε κατὰ τοὺς ὅρους καὶ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως, σεῖς δὲν δεσμεύεσθε, κύριε ὑπουργέ. Ἄλλως τε τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐτέθη τότε κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, εἶχεν ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνακοινοῖ, ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θεωροῦσα ἱκανοποιητικὰς τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως κλπ.... Ξέρετε τὶ σημαίνει αὐτό. Σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμμετεῖχον, ἔχει βεβαίως ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξουσιοδοτήσεως. Ὁ κ. Καφαντάρης ἐδήλωσε τότε, ὅτι θὰ καταβάλλῃ προσπαθείας ἡ Κυβέρνησις, νὰ τροποποιήσῃ ἐπισφαλέστερον τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἐδόθη ἐξουσιοδότησις. Συνεπῶς σεῖς δὲν δεσμεύεσθε. Ἔχετε ἐλευθερίαν καὶ δύνασθε νὰ προσπαθήσητε πρὸς βελτίωσιν τῆς συμβάσεως.

§131Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρέπει νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ Βουλή, ὁ τύπος, ἀκόμη καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν ἐμπειρογνωμόνων, οὐδεμίαν νύξιν ἔκαμον περὶ τοῦ κινδύνου τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος 230 V. Μακραὶ καὶ ὁλονύκτιαι συζητήσεις ἔγινον ἀλλ’ οὐδεμία μνεία περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔλαβεν χώραν.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὁμιλῶ ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θέλω τοῦτο, νὰ διασαφηνισθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν Κυβερνητικαί, δὲν ἦσαν πράξεις τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἔχετε τὴν πεποίθησιν, ἐὰν ἐπείσθητε, ὅτι δὲν ἔκανε ἡ Κυβέρνησις τότε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ, δὲν ἔλαβε δηλαδὴ ὑπ’ ὄψιν τὸν κίνδυνον, σεῖς δύνασθε, νὰ τὸ κάμητε τώρα, δὲν δεσμεύεσθε ἀπὸ τίποτε. Σᾶς προσθέτω μάλιστα καὶ τοῦτο καὶ σύμβασις ἐὰν ὑπῆρχε, ἐὰν ἐκ τῆς συμβάσεως ἐγεννᾶτο κίνδυνος κατὰ τῆς ζωῆς τῶν ἀτόμων, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εἶχεν τὴν δύναμιν ἡ σύμβασις νὰ σᾶς δεσμεύσῃ. Ταῦτα λέγω, διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καὶ νὰ ἐννοήσουν καὶ οἱ βουλευταὶ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ὀφείλει, νὰ βελτιώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§134Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεως ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ δηλώσω ὅτι ἡ σήμερον γινομένη συζήτησις βεβαίως δὲν ὑπέχει θέσιν ἐλέγχου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐρχόμεθα νὰ τονώσωμεν καὶ ἐνδυναμώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ ἐναντίον τῆς ἑταιρίας Power and traxion Ἡ ἀγωνία, κύριοι, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τοῦ λαοῦ τῆς πρωτευούσης, διὰ τὸ τριφασικὸν ρεῦμα καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀγανάκτησις αὐτοῦ διὰ τὸ αἰσχροτάτης ποιότητος ὑλικὸν τὸ ὁποῖον μεταχειρίζεται διὰ τὴν μεταφορὰν καὶ τὴν κίνησιν, εἶναι ἀπερίγραπτος. Νομίζω δέ, ὅτι ἅπασαι αἱ μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1928 Κυβερνήσεις εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἠθέλησε νὰ μεταφέρῃ ἓν μέρος τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ὑπέχει ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος, καὶ νὰ τὸ ἐπιρρίψῃ εἰς τοὺς ὤμους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ κ. βουλευτά...

§136Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν κ. Πρόεδρε. Μὲ συγχωρῆτε νὰ τελειώσω, θέλετε νὰ εἰπῆτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ κάμῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠθελήσατε νὰ κάμητε σεῖς ὅταν εἶσθε Κυβέρνησις. Θέλετε δηλαδὴ νὰ ἐπιρρίψητε εἰς τὸ μέλλον τὴν εὐθύνην τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν. Καὶ εἶμαι πεπεισμένος, κύριοι, ὅτι θὰ ἐπακολουθήσωσι σοβαρότατα γεγονότα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ τριφασικόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι θὰ ἐπέλθουν μελλοντικῶς δυστυχήματα ἀπειράριθμα. Θέλετε λοιπὸν νὰ ἐπιρρίψητε τὴν εὐθύνην τῶν γεγονότων αὐτῶν εἰς τοὺς ὤμους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἀμέτοχος τῆς καταστάσεως καὶ ὁ ὁποῖος τοὐναντίον μάχεται ὅπως ἀπαλλάξῃ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον τῆς μάστιγος αὐτῆς ἡ ὁποία μᾶς ἐπεβλήθη. Νομίζω ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ὅταν εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Οἰκουμενικήν, ἠδύνασθε νὰ κάμητε τὴν παρατήρησιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἠδύνασθε λέγω τότε νὰ δηλώσητε ὅτι ἐφόσον ἡ σύμβασις αὐτὴ ἦτο ἐναντίον τῆς ζωῆς τοῦ κόσμου, δὲν ὑπάρχει καμμιὰ ἄλλη ὑποχρέωσις μεγαλυτέρα ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον, νὰ σᾶς εἴπω διὰ νὰ μὴ χαρακτηρίζητε κατακριτέα εἰς τὸ ἔπακρον τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὅτι ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι σήμερον ἐὰν παρουσιάζετο τοιοῦτον ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ.

§138Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι τήν δήλωσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε σήμερον δὲν τὴν ἐκάματε πρὸ ἑνὸς ἔτους, διότι ὑφίσταται ἡ ἑξῆς διαφορά. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίου βουλευτὴς ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις φέρει τὴν αὐτὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρει καὶ ἡ παρελθοῦσα, μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι ὁ νῦν ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν συνέδεσε τὴν τύχην του ἐν τῇ Κυβερνήσει μὲ τὴν ψήφισιν ἢ τὴν ἀπόρριψιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔθεσε ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ ἐπειδὴ ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Μεταξᾶς εἶχε θέσει ζήτημα ἐὰν πρέπῃ, νὰ παραμείνῃ ἢ ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἦλθεν ἡ Βουλὴ καὶ ἀπεδέχθη τὴν σύμβασιν, παρὰ τὴν βεβαίαν συμφορὰν τὴν ὁποίαν θὰ ἐπέφερεν εἰς τὸν τόπον. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ οὐσιώδης διαφορά, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἐζήτησε ψῆφον ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν ἀποδοχὴν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§139Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡς μετέχοντα τότε τῆς Οἰκουμεικῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ εἴπῃ ἐὰν ἦταν ἔγκυρος ἢ ὄχι ἡ σύμβασις; Διότι γεννᾶται καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ ἀπόψε.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε βουλευτά, ἠξεύρετε, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ἔχω τὴν αὐτὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ ὑμεῖς, δηλαδὴ δὲν εἶμαι νομικός, εἶμαι ἁπλῶς πολιτευόμενος.

§141Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διὰ τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας κ. Μεταξᾶν καὶ διὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ἡ πρότασις ἐμπιστοσύνης ἔλεγεν, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Αἱ δηλώσεις αὐταὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἦσαν δύο, ἡ μία ὅτι θὰ κάμῃ τὰς ἐγκαταστάσεις ἐντὸς τῶν οἰκιῶν ἡ Πάουερ δι’ ἰδίων ἐξόδων καὶ ἡ δευτέρα, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἔγκυρος. Καὶ εἶπεν ἡ Βουλή, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις αὐτὰς δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Αὐταὶ ἦσαν αἱ δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἐκ τῶν ὁποίων ὅμως ἐξηλείφθη ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὸ πρῶτον μέρος.

§142Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω πλέον, ὅτι εἶσθε ἁρμόδιος νὰ κάμητε ἔγγραφον πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ τοῦ εἰπῆτε, ὅτι ὁ βουλευτὴς Νάκος κατήγγειλεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγένετο παραποίησις εἰς τὰ πρακτικά τὰ ἐπίσημα τῆς Βουλῆς, ἄγνωστον παρὰ τίνος καὶ νὰ παρακαλέσητε, νὰ διεξαχθῇ τακτικὴ ἀνάκρισις, πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ δράστου. Τέλος πάντων αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι περίεργον. Διεπιστώθη εἰς τὴν Βουλὴν ἔγκλημα καὶ καθήμεθα μὲ ἐσταυρωμένα τὰ χέρια.

§143Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, εἶναι βέβαιον τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρεία Power and traxion εἶναι ἕνας ὀργανισμός, ἕνας ὅμιλος μᾶλλον διαφόρων ἑταιρειῶν μεγάλων ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ εἶναι ἕνας ἰσχυρότατος πράγματι ὀργανισμός, ἐὰν δὲ ὅλα τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν σήμερον εἰς τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, μᾶς συμβαίνουν, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ταῦτα προέρχονται δυστυχῶς ἐκ τῆς ἀμελείας τῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων, τῶν ὑπαλλήλων ἰδίως τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδειξαν τὴν ἐπιμέλειαν ἢ μᾶλλον δὲν ἔδωσαν τὴν προσοχήν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δώσουν διὰ τὴν προάσπισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἰδίως τῆς ἀσφαλείας τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν.

§144Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ ὑπάλληλοι ἔδειξαν ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἔδωκαν ὅλην τὴν προσοχὴν αὐτῶν καὶ διεμαρτυρήθησαν. Δὲν εἶναι ἀληθῆ αὐτά.

§145Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔπρεπε οἱ ὑπάλληλοι ν’ ἀποδεχθοῦν.

§146Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἀπεδέχθησαν. Δὲν ὑπέγραψαν.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἔγινε ἐπὶ τοῦ περιφήμου δικτατορικοῦ καθεστῶτος, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ σύμβασις μία ἀπὸ τὰς συμβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατηγορία ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τὸ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἀντί, νὰ γίνῃ ἕνας διαγωνισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔπρεπε, νὰ ὑποδειχθοῦν, δὲν ἔγινε κανεὶς διαγωνισμὸς καὶ ἔγινε μία σύμβασις αὐθαιρέτως, τὴν ὁποίαν κατόπιν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην ὡρισμένων διεθνολόγων, ἡ ὁποία παρουσιάθη, ἀνεγνώρισεν ὡς ἔγκυρον, μετὰ τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, ὅτι, θὰ γίνουν ὡρισμέναι τροποποιήσεις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔτσι ἐπῆρε τὴν ἀπάντησίν του καί ὁ κ. Χαβίνης.

§149Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημ. Ἑνώσεως, διὰ νὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω ἔχουν πολλὴν τὴν βασιμότητα, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι ξεκρέμαστα, ἐπικαλοῦμαι τὴν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὑποβολὴν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προσπαθεῖ, νὰ προφυλάξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἐπὶ γεννησομένων τυχὸν συμβάσεων μελλοντικῶς.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον.

§151Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου ἄσχετον, αὐτὸ εἶναι μία ἀπόδειξις, ὅτι κάτι τι συνέβη εἰς τὸ παρελθὸν διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει, νὰ προφυλαχθῶμεν εἰς τὸ μέλλον. Λυποῦμαι πολύ, ἐὰν διαφωνοῦμεν, ἀλλ’ ἔτσι τὸ ἀντιλαμβάνομαι ἐγώ.

§152Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐν συνεντεύξει του ἐδήλωσεν ἀντιθέτως, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ διαχειρισθέντες τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως ἐνήργησαν ἐντίμως καὶ συμφώνως πρὸς τὸ καθῆκόν των καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§153Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἄλλως τε, δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι οἱ ὑπάλληλοι κ. συνάδελφε. Ἀλλοίμονον τότε.

§154Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπουργοὶ συνεργάζονται καὶ ἑπομένως ἔπρεπε, νὰ γίνῃ ἀπὸ κοινοῦ ἡ σύμβασις.

§155Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἤθελα νὰ τονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ νὰ μὴ προκαλοῦνται δυσφορίαι εἰς βάρος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§156Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ σχετικῶς μὲ τὸ τριφασικόν. Τώρα ἤθελα νὰ κάμω καὶ ὀλίγας παρατηρήσεις μὲ τὰ αὐτοκίνητα. Τὰ ἐν Ἑλλάδι μεταφερθέντα αὐτοκίνητα εἶναι πραγματικῶς κατὰ τὰς διαστάσεις μεγάλα καὶ ὅμοια μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται ἐν Λονδίνῳ, διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ κόσμου μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ μᾶς ἐπέρασαν, ὅτι εἴμεθα ἀνατολῖτες καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ στρυμογνώμαστε περισσότερον. Καὶ ἐκεῖ ὅπου βάζουν 22 μέχρι 24 ἐπιβάτας, ἐδῶ βάζουν 32 καὶ ἐπάνω. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεὶς ἐπιβάτης νὰ στέκεται ὄρθιος, ἑπομένως πρέπει νὰ δοθῇ προσοχή, ἵνα εἰς τὸ μέλλον, αὐτὰ ποῦ ἦλθον, ἦλθον, εἰς τὸ μέλλον εἰς τὰ αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν, δὲν πρέπει ὁ κόσμος νὰ στιβάζεται μέσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Πράγματι τὰ τράμ, κ. ὑπουργὲ τῆς παλαιᾶς ἑταιρίας, μπροστὰ εἰς τὰ τρὰμ τὰ νέα, εἶναι θαῦμα τέχνης εὐμορφιᾶς καὶ στερεότητος, ἐνῷ τὰ σημερινὰ εἶναι κἄτι μακρυὰ τρὰμ κακῆς κατασκευῆς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχουν τουλάχιστον 8 τροχούς, διότι μὲ τοὺς 4 συμβαίνουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν καθημερινῶς καὶ νομίζει κανείς, ὅτι βρισκόμαστε σὲ κανένα καράβι.

§157Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, λέγουν ὅτι αὐτὰ προωρίζοντο διὰ τὴν Κίναν καὶ δὲν τὰ ἐδέχθη.

§158Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἤμεθα ὁ καταλληλότερος τόπος διὰ νὰ κάμνουν εἰσαγωγὴν τοῦ ἐμπορίου των. Ἐν τέλει κ. πρόεδρε νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ, πρὸ οὐδεμιᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία ἐν ἀνάγκῃ θὰ ἐπιβαρύνῃ καὶ ὅλον τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ἢ μᾶλλον τὸν λαὸν τῆς πρωτευούσης, προκειμένου νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ζωή μας, δηλαδὴ ὄχι πλέον, δι’ ἡμᾶς, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἀρκετὰ μεγάλοι, ὥστε νὰ φυλασσώμεθα, ἀλλὰ διὰ τὰ παιδιά μας. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως μιᾶς μικρᾶς ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρίας διὰ τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας ἔχει κάμει, πρέπει καὶ αὐτὰ νὰ ἐξετασθῶσι μετὰ προσοχῆς. Θὰ εἶχον τὴν ἑξῆς γνώμην νὰ σᾶς ὑποβάλω ὅπως ἐν ἀνάγκῃ τὸ τριφασικὸν ρεῦμα, ἐπειδὴ ἔχουν γίνει ἤδη καὶ ἐγκαταστάσεις καὶ μηχανικαὶ καὶ καλωδίων, νὰ περιορισθῇ διὰ τὴν κίνησιν τὸ τριφασικὸν ρεῦμα ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐνδυναμωθοῦν δὲ αἱ ἐγκαταστάσεις, διὰ τὸ παλαιὸν συνεχὲς ρεῦμα, οὕτως ὥστε νὰ γίνηται ἡ χορηγία τοῦ συνεχοῦς ρεύματος, ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρα, διὰ τὸ ζήτημα τοῦ φωτισμοῦ.

§159Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅποιον καὶ ἂν ἐρώτησα μοῦ εἶπε ὅτι τὸ τριφασικὸν εἶναι προτιμώτερον ἀπὸ τὸ ἄλλο τὸ συνεχές, διότι τὸ συνεχὲς δὲν μεταδίδεται εἰς μακρυνὰς ἀποστάσεις. Ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνεται τώρα, ἤτοι ἐφαρμογὴ τοῦ τριφασικοῦ, χρειάζονται 200.000.000. Διατὶ λοιπὸν νὰ συζητοῦμε κατὰ τοῦ τριφασικοῦ καὶ νὰ μὴ ζητοῦμεν ἀλλοῦ νὰ κάνωμεν τὸν ἀγῶνα. Ἐὰν πράγματι εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ τεχνικὸν ἐπιμελητήριον λέγει, ὅτι εἶναι προτιμώτερον τὸ τριφασικόν, δὲν καταλαμβάνω διατὶ κάνουμε αὐτὸν τὸν θόρυβον καὶ δὲν κοιτᾶμε νὰ βελτιώσουμε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ κοιτᾶμε νὰ ξοδέψωμεν 200.000.000. Λοιπόν, προτείνω τὸ ζήτημα νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικούς, ἀφοῦ ἄλλως τε καὶ ὁ κ. Βερδέλης ἔχει τὴν ἰδίαν γνώμην.

§160Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα διὰ μακρῶν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§161Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἐνταῦθα διασάφησίς τις, ἵνα μὴ μείνῃ εἰς τὸ κοινὸν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἀνεγνωρίσθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐν τῇ χρησιμοποιήσει τοῦ τριφασικοῦ ὑπάρχει ἄφευκτος κίνδυνος. Πάντα τὰ ἠλεκτρικὰ ρεύματα ἐνέχουσι κινδύνους αὐξανομένους σὺν τῇ αὐξήσει τῆς τάσεως, ὅτι τὸ ἐναλλασσόμενον εἶναι κινδυνωδέστερον τοῦ συνεχοῦς καὶ ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογος πρὸς τὰ λαμβανόμενα μέτρα ἀσφαλείας, καὶ ὅτι ἐὰν ληφθῶσι πάντα τὰ δυνατὰ μέτρα ἀσφαλείας, τότε ὁ κίνδυνος ἐλαττοῦται μέχρι βαθμοῦ ὑποφερτοῦ.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περαιωμένη.

§163Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐν σχέσει μὲ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Εὐρώπης. Πρῶτον ἐλάχιστοι δύνανται νὰ ταξειδεύωσι ἕνεκα τῶν ὑπερβολικῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ τὸ ταξείδιον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ταξειδεύουν ἔχουν καθυστερήσεις ἐπὶ 4 καὶ 5 ὥρας. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ μοῦ εἴπῃ διατὶ δὲν ὑπάρχουσι βαγόνια αʹ καὶ βʹ θέσεως εἰς τὸ τραῖνον, τὸ ὁποῖον πηγαίνει εἰς τὴν Εὐρώπην; Ἤθελον ἐρωτήσει διατὶ αὐτὴ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς Wagon—Lits, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος. Εἶναι καιρὸς τὰ τραῖνα νὰ ἔχωσι καὶ βαγόνια αʹ καὶ βʹ θέσεως κατ’ εὐθεῖαν διὰ τὴν Εὐρώπην, διότι, ὡς γνωρίζετε οἱ ἕλληνες εἶναι ἐλάχιστοι, οἱ δὲ ξένοι δὲν δύνανται νὰ ἔλθωσι ἐδῶ, ὅταν ἔχωσι τὰ τραῖνα καθυστερήσεις.

§164Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ σχηματισμὸς τῶν τραίνων εἶναι μοδέλλο τῶν συμβάσεων. Ἐν τῇ συμβάσει προβλέπεται νὰ μὴ ὑπάρχωσι τρίτης θέσεως βαγόνια εἰς τὴν ἁμαξοστοιχίαν Σεμπλόν.

§165Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν οὔτε αʹ οὔτε βʹ θέσεως. Ταξειδεύω τακτικὰ καὶ τὸ βλέπω.

§166Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὴν Εὐρώπην δὲν ὑπάρχουσιν ἀπ’ εὐθείας, διὰ τὸ τραῖνον, τὸ ὁποῖον φθάνει εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἔχει. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἠμποροῦν ν’ ἀλλάξουν τραῖνο.

§167Λ. ΝΑΚΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν βαγόνια αʹ καὶ βʹ θέσεως, τὰ ὁποῖα ν’ ἀκολουθοῦσιν τὸ διὰ τὴν Εὐρώπην τραῖνον Wagon—lits. Ἂν τοὐλάχιστον ἐπήγαινε τραῖνο κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ Βελιγράδι, θὰ δύνανται οἱ ἄνθρωποι ν’ ἀναπαυθοῦν ἐκεῖ καὶ νὰ πάρουν τὸ ἄλλο τραῖνο τῆς Εὐρώπης.

§168Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν σύμβασιν δὲν προβλέπεται.

§169Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ταξειδεύσῃ ὁ πτωχὸς ἄνθρωπος, μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Διότι πρέπει νὰ καταίβῃ καὶ νὰ πάρῃ τὸ σερβικὸ τραῖνο, εἰς Γευγελῆν, νὰ μείνῃ ἐκεῖ μία νύκτα, ὅπου δὲν ὑπάρχει τίποτε. Ἡ διὰ σιδηροδρόμου συγκοινωνία μετὰ τῆς Εὐρώπης εἶναι ἀνύπαρκτος καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσιν μέτρα, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι περιττὴ ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Εὐρώπης. Ἡ συγκοινωνία μὲ τὴν Εὐρώπην διὰ τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει λεπτά, εἶναι ἀνύπαρκτος.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Καλαντζᾶκος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μὴ ἐγκρίνῃ τὴν μελετωμένην μίσθωσιν οἰκήματος διὰ τὸ ταμεῖον Κυπαρισσίας πρὸς ἀποφυγὴν μεγάλης καὶ ἀσκόπου δαπάνης, διότι τοῦτο καλῶς καὶ ὑγιεινῶς στεγάζεται ἀπὸ 30–40 ἐτῶν εἰς ὑπάρχον δημόσιον τοιοῦτον.

§171Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ ἑκάστοτε προϊστάμενοι τῶν δύο ὑπηρεσιῶν ταμείου καὶ ἐφορίας, ζητοῦν νὰ ἐνοικιάσωσι μερικὰ οἰκήματα διὰ στέγασιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Πρὸς ἀποφυγὴν μεγάλης καὶ ἀσκόπου δαπάνης τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν πρέπει νὰ ἐγκρίνῃ τὴν μελετωμένην μίσθωσιν οἰκημάτων διὰ τὸ ταμεῖον Κυπαρισσίας, ἀφοῦ τοῦτο καλῶς στεγάζεται εἰς τὸ νῦν ὑπάρχον δημόσιον τοιοῦτον οἴκημα πλέον τῆς τεσσαρακονταετίας. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μὴ στέργῃ εἰς τὴν μίσθωσιν ἄλλου οἰκήματος.

§172Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρέχει ἡ ὑπηρεσία εἶναι, ὅτι τὸ ταμεῖον εἶναι ἐγκατεστημένον εἰς βάθος δύο μέτρα ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν οἱ προϊστάμενοι τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ἐπιζητοῦν τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐνοικίασιν ἄλλου οἰκήματος, προβάλλουν δὲ ὡς λόγον τὴν ἀνθυγιεινὴν κατάστασιν. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀπεφάσισε μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ μισθώσῃ ἄλλο οἴκημα. Ὁ κ. βουλευτὴς ἂς εἶναι βέβαιος, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργείου, θὰ εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ ὅλον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας. Τότε δὲ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ οἰκήματος, ὅταν πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι λόγοι ἀνθυγιεινοί. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία λέγει, ὅτι τὸ οἴκημα εἶναι ἡμιετοιμόρροπον, διότι ὡς καὶ ὑμεῖς παραδέχεσθε, ὅτι εἶναι ἐκεῖ τὸ ταμεῖον πρὸ τεσσαρακονταετίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν ὑπάρχωσιν ἀνθυγιεινοὶ λόγοι τότε καὶ μόνον θὰ γίνῃ νέα μίσθωσις δι’ ἄλλο οἴκημα.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου Ν. Διατάγματος περὶ λιμενικῆς φορολογίας Θήρας».

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ, νὰ ὁρισθῇ τί θὰ κάμωμεν αὔριον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ Γερουσίας.

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε πρόεδρε.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν 4.30′ μ.μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 8.30′ μ. μ.)