1928.11.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 19ης Νοεμβρίου. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 19 Νοεμβρίου 1928).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 20 Νοεμβρίου 1928. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς 20ῆς Νοεμβρίου).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως τὰ πρακτικὰ κυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κογεβίνας καταθέτει ἀναφορὰν τέως λιμενοφυλάκων Κερκύρας, παρακαλούντων νὰ ἐπαναδιορισθῶσιν ὡς ἀδίκως ἀπολυθέντες ἢ τοὐλάχιστον νὰ δοθῇ αὐτοῖς ἱκανοποιητικὴ σύνταξις. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τρικούπης, καταθέτει ψηφίσματα τοῦ Αʹ συνεδρίου κοινοταρχῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀσχοληθῇ ἐπὶ τῶν πορισμάτων αὐτοῦ. — Ὁ ἀνάπηρος Κωνστ. Ἀγγελῆς, διαμαρτύρεται διότι παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν τῷ ἐδόθη ἀκόμη σύνταξις. — Ἡ Ἐθνικὴ Ὀργάνωσις ἐφέδρων Ἑλλάδος τμῆμα σπουδαστῶν τῆς κλάσεως 1926, παρακαλεῖ ὅπως τύχουν καὶ αὐτοὶ ἀναστολῆς διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου τῆς 30 Μαΐου 1927 ὡς ἔτυχον καὶ προγενέστεραι κλάσεις. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαρσέλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τοῦ συλλόγου Ἀπόλλωνος, παρακαλοῦντος ὅπως ἀπαλλοτριωθῇ τὸ παρὰ τὸ μνημεῖον Καραϊσκάκη οἰκόπεδον πρὸς μόνιμον ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. — Οἱ συμβολαιογράφοι Ἄργους, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης ὑπαγωγῆς τῶν συμβολαιογράφων εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων δικηγόρων. — Οἱ πρόεδροι τῶν διδασκαλικῶν συλλόγων Σφακίων καὶ Καρπενησίου, παρακαλοῦν ὅπως ἐπιτραπῇ ἵδρυσις σχολείου καὶ διορισμὸς διδασκάλων. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ συλλόγου Λαρίσης, ἐκφράζει ἀπείρους εὐχαριστίας διὰ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν δικηγόρων. — Τὸ Σωματεῖον Καπνεργατῶν Καρδίτσης, ζητεῖ ὅπως χορηγοῦνται ἴσα ἐπιδόματα ἀνεργίας εἰς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς ἀνέργους καπνεργάτας καὶ καπνεργατρίας. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ὑποβολὴν νομοσχεδίου, περὶ ἀκυρώσεως τῆς μισθώσεως τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν διὰ δημοπρασίας καὶ ἐπανόδου εἰς αὐτὰς τῶν παλαιῶν μισθωτῶν μὲ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ζῴων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σταυρόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα τῆς Ἑνώσεως Δοδώνης, παρακαλούσης ὅπως συνηγορήσῃ δι’ ἐπερωτήσεως διὰ τὰ αἰτήματα τῆς ἑνώσεως. — Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν Λαμίας «ἡ Ἀλληλεγγύη» ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἀποδοχὴν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν περιλαμβανομένων ἐν αὐτῷ αἰτημάτων. —Ὁ Συνεταιρισμὸς Κουλουρίου Θεσσαλίας καταστραφεὶς ἐκ πλημμυρῶν, παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς οἰκονομικὴν ἀρωγήν του. —Ὁ μηχανικὸς Ἰω. Βασιλείου, κάτοικος Σάμου, σπουδάσας ἐν Ἀμερικῇ τὴν μηχανικήν, ζητεῖ δημοσίαν θέσιν. —Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς παμπροσφυγικῆς Ἑνώσεως Σερρῶν, παρακαλεῖ νὰ μὴν τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἀπόφασις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν κατὰ 2%. —Ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν παραμεθορίων συνοικισμῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιβράδυνσιν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ μητρῴου διὰ τὴν ἀποζημίωσίν των. —Τὸ κοινωνικὸν συμβούλιον Κυθήρων, παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν Πειραιῶς. —Οἱ κάτοικοι Κλωνίου Σπερχειάδος, παρακαλοῦν ὅπως ἀποδοθοῦν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καλλιεργητὰς γαιῶν τῆς κοινότητος Κλωνίου ἡ νομὴ ἥτις παρανόμως ἀπεδόθη εἰς τὴν κοινότητα Παλαιοβράχας. —Τὰ σωματεῖα τῶν κοινοτήτων Δυτικῆς Βόχας διαμαρτύρονται διὰ τὸ ἐπιβληθὲν σχέδιον Νόμου, περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀποκαταστάσεως σεισμοπαθῶν περιφερείας Κορίνθου καὶ ζητοῦν τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ. —Ὁ εἰς θάνατον καταδικασθεὶς Λεωνίδας Λαναρῆς, παρακαλεῖ νὰ μετριασθῇ ἡ ποινή του. —Ὁ προσφυγικὸς κόσμος Ξάνθης, παρακαλεῖ ὅπως παραχωρηθῇ οἰκόπεδον εἰς τὸν οἰκονομικὸν συνεταιρισμὸν 40 Ἐκκλησιῶν, πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλειάδης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κογεβίνας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως ἐν Κερκύρᾳ». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ σχηματισμοῦ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ σιδηροδρομικῶν συνταξιούχων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ 40 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§4Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὅπως λειτουργήσῃ τὸ διτάξιον δημοτικὸν σχολεῖον Κεφαλοβρύσσου τῆς Τριχωνίας, δεδομένου ὅτι ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ λοιποὶ διδάσκαλοι εἶναι ἀπεσπασμένοι ἢ μὲ ἄδειαν καὶ ἄλλος διδάσκαλος δὲν ὑπάρχει. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ κάνῃ ὀργανισμόν, ὥστε νὰ καταστῇ ὀργανικὴ ἡ θέσις τοῦ λαογραφικοῦ λεξικοῦ ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τοποθετηθῇ ὁριστικῶς ὁ κ. Λουκόπουλος ὅστις ὄντως εἶναι εἰδικὸς καὶ νὰ κενωθῇ ἡ θέσις.

§5Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ζητήσωμεν νὰ γίνῃ, ἀλλὰ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμένα ἀλλ’ ἀπὸ σᾶς.

§6Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Πρέπει νὰ προσέξῃ εἰς τοῦτο, ἐφόσον εἶναι ἀνάγκη διὰ τὸ μέλλον νὰ διευθετηθῇ τὸ ζήτημα. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Πλατάνου τῆς Ναυπάκτου καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ Γυμνασίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Κεφαλοβρύσσου τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν οὐχὶ μὲ τὸν πρέποντα ἀριθμὸν διδασκάλων. Ἐπίσης νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὸ γυμνάσιον καὶ ἑλληνικὸν σχολεῖον καθηγητὴς τῆς γαλλικῆς καὶ τῆς γυμναστικῆς διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ διεύθυνσις τῶν σχολείων αὐτῶν εἶναι ἀρίστη, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδαχθῶσι τὰ μαθήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν εἰς εἰδικὰς γνώσεις. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν χωρὶς νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἀντέχει ὁ προϋπολογισμὸς ἀφοῦ βλέπομεν δαπάνας πρὸς ἀγορὰν καλλιτεχνικῶν ἔργων καὶ δι’ ἀποστολὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν πρὸς παιδονομίαν δῆθεν σπουδαζόντων εἰς Εὐρώπας ἀξιωματικῶν.

§7Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ διαθέσεως πιστώσεως δι’ ἀγορὰν εἰκόνων τὸ διάταγμα ἔχει κυρωθῆ πρὸ διετίας. Πρόκειται περὶ κυρώσεως διατάγματος διὰ χρήματα πληρωθέντα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ διὰ τὴν ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀξιωματικῶν πρὸς ἐκπαίδευσιν σᾶς ἐρωτῶ: δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι οἱ ἀξιωματικοί;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κολιαλέξης ἐπὶ ἀναφορᾶς Κωνσταντίνας Δασκαλοπούλου.

§9Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Συνιστῶ τὴν ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψει του. Πρόκειται κ. ὑπουργὲ περὶ ἀπονομῆς συντάξεως τῆς χήρας Δασκαλοπούλου, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος ἐφονεύθη εἴς τινα μάχην τοῦ Μακεδονικοῦ μετώπου. Παρακαλῶ νὰ ἐπισυναφθῇ καὶ ἑτέρα ἀναφορὰ ὅτι ἡ χήρα αὕτη ὑπέβαλε πιστοποιητικὸν τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Κορίνθου καὶ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Λουτρακίου, ἐξ ὧν ἐμφαίνεται ὅτι ὁ σύζυγος αὐτῆς μετέσχε εἰς τὰ ἀνταρτικὰ σώματα Μακεδονίας, ὅπου ἐφονεύθη. Ἐπίσης καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχείων πιστοποιεῖ ὅτι (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ αἰτοῦσα νὰ λάβῃ τὴν νενομισμένην σύνταξιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§12Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κογεβίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Κερκύρας.

§14Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς εἶχε δηλώσει ἄλλως τε, νὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Παρακαλῶ ὅπως μὴ περιμείνῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, ἀλλὰ ὅπως ἔχῃ δικαίωμα, διὰ διατάγματος, νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τὸ ταχύτερον ἐν Κερκύρᾳ, ἐπειδὴ ἡ κατάστασις εἶναι ἀθλιεστάτη.

§15Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀνεγνώρισα καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην αὐτήν.

§16Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἑτοιμάζει τοιοῦτον διάταγμα, χωρὶς αἱ περιφέρειαι τοῦ Κράτους νὰ ἀναμένωσιν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄλλου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου ὑποστρατήγου Π. Ζουμπιώτη.

§18Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀποστράτου ὑποστρατήγου κ. Ζουμπιώτη καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος πολλαπλῶς ἐξυπηρέτησε τὴν Πατρίδα καὶ πολλὰς ὑπηρεσίας προσήνεγκεν αὐτῇ καθ’ ὅλην τὴν στρατιωτικήν του ὑπηρεσίαν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαμούζης ἐπὶ ἀναφορᾶς λέσχης Φιλελευθέρων Φαρσάλων.

§20Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς λέσχης φιλελευθέρων Φαρσάλων, δεδομένου ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὑπέστησαν σοβαρὰς καταστροφάς. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀπευθύνεται πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Φρονοῦμεν ὅτι ἐν προκειμένῳ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν του δεδομένου ὅτι ἐκ τῶν θεομηνιῶν, καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων ἐπιδημιῶν ἐν Φαρσάλοις, αἱ ζημίαι εἶναι σημαντικαί. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν αἴτησιν ταύτην.

§21Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος ἀνέφερε κύριε πρόεδρε, ἡ περιφέρεια τῶν Φαρσάλων ἐπλήγη σοβαρά. Τηλεγραφήματα τοῦ μικρασιατικοῦ συλλόγου καὶ τῆς λέσχης φιλελευθέρων Φαρσάλων, ἀναφέρουν ὅτι αἱ τελευταῖαι βροχαὶ κατέληξαν εἰς μεγάλας πλημμύρας ἐκ τῶν ὁποίων καὶ καλλιεργημέναι ἐκτάσεις ἐπλημμύρισαν καὶ ζῷα ἐπνίγησαν, αἱ δὲ ζημίαι ὑπερβαίνουν τὰ 10 ἑκατομμύρια. Μεταξὺ τῶν παθόντων εἶναι καὶ πολλοὶ πρόσφυγες, τῶν ὁποίων τὰ σπίτια μετεβλήθησαν εἰς ἐρείπια, τὰ δὲ ζῷά των παρεσύρθησαν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ αὐτήν, ὅπως χορηγήσῃ κάποιαν ἀνακούφισιν, ὡς τοιαύτην δὲ ἐγὼ νομίζω, τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἥτις εἶναι ἐπιβεβλημμένη διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἐκείνας περιφερείας. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάνω καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς βαμβακεμπόρων Θεσσαλονίκης.

§23Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σπορελαίων. Φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐξυπηρετικὸν τῆς ὅλης παραγωγῆς ἡ ὁποία χρῄζει πραγματικῶς μεγάλης προσοχῆς. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ νὰ καταστρέφηται ἑτέρα παραγωγὴ τοῦ βάμβακος, ὑπάρχει ἀπόστασις μεγάλη, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν, διότι τὸ ἄρθρον δεύτερον τοῦ νομοσχεδίου ἀπαγορεύει συγχρόνως τὴν πώλησιν ἐλαίων καὶ σπορελαίων ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐμπορευομένων, ὅπερ κατὰ τὴν γνώμην μου, σημαίνει ἀπαγόρευσιν τῆς διαθέσεως σπορελαίων εἰς τὴν κατανάλωσιν, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν πολίτας οἱ ὁποῖοι νὰ προτιμῶσι νὰ πωλῶσι σπορέλαιον ἀντὶ ἐλαίου. Διαφωνῶ πρὸς τὸ δεύτερον ἄρθρον καὶ διαφωνῶ ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς συμφώνως πρὸς τὰς ἀπόψεις τῶν αἰτούντων.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου δικαστικῶν κλητήρων πρωτοδικείου Λαρίσσης.

§25Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Διαβιβάζω παράκλησιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Χ. Μισυρλῆ φυματικοῦ.

§27Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§29Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ ταύτην καὶ παρακαλῶ τὸν ἀπόντα κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ἀφοῦ διαβιβασθῇ πρὸς αὐτὸν αὕτη, νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ ἀξιωματικοῦ ὁ ὁποῖος εἶναι λυπηρὸν ἄλλοτε μὲν μὲ στολὴν ὑπαξιωματικοῦ, ἄλλοτε δὲ γυμνητεύει μὲ πολιτικὰ περιφέρεται εἰς τὰς ὁδούς, πένης, ἄστεγος. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν ἁρμόδιον κ. ὑπουργόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀέργων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Θεσσαλονίκης.

§31Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Συνηγορῶ θερμότατα ὑπὲρ τῶν αἰτούντων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἄεργοι ἀπὸ ἱκανοῦ χρόνου. Φρονῶ ὅτι οὗτοι χρήζουσι πάσης προστασίας καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ προτιμηθοῦν αὐτοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος καὶ τῆς ὁδοποιΐας διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὸν ἄρτον των.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούβαρης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§33Π. ΛΟΥΒΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ θερμῶς, κ. πρόεδρε καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέριμναν ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων αὐτῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως παρουσιάζουν θλιβερὸν θέαμα ἐν Θεσσαλονίκῃ περιφερόμενοι χωρὶς νὰ ἔχουν ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Δυστυχῶς αἱ προσπάθειαι ὅπως εὑρεθῇ δι’ αὐτοὺς ἐργασία ἀπέβησαν μάταιαι· ἐδώσαμεν ὅτι ἔχομεν. Εὑρίσκονται ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπὲρ τὰς 15,000 ἀέργων. Μολονότι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργός, φρονῶ, ὅτι ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν τὸ θέμα ἰδίᾳ τοῦτο καὶ παρακαλοῦμεν αὐτὴν ὅπως υἱοθετήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καταβάλῃ δὲ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς μετριασμὸν τῆς κακοπαθείας τῶν ἀέργων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κατεβλήθη, ὡς γνωστόν, φροντὶς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ πόλις αὕτη ἀποτελεῖ κέντρον ἐπιστρατεύσεως νὰ παραμείνουν εἰς αὐτὴν οἱ ἀξιωματικοὶ μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ ὑποσχέσεις τῶν Κυβερνήσεων, ὅτι θὰ ἐδίδοντο εἰς αὐτοὺς οἰκόπεδα καὶ ἐργασίαι, θὰ ἐπληροῦντο. Ἐψηφίσθη μάλιστα καὶ νόμος μὴ ἐφαρμοσθεὶς δυστυχῶς, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλοτριώθη σημαντικὴ ἔκτασις διὰ νὰ κτίσουν ἐκεῖ συνοικισμὸν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ἔμειναν λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ ἐνῷ ὁ κόσμος ὅλος ἔλαβε στέγην ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον τόπον, αὐτοὶ δὲν ἔλαβον τίποτε ἀπὸ τὴν πολιτείαν, ἀλλ’ ἀφέθησαν εἰς τοὺς δρόμους. Ἐφροντίσαμεν δυνάμει τοῦ νόμου περὶ προστασίας τῶν ἐφέδρων νὰ τοποθετήσωμέν τινας ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν τροχιοδρόμων. Οἱ τοποθετηθέντες κύριοι συνάδελφοι ἐκεῖ ὑπῆρξαν οἱ ἐντιμώτεροι τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑποδείγματα τοιούτων, διότι ἔφερον οὗτοι ἐκεῖ μίαν τάξιν καὶ πειθαρχίαν, πραγματικῶς στρατιωτικὴν εἰς τὴν ἐλευθέραν ταύτην, διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ὁποίας τόσον εὐφήμως ὡμίλησεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθημεν δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ τοποθετήσωμεν καὶ τοὺς λοιπούς, διότι ὁ νόμος οὗτος προσκρούει εἰς τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἑταιριῶν. Σήμερον ἔρχονται καὶ ζητοῦν μίαν σύστασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας πρὸς τὰς ἑταιρίας τὰς ἀναλαμβανούσας μεγάλα δημόσια ἔργα νὰ τοὺς παραλαμβάνουν εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῶν μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι καὶ ἐκεῖ θ’ ἀποτελέσουν στοιχεῖα τάξεως καὶ ἐνεργητικότητος.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσακμάνης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§37Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς κ. πρόεδρε τὴν ἀναφορὰν τῶν δεινοπαθούντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Θεσσαλονίκης.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς σχολικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ χωρίου Λιόπεσι.

§39Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπικαλούμενος καὶ τὴν ἀρωγὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Παιδίας, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῆς σχολικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ χωρίου Λιόπεσι. Ἀπὸ τὸν Αὔγουστον 1927 δηλ. ἀπὸ 15 μηνῶν, τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον Ἀρρένων κατέχεται ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας καὶ οὕτω τὰ παιδιὰ δὲν δύνανται νὰ παρακολουθήσωσι τὰ μαθήματά των· τοῦτο δὲ διότι τὸ Δημόσιον ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν θέλει νὰ μισθώσῃ οἴκημα, διότι τὰ μισθώματα εἶναι πολὺ ἀκριβά. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ αὐτόχρημα σκάνδαλον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παρεμποδίζηται ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς τὰ χωρία διὰ νὰ προσκομίζῃ ὠφέλειαν τὸ δημόσιον 600 δραχ. κατὰ μῆνα. Πρέπει, φρονῶ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προβῇ τάχιστα εἰς τὴν σχετικὴν ἐνέργειαν καὶ παύσῃ τὸ σκάνδαλον τοῦτο, διότι καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι λειτουργεῖ σχολεῖον εἴς τινα γωνίαν τοῦ καταληφθέντος κτηρίου, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι λειτουργεῖ σχολεῖον καὶ τοῦτο θεωρεῖται σκάνδαλον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ μαθηταὶ νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς βλέποντες τὰς διαφόρους σκηνάς, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν εἰς τὸ κατάστημα τῆς Ἀστυνομίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν γονέων Λαυρίου παραπονουμένων, ὅτι τὸ πρακτικὸν Λύκειον ἐκεῖ δὲν λειτουργεῖ, διότι ἀπουσιάζουσι 4 ἐκ τῶν 9 καθηγητῶν. Εἷς ἐκ τῶν καθηγητῶν τούτων δὲν ἠδυνήθη ἐφέτος νὰ διδάξῃ οὔτε 20 φοράς, διότι ἔχει ἄδειαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ παύσῃ ἡ κατάστασις αὐτή καὶ νὰ διορισθῇ καὶ διευθυντὴς τοῦ Λυκείου.

§40Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἄδειαν, εἶναι ἀναρρωτικὴ ἄδεια, ἥτις, δυστυχῶς δὲν δύναται ν’ ἀνακληθῇ. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν διευθυντήν, διωρίσθη ἤδη τοιοῦτος.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦ ἀστυνομικοῦ καταστήματος Λιόπεσι, θὰ τὸ ἐξετάσω, δὲν τὸ γνωρίζω.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς καταδίκων Καλαμίου.

§43Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον τὸν μεταβαλλόντα τὰ ὅρια τῶν Κρατῶν, κατῆλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα πολλοὶ ἄνθρωποι διαφόρων ποιοτήτων. Μετὰ τούτων συσχετισθέντες καὶ οἱ Ἕλληνες, ἄλλοι μέν ἐγένοντο καλλίτεροι, ἄλλοι δὲ χειρότεροι, ἐξ οὗ καὶ ηὐξήθη ἡ ἐγκληματικότης. Εἰς τὰς φυλακὰς ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακισμένων εἶναι τριπλάσιος ἤδη ἀπὸ ὅ,τι ἦτο ἄλλοτε, οἱ δὲ κατάδικοι δὲν τυγχάνουσι οὐδεμιᾶς ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ρίξῃ ἕν βλέμμα εὐμενείας πρὸς τοὺς ἐλαφροποινίτας, ὥστε νὰ ἀποδώσῃ τούτους εἰς τὰς οἰκογενείας των, διὰ δὲ τοὺς βαρυποινίτας νὰ διατάξῃ νὰ τύχουν ἐκπαιδεύσεώς τινος.

§44Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μεριμνήσωμεν.

§45Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ κινίνης», ὅσον ἀφορᾶ τὴν τιμὴν αὐτῶν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§47Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου ἀλληλοβοηθείας τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς». Διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ νόμου ἐπιδιώκεται ἡ σύστασις ἑνὸς ταμείου διὰ τοῦ ὁποίου θέλει ἐπιδιωχθῆ, ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἄλλα προσεχῶς ληφθησόμενα μέτρα ἡ ἐνίσχυσις τοῦ σώματος. Διὰ τοῦ δικαίου αὐτοῦ μέτρου ὑπάρχει σὺν τοῖς ἄλλοις κάθε ἐλπίς, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἡ ὁπλιτικὴ δύναμις νὰ συμπληρωθῇ ἡ τόσον ἐπιθυμητὴ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦ σχεδίου τούτου ἱδρύεται ταμεῖον τὸ ὁποῖον προικοδοτεῖται γενναίως δι’ εἰδικῶν συνεισφορῶν. Προπαρασκευαστικὴ ἐργασία ἐγένετο μὲ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἐξησφαλίσθη, ὅπως μετὰ πάροδον 12 ἐτῶν δύναται ὁ ἀποσυρόμενος ὁπλίτης νὰ λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν 20.000 δραχμῶν, ἡ ὁποία ἀποζημίωσις προστιθεμένη εἰς ἄλλην ἀποζημίωσιν περὶ τῆς ὁποίας προβλέπει ὁ ἰσχύων ὀργανισμός, κατὰ τὸ ἄρθρον 49, θ’ ἀποτελέσῃ ποσότητα ἐκ δραχμῶν 40.000 μὲ τὰς ὁποίας θὰ δύναται ὁ ἀποσυρόμενος ὁπλίτης νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ ἐξασφαλίσωσι τὰ πρὸς τὸ ζεῖν. Διὰ τοῦ σχεδίου τούτου προβλέπεται ὅπως ὡρισμέναι εἰσπράξεις 4 μηνῶν διατεθοῦν εἰς συμπλήρωσιν ἑνὸς ποσοῦ, ἡ βάσις τοῦ ὁποίου ἀπετελέσθη ἐξ ἐράνου ἀποδώσαντος ἓν ἑκατομμύριον ἐνεργηθέντος παρὰ τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Διὰ τῆς συμπληρώσεως ταύτης θὰ ἀνεγερθῇ θεραπευτήριον διὰ τοὺς φυματιῶντας τοῦ σώματος χωροφυλακῆς. Οὕτω δὲ καὶ τὸ δημόσιον θὰ ἀποφύγῃ δαπάνας τὰς ὁποίας ὑφίσταται σήμερον ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὁ κίνδυνος ἐκ τῆς μεταδόσεως θὰ εἶναι μικρότερος. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται πρὸς μίαν βαρυτάτην τοῦ σώματος ἐπιθυμίαν, νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς καθαρῶς ὑπηρεσιακὸν διὰ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ.

§48Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι ἐπικίνδυνα ὅλα αὐτὰ τὰ ἐφ’ ἅπαξ. Ἔχομεν παράδειγμα «τὸ περὶ λεμβούχων» τὸ ὁποῖον γέμει παραδρομῶν χωρὶς νὰ κερδίζηται καὶ χρόνος.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ διωρθώθη τὸ σύνολον καὶ θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε διορθωμένον. Ἑπομένως δὲν θὰ γέμῃ παραδρομῶν.

§50Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπίσης κύριοι βουλευταὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπὸ κρίσιν ὑμῶν σχέδιον νόμου «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ κινηματογράφων διατάξεων». Τὴν ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου τούτου προκαλεῖ ἡ ἔλλειψις παρ’ ἡμῖν παντός μέσου κατὰ τοῦ κινδύνου ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐκ τῶν κινηματογράφων, κινδύνου ὁ ὁποῖος στρέφεται κατὰ τῆς ζωῆς, τῆς ὑγείας καὶ τῆς ἠθικῆς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπιρροὴ τὴν ὁποίαν δύναται ν’ ἀσκήσῃ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν τούτων τῆς κοινωνίας ὁ κινηματογράφος. Ἡ μὲν ζωὴ καὶ ὑγεία κινδυνεύουσι προφανῶς ἐκ τῆς ὑπερβολικῆς συρροῆς εἰς κτίρια ἀνθυγιεινὰ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐλήφθησαν ὅλοι οἱ ὅροι οἱ μηχανικοὶ καὶ οἱ ἠλεκτρολογικοὶ ἀλλὰ καὶ ἡ ἠθικὴ τῶν ἑλλήνων πολιτῶν κινδυνεύει ἐκ τῆς προβολῆς εἰκόνων αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς τὴν αἰδώ, ἢ ἀστυνομικοῦ περιεχομένου μέν, ἄνευ ὅμως οὐδεμιᾶς ἠθικῆς βάσεως καὶ τῶν ὁποίων σκοπὸς μόνον εἶναι ἡ ἔξαρσις τῆς πονηρίας καὶ κακίας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἡ προβολὴ εἰκόνων αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σκοπὸν καθαρῶς προπαγανδιστικὸν ἢ εἰκόνων καὶ ταινιῶν, περιεχόμενον τῶν ὁποίων εἶναι προσβολὴ ξένης ἐπικρατείας, εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ πείσῃ πάντας ἡμᾶς πόσον χρήσιμος εἶναι ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς πάντα αὐτὰ θὰ προλάβῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τίθεται καὶ φραγμὸς εἰς τὴν ἡλικίαν καὶ ὁρίζεται ἀκριβῶς ἀπὸ ποίας ἡλικίας εἶναι δυνατὸν οἱ παῖδες νὰ παρακολουθήσουν τὰς κινηματογραφικὰς παραστάσεις. Τοῦτο ἀποτελεῖ καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἡ ὁποία διέθεσε διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο πολλὴν ἐργασίαν. Τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δι’ αὐτὸ θ’ ἀρχίσῃ ὁ νόμος ἐφαρμοζόμενος ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου, ὁπότε λήγουν καὶ ὅλαι αἱ συμβάσεις διὰ τῶν ὁποίων ἐτέθη ἡ φορολογία τῶν κινηματογράφων. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ἐκκενώσεως βόθρων». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται νὰ τεθῇ πλέον φραγμὸς εἰς κατάστασιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως δυσάρεστον, ἡ ὁποία διεπιστώθη παρ’ ἡμῖν δι’ ἐπανειλημμένων ἐκθέσεων ἰδίᾳ τῶν ἀστυνομικῶν Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν. Οἱ διευθύνοντες τὰ ὀχήματα τὰ ὁποῖα μεταφέρουν τὰ βυτία πλήρη ἀκαθαρσιῶν ἐκ τῆς ἐκκενώσεως τῶν βόθρων διὰ νὰ διευκολύνουν τὴν ἐργασίαν αὐτῶν ἐκκενώνουν αὐτὰ εἰς μέρη κατῳκημένα ἢ καὶ εἰς τὰ στόμια τῶν ὑπονόμων. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο κανονίζεται δι’ ἀστυνομικῶν διατάξεων. Ἀλλ’ αἱ διατάξεις αὐταὶ δὲν συνεπάγονται παρὰ μίαν ποινὴν κρατήσεως ἢ προστίμου τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως ὑφίστανται κυρίως οἱ ἐργολάβοι οἱ ἔχοντες μέγα συμφέρον. Ἕνεκα τούτου, ἀκριβῶς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὁρίζονται ποιναὶ ἀνάλογοι πρὸς τὸν κίνδυνον, ἐπιβάλλονται δὲ εὐθύναι εἰς τοὺς ἐργολάβους ἢ καὶ εἰς τρίτα πρόσωπα. Λαμβάνονται ἐπίσης μέτρα διὰ νὰ μεταφέρωνται ἀμέσως αἱ ἐκκενούμεναι οὕτω πως ἀκαθαρσίαι εἰς βάρος τῶν προκαλεσάντων καὶ λαμβάνονται μέτρα διὰ νὰ μὴ πωλοῦνται τὰ εἴδη, ἰδίως τὰ λαχανικὰ τὰ ὁποῖα παράγονται ἐκ τῶν ἀκαθαρσιῶν αὐτῶν, ὁρίζεται δὲ ἐπὶ πλέον καὶ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ἀστυνομικὰς ἀρχάς, ἵνα διὰ διατάξεων ἀστυνομικῶν συμπληρώσωσι τὰς λεπτομερείας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινῶν τῆς νομοθεσίας περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ νὰ εἰσηγηθῶ διὰ μακρῶν τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Πάντως πρόκειται περὶ ἐργασίας σοβαρᾶς. Αὕτη τροποποιεῖ διατάξεις αἱ ὁποῖαι θὰ προκαλέσουν τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπήν, νὰ ἐξετάσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ πάσης προσοχῆς διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ ἐκτενέστερον τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου κατασκευῆς ἁμαξητῆς ὁδοῦ Πόρτας Πετρουλίου πρὸς ἐκμετάλλευσιν τοῦ δάσους Πετρουλίου». Ὡς εἶναι γνωστόν, ἐκτεταμέναι δασικαὶ ἐκτάσεις παραμένουν ἀνεκμετάλλευτοι διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σχέδια ὑποβάλλετε;

§52Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σχέδιον νόμου.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἁρμοδιότητα.

§54Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ δάσους κοινοτικοῦ.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ πάλιν δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑμεῖς ἦσθε ἁρμόδιος.

§56Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί;

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι καὶ τὰ περὶ κοινοτικῶν δασῶν τὰ διευθύνει τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας.

§58Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προσυπογράφεται καὶ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, ἀλλὰ τὸ συμφέρον ἀνήκει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ κοινότητος ἐχούσης κέρδος ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Ὡς εἶναι γνωστὸν διὰ τοῦ νόμου περὶ δασῶν προβλέπεται ἡ ἐκτέλεσις ἔργων διὰ τῶν ὁποίων θὰ διεξαχθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν. Ἀλλὰ οἱ πόροι τοῦ ταμείου τοῦ νομοῦ τούτου ἀσφαλῶς εἶναι γλίσχροι καὶ ἕνεκα τούτου δὲν κατορθώθη νὰ παρουσιασθῶσιν ἔργα τοιαῦτα, ὥστε πράγματι νὰ γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν ἐπιστημονικῶς καὶ ὅπως ἀπαιτοῦν αἱ περιστάσεις καὶ τὸ συμφέρον ὄχι μόνον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀλλὰ καὶ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου συνιστᾶται ταμεῖον ἀκριβῶς διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ δάσους Περτουλίου. Πρόκειται περὶ δάσους μεγάλου ἀνήκοντος εἰς ὡρισμένην κοινότητα, τοῦ ὁποίου ἄνευ τῆς κατασκευῆς μιᾶς ὁδοῦ εἶναι ἀδύνατος ἀπολύτως ἡ ἐκμετάλλευσις. Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως συμβάσεως ἐργοληψίας ἢ μισθώσεως κοινοτικῶν φόρων τῶν σεισμοπλήκτων κοινοτήτων τῆς Κορινθίας». Ὡς εἶναι γνωστὸν αἱ ἐκ τῶν σεισμῶν τῆς Κορίνθου ἐπελθοῦσαι καταστροφαὶ ἀνέτρεψαν τὰς οἰκονομικὰς προϋποθέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν συμβάσεις μισθωτικαί, εἴτε ἄλλης μισθωτικῆς φύσεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνιστᾶται ἐν Κορίνθῳ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ ὑποβάλλωσι τὰς αἰτήσεις αὐτῶν εἴτε περὶ μειώσεως τοῦ μισθώματος, εἴτε περὶ διαρρήξεως τῆς μισθώσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐπετράπη προσφυγὴ κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 περὶ συστάσεως συνδέσμου κοινοτήτων Δοξάτου». Ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21)4)26 περὶ ἐπιβολῆς εἰδικῶς δημοτικῶν φορολογιῶν δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδρεύσεως ἐξυγιάνσεως καὶ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πόλεως Ξάνθης». Ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ μετονομασίας συνοικισμῶν πόλεων ἢ κωμῶν». Ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 24)4)26 περὶ συστάσεως συνδέσμου πεδινῶν κοινοτήτων Ξάνθης». Ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Μαΐου 1925 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν καὶ ἐξυγιαντικῶν ἔργων Κομοτινῆς, ὡς καὶ εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων Ἰάσμων». Ἐπίσης καταθέτω σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως ὡρισμένων διαταγμάτων ἀφορώντων τὴν ἀγορανομίαν ἤτοι: αʹ) «Τοῦ ἀπὸ 7 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν περὶ αἰσχροκερδίας νόμων. βʹ) τοῦ ἀπὸ 26)15 Σεπτεμβρίου 1925 τοιούτου περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδίας κλπ. διατάξεων. γʹ) Τοῦ ἀπὸ 3)5 Αὐγούστου 1926 ὁμοίου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδίας κλπ. νόμων καὶ ὀργανισμοῦ τῆς διευθύνσεως ἀγορανομίας. δʹ) Τοῦ ἀπὸ 12)16 Αὐγούστου 1927 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ταμείου ἄρτου καὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. εʹ) Τοῦ ἀπὸ 18)18 Σεπτεμβρίου 1926 τοιούτου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ αἰσχροκερδίας νόμων καὶ στʹ) Τοῦ ἀπὸ 6)6 Νοεμβρίου 1926 ὁμοίου περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ Ν. Δ. περὶ ποιότητος καὶ τῆς ὀξύτητος τῶν ἀλεύρων». Καὶ ἕτερον περὶ κυρώσεως ἄλλων διαταγμάτων ἀναφερομένων εἰς τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, ἤτοι: αʹ) Τοῦ ἀπὸ 21)28 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐπιτάξεως τροφίμων ἢ ἄλλων εἰδῶν χρησίμων εἰς τὰς δημοσίας ἢ κοινωνικὰς ἀνάγκας παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῶν κατὰ τόπους ἀρχῶν κατ’ ἐξουσιοδότησιν καὶ περὶ κανονισμοῦ τιμῆς αὐτῶν. βʹ) Τοῦ ἀπὸ 21)5 Νοεμβρίου 1925 τοιούτου περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ αἰσχροκερδίας νόμων. γʹ) Τοῦ ἀπὸ 13)17 Νοεμβρίου 1925 ὁμοίου περὶ συστάσεως θέσεων ἀνωτέρων ἀγορανομικῶν ἐποπτῶν τροποποιουμένου. δʹ) Τοῦ ἀπὸ 13)6 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἐπιτροπῶν πρὸς ὀργάνωσιν καὶ ἐποπτείαν τῶν ἀρτοποιείων καὶ ἔλεγχον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀγορανομικῶν διατάξεων, καὶ εʹ) Τοῦ ἀπὸ 19)31 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινῶν τοῦ νόμου 362 κλπ».

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. 2) Περὶ μειώσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου 3421 ἐπιβληθείσης φορολογίας διὰ τὴν φορολογικὴν περίοδον 1928–29. 3) Περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους μέχρι ποσοῦ λιρῶν Ἀγγλίας 300.000 διὰ τὸ συναφθησόμενον ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ἡρακλείου δάνειον πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου. 4) Περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1928 καὶ 14 Αὐγούστου 1928 συμβάσεων περὶ προμηθείας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ λογαριασμὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου μέχρι 4.500 τόννων ἀραβοσίτου πρὸς διάθεσιν εἰς τοὺς κατοίκους περιφερειῶν τινων τοῦ Κράτους. 5) Περὶ μειώσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς τοῦ δασμοῦ τῶν ὑπὸ ἀποταμίευσιν εὑρισκομένων κενῶν βαρελίων. 6) Περὶ παραδοχῆς ἀξιοχρέου ἐν γένει ἐγγυήσεως πρὸς παραλαβὴν νημάτων ταπητουργίας ἐπὶ προσωρινῇ ἀτελείᾳ. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Δεκεμβρίου 1925 περὶ αὐξήσεως τῆς κυκλοφορίας τῶν κερματικῶν γραμματίων κατὰ 10 ἑκατομμύρια. 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποθεματικῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1926–27 καὶ διαχειρίσεως πιστώσεων τῶν ἀνασυσταθέντων ὑπουργείων. 9) Περὶ ἐκδικάσεως ἀπαιτήσεων τέως διευθύνσεως μεταφορῶν ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου τῶν ναυτικῶν ἀπαιτήσεων. 10) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰανουαρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐγγραφῆς ἐκτάκτων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26. 11) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1926– 1927. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1925 –1926. 13) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26, καὶ 14) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1927 Ν. Δ. περὶ διοικήσεως τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πλευρίσματος τῶν ἀτμοπλοίων ἐπὶ τῆς προκυμαίας τῶν λιμένων καὶ περὶ χορηγίας βοηθήματος ἀνεργίας εἰς τοὺς λεμβούχους». Ὁ κ. Σακαλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§60Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὡς βλέπω διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ διανεμηθέντος νομοσχεδίου «περὶ πλευρίσματος ἀτμοπλοίων» διωρθώθη μία παραδρομὴ ἡ ὁποία ἐνεγράφη εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ κατὰ παραδρομὴν ἐπίσης ἐδημοσιεύθη.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ψηφίζεται πάλιν τὸ σύνολον, ἐπειδὴ ἐδημοσιεύθη ἐσφαλμένως ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῇ καὶ πάλιν.

§62Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ἄλλη τις παραδρομὴ ἐνεφυλλοχώρησεν ἐκ παραδρομῆς κατὰ περίεργον τρόπον. Αὐτὴ ἡ ἐκ παραδρομῆς διάταξις εἶναι ἡ ἐν παραγράφῳ 5 τοῦ ἄρθρου 6. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην λεμβοῦχος ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐν τάξει στρατολογικῶς ἢ κατεδικάσθη καὶ ἐτιμωρήθη κατὰ τὸ παρελθὸν μὲ 6μηνον φυλάκισιν δὲν λαμβάνει ἀποζημίωσιν.

§63Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διαβάσατε παρακαλῶ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον.

§64Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. «Τὸ δικαίωμα βοηθήματος ἀπόλλυται ἂν ὁ αἰτῶν δὲν εἶναι ἐν τάξει στρατολογικῶς ἢ κατεδικάσθη εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ εἰς ἐπανορθωτικὴν ἑξαμήνου τοὐλάχιστον φυλακίσεως διὰ κλοπήν, ὑπεξαίρεσιν, ἀπάτην, πλαστογραφίαν, λαθρεμπορίαν καὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκτίσεως τῆς ποινῆς μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐκδικάσεως τῆς αἰτήσεως δὲν παρῆλθε προκειμένης μὲν ἐγκληματικῆς πράξεως, τετραετία, προκειμένης δὲ ἐπανορθωτικῆς διετία». Οὐδεμία περίπτωσις ὑπάρχει κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεσπίσθη ἀποζημίωσις ἢ ἔλεος καθ’ ἣν ἀπεθαρρύνθησαν οἱ ἐργάται αὐτῶν διότι ἡμάρτησαν κατὰ τὸ παρελθόν. Θὰ συμβῇ δὲ τὸ ἑξῆς παράδοξον, κ. ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσουν τὸ ἐπάγγελμά των, διότι δὲν θὰ εὑρεθῇ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία εἴτε ἐξ εὐσπλαχνίας εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων θὰ δεχθῇ νὰ ἀποστερήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς διότι ἡμάρτησαν κατὰ τὸ παρελθὸν μέχρι φυλακίσεως 6 μηνῶν, νὰ τοὺς ἀποστερήσῃ τοῦ βοηθήματος τούτου.

§65Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ διὰ νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν λαθρεμπορίαν. Ἐὰν θὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις θὰ βοηθήσωμεν τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τοὐλάχιστον μελλοντικῶς. Ὁ νόμος αὐτὸς περιλαμβάνει διάταξιν ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει μελλοντικῶς νὰ ἐπεκτείνωμεν αὐτὸν καὶ εἰς ἄλλους λιμένας, ἡ δὲ προθεσμία τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν τῆς παρόδου διετίας δὲν νομίζω ὅτι καθιερεῖ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ὁπωσδήποτε διατυπώσατε τὴν παρατήρησίν σας.

§66Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Παρουσιάζονται οἱ τέως λεμβοῦχοι οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι ἐπειδὴ αἱ ἄδειαι αὐτῶν εἶναι προσωριναί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποζημιωθῶσι. Νομίζω ὅτι οἱ πρόσφυγες ἐλθόντες ἐνταῦθα ἔφερον ὄχι μόνον τοὺς ἱερεῖς καί διδασκάλους των, ἀλλὰ καὶ τοὺς λεμβούχους των. Αὐτοὶ οἱ λεμβοῦχοι οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀπὸ τὴν Σμύρνην καὶ κατώρθωσαν νὰ λάβωσι προσωρινὴν ἄδειαν διὰ νὰ ἐξασκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των εἰς τὸν Πειραιᾶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἀποζημιωθῶσι ἐπειδὴ δὲν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις τελειωτικὴν ἄδειαν, ἀλλ’ ἔδωσε προσωρινήν; Εἶνε δυνατὸν νὰ μὴν ἀποζημιωθῶσι οἱ πρόσφυγες λεμβοῦχοι; Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ὅτι καὶ διὰ τῶν προσωρινῶν ἀδειῶν τὰς ὁποίας ἔλαβον οἱ πρόσφυγες λεμβοῦχοι ἔχουσι ἐπίσης δικαίωμα ἀποζημιώσεως.

§67Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οἱ ἀσκήσαντες αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ λεμβούχου ἀπὸ πενταετίας ἀποζημιοῦνται.

§68Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Νὰ εἴπωμεν πρὸ τετραετίας.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ πρόσφυγες ἦλθον ἀπὸ τὸ 1922 καὶ συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§70Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν αἰχμάλωτοι τῶν Τούρκων καὶ ἦλθον ἀργότερον.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σωστά, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει διάκρισις προσωρινῶν ἀδειῶν καὶ ὁριστικῶν. Ἐὰν πρόκειται περὶ προσφύγων οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀργότερον καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀποζημιωθῶσι.

§72Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ ἐφ’ ὅσον ἤσκουν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ λεμβούχου εἰς τὸν τόπον των.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις πρέπει νὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν δηλαδὴ παρελήφθη τι ἢ μετεβλήθη ἀπὸ τὰ ψηφισθέντα καὶ ὄχι νέα διάταξις,

§74Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν διάταξιν ποῦ ἀνέφερεν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ἐὰν εἶναι ἐγγεγραμμένοι θὰ πάρουν ἀποζημίωσιν, ἄλλως δὲν θὰ πάρουν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως θέσεως ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ». Ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Προέβην χθὲς εἰς τὴν παρατήρησιν τῆς ἐλλείψεως τῆς ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου, διὰ τὴν προκαλουμένην δαπάνην, διότι καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω τοιαύτην τινὰ ἔλλειψιν εἰς ἄλλα νομοσχέδια ἢ καὶ ἄλλας τινὰς παρεμφερεῖς παραβάσεις διατάξεων τοῦ συντάγματος κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, παραδείγματος χάριν, ὅτι ὑπογράφονται παρ’ ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ ὄχι παρ’ ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλ’ ὑπεκινήθην εἰδικῶς νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἤθελον νά γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο χθές, νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον προσωρινῶς καὶ ὑποβληθῇ ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ἐκ νέου σήμερον συνταγματικῶς, διότι νομίζω, ὅτι πρέπει ὄχι μόνον νὰ τηρῶμεν ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ μίαν πεῖραν ἐπὶ τῶν διαφόρων συνταγματικῶν διατάξεων κατὰ πόσον αὗται εἶναι ἀναγκαῖαι καὶ χρήσιμοι, ὥστε νὰ τὰς διατηρήσωμεν. Ἐὰν δὲ δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι καὶ χρήσιμοι καὶ παρεμβάλλουν προσκόμματα εἰς τὴν προσήκουσαν διαχείρισιν τοῦ Κράτους νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τροποποίησιν τὴν ἐκ τῆς πείρας ἐνδεικνυομένην.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ πάροδον πέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ συντάγματος, δὲν δυνάμεθα ταχύτερον.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι τέλος πάντων δὲν πρέπει αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις νὰ θεωρῶνται, ὡς μὴ ὑφιστάμεναι.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔκαμα τὴν ἐξήγησιν ταύτην διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἤθελον διὰ τῆς παρατηρήσεώς μου περὶ κακῆς εἰσαγωγῆς, νὰ φέρω δυσχέρειαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε τόσον ἐπεῖγον, ὥστε νὰ ζητήσῃ εἰς μίαν συζήτησιν τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Μετὰ τοῦτο σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἔχω νὰ εἴπω ὅτι βεβαίως αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων ηὔξησαν καὶ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετ’ αὐτὸν ὡς καὶ ἐκ τῶν διαφόρων προβλημάτων τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ πολέμου κυρίως προαχθέντα ἐκλήθη νὰ ρυθμίσῃ τοῦτο καὶ ἡ κοινωνία γενικώτερον ποικίλει ἑκάστοτε τὰς σχέσεις της καὶ καθ’ ἑκάστην αὗται ἐπὶ μᾶλλον προάγονται καὶ συσχετίζονται κατὰ τρόπον, ὥστε μᾶλλον ἐπιτακτικωτέρα καὶ συνεχεστέρα καθίσταται δι’ αὐτὰς ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους. Φυσικὸν ἐντεῦθεν εἶναι ἐφόσον αὐξάνουσι αἱ περιπτώσεις τῆς παραστάσεως τοῦ Κράτους νὰ αὐξάνωνται καὶ τὰ καθήκοντα τῶν διαφόρων αὐτοῦ λειτουργῶν καὶ δὴ τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κρατεῖ αὐτὴν τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν τῆς πολιτικῆς καὶ παρακολουθεῖ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργῶν, ἵνα ἐναρμονίζωνται αἱ ὑπηρεσίαι πρὸς τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν. Οὕτω ἐνῷ ἄλλοτε ἐν τῇ ἀναθεωρητικῇ Βουλῇ δὲν ἐγένετο δεκτὸς ὁ θεσμὸς τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακείου θεωρηθεὶς ὡς μὴ τότε ἀναγκαῖος, κατόπιν ὡς ἐκ τοῦ φόρτου τῶν καθηκόντων αὐτοῦ οὐ μόνον τοῦτο ἐγένετο δεκτόν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον συνεστήθη καὶ τὸ πολιτικὸν γραφεῖον καὶ σήμερον παρουσιάζεται περαιτέρω ἡ ἀνάγκη καὶ βοηθοῦ ἀκόμη τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐφόσον πιστοποιεῖται παρὰ τοῦ κυρίου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὕπαρξις καὶ τῆς τελευταίας ταύτης ἀνάγκης οὐδεμίαν ἔχω νὰ κάμω παρατήρησιν οὔτε θέλω νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτῆς. Θὰ εἴπω μόνον ἐλάχιστα σχετικῶς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ ὁποῖον ζητεῖτε νὰ θεραπευθῇ ἡ ἀνάγκη αὐτή, ἐὰν ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ὁ μᾶλλον προσήκων, διὰ τῆς ἱδρύσεως θέσεως ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ κυρίῳ προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως. Γενικῶς παρατηρῶ ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ τοιούτου ὑφυπουργοῦ, ἔχει ἀφήσει ἐκ τῆς προσφάτου πολιτικῆς ἱστορίας μας ἐντύπωσιν οὐχὶ ἀγαθήν. Βεβαίως δὲν σκέπτομαι ποσῶς διὰ τούτου νὰ παραβάλω τὰς περιστάσεις ἐκείνας πρὸς τὰς σημερινάς, οὐχ’ ἧττον ὅμως ἔκαμα τὴν ὑπόμνησιν μόνον καὶ μόνον διότι ὅλοι διατηροῦμεν μίαν λυπηρὰν ἀνάμνησιν, ἀλλὰ πλὴν τῆς ψυχολογικῆς ἀπόψεως, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι μοῦ ἔδωκε ὁπωσδήποτε ἀφορμὴν καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἀναφέρεται σχετικῶς εἰς τὰς διαφόρους δικτατορίας αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν καὶ τρόπον τινὰ ζητεῖ πρὸς ταύτας νὰ παραλληλίσῃ καὶ παρομοιάσῃ καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, συνεπείᾳ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν τῆς 19 Αὐγούστου. Πιστεύω ὅμως, ὅτι τοιαῦται ἀντιλήψεις πόρρω θὰ ἀπέχωσιν ἀπὸ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Χωρὶς νὰ προβῶ εἰς εἰδικὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀνάλυσιν σημειῶ, ὅτι διὰ τοῦ δημιουργουμένου ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ, δὲν πρόκειται περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ Πρωθυπουργοῦ παρ’ ἐκείνου τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, καθ’ ὅσον τοιαύτη ἀναπλήρωσις δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα, διότι τοῦτο, ὡς ἔχετε πάντοτε ὑπ’ ὄψει, ὁρίζει ὅτι ὑπάρχει ἀντιπρόεδρος ἀναπληρῶν τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντιπρόεδρος, διορίζεται προσωρινὸς τοιοῦτος ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐὰν κωλύηται. Ἑπομένως πρόκειται περὶ βοηθοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ὁ θεσμὸς τοῦ ὑφυπουργοῦ γενικῶς ἔχει γίνει δεκτὸς κατ’ ἀρχὴν παρὰ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καὶ ἀναφέρει, ὅτι εἰδικὸς νόμος θὰ καθορίσῃ τὰ περὶ τούτου, καὶ ἔχομεν μέχρι σήμερον ὑφυπουργοὺς διαφόρων ὑπουργείων, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ὑφυπουργοὺς τούτους οὐδὲν ὑπάρχει παρὰ τοῦ Συντάγματος κώλυμα εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ὁ ὑφυπουργὸς ὅστις ἐγκαθίσταται εἰς τὸν θεσμὸν καὶ ὄχι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, κατά τινα τρόπον καὶ κατά τινα διαδικασίαν, θὰ ἐνεργῇ ὡς βοηθός, ἀφοῦ δὲν θὰ ἀναπληροῖ τὸν Πρωθυπουργὸν ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων του ὡς Πρωθυπουργοῦ. Ἡ βοήθεια αὐτοῦ κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς πράξεις διοικητικὰς καὶ οὐχὶ κυβερνητικάς, διότι ἐὰν ἤθελε ἐπεκταθῇ εἰς τοιαύτας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐνάσκησις παρὰ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Πρωθυπουργικῶν καθηκόντων καὶ θέλω ἐπὶ τούτου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. προέδρου, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὅτι διὰ τὸν θεσμὸν τοῦτον γίνεται καινοτομία, ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἐὰν θεωρήσωμεν τὸν ὑφυπουργὸν τοῦτον περιοριζόμενον εἰς τὰ διοικητικὰ καθήκοντα, τότε ἐλλείπει ἡ ἔννοια τοῦ ὅτι εἶναι μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὡς μὴ ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰς Κυβερνητικὰς πράξεις καὶ δὲν δύναται νὰ ἀποτελῇ μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Δὲν συμβιβάζεται ἡ ἔννοια βοηθοῦ πρωθυπουργοῦ ἀναπληροῦντος τοῦτον μόνον ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν διοικητικῶν του καθηκόντων δυναμένου νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἀποκλείεται νομίζω καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ συμμετοχή του ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου νομίζω, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τοῦ ὑφυπουργοῦ τοῦ πρωθυπουργοῦ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον οἱαδήποτε σημασία καὶ ἂν ἀποδοθῇ ὡσαύτως θὰ ἤθελε παρεμβάλλῃ πολλὰς δυσχερείας εἰς τὴν κατὰ τὸν ὀρθὸν κοινοβουλευτικὸν τρόπον διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν θέλετε νὰ χαρακτηρίσητε τὸ πρόσωπον τοῦτο, τοῦ ὑφυπουργοῦ ἡ θέσις τὴν ὁποίαν λαμβάνει παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ ἐπιδρᾷ κατ’ ἐμὲ διττῶς, πρῶτον ἀναπτύσσεται μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ πρωθυπουργοῦ, παρὰ τῷ ὁποίῳ ἐγκαθίσταται σχέσις τοιαύτη, ἡ ὁποία τοῦ μειοῖ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ αὐτοτέλειαν τῆς γνώμης. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπιδρᾷ βεβαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὑπουργῶν, ἀλλὰ ἡ παρὰ τῷ ὑφυπουργῷ ἐπίδρασις καὶ μεγαλειτέρα θὰ εἶναι καὶ ἄλλης φύσεως ἀκόμη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ ἀπομάκρυνσις ἡ ὁποία μέχρι σήμερον γίνεται τοῦ πρωθυπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ὑπουργούς, διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ ὑφυπουργοῦ θὰ καταστῇ ἔτι μεγαλειτέρα. Εἶναι δὲ κίνδυνος νὰ διευκολύνῃ εἰς ἀνωμαλίας ὅταν ἤθελεν εὑρεθῇ τὸ πρὸς τούτοις ρέπον πρόσωπον καὶ πρέπει τῶν θεσμῶν νὰ ἐξαρτῶμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ χειριζόμενα τούτους πρόσωπα, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ δυσπιστία καὶ καχυποψία περὶ τοῦ προσώπου τοῦ ὑφυπουργοῦ τοῦ παρεμβαίνοντος μεταξὺ τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν διαφόρων ὑπουργῶν. Τὰ ὀλίγα δὲ ταῦτα τὰ ὁποῖα ὑπέδειξα ὡς πρὸς τὸν δημιουργούμενον θεσμὸν τοῦ ὑφυπουργοῦ ὀλίγον συμβιβάζονται πρὸς τὴν κατὰ τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἔννοιαν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ὁποίαν πάντα τὰ μέλη ταύτης, οἱ ὑπουργοί, πρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ ὑφυπουργοί, εἶναι ὅλοι ἴσοι, καὶ αὐτὸς ὁ πρόεδρος θεωρούμενος. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἀνάγκη τήν ὁποίαν νὰ θεραπεύσωμεν διὰ μέσου διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποφύγωμεν κατά τι δυνατὸν τὰς ὑποδειχθείσας ἀνωμαλίας. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐκεῖ ποῦ ὑφίσταται τοιοῦτος θεσμὸς ὑφυπουργοῦ παρὰ πρωθυπουργῷ. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀναφέρει τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ κ. Κλεμανσὼ εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου προσέλαβε παρ’ ἑαυτῷ ἕνα ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἡ περίπτωσις αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ, ὡς ὑπόδειγμα, διότι ἐκτὸς ὅτι ἐγένετο κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, ὅτε δὲν ἐμετρῶντο ἀπολύτως κατὰ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἀντιλήψεις τὰ διάφορα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνοντο, ἀλλὰ μᾶλλον μὲ τὴν περίστασιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου. Καὶ κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἀκόμη δὲν ἐδημιουργήθη ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ, ἀλλ’ ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεσπάσθη παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ, κυρίως διὰ τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα καὶ ἑπομένως ὄχι μόνον ὡς ἐκ τοῦ πολέμου αἱ συνθῆκαι ἐκεῖ τότε ἦσαν ὅλως διάφοροι τῶν σήμερον παρ’ ἡμῖν ἀλλὰ ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐθεραπεύθη ἡ ἐκεῖ ἀνάγκη, εἶναι ἐντελῶς διάφορος διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ συζήτησιν, προτεινομένου ἀφ’ οὗ ὁ ὑφυπουργὸς ἐκεῖνος τῶν Στρατιωτικῶν, ἦτο ὡς ἐκ τούτου μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ οὐχὶ ὡς ὑφυπουργὸς παρὰ πρωθυπουργῷ. Θὰ ἐνόμιζον ἑπομένως, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν παρουσιαζομένην ἀνάγκην παρ’ ἡμῖν ἐὰν ἠθέλωμεν ἐγκαταστήσῃ ἕνα ἀνώτερον γραμματέα μὲ οἱονδήποτε βαθμὸν παρὰ τῷ πρωθυπουργῷ, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν βοηθῇ εἰς τὰ διάφορα καθήκοντά του. Θὰ ἠδυνάμεθα, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ὅπως εἰς τὸ πρόσωπον τοῦτο δώσωμεν καὶ μισθὸν καὶ βαθμὸν ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὄχι νὰ εἶναι μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θὰ ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ τὸ καταλληλλότερον πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀνετίθετο ἡ θέσις αὕτη καὶ νὰ εἶναι καὶ πραγματικὸς βοηθός. Αὐτὰς μόνον τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην νὰ βοηθηθῶ ἀπὸ κἄποιον, ἀλλὰ ἀφοῦ ἀνεγνώρισε αὐτὴν τὴν ἀνάγκην θεωρητικῶς, πρακτικῶς ζητεῖ νὰ στερηθῶ τοῦ μέσου τοῦ νὰ βοηθηθῶ. Αἱ ἀντιρρήσεις του ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς δὲν ἔχουν καμμίαν βάσιν. Ἀπορεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι ὁ ὑφυπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ μὲ βοηθῇ θὰ εἶναι καὶ μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Διατί; Μήπως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῆς Κρήτης, δὲν εἶναι καὶ μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μὴ ἀσκῶν κυβερνητικὴν ἐξουσίαν; Ἀλλὰ τὸν ἐρωτῶ· θὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία ἐὰν ἀντὶ ὑφυπουργοῦ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκπληρώσω τὰ καθήκοντά μου, εἶμαι ἀνεπαρκὴς καὶ ὄχι ἀνεπαρκὴς γιὰ τὰ γερατειά μου ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων. Δουλεύω 13 ὥρες τὴν ἡμέρα, ἀλλὰ δὲν τὰ βγάζω πέρα· ἐπιτρέψατέ μου νὰ πάρω ἕνα ὑπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακίου γιὰ νὰ μὲ βοηθῇ μόνον. Θὰ εἴχατε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀντίρρησιν; Τί πειράζει λοιπὸν διότι τὸν λέγομεν ὑφυπουργόν; ἡ παρατήρησίς σας συνεπῶς ἀπὸ Συνταγματικῆς ἀπόψεως δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν. Λέγετε νὰ πάρωμεν ἀνώτατον γραμματέα, ἀλλὰ πολλάκις μοὶ παρουσιάζονται ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐὰν ἠμποροῦσα προσωπικῶς νὰ ἐπέμβω διὰ νὰ τὰ λύσω, θὰ τὰ ἔλυον ταχύτατα. Ὅπως σήμερον μὲ τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ἐπήγαμεν καὶ εἰς διάστημα δύο ὡρῶν ποῦ ἐλείψαμεν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ἐλύσαμεν δύο οὐσιωδέστατα ζητήματα. Ἐπρόκειτο περὶ ἐγκαταστάσεως προσφύγων εἰς τὸ Φαληρικὸν ἁλίπεδον καὶ παρεπονεῖτο τὸ ἐκεῖ ἐργοστάσιον χρωματουργίας διότι ἔλεγεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐπέκτασις αὐτοῦ. Συνεννοήθην μὲ τὸν διευθυντὴν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐργοστασίου διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα πράγματι, ἀπεμακρύναμεν ὀλίγον τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν ἐπήγαμεν εἰς καλλίτερον μέρος. Ἐπίσης παρουσιάζεται οἰκονομία χρόνου καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα. Ἐπήγαμε 5 λεπτὰ εἰς τὸν λιμένα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ὅπου ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐγκατάστασις προσφύγων πλησίον τῆς θαλάσσης καὶ εἶχε ἐπιστηθῆ ἡ προσοχή μου ἀπὸ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι κατόπιν τοιούτων ὅρων θὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας. Ἐπήγαμεν λοιπὸν ἐκεῖ καὶ ἐλύσαμεν τὸ ζήτημα. Ὁ Πρωθυπουργὸς ὅμως, μπορεῖ νὰ πάῃ στὸν Πειραιᾶ καὶ στὸ Φάληρον, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πηγαίνῃ κάθε μέρα μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἰς τὴν Θράκην καὶ ἀλλαχοῦ. Ὑπάρχουν συνεπῶς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐπέμβασίς μου θὰ ἦτο χρησιμωτάτη καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δύναμαι νὰ ἐνεργήσω δι’ ἑνὸς συναδέλφου μου, μέλους τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μεταβαίνῃ ἐκεῖ νὰ λύῃ τὰ ζητήματα, χωρὶς νὰ παραβιάσωμεν τὸ Σύνταγμα. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον ἐὰν θέλητε νὰ μὲ ἔχητε περισσότερον καιρὸν διευθύνοντα τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος. Ἐλπίζω δέ, ὅτι καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, δὲν θὰ ἔχῃ κανένα λόγον διὰ νὰ ἴδῃ νὰ φύγω γρήγορα ἀπὸ τὴν μέσην. (χειροκροτήματα).

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν του ἐρώτησιν, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω. Θὰ εἴπω ὅμως τινὰ εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκανε. Εἶπεν ὅτι γίνεται μία σύγχυσις περὶ τοῦ προσώπου τοῦ ὑφυπουργοῦ καὶ τῆς ἐπιβολῆς εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀσκήσῃ τοῦτο. Ἐγὼ ἐξήτασα τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς ἢ συνταγματικῆς. Θὰ εἶναι ἐξηρτημένος ἀπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως δὲν μετέχει τῶν εὐθυνῶν δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελέσῃ, ἀφοῦ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελῇ τὰς ἐντολὰς τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτὸς ν’ ἀποτελῇ πραγματικὸν μέλος τῆς Κυβερνήσεως; Ἐπὶ τούτου ἐζήτησα τὴν ἐξήγησιν, καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς δυσχεροῦς θέσεως, τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, λόγῳ τῆς ἐξαρτήσεώς του ἀπὸ τὸν πρωθυπουργόν. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ πολλὰ ζητήματα, ἀλλ’ εἰς αὐτὰ δὲν θὰ βοηθηθῇ ἀπὸ τὸν ὑφυπουργόν.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ βοηθηθῶ σημαντικώτατα, διότι ὁ ὑφυπουργὸς μεταβαίνων ἀλλαχοῦ που ἐξ ὀνόματός μου πρὸς διευθέτησιν μιᾶς διαφορᾶς, θὰ ἔχῃ περισσότερον κῦρος καὶ θὰ μοῦ φέρῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ὥστε ἐγὼ ἐντεῦθεν νὰ δώσω τὴν σχετικὴν ἐντολήν. Τὸ νὰ λέγητε ὅτι ὁ ὑφυπουργὸς ἀφοῦ ἐκ τοῦ νόμου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνεργῇ σύμφωνα μὲ ὅ,τι θὰ τοῦ εἴπῃ ὁ πρωθυπουργός, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμνῃ, ὅ,τι τοῦ λέγει, δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι ἐὰν δὲν συμφωνῇ, φυσικὰ θὰ παραιτηθῇ καὶ λύεται τὸ ζήτημα κοινοβουλευτικώτατα. Πρέπει δὲ νὰ προσθέσω διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, ὅτι ὅταν λέγεται ὅτι θὰ ὑπογράφῃ «κατ’ ἐντολήν μου», δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι εἰς κάθε περίστασιν θὰ μὲ ἐρωτᾷ ἂν μπορῇ νὰ βάζῃ τὴν ὑπογραφήν του, ἐφόσον ἔχει τὴν γενικὴν ἐμπιστοσύνην μου. Θὰ ὑπογράφῃ κατ’ ἐντολήν μου. Ὥστε τὸ «κατ’ ἐντολή μου» ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν θὰ ἐνεργῇ ἰδίῳ δικαίῳ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην κάθε φορὰν νὰ ἔρχηται καὶ νὰ μοῦ λέγῃ νὰ βάλῃ τὴν ὑπογραφήν του. Συνεπῶς τὸ κατ’ ἐντολὴν ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἐνεργῇ ἐξ ὀνόματός μου.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐπέμεινεν ἰδιαιτέρως ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν ἔχει δίκαιον, ἐνῷ εἶναι ὀρθότεραι αἱ ἄλλαι παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη ἀνησυχία τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐπήγασεν ἐκ μιᾶς περικοπῆς τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἡ ὁποία καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἦτο ἀτυχής, διότι ἠδύνατο νὰ παράσχῃ παρεξήγησιν ὅτι ἐπεδιώκετο δι’ αὐτῆς νὰ μεταβληθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Διότι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται...

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπεύθυνος διὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον ὅτι δὲν συμφωνεῖτε σεῖς μ’ αὐτό. Εἶπον ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ ὅτι ἀποσκοπεῖται ἡ ἀλλοίωσις τοῦ θεσμοῦ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἔχει ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος καθοριζομένην. Ἀλλ’ ἡ οὐσιαστικὴ ἐκδήλωσις τῆς δικαιοδοσίας εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἑκάστοτε ἐκ τῶν προσώπων, ὥστε κατὰ συνέπειαν δὲν συντρέχει ἡ δημιουργία εἰδικοῦ θεσμοῦ.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω νὰ ἐμφυλλοχωρήσῃ οὐδεμία ἀμφιβολία. Εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτίθεται ἡ θέσις τοῦ πρωθυπουργοῦ εἰς τὸ πολίτευμά μας, εἶμαι σύμφωνος καὶ μὲ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν σας. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰ παρακάτω.

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρῶτον μέρος εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ Σύνταγμα.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι primus interpares ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι τοιοῦτος.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ὑποδεικνύει τοὺς ὑπουργούς, κατὰ πρότασιν αὐτοῦ παύονται οἱ ὑπουργοὶ κλπ. Δὲν ὑπάρχει συνεπῶς ἀμφιβολία, ἀλλὰ παρ’ ὅλα αὐτά, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀποτελεῖ ἓν σῶμα ἰδιαίτερον. Ὅπως δὲ διατυποῦται θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἡ παρεξήγησις, ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τρόπον τινὰ πρόκειται νὰ ἀλλοιωθῇ.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τίνα ἔννοιαν;

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὴν ἔννοιαν, ὅτι συγκεντροῦνται αἱ Κυβερνητικαὶ ἀποφάσεις εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαλλομένων τῶν ὑπουργῶν περισσότερον εἰς ἐκτελεστικὰ ὄργανα.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ πολύ, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ καμμία παρεξήγησις διὰ τὸ μέλλον, ὅπου δὲν ἀπαιτεῖται ἐκ τοῦ νόμου ἢ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἡ κυβερνητικὴ ἐξουσία συγκεντροῦται εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ πρωθυπουργοῦ.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τοῦτο διαφωνοῦμεν, εἰς τὸ ὅτι, ὅταν δὲν ἀπαιτεῖται ἐκ νόμου ἢ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἡ ἐξουσία τότε συγκεντροῦται εἰς τὸν πρωθυπουργόν. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι ἕνα συνολικὸν κυβερνητικὸν σῶμα τὸ ὁποῖον ἐρωτᾶται καὶ ἀποφασίζει περὶ τῆς γενικῆς γραμμῆς.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπου τὸ νομίζει ὁ πρωθυπουργός, ἐκτὸς τῶν περιστάσεων ποῦ ὑποχρεοῦται ἐκ τοῦ νόμου.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα σχέσεων τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ γενικῶς κρατεῖ ἡ ἀρχή, ὅτι ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς γενικῆς πολιτικῆς, ὅλα τὰ μέλη τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐννοοῦνται ὑπεύθυνα ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὰς προχθεσινάς σας δηλώσεις.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάμετε μίαν ἐπερώτησιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλ’ ἀφῆστε τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ συνηγορῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅπως εἶχε διατυπωθῇ, ἀρχικῶς τοῦτο δὲν θὰ ἤγειρεν ἀντίρρησιν, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οἱουδήποτε Κράτους ζητεῖ ἐνίσχυσιν διὰ τῆς δημιουργίας μιᾶς θέσεως ὑφυπουργοῦ εἴτε ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, δὲν ἠμποροῦσε νὰ γεννηθῇ καμμία ἀντίρρησις, διότι ὁ πρωθυπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τοιαύτας εὐθύνας, ὥστε δὲν δικαιολογῆται καμμία ἀντίρρησις. Αἱ ἄλλαι ἀντιρρήσεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀντιπρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, αὐτὰ εἶναι συνταγματικὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§99Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις ἔχω νὰ εἴπω καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πεισθῇ νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐ μόνον δὲν θὰ ἀνακουφισθῇ διὰ τῆς συστάσεως τοῦ νέου αὐτοῦ ὑπουργείου ἀλλὰ τοὐναντίον θέλει προσθέσει νέα βάρη ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ὅτι θὰ ζητήσῃ ὁ ἴδιος τὴν κατάργησίν του, διότι πρόκειται νὰ τοῦ εἶναι ἀσφαλῶς βάρος. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ὑπουργοῦ; Ὑπουργὸς εἶναι ὁ προϊστάμενος κλάδου ἢ κλάδων δημοσίας ὑπηρεσίας. Ὑπάρχει ὑπηρεσία ἐδῶ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ γίνῃ προϊστάμενος ὁ ὑπουργὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου; Οὐδεμία ὑπηρεσία. Ὑπάρχει ἓν πολιτικὸν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται ἄριστα νὰ διευθύνῃ ἕνα πρόσωπον τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη τὸ πρόσωπον αὐτό, νὰ εἶναι ὑπουργὸς μετέχων τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ἔχων ψῆφον. Ἐπὶ πλέον ὅμως ἀποτελεῖ καὶ μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως, ὡς ἤδη ἐξετέθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος προσβάλει τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Διότι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέδειξε διὰ τῆς βραχυτάτης αὐτοῦ ἀγορεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὅτι τοῦτο εἶναι βέβαιον. Πῶς δέ, ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ ὑπουργὸς αὐτὸς μεταβαίνων κατ’ ἐντολήν του, θὰ ἔχῃ ὅλον τὸ κῦρος διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ λύσῃ κάτι ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι θὰ γεννῶνται εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα; Ἀλλὰ ἐλησμόνησεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ αὐτοῦ οὕτω πως τίθενται ὑπὸ κηδεμονίαν; Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει κηδεμονία ἐπὶ τῶν ὑπουργῶν κατ’ οὐσίαν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἡ κηδεμονία αὐτὴ ἐννοεῖται, διὰ τῆς ἰδιαιτέρας θέσεως τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων προσόντων τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ὡς προϊστάμενος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ποίαν θέσιν θὰ ἔχῃ ὁ ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ μεταβληθῇ εἰς εἶδος καταδότου τῶν ἄλλων ὑπουργῶν, εἰς εἶδος ἐλεγκτοῦ, καὶ ὁ ὁποῖος θὰ μεταβαίνῃ παρὰ τῷ προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ τοῦ μεταφέρῃ τὰ διάφορα σκάνδαλα τὰ ὁποῖα δῆθεν θὰ ἐγίνοντο; Νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ γεννήσῃ πράγματα, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ θὰ καταστήσῃ ἀβίωτον τήν θέσιν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπουργὸς σεβόμενος ἑαυτὸν νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἕνα εἶδος μυστικοῦ οἰκονόμου τοῦ πρωθυπουργοῦ, διότι ἄλλην θέσιν ὁ ὑπουργὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δὲν θὰ ἔχῃ παρὰ αὐτὴν καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ψηφισθῇ, τὸ μέτρον τοῦτο.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τό σύνολον)

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ γεωργικῶν σχολείων Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ διοικήσεως τῶν ἐν τῷ δήμῳ Κερκυραίων ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων». Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§105Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν πρώτοις κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ μὴ ἀποκρύψω τήν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐγέννησεν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ ἔκθεσις αὕτη περιέχει τὸν ἑξῆς μόνον λόγον: «Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ κλπ.» Προκειμένου δηλ. περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὡς θὰ ἴδητε κατωτέρω ἀναπτύσσεται καιριώτατα, θίγει θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ πολιτεύματος, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἐντελῶς τυπικὴν καὶ διὰ τυπικῆς μᾶλλον ἐκθέσεως συνώδευσεν αὐτὸ καταστῆσαν οὕτω τύπον ἁπλοῦν τὴν σπουδαιοτάτην διάταξιν τοῦ Συντάγματος περὶ ἐπεξεργασίας τῶν σχεδίων ὑπὸ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν. Εἶναι δὲ τοσοῦτον μᾶλλον ἡ ἀπορία μου μεγάλη καὶ εἶναι τόσον βάσιμος ὁ ἰσχυρισμός μου, ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὶν ἢ γίνῃ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὑπέβαλεν ἕτερον σχέδιον ὅλως διάφορον τοῦ πρώτου καὶ διὰ τοῦ ὁποίου προσεπάθησε νὰ βελτιώσῃ τὸ πρῶτον σχέδιον.

§106Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρῆτε δὲν ὑπέβαλα κανένα ἄλλο σχέδιον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐκ παραδρομῆς εἰς τὸ τυπογραφεῖον παρελείφθη ἡ ἐκτύπωσις τεσσάρων ὅλων ἄρθρων δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ξανατυπωθῇ.

§107Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγητε, καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ τὸ λέγητε, διότι εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια ὑποβάλλονται τυπωμένα ἀπὸ τὸ τυπογραφεῖον. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι δὲν ἐτυπώθησαν τέσσαρα ἄρθρα, λέγω λοιπὸν κ. συνάδελφοι ὅτι καθίσταται γράμμα ἁπλοῦν ἡ σπουδαιοτάτη διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ ἐπεξεργασίας τῶν νομοσχεδίων ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου λέγει τὰ ἑξῆς: «ὁ νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐὰν τοῦτο εἶναι πραγματικὸν δὲν θὰ ἀφήρῃ μόνον τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα τοῦ Κράτους τὰ ὁποῖα ἤθελον εὑρεθῇ ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκοντο τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα Κερκύρας. Ἐν Ἀθήναις τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν προώρισται μόνον διὰ τοὺς ἀσθενεῖς τῶν Ἀθηνῶν, δὲν προώρισται διὰ τοὺς ἀσθενεῖς, οὐχὶ μόνον ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ Νοσοκομεῖον δὲ τῶν Ἀθηνῶν, δὲν λαμβάνονται τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὡς πρὸς τὸ Νοσοκομεῖον Κερκύρας ἢ τὸ Πτωχοκομεῖον.

§108Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο.

§109Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τὰς ἐρωτήσεις μου διὰ νὰ ἀπαντήσητε. Ἀλλὰ προχωρῶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν «τὰ τοπικὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα τῆς νήσου Κερκύρας κλπ».

§110Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλ’ οὔτε συντηροῦνται ἐκ τῶν προσόδων αὐτῶν, ὅπως τὸ Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν.

§111Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνταῦθα ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, φορᾶται ἀγνοῶν τὴν ἱστορίαν τῆς ἱδρύσεως τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων Κερκύρας. Ἀναδιφῶν ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀνεύρω τι σχετικὸν εὗρον πράγματα τὰ ὁποῖα διαψεύδουν ἀτυχῶς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μάλιστα ἀγνοῶ διατὶ ταῦτα περιελήφθησαν ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁμολογουμένως εἶναι ἀκατανόητος ὁ λόγος τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν. Ἴσως ὑπῆρχε τὸ προαίσθημα πρὸ 70 ἐτῶν, ὅτι θὰ ἤρχετο ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἠγνόῃ τὴν ἱστορίαν τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων τοῦ τόπου του καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ διδαχθῇ ἀπὸ Κερκυραίους ἐνταῦθα αὐτήν. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9 φύλλον τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 10 Ἀπριλίου 1866 καὶ ἐν σελίδι 424, δημοσιεύεται κοινοποίησις τοῦ ἐκλαμπροτάτου ἐπάρχου Κερκύρας καὶ προέδρου τοῦ ἐπιχωρίου συμβουλίου Κερκύρας περὶ τοῦ ὀρφανοτροφείου Κερκύρας.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε εἶναι;

§113Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι τῆς 16 Ἀπριλίου 1866, ἄρθρον 18. Πρᾶξις Γερουσίας προβλεπούσης τὴν σύστασιν ἱδρυμάτων καταφυγῆς διὰ τοὺς πτωχοὺς εἶναι τῆς 22 Μαΐου τοῦ 1823. Διὰ τοῦτο λέγω· διατὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ λέγει «ἐπειδὴ τὸ Κράτος... κλπ.» Αὐτὴ εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς Γερουσίας.

§114Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί βγαίνει ἀπ’ αὐτό;

§115Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ σπεύδετε. Κατόπιν αὐτοῦ δημοσιεύεται μία δημοσίευσις «ὁ ἐκλαμπρότατος ἔπαρχος, κλπ.»

§116Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν καταλαβαίνω τὶ σημασία ἔχουν αὐτά.

§117Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσετε. Ἐγὼ θὰ σᾶς κάνω νὰ ἐννοήσητε ἐκεῖνα ποὺ δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσητε... Σεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλάβητε, διότι δὲν τὸ ἀναγνώσατε. Ἐὰν τὸ εἴχατε ἀναγνώσει, θὰ ἠθέλατε μὲ διακόψει μετὰ τόσου μεγάλου θάρρους, ἵνα μὲ διαψεύσετε διὰ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι δημοσιευμένον εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὸ πτωχοκομεῖον......... τοὺς κατοίκους αὐτῆς» Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, μένει τίποτε ἢ δὲν μένει;

§118Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μένει καὶ παραμένει, διότι ὑπάρχουν νόμοι μεταγενέστεροι τοὺς ὁποίους ἀγνοεῖ ὁ κ. συνάδελφος. Αἱ περιουσίαι ἐκεῖναι ἐσχηματίσθησαν διὰ κοινῶν συνεισφορῶν τῆς νήσου καὶ ἡμεῖς θὰ τὰς διαθέσωμεν εἰς τὴν νῆσον, διότι ἡμεῖς δὲν ἀνήκομεν εἰς προσωπικὰ κόμματα, ἀλλὰ θέλομεν νὰ καταργήσωμεν ὅσα ζητεῖ νὰ κάμῃ ἡ φατρία τὴν ὁποίαν ὁ κ. βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει τὴν στιγμὴν αὐτήν.

§119Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν θέλητε νὰ ἐκτραπῇ ἡ συζήτησις εἰς ἐπίπεδον προσωπικὸν μὴ νομίζητε ὅτι εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φοβοῦμαι τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἀλλὰ σεβόμενος τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, δὲν ἐννοῶ νὰ μετατρέψω τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶναι συζήτησις σοβαρά, εἰς συζήτησιν ἐμπαθῆ καὶ προσωπικήν, μόνον ἔχουσαν σκοπὸν νὰ συσκοτίσῃ τὰ πράγματα διὰ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ χυθῇ φῶς ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν σας τῶν κατ’ ἐξοχὴν φατριαστικῶν. Δὲν ἐκπροσωπῶ οὐδεμίαν φατρίαν. Τὴν στιγμὴν ταύτην ἐκπροσωπῶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου εἶμαι ἀντιπρόσωπος, ὅπως εἶσθε καὶ ὑμεῖς, καὶ ὁμιλῶν ὡς ὁμιλῶ, σέβομαι τὰς διατάξεις τοῦ πολιτεύματος αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι σεβασταὶ πρὸ παντὸς ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλεῖτε περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἂν ἦσαν παρόντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ σᾶς ἔδιδον τὴν ἀπάντησιν.

§120Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπεκλείσθησαν ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως, δι’ αὐτὸ δὲν παρευρίσκονται.

§121Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ συνδέονται πρὸς τὸν τὸν τόπον δι’ ὑπηρεσιῶν, δὲν εἶμαι δυνατὸν ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν σεῖς νὰ κανονίζετε ὅλας τὰς ἐνεργείας σας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μίσους καὶ τῶν παθῶν, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ τὰς κανονίζητε ψυχρῶς καὶ πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας. Εὐθὺς ὡς λησμονῆτε τοῦτο, εὐθὺς ὡς ἐγκαταλείπετε τὸ ἐπίπεδον τοῦτο καὶ μεταβαίνητε εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν παθῶν καὶ τοῦ μίσους, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὰ μέτρα ὑμῶν νὰ ἔχουν ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῶν ὁποίων χαίνει τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον φέρετε ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, χωρὶς νὰ ἔχω οὐδὲν συμφέρον, χωρὶς νὰ ὑπερασπίζω οὐδεμίαν φατρίαν, ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω λέγω, ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων τοῦ τόπου σας. Δὲν ἔλαβον τὰ στοιχεῖα ταῦτα παρ’ οὐδενός, διότι ἴσως ἀτυχῶς δὲν τὰ γνωρίζουν τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ὡς ὑμεῖς, ὤφειλον νὰ τὰ γνωρίζουν. Τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἠρύσθην μόνος μου ἐκπλήκτως, τυχαίως ἀναδιφῶν ἐν τῇ ἐφημερίδι. Ἀπαγορεύω δὲ εἰς οἱονδήποτε, καὶ ἂν λέγεται ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τολμᾷ νὰ λέγῃ πρὸς ἐμέ, ὅτι ἐκπροσωπῶ οἱανδήποτε φατρίαν. Δὲν εἶναι, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τρόπος συζητήσεως αὐτός. Ἄν δὲν ἐννοεῖτε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις νὰ γίνῃ μὲ αὐτὸν τὸν τόνον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κατέλθω τοῦ βήματος.

§122Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸν τόνον ἐδώσατε σεῖς.

§123Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔδωσα οὐδένα τόνον. Δὲν εἶπον οὐδὲν προσωπικόν, δὲν ὡμίλησα καθόλου περὶ φατριαστικῶν σκοπῶν. Σεῖς μοῦ εἴπατε, ὅτι εἶμαι ἀντιπρόσωπος φατρίας ἐγώ. Σεῖς μοῦ εἴπατε αὐτὸ καὶ ἀξιῶ παρ’ ὑμῶν καὶ πραγματικῶς συναισθάνεσθε τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον διεπράξετε, νὰ λυπηθῆτε δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδίδω παρὰ εἰς μίαν κατάστασιν νεύρων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὁμαλή. Σᾶς εἶπον καὶ τοῦτο ἠρέθησε ὑμᾶς, ὅτι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει βεβαιοῦται γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πραγματικόν, διότι λέγετε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅτι τὰ ἱδρύματα εἶχον ὡρισμένον σκοπὸν καὶ διὰ τοῦτο ἡ παρατήρησις ὑμῶν ἀξιότιμε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἦτο ἀβάσιμος. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν μετὰ τὴν ἕνωσιν. Πρόκειται περὶ τῶν πρὸ τῆς ἑνώσεως. Καὶ πρὸ τῆς ἑνώσεως λέγεται, ὅτι τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα τῆς Κερκύρας ἦσαν τυπικὰ ἰδιόρρυθμα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον προορισμὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν μόνον τῆς Κερκύρας, ἀλλ’ ὅλων τῶν κατοίκων τῆς νήσου. Τοῦτο λέγεται ἐν τῇ ἐκθέσει ὑμῶν. Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ χρόνου πρὸ τῆς ἑνώσεως.

§124Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό.

§125Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἔρχεσθε τώρα καὶ λέγετε, ὅτι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς νόμους τοὺς μετὰ τὴν ἕνωσιν. Κύριε ὑπουργὲ δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι τοὐλάχιστον εἰλικρινής, διότι ὅταν ἐγὼ ἔλεγον, ὅτι πρὸ τῆς ἑνώσεως τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα Κερκύρας ἦσαν προωρισμένα μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πτωχῶν τῆς πόλεως Κερκύρας, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, οὐδ’ ἔπρεπε νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τούς νόμους τοὺς δημοσιευθέντας εἰς τὰ 1886 δηλαδὴ πολὺ μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Κερκύρας. Ἤθελον ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἡ ἔκθεσις ὑμῶν δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ πράγματα. Καὶ ἐπειδὴ ἀπέδειξα τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ ἡ ζωηρότης τῆς ἀντιλήψεως ὑμῶν σᾶς ἐπέτρεψε νὰ ἐννοήσητε πάραυτα τὸ ὀλίσθημα ὑμῶν, διὰ τοῦτο ἠθελήσατε ν’ ἀποτρέψητε τὴν συζήτησιν εἰς συζήτησιν προσωπικήν, πρᾶγμα ἥκιστα συμβιβαζόμενον καὶ ἀπὸ τὸ ἦθος ὑμῶν καὶ ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον κατέχετε. «Αἱ προαίρετοι ὑπογραφαὶ ἐλήφθησαν...

§126Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ τοῦ πτωχοκομείου ἐκεῖ.

§127Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. Πρόκειται περὶ τριῶν ἱδρυμάτων καὶ θὰ τὰ ἐξετάσω ἓν πρὸς ἕν. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὸ πτωχοκομεῖον. Τὸ πτωχοκομεῖον συνέστη ἀρχικῶς καὶ κατὰ τοῦτο ἡ ἔκθεσις εἶναι λανθασμένη, ἔχον προορισμὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν μόνον τῆς πόλεως Κερκύρας. «Διατάσσει δὲ ὁ ἐκλαμπρότατος ἔπαρχος... κλπ». διατάσσει νὰ μεταφερθῶσι πάραυτα εἰς τὸν τόπον ἐξ οὗ κατάγονται εἴτε εἶναι οὗτος ἡ λοιπὴ Κέρκυρα εἴτε ἄλλη τις νῆσος τοῦ Ἰοννίου Πελάγους. Ταῦτα ἡ διὰ τὸ πτωχοκομεῖον. Διὰ τὸ βρεφοκομεῖον ἡ αὐτὴ ἐπαναλαμβάνεται ἱστορία (ἀναγινώσκει). «Τῆς πόλεως καὶ τῶν προαστείων τῆς πόλεως Κερκύρας». Ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ αὐτῇ δηλοποιήσει, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ, νὰ ἀναγνώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγεται, ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς γερουσίας τοῦ 1833 ἱδρύεται καὶ παράρτημα τοῦ πτωχοκομείου νοσοκομεῖον, τὸ ὁποῖον ἕναν ἔχει προορισμόν, νὰ νοσηλεύῃ τοὺς πτωχοὺς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην νοσηλείας τῆς πόλεως Κερκύρας. Εἴμεθα λοιπὸν ἐλπίζω ἤδη σύμφωνοι μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε; Νομίζω ὅτι ἀντικανονικῶς εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον διότι....

§129Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συζητήσω ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν νὰ προσθέσητε αὐτὸ ποῦ θέλετε.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον προτείνεται εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν.

§131Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον προτείνεται εἰς κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπαράδεκτον Συνταγματικὸν, δύναται ὑποθέτω νὰ προταθῇ κατὰ πᾶσαν συζήτησιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς διατάξεων πολιτικῆς δικονομίας ἀλλὰ διατάξεων Συνταγματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὑμεῖς πάντες εὑρισκόμεθα ἐδῶ. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ἔνστασις λόγῳ παρελεύσεως τοῦ χρόνου, τότε δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωμεν καὶ ἐὰν θὰ ἵσταται ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκεῖ ὅπου ἵσταται καὶ μεῖς ἐκεῖ ποῦ ἱστάμεθα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐν τοιαύτῃ ταχύτητι, ὥστε ἀληθῶς ὑπῆρξεν ἀγὼν δρόμου δι’ ἐμέ. Φθάσας δέ, ὁμολογῶ, ὀλίγον ἀργά, διότι δὲν ἤμην τόσον ταχύπους, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ προφθάσω τὴν ταχύτητα τῆς πρώτης ἀναγνώσεως, ἦλθον ἐδῶ εἰς τὰς 6 παρὰ τέταρτον, εὑρέθην πρὸ τῆς ψηφίσεως ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἴδητε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἤδη φθάνω εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν μεταγενεστέραν τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν πρώτην, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, βασίζεται ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου Α Π Ι τοῦ 1887 περὶ διανομῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας. Καὶ ὁμολογουμένως ἐν ἄρθρῳ δευτέρῳ ὁ νόμος αὐτὸς λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Πρὸς συντήρησιν κ.λ.π.». ὁμολογουμένως λέγω, ὁ νόμος αὐτὸς κατέβαλε τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπῆρχε πρὸ τῆς ἑνώσεως, Ὥρισεν ὅτι τὰ αὐτὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα δὲν εἶναι πλέον προωρισμένα μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς πόλεως Κερκύρας, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὁλοκλήρου τῆς νήσου. Ἀλλὰ ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη συνεπείᾳ ἑνὸς ἑτέρου νόμου, τοῦ νόμου Α.Φ.Δ. περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως τῶν ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ τοῦ δημοσίου τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς νήσου Κερκύρας καὶ τοῦ κληροδοτήματος. Καὶ ὁ νόμος ἀντὶ τοῦ ἄρθρου τετάρτου περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει) «Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν μετὰ κ.λ.π. ἄρα ὁ νόμος Α.Φ.Ι. εἶναι νόμος στηριχθεὶς ἐπὶ συμβάσεως, ἡ ὁποία συνετάγη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου Α.Φ.Δ. Ἀνεδίφησα ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐστάθη ἀδύνατον, μολονότι ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ διάταξις τοῦ νόμου κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ συμβολαίου εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ εὕρω τὸ συμβόλαιον αὐτό. Ἀλλὰ ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν ἐρχώμεθα νὰ νομοθετήσωμεν νὰ μεταβάλωμεν διατάξεις συμβιβαστικὰς διατάξεις νόμων οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς συμβάσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἐκ τῆς ὁποίας πληροφοροῦμαι—ἤδη δὲν στηρίζομαι εἰς τὰς ἰδικάς μου μελέτας ἀλλὰ εἰς πληροφορίας—ὅτι ἀπαγορεύεται διὰ τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ ἡ διοίκησις τῶν καταστημάτων αὐτῶν παρ’ ἄλλου εἰμὴ ἀπὸ τὸν δῆμον τῶν Κερκυραίων. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοιαύτη ὑπάρχει διάταξις τῆς συμβάσεως, ἐγκριθείσης διὰ τοῦ νόμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς σήμερον νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν σύμβασιν αὐθαιρέτως διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, περιφρονοῦντες τὴν συμβατικὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, διότι τότε, ἀλλοίμονον. Καὶ ἤδη φθάνω εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος, κ. ὑπουργέ, τὴν ὁποίαν τελείως ἠγνοήσατε καθ’ ἣν στιγμὴν ὑποβάλατε τὸ νομοσχέδιον. Διότι τὸ νομοσχέδιον—καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναπληροῦται ὑπὸ τοῦ ὑφυπουργοῦ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον—λέγει: «Ἡ διοίκησις ἐν γένει καὶ ἡ διαχείρισις κλπ.» ὡς ὁ κ. ὑπουργὸς γνωρίζει—ὡς ἄλλως τε βεβαιοῖ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει—ἡ περιουσία τῶν ἀγαθοεργῶν αὐτῶν ἱδρυμάτων συνέστη διὰ γενικῆς εἰσφορᾶς διὰ διαθηκῶν καὶ δωρεῶν. Αἱ διαθῆκαι καὶ αἱ δωρεαὶ ἐγένοντο χωριστὰ πρὸς τὰ καταστήματα. Ἄλλος ἐδώρησεν εἰς τὸ πτωχοκομεῖον, ἄλλος ἐδώρησεν εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Ὑπάρχουν διατάξεις διαθηκῶν αἱ ὁποῖαι καθορίζουν τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως. Ὑπάρχει ἐπίσης διάταξις τοῦ ἄρθρου 20οῦ τοῦ Συντάγματος κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία λέγει. (ἀναγινώσκει) «δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταβολὴ τοῦ περιεχομένου ἢ τῶν ὅρων διαθήκης ἢ δωρεᾶς». Καὶ ἐρωτᾶται. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατελήφθη ἡ περιουσία διὰ διαθήκης εἰς τὸ πτωχοκομεῖον, ἄλλης εἰς τὸ νοσοκομεῖον καὶ ἄλλης εἰς τὸ ὀρφανοτροφεῖον, πῶς ἔρχεσθε σεῖς ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Κερκυραίων, ὡς συμβαίνει μὲ τὸ κληροδότημα Μαντζίδη, νὰ τεθῆτε ὑπεράνω τοῦ συντάγματος; Νομίζετε ὅτι δύνασθε σεῖς νὰ ἔλθητε καὶ νὰ εἴπητε, τίθεμαι ὑπεράνω τοῦ πολιτεύματος καὶ καταπατῶ αὐτό, ἐγὼ ἐννοῶ τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα νὰ συγχωνευθοῦν εἰς ἕνα καὶ νὰ διευθύνωνται ἀπὸ ὀργανισμὸν τῆς ἰδικῆς μου φατρίας; Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε ὑπουργέ, νὰ ἀποδώσω ὑμῖν φιλοφρόνημα. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία φατρία, τότε ὑπάρχει μία ἀντιφατρία καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἄλλην φατρίαν παραδίδετε τὴν διοίκησιν τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων. Τοῦτο ὅμως ἀποτελεῖ περιφρόνησιν κατὰ τῶν διατάξεων τοῦ πολιτεύματος, καὶ θὰ πράξητε τοῦτο μόνον μὲ τὴν δύναμιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Κυβερνητικῆς, ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δοθῇ ἡ πλειοψηφία ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἠκούσατε τὰς καταγγελίας τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐξετόξευσε κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτής, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμφωνήσητε εἰς τὸ ὅτι τὸ ὅλον ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, ἕν δὲ καὶ μόνον. Τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα τῆς νήσου Κερκύρας ἀνήκουν εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων ἢ ἀνήκουν εἰς ὁλόκληρον τὴν νῆσον; Τοῦτο εἶναι τὸ ὅλον ζήτημα. Ἐὰν τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα τῆς νήσου Κερκύρας ἀνήκουν εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων, προφανῶς ὅλαι αἱ σκέψεις μου εἶναι αὐθαίρετοι καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνω διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ, ὅπως ἡ κάρπωσίς των περιέλθῃ εἰς ὁλόκληρον τὴν νῆσον, εἶναι μέτρα ἄδικα. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ σκεφθῆτε τοῦτο, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κύριος βουλευτής. Ὁ δῆμος Κερκυραίων, ὅταν συνέστησαν τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα οὐδὲ κἂν ὑπῆρχεν. Ἡ Κέρκυρα ἀπετέλει τότε μίαν ὁλόκληρον ἐπαρχίαν ἓν νομικὸν πρόσωπον ἔχον ἰδίαν περιουσίαν εἰς ἣν ἀνετίθεντο οἱ σημερινοὶ δημοτικοὶ σκοποί, καί τινες Κρατικοί. Ὁ δῆμος Κερκύρας λοιπὸν ὁ ὁποῖος σήμερον διεκδικεῖ κατ’ οὐσίαν τὴν κάρπωσιν καὶ νομὴν τῶν ἱδρυμάτων αὐτῶν, δὲν ὑπῆρχε τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ταῦτα συνέστησαν. Πῶς δὲ καὶ διὰ τίνων οἰκονομικῶν μέσων συνεστήθησαν τὰ ἀγαθοεργὰ ταῦτα καταστήματα τῆς Κερκύρας; Διὰ κοινῶν συνεισφορῶν, διὰ περιουσίας τὴν ὁποίαν ἀφῆκαν οἱ διάφοροι διαθέται καὶ διὰ δωρεῶν πρὸς αὐτά. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἡ ἱστορία αὐτῶν δὲν σταματᾷ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἑνώσεως. Προχωρεῖ καὶ περαιτέρω, διότι ὅταν ἡ Κέρκυρα ἐπέτυχε τὴν μεγάλην ἱκανοποίησιν νὰ ἴδῃ τοὺς ἐθνικοὺς αὐτῆς ἀγῶνας στεφομένους ὑπὸ ἐπιτυχίας, εἶχε μίαν ἰδικήν της περιουσίαν τὴν λεγομένην ἐγχώριον περιουσίαν ἡ διάθεσις καὶ διανομὴ τῆς ὁποίας καὶ ἀπετέλεσε ζήτημα μεγάλων συζητήσεων μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἀθηνῶν, ἂν ἐπιτρέπεται ἡ ἔκφρασις καὶ τῆς Κερκύρας. Ἠδικήθη κατὰ πολὺ ἡ Κέρκυρα κατὰ τὴν διανομὴν τῆς περιουσίας ταύτης καὶ δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος, βεβαίως διὰ νὰ ἐκθέσω ἐδῶ διὰ μακρῶν τὴν ἄδικον διάθεσιν τῆς Κερκυραϊκῆς αὐτῆς περιουσίας καὶ τὰ ἀδικαιολόγητα κέρδη τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς διανομῆς καὶ διαθέσεως ταύτης ἀπήλαυσε τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ ἐμεσολάβησε ἕνας νόμος τοῦ 1887, τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μνημονεύσῃ ὁ προλαλήσας, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐγχώριος περιουσία τῆς Κερκύρας διενεμήθη, ἡ ἀπομείνασα—δηλαδὴ ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἄδικον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου φαλκίδευσιν αὐτῆς—διενεμήθη λέγω, εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τῆς Κερκύρας καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἠδικήθησαν μεγάλως καὶ ἀσφαλῶς οἱ διάφοροι ἀγροτικοὶ δῆμοι πρὸς ὄφελος τοῦ δήμου Κερκυραίων. Ὡρισμένα τότε στοιχεῖα τῆς περιουσίας ἐκείνης τῆς ἐγχωρίου τῆς ἀνηκούσης ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν Κέρκυραν περιῆλθον εἰς τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα αὐτῆς, διότι ἐκρίθη ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν περιουσιακῶν πόρων τὰ ὁποῖα εἶχον αὐτά, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν ἀποστολήν των. Τὰ πράγματα οὕτω εἶναι καθαρὰ καὶ ἁπλούστατα. Δὲν εἶναι μόνον αἱ κοιναὶ εἰσφοραὶ αἵτινες ἀπετέλεσαν τὴν περιουσίαν αὐτὴν ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ ἐγχώριος περιουσία ἡ ἀνήκουσα εἰς ὁλόκληρον τὴν νῆσον, ὁ δὲ δῆμος Κερκύρας σᾶς εἶπον καὶ ὡς εἶναι φανερόν, δὲν ὑπῆρχε πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ περὶ δήμων νόμου. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος ὁ ὁποῖος ὥρισε μίαν γενικὴν συνεισφοράν, ἕνα γενικὸν φόρον ὑπὲρ τῶν καταστημάτων τούτων, φόρον τὸν ὁποῖον πληρώνει ἐξ ὁλοκλήρου ἡ Κέρκυρα, δηλαδὴ ὄχι μόνον ὁ δῆμος Κερκυραίων, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ ¾ τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ. Ἔρχομαι λοιπὸν ἐγὼ ἐδῶ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κερκύρας καὶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐκτιμῶν αὐτὴν τὴν κατάστασιν ὅτι δηλαδὴ μίαν περιουσίαν ἀνήκουσαν εἰς ὁλόκληρον τὴν Κέρκυραν προωρισμένην δὲ πρὸς συντήρησιν τῶν καταστημάτων αὐτῆς κατ’ οὐσίαν νέμεται ὁ δῆμος Κερκυραίων, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ κόμματος, διὰ νὰ μὴν ἐπαναλάβω τὴν λέξιν φατρίαν τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθην πρὸ ὀλίγου. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἀλήθεια καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ παρεπονούμην ἴσως, οὔτε κἂν διὰ τὴν διαχείρισιν αὐτήν, ἔστω καὶ ἐὰν ἐν τῇ ἀπονομῇ τῶν βοηθημάτων τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων προτιμῶνται οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως ἀπέναντι τῶν χωρικῶν. Δὲν θὰ συνεκινούμην λέγω ἴσως δι’ αὐτό, ἀλλὰ συνέβη καὶ ἄλλη ἀπρέπεια πολὺ μεγαλυτέρα, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς. Ἐπωφελήθη ὁ δῆμος Κερκυραίων ὁ οὐσιαστικῶς διευθύνων τὰ ἀγαθοεργά μας ἱδρύματα μιᾶς νομικῆς διατάξεως καθ’ ἣν τὰ ἐκ τῆς εἰδικῆς φορολογίας ὑπὲρ τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων ἀπομένοντα περισσεύματα θέλουν περιέλθῃ εἰς τοὺς δήμους εἰς οὓς τὰ ἱδρύματα ἀνήκουν καὶ ἐσφετερίσθη ταῦτα μόνος αὐτὸς ἐνῷ ὡς εἶπον, τώρα ἀνήκουν ὄχι μόνον εἰς αὐτόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἀγροτικὰς κοινότητας καὶ αὐτὸ ἴσως θὰ τὸ ἐχάριζον κύριοι, ἀλλ’ ἡ ἀναίδειά τους δὲν ἔχει ὅρια, διότι ἐν τῇ προσπαθείᾳ των ὅπως τὸ μέγιστον μέρος ἐκ τῆς κοινῆς φορολογίας περιέλθῃ μόνον εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὡς εἶπον κατ’ οὐσίαν διευθύνουν τὴν ὅλην αὐτὴν περιουσίαν ἁπλούστατα περιώρισε τὰς ἀνάγκας τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων. Εἴχαμε λ. χ. 60 κλίνας εἰς τὸ νοσοκομεῖον Κερκύρας, περιώρισαν ταύτας εἰς ὀκτώ. Διώχνομεν τὰ ὀρφανά, διότι δὲν ἔχομεν θέσιν νὰ τὰ βάλωμεν, δὲν δεχόμεθα πτωχοὺς διότι ἔχομεν ὀλίγους πόρους καὶ δι’ αὐτῶν τῶν βρωμερῶν μέσων κατώρθωσαν, ὥστε τὸ μεγαλύτερον μέρος ἐκ τῆς κοινῆς φορολογίας νὰ καταβροχθίζῃ μόνος ὁ δῆμος Κερκυραίων.

§134Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ δὲν τροποποιεῖτε αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§135Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ κάμνω.

§136Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ καὶ μόνον.

§137Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ἡ ὅλη διαχείρισις εἶναι ἀπρεπὴς καὶ ἄδικος καὶ διὰ τοῦτο, διὰ τοῦ νομοσχεδίου μου καλῶ ὅλους τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, μετ’ αὐτῶν δὲ καὶ τὸν δῆμον Κερκυραίων διὰ νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν ἱδρυμάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ τίποτε ἄλλο. Κύριοι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, εἰς τὸ πολιτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα τὸ τοπικόν, ἀνεπτύξαμεν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ὑπεστηρίξαμεν ὅτι ἐκλεγόμενοι βουλευταὶ θὰ ζητήσωμεν τὴν μεταβολὴν τῆς καταστάσεως ταύτης, καταστάσεως δηλαδὴ ἀδίκου, διὰ νὰ μὴ εἴπω βαρυτέραν λέξιν. Τὸ πρόγραμμα δὲ ἡμῶν τοῦτο ἐνέκρινε διὰ μεγάλης πλειοψηφίας ὄχι μόνον ἡ ἐξοχὴ τῆς Κερκύρας, ἀλλὰ καὶ ἡ πόλις καὶ τοῦ προγράμματος δὲ αὐτοῦ τὴν ἐφαρμογὴν σᾶς ζητοῦμεν σήμερον νὰ ἐπιδοκιμάσητε (χειροκροτήματα). Δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σημασίαν ἐὰν ὅταν ἱδρύθη τὸ 1833 τὸ πτωχοκομεῖον ὑπὸ τὸ Κράτος τῶν ἀπολυταρχικῶν ἐκείνων πολιτευμάτων, διὰ διαταγῆς τοῦ ἐκλαμπροτάτου, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας. Ἀπαρχῆς ὡρίσθη, ὅτι μόνον οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως θὰ κάμνουν χρῆσιν τῶν εὐεργετημάτων τῶν ἀγαθοεργῶν μας καταστημάτων καὶ ὅτι οἱ χωρικοὶ θὰ ἐκδιώκονται διὰ τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως καὶ θὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰ χωρία αὐτά, ὡς ἠξίωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ράλλης. Καὶ δὲν ἔχει λέγω καμμίαν σημασίαν, ἐφ’ ὅσον ὡς εἶπον διὰ κοινῆς περιουσίας ἱδρύθησαν τὰ καταστήματα ἐκεῖνα καὶ διὰ κοινῶν φόρων συντηροῦνται. Τὰ διδάγματα ταῦτα ἦσαν δυστυχῶς συνέπεια τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀπολυταρχικῶν πολιτευμάτων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ τῆς κρατούσης τότε διανοητικότητος καθ’ ἣν οἱ χωρικοὶ ἦσαν ὑποτελεῖς καὶ οὐδὲν δικαίωμα εἶχον, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τοὺς χωρικοὺς ν’ ἀποκτήσουν τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτοὺς δικαιώματα διὰ σκληρῶν ἀγώνων (χειροκροτήματα παρατεταμένα). Τὴν τοιαύτην λοιπὸν κατάστασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ μὴ δώσῃ εἰς τοὺς χωρικοὺς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνήκει καὶ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Κερκύρας διὰ τῆς ψήφου του ἐνέκρινεν. Ἡ συγχώνευσις τῶν περιουσιῶν τῶν καταστημάτων τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν διὰ τῶν νομοσχεδίων δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης οὐδὲν ἕτερον ἐπιδιώκομεν παρὰ νὰ ἐλαττώσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ κοινὰ ἔξοδα. Διατὶ νὰ ἔχωμεν τρεῖς διοικήσεις, τρία ἀδελφάτα, τρεῖς κατηγορίας ὑπαλλήλων καὶ νὰ μὴ κάμωμεν μίαν διοίκησιν; Λέγει ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι τὸ λαμβανόμενον μέτρον εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καθόσον ἀντίκειται κατὰ τοὺς ἰσχυρισμούς του εἰς τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Συντάγματος, ὅπερ δὲν ἐπιτρέπει ἄλλην διάθεσιν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὁ διαθέτης ὥρισε διὰ τῆς διαθήκης του. Καὶ βεβαίως θὰ ἀντέκειτο εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ συντάγματος, ἐὰν ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν μετατρέπωμεν τὸν σκοπὸν καὶ ὁρίζομεν δι’ ἄλλον σκοπὸν τὰς συσταθείσας δωρεὰς ἢ τὸ κληροδότημα. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ ἄνθρωπος λογικός, ὅτι διότι ἡ διαχείρισις εἶναι τοῦ λοιποῦ μία, θὰ μεταβληθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ διαθέτου ὁ ὁποῖος κατέλιπε τὸ α ἢ β ποσὸν δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ κύριος συνάδελφος ἀνέγνωσε μόνον τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἐὰν ὅμως προέβαινε περαιτέρω θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὅταν ἡ θέλησις τοῦ δωρητοῦ ἢ διαθέτου ἀποβαίνει ἀπολύτως ἀπραγματοποίητος ἐπιτρέπεται ἡ διάθεσις τοῦ διατιθεμένου ἢ δωρουμένου πρὸς ἄλλον παρεμφερῆ σκοπόν. Ἐδῶ δὲν πρόκειται κἄν περὶ παρεμφεροῦς σκοποῦ, πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ. Τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διέθεσεν ὁ διαβάτης δι’ ἕνα σκοπὸν δὲν διατίθενται δι’ ἄλλον σκοπὸν ἀλλὰ διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, τὸν κύριον σκοπόν. Ἡ προσπάθεια ἡμῶν συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα καὶ νὰ ἐξοικονομοῦμεν τὰ πράγματα. Οὔτε παραβίασιν Συντάγματος κάμνομεν, οὔτε τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου εἰς τὸ κάτω–κάτω τῆς γραφῆς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παρίδωμεν. Ἀλλὰ κάμνομεν τοῦτο τὸ ἐπιτακτικὸν καθῆκον, νὰ δώσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν ἀγοθοεργῶν ἱδρυμάτων εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πληρώνουν διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ἐκ τῆς πληρωμῆς τούτων, ἀπολαμβάνουν ἄλλοι εἰς αὐτοὺς ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ δώσωμεν καὶ θὰ δώσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθημεν καὶ τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνήκει. (χειροκροτήματα).

§138Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ Ὀρφανοτροφείων καὶ Νοσοκομείων, νομίζω ὅτι αὐτὰ ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τούτου καὶ νὰ φέρῃ πρὸς τούτοις τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Θὰ ἤθελον δὲ δεύτερον, νὰ παρακαλέσω ὅπως τὸ μέτρον τοῦτο ἐπεκταθῇ γενικώτερον καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας καὶ νὰ μὴ προνοῇ μεροληπτικῶς μόνον περὶ τῆς Κερκύρας.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν ἐπεκτείνετε τὸν νόμον καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας;

§140Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τολμῶ νὰ τὸν ἐπεκτείνω, διότι δὲν γνωρίζω τὰς παραστάσεις τῶν καθ’ ἕκαστον ἐπαρχιῶν. Συνήθως ὅμως εἰς ὅλην τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα εἶναι δημοτικά, διότι εἴτε συντηροῦνται διὰ τῶν πόρων τῶν δήμων, εἴτε συνιστῶνται διὰ τῶν κεφαλαίων τῶν δήμων, εἴτε διὰ κεφαλαίων δοθέντων εἰς τοὺς δήμους πρὸς ἐκτέλεσιν τοιούτων σκοπῶν.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πάντως ὅμως ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας.

§142Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργός τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν τυχὸν πλὴν τῆς Κερκύρας ὑπάρχουσι καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοιαῦτα ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὸν δῆμον ἀλλ’ εἰς μίαν περιοχὴν ἄλλην θὰ παρουσιάζεται τὸ αὐτὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθη ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιδοκιμάζομεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος θέλει, τὰς εἰσπράξεις καὶ τὸ κεφάλαιον ἐν γένει τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων νὰ μὴ τὰς διοικοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πληρώνουν διὰ τὴν συντήρησίν των. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτοῦ εἶναι ὀρθοτάτη. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου Προνοίας. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς ἔχει ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος καὶ δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν γνῶσιν τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμίζηται ἕνα ζήτημα χωρὶς νὰ τὸ γνωρίσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός. Διότι πρὸ ὀλίγου ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀπόλυτον ἄγνοιαν τοῦ πράγματος.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ μεταβάλλῃ τὰς κειμένας διατάξεις τῆς δημοτικῆς νομοθεσίας καὶ ἐν τούτῳ ὑπάρχει πλήρης ἡ ἁρμοδιότης τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, πρόκειται περὶ ἑνὸς καθιδρύματος τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα ἄλλου ὑπουργείου. Τήν αὐτὴν παρατήρησιν ἔκαμον καὶ προηγουμένως καὶ ὁ σκοπός μου εἶναι γενικώτερος καὶ ἀποβλέπει εἰς τὸ μέλλον οὕτως ὥστε νὰ ρυθμίζωνται τὰ ζητήματα ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος πρόκειται περὶ καθιδρύματος μιᾶς ὁλοκλήρου περιφερείας καὶ ὄχι κοινότητος. Ἄς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ καθίδρυμα τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου Ἀθηνῶν. Αὐτὸ ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, διότι ἂν πρόκειται οἱ δῆμοι νὰ εἶναι ἁρμόδιοι καὶ συνεπῶς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τότε καὶ εἰς τὰ ζητήματα τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σχολείων ἁρμόδιος θὰ εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ διὰ τὰ δημοτικὰ δάση, ἁρμόδιος θὰ εἶναι πάλιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Ἁρμόδιος θὰ εἶναι ἑκάστοτε ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ἔχουν ὑπαχθῆ τὰ διάφορα ζητήματα. Δὲν πρόκειται περὶ διοικήσεως δήμου ἢ κοινότητος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ διοικήσεως καθιδρυμάτων. Δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κάμῃ νομικὸν πρόσωπον τὸ ἵδρυμα καὶ νὰ ἀναθέσῃ τὴν διοίκησιν εἰς τὴν κοινότητα, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπέμβῃ ὁ ἴδιος. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἕτερον νομικὸν πρόσωπον τοῦ Νομοῦ Κερκύρας τὴν τοπικὴν διοίκησιν τοῦ καθιδρύματος, ἀλλὰ πάλιν τὴν σχετικὴν διοίκησιν τοῦ καθιδρύματος, θὰ τὴν ἔχῃ ὁ τόπος.

§146Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶμαι καὶ ἐγὼ βουλευτὴς καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω εἰς τοιαῦτα ζητήματα γνώμην;

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ νὰ ἔχῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Δὲν ἔχω ἐγὼ καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας.

§148Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δύο λέξεις θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν ὅτι ἀνέφερα τὴν νομοθεσίαν τοῦ 1833 διὰ νὰ βασίσω ἐπ’ αὐτῆς ἐπιχειρήματα. Ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγα, εἰς ἀπάντησιν διὰ τὰ ἤδη δέοντα νὰ συμβῶσιν. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἴσως νὰ μὴ κατηννόησε καλῶς. Ἐὰν ὅμως δὲν κατηννόησε, τὸ κατεννόησεν ἄριστα ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὅτι ἀνέφερον τὴν νομοθεσίαν τὴν πρὸ τῆς ἑνώσεως τοῦ 1830 τῶν Ἰονίων νήσων, ἵνα ἀποδείξω ὅτι τὸ περὶ τῆς πρὸ τῆς ἑνώσεως νομοθεσίας ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, λεγόμενον δὲν ἦτο πρέπον, ἀλλὰ ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν ὅλως ἀλλοίως ἦσαν ὅμως ἀντίθετα ἀπὸ ὅτι βεβαιοῦται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς πρὸς τῆς ἑνώσεως νομοθεσίας. Ἦτο λοιπὸν ἐντελῶς περιττὸν καὶ ἐντελῶς ἄσκοπον καὶ ἐντελῶς ἄκαιρον, τὸ νὰ ὁρμηθῇ ἐκ τούτου ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, ἵνα ἀναλάβῃ ἐπίθεσιν κατὰ τῆς μεσαιωνικῆς νομοθεσίας τὴν ὁποίαν δὲν ὑποθέτω ὅτι ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν μολονότι ἐπιεικότεροι αὐτῶν φερόμεθα πρὸς τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν, μολονότι δὲν ἀποδίδομεν εἰς αὐτοὺς φατριαστικοὺς σκοποὺς καὶ δὲν κατηγοροῦμεν αὐτοὺς ἐπὶ ἐνεργείαις αἱ ὁποῖαι εἶναι βρωμεραί. Ὄχι κύριε ὑπουργέ, δὲν ἐκπροσωποῦμεν ἡμεῖς τὴν μεσαιωνικὴν νομοθεσίαν, ἀλλὰ ἐκπροσωποῦμεν τὴν ἀλήθειαν ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἡ ἔκθεσις ὑμῶν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ εὑρίσκεται μακρὰν τῆς ἀληθείας, μακρὰν τῆς πραγματικότητος. Ἦτο περιττὸν νὰ ἀντιτάξετε τοιαῦτα κατ’ ἐμοῦ καὶ νομίζω, ὅτι πολὺ ὀρθότερον καὶ πολὺ σοβαρότερον δι’ ὑμᾶς καὶ πολὺ πλέον ἁρμόζον πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ πρὸς τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον πάντες ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν θὰ ἦτο, νὰ ἔλθητε καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἐν τῷ σημείῳ τοῦτο ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπεμακρύνθη τῆς πραγματικότητος ἐξ ἑνὸς λάθους τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλεται εἰς προμελέτην. Τοῦτο θὰ ἦτο πολὺ ὀρθότερον, ἀντὶ νὰ κάμητε προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον ἐμοῦ, ἡ ὁποία ἦτο ἐντελῶς ἄκαιρος καὶ ἐντελῶς ἀπρεπής. Ἀλλὰ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ταῦτα δὲν ἔχουν καμμίαν οὐσιαστικὴν σημασίαν. Οὐσιαστικὴν σημασίαν ἔχουσι τὰ πράγματα. Εἴπετε ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1887 ὁμιλεῖ περὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς, ὡς μὴ ἀνηκούσης εἰς τὸν δῆμον Κερκύρας, ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων καὶ ὡς μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων. Ἀπαντῶ εἰς ὑμᾶς, ὅτι καὶ τοῦτο δὲν εἶναι πρακτικόν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1887 λέγει τοῦτο, ὅτι τὰ ἀγαθοεργὰ ταῦτα καταστήματα ἀνήκοντα εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων εἶναι προωρισμένα δι’ ὅλους τοὺς πτωχούς, δι’ ὅλους τοὺς ἀσθενεῖς, δι’ ὅλους τοὺς ὀρφανοὺς τοῦ δήμου Κερκύρας. — Τοῦτο λέγει ὁ νόμος τοῦ 1887. Ἀλλὰ ἀφίσατε καὶ ἄλλο ἀνώτατον ἐπιχείρημα: Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ νόμος ΑΛΙʹ τοῦ 1887 τὸν ὁποῖον τροποποιεῖ ὁ νόμος ΑΠΔʹ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς βασίζεται ἐπὶ ἑτέρου νόμου βασιζομένου καὶ τούτου ἐπὶ μιᾶς συμβάσεως καὶ ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τροποποιήσετε αὐθαιρέτως διὰ μιᾶς διατάξεως νόμου, νόμον συμβατικόν, χωρὶς νὰ ἀποδείξετε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος κακόπιστον, χωρὶς νὰ ἀποδείξητε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀσεβοῦν πρὸς τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις του. Μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον κύριε ὑπουργέ, πῶς θὰ κανονίσητε τὰ τῆς διοικήσεως τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων τοῦ δήμου Κερκύρας, κανονίσατέ την κατὰ τρόπον πρέποντα· ἂν ὑπάρχει σφάλμα ἐπανορθώσατε αὐτό, ἀλλ’ ἐπανορθώσατε αὐτό, οὐχὶ κατὰ τρόπον πλημμελῆ καὶ ἀντισυνταγματικόν, οὐχὶ διὰ νὰ προσθέσητε εἰς τὰς πλημμελείας αὐτὰς καὶ νέας τοιαύτας, οὐχὶ διὰ νὰ μετατρέψητε τὰς ὑπέρ τινος φατρίας ἐνεργείας ὑπὲρ ἄλλων, ἀλλὰ διὰ νὰ καταστήσητε τὰ ἀγαθοεργὰ ταῦτα καταστήματα ἀνεξάρτητα, μὴ ὑποκείμενα οὔτε εἰς τὸ μὲν, οὔτε εἰς τὸ δὲ πολιτικὸν κόμμα, διότι ἀντιθέτως πρὸς ὑμᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ἐγώ, ὅτι ὑπάρχουν φατρίαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πῶς εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς πολιτικῆς φατρίας ἀλλ’ ἀρχηγὸς πολιτικοῦ κόμματος διϊστάμενος ἡμῶν διότι ἔχετε ἄλλας ἀρχάς, ἀλλὰ σέβομαι τὰς ἀρχάς μου ἀρκούντως, ὥστε νὰ μὴ ἀποδώσω εἰς ἄλλον τὸν τίτλον τοῦ φατριαστοῦ.

§149Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀνέφερα τὴν λῆξιν ὑπὸ τὴν καλὴν σημασίαν αὐτῆς.

§150Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ ὁ νόμος λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας κτλ». Τί ἦτο ὁ νόμος, διότι δὲ τὸ γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἴσως καὶ ἐγώ, ἴσως ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ γνωρίζει, τί ἦτο ὁ νόμος αὐτός; Ἐγεννήθη, ὡς ἠδυνήθην, ἐκ τῆς μελέτης τῆς προχείρου νὰ ἐννοήσω τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἐγεννήθη λέγω διαφορὰ μεταξὺ τοῦ δήμου Κερκυραίων καὶ τῶν ἄλλων δήμων.

§151Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διαφορὰ μεταξὺ δημοσίου καὶ τῆς νήσου Κερκύρας δηλαδή, δὲν ὑπῆρχον δῆμοι εἰς τὴν Κέρκυραν, ἀλλ’ ἀπετέλει αὕτη ἐπαρχίαν ἡ ὁποία ἐξεπλήρει ὅλους τοὺς δημοτικοὺς σκοποὺς καὶ πολλοὺς Κρατικούς, ἡ ἐπαρχία αὕτη εἶχε περιουσίαν ὡρισμένην. Ὅταν ἡνώθη ἡ Κέρκυρα μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἔγινεν ἀμέσως ἕνας νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ὡρισμένα κτήματα τῆς Κερκύρας μεγάλης ἀξίας καὶ σημασίας, δι’ ἑνὸς νόμου τὸν ὁποῖον δὲν ἀπέκρουσαν οἱ βουλευταὶ τῆς Κερκύρας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι ἦσαν μικροὶ βουλευταὶ, ὥριζεν ὅτι τὰ ἀνάκτορα, ἡ σημερινὴ Νομαρχία καὶ πολλὰ ἄλλα καταστήματα, ἀνήκουσι εἰς τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν συμπεριέλαβε ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτήν, διότι οὕτως δὲν ἀπετελεῖτο μόνον ἐκ τῶν ἱδρυμάτων αὐτῶν τῶν προωρισμένων διὰ δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ἀκινήτων τὰ ὁποῖα ἦσαν, καὶ προσοδοφόρα διὰ τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας. Ἡ ἀπομείνασα περιουσία ἐφόσον ἐφηρμόσθη ὁ ὁ νόμος ἐν Κερκύρᾳ, ἔμεινεν ἔκθετος ὁ νόμος τοῦ 1887 εἶπεν ὅτι αὐτὴν τὴν περιουσίαν ἀναγνωρίζει τὸ δημόσιον ὅτι ἀνήκει εἰς ἐμέ, ἑπομένως τὴν διαμοιράζω εἰς τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα· δηλαδὴ ὁ νόμος ἔδωκε περιουσίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁλόκληρος ἡ νῆσος ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ δημόσιον δὲν ἐξήσκει ἐξουσίαν.

§152Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγεννήθη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ δημοσίου τῆς ἐγχωρίου περιουσίας καὶ τοῦ κληροδοτήματος Μεντσενιγείου.

§153Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ κληροδότημα τοῦτο εἶναι ἄλλο. Τὸ κληροδότημα ἀποτελεῖ αὐτοτελὲς σύνδεσμον. Ὑπάρχει καὶ σήμερον λειτουργοῦν καὶ τὸ ὁποῖον ἔγινε διὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα σπουδάζουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν οὔτε μὲ δήμους, οὔτε μὲ δημόσιον, εἶναι περιουσία τὴν ὁποίαν ἀφῆκε πλουσία κυρία διὰ νὰ ἐκπαιδεύωνται, πτωχοὶ νέοι τῆς Κερκύρας.

§154Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγεννήθη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ δημοσίου τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς Κερκύρας καὶ τοῦ Μεντσενιγείου κληροδοτήματος, ἡ διαφορὰ αὕτη εὑρίσκεται ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἐπῆλθεν εἷς συμβιβασμός. Ἐπῆλθεν ὁ νόμος ᾼΦΔʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887 ὁ ὁποῖος ἐκανόνισε τὰ τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ 4 ἄρθρου ὁρίζει, ὅτι: (ἀναγινώσκει) «ἐντὸς πέντε ἡμερῶν κ.λ.π.». Ἡ περιουσία συνεπῶς αὐτὴ ἐθεωρεῖτο ὡς ἀνήκουσα εἰς τὸν δῆμον Κερκυραίων. Ἔρχεται κατόπιν αὐτοῦ τοῦ νόμου ὁ νόμος ΑΠΓʹ ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 2 ἐξῄρεσε τῆς διανομῆς τὴν περιουσίαν τὴν ἀνήκουσαν εἰς τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα καὶ λέγει: (ἀναγινώσκει) «πρὸς συντήρησιν τῶν ἐν τῷ δήμῳ Κερκυραίων ἀγαθοεργῶν καταστημάτων πλὴν τῶν ἤδη ἀνηκόντων εἰς ἕκαστον αὐτῶν κεφαλαίων καὶ κτημάτων ἐξαιρουμένων τῆς διανομῆς». Καὶ λέγει ταῦτα διὰ τὸ πτωχοκομεῖον, τὸ ὀρφανοτροφεῖον καὶ τὸ νοσοκομεῖον. Ταῦτα ὡς γνωρίζητε, εἶναι ἱδρύματα, ἀποτελοῦντα μίαν νομικὴν προσωπικότητα ἀνεξάρτητον, ἡ ὁποία συνεπῶς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ὑπάρχει συνηνωμένη μετ’ ἄλλης προσωπικότητος νομικῆς. Εἶναι διάφορος λοιπὸν ἡ νομικὴ προσωπικότης τοῦ νοσοκομείου, διάφορος ἡ νομικὴ προσωπικότης τοῦ πτωχοκομείου, διάφορος ἡ τοῦ ὀρφανοτροφείου. Σεῖς ἔρχεσθε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας καὶ κάμνετε μίαν ἕνωσιν ὅλων αὐτῶν τῶν νομικῶν προσώπων εἰς ἥν, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν λέγετε, ὅτι ἡ περιουσία αὐτῶν εἶναι περιουσία διευθυνομένη κοινῶς καὶ ἀνήκουσα κοινῶς εἰς αὐτά, καταργεῖτε πλέον τὴν ἑκάστου ἱδρύματος νομικὴν προσωπικότητα, ἡ ὁποία εἶναι τελείως ἀνεξάρτητος τῶν προϋπαρχουσῶν τριῶν νομικῶν προσωπικοτήτων. Τούτου οὕτως ἔχοντος ἐρωτῶ ὑμᾶς. Δὲν προβάλλετε τὰς διατάξεις τῶν διαθηκῶν καὶ τῶν κληροδοτημάτων τῶν ἀνηκόντων ξεχωριστὰ εἰς ἕκαστον ἵδρυμα, ἀφοῦ θανατοῦτε τὰς νομικὰς αὐτὰς προσωπικότητας; Δὲν ὑπάρχουσιν πλέον. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου σας, ἐπέρχεται θανατηφόρον πλῆγμα κατὰ τῶν ἱδρυμάτων αὐτῶν. Παύουν πλέον νὰ ζοῦν. Δημιουργεῖται νέον ἵδρυμα νομικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι τελείως ἀνεξάρτητον τῶν θανατουμένων ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου σας ἱδρυμάτων. Τοῦτο εἶναι τὸ νομικὸν κατ’ ἐμὲ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει.

§155Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως.

§156Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ λέγω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 120 τοῦ Συντάγματος ἀνεξαρτήτως τῆς ἄλλης ἐνστάσεως, ὅτι πρόκειται περὶ νόμου συμβιβαστικοῦ τὸν ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ καταλύσητε αὐθαιρέτως, ἀνεξαρτήτως λέγω τούτου, ἔρχεται ἡ διάταξις τῆς 1ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὰς διατάξεις τῶν διαθηκῶν, ὅπως θέλητε, διὰ νόμου. Σεῖς μὲ ἐφέρατε εἰς ἀντίκρουσιν τῶν ὅσων λέγω τὴν διάταξιν τῆς 2ας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος.

§157Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον καὶ κάτι τι ἄλλο.

§158Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ ἡ διάταξις τῆς 2ας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος δὲν ἔχει θέσιν κύριε ὑπουργέ. Καὶ ἐὰν μὲ κατηγορήσατε ὅτι δὲν ἀνέγνωσα αὐτὴν ἐγὼ κατηγορῶ ἀντιθέτως ὑμᾶς, ὅτι ἀνεγνώσατε αὐτήν, διότι ἡ 2α παράγραφος τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος, ὁμιλεῖ περὶ τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις τῆς βουλήσεως τοῦ διαθέτου. Ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ὁ διαθέτης ζητεῖ νὰ γίνῃ κάτι τι τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους, τότε τί θὰ γίνῃ ἡ περιουσία αὐτή; Θὰ μείνῃ ἄχρηστος; Ἔρχεται ἡ διάταξις τῆς 2ας παραγράφου καὶ λέγει ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπαρχούσης ἀδυναμίας πραγματοποιήσεως τῆς βουλήσεως τοῦ διαθέτου δύναται νὰ γίνῃ ἡ διάθεσις πρὸς ἄλλον παρεμφερῆ σκοπόν. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ ἰσχυρίζεσθε τοιοῦτόν τι δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ ἀδικῆτε τὴν ὑμετέραν ὀξύνοιαν τὴν τόσον ἄλλως γνωστὴν καὶ νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι ἔχει ἐφαρμογὴν ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Συντάγματος, ὅταν ἔχητε τὰ τρία αὐτὰ ἱδρύματα λειτουργοῦντα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἐκλειπόντων ἁρμοστῶν τοὺς ὁποίους σεῖς ὠνομάσατε ἀνθρώπους τοῦ μεσαιῶνος καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις κατώρθωσαν νὰ καταστήσωσι τὴν νῆσον ἐξ ἧς κατάγεσθε, νῆσον ἀληθῶς πολιτισμένην τὴν ὁποίαν μετὰ φθόνου ἴσως δύνανται οἱ κάτοικοι ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀτενίζωσιν; Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω κύριοι βουλευταὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν μὲ γενικώτερον πολιτικὸν ζήτημα ἐκτὸς ἐὰν ἐπιδιώκωμεν εὐκόλους θριάμβους προωρισμένους νὰ καταπέσωσιν εἰς τὴν πρώτην πνοὴν τοῦ ἀνέμου, διότι γνωρίζετε ὅτι αἱ πλειοψηφίαι καὶ αἱ μᾶλλον ἰσχυραί, πολλάκις ἀνατρέπονται διὰ τῆς πρώτης πνοῆς τοῦ ἀνέμου καὶ δὲν παραμένουν πλέον παρὰ αἱ ἄδικοι πράξεις τῶν κυβερνήσεων εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰς διέπραξαν.

§159Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἠδύνατο ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας νὰ ὑποστηρίξῃ ἴσως τὴν συνταγματικότητα, ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ κἄτι τι παρὰ πάνω ὅτι δὲν ἐσεβάσθημεν τοὺς κειμένους νόμους, μολονότι ὅλη ἡ ἐργασία τῶν Βουλῶν εἶναι ἀκριβῶς νὰ βελτιώνῃ τοὺς νόμους. Ἕν μόνον δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τελευταῖον εἶπεν, ὅτι ἡ πρᾶξις εἶναι ἄδικος. Ὄχι κ. βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐὰν ἔχῃ κἄτι τι ἡ πρᾶξις αὐτή, εἶναι πρᾶξις δικαία. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι θλίβομαι βαθύτατα διότι ἀντιπροσώπευσα καὶ ἄλλοτε ἐπὶ συνεχεῖς περιόδους τὴν νῆσον τῆς Κερκύρας καὶ δὲν ἐζήτησα ἔκτοτε τὴν μεταβολήν, διότι ἔκτοτε ἔπρεπε νὰ τὸ εἰσηγηθῶ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν δύνασθε νὰ λέγητε, ὅτι εἶναι πρᾶξις ἄδικος ἐκείνη ἡ ὁποία δίδει εἰς τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος συντηρεῖ διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὰ ἱδρύματα αὐτά, δίδει λέγω καὶ τὴν κάρπωσιν καὶ τὴν ὠφέλειαν ἐκ τῶν ἱδρυμάτων τούτων. Ἡ πρᾶξις εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δικαία καὶ θὰ ἠδύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι παρεβιάσαμεν τοὺς κειμένους νόμους διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἰπῆτε ὅτι εἶναι πρᾶξις ἄδικος. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1867, τὸν ὁποῖον ἀναφέρατε εἶναι ἀκριβῶς ἐναντίον ὑμῶν, διότι ὁ νόμος αὐτὸς ὥρισε στοιχεῖα περιουσιακὰ καὶ εἶπεν ὅτι αὐτὰ ἀνήκουν εἰς τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα τῆς Κερκύρας. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸν Δῆμον Κερκύρας; Ἀσφαλῶς ὄχι. Εἶναι στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ κατὰ τὶ ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι σφαλερός; Ὁ νόμος αὐτὸς ὑπῆρξεν ἀπολύτως δίκαιος καὶ εἶναι δικαία ἡ ἐνέργεια ἡ ὁποία συνεχίζει τὸν σκοπόν του. Λέγων δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἡ περιουσία ἀνήκει εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας, ὀρθὸν εἶναι αὕτη νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν διαχείρισιν αὐτῆς καὶ νὰ ὠφελῆται ἐξ αὐτῆς, διότι σήμερον σᾶς εἶπον δὲν ὑπάρχει οὐσιαστικῶς, οὔτε ὀρφανοτροφεῖον, οὔτε πτωχοκομεῖον πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νοσοκομεῖον καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὴν ἐξοχήν, οὔτε εἰς τὴν πόλιν, διότι ὁ δῆμος Κερκύρας νέμεται ἀσυστόλως τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν εἰς τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα ἀνηκόντων ἐκ φορολογίας πόρων καὶ νέμεται ταύτην μὲ τὴν εὐφυεστάτην ἀλλὰ καὶ ἀπρεπεστάτην δικαιολογίαν, ὅτι νέμεται περισσεύματα, ἀφ’ οὗ προηγουμένως αὐτὸς οὗτος κατ’ οὐσίαν διοικῶν διὰ τοῦ δημάρχου του, περιώρισε τὰς ἀνάγκας ἐκμηδενίσας καὶ σᾶς εἶπα τὴν εὐεργετικὴν ἀποστολὴν τῶν ἱδρυμάτων μας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον μὲ ζητήματα ἀφορῶντα ἀποκλειστικῶς καὶ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Εἶμαι βέβαιος ἄλλως τε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπείσθη τελείως περὶ τῆς δικαίας βάσεως τῶν λαμβανομένων μέτρων. Κατὰ τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τούτων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθῇ τις, οὔτε ἀπὸ τὰς μεσαιωνικὰς διατάξεις τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη ὁ προλαλήσας συνάδελφος, οἵτινες ἔθεσαν ἐν ἥσσονι μοίρᾳ τοὺς χωρικοὺς τῆς Κερκύρας, οὔτε ἀπὸ οἱασδήποτε ἄλλας προλήψεις. Ἓν καὶ μόνον ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ καὶ τοῦτο.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι ἔχω νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν μετὰ τῆς ἰδιαιτέρας ἐκείνης ζωηρότητος τὴν ὁποίαν βεβαίως τοῦ ἐμπνέει τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ ἰδιαιτέρου τοπικοῦ αὐτοῦ συμφέροντος, διότι ἡ ζωηρότης αὕτη δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὀρθὸν καὶ εἰς τὸ δίκαιον. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, προέβαλεν ὅ,τι πράττει εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ προγράμματος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἐξέθηκεν εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ ἐπεδοκιμάσθη καὶ παρὰ τοῦ λαοῦ τῶν χωρίων. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς πρόγραμμα τοπικόν, οὐχὶ δὲ ὡς πρόγραμμα γενικόν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἀκούσῃ ἡμᾶς τοὺς ἀντιλέγοντας οὐχὶ μὲ προκατάληψιν ὅτι ἀντιτιθέμεθα κατὰ τοῦ γενικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον βεβαίως ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἡ ὑποστηρίζουσα τὴν Κυβέρνησιν ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται περὶ τοπικοῦ προγράμματος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως θὰ ἀκούσῃ καὶ ἡμᾶς καὶ θὰ γίνῃ κριτὴς ἐλεύθερος, μὴ δεσμευόμενος ὡς ἐπὶ τοῦ γενικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ πλέον θὰ εἴπω, ὅτι ἐφόσον ἀντιτίθεμαι κατὰ τῆς δημοσιεύσεως ἢ κατὰ τῆς διαδικασίας ἔχω ἤδη ἀπὸ προηγουμένην ὁμιλίαν καὶ αὐτοῦ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν καταφατικὴν δήλωσιν, ὅτι ὀφείλωμεν πάντως νὰ σεβασθῶμεν τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἔδωκε χθὲς τὸ παράδειγμα εἰς τὴν παρατήρησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ εἰσηγηθῇ σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν θ’ ἀναπτύξω ἔχω συνεπίκουρον καὶ αὐτὸν τὸν ἀρχηγὸν τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως ὁ ὁποῖος πρὸ ἐμοῦ συνηγόρησε ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο σήμερον δίδω τὰς ἐξηγήσεις εἰς τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν χθὲς ἀνέφερε καὶ τὴν παράβασιν ἡ ὁποία παρατηρεῖται, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι εἰσάγονται παρὰ τὸ Σύνταγμα πολλάκις καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο περὶ τοῦ ὁποίου ἐσκόπουν νὰ ὁμιλήσω, δὲν εἶναι ἀνάγκη μεγαλυτέρας ἀναπτύξεως ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἤδη ἀπὸ δύο ἀξιοτίμους βουλευτὰς ἀπὸ τὸν κύριον βουλευτὴν Θεσσαλονίκης καὶ ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πλείονα ὑπουργεῖα καὶ ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα περισσοτέρων ὑπουργείων, τότε πρέπει νὰ εἰσάγηται εἰς τὴν Βουλὴν φέρον τὴν ὑπογραφὴν πάντων τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, εἶναι ἀναντίρρητον ἐν προκειμένῳ ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἂν ὁπωσδήποτε θίγει τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ παντὸς ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγονται τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα. Ἐφόσον λοιπὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν θέλει ἐπιμείνῃ πλειότερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀλλὰ θὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ θὰ ἀφίσῃ νὰ εἰσαχθῇ κανονικῶς ὁπότε ἴσως καὶ αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι ταύτην τὴν ἑσπέραν θὰ εἶναι χρήσιμοι διὰ τὴν περαιτέρω διαμόρφωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὥστε πραγματικῶς νὰ εἶναι ἐξυπηρετικὸν εἰς τὴν νῆσον Κέρκυραν χωρὶς συγχρόνως νὰ παραβιάσῃ οὐσιωδῶς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὰς ὁποίας παραβιάζει τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπόδειξις τῆς ὀρθότητος τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως εἶναι ἡ ἔκθεσις ἡ γενομένη παρὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ὡς παρετήρησεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς πρῶτος ὁμιλήσας δὲν περιέχει τίποτε. Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἶπεν καλὸν εἶναι πάρετέ το. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον παρεπέμπετο εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἄλλη θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια. Ἐλπίζω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν περὶ τῆς ἀντικανονικῆς εἰσαγωγῆς καὶ θὰ ζητήσῃ νὰ εἰσαχθῇ κανονικῶς παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καταγόμενος ἀπὸ τὴν νῆσον Κέρκυραν, εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπηρεάζηται ἀπὸ ὡρισμένας ἀντιλήψεις εἰς τὰς ὁποίας ἀντιτίθεντο ἕτεροι ἀφοῦ δύο ὑπάρχουσιν κόμματα, θὰ ἀφίσῃ νὰ κριθῶσι οὐχὶ διὰ τῆς ἐπιβολῆς του ὡς ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διὰ τῆς παραστάσεώς του ὡς ἀντιπροσώπου τῆς νήσου Κερκύρας ἀμερολήπτως. Ταῦτα ἔχω νὰ παρατηρήσω προεισαγωγικῶς ὡς πρὸς τὴν ἀντικανονικὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἂς εἴπω τὰς παρατηρήσεις μου διότι θὰ χρησιμεύσουν ἴσως εἰς καθοδήγησιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐφόσον εἶναι ἀνάγκη.

§161Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀναγκαιότης εἶναι καταφανής.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶσθε ἀκατάλληλος νὰ συζητήσητε τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπουργὸς διότι ἐπηρεάζεσθε. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀντισυνταγματική. Τὶ κάμετε; Ἀφίνω τὸ ζήτημα εἰς ποῖον ὑπουργεῖον ἀνήκουσιν αὐτὰ τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα. Λέγετε ὅτι (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ λέγει τὸ πρῶτον ἄρθρον. Πέρνετε τρία διάφορα ἀπ’ ἀλλήλων ἀνεξάρτητα νομικὰ πρόσωπα καὶ συγχέετε τὴν περιουσίαν εἰς μίαν κοινὴν περιουσίαν τῶν τριῶν νομικῶν προσώπων καὶ κάμετε μίαν κοινὴν διοίκησιν τῶν τριῶν τούτων προσώπων. Τὸ πρῶτον ἀντισυνταγματικὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν πρῶτον ὁμιλήσαντα, ὥστε νὰ μὴ ἔχω ἀνάγκην περισσότερον νὰ ἀναπτύξω. Τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ὅτι αἱ περιουσίαι τῶν διαφόρων ἱδρυμάτων αἱ κατ’ ἰδίαν ὑφιστάμεναι, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ μέρος περιουσίας τὸ ὁποῖον προέρχεται καὶ ἐξ ἄλλων περιουσιῶν, ἀλλὰ ἀναντιρρήτως ὁμολογεῖται διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι προέρχεται καὶ ἀπὸ δωρεὰς καὶ ἀπὸ διάταξιν τελευταίας βουλήσεως. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 εἶναι ρητή, ρητοτάτη μὴ ἐπιδεχομένη οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν, διότι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταβολὴ τοῦ περιεχομένου αὐτῶν τῶν ὅρων (ἀναγινώσκει). Ἐφόσον λοιπὸν αἱ περιουσίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι τῶν ἱδρυμάτων τούτων ἔχουσιν προέλθει ἀπὸ δωρεὰς καὶ ἀπὸ κληροδοτήματα ἐκ τελευταίας διατάξεως βουλήσεως, αἱ περιουσίαι θὰ μείνωσι ὡς διετέθησαν σύμφωνα πρὸς τὴν πρᾶξιν τὴν δωρητήριον καὶ πρὸς τὴν τελευταίαν διάταξιν τῆς βουλήσεως. Ἐὰν λοιπὸν αὐτὰς τὰς κάμητε κανονικῶς τοῦτο λέγεται, δὲν μένουσιν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἀλλὰ ὑπηρετοῦσιν τρεῖς κοινοὺς σκοποὺς διαφόρους ἀπὸ ἐκείνους ὧν εἶναι οἱ δύο διάφοροι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους δωροῦσιν ὁ διαθέτης ἢ δωρητής. Πρέπει δὲ νὰ ὑπομνήσω, διότι δὲν ἦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς, ὅτι αὕτη συντακτικὰ ἔργα ἐκτελοῦσα συνεζήτησε τὸ ἄρθρον τοῦτο. Γνωρίζετε διατὶ ἐτέθη τὸ ἄρθρον τοῦτο; Ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ γίνωνται αἱ πράξεις ἐκεῖναι τῶν ὁποίων ἀπόπειρα γίνεται διὰ τῶν νομοσχεδίων, διότι ἐπ’ ἀγαθῷ πάντοτε, ὅλοι ὅσοι ἔφεραν νόμους παρενέθετον εἰς τούτους διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων μετέβαλον τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης καὶ ἐλάμβανον περιουσίας προωρισμένας παρὰ τοῦ διαθέτου τὸν α σκοπὸν καὶ διέθετον αὐτὴν δι’ ἄλλον σκοπόν. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθησαν πολλαὶ κραυγαί, ἐγεννήθησαν πολλοὶ κίνδυνοι, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχον πλέον δωρεαί, δωρηταί, διαθέται ἢ ἄνθρωποι διαθέτοντες διὰ τελευταίας βουλήσεως τὴν περιουσίαν, ὅταν ἀποβλέπουν ὅτι....

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὶ εὑρίσκετε ὅτι μεταβάλλεται τὸ περιεχόμενον ἢ ὅρος τῆς διαθήκης ἄν, ὅπως λέγει ὁ συνάδελφός μου αὐτὰ τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα συνεκροτήθησαν διὰ δωρεῶν γενομένων ἀπὸ ὅλην τὴν νῆσον;

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγεννήθη ὁ κίνδυνος ὅτι θὰ παύσουν νὰ ὑπάρχουν τοιοῦτοι δωρηταί.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σοφωτάτη ἡ πρόνοια.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τονίζω δὲ τοῦτο διότι ὑπεστηρίχθη εἰς τὸ δικαστήριον ἐξ ἀφορμῆς ὡρισμένων περιστατικῶν, ὅτι οὔτε διὰ συμβάσεις δύνανται νὰ μετατρέπωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι τοὺς ὅρους καὶ ἐλέχθη ὅτι αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὰς δικαιοπραξίας ἀλλ’ ἀφορᾷ τὴν Βουλήν. Ἰδοὺ λοιπόν: Ὁ Α δωρητὴς ἔδωσε τὴν περιουσίαν του διὰ τὸ ἵδρυμα τοῦ πτωχοκομείου. Μεταβάλλεται ὁ ὅρος τῆς δωρεᾶς ὅταν τὴν λάβητε καὶ τὴν διαθέσητε διὰ τὸ νοσοκομεῖον ἢ τὸ ὀρφανοτροφεῖον. Τώρα θὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι καὶ ἡ περιουσία τοῦ νοσοκομείου καὶ ἡ περιουσία τοῦ πτωχοκομείου καὶ ἡ τοῦ ὀρφανοτροφείου λαμβάνεται καὶ διατίθεται δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι παράνομον.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑποστηρίξητε ὅτι θά εἶναι ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου τὸ νὰ συγχωνεύσωμεν καὶ τὸ νοσοκομεῖον καὶ τὸ πτωχοκομεῖον καὶ τὸ ὀρφανοτροφεῖον εἰς μίαν διοίκησιν διότι δὲν εἶναι ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου ἂν ἡ περιουσία ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη διὰ τὸ ἓν κατάστημα διετίθετο διὰ τὸ ἄλλο. Νομίζω, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν ὅπως ἕνα μόνον ἀδελφᾶτον ὑπάρχῃ, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τρία ἱδρύματα ὑπ’ αὐτό καὶ ἑπομένως τὰ εἰσοδήματα ἑκάστου τὰ διατίθενται εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν. Μπορεῖ ἓν σωματεῖον νὰ διοικῇ πλείονα ἱδρύματα διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν μεγαλυτέραν οἰκονομίαν εἰς τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως. Νὰ λείψῃ δηλαδὴ τὸ συγχωνευόμενον τῶν περιουσιῶν.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ διάταξις ἔχει ἀντίθεσιν καὶ πρὸς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος, διότι γίνεται καὶ ἀπαλλοτρίωσις περιουσιῶν· λαμβάνετε τὴν περιουσίαν τοῦ ἑνὸς καὶ τὴν δίδετε εἰς τὸ ἄλλο.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει πρόθεσις ἀπαλλοτριώσεως. Αὐτὸ εἶναι μὲν τὸ τυπικόν. Εἶναι καὶ αὐτὸ μέσον ἕνεσις τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ νὰ περιορίσωμεν τὰ ἔξοδα.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ συνέπειαν ἐφύγαμεν ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένην αὐτὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι οὕτω δὲν συγχωνεύονται αἱ περιουσίαι. Ἐξακολουθεῖ ἕκαστον νομικὸν πρόσωπον νὰ ὑφίσταται ὅπως ὑφίσταται σήμερον καὶ ἔχομεν μίαν ἑνιαίαν καὶ κοινὴν διοίκησιν τῶν νομικῶν αὐτῶν προσώπων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις βλέπετε κ, ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι γνωρίζω νὰ συζητῶ.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος ἔψεξε τὴν δραχμήν;

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω. Ἄν δὲ τὸ εἶπε ἐκφράζω τὴν λύπην μου.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν νὰ κάμω μετὰ τὴν διελθοῦσαν τροποποίησιν. Ἔχομεν τρία διάφορα νομικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἐκπροσώπησιν. Ἔχομεν τρία πρόσωπα ὁμιλοῦντα δι’ ἑνὸς στόματος. Εἶναι νομίζετε δυνατὸν τοῦτο νὰ γίνῃ;

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομικῶς;

§176Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομικῶς.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀμφιβάλλετε;

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ἀμφιβάλλω. Δύνανται λοιπὸν τρία πρόσωπα νὰ ὁμιλοῦν διὰ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε πρόνοιαν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ συμπληρώσητε τὸ νομοσχέδιόν σας διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν τὰ τρία νομικὰ πρόσωπα θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀντίκρουσιν συμφερόντων. Ὑποθέσατε ὅτι τὸ ἓν τῶν ἱδρυμάτων ἔχει ἀπαίτησιν κατὰ τοῦ ἄλλου.

§179Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἀδελφάτου θὰ τὰ τακτοποιήσῃ.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ νομικὰ πρόσωπα εὑρεθῶσιν ἐν συγκρούσει πρὸς ἄλληλα.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρῶτον ἡ διοίκησις δὲν θὰ τοῖς κάμῃ τὴν σύγκρουσιν. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποτραπῇ ἀπὸ τοῦ σκοποῦ της ἡ περιουσία. Δὲν πρόκειται ν’ ἀποτραπῇ. Εἰς ποῖον νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν Διοίκησιν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσις, ἀφοῦ θὰ εἶναι μία ἡ διοίκησις;

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὔριον καταλείπεται διὰ μιᾶς διαθήκης ἓν κληροδότημα ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἱδρύματος. Ἀλλὰ διὰ νὰ εὑρεθῇ εἰς ποῖον κυρίως ἀνήκει, γεννᾶται ζήτημα ἑρμηνείας τῆς διαθήκης, ἔρις μεταξὺ τῶν δύο κληροδοτημάτων εἰς ποῖον ἀνήκει.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἔρις, ἀφοῦ ἡ διοίκησις εἶναι μία;

§184Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Τῶν δύο ἱδρυμάτων, κ. πρόεδε τῆς Κυβερνήσεως.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατόν; Δὲν γεννᾶται ζήτημα ἀφοῦ ἡ διοίκησις δὲν εἶναι μία.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτό, ἐὰν παρακολουθῶσι τὴν σκέψιν σας, θὰ γεννήσῃ καὶ ἓν ἄλλο περαιτέρω ζήτημα.

§187Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μέχρις ὥρας ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐξεπροσωποῦντο πάντα τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα ἀπὸ πρόεδρον τὸν Δήμαρχον Κερκυραίων ὅστις ἐξεπροσώπει ἀσφαλῶς καὶ τὸν δῆμον Κερκυραίων.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὑρίσκετε κακὴν τὴν ἐκπροσώπησιν καὶ δι’ αὐτὸ θέλετε νὰ τὴν μεταβάλητε καὶ αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ σᾶς ὑποδείξω ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταλήξῃ ἡ διοίκησις. Θὰ γεννηθῇ μία δίκη ἂν τὸ κτῆμα ....

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος θὰ τὴν κάμῃ τὴν ἀγωγήν;

§190Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρέλειπε καθῆκον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ τὴν κάμῃ τὴν ἀγωγὴν καὶ δὲν τὴν κάμνει. Ἔπειτα ἂν εἶναι μία δίκη σήμερον ἐκκρεμής, πῶς θὰ γίνῃ;

§191Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μέχρι τώρα ποῦ σᾶς ὁμιλῶ ἡ δημαρχία Κερκύρας ἐκπροσωπεῖ τέσσαρα νομικὰ πρόσωπα.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται νὰ οἰκονομήσωμεν ἐκ τῆς ἑνιαίας διοικήσεως.

§193Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παραγνωρίζετε μίαν ἀρχήν. Τὰ νομικὰ πρόσωπα ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ τὸν Δήμαρχον καὶ δύο δημότας ἀμισθεί. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ καμμία οἰκονομία. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται νὰ κάμῃ οἰκονομίας.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι οἰκονομία βεβαίως· εἶναι οἱ γραμματεῖς καὶ ὅλον τὸ προσωπικόν.

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καμμία οἰκονομία. Ἡ διοίκησις γίνεται ὑπὸ προσώπων ἀμίσθων· ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο προσωπικὸν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τρία νομικὰ πρόσωπα θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑπάρχῃ ὅλον τὸ προσωπικόν. Μὴ νομίζητε ὅτι δυνάμεθα ἁπλῶς δι’ ἐντύπωσιν νὰ λέγωμεν ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ οἰκονομία. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ οἰκονομία. Πρόκειται τὰ ἴδια νομικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα σήμερον διευθύνονται ἀπὸ ὡρισμένα πρόσωπα, νὰ διευθύνωνται αὔριον δι’ ἄλλων προσώπων, τὰ ὁποῖα καὶ τότε ὑπηρέτουν ἀμισθεὶ καὶ τώρα θὰ ὑπηρετοῦν ἀμισθεί.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἰκονομία πραγματικὴ ἐπέρχεται διὰ τῆς συγχωνεύσεως. Ἕκαστον ἐκ τῶν τριῶν ἱδρυμάτων εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἔχῃ τρόφιμα, ἱματισμὸν καὶ διάφορα ὑλικά. Ἂν τὰ προμηθευθῇ κατ’ ἰδίαν ἡ τιμὴ εἶναι ἀκριβωτέρα ἐνῷ ἂν τὰ προμηθεύηται ἡνωμένως, τότε εἶναι πολὺ ἐφθηνότερα.

§197Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα διαχειρίσεως. Διότι ἡ βάσις αὐτὴ κατηργήθη λόγῳ τῆς ἀντισυνταγματικότητος θὰ ἔχωμεν τρία νομικὰ πρόσωπα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν δύναται νὰ ἔχουν μίαν διοίκησιν καὶ σᾶς ἐρωτῶ; διατὶ δὲν ἀφήνετε τὴν διοίκησιν καὶ τῶν τριῶν χωριστὴν ἀφοῦ δὲν ἐπέρχεται τίποτε ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως;

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Διοίκησις τριῶν ἱδρυμάτων ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν καὶ ἕνα ἀδελφᾶτον εἶναι ἀδύνατον, νὰ μὴ φέρῃ οἰκονομίαν ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτής.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ σήμερον ὡς παρετήρησα ἔκ τινων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψιν, συνεννοοῦνται καὶ τῶν τριῶν νομικῶν προσώπων αἱ ἀρχαί, ὅταν πρόκειται νὰ κάμουν προμηθείας κλπ.

§200Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί πειράζει λοιπὸν τότε τὸ νομοσχέδιον;

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πειράζει διότι δὲν δύνανται τρεῖς ἄνθρωποι νὰ ὁμιλοῦν μὲ ἕνα στόμα. Θὰ ἠδύνασθε νὰ τὸ κάμητε ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιφέρητε οἰκονομίας, ἀλλὰ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι αὐτός, διότι οὐδεμία πραγματικὴ οἰκονομία ἐπέρχεται, ἀλλ’ εἶναι αἱ ἐκεῖ τοπικαὶ ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι πειράζουν τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ ἤθελον περαιτέρω νὰ παρατηρήσω, εἶναι τάχα ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς Διοικήσεως, τὸν ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δημοκρατικώτερος ὡς εἶπεν; Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω κατὰ πόσον εἶναι ὀπισθοδρομικώτερος, διότι δύο εἶναι τὰ πράγματα. Ἢ τὰ ἱδρύματα αὐτὰ ἀνήκουσι εἰς τὸν δῆμον Κερκύρας ἢ εἰς ὅλην τὴν νῆσον. Ἐὰν μὲν ἀνήκουν εἰς τὸν δῆμον Κερκύρας ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς — ἐγὼ θὰ ὤφειλον νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἔχω σαφῆ γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου—δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη νὰ προβλέψητε περὶ μιᾶς διοικήσεως, διότι ὁ νόμος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων προβλέπει διὰ τὴν διοίκησιν ἡ ὁποία γίνεται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ ὁποία ἑπομένως θὰ περιελάμβανε καὶ τὸν δῆμον Κερκύρας. Θὰ ἦτο δὲ ἐντελῶς παράδοξον νὰ ζητῆτε σεῖς ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μεταβολὴν διοικήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα τῆς Κερκύρας καὶ νὰ μὴ ζητῆτε νὰ βλέπητε πλημμελῆ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω ὅτι ἡ ἰσότης τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε δὲν θὰ ἐπέτρεπε νὰ ἔχωμεν τοιαύτην διοίκησιν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ ἱδρυμάτων τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ὁλόκληρον τὴν νῆσον Κέρκυραν καὶ πάλιν θὰ σᾶς ἔλεγον, ὅτι εἰσάγετε ἐξαιρετικὸν νόμον διὰ τὴν νῆσον Κέρκυραν καὶ δὲν εἰσάγετε δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν αὐτὴν εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιόν σας εἰς τὸ ὁποῖον εἴχετε αὐτὴν τὴν διάταξιν. (ἀναγινώσκει). «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει δύνανται δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπεκταθῶσιν καὶ πρὸς τὴν διοίκησιν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων ἀνηκόντων εἰς πλείονας δήμους ἢ κοινότητας ἐὰν ζητήσουν τοῦτο τὰ ἐνδιαφερόμενα δημοτικὰ ἢ κοινοτικὰ συμβούλια». Τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν ἀπηλείψατε ἤδη εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§202Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Τὴν ἀπήλειψα διότι οἱ βουλευταὶ Λευκάδος μοῦ παρέστησαν ὅτι αὐτοὶ ὄντες εὐχαριστημένοι ἐκ τῆς διοικήσεως τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων, δὲν θὰ ἤθελον νὰ κρύψωσι τὸν κίνδυνον μεταβολῆς δι’ ἑνὸς διατάγματος.

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἰσηγηθῆτε τὸ σύστημα τοῦ Referandum νὰ ἀπευθύνεσθε εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐρωτᾶτε. Σᾶς ἀρέσει τὸ σύστημά μου ἢ ὄχι;

§204Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔκαμα ἤδη καὶ ἠρώτησα τὸν λαὸν Κερκύρας καὶ μοῦ ἔδωκε τὴν ἐντολὴν νὰ τὸ πράξω.

§205Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἐκάματε διὰ τὴν Κέρκυραν δὲν τὸ ἐκάματε ὅμως διὰ τὰ ἄλλα μέρη.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἔγκλημα ὅτι ψηφίζεται μόνον διὰ τὴν Κέρκυραν.

§207Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν δὲν τὸ νομίζετε, κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔγκλημα, ἀφήσατέ με νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου καὶ ἡ γνώμη ὑμῶν θὰ ἀκουσθῇ καὶ θὰ γίνῃ δεκτή.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποτίθεται ὅτι ἐφαρμοζομένου τοῦ θεσμοῦ τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων, θὰ ὑπαχθῶσι εἰς αὐτὰ ὅλα αὐτά.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναμένω, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ συσταθοῦν τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια καὶ δὲν θὰ ἔχω καὶ ἐγὼ ἀφορμὴν νὰ ὁμιλῶ. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διῃσθάνθη ὅτι ἔκαμνεν ἐξαιρετικὸν διὰ τὴν Κέρκυρα, καὶ διὰ νὰ ἐξαλείψῃ τὴν ἐντύπωσιν, ἔβανε τὴν διάταξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀπήλειψεν. Διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι μόνον εἰς τὴν Λευκάδα τοιαῦτα ἱδρύματα διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι καὶ ἀλλοῦ ὅπου δὲν ἠρωτήθη. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, λέγω, πρὸς ἓν λόγον ἐγένετο ἡ ἐξαιρετικὴ αὐτὴ διάταξις. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ αὐτό. Κατὰ τὴν ἐξαιρετικὴν αὐτὴν διάταξιν γίνεται καὶ μία ἄλλη ἐξαίρεσις διὰ τὴν ἐπέκτασιν αὐτήν. Ὁρίζεται ὅτι θὰ ἐρωτῶνται τὰ κοινοτικὰ καὶ δημοτικὰ συμβούλια. Διατὶ δὲν ὁρίζεται ὅτι θὰ ἐρωτῶνται ἐὰν θέλουν αὐτὴν τὴν μετατροπήν;

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτετε ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θὰ συναινέσῃ νὰ συμμερισθῇ μὲ τοὺς ἄλλους;

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι 82 δημοτικὰ καί κοινοτικὰ συμβούλια καὶ εἶναι ἑπομένως ἀρκετά. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσάγει νόμον, ἐξαιρετικόν, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ἰσχύσῃ μόνον διὰ τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα τῆς νήσου Κερκύρας, τὰ ὁποῖα ἐννοεῖ νὰ διοικοῦνται κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπεκτείνει οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ. Τώρα ποῖος εἶναι ὁ τρόπος αὐτός, τὸν ὁποῖον καθιεροῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ παρίδωμεν ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα γίνονται; Τὶ δικαιοῦνται αὐτὰ τὰ ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου; Ὁ νέος νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων δὲν προνοεῖ καθ’ ὅλου τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἱδρύματα ἀνήκουσιν εἰς πλείονας δήμους ἢ κοινότητας. Συνέπεια τούτου εἶναι ὅτι ἐφαρμόζεται παλαιὸν διάταγμα τοῦ 1836 περὶ τοῦ τρόπου τῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἰδικῶς δὲ καὶ πρὸς τὴν Κέρκυραν τὸ διάταγμα τοῦτο ἔχει καθιερωθῇ καὶ δι’ εἰδικοῦ νόμου, τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον μνημονεύει ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν ἔκθεσίν του, τοῦ 1887. Ὁ νόμος ἐκεῖνος παραχωρήσας τὴν περιουσίαν τὴν ὁποίαν παρεχώρησεν εἰς τὰ διάφορα ἀγαθοεργὰ ἱδρύματα τῆς Κερκύρας ὥρισεν, ὅτι θὰ διοικοῦνται κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1834.

§212Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἰσχύει, τὸ κατήργησεν ὁ νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Τὶ νὰ σᾶς κάμω.

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κάμνετε λάθος. Δὲν τὸ κατήργησεν. Ὁ νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων δὲν ὥρισε κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἀναφέρει διάφορα, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρει περὶ αὐτοῦ. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἂν ἀναφέρῃ ὅτι καταργεῖται δὲν θὰ ἦτο κατηργημένον.

§214Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπορῶ πῶς ἐπιμένετε. Ὁ νόμος ΔΝΟʹ διὰ τοῦ ἄρθρου 288 καταργεῖ τὸν νόμον περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω ἰσχύει τὸ πρῶτον μεταρρυθμιζόμενον.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ νέου τὸ διάταγμα αὐτὸ κατηργήθη, ἐφ’ ὅσον ῥητῶς δὲν μνημονεύεται παρὰ τοῦ νόμου, πάντως εἶναι ἄνευ σημασίας. Διατὶ δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον τοῦ 1887. Ὁ νόμος τοῦ 1887 ῥητῶς ὁρίζει, τὸ ἀναφέρετε ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι τὰ καταστήματα ταῦτα τῆς Κερκύρας θὰ διοικοῦνται σύμφωνα μὲ τὸ διάταγμα τοῦ 1887. Καὶ γνωρίζετε καλῶς ὡς νομικός, κ. ὑπουργέ, ὅτι καὶ ἂν κατηργήθη νόμος τις δὲν καταργεῖται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου κατὰ παραπομπήν, ἀλλ’ εἶναι νόμος ἐφαρμοστέος. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπετε, διότι κατηργήθησαν οἱ νόμοι περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, ὅτι εἰδικὸς νόμος ὥρισεν ὅτι θὰ γίνεται μία...

§216Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατηργήθη.

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν κατηργήθη ὑφ’ οὐδενὸς νόμου καὶ γενικῶς παρ’ ὅλων ἔχει γίνει δεκτόν, ὅτι δὲν καταργεῖται ὁ νόμος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του κατὰ παραπομπὴν καὶ νὰ καταργηθῇ ἐν τῇ γενικῇ του ἰσχύϊ. Ἦτο ὡς ἐὰν ὁ νόμος τοῦ 1887 ἔκαμνε ἕνα νόμον καὶ ἔλεγεν, ὅτι τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα θὰ διοικοῦνται κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον καὶ αὐτὸ νὰ κάμῃ ἕνα γενικὸν νόμον λέγει ὅτι θὰ διοικοῦνται κατὰ τὸν νόμον 1887, ὁ ὁποῖος ἑπομένως δὲν κατηργήθη. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος αὐτὸς τοῦ 1836 εἶναι πολὺ δημοτικώτερος καὶ ἔχει πολὺ κοινωνιστικὰς ἀρχὰς καὶ ἀποβλέπει εἰς τὸ συμφέρον ὅλων ἐκείνων τῶν καθ’ ἡμᾶς ἐνδιαφερομένων διὰ τοὺς ὁποίους σεῖς δὲν ἀποβλέπετε τὶ λέγει ὁ νόμος ἐκεῖνος; Λέγει ὅτι τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα ἀφορῶσι, πολλοὺς δήμους καὶ κοινότητας. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς διοικήσεως γίνεται παρ’ ὅλων, ὅλοι ἔχουν μίαν διαφορὰν καὶ μετέχουν εἰς μίαν διοίκησιν, συνέρχονται τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ ἐκλέγουν τὴν διοίκησιν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ γίνῃ ἡ διοίκησις τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τοῦ 1836 καὶ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, οὕτω πῶς γίνεται μέχρι σήμερον ἡ διοίκησις. Γίνεται ἡ διοίκησις κατ’ ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων ὅλης τῆς νήσου. Προΐσταται δὲ φυσικὰ ὁ δήμαρχος Κερκύρας, διότι συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις αὐτὰς προΐσταται ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκονται τὰ ἀγαθοεργὰ αὐτὰ καταστήματα. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς πλείονας δήμους ἢ κοινότητας, τότε προΐσταται ὁ δήμαρχος τοῦ μέρους ἐκείνου ἔνθα ὑπάρχει τὸ σπουδαιότερον μέρος τῆς περιουσίας. Τὶ κάμνετε σεῖς τώρα; Ἔχετε 82 δήμους καὶ κοινότητας καὶ ἀφίνετε ὅλας τὰς κοινότητας ἄνευ ἀντιπροσώπων καὶ χωρὶς νὰ μετάσχουν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων· καὶ λέγετε ὅτι οἱ προϊστάμενοι τῶν κοινοτήτων ἢ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων τῶν δήμων ὅπου ὑπῆρχον πρὶν δῆμοι 12 τὸν ἀριθμόν, αὐτοὶ θὰ ἐκλέγουν ἐκλέκτορας καὶ πῶς εὑρίσκετε τοῦτο λογικὸν καὶ δίκαιον νὰ ἐκλέγουν ἐκλέκτορας. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκλέκτορες οἱ δώδεκα, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦσι μόνον τὸν δῆμον Κερκύρας καὶ 11 ἄλλων κοινοτήτων, αὐτοὶ μόνον θὰ ἐκλέγουν τοὺς ἐκλέκτορας, οἱ ὁποῖοι θὰ προσδιορίσουν τὸ ἀδελφᾶτον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εὑρίσκετε δικαιότερον καὶ εὑρίσκετε καὶ ἀπὸ τῶν ἀπόψεων τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε, κανονικώτερον τὸ νὰ περιορίσητε τὴν ἐκλογὴν μόνον εἰς ἕνα δῆμον καὶ 12 κοινότητας καὶ ν’ ἀφίσητε τὰς ἄλλας, διὰ τὰς ὁποίας ἐφαντάσθητε ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε, μετέχουν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν κοινότητα; Διατὶ κάμνετε αὐτό; Διατὶ ἀφίνετε 82 κοινότητας ἄνευ οὐδεμιᾶς μετοχῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς διοικήσεως τοῦ ἀδελφάτου αὐτῶν; Θὰ ἐκλεγοῦν, λέγει, 19 ἐκλέκτορες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλέξουν τὴν διοίκησιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων νὰ περιορίσητε τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐκλεκτόρων μόνον εἰς δώδεκα. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ σᾶς εἴπω κἄτι ἄλλο τὸ ἐπωφελές. Παρεμβάλλεται εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν ὁ νομάρχης. Ὁ νομάρχης διὰ τοὺς ἐκλέκτορας, ὁ νομάρχης διὰ τὰς ἐκλογάς, τὰς ὁποίας θὰ κάμουν οἱ ἐκλέκτορες τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου. Δηλαδὴ ἀφαιρεῖτε καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, διότι θέλετε νὰ ἐπέμβῃ ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τῶν διοικήσεων τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν γενικωτέραν ἡ ὁποία μᾶς διέπει. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγα νὰ κάμητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον. Ποῖος τοὺς καλεῖ; Ὁ διοικητὴς ὁ ὁποῖος δὲν μετέχει εἰς τὰς κοινότητας βάζει τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν. Δύο λοιπὸν σφάλματα κολοσσιαῖα διαπράττετε ἀπὸ ἀπόψεως τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι περιορίζετε ἀπὸ 82 κοινόντας τῶν κατοίκων εἰς τὰς ἐκλογὰς μόνον εἰς 11, καὶ ἕνα τῶν δήμων, 12, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρεμβάλλετε τὴν διοίκησιν, διότι θέλετε νὰ ἐξαρτήσητε αὐτὴν ἀπό τὴν διοίκησιν καὶ καταστρέφετε τὸν νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Σᾶς εἶπον, ὅτι τόσον πολὺ ἐκράτησαν αἱ ἀρχαὶ αὐταί, ὥστε προκειμένου καὶ περὶ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου δὲν εἴπομεν νὰ ἐπέμβῃ ὁ νομάρχης, ἐνῷ διὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν διαδικασίαν ταύτην παρεμβαίνει ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν. Θὰ σᾶς προσθέσω ἀκόμη κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ σᾶς καταδείξω πόσον σπεύδετε ὄχι διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς διοικοῦντας...

§218Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀσφαλῶς, καὶ εἶμαι ὑπερήφανος δι’ αὐτό.

§219Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἂν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω περὶ αὐτοῦ θὰ σᾶς ἔλεγα, ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις τοῦ τόπου σας δὲν εἶναι ἐνθουσιασμένη ἀπὸ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπεμβαίνετε. Δὲν θέλω νὰ ἐπέμβω εἰς αὐτὸ. Λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι παραβλέπετε καὶ ἕνα ἄλλο σπεύδοντες νὰ ἀφαιρέσητε τὴν διοίκησιν, ἐνῷ κατὰ τὸν πάγιον νόμον περὶ κοινοτήτων καὶ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν σεῖς καθιερεῖτε, ἡ διοίκησις αὐτὴ διαρκεῖ ὅσον διαρκοῦν καὶ τὰ κοινοτικὰ καὶ δημοτικὰ συμβούλια. Σήμερον λέγετε ὅτι αὔριον πρέπει νὰ γίνουν ἐκλογαὶ διὰ ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διοίκησις, ἐδῶ πρόκειται ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ν’ ἀλλάξουν καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια διότι θὰ γίνουν νέαι ἐκλογαί. Καὶ ἔχομεν καὶ μίαν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ προβλέψῃ τὰς ἀνησυχίας καὶ ἀτασθαλείας αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῇ διοικήσει καὶ λέγει, ὅτι ἂν τυχὸν δὲν ὑπάρχῃ κανεὶς δημοτικὸς σύμβουλος ἢ δήμαρχος κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος δὲν γίνονται ἐκλογαί, διότι ὅλοι ἀπέβλεψαν ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς, ὅτι, δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν νὰ μεταβάλωμεν καὶ ἐκεῖ ὅπου αὔριον θὰ πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ἡ διοίκησις. Σεῖς σπεύδετε νὰ τὴν ἀφαιρέσητε κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ἐνῷ οὔτε δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ γίνουν κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕνεκα τούτου περισσότερον ἐνδιαφέρεσθε διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διοίκησις παρὰ διὰ νὰ κάμητε καλὴν διοίκησιν. Καὶ διὰ νὰ κολάσετε, τοῦτο τὶ ἐκάματε; Ἐνῷ δὲν ἠξεύρετε ἐὰν αὐτοὶ οἱ ὑπάρχοντες σήμερον θὰ ἐκπροσωπήσουν τὸν δῆμον καὶ τὴν κοινότητα, λέγετε ὅτι ξεύρετε ὅτι αὐτὴν τὴν διοίκησιν θὰ κάμητε σήμερον, οἱ ἰθύνοντες ἐν τῇ ἀρχῇ τὴν ὁποίαν ἔχουν αὐτοί, θὰ ἐξακολουθήσουν καὶ μὲ τοὺς νέους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν καὶ θὰ κρατήσῃ, Ἔ! κ. ὑπουργέ, δὲν μοῦ λέγετε ἐπὶ τῇ βάσει τίνων σκέψεων καὶ τίνων ἰδεῶν κατελήξατε, ὥστε νὰ πάρετε μίαν διοίκησιν τῶν καταστημάτων καὶ νὰ τὴν δώσητε δυνάμει μιᾶς ἐκλογῆς διὰ νὰ κάμητε σήμερον καὶ ὅπου εἶσθε ὑπουργὸς καὶ νὰ μὴ ἀφήσετε τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὰ ἀγαθοεργὰ αὐτὰ καταστήματα κατοίκους τῶν κοινοτήτων καὶ Κερκύρας ἵνα αὔριον διὰ τῶν νέων ἀντιπροσώπων ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων προβλέψουν ποίους θέλουν νὰ ἔχουν ἐν τῇ διοικήσει τῶν καταστημάτων; Κύριε ὑπουργέ, ὀφείλω γενικῶς νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι πολλὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἐλευθέραν καὶ ψύχραιμον μαζί σας συζήτησιν. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ παραπέμψητε τὸ νομοσχέδιον ἵνα εἰσαχθῇ διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ἢ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, ἡ ὁποία ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ὅσα ἀνεπτύχθησαν ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἴσως, κάνει καὶ σᾶς διὰ τῶν εἰσηγήσεων νὰ εἶσθε μᾶλλον ψυχραιμότερος.

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ παρατηρήσω ὅμως, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἐξαιρετικοῦ ὅπως τὸ ὠνόμασεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου τυπικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ συνταγματικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη λέγει ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν ὁρίζει εἰς ποίαν ἐπιτροπὴν παραπέμπονται τὰ νομοσχέδια, ὁρίζει ὅτι ταῦτα παραπέμπονται εἰς ἐπιτροπὴν βουλευτῶν. Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἦτο παράτυπος ἐὰν οὗτος ἦτο ὑπηρεσιακὸς ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶχε τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι βουλευτὴς Κερκύρας καὶ ἐὰν ἤθελε τὸ εἰσαγάγῃ ὄχι ὡς ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ τὸ εἰσαγάγῃ ὡς βουλευτὴς Κερκύρας, ἐφόσον ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό. Διεπράχθη μία παρατυπία τοῦ κανονισμοῦ καὶ ὀφείλω νὰ δώσω τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἐὰν ἡ παρατήρησις ἐγένετο ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς συζητήσεως δὲν θὰ εἶχα καμμίαν δυσκολίαν νὰ παραπεμφθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον εἰς νέαν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ νὰ ἀφίσωμεν νὰ ψηφισθῇ καὶ νὰ ἀφίσωμεν τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ διαιωνίζηται ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ, ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐψήφισε καὶ πρώτην καὶ δευτέραν φοράν. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον διὰ τῆς δὶς ψηφίσεώς του ἐγκύρως θὰ ἐξέλθῃ τῶν χειρῶν μου. Δὲν δύνασθε δὲ νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς μιᾶς ἐπιτροπῆς θὰ ἔχουν μεγαλυτέραν συνταγματικότητα ἀπὸ τοὺς τῆς ἄλλης ἐπιτροπῆς.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄς μὴ ὑποβάλωνται ἀναρμοδίως ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς τὰ νομοσχέδια.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ζήτημα ὑπουργῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ τοὺς κ. ὑπουργοὺς καὶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ στέλουν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς, διότι δὲν εἶναι σωστὸν τὴν τελευταίαν στιγμὴν ν’ ἀρχίζωμεν νὰ ἀκυρώνωμεν.

§223Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει νὰ καθιερώσῃ ἓν κακὸν προηγούμενον εἰς τὴν κατάφωρον συνταγματικὴν παραβίασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐδέχθη διὰ τὸν ἑαυτόν του, διότι χθὲς ἐδέχθη νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιόν του, μέχρις ὅτου ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ἐψηφίσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν παραβίασιν τοῦ συντάγματος καὶ εἰς τὸ σύνολον.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐδιαβάσατε τὸ σύνταγμα. Δὲν εἶναι παραβίασις τοῦ συντάγματος. Διαβάστε το διὰ νὰ μείνωμεν σύμφωνοι, διὰ νὰ μὴν ἀκούῃ ἡ κοινὴ γνώμη, ὅτι παραβιάζεται τὸ σύνταγμα καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σεβασμὸν πρὸς τὸ πολίτευμά μας.

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πᾶσα πρότασις νόμου.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτροπαὶ βουλευτῶν.

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ ἄλλη διάταξις τοῦ συντάγματος ὁρίζει, ὅτι διὰ τοῦ κανονισμοῦ ὁρίζονται αἱ ἁρμόδιοι ἐπιτροπαί.

§228Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει ἑρμηνευτικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 19 ἡ ὁποία λέγει: «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σύμφωνος. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν ὅταν ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι βουλευτής, ὅπως ὁ κ. Δοξιάδης, ὁπότε τότε δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα παρὰ τῆς εἰσηγήσεως ἰδίων νόμων. Τὸ Σύνταγμα προβλέπει καὶ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἕνας ὑπουργός, δὲν εἶναι βουλευτής.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. «Τὸ νομοσχέδιον παραπέμπεται εἰς κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν» λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ συντάγματος. Ἀναντιρρήτως δὲ ἐννοεῖ ὅτι παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἕνεκα τῆς ὕλης αὐτοῦ. Θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀκατάληπτον νὰ γίνεται τόσος λόγος περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ καλοῦνται νὰ ὁρίσουν τὰ κατάλληλα πρόσωπα διὰ νὰ καταρτισθῇ μία ἐπιτροπὴ διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰ νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραπέμπωνται λ. χ. εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ναυτικῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ τοιαύτη γνώμη, ἐὰν σοβαρῶς θέλωμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ τηρήσωμεν τὸ σύνταγμα. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ καλύψῃ διὰ τῆς πλειοψηφίας του, τὸν ὑπουργόν του, ἀλλὰ οὐδέποτε θὰ τὸν καλύψῃ ἀλλὰ θὰ ἀφήσῃ πάντοτε ἀκάλυπτον τὸ σύνταγμα τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας δὲν γνωρίζω ποῖαι δύνανται νὰ εἶναι καὶ ἀπορῶ μάλιστα διὰ τὴν ἐπιμονήν του.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ παραβιάζομεν.

§232Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κυρίως διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐπὶ τοῦ σημείου, μήπως τυχὸν ἐγερθοῦν δίκαι ἐκ μέρους διαφόρων κληρονόμων τῶν διαθετῶν. Θὰ περιορίσω ὅμως εἰς ἐλάχιστα τὸν λόγον μου. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, θέλων νὰ φανῇ δημοκρατικώτερος ὑμῶν, εἶπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀπολυταρχικώτατον διότι ἐκλέγονται μόνον ὑπὸ τῶν δήμων. Ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω ὅτι ἔχει πλάνην. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ προσέτι ὑπέβαλα καὶ τροπολογίαν καὶ τὸ ἔκαμεν ἔτι δημοκρατικώτερον καὶ ζητῶ νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ ὅλα τὰ κοινοτικὰ συμβούλια καὶ θά παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐδέχετο τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε νὰ τεθοῦν εἰς ἴσην μοῖραν οἱ ἀγροτικοὶ μὲ τὸν δῆμον Κερκύρας. Ἐπίσης διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία ἐξασφάλισις μεγαλυτέρα, ὅτι ἡ πολιτεία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, ὅπως τὰ μετεχειρίσθη ἄλλοτε, ὑποβάλλω καὶ ἄλλας τροποποιήσεις διὰ τῶν ὁποίων ζητῶ· ὅπως ἀντιπροσωπεύωνται εἰς....

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποῦ βλέπετε τοὺς διαφόρους προέδρους τῶν κοινοτήτων.

§234Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε ἔχει καλῶς,

§236Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Θὰ ἤθελον δὲ προσέτι διὰ νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη ἀκόμη καλλίτερον ἡ διοίκησις, νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπροσωπευομένη καὶ ἡ μειοψηφία καὶ τοῦτο ἐπιτυγχάνεται εὐκολώτατα ἐὰν οἱ διάφοροι ἐκλέκτορες ἐκλέγουσιν ἀντὶ τῶν 7 μελῶν μόνον 5 καὶ θὰ προσέθετον καὶ δύο ἢ τρεῖς ἀναπληρωτὰς διὰ νὰ ἀποφύγωμεν συγχρόνως καὶ τὰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογάς, καὶ οἱ ἐκλέκτορες οἵτινες θὰ προσδιορίζουν τὰ ἀδελφάτα θὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ὑπάρχῃ ἔστω καὶ μία φωνὴ τῆς ἀντιπολιτευομένης μερίδος, διὰ νὰ εἴμεθα ἀπολύτως πεπεισμένοι, ὅτι δὲν θὰ συμβαίνουν τὰ ὄργια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβαινον δυστυχῶς εἰς τὸ παρελθόν.

§237Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰ τὰ ἄτοπα, μεταβάλλομεν τὸ σύστημα. Ἡ δὲ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ νὰ συνέρχωνται ὅλα τὰ κοινοτικὰ συμβούλια δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ἡ ἐκλογὴ θὰ ἦτο ἀδύνατος, προκειμένου περὶ κοινοτικῶν συμβουλίων 82 κοινοτήτων. Οἱ πρόεδροι ἀρκετὰ ἐπαρκῶς ἐκπροσωποῦν καὶ αὐτοὶ θὰ ἐκλέγουν τοὺς ἐκλέκτορας.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 4½ μ. μ. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.)