1928.11.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τηληκίδης καταθέτει τηλεγράφημα τῆς παραμεθορίου ἐπαρχίας Ἀρδέας, τῆς ὁποίας οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ διαμαρτύρονται, διότι δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ μητρῷον τῶν παραμεθορίων. — Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Σιδηροκάστρου, Νεαπόλεως, Μοναστηρακίου καὶ Αἰτωλικοῦ διαμαρτύρονται, διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν σχολείων. — Οἱ πρόεδροι τῶν συνδέσμων Ποντίων καὶ Κομοτινῆς διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου. — Ὁ γραμματεὺς τῆς ἐργατικῆς βοηθείας Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἑταιρίας Ε.Β.Ε. διὰ τὴν μελετωμένην ἀπόλυσιν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὸ ἐργοστάσιόν της. — Τὸ σωματεῖον Ἐργατικὴ Βοήθεια, διαμαρτύρεται διὰ τὰ κατὰ τῶν ἐργατῶν λαμβανόμενα μέτρα ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. — Ὁ πρόεδρος τῶν καπνεργατῶν Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διότι κατὰ τὰς γενομένας ταραχὰς ἡ ἀστυνομία συνέλαβε 10 ἐργάτας καὶ ἐργατρίας καὶ ζητεῖ τὴν ἀποφυλάκισίν των. — Ὁ ἀντιπρόεδρος τῆς Παμπροσφυγικῆς, παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸ περὶ σπορελαίων νομοσχέδιον ληφθῇ μέριμνα πρὸς προστασίαν τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος. — Οἱ ἀνάπηροι πολέμου Ναυπάκτου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως μονοπωλειακῆς πωλήσεως σιγαρέτων. — Ἡ Ἕνωσις Ἀποστράτων καὶ συνταξιούχων Πατρῶν παραπονεῖται διότι τὸ Κράτος παραβλέπει τὰς πρὸς αὐτοὺς συνταξιοδοτικὰς ὑποχρεώσεις του. — Τὸ σωματεῖον γαλακτοπωλῶν Καβάλλας ἡ «Ὁμόνοια», ὑποβάλλει διαφόρους τροποποιήσεις εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ νοθείας τοῦ γάλακτος. — Ὁ λαὸς τοῦ τέως δήμου Ὑπάτης, παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ κοπὴ καπνοῦ φέτας καὶ ἡ ἐξαγωγή του εἰς τὰ Δωδεκάνησα. — Ἰσραηλῖται Θεσσαλονίκης, παρακαλοῦν, ὅπως κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας μὴ καθορισθῇ δι’ αὐτοὺς ἰδιαίτερος ἐκλογικὸς σύλλογος διότι τοῦτο θίγει τὴν φιλοτιμίαν των. — Οἱ ὑποδικοκατάδικοι τῶν φυλακῶν Κερκύρας καὶ Καλαμίου, ζητοῦν ἐπιείκειαν. — Οἱ διευθυνταὶ τῶν ζυθεστιατορίων Παλαιοῦ Φαλήρου, παρακαλοῦν ὅπως ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἐλαττώσῃ τὸ μίσθωμα αὐτῶν διὰ τὸν παράκτιον χῶρον καὶ τὸν ἐξομοιώσῃ πρὸς τὸν τοῦ 1927. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κτηνοτρόφων Γαστούνης παραπονουμένων διὰ τὴν διατίμησιν τοῦ γάλακτος. — Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20)12)25 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἰατρικῆς σχολῆς. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας πρὸς διάθεσιν τῶν ἐν Μακεδονίᾳ ἐγκαταλειφθέντων ὑπὸ τῶν Συμμαχικῶν καὶ Γερμανο–Βουλγαρικῶν στρατευμάτων πολεμικῶν ὑλικῶν. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 3 Νοεμβρίου 1928 Ν. Δ. περὶ ὑπολογισμοῦ δημοσίας συνταξίμου ὑπηρεσίας εἰς τὴν συντάξιμον στρατιωτικήν. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ ἀπὸ 5 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως προαγωγῶν. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 1 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18)9) 1926 Ν. Δ. περὶ κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2382 τῆς 8ης Ἰουνίου 1920. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀναθεωρήσεως πίνακος κριθέντων ἀξίων ὅπως τύχωσι συντάξεως ὁπλαρχηγῶν. 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ 23 συντάγματος πεζικοῦ καὶ συγκροτήσεως ταγμάτων Χίου καὶ Σάμου. 9) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2382 τῆς 8 Ἰουνίου 1920. 10) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ καθορισμοῦ τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως εἰς ξένους ὑπηκόους διὰ διαιτησίας. 11) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν Ν. Δ. 3 Αὐγούστου 1925 περὶ ἀνακλήσεως τῶν ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν ἀναθεωρήσεως στασίμων καὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν Ν. Δ. 3 Αὐγούστου 1925 περὶ ἀνακλήσεως ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν ἀναθεωρήσεως στασίμων καὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων. 13) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουνίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἰδίου κλάδου διαχειρίσεως ἁρμοδιότητος ἀεροπορίας κλπ. 14) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. περὶ μετατάξεως ἀξιωματικῶν ἄλλων ὅπλων εἰς τὸ τῆς ἀεροπορίας κλπ. 15) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ὅπλον τῆς ἀεροπορίας κλπ. 16) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀναδρομικῆς προαγωγῆς ἀντιστρατήγων καὶ ὑποστρατήγων. 17) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ νοσηλείας τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις καὶ 18) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως χρησιμοποιήσεως πιλικίου κλπ. κατὰ τὰ ἐν τῷ στρατῷ ὑποδείγματα. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ συστάσεως κεφαλαίου ἀνεργίας ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας ταμείου προνοίας Α.Ε.Ν. 3) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1927 διατάγματος περὶ ἐπιβατηκῶν πλοίων. 4) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐπιβατηκῶν ἀτμοπλοίων. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῶν πλοίων ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων. 6) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς καθεστῶτος τῶν θαλασσίων λιμένων. 8) Περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν τῶν μεταφερόντων περιηγητὰς ἀτμοπλοίων. 9) Περὶ τροφοδοσίας τῶν πληρωμάτων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων. 10) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Γενεύῃ ὑπογραφέντος σχεδίου διεθνοῦς συμβάσεως περὶ ἀποζημιώσεως λόγῳ ἀνεργίας εἰς περίπτωσιν ἀπωλείας πλοίου ἐκ ναυαγίου. 11) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΤΙΕʹ περὶ καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΤΙΕʹ. 12) Περὶ ἀσφαλείας τῆς ναυσιπλοΐας. Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)11)27 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως θέσεων τῆς Τ.Τ.Τ. ὑπηρεσίας. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15)10)27 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὰ μισθολογικὰ κλιμάκια τῆς Σ.Ε.Κ. 3) Περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς τῷ οἴκῳ G. J. Wills and Jons Ltd δαπάνην μελέτης λιμένος Πειραιῶς. Ἡ ἐπὶ τῆς παιδείας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ μονιμοποιήσεως καὶ διαβαθμίσεως τῶν μέχρι τοῦδε διορισμένων ὡς καθηγητῶν τῆς γαλλικῆς γλώσσης. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13)11)27 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14)12)25 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς βαθμοῦ καὶ μισθοῦ εἰς τὸν ἀρχιερατικὸν ἐπίτροπον Καρατζόβης. Ὁ κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν: Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14 ὑμετέρου πρωτοκόλλου, διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Στράτου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων τοῦ τμήματος προστασίας θυμάτων πολέμου τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου καθυστερεῖται ἐξαντληθείσης τῆς σχετικῆς πιστώσεως ἐξ ἐννεακοσίων χιλιάδων δραχμῶν. Ἤδη ἐζητήσαμεν ἀπὸ πολλοῦ παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως 900.000 δραχμῶν πρὸς πληρωμὴν τούτων μέχρι τέλους τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν.

§2Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ λεμβούχων» πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις τὸ θεωρεῖ ἐπεῖγον καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ψηφισθῇ μέχρι τῆς Δευτέρας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ψηφισθῇ τώρα τὸ σχέδιον νόμου «περὶ λεμβούχων».

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πλευρίσματος πλοίων καὶ ρυθμίσεως τῶν περὶ λεμβούχων διατάξεων». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2–10).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Βαρβαγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§8Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι σύμφωνος ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς καθιερωμένης ὅτι πρέπει διὰ νόμου νὰ δοθοῦν ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς λεμβούχους. Ἀλλὰ ὅταν ἀποβλέπωμεν εἰς ἔργα προόδου νομίζομεν ὅτι συγχρόνως πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὴν σχετικὴν εὐθηνίαν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μίαν διευκόλυνσιν τῶν ἐπιβατῶν χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν αὐτούς. Τὰ λεμβουχικὰ δικαιώματα, τὰ σήμερον, εἰσπραττόμενα δὲν ὑπερβαίνουν κατ’ ἐπιβάτην ποντοπλοΐας τὰ 12–18 τὸ πολὺ 25 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν. Προκειμένου περὶ τῶν λεμβουχικῶν δικαιωμάτων διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν τὰ δικαιώματα δὲν ὑπερβαίνουσιν τὰς 18 ὑποθέτω δραχμάς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τούτου καθιεροῦται μία ἐπιβάρυνσις διπλασία καὶ ἀπορεῖ ὁ πολὺς κόσμος πρὸς τὸ ἔργον αὐτὸ τοῦ πολιτισμοῦ ὅταν διὰ τὴν αὐτὴν θέσιν ἀξιοῦμεν ἤδη νὰ πληρώνῃ τὰ διπλάσια. Πρὸ πάντων νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε τὸ τέλος αὐτὸ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς πτωχὰς λαϊκὰς τάξεις. Διὰ τὸν πολὺν κόσμον τῶν 1500 δραχμῶν τὸ τέλος 3% ἐπιβαλλόμενον εἰς ὅλους τοὺς ἐπιβάτας εἶναι μία μεγάλη ἐπιβάρυνσις. Φαντασθῆτε ἕνας ἐπιβάτης Μασσαλίας νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ 50 δραχμὰς ἐνῷ σήμερον πληρώνῃ τὸ ἥμισυ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ θὰ ἐπρότεινα νὰ ὑποβιβασθῇ εἰς 2% καὶ νομίζω ὅτι καὶ πάλιν εἶναι ἀρκετὸν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προσκομίσῃ τὸ εἰδικὸν ταμεῖον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν λεμβούχων.

§9Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος κάμνει μίαν σύγχυσιν τῶν λεμβουχικῶν. Τὰ λεμβουχικὰ εἶναι ἀνεξάρτητα. Τὶ θὰ στοιχίσῃ εἰς ἕναν ὁ ὁποῖος μεταβαίνει εἰς τὴν Βενετίαν καὶ πληρώνει 16 λίρες ἐὰν πληρώσῃ καὶ 50 δραχμὰς διὰ ν’ ἀποζημιωθοῦν οἱ λεμβοῦχοι; Φρονῶ, ὅτι 50 δραχμῶν τέλος ἐπὶ εἰσιτηρίων ἀξίας 1500 δραχμῶν δὲν εἶναι πολύ, οὔτε ἐξ ἄλλου καὶ μὲ τὸ ποσοστὸν τῶν 3%, ἐπέρχεται σοβαρὰ ἐπιβάρυνσις εἰς τ’ ἄλλα εἰσιτήρια. Ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα εἶχεν ὁρίσει εἰς 70 δραχμὰς τὸ τέλος καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐμείωσεν εἰς 50 δραχμάς. Συνεπῶς ἡ διάταξις ὀφείλει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§10Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε.

§11Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὁ συνάδελφος κύριος Βαρβαγιάννης ζητεῖ νὰ καθορισθῇ τὶ θὰ πληρώνῃ ἡ πρώτη, ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη θέσις. Νομίζω, ὅτι εἰδικῶς ζητεῖ ἡ γʹ θέσις νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται πολύ.

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναλογικῶς θὰ πληρώσουν, κύριε συνάδελφε.

§13Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἀπήντησα.

§14Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὁ κύριος Βαρδαγιάννης ἦτο μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ γνωρίζει ὅτι μόνον διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ ταμεῖον τοῦτο εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ του. Κἄθε ἄλλο ποσὸν εἶναι ἀνεπαρκέστατον. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μάλιστα διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἀκτοπλοΐαν ἐδέχθημεν ὅπως τὰ κάτω τῶν 15 δραχμῶν εἰσιτήρια νὰ μὴ ἐπιβαρυνθοῦν. Ἑπομένως θεωρῶ ὅτι τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη τις ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11;

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 11ον ἄρθρον ἀναγιγνώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κύριος Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου τραυματιῶν γονέων καὶ λοιπῶν θυμάτων πολέμου.

§18Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὁ σύλλογος τῶν θυμάτων πολέμου ἔχει ὑποβάλλει αἴτησιν διὰ τῆς ὁποίας αἰτεῖ νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῶν δικαιολογητικῶν πρὸς ἀπονομὴν τῆς συντάξεως. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην συνιστῶ εἰς τὸν ἁρμόδιον κ. ὑπουργὸν καὶ παρακαλῶ ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτήν. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κύριος ὑπουργός, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα καθυστέρησαν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν δικαιολογητικῶν πρὸς ἀπονομὴν τῆς συντάξεως, εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὀρφανὰ καὶ χῆραι πολέμου, αἱ ὁποῖαι ἐστερήθησαν τῶν πάντων καὶ ἴσως λόγῳ τῆς στερήσεώς των δὲν ἐπρόλαβαν νὰ ὑποβάλουν τὰ δικαιολογητικά. Εἶναι μία τάξις ἡ ὁποία ἔχει τὴν μεγαλυτέραν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς πολιτείας. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργός, θὰ δεχθῇ νὰ λάβῃ τὸ μέτρον ὥστε καὶ τὰ ὑποβαλλόμενα ἐκπρόθεσμα δικαιολογητικὰ νὰ γίνουν δεκτὰ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας πολλάκις παρέτεινεν τὴν προθεσμίαν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων ἀπονομῆς συντάξεων. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι, οἱ ἀσθενέστεροι καὶ ἀδυνατώτεροι οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέβαλον τοιαύτας αἰτήσεις. Οἱ τοιοῦτοι δὲ εἶναι τὰ ὀρφανὰ πολέμου καὶ αἱ χῆραι. Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ στερήσωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσιν σύνταξιν. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν πρὸς ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων. Τὸ προβαλλόμενον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἐκ τῆς παρατάσεως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκμεταλλεύσεις εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πολεμήσῃ διὰ τῆς ἰδιαιτέρας ἐξετάσεως τῶν αἰτήσεων αὐτῶν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Φρονῶ κ. Πρόεδρε ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα ἀδικία ἐκείνης ἡ ὁποία καταργεῖ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως τῶν χηρῶν αὐτῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ ὅτι ἡ Πολιτεία ὀφείλει μετὰ τῆς προσηκούσης εὐμενείας νὰ ἐξετάζῃ τὰ δίκαια εἰς τοιαύτας περιπτώσεις. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν προκειμένην ἀναφορὰν καὶ δεχθῇ τὴν αἰτουμένην παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων.

§23Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις αὐτὴ τῶν ἀναφερομένων διότι παρετήρησα ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι προφθάσει νὰ ὑποβάλωσι τὰ πιστοποιητικά των, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς μεγαλυτέρας ἀνάγκας.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἰς τὴν φωνὴν τῶν φονευθέντων ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμέσως κάθε ἀπάντησις, δυστυχῶς ὁλόκληρον κύκλωμα γίνεται διὰ νὰ κατορθωθῇ ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις εἰς ἀναπήρους. Ἐνῷ ὑπάρχει πίναξ καὶ ὑπάρχει διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγράφονται διάφοροι κατηγορίαι δυνάμει τῶν ὁποίων κρίνεταί τις ἀνίκανος ἢ ἀνάπηρος ἢ στρατιώτης ἐν τούτοις πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν, δευτέραν ἐπιτροπὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπὴν διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Δηλαδὴ δυνατὸν νὰ παρέλθῃ καὶ ὁλόκληρον ἔτος ἴσως καὶ διετία ἢ τριετία διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς αὐτό. Ἔχω τὸ ἑξῆς παράδειγμα· πρὸ ὀκτὼ μηνῶν ἐκρίθη ὁπλίτης καὶ ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπὴν ἀνίκανος καὶ ἀφοῦ ἐπέρασεν ἀπὸ τὸ ἰατρὸν τοῦ συντάγματος, ἀπὸ τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, καὶ κατόπιν ἔκαμεν αἴτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐστάλη πάλιν εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία τὸν ἔστειλε εἰς τὸ νοσοκομεῖον πρὸς παρατήρησιν καὶ ἀκόμη, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἐτελείωσε. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας ὅσον καὶ τὰ γραφεῖα ἀποζημιώσεως πολεμοπαθῶν, εὑρίσκονται εἰς ἐπαφὴν μὲ κἄποιο δικηγορικὸν γραφεῖον τὸ ὁποῖον στέλλει σημειώσεις, ὅτι δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξομάλυνσιν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἔλαβον τηλεγράφημα, ὅτι κἄποιος Γρηγοριάδης ἔχει γραφεῖον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐξομαλύνῃ πᾶσαν ἐκκρεμῆ ὑπόθεσιν ἀφορῶσαν τοιαύτης φύσεως ζήτημα. Παρεπονέθην εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, ὅτι πρέπει αὐτὴ ἡ ἐπαφὴ μὲ τὰ διάφορα δικηγορικὰ γραφεῖα νὰ σταματήσῃ. Ὡς σᾶς εἶπον εἶχον καὶ τηλεγράφημα ἀπὸ διαφόρους δικαιούχους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸν κ. Γρηγοριάδην, γράφουσα ὅτι δύναται νὰ ἐξομαλύνῃ τὴν ὑπόθεσίν των μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τῶν 30 ἑκατοστῶν. Ποῖος δύναται, κ, ὑπουργέ, νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι δὲν θὰ ὑποθέσῃ ὁ λαός, ὅτι ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι δὲν εἴμεθα εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰ γραφεῖα αὐτὰ καὶ ἐκμεταλλευόμεθα τοὺς τραυματίας; Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ ταξινομήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία κωλυσιεργεῖ, διότι οὔτε εὑρετήρια οὔτε κατάλογοι ὑπάρχουν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρακαλῶ αὐτὸν, νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν τῆς ὑποβολῆς τῶν αἰτήσεων, διότι πολλοὶ δὲν ἔχουν ὑποβάλλει αἰτήσεις.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§27Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μετὰ τὴν συνηγορίαν τόσων κυρίων συναδέλφων ὡς καὶ τῶν λεχθέντων ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ σκεφθῶ ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναφορὰν θὰ ζητήσω καὶ θὰ μελετήσω. Ὀφείλω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, παρατάσεις προθεσμιῶν ἐδόθησαν ἐπανειλημμένως καὶ ὅτι, κατὰ συνέπειαν τῶν ἐπανειλημμένων τούτων παρατάσεων, παρεισέφρησαν πολλαὶ καταχρήσεις. Τὸ ὑπουργεῖον ὡς ἐκ τούτου ἔλαβεν τὴν πρωτοβουλίαν, ἀνέλαβεν μίαν ὁλόκληρον ἀναθεωρητικὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία στοιχίζει πολὺ εἰς τὸ Κράτος καὶ συνεπεία τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐργασίας, πολλαὶ καταχρήσεις ἀποδεικνύονται. Ὡς ἐκ τῶν λόγων τούτων καὶ ἀκριβῶς, διότι τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, ἕνεκα τῶν ἀμφισβητησίμων ἀποδεικτικῶν μέσων παρουσιάζει—τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων—τοιαύτην φάσιν, ἡ ὑπηρεσία εἶναι τῆς ἰδέας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν αἱ παρατάσεις. Χωρὶς νὰ ὑποσχεθῇ τι ὡρισμένον καὶ θετικόν, ὅτι θὰ δοθοῦν παρατάσεις διότι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῆς εἶναι λίαν ἰσχυρά, ἐν τούτοις θεωρῶ καθῆκον μου νὰ μελετήσω ἐκ νέου τὴν ἀναφορὰν καὶ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους συναδέλφων οἱ ὁποῖοι διετύπωσαν νέας κατηγορίας περὶ ἐκμεταλλεύσεως, παρακαλῶ θερμῶς ὅπως αὐτοὶ παράσχωσι ὡρισμένα στοιχεῖα.

§28Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον παρέδωσα χθές.

§29Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἂς μὴ ὑπάρχῃ ἐλαχίστη ἀμφιβολία ὅτι οἱαδήποτε ἐκμετάλλευσις θὰ παταχθῇ ἀμειλίκτως. Ἤδη ἐπὶ τῶν διαφόρων κατηγοριῶν, προερχομένων ἐντεῦθεν, ἢ ἐκεῖθεν γίνονται ἐξετάσεις περὶ τῶν λεπτομερειῶν δὲν θεωρῶ τὴν στιγμὴν ἐπίκαιρον νὰ ἀποκαλύψω τί. Ἐὰν οἱοσδήποτε τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ οἱοσδήποτε ἔξωθεν γνωρίζει τι ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τοὺς παρακαλῶ θερμῶς, ὅπως παράσχωσι ὡρισμένας πληροφορίας. Εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δι’ ἀορίστων φημῶν καὶ κατηγοριῶν νὰ προχωρήσω· ἐν τούτοις ἐξετάσεις γίνονται καὶ θὰ γίνουν ἀκόμη περισσότερον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§31Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς. Ἐπειδὴ εἶχον ὑποβάλλει σχετικὴν ἐπερώτησιν καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο συζήτησις σήμερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐζήτησα νὰ ἐγγραφῶ καὶ ἐγώ, ἵνα συνηγορήσω μετὰ τῶν ἄλλων καὶ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἄλλην ἡμέραν. Καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἐκπλήρωσις αὐτόχρημα ἱερᾶς ὑποχρεώσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, νὰ μὴ κλείνῃ τὴν πόρταν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται πολεμικῆς συντάξεως, διότι αὐτοὶ εἶναι τὰ θύματα πολέμου τὰ ἀπωλέσαντα προστάτας, οἱ ὁποῖοι ἐφονεύθησαν εἰς τὸν πόλεμον καὶ οἱ τραυματίαι πολέμου οἱ ἀπολέσαντες τὴν ἀκεραιότητα τοῦ σώματος ἢ καταστάντες ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν καὶ εἰς περίπτωσιν πραγματικῶς καθ’ ἣν δι’ αὐτὰ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐστερημένα Κρατικῆς προστασίας, δὲν ἔχει ληφθῇ πρόνοια, πρέπει νὰ τύχωσιν ἀναμφισβητήτως τοιαύτης. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι παρῆλθεν ἡ προθεσμία εἶναι ἀβάσιμον, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ Κράτος νὰ παραβαίνῃ ὑποχρεώσεις καὶ νὰ ἐπικαλῆται ἀποσβεστικὴν παραγραφὴν διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, ζητῶ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκ μέρους τῶν δικαιουμένων ὑποβολὴ αἰτήσεων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Καφαντάρης, ὅπως δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου ἀνέτεινε τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσεν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Καφαντάρης).

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀσπροκάμπου τῆς Φθιώτιδος.

§35Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ χωρίον Ἀσπρόκαμπος τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος πρὸ δεκαετίας περίπου ὑφίσταται καθιζήσεις καὶ κατεστράφη τελείως. Πέρυσι συνέβησαν καὶ ἄλλαι καθιζήσεις καὶ ὅτι ἀπέμεινεν κατεστράφη. Ἡ Κυβέρνησις τότε εἶχε διατάξει τὸν μηχανικὸν τῆς Φθιώτιδος, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε τὴν ἐκτίμησιν τῶν ζημιῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν βοήθειαν αὐτῶν τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τοῦ χειμῶνος εἶναι ἄστεγοι.

§36Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀπέστειλε μηχανικὸν καὶ ἐβεβαιώθη περὶ τῆς καθιζήσεως καὶ τῆς καταστροφῆς. Πέραν τούτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀπολύτως καὶ ἀκριβὲς δὲν ἔχομεν ἄλλο στάδιον ἐνεργείας. Ἂν μένῃ στάδιον ἐνεργείας, μένῃ δι’ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν πρὸς λῆψιν τῶν καταλλήλων μέτρων.

§37Ν. ΞΗΡΟΣ. Παρακαλῶ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸν μηχανικόν, νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν καταστημάτων Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης Θεσσαλονίκης.

§39Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριε πρόεδρε, ἀφορᾷ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι γνωστὸν κύριε πρόεδρε εἰς ὅσους ἐπεσκέφθησαν τὴν Θεσσαλονίκην, ὅτι ὁ Λευκὸς Πύργος ἀποτελεῖ τὸ μοναδικὸν κέντρον ἀναψυχῆς διὰ τὸ ὁποῖον ὅμως οἱ διαβάται δὲν δύνανται νὰ πληρώνωσι διὰ νὰ ἀπολαμβάνουν καθαρὸν ἀέρα. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπό τινος ὁ προορισμὸς ἐξετράπη τελείως καθ’ ὅσον ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης τὸ πρῶτον καὶ ἀργότερον ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, προέβησαν εἰς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ χώρου τῆς πλατείας ἀντὶ εὐτελεστάτου ἐνοικίου κατακλεισθέντος οὕτω τοῦ μείζονος μέρους τῆς περὶ τὸν Λευκὸν Πύργον πλατείας ἀπὸ ἑκατοντάδας τραπεζίων, καὶ καρεκλῶν καὶ οὕτω ὁ ἀπορώτερος κόσμος ἐστερήθη τοῦ κυριωτέρου του μέσου ἀναψυχῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ μόνη ζημία. Ἐζημιώθησαν σοβαρῶς καὶ οἱ περὶ τὴν πλατείαν ἐνοικιασταὶ τῶν καταστημάτων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καὶ εὑρέθησαν ἀπροόπτως πρὸ δυσαναλόγου καὶ καταστρεπτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, καθ’ ὅσον οἱ μὲν περιπτεριοῦχοι πληρώνουσιν ἀσήμαντον ἐνοίκιον, ἐνῷ οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν καταστημάτων ὑποχρεοῦνται εἰς δυσβάστακτα βάρη τοιαῦτα, προερχόμενα ἐκ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα δὲν ἔμεινε ἀζημίωτος, καθ’ ὅσον ἀποβλέψασα εἰς τὴν πραγματοποίησιν ἀσημάντων ἐσόδων 85–90 χιλιάδων δραχ. ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως τῆς πλατείας, κινδυνεύει εἰσόδημα 5, 6 ἑκατομμυρίων προερχομένων ἐκ τῶν ἐνοικίων τῶν καταστημάτων τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸ βάρος καὶ τὴν πίεσιν τοῦ μεγάλου ἐνοικίου καὶ τοῦ δυσαναλόγου ἀνταγωνισμοῦ, ἀδυνατοῦν νὰ καταβάλουν ἐμπροθέσμως καὶ κανονικῶς τὰ ἐνοίκιά των ἐν τῇ εἰδικῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης. Ὑπάρχουν στοιχεῖα συζητούμενα διαπιστώνοντα τὴν προϊοῦσαν ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν περιπτέρων μείωσιν τῶν ἐσόδων τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, τῶν ἐνοικιαστῶν ἀδυνατούντων ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ καταβάλουν τὰ ἐνοίκιά των. Κατόπιν ἐπανειλημμένων παραπόνων τῶν ἐνδιαφερομένων τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης, ἀπεστάλη ὑπὸ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης εἰδικὸς ἐπιθεωρητής, ὅπως γνωματεύσῃ καὶ ὁ ὁποῖος ἀπεφάνθη πράγματι, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ἡ ἐνοικίασις τῆς περὶ τὸν Λευκὸν Πύργον πλατείας. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν λεχθέντων ἀποδώσῃ τὴν πλατείαν εἰς τὸν λαὸν τῆς Θεσσαλονίκης, διατάσσων τὴν ἐκκένωσιν αὐτῆς ὑπὸ τῶν κατεχόντων αὐτὴν περιπτέρων.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§41Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ κύριος συνάδελφος ἀνέπτυξε τὴν ἐπαγγελματικὴν ἄποψιν, ἀλλὰ ἐκείνη ἡ ὁποία προέχει εἶναι κυρίως ἡ ἄποψις, ὅτι εἰς μίαν πόλιν ἀπὸ 250 χιλιάδας κατοίκους τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον δὲν ἐφηρμόσθησαν τὰ σχέδια τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, μὴ στερηθῇ ἡ πόλις καὶ ὁ πληθυσμὸς τῆς μοναδικῆς πλατείας τὴν ὁποίαν ἔχει, ὡς γνωρίζητε κύριε ὑπουργὲ καὶ ἐκ τοῦ συνδέσμου τὸν ὁποῖον ἔχετε μὲ τὴν πόλιν ταύτην. Πρόκειται περὶ τῆς μικρᾶς πλατείας ἡ ὁποία περιβάλλει τὸν Λευκὸν Πύργον Θεσσαλονίκης ἡ ὁποία ἔγινε ἀντικείμενον ἀστόχου ἐνεργείας δι’ ἀσημάντους προσόδους τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, καὶ ἐζημιώθη αὕτη διὰ τῆς ἐλαττώσεως ἄλλων εἰσοδημάτων ἐκ τῶν ἐνοικίων τῶν περὶ τοῦ χώρου τῆς πλατείας καταστημάτων.

§42Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. Ἐλήφθη ἤδη φροντίς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηνοτρόφων Μαλεσίνης.

§44Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ξηρός, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§46Ν. ΞΗΡΟΣ. Προφανῶς ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς, διότι ἡ ἑταιρία Κοπαΐδος ηὔξησεν τὰ 30 λεπτὰ εἰς 15 δραχμάς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν διαβιβάσητε εἰς τὸν κύριον ὑπουργόν, διὰ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Κυνουρίου Λοκρίδος, ὁ κύριος Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον.

§48Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ κύριοι τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν φαίνεται ἐμφυλοχώρησε κἄποια παρατυπία. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ξηρός, ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Μαντινείας.

§50Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ κύριε πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§51Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν δημοδιδασκάλων, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὰς κενουμένας θέσεις τῶν προσκαλουμένων εἰς Ἀθήνας πρὸς μετεκπαίδευσιν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τριποδάκις, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ συνταγματάρχου κ. Ι. Καραγεώργου.

§53Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου ἀπησχόλησε τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἀρκετά, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καὶ τὴν παροῦσαν Βουλὴν θὰ ἀπασχολήσῃ, ὡς πρὸς τὸν σχηματισμόν, ὅτε καὶ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Κοσμητῶν Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Κοσμᾶ ὁ κύριος Καραμᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§55Ν. ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφορὰν ταύτην διότι συντρέχουν ἐξαιρετικοὶ λόγοι. Διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ δρόμου τούτου ἔχουν συνεισφέρει αἱ κοινότητες ἐξ ἰδίων των πολλὰ ἑκατομμύρια. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸ παράδειγμα καὶ ἀποτελειώσῃ τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται.

§56Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ σχετικὴ ἀναφορά.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Σακελλαριάδης καὶ Γιαννόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Μεγαλουπόλεως.

§58Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ κύριε πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σακελλαριάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Θωκίας.

§60Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀνθρακόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Ἡρακλείας.

§62Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξαιρετικὴν ἠσθάνθην χαράν, ὅταν πρὸ 20 καὶ πλέον ἡμερῶν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε παρακαλέσει τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως τὸ ταχύτερον ἐξετάσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος καὶ τότε δικαιολογῶν τὴν παράκλησίν του ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν ὅτι θέλει νὰ ἐπισπευσθῇ διότι θέλει νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως τὰ προσωρινὰ τοῦ Στρυμόνος ἔργα. Δυστυχῶς τὰ προσωρινὰ ἔργα δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον δὲν ἤρχισαν. Ἔλαβον τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου μοῦ καθιστατοῦν γνωστόν, ὅτι κατεστράφησαν τὰ ἔργα ὅτι ἐπλημμύρησαν τρεῖς ὁλόκληροι συνοικισμοὶ ὅτι κινδυνεύει ἡ Τζουμαγιὰ καὶ θὰ κινδυνεύσουν καὶ ἄλλοι συνοικισμοί. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἔλαβεν μερικὰ μέτρα ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν τόπον, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐπανειλημμένως ἐπάθομεν, ἂς ἐπιτραπῇ νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην, ὅτι τὰ μέτρα δὲν εἶναι γενναῖα. Εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη, ὅπως διατεθῇ ποσὸν καὶ νὰ διαταχθῶσι συνεργεῖα νὰ κάνουν προσωρινὰ ἔργα, διὰ νὰ προλάβωμεν μελλούσας καταστροφάς.

§63Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τοὺς πλημμυροπαθεῖς συνεπείᾳ τῆς ὑπερχειλίσεως τοῦ Στρυμόνος ἀπέστειλα 20,000 σάκκους οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσωσι, εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑπαρχόντων ἤδη προχωμάτων. Πλὴν τούτου εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον θὰ εἰσηγηθῶ, καὶ ἀπέστειλα τὸ σχετικὸν ἔγγραφον, νομοσχέδιον διαθέσεως πιστώσεως 500.000 δραχμῶν διὰ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ μέρους ἐκείνου. Πληροφορῶ δὲ ἐπίσης, ὅτι καὶ πιστώσεις ὑπάρχουσιν εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν Μακεδονίας διὰ τοιαῦτα ἔργα.

§64Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ ἄλλων Κυβερνήσεων λόγῳ τῶν ἀναβολῶν ἐπάθαμεν τὰς καταστροφάς. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν θερμῶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τηλεγραφικῶς τὸν ταμίαν Σερρῶν, νὰ διαθέσῃ χρήματα. Ἐὰν περιμένωμεν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, θὰ ἔχωμεν ἄλλας καταστροφάς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Σαρκιᾶς, ὁ κ. Πριμίδης.

§66Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάμειξις σπορελαίου εἰς ἐλαιόλαδον καὶ ἡ πώλησις ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ἀσφαλῶς θέλει πλήξει τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν διότι πραγματικῶς ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται τὸ σπορέλαιον καὶ τὸ βαμβακόλαδον, θὰ θέσῃ πολλὰς χιλιάδας ἐργατῶν εἰς ἀνεργίαν. Ἐκτὸς τούτου θὰ τεθῇ εἰς κίνδυνον καὶ τὸ βαμβακόλαδον καὶ ἡ ἐκ τοῦ βάμβακος παραγομένη τροφὴ ἐκ τῆς ὁποίας τρέφονται τὰ ζῶα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιφυλλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν, νὰ φέρω τροπολογίαν ἵνα μὴ ψηφισθῇ ὡς ἔχῃ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Πριμίδης καὶ Μαρσέλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν Πειραιῶς.

§68Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ συμπεριφορὰ τῶν ἀστυφυλάκων Πειραιῶς ἀπέναντι τῶν ἐργατικῶν τάξεων εἶναι ἐξωφρενική, Νομίζουν ὅτι ἔχουσιν ἀπέναντί των ὄχι ἀνθρώπους ἀλλὰ κἄτι ἄλλο. Ἔχω ὁριστικὰς καὶ συγκεκριμμένας περιπτώσεις ἕνεκα τῶν ὁποίων εὑρίσκω ἀπολύτως δεδικαιολογημένην καὶ βάσιμον τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνιστῶ αὐτὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ συστήσῃ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἀστυνομίας, νὰ προσέχουν. Πρὸ παντὸς ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὰ ὄργανα τῆς ἀστυνομίας πόλεως Πειραιῶς, νὰ ἔχωσι συμπεριφορὰν καὶ τρόπον ἂν οὐχὶ εὐγενέστερον τοὐλάχιστον οὐχὶ σκαιὸν καὶ βάρβαρον.

§69Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα. Ἡ συμπεριφορὰ τῶν ἀστυφυλάκων τοὺς ὁποίους κατακρίνει, κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἀκριβῶς ὑπῆρξεν ἐπαινετὴ καὶ τὸ καθῆκον μοὶ ἐπέβαλε νὰ ἀπευθύνω εὐαρέσκειαν διότι καὶ ἐπεισόδεια προέλαβε καὶ ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπῆλθε.

§70Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ λιμὴν Πειραιῶς εἶναι ἀπὸ τοὺς πρώτους λιμένας τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τάξις καὶ πρέπει ἡ τάξις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἡ ὁποία περισσότερον τῶν ἄλλων κοπιάζει, πρέπει νὰ ἔχῃ καλλιτέραν ἐπίβλεψιν. Βεβαίως τὰ ὄργανα τὰ ἀστυνομικὰ καλὸν εἶναι εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν νὰ μὴ φέρωνται σκαιῶς, διότι ἀποτέλεσμα εἶναι, ὁ μὲν ἀστυφύλαξ νὰ ἱκανοποιῆται καὶ οἱ οἰκογενειάρχαι νὰ σύρωνται διὰ μικρὰ παραπτώματα εἰς τὰς φυλακάς.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Κατσαδήμας καὶ Σ. Σταυρόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Φλωρίνης.

§72Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν φορολογικῶν δηλώσεων τῶν ἐτῶν 1919–1921 ὁ ὁποῖος δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ ὁ ὁποῖος ἀνεστάτωσε ὁλόκληρον τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τῆς πόλεως Ἰωαννίνων, λόγῳ τῶν ἐπανειλημμένων ἀφορμῶν. Ἔμποροι οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ ἔτη 1919– 1921 εὑρίσκοντο εἰς ἀκμαιοτάτην οἰκονομικὴν κατάστασιν, σήμερον εὑρίσκονται εἰς ἐλεεινὰ οἰκονομικὰ χάλια. Δύο ἐκ τῶν μεγάλων ἐμπόρων ἐκηρύχθησαν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσῃ ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος, ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι πλεῖστοι εὐημεροῦντες θὰ ὑπάγωσι εἰς τὰς φυλακάς. Ἐπιπροσθέτως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ παράτασιν διὰ τοὺς καθυστερουμένους φόρους 1927–1928, διότι ἡ κρίσις ἡ ἐκεῖ εἶναι ὑπερτέρα πάσης ἄλλης οἰκονομικῆς κρίσεως.

§73Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Φλωρίνης, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ συνιστῶ ὅπως ἀνασταλῇ καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς φορολογίας διὰ τοὺς ἐμπόρους Ἰωαννίνων, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία εἶναι δυσβάστακτος διὰ τὸν μικρὸν λαὸν ὁ ὁποῖος διέρχεται ἡμέρας τραγικὰς ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ πάσης ἄλλης ἀπόψεως. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ φανῇ ἀνάλγητος εἰς αὐτὸν τὸν δυστυχῆ λαόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων.

§75Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις συνεπὴς πρὸς τὴν ὑπόσχεσίν της, ὑποβάλλει σήμερον τὰ δύο νομοσχέδια «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικροαρτοποιῶν» καὶ «περὶ ἀπεργίας τῶν ἀρτεργατῶν» ἡ ἀνάπτυξις τῶν ὁποίων περιττεύει ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν.

§76Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λαμβάνων κ. βουλευταὶ τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν, θέλω αὐστηρῶς περιορισθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ ἐλέγχου τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων, ἐπιφυλλασσόμενος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας ὅταν συνῳδᾷ τῇ ὑποσχέσει τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ τῇ ἀνάγκῃ θὰ ὑποβληθῶσι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὰ σχετικὰ νομοθετικὰ Κυβερνητικὰ μέτρα, διότι φρονῶ ἀντιθέτως πρὸς παράδοξον κατ’ ἐμὲ ἀνακοινωθὲν ὅπερ ἀνέγνωσα σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας, φρονῶ, λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν ὂν ἀρρήκτως συνδεδεμένον πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας δὲν εἶναι ζήτημα ποσῶς φύσεως οἰκογενειακῆς οὐδὲ δύναται νὰ ἐνδιαφέρῃ μερίδα μόνον τινὰ ἀτόμων ἀποτελοῦσαν τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ τύχη τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, συνδέεται ἀρρήκτως μὲ τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φρονοῦσι, ὅτι ζήτημα τοιοῦτον, ζήτημα ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων τῆς χώρας, εἶναι ζήτημα οἰκογενειακόν, ἐὰν μὴ τὶ ἄλλο, πλανῶνται οἰκτρῶς.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ὑπεστήριξεν κανεὶς αὐτὸ κ. συνάδελφε.

§78Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ περιορισθῶ, εἶπον, ἐντὸς τῶν θεμάτων τοῦ ἐλέγχου καὶ συνεπῶς πρὸς ταύτην τὴν ὑποχρέωσίν μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ τὸ ἱστορικὸν ἀκόμη μέρος τῆς ὑποθέσεως νὰ μὴ θίξω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰσέλθω εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἀφορὸν τὴν ἐπερώτησίν μου ἐπερωτῶν τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Κράτος ἠγόρασεν 135 χιλιάδας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων. Αὐτὸ τοῦτο εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ ὅλη δρᾶσις ἡ Κυβερνητικὴ ἡ ἀγαγοῦσα εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν 135 χιλιάδων ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων ἐκπροσωπουσῶν ποσὸν ὡς ἔγγιστα 108 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐκυκλοφόρουν ἐν τῇ ἀγορᾷ 3800 περίπου ὁμολογίαι ἀνταλλαξίμων ἐκπροσωποῦσαι τὸ ποσὸν τῶν 3.800 ἑκατομμυρίων δραχμῶν περίπου καὶ ἐκυκλοφόρουν ὑφιστάμεναι τὴν ἐπίδρασιν τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ἐν ἀρχῇ εἶχον ὑποστῆ ὑποτίμησιν τοιαύτην αἱ ὁμολογίαι, ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ καὶ λόγῳ τοῦ τόκου αὐτῶν καὶ λόγῳ τῆς ὁσημέραι αὐξανούσης πίστεως ἐν τῇ χώρᾳ, λόγῳ τῆς μὴ ὑπάρξεως τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων, αἱ ὁμολογίαι αὗται ἀνελάμβανον τὴν ἀξίαν αὐτῶν, καὶ ἔβαινον γοργῷ τῷ βήματι πρὸς τὸ ἄρτιον. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε αἰφνιδίως τὴν πρώτην Σεπτεμβρίου παρελθόντος, ἔκπληκτον τὸ κοινὸν ἀνεγίνωσκε ἐν ἐφημερίδι, ἡ ὁποία πρόσκειται τῇ Κυβερνήσει, ἄρθρον φέρον τὴν ὑπογραφὴν «εἰδικοῦ» καὶ τὸ ὁποῖον μάλιστα ἔφερεν τὸν κατακλεισμὸν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ Κράτος δὲν εἶχεν δώσει τὴν ἐγγύησιν αὐτοῦ πέραν τῆς ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας τῶν μουσουλμανικῶν κτημάτων τῶν κειμένων ἐν τῇ χώρᾳ. Δεύτερον δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο ἐκ τῆς ὁσημέραι ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων αὐτῶν. Τρίτον, ἦτο ὑποχρεωμένον συνεπὲς πρὸς τὰς δηλώσεις αὐτοῦ τὸ Κράτος νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν τόκον τὸν συμπεφωνημένον τῶν 8% τῶν ὁμολογιῶν, εἰς ἐπιτόκιον 6%. Ἄμεσος συνέπεια τοῦ τοιούτου ἄρθρου τὸ ὁποῖον ἡ πτερόεσσα φήμη ὠθουμένη ἴσως καὶ ὑπὸ ἀνθρωπίνων Κυβερνητικῶν χειρῶν, ἀπέδωκεν ταχέως εἰς Κυβερνητικὴν ἔμπνευσιν, ἄμεσον συνέπειαν, λέγω τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔσχεν, πανικὸν ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ, ἔκπτωσις τῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν, ἀλλὰ καὶ οἰκτρὰ ἐντύπωσις ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, διότι ἀμέσως ἐθεωρήθη, ὅτι τὸ Κράτος περιφρονεῖ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, καὶ ὁσάκις συμφέρει εἰς αὐτό, παραβαίνει τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας καὶ ὁρίζει πράγματα τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη. Ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, ἐπηκολούθησαν ραγδαῖαι Κυβερνητικαὶ δηλώσεις ἐν πολλοῖς ἀλληλογρονθοκούμεναι, ἀλλὰ ἔχουσαι πάντοτε τὴν αὐτὴν βάσιν τοῦ ἄρθρου τοῦ «εἰδικοῦ» τῆς 1ης Σεπτεμβρίου, δηλαδὴ τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως τοῦ τόκου ἀπὸ 8% εἰς 5% καὶ τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἐγγύησις ὑπῆρχε πλὴν τῆς ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας τῶν μουσουλμανικῶν κτημάτων. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ συγκίνησις τῆς κοινῆς γνώμης, ὑπῆρξε μεγάλη καὶ ὅτι ἀποτέλεσμα τῆς συγκινήσεως αὐτῆς ἢ μᾶλλον ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ ἐξεδηλώθη εἰς τὸν τύπον, ἰδίᾳ δέ, ὡς εἶναι εὐνόητον, εἰς τὸν ἀντιπολιτευόμενον. Δριμύτατα ἐλέγξαμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δηλωθῇ, ὅτι τὸ Κράτος δὲν θέλει διαπράξῃ τὸ ἔγκλημα καὶ παραβῇ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ τὰς συμβατικὰς καὶ νομοθετικάς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀληθῶς καταπλήσσει, εἶναι πῶς ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι τοιούτῳ τρόπῳ ἔσχον ἐπὶ τῆς αὐτῆς πλευρᾶς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ χωρὶς νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ ἀναγνώσῃ κἄν τὰς συμβάσεις καὶ τοὺς νόμους. Διότι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀναγνώσει τὰς συμβάσεις καὶ τοὺς νόμους, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἐπὶ τέλους ἀπὸ τῆς πρώτης συμβάσεως ἀνέλαβε τὸ Κράτος τὴν ἐγγύησιν τῶν ὁμολογιῶν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἶναι ὁ τόκος 8%. Τὸ ἄρθρον 9 τῆς ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 συμβάσεως περιλαμβάνει τὰς ἑξῆς διατάξεις (ἀναγινώσκει): «τὸ ἐπιτόκιον τῶν ὁμολογιῶν κ.λ.π.». Καὶ κατωτέρω: «Αἱ οὕτως ἐκδιδόμεναι...κ.λ.π.». Καὶ ἀναγράφη αὐτὰ ἡ σύμβασις τῆς 5 Μαΐου 1925, ἡ ὁποία εἶχε κυρωθῆ διὰ νόμου εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῶν τότε ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γκότση καὶ τῆς Γεωργίας τοῦ νῦν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μαρῆ. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὐτὴ πολλαχῶς τροποποιηθεῖσα, περιελήφθη ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 (νέον) τῆς κωδικοποιηθείσης συμβάσεως. Καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἔχει οὕτως: (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 9). Ἀλλὰ οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς δηλώσεις δὲν ἔλαβον τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσουν τὰ ἀποσπάσματα τῶν συμβάσεων καὶ τῶν νόμων τὰ ἀναφερόμενα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σώματος τῶν ὁμολογιῶν, διότι αὐταὶ αὗται αἱ ὁμολογίαι—ἔχω ἐδῶ μίαν ὁμολογίαν, πρώτης σειρᾶς—ἀναγράφουν τόκον 8% καὶ ἠγγυημένας ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Πῶς ἦτο δυνατὸν μετὰ τὰς τοιαύτας ἀναμφισβητήτους διατάξεις συμβάσεων καὶ νόμων, ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὴν ἀμέλεια περὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν νόμων καὶ τῶν συμβάσεων, νὰ προβῇ εἰς τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας προέβη; Ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου μέχρι τῆς 2 Νοεμβρίου, ἐξακολουθοῦν αἱ δηλώσεις αὗται. Καὶ ἐπιμένει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἁρμοδιώτερος ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐγγύησις τοῦ Κράτους καὶ ὅτι ὁ τόκος θὰ μειωθῇ.

§79Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον αὐτὸ ποτέ. Εἶπον ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι διάφορον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσητε.

§80Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ μὲ διακόψητε ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§81Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ διασαφηνίζω.

§82Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε, ὅτι ἐσκέφθητε περὶ μειώσεως τοῦ τόκου ἀπὸ 8% εἰς 6%.

§83Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναμφισβητήτως.

§84Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐσκέφθητε νὰ μειώσητε τὸν τόκον ἀπὸ 8% εἰς 6%. Τὴν πρωΐαν τῆς 2 Νοεμβρίου διετάχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τὸ κλείσιμον τοῦ χρηματιστηρίου, μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, δὲν παραδέχεται τοῦτο καὶ ἀρνεῖται ὅτι ὑπῆρξε διαταγὴ πρὸς τὸ χρηματιστήριον κλεισίματος αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ σομβουλίου. Ἐὰν ἔχῃ οὕτως τὸ πρᾶγμα, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ τὸ δηλώσῃ πάραυτα.

§85Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν εἶχε τὸν καιρόν, δὲν εἶχε κἂν τὸ δικαίωμα ἄνευ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Χρηματιστηρίου νὰ ἀναστείλῃ τὰς ἐργασίας αὐτοῦ. Ἐκαλέσαμεν τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Χρηματιστηρίου καὶ συνεστίσαμεν εἰς αὐτὸν ν’ ἀνασταλοῦν αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τῶν ἐπὶ προθεσμίᾳ πράξεων, ἀλλ’ ἐν τοσούτῳ ἐλήφθη ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Συνεπῶς ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν ἐστάλη εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ἀλλὰ ἐγένετο ἁπλῆ σύστασις πρὸς τὸν πρόεδρον αὐτοῦ.

§86Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν αἱ πληροφορίαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι βάσιμοι. Ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὅτι τὸ Χρηματιστήριον ἔμεινε κλειστὸν μέχρι τῆς 10.30′ π. μ.

§87Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τότε ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι τοῦ Χρηματιστηρίου.

§88Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὸ Χρηματιστήριον ἀνοίγει εἰς τὰς 9.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§90Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁπωσδήποτε δὲν γνωρίζω, ἐὰν δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς δὲν ἐξηκολούθησαν αἱ ἐργασίαι.

§91Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἀναστείλω τὰς ἐργασίας τοῦ χρηματιστηρίου διότι τὰς ἐργασίας τοῦ χρηματιστηρίου τὰς κανονίζει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ χρηματιστηρίου. Ἡμεῖς συνεστήσαμεν μόνον ἐπειδὴ ἐπέκειτο ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δυνατὸν δὲ νὰ ἐγένετο ἐκμετάλλευσις καὶ δὲν ἐγνωρίζαμεν ποίαν ὥραν θὰ τελειώσῃ ἡ ἀπόφασις αὐτή, νὰ ἀναστείλῃ τὸ χρηματιστήριον τὰς ἐπὶ προθεσμίᾳ πράξεις ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ μόνον. Δηλαδὴ ἠθελήσαμεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν κυβείαν ἐφόσον ἦτο γνωστόν, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐντὸς τῆς πρωΐας θὰ ἐλάμβανεν μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἀπολύτως ἔγγραφον οὐδεμία διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρὰ μόνον προφορικὴ σύστασις εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Χρηματιστηρίου. Θέλω νὰ σᾶς θέσω ἐπὶ τῆς πραγματικότητος.

§92Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα ὑμᾶς, νὰ μὲ διακόψητε, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ ποσῶς νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ὑπάρχει τὶ προσωπικὸν ἐν τῇ συζητήσει μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ προσωπικόν. Ἡ συζήτησις διεξάγεται πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας.

§93Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως.

§94Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἐὰν ὑπάρχῃ ἔγγραφον ἢ δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ ἐὰν ἐγένετο σύστασις. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἐκάματε σύστασιν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ χρηματιστηρίου, τὴν ὁποίαν σύστασιν ἐννοεῖτε, ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ χρηματιστηρίου ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει ὡς προερχομένην ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐπιτρέπετε. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἐὰν ἦτο προφορικὴ ἢ ἔγγραφος ἡ διαταγή. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν διετάχθη τὸ κλείσιμον τοῦ Χρηματιστηρίου ἢ συνεστήθη εἰς τὸν πρόεδρον νὰ προλάβῃ τὰς ἐπὶ πιστώσει πράξεις, ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρεμποδίσῃ τὰς πράξεις αὐτὰς ἐπὶ προθεσμίᾳ, ἦτο βεβαίως ἐπαινετή· ἀλλὰ νομίζω ὅτι αἱ ζημίαι θὰ ἀπεφεύγοντο ἐὰν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἐπεφυλάσσετο νὰ λάβῃ ἀπόφασιν κατὰ τὸ 15θήμερον κλείσιμον τῶν ἐργασιῶν τοῦ χρηματιστηρίου, διότι ἡ παρεμπόδισις πράξεων ἐπὶ προθεσμίᾳ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς λήψεως ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δὲν ἠμπόδιζε τὰς μεγάλας ζημίας εἰς ἐκείνους οἵτινες εἶχον ἀγοράσει ἢ πωλήσει προηγουμένως. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ εἰς τὸ μέλλον ἴσως ὡς κανών. Ὅταν πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἀπόφασιν τοιαύτην, καλὸν εἶναι νὰ ἀναμένηται τὸ κλείσιμον τοῦ χρηματιστηρίου.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτό τὸ συζητοῦμεν ὑστερώτερον.

§98Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μολονότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ διακοπάς, ἐν τούτοις ὑποκύπτω εἰς τὴν σύστασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς· παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαὶ διότι ἡ συζήτησις λαμβάνει μάκρος τὸ ὁποῖον εἶναι περιττὸν νὰ λάβῃ καὶ διότι ἄλλως εἶναι δύσκολον καὶ εἰς ἐμὲ μὲ τὰς διακοπὰς αὐτάς, νὰ ἐξακολουθήσω τὸν λόγον. Τὸ ζήτημα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἐὰν ἐδόθη ἢ δὲν ἐδόθη ἔγγραφος ἢ προφορικὴ διαταγὴ εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν ἀνεστάλησαν ἢ δὲν ἀνεστάλησαν αἱ πράξεις ἐπὶ τῶν ἀξιῶν αὐτῶν. Κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀνεστάλησαν καὶ ἐν τούτῳ, ἔχω σύμφωνον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Θεωρῶ ὅτι ἡ ἀναστολὴ αὐτὴ δὲν ὑπῆρξεν ὠφέλιμος, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἐπιβλαβὴς ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐγένετο διότι διεσαλπίσθη προηγουμένως ὅτι ἤθελε ληφθῆ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸς ὑποβίβασιν τοῦ τόκου ἀπὸ 8% εἰς 6%. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ διασάλευσις αὕτη, τῆς εἰδήσεως τῆς μειώσεως τοῦ τόκου ἡ ὁποία ἄλλωστε ἐδράζετο ἐφ’ ὅλων τῶν ἀπὸ δύο μηνῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιφέρῃ μείωσιν τῆς τρεχούσης ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν καὶ ὑποβοηθούσης τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, ἦτο δυνατόν, ὅπως πληροφοροῦμαι, ὅτι συνέβη, νὰ ἐπέλθουν ζημίαι μεγάλαι εἰς τὸ κοινόν. Θὰ εἴπητε ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐνδιαφέρεται τὸ ἐπίσημον Κράτος περὶ τῆς κυβείας τοῦ χρηματιστηρίου καὶ ἐγὼ συμφωνῶ. Ἐξ ἄλλου εὐθύνεται τὸ Κράτος, ὅταν αἱ ζημίαι, ἔστω ἐν τῇ κυβείᾳ, προέρχονται ἐκ τῶν ἰδίων αὑτοῦ ἐνεργειῶν, διότι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἴτε εἰς τοὺς πραγματικοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν, εἴτε εἰς τοὺς μετερχομένους κυβείαν, ἐπῆλθον μόνον καὶ μόνον λέγω καὶ συνεπείᾳ τῶν ἀστόχων Κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν διαδόσεων περὶ ὑποβιβασμοῦ τοῦ τόκου ἀπὸ 8% εἰς 6%. Ὁπωσδήποτε ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ οὕτω γεννηθέντων ζητημάτων λίαν ἐπιβλαβῶν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν ἀνακοινωθέν. Καί ἐνῷ ἀνεμένετο ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ κατὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τοκογλυφικοῦ τόκου, ἐγὼ ἀνεμένετο νὰ ἴδωμεν ποῦ τέλος πάντων βασιζόμενος ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰδίως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατόπιν διεσάλπισεν urbi et orbi ὅτι θὰ ὑπεβίβαζεν τὸν τόκον αὐτὸν, τὸν τοκογλυφικὸν τόκον τῶν 8%, εἰς 6%

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ σήμερον ὁ τόκος οὗτος εἶναι πράγματι τοκογλυφικός, ὄχι διὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου.

§100Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνῷ ἀνεμένετο ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ τόκου, αἰφνιδίως εὑρέθημεν πρὸ τοῦ ἀνακοινωθέντος τῆς 2 Νοεμβρίου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, ὀφείλω νὰ εἴπω ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τί ἠθέλησε νά εἴπῃ τὸ ἀνακοινωθὲν αὐτὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει τὸ ἀνακοινωθέν). Ἐδῶ δι’ ἐμὲ ἀποβαίνει ἀκατανόητον τὸ ἀνακοινωθέν, διότι λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν αὐτό· πρῶτον ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ τις ἔστω καὶ δικαίως ὅτι ἐζημιώθη. Κατὰ ποῖον λόγον ἠθικόν; κατὰ ποίαν λογικὴν πρέπει τὸ Κράτος νὰ ὑφίσταται ζημίας διὰ νὰ μὴ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἴς τινα ἀβασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐζημιώθη; Δι’ ἐμὲ ὁ τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς εἶναί τι ἀκατάληπτον. Καὶ δικαιοῦμαι ὑποθέτω νὰ εἴπω ὅτι—δὲν γνωρίζω ἂν ἀδικῶ τὴν ἀντίληψίν μου, ἀλλ’ ἡ εἰλικρίνειά μου ἐπιβάλλει νὰ δηλώσω—ὅτι οὐδὲν κατανοῶ ἐκ τούτου, ἀναγράφει δὲ τὸ ἀνακοινωθὲν αὐτὸ κατωτέρω, (ἀναγινώσκει) «ἔστω καὶ μὴ δοθείσης νομίμως». Πῶς παρακαλῶ, δὲν ἐδόθησαν νομίμως; Ἄν ἔχωμεν τοιαύτην σύμβασιν κυρωθεῖσαν διὰ νόμου τῆς διαλυθείσης Βουλῆς αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ νόμιμον ὑποχρέωσιν; Ἄν τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ νόμιμον ὑποχρέωσιν, τὶ ἀποτελεῖ ἐπὶ τέλους νόμιμον ὑποχρέωσιν; Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον δι’ ἐμὲ τὸ ἀνακοινωθέν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιστᾷ πλέον ἀκόμη ἀκατανόητον τὸ ἀνακοινωθὲν εἶναι τὸ ζήτημα πῶς ὅλα ταῦτα δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου μέχρι τῆς 2ας Νοεμβρίου ἀλλ’ ἐχρειάσθη νὰ παρέλθουν 61 ἡμέραι ἵνα τέλος πάντων συγκινηθῇ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀναγνωρίσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ Κράτος ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἠθέλησε νὰ κερδοσκοπήσῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀκόμη παραδοξώτερον τὸ Κυβερνητικὸν ἀνακοινωθὲν εἶναι τὰ σχόλια, Κυβερνητικὰ καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐσυνώδευσαν τὸ ἀνακοινωθέν, διότι τὸ Κυβερνητικὸν ἀνακοινωθὲν συνοδεύεται καὶ ὑπὸ ἄλλων πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι, ἂν δὲν περιλαμβάνωνται εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀνακοινωθέντος, ἀποτελοῦν ὅμως ἓν παράρτημα, οὕτως εἰπεῖν, αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ παράρτημα τοῦτο ἐν τῷ ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ διεξήχθησαν πράγματα ἀληθῶς πρωτοφανῆ διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἁρμόδιος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέμειναν εἰς τὰς ἀντιλήψεις των, ἀλλ’ εὑρέθησαν ἐν μειοψηφίᾳ, διότι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶχεν διάφορον γνώμην. Δὲν θέλω νὰ στηρίξω καμμίαν κατηγορίαν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ὑπομνήσω τὶ ἔλεγεν ὁ διάσημος Γάλλος πολιτειολόγος Γκιζὼ ὅστις ὁμιλῶν περὶ τοιούτου θέματος λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὶ γενήσεται ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εὑρεθῇ ἐν διαφωνίᾳ πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ θέματος σπουδαίου διὰ τὴν χώραν;» Καὶ λέγει ὁ Γάλλος οὗτος πολιτειολόγος. «Ἄν μὲν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς χώρας, ἀντικαθίστανται οἱ ὑπουργοί, ἂν δὲ ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τῆς χώρας, παραιτεῖται ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν συμβῇ τίποτε ἐξ αὐτῶν λιποτακτεῖ ἡ Κυβερνητικὴ ἀξιοπρέπεια». Τοῦτο ἤθελον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοιούτου θέματος εὑρέθη ἀντιμέτωπος πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς δὲν ὤφειλε ὡς καλὸς καὶ πειθαρχικὸς μαθητὴς ἄρτι ἐπανελθὼν τῶν ἐδωλίων τῶν μαθητικῶν τῆς Κρήτης, νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰ διδάγματα τῶν ὑπουργῶν, ἀλλ’ ὤφειλε ν’ ἀποπέμψῃ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς διαφωνοῦντας ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων καὶ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος διὰ τοιαύτης ὄντως καταπληκτικῆς ἐμπιστοσύνης περιεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τούτο πράξας, ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν θέσμα, ὄχι μόνον τῆς χώρας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ πάσης χώρας κοινοβουλευτικῶς δρώσης καὶ βιούσης. Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο εἶναι βέβαιον, ἐνῷ ἔχομεν δεδόμενον ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δι’ οἱονδήποτε λόγον ἠθέλησε ὅλα αὐτὰ νὰ παρίδῃ καὶ ὑπεχώρησε, τί δύναται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν κατηγορίαν ἡμῶν: διατὶ δημιουργήσατε κ. πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅλον αὐτὸν τὸν σάλον, διατὶ ἐφέρατε ὅλην αὐτὴν τὴν ἀναστάτωσιν ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀπεμακρύνθητε, ὅταν ἐπρόκειτο ν’ ἀφίσητε τὰ πράγματα εἰς οἵαν θέσιν τὰ εὕρητε, ὅταν ἐπρόκειτο οὐδὲν νὰ βελτιώσητε ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐθεωρήσατε ὅτι ἔπρεπε νὰ βελτιωθοῦν; Πρόσωπον συνδεόμενον φιλικώτατα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐντριβέστατον περὶ τὰ ζητήματα τῶν ἀνταλλαξίμων, ὁ κ. Τσουδερὸς ἐν τῷ συγγράματι αὐτοῦ «Ἡ ἀποζημίωσις τῶν Ἀνταλλαξίμων» ἀναγράφει σχετικῶς ὡς ἐὰν προέβλεπε τί θὰ συνέβαινεν (ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν τμῆμα). Διατὶ λοιπὸν τόσον ἀλογίστως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Τσουδεροῦ, προεκάλεσε ὅλην αὐτὴν τὴν σκηνήν; Διατὶ προὐκάλεσε τοιοῦτον σάλον καὶ τοιαύτην δυσπιστίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν, ἐπὶ τοῦ δανείου αὐτοῦ; Διατὶ ἐπροκαλέσατε τὴν δυσπιστίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, τὸ ὁποῖον ἂν ὑμεῖς θεωρῆτε ἰδικόν σας οἰκογενειακὸν ζήτημα, ἡμεῖς καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τὸ θεωροῦμεν ζήτημα ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ζήτημα συνδεόμενον ἀρήκτως μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας;

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ποτὲ ὅτι θεωρῶ ὡς οἰκογενειακὸν τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν τὸ εἶπον ποτὲ αὐτό. Τὸ ἀνακοινωθὲν τὸ ἀνέγνωσα, λέγει ὅτι οἱ πρόσφυγες βουλευταί, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ θεωρήσουν τὸ ζήτημα αὐτὸ μεταξὺ των ὡς οἰκογενειακὸν ζήτημα. Δὲν εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν εἶναι οἰκογενειακόν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι αἱ σχέσεις μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι οἰκογενειακὸν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ διεξάγουν ἀγῶνα ὑπὸ τὰς ὄψεις σας καὶ ὑπὸ τοὺς καγχασμούς σας. Αὐτὸ εἶπον. Ἕτερον ἑκάτερον θὰ ὁμολογήσητε.

§102Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἔπαυσα νὰ ἐννοῶ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν διότι τοὺς τελευταίους χρόνους κακῶς αὕτη διατυποῦται. Τὸ Κυβερνητικὸν ἀνακοινωθὲν ἔδιδε τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι αἱ ὁμολογίαι τῆς βʹ σειρᾶς θὰ ὑποστοῦν μείωσιν τοῦ τόκου καὶ ὅτι θὰ εἶναι οὗτος 6%. Δὲν συζητῶ τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος ἀλλὰ τῆς σκοπιμότητος.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ εἴπατε νὰ τὰ ἀφίσωμε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θέλω νὰ σᾶς περιορίσω εἰς τὴν ἀγόρευσιν ἀλλ’ ἐπειδὴ σεῖς εἴπατε ὅτι εἶσθε σύμφωνος πρὸς τοῦτο.

§104Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω μόνον ὅτι οὐδὲ ζήτημα σκοπιμότητος βλέπω. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἱστορικὸν τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλο ζήτημα. Τὸ πολιτεύεσθαι εἶναι ἀληθῶς ἔργον ὄχι πολὺ εὐχάριστον. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες γνωρίζουν ὅτι ἀποτέλεσμα τῶν κόπων καὶ τῶν μόχθων των εἶναι μεμψιμοιρίαι, ὑποψίαι ἴσως καὶ προσβολαὶ τῆς ὑπολήψεώς των. Τοῦτο γνωρίζοντες δὲν λησμονοῦν ὅτι ὕψιστον πολιτικὸν κεφάλαιον εἶναι ἡ ὑπόληψίς των καὶ πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐν νῷ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι πάντοτε ἀνοικταὶ εἰς αὐτοὺς αἱ θύραι τῶν δικαστηρίων καὶ πρέπει νὰ διέρχωνται τὰς θύρας ταύτας ὅταν ἡ ὑπόληψις αὐτῶν θίγεται. Ἐν τῇ ἐπελθούσῃ λοιπὸν θυέλλῃ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐγένετο θῦμα προσωπικῆς ἐπιθέσεως. Ἐγὼ ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων καὶ χάριν ἐμοῦ τοῦ ἰδίου σέβομαι αὐτοὺς μεθ’ ὧν εἴτε ἀμέσως συνεργάζομαι εἴτε ἐμμέσως ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, διὰ τοῦτο ἠσθάνθην λύπην ὅταν εἶδον νὰ θίγηται ἡ ὑπόληψις ἀνδρὸς τὸν ὁποῖον τιμῶ. Ἐδημοσιεύθη λοιπὸν ἐν τῇ θυέλλῃ ἐκείνῃ καὶ ἐν τῇ ὁρμῇ ἥτις διακρίνει τὸν Ἑλληνικὸν χαρακτῆρα, εἰς ἐφημερίδα διακεκριμμένου δημοσιογράφου ἀντιπολιτευομένου, ἄρθρον καταγγέλλον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον ἀποκρούω, μὲ ἐπικεφαλίδα «Καταγγέλλω» ὅτι ἀνεμίχθη οὗτος εἰς παίγνια χρηματιστηριακά. Τοῦτο ἐγένετο τὴν 9ην Σεπτεμβρίου ἡ δὲ 10η, 11η καὶ 12η παρῆλθον ἄπρακτοι ἐνῷ θὰ ἀνέμενέ τις ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἵνα ἐπιληφθῇ ἡ δικαιοσύνη τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ νὰ ἀποδείξῃ τὴν συκοφαντίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν ἀνακοινωθέντι αὐτοῦ τὴν 13ην Σεπτεμβρίου ἐν τῷ «Ἐλευθέρῳ Βήματι» λέγει ὅτι δὲν γνωρίζει ἐὰν ἡ ἀποδιδομένη εἰς αὐτὸν πρᾶξις εἶναι κολάσιμος καὶ ὅτι ἠρωτήθη πρὸς τοῦτο διακεκριμμένος νομικὸς καὶ ἂν ἡ ἀπάντησις αὐτοῦ εἶναι καταφατικὴ θὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ τοιαύτας ἀντιλήψεις, νὰ ἐρωτήσῃ δηλαδὴ νομικὸν ἐὰν εἶναι πρᾶξις κολάσιμος τὸ νὰ παίζῃ εἷς ὑπουργὸς εἰς τὸ χρηματιστήριον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ μὲ εὐχαριστήσῃ διότι διὰ τῶν λόγων μου τοῦ δίδεται εὐκαιρία νὰ διαψεύσῃ τὸ ἀνακοινωθέν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀνάγκην διακρινομένου νομικοῦ διὰ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην τοιούτου νομικοῦ τὶ ἔπραξεν οὗτος ἀπὸ τῆς 13 Σεπτεμβρίου; Ἐγὼ δὲν εἶμαι διακεκριμμένος νομικὸς ἀλλὰ μὲ τὰς μικρὰς γνώσεις τὰς ὁποίας ἔχω σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τρέξετε εἰς τὴν εἰδικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 407 τοῦ ποινικοῦ νόμου διὰ νὰ ἴδητε ἐὰν εἶναι κολάσιμος ἢ ὄχι ἡ πρᾶξις, ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦτο δὲν εἶναι θέμα ποινικοῦ νόμου, εἶναι θέμα ἠθικοῦ κανόνος, οἵτινες κανόνες εἶναι πολὺ ἀνώτεροι τῶν ποινικῶν νόμων. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠννόησε τὴν σημασίαν τῶν λόγων μου καὶ εἶπεν ὅτι ἡ ἀπάντησίς του θὰ εἶναι ἀποστομωτικὴ δι’ ἐμέ. Δι’ ἐμὲ ἡ ἀπάντησις δὲν θὰ εἶναι τοιαύτη, ἀλλὰ θὰ εἶναι μία ἀπάντησις εἰς τὴν κατηγορίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἔμεινεν ἔκθετος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου μέχρι τῆς 16 Ὀκτωβρίου καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς του θὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης εἰς ἣν εὑρίσκει τῇ ἐπεμβάσει μου.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς ἀπὸ τοῦ τέλους. Θ’ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, θ’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἀπορίαν του διατὶ ἐνῷ ἠδυνάμην, νὰ καταγγείλω δὲν κατήγγειλον, θ’ ἀπαντήσω ἀπὸ τοῦ τέλους διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ἡ ἀπορία τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ νὰ μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως. Εἶναι γνωστὸν κύριοι βουλευταὶ ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων, ὑπῆρξαν τινὲς οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι εὑρέθη εὐκαιρία θορύβου δυναμένου νὰ μειώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θορύβου ἱκανοῦ νὰ ἀνασύρῃ αὐτοὺς ἐκ τοῦ βυθοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον τοὺς ἔρριψε ἡ ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ παραπλεύρως πρὸς τοὺς τοιαῦτα ὀνειρευθέντας ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι τῶν ὁποίων στόχος τῆς ἐπιθέσεως ἐγενόμην ἐγώ, καὶ διότι ἤμην ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ διότι, δὲν ἔμαθα καὶ δὲν γνωρίζω νὰ εἶμαι ἀρεστός, εἰς συμφέροντα οἰκονομικὰ ἢ ἄλλα ὅταν μάλιστα τὰ συμφέροντα ταῦτα ἀντίκεινται πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Δὲν ἐξεπλάγην διὰ τὴν ἐπίθεσιν. Δὲν ἐξεπλάγην διότι ἡ ἐπίθεσις διήρκει ὅλας τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀπαντήσω καθ’ ἃς ἤμην ἠναγκασμένος νὰ σιγῶ λόγῳ τῆς ἀσθενείας τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἤμην ἠναγκασμένος νὰ σιγῶ κατὰ τῆς ἐπιθέσεως ὅτι, ἐγὼ προεκάλεσα ὅλην τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ δὴ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πλουτίσουν οἱ φίλοι μου καὶ ἴσως καὶ ἐγώ. Ἐξεπλάγην μόνον ὅταν καὶ μετὰ τὸ ἀνακοινωθὲν εἰς τὸ ὁποῖον προέβη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος μὲ ὅλον τὸ κῦρος τῆς προσωπικότητός του καὶ μὲ ὅλην τὴν ἐπισημότητα τοῦ ἀξιώματός του ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν τους. Ἔθηκε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ἐξηκολούθησεν οὐχ’ ἧττον ἡ αὐτὴ τακτική. Ἐλήφθη μόνον φροντὶς διαφυγῆς διὰ τῶν ὀπῶν τοῦ ποινικοῦ νόμου. Καὶ ἔγραψαν κακοηθείας καὶ ἐδημοσίευσαν μωρίας, ὅσα ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ ἠθική των ὑπόστασις, προσέχοντες μόνον πῶς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀχθῶσιν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Καὶ ἐπέτυχον αὐτὸ τόσον καλά, ὥστε ὅταν ἐγώ, οὐχὶ μὴ ἀντιλαμβανόμενος, ὡς ἠθέλησεν νὰ εἴπῃ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν γνωρίζω τόσον καλά, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἀλλὰ μὴ ἔχων καιρὸν νὰ τὰ ἀναλύσω ὅλα αὐτὰ τὰ δημοσιεύματα ὅταν λέγω ἀνέθηκα εἰς δικηγόρους νὰ ἐξετάσουν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διὰ νὰ ἴδουν ἂν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα ποινικῆς διώξεως, στοιχεῖα ἀποτελοῦντα κατὰ τὸν ποινικόν μας νόμον τὸ ἀδίκημα τῆς συκοφαντίας ὅταν ἀνέθηκα εἰς δικηγόρους νὰ ἐξετάσουν ἂν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα αὐτά, ἀπεφάνθησαν ὅλοι ὁμοφώνως ὅτι δὲν ὑπῆρχον τὰ στοιχεῖα διότι οἱ συκοφάνται εἶχον λάβει τὰ μέτρα των διὰ νὰ δημιουργήσουν τὴν ἔνστασιν τῆς ἐλλείψεως δόλου. Ἀπετάνθην κ. βουλευτὰ κατὰ πρῶτον εἰς τὸν διακεκριμμένον ποινικολόγον τῆς πόλεώς μας κ. Τσουκαλᾶν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ μοῦ συντάξῃ μήνυσιν καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ ἔλαβον παρ’ αὐτοῦ τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνταχθῇ μήνυσις, διότι δὲν εἶχε κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ μήνυσις αὕτη δὲν ἦτο προωρισμένη νὰ ὑπερβῇ τὴν διαδικασίαν τὴν ἐν τῷ συμβουλίῳ καὶ θὰ κατέληγεν εἰς ἀπαλλακτικὸν βούλευμα. Διότι τὸ ἄρθρον ἀμέσως τὴν ἑπομένην δημοσιευθέν, ὁ ὑβριστὴς ἐφρόντισε καὶ ἀνεκάλει τὴν καταγγελίαν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος τῷ ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ψεύδη μὲν ἔλεγε, ἀλλὰ τὰ ἔλεγεν ἐν καλῇ πίστει. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθην εἰς τὴν γνώμην ταύτην τὴν τόσον κατηγορηματικήν. Ἀπευθύνθην καὶ εἰς τὸν προεδρεύοντα τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ διακεκριμμένον ἐπίσης ποινικολόγον, τὸν κ. Ρωμᾶνον καὶ ἀπήντησε καὶ ἐκεῖνος, διὰ τετρασελίδου γνωμοδοτήσεως τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ἀπήντησεν ὅτι κατὰ τοὺς νόμους μας δὲν δύναται νὰ σταθῇ μήνυσις ἐπὶ συκοφαντίᾳ διότι οἱ συκοφάνται ἐφρόντισαν νὰ ὀχυρωθοῦν ἀνάνδρως ὄπισθεν τοῦ ἰσχυρισμοῦ περὶ ἐλλείψεως. Ἔχω καὶ ἑτέραν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ. Ἐπανῆλθον καὶ πάλιν καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν του ἐπὶ ὡρισμένων σημείων μήπως ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὴν κατηγορίαν. Ἀπετάθην καὶ εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἄλλως τε θὰ ἀπηυθυνόμην ἵνα ὑποβάλω μήνυσιν, ὁ ὁποῖος ἀπαντᾷ τὰ ἑξῆς! (ἀναγινώσκει). Ὥστε, ὡς βλέπετε, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐβράδυνα νὰ καναφύγω εἰς τὴν δικαιοσύνην ὡς ἐνόμισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ἀγνοῶν βεβαίως τοῦτο. Ἐγὼ ἤμην ὑπαίτιος διότι δὲν ἀνεκοίνωσα ταῦτα εἰς τὴν δημοσιότητα, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ δώσω τόσην σημασίαν εἰς κατηγορίας τόσον ἐλαφρῶς καὶ κακοβούλως διατυπουμένας καὶ τόσον ἀσυστόλως ἀναφερομένας. Ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς περὶ ὑπολήψεως τῶν ὑπουργῶν. Ἀληθῶς ἡ ὑπόληψις τῶν ὑπουργῶν ἐκ τῆς τακτικῆς μερίδος τινος τοῦ τύπου, εὐτυχῶς τῆς μικροτέρας, ἐκείνης ἡ ὁποία ἀγωνίζεται ν’ ἀποκτήσῃ τὴν ὁριστικῶς ἀπολεσθεῖσαν κυκλοφορίαν της, ἡ τακτικὴ τῆς μερίδος αὐτῆς τοῦ τύπου δίδει ἀφορμὴν εἰς σκέψεις ἐὰν πρέπει ἐπὶ πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ ἡ αὐτὴ νομοθεσία περὶ τύπου. Οὕτως ὑπὸ τὴν σημερινὴν νομοθεσίαν ὁ ὑπουργὸς ὁ ὑβριζόμενος καὶ συκοφαντούμενος εἶναι δέσμιος, δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ τίποτε ἐφ’ ὅσον ὁ συκοφαντῶν ἔχει τὰ στοιχεῖα νομικῶν γνώσεων διὰ νὰ διαφεύγῃ ἀπὸ τὰς ὀπὰς τῶν δυκτίων τοῦ ποινικοῦ νόμου. Εἶναι ζήτημα, ἁπλούστατα δεξιότης, διὰ νὰ δύναται νὰ δημιουργῇ ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ἔλλειψιν τοῦ δόλου, δύναται ἑπομένως ἀτιμωρητὶ νὰ καθυβρίζῃ τὸν ὑπουργόν. Δὲν εἶναι δυτατὸν κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Διότι θὰ φθάσωμεν, ἀνεξαρτήτως τῆς γενικωτέρας σημασίας, ἀπὸ ἀπόψεως ἐντυπώσεως καὶ κοινῆς γνώμης, δυναμένης νὰ μορφώσῃ ἔστω καὶ κατὰ μικρὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ κοινὰ σκέπτονται περὶ πλουτισμοῦ, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐκ τοιαύτης τυχὸν σκέψεως σχηματιζομένης ἐντυπώσεως, ἔστω καὶ παροδικῆς ζημίας, θὰ φθάσωμεν μίαν ἡμέραν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μακρὰν νὰ μὴν εὑρίσκωμεν ἄνθρωπον δεχόμενον νὰ διαχειρισθῇ δημόσια συμφέροντα παρὰ μόνον ἐὰν ἀνήκῃ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀπαθῶν, οἵτινες δύνανται μετ’ ἀπαθείας νὰ ἀκούωσι πᾶσαν ὕβριν καὶ συκοφαντίαν καὶ σκώμματα τὰ ὁποῖα ἀκάθαρτοι γραφίδες θὰ δύνανται νὰ δώσουν εἰς τὴν δημοσιότητα ἢ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι νὰ χάσουν τίποτε ὑβριζόμενοι. Οἱ πρῶτοι εἶναι ὀλίγοι. Οἱ δεύτεροι εἶναι πολλοί. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποφάσεις καὶ νὰ θεσπίσωμεν τὰ καὶ ἀλλαχοῦ ἰσχύοντα ἤδη ὅτι ὄχι μόνον ὁ δόλος ἀλλὰ καὶ ἡ ἀμέλεια ἐν τῇ ἀποδόσει κατηγορίας συκοφαντίας ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἱκανὸν διὰ τὴν καταδίκην ὅπως καὶ ἀλλαχοῦ συμβαίνει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ δηλητηριαζομένη ἡ κοινὴ γνώμη ἐπὶ μακρόν, διότι οὕτως ὑπαγορεύει ἡ πολιτικὴ ἢ τὰ ἄλλα οἱαδήποτε συμφέροντα ἀνθρώπων μετὰ τῶν ὁποίων διστάζει κανεὶς νὰ ἀνταλλάξῃ καὶ χαιρετισμόν. Ἀλλ’ ἀφοῦ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ συγχωρήσῃ διὰ τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν προεκάλεσα ἐγὼ θὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς, διότι μοῦ ἔδωσεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν. Τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως ἔχει ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἠγόρασε τὸ Κράτος 135.000 ὁμολογίας τοῦ δανείου ἀνταλλαξίμων». Ναὶ ἀπαντῶ, εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Κράτος ἠγόρασε 135.000 ὁμολογίας, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τὸ λαβὸν χώραν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεφασίσθη νὰ ἐπενδυθῶσι τὰ διαθέσιμα τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων. Εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην προῆλθεν ἡ Κυβέρνησις διὰ δύο λόγους 1) διότι ἤθελεν ἐμπράκτως νὰ διαδηλώσῃ τὴν πρόθεσιν αὐτῆς ὅτι ἦτο ἀποφασισμένη διὰ τῶν εἰς χεῖρας αὐτῆς μέσων νὰ ἀσφαλίσῃ διὰ τὰς ὁμολογίας ταύτας τὸ ἀνώτερον ἐπίπεδον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, καὶ τοῦτο ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀπόφασιν θὰ κατέληγεν ἡ τότε ἀκόμη διαρκοῦσα μελέτη. Ἠθέλησε δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύῃ τοὺς μικροὺς καὶ ἀδυνάτους ὅσοι τυχὸν θὰ ἠδύναντο νὰ παρασυρθῶσιν ὑπὸ τῆς χρηματιστηριακῆς κερδοσκοπίας εἰς πώλησιν τῶν ὁμολογιῶν παρὰ τὰς ῥητὰς καὶ κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἦτο ἐξησφαλισμένη ἡ τιμή των. Ἀλλ’ ὑπῆρξεν καὶ ἕτερος λόγος διὰ τὴν ἀγορὰν ταύτην ἐξ ἴσου ἂν μὴ περισσότερον σοβαρός. Ὁ λόγος ὅτι ὑπῆρχον διαθέσιμα ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ νεκρὰ τῶν ὁποίων ἡ χρησιμοποίησις δὲν ἦτο ἀναγκαία οὔτε ἀμέσως οὔτε εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. Ἀνεγνωρίσθη δὲ ὅτι ἦτο προφανὲς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους νὰ ἐπενέδυεν τὰ διαθέσιμα ταῦτα εἰς ὁμολογίας τῶν ὁποίων ἐσωτερικὴ ἀξία ἦτο ἀνωτέρα τῆς τιμῆς ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ καὶ τῶν ὁποίων ὁ τόκος ἐν σχέσει πρὸς τὸ διδόμενον πρὸς ἀγορὰν αὐτῶν κεφάλαιον ὑπερβαίνει τὸ 10%, ὁμολογίας τὰς ὁποίας τὸ Κράτος δέχεται εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἀρτίου εἰς τὴν πληρωμὴν πολλῶν ὑποχρεώσεων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πώλησιν τῶν ἰδίων κτημάτων τοῦ δημοσίου. Ἀνεγνωρίσθη δηλαδὴ ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη συνέφερε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τόκου, ἀλλὰ συνέφερεν ἀκόμη καὶ ἂν παρέμενον ἐσαεὶ εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως εἰς χεῖρας τοῦ δημοσίου αἱ ὁμολογίαι αὗται. Διότι ἐὰν ποτὲ ἀπεσβένυντο καὶ ὅταν ἀπεσβένυντο αἱ ὁμολογίαι αὗται αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς γενομένης διαρρυθμίσεως ἀποτελοῦσι χρέος τοῦ δημοσίου θὰ ἀπεσβένυντο εἰς τιμὴν πολὺ ἀνωτέραν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεσβένυντο ὅλαι αἱ ἄλλαι ὁμολογίαι καὶ αἱ ἐν κυκλοφορίᾳ εὑρισκόμεναι καὶ αἱ ἐξ ἄλλων λόγων εἰς χεῖρας τοῦ δημοσίου κατατεθειμέναι. Θὰ ἀπεσβένυντο δὲ εἰς τιμὴν τῆς ἀγορᾶς διαφέρουσαν κατὰ πολὺ ἀπὸ τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τιμὴν κατὰ τοσοῦτον μεγαλυτέραν τῆς ἀγορᾶς καθόσον θὰ ἐβράδυνεν ἡ ἀπόσβεσις αὐτή. Ἐὰν λ. χ. τὸ Κράτος ἀπεφάσιζε νὰ ἀποσβέσῃ τὰς ὁμολογίας ταύτας καὶ ἐὰν τὴν πρώτην Ἰανουαρίου θὰ ἀπεσβένυεν αὐτὰς οὐχὶ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 800 δρχ., ποῦ τὰς ἠγόρασεν, ἀλλ’ εἰς τιμὴν 800 πλέον τῶν 48 τὰς ὁποίας θὰ ἐπλήρωνεν ὡς τόκον δηλαδὴ εἰς τιμὴν 700 δραχ. ἐὰν ἡ ἀπόσβεσις ἐγίνετο τὴν 1ην τοῦ προσεχοῦς Ἰανουαρίου τὸ Κράτος θὰ εἶχε νὰ ὠφεληθῇ 240 δραχ. ἀνὰ πᾶσαν χιλιάδα ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων τούτων δηλαδὴ θὰ εἶχε νὰ ὠφεληθῇ περὶ τὰ 32–48 ἑκατομ. δραχμῶν δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐφόσον δὲ αὐτὴ ἡ ἀπόσβεσις ἐβράδυνε καὶ ἐφ’ ὅσα ἑξάμηνα ἐβράδυνεν ἐπί τοσοῦτον ἀποβαίνει ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἀνὰ 5 δραχ. Τὸ τοιοῦτον κέρδος δὲν εἶναι λογιστικὸν, ἀλλὰ πραγματικόν, προέρχεται δὲ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι τὰ δημόσια χρήματα τὸ διαθέσιμα μένουν νεκρά. Διὰ νὰ κατανοηθῇ τοῦτο ἀρκεῖ νὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει, ἰδιώτην ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε νομίσματα ἢ ραβδία χρυσοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὀφειλὴν ἔντοκον. Ὁ ὀφειλέτης ὁ οὑτωσεὶ διαχειριζόμενος τὰ ἴδια θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἀπαγόρευσιν καὶ ἡ Κυβέρνησις μὴ φιλοδοξοῦσα νὰ μιμηθῇ τὸν ἰδιώτην τοῦτον ἐνόμισεν ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημμένον νὰ ἐπενδύσῃ τὰ διαθέσιμα τοῦ ταμείου εἰς τὰς ὁμολογίας ταύτας. Ὀφείλω νὰ εἴπω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὅτι καὶ γενικώτερον ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται κατὰ πόσον εἶναι ὀρθὴ ἡ μέχρι τοῦδε κρατοῦσα διάθεσις τῶν δημοσίων χρημάτων, ἀκόμη καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐντόκως εἶναι κατατεθειμένα. Διότι ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλὴ ἔχομεν 2.000.000 λιρῶν κατατεθειμένα ἐν Λονδίνῳ μὲ τόκον 3½%. Δὲν εἶναι πεπεισμένη ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁ τόκος οὗτος εἶναι ὁ ἀνώτερος τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ λάβωμεν. Πιστεύει ὅτι δύναται νὰ ἀσφαλισθῇ τόκος ἐκ 5% καί, ἂν δὲν εὑρεθῇ συνδυασμὸς ἀσφαλὴς ἀποδίδων περισσότερα ἡ Κυβέρνησις θὰ καταλήξῃ νὰ διαθέσῃ καὶ ταῦτα κατὰ τρόπον ἀποδίδοντα 5% τοὐλάχιστον. Ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι ἀσήμαντος διότι πρόκειται περὶ 2 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπενδύσῃ τὰ διαθέσιμα τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀνετέθη εἰς τρεῖς ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας, ὡς προϊσταμένων τῆς ἀνταλλαγῆς, νὰ κανονίσουν τὰ τῆς ἀγορᾶς ἐν γένει ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οὕτω δὲ καὶ ἐγένετο. Πότε ἠγοράσαμεν ταῦτα καὶ ἀντὶ ποίας τιμῆς καταφαίνεται ἀπὸ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ τοὺς καταλόγους, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπίσης καταφαίνεται ὅτι ἐλήφθη καὶ πρόνοια ὥστε ἡ ἀγορὰ νὰ γίνεται ἐξ ὅλων τῶν χρηματιστικῶν γραφείων ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε ἀποχρώσεως. Ἠγοράσαμεν ταύτας ἀπὸ τιμὰς ποικιλούσας ἀπὸ 786–806. Μέση τιμὴ δι’ ὅλας συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ χρηματιστηρίου, τῶν δαπανῶν τῶν χρηματιστῶν καὶ τῆς προμηθείας τῆς Τραπέζης εἶναι δραχμαὶ 797. «Ἐὰν εἶναι ἀληθές», ἐξακολουθεῖ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ (ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῆς ἐπερωτήσεως). Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀνέφερα ὡς ὠθήσαντας τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἐπένδυσιν τῶν διαθεσίμων τοῦ ταμείου εἰς ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων ἐπαρκῶς ἐξηγοῦσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε καμμίαν πρόθεσιν νὰ πωλήσῃ ἐκ νέου τὰς ὁμολογίας ταύτας. Θὰ ἀντέφασκε ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἑαυτὴν ἐὰν ἐπώλη ταύτας, θὰ ἦτο δὲ καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα, διότι ὅσον περισσότερον παραμένουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀντὶ νεκρῶν χρημάτων, τόσον ἐπωφελὲς εἶναι διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Θὰ ἦτο ἡ πώλησις αὐτή, ἔστω καὶ εἰς τὰς σημερινὰς τιμάς, θὰ ἦτο, ἔκδοσις δανείου εἰς 84 ἢ 85 μὲ τόκον 8%· ἀλλ’ εὐτυχῶς τὸ Κράτος δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ τοιοῦτον θαλασσοδάνειον. Δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πρακτικὸν σκοπὸν ἡ πώλησις αὕτη, θὰ ἐδημιούργη δὲ καὶ νέας ὑποτιμήσεις ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ ἡ πώλησις τοσούτων μετοχῶν καὶ θὰ ἔδιδε ἀφορμὴν εἰς νέας διαφόρους κραυγάς. Ἑπομένως αἱ ὁμολογίαι θὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ δημόσιον.

§107Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἦτο μία ἀπόσβεσις.

§108Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴτε τοκοφόρος κατάθεσις τοῦ δημοσίου θεωρηθῇ εἶναι συμφέρουσα διότι τοκίζει τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου 10–11%, εἴτε ἀπόσβεσις γίνῃ μελλοντικῶς, ἡ ἀπόσβεσις αὕτη θὰ εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸ δημόσιον καὶ τοσοῦτον μᾶλλον συμφέρουσα, ὅσον βραδύτερον αὕτη γίνῃ.

§109Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὸ ζήτημα. Πρόκειται περὶ προσωρινῶς διαθεσίμων τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα ἐπενδύθησαν διὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα λόγον εἰς ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων, ἢ πρόκειται περὶ περισσευμάτων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἀπόσβεσιν χρέους. Ἐὰν πρόκηται περὶ περισσευμάτων τοῦ ἀπολογισμοῦ τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἀπόσβεσιν μέρους τοῦ δημοσίου χρέους, δι’ ἀγορὰν μέρους τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων, τοῦτο εἶναι μία πολιτικὴ ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ ὡρισμένα πλεονεκτήματα, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μειονεκτήματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπόκειται εἰς μίαν κρίσιν. Εἶναι διάφορον τὸ ζήτημα ἐὰν πρόκηται περὶ προσωρινῶν διαθεσίμων τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ μένουν νεκρά, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς σκοπὸν ἐπωφελῆ διὰ τὸ Κράτος, καὶ ὁ σκοπὸς ἦτο ἡ ἀγορὰ τῶν ἀνταλλαξίμων ὁμολογιῶν. Τοῦτο εἶναι ἄλλη πολιτική, ἄλλος τρόπος διαχειρίσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ὑποκείμενος εἰς κρίσιν βασικῶς διάφορον τῆς ἄλλης πολιτικῆς, ἡ ὁποία θὰ συνέκειτο εἰς τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ χρέους. Εἰς τοῦτο θὰ παρεκάλουν, νὰ ἔχω μίαν σαφῆ ἐξήγησιν διὰ ποῖον σκοπὸν διετέθησαν τὰ χρήματα ταῦτα.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός.). Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξήγησεν, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἑτοιμαζόμην νὰ ἐξέλθω εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν εἶχον καιρὸν νὰ ρυθμίσω τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ λάβῃ ἀποφάσεις, ὅπως διαθέσωμεν ἓν μέρος τῶν περισσευμάτων αὐτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ συγκρατήσωμεν τὰς τιμὰς διὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ προσπάθεια καταρρεύσεως. Ἡ πολιτικὴ αὕτη ἦτο συνεπὴς πρὸς τὸ πρῶτον ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσα, ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ μὴ ὑψωθοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ πέσουν αἱ ὁμολογίαι. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἤγαγεν εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν. Ἀλλὰ σήμερον ἐρωτώμεθα, διατὶ δὲν τὰ πωλοῦμεν;

§111Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠρώτησα τοιοῦτον τι. Ἐγὼ ἠρώτησα ἐὰν τὰς ἠγόρασε τὸ Κράτος τὰς ὁμολογίας καὶ ἂν τὰς ἔχῃ ἀκόμη.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε ἡμεῖς δὲν προτιθέμεθα νά τὰς πωλήσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔχει τόσα χρήματα σήμερον, ὥστε δὲν βιαζόμεθα νὰ τὰς πωλήσωμεν. Ἀντὶ νὰ ἀφίσωμεν τὰ χρήματα εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν χωρὶς τόκους, καλλίτερον νὰ τά ἔχωμεν τοποθετημένα μὲ 10%. Εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ Κράτος νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πώλησιν αὐτῶν καὶ ἐν τοιαύτη περιπτώσει κάμνω τὴν δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἐάν ποτὲ ἤθελε περιέλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς σκέψιν νὰ πωλήσῃ ταύτας, τὴν ἀπόφασίν της ταύτην θὰ τὴν ἀναγγείλῃ προηγουμένως καὶ δὲν θὰ τὰς πωλήσῃ εἰς διάστημα 10 15 ἡμερῶν, ἀλλὰ θὰ ὁρίσῃ μίαν μακράν προθεσμίαν 3–6 μηνῶν, ὥστε ἐν τῷ μεταξὺ, νὰ γίνῃ ἡ ἀπαιτουμένη προσαρμογὴ τῶν τιμῶν καὶ νὰ μὴ ἔλθῃ τὸ Κράτος νὰ φανῇ, ὅτι παίζει τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. Ἐζήτησα συγγνώμην ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νά εἴπω τὰ ὀλίγα αὐτά, διότι οὗτος δὲν ὡμίλησεν περὶ ἐνδεχομένης πωλήσεως τῶν ὁμολογιῶν τούτων ἐκ μέρους μας, ὄχι διότι θά εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, ἐλπίζοντες διὰ τούτων νὰ καλύψωμεν στενοχωρίας τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ διότι τὰ περισσεύματα τά ὁποῖα ἐλπίζομεν νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τῆς παρούσης χρήσεως, προτιθέμεθα νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν σκοπίμως, ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων τὰς ὁποίας θὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Τότε δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν πώλησιν αὐτῶν, διότι αὐτὰ ὅλα εἶναι ἀρκετὰ ἑκατομμύρια.

§113Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι ἐάν γίνῃ ἡ ἀπόσβεσις, θὰ κερδίσωμεν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκποιήσῃ τὰς ὁμολογίας ταύτας καὶ ὅτι, θὰ δυνηθῶμεν ἐὰν θέλωμεν νὰ τὰς ἀποσβέσωμεν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ὅσον βραδύτερον θὰ γίνῃ ἡ ἀπόσβεσις, τόσον ἀσφαλεστέρα θὰ εἶναι. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτής, ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησιν δὲν περιωρίσθη εἰς τοῦτο μόνον, ἀλλὰ ἤλεγξε τὴν ὅλην Κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει χάριτας εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, διότι διὰ τοῦ ἐλέγχου τούτου, δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ γίνῃ λόγος, ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ὄντως ἦτο καιρὸς νὰ συζητηθῇ ἐν τῷ φυσικῷ περιβόλῳ τούτου, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τῇ μόνῃ ἁρμοδίᾳ διὰ τοιούτων θεμάτων συζητήσεις. Ἦτο καιρὸς νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός, τοῦ ὁποίου τὴν ἀντίληψιν ἀπεπειράθησαν νὰ συσκοτίσωσι δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα ὁσάκις δὲν ἐχαρακτήρισεν ἀπόπειρα χονδροειδοῦς πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐχαρακτήρισε παχυλὴ ἄγνοια τοῦ ζητήματος καὶ τῶν συνεπειῶν αὐτῆς, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμὸν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι καιρὸς νὰ συζητηθῇ διότι, καίτοι δὲν πρόκειται περὶ ἐπουσιώδους ζητήματος, καίτοι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος συνήθους, καίτοι πρόκειται περὶ τοῦ μεγαλυτέρου δανειακοῦ ζητήματος τῆς χώρας, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ συζητήσῃ καὶ διαφωτισθῇ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι αἱ σχετικαὶ συμβάσεις συνήπτοντο ἐκ τυχαίων λόγων, ἐκ τῆς τότε πολιτικῆς καταστάσεως, συνήπτοντο εἴτε ἐν ὑπουργείοις μὴ ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς, εἴτε ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, τῇ Προσφυγικῇ. Ἐτίθεντο δὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τύπον ἐπικυρώσεως αὐτῶν τῶν συμβάσεων, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον ἦτο ἐν πολλοῖς ἤδη τετελεσμένον. Ἐξεδόθησαν κύριοι, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀνταλλαξίμων, αἱ ἑξῆς συμβάσεις: (ἀναγινώσκει). Συμβάσεις ἐν ὅλῳ 8 καὶ κωδικοποιήσεις 2. Ἐκ τούτων δύο κυρίως εἶναι αἱ ἐνδιαφέρουσαι, ἡ τῆς τοῦ Νοεμβρίου 1926 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας διενεμήθησαν ὁμολογίαι τριῶν δισεκατομμυρίων καὶ κατόπιν ὁμολογίαι 500 ἑκατομμυρίων καὶ ἡ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1928, ἡ καὶ σήμερον ἀκόμη ἐκτελουμένη. Διὰ τῶν δύο τούτων συμβάσεων συνάπτεται ἓν δάνειον ἀνερχόμενον κατ’ οὐσίαν εἰς δέκα περίπου δισεκατομμύρια δραχμῶν χρυσῶν καὶ ἐξοφλητέον ἐντὸς δέκα ἐτῶν. Πραγματικὸν κάλυμα 5–5½ δισεκατομμύρια.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δάνειον μαζὺ μὲ τούς τόκους.

§115Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τόκους δηλαδὴ ἔχομεν κεφάλαιον 6 δισεκατομμύρια. Ἔχομεν 875 ἑκατομμύρια πρὸς τὴν τράπεζαν ἀντιπροσωπεύοντα ὁμολογίας τὰς ὁποίας εἶχε κρατήσει ἡ Τράπεζα ἔναντι τῶν καταβολῶν τῶν χρηματικῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμε πρὸς τοὺς πρόσφυγας καὶ τῇ ἀνεγνωρίσθη νὰ λάβῃ εἰς μετρητά· ἔχομεν 2½ δισεκατομμύρια σημερινά, ἔχομεν 6.200 ἑκατομμύρια καὶ 2 δισεκατομμύρια. Ἑπομένως ἔχομεν σύνολον 9 δισεκατομμύρια 300 ἑκατομμύρια.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι χωριστὰ τὰ 300 ἑκατομμύρια, εἶναι τὸ τοκοχρεωλύσιον, θὰ ἀνέλθῃ δὲ μὲ αὐτὸ εἰς 10 δισεκατομμύρια.

§117Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 800 χωριστά, 2,400 τόκοι καὶ 6 δισεκατομμύρια κεφάλαιον περίπου, ἔχομεν 9½–10 δισεκατομμύρια. Ταῦτα δὲ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας θὰ λάβῃ χώραν κατὰ τὰς προβλέψεις τὰς ὑπηρεσιακάς, ἐντὸς τοῦ χρόνου τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὅτι θὰ ἀποδώσῃ τὴν σημερινὴν προβλεπομένην τιμήν. Δικαιοῦται τὶς νὰ ἔχῃ δισταγμοὺς ὅσον ἀφορᾷ τὴν πραγματοποίησιν τῆς προβλέψεως ταύτης, διότι καὶ φθείρονται ὁσημέραι τὰ κτήματα καὶ ἡ κρίσις ἡ οἰκονομικὴ δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν πραγματοποίησιν τῶν τιμῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπροθυμία φυσικὴ τῶν ἐνδεδειγμένων ἀγοραστῶν τῶν προσφύγων καὶ τῶν κατόχων τῶν ἀκινήτων ἐντοπίων καὶ προσφύγων, παρατηρεῖται δὲ ἀπροθυμία φυσικὴ καὶ εὔλογος, διότι κατέχουν τὰ κτήματα.

§118Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρῆτε κ. ὑπουργέ, παρεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ κάμω λόγον τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἠθέλετε ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας, θὰ ὡμίλουν καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἐπῆλθε μία συμφωνία ὅτι δὲν θὰ θίξωμεν τὴν οὐσίαν. Αὐτὸ νομίζω εἶναι παράβασις τῆς συμφωνίας.

§119Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μᾶς ἐλέγχετε, διατὶ ἐσκέφθημεν καὶ πῶς ἐσκέφθημεν νὰ πράξωμεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Σᾶς λέγω, διατὶ ἐσκέφθημεν καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως καὶ πῶς ἐσκέφθημεν. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἐκ τῶν δισεκατομμυρίων τούτων, νὰ ἐξοικονομηθῶσι μερικά, οὐχὶ διὰ νὰ γίνωσιν οἰκονομίαι εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνωσιν οἰκονομίαι δυνάμεναι νὰ διατεθῶσιν εἰς ἀνάγκας προσφυγικὰς ἐπιβεβλημμένας καὶ ἀπολύτους τὰς ὁποίας ἄνευ τῶν οἰκονομιῶν τούτων, θὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν δι’ ἄλλων νέων φόρων. Δὲν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ οἰκονομίας εἰς βάρος τῆς ἀσθενεστέρας τάξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τοῦτο πρέπει, νὰ τονισθῇ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐσχάτως ἤρχισαν νὰ ἀνησυχοῦν διὰ τὰ συμφέροντα τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα δὲν ἦτο ἁπλοῦν. Παρουσίαζε πολλὰ προβλήματα δίλυτα. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἀπαριθμῶν τὰ προβλήματα ταῦτα· θὰ ἀπαντήσω μόνον ἐπὶ τῶν σημείων τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, πῶς ἐσκέφθημεν ἄρα γε περὶ μειώσεως τοῦ τόκου τῆς πρώτης σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν καὶ πῶς ἐσκέφθημεν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Δὲν ἀνεγνώσατε τὰς συμβάσεις, ἐρωτᾷ ὁ κ. βουλευτής. Ἀνεγνώσαμεν βεβαίως τὰς συμβάσεις καὶ εἴδομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, οὐχὶ ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ἡ ὁποία ἀναφέρεται ἐν τῇ συμβάσει, ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Ἀναφέρεται ὄντως εἰς τὰς συμβάσεις, ὅτι τὸ Κράτος ἐγγυᾶται τὰς ὁμολογίας, ἀλλ’ ἐρωτᾶται· ἡ Τράπεζα ἐκδίδουσα τὰς ὁμολογίας, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκδίδῃ ὁμολογίας μέχρι τοῦ ἡμίσεως κατ’ ἀρχάς, μέχρι τῶν τριῶν τετάρτων κατόπιν, μέχρι τοῦ ὅλου τῆς ἀξίας τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων; Ἐγγυᾶται τὸ Κράτος τὰς ὁμολογίας ταύτας; Τί ἐγγυᾶται τὸ Κράτος διάφορον ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐχούσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ρευστοποιήσῃ τὰ ἀκίνητα καὶ νὰ παραδώσῃ τὸ τίμημα εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, ἢ ἄλλη καὶ διάφορος εἶναι ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους, πέραν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐκδοτρίας Τραπέζης, ὅτι τὸ Κράτος τουτέστιν ἐγγυᾶται καὶ πέραν τῆς ἀποδόσεως τῶν κτημάτων; Καὶ διὰ νὰ καθορίσωμεν τὸ ἐρώτημα· τὸ Κράτος, ἐγγυᾶται ἁπλῶς τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως, ὅτι πράγματι ἐγγυᾶται τὸ Κράτος ὅτι ὅλα τὰ ἀνταλλάξιμα θὰ ἐκποιηθῶσιν καὶ ὅτι τὸ τίμημα αὐτὸ ὁλόκληρον θὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, ἢ ἐγγυᾶται τὸ Κράτος ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ τίμημα δὲν ἀρκέσει ἐγὼ τὸ Κράτος, θὰ πληρώσω τὸ περιπλέον; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα μέχρι τῆς τελευταίας συμβάσεως τοῦ Ἀπριλίου 1928. Ὑποστηρίζω κύριοι, ὅτι δυνάμεθα πολὺ καλὰ νὰ συζητήσωμεν, ὅτι περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους μέχρι τῆς τελευταίας συμβάσεως τοῦ Ἀπριλίου 1928, τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους ἦτο ἐγγύησις τοῦ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀναλαμβανομένου ἔργου, δηλαδή, ὅτι ὁλόκληρον τὸ τίμημα τῶν ἀνταλλαξίμων, θὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὁμολογιούχους. Δὲν παραδέχομαι ὅτι ἐκ τῶν συμβάσεων προκύπτει ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ρητὴ καὶ κατηγορηματική, περὶ καταβολῆς τοῦ περιπλέον μεταξὺ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν. Δὲν εἶχε κύριοι, τὸ Κράτος ὑποχρέωσιν πρὸ τῆς τελευταίας συμβάσεως, οὔτε ἐκ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, οὔτε ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν νόμων.

§120Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία.

§121Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, πῶς νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Μὲ ἐρωτᾶται ἐλέγχοντες τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἀνέγνωσα τὰς συμβάσεις καὶ σᾶς ἐρωτῶ.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ· φαίνεται ἡ παρατήρησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ράλλη, ὅτι εἶναι εὔλογος, διότι εἴπομεν, νὰ μὴ ὁμιλήσωμεν σήμερον περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ μεθαύριον. Ὅταν ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς νέας ὁμολογίας, δὲν θὰ ἔχωμεν νὰ θίξωμεν τὰ παλαιά, ἑπομένως ὁ κ. Ράλλης ὡμίλησε, περὶ τῶν παλαιῶν τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας, ἐὰν πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν τόκον ἀπὸ 7 εἰς 6%, τὸν ὁποῖον ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι δικαιούμεθα.

§123Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ εἴπω παρακαλῶ μίαν λέξιν. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ μία οὐσία θὰ ἐθίγετο καὶ ἡ ἄλλη δὲν θὰ ἐθίγετο, θὰ ὡμίλουν καὶ ἐγὼ περὶ τῆς ἐννοίας τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης καὶ τῶν διατάξεων αὐτῆς, ἀλλὰ συμμορφούμενος πρὸς τὰς συστάσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αὐστηρῶς περιώρισα τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορόντος τὴν Ἑλληνικὴν ἐνέργειαν, ἀπὸ τῆς 1ης Σ)βρίου, μέχρι 1ης Νοεμβρίου. Ἤδη, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναμαι νὰ κανονίσω ἐγὼ τὴν συζήτησιν καὶ ἐφ’ ὅσον εἰσερχόμεθα, ἔστω καὶ εἰς μέρος τῆς οὐσίας, ἐπιφυλλάσσομαι τοῦ δικαιώματός μου, νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ἐν σχέσει πάντοτε πρὸς τὸ μέρος τοῦτο.

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, ἤκουσα ἐκφραζομένην παρ’ ὑμῶν τὴν ἀπορίαν, πῶς συνεζητήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν συνεζητήθη, τὸ ζήτημα τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁμολογίας. Ἀνεγνώσατε ἂν δὲν ἀπατῶμαι καὶ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως καὶ ὄπισθεν τῶν ὁμολογιῶν ἀναγραφόμενον, διὰ νὰ ἐκφράσητε τὴν ἀπορίαν σας, διὰ νὰ καταλήξητε λέγοντες, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ δὲν ἀνέγνωσε ἢ ἀτελῶς ἀνέγνωσε τὰς συμβάσεις. Θέλετε νὰ μὴ σᾶς ἀπαντήσω εἰς αὐτά· ἑπομένως βλέπετε ὅτι περιορίζομαι εἰς αὐτό. Παρέλειψα τὰ ἄλλα, τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ περιορίζομαι εἰς αὐτό, διότι οὕτως ἀνεγνώρισα ὅτι καὶ ὑμεῖς περιωρίσθητε εἰς αὐτό. Λοιπὸν λέγω, ὅτι δὲν παραδέχομαι ὅτι ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ἐκτείνεται μέχρι τῆς πληρωμῆς τῶν ὁμολογιῶν ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἐν περιπτώσει ἐλλείμματος μετὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων, διότι νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει κἀμμίαν ὑποχρέωσιν οὔτε ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης οὔτε ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν νόμων τῶν ἐπακολουθησάντων τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης, νὰ δώσῃ τοιαύτην ἐγγύησιν. Ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης ὁ ρόλος του ἦτο καθαρὸς διαχειριστοῦ, δὲν εἶχε ἀνάγκην, δὲν εἶχε ὑποχρέωσιν, νὰ δώσῃ ἀλλὰ καὶ δὲν ὑπῆρξεν περίπτωσις νὰ δώσῃ. Δὲν ἐνεφανίσθη περίπτωσις νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν θὰ ἔπρεπε ἢ ὄχι νὰ δώσῃ ἐγγυήσεις πέραν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ δὲν ἐνεφανίσθη περίπτωσις, διότι ἐλαμβάνετο πάντοτε πρόνοια αἱ ἐκδιδόμεναι ὁμολογίαι, νὰ καλύπτωνται καὶ ὑπερκαλύπτωνται διὰ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἐὰν ἔχῃ ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης ὑποχρέωσιν ἡ Ἑλλάς, ἔπρεπε νὰ παραλειφθῇ ἐντελῶς, διότι οἱ ἀνταλλάξιμοι ἐφόσον ἡ περιουσία των ἐν Τουρκίᾳ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρας ἀξίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠμποροῦν νὰ στραφοῦν κατὰ τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον, νὰ εἰσπράξῃ τὰ χρήματα καὶ νὰ τοὺς συντηρήσῃ. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ μὴ συζητήσωμεν ἐὰν ἀπορρέῃ αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔβαλε καθόλου εἰς τὸν νοῦν της, νὰ ἐξετάσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Σήμερον ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωμεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν διὰ τὰς παλαιὰς ὁμολογίας.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω, νὰ μὴ ἀνακατεύσωμεν τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης.

§128Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω, δὲν γεννᾷ τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης, ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἐκ τῶν κτημάτων. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι δὲν ἐνεφανίσθη περίπτωσις νὰ δοθῇ ἡ ἐγγύησις αὕτη ἢ πέραν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ δὲν ἐδόθη. Δὲν ἐδόθη ποτὲ ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅπως ὀφείλουν νὰ δίδωνται αἱ ἐγγυήσεις τῶν δισεκατομμυρίων. Μέχρι τῆς τελευταίας συμβάσεως δὲν ὑπῆρξε καμμία διάκρισις διασαφηνίζουσα τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Δὲν τεκμαίρονται, κύριοι, αἱ ἐγγυήσεις καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τεκμαίρωνται ὅταν πρόκειται μάλιστα περὶ δισεκατομμυρίων. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτής, δὲν ἀνεγνώσατε τὴν λέξιν ἐγγύησις; Μάλιστα ἀλλὰ τοῦτο σημαίνει, ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἐγγυᾶται ὅτι διὰ τῆς ἀξίας τῶν παραχωρηθησομένων κτημάτων θὰ πληρωθῇ ὁλόκληρος ἡ ἀξία τῶν ὁμολογιῶν καὶ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ ποσοῦ ἀξίας κτημάτων καὶ ποσοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν. Ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἐγώ, καὶ τὴν ὑποστηρίζω ἀκαδημαϊκῶς εἶναι, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ Κράτους εἶναι ἡ λύσις ἡ ὁποία συμβαδίζει μὲ τὸν ρόλον τοῦ Κράτους ὡς διαχειριστοῦ, μὲ ὅλους τοὺς ἐσωτερικοὺς νόμους, μὲ ὅλα τὰ ψηφίσματα, ὅτι ὁ ρόλος τοῦ Κράτους ἦτο ρόλος διαχειριστικός, ὅτι τὸ Κράτος ἐπεμβαίνει νὰ λικαντάρῃ μίαν περιουσίαν ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ διανεμηθῇ μεταξὺ τῶν προσφύγων.

§129Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ τὴν ἀξίαν τῆς ἐν Τουρκίᾳ εὑρισκομένης περιουσίας.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποτέ, δὲν ἀνέλαβε αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα τοιαύτην ὑποχρέωσιν.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνέλαβε τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ 260 ἑκατομμύρια λίρας Ἀγγλίας, ὡς ἐξετιμήθη ἡ προσφυγικὴ περιουσία ἡ ὁποία εἶναι ἐγκατεσπαρμένη καὶ εἰς τὰ ψηφίσματα καὶ εἰς τοὺς νόμους καὶ εἰς τὰς συμβάσεις. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ ψήφισμα τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1925 θὰ ἴδητε, ὅτι μετὰ τοσαύτης σαφηνείας εἶναι ἀναγεγραμμένα, ὥστε καὶ τὰ ἔξοδα ἀκόμη τῶν ἐκτιμητικῶν ἐπιτροπῶν, καταβάλλονται ἐκ τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν σύμβασιν τοῦ Μαΐου τοῦ 1925 τὴν πρώτην θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διαχειρίσεως τῆς προσφυγικῆς περιουσίας καταβάλλονται ἐκ τῆς περιουσίας ταύτης. Τοῦτο πρὸς διάγνωσιν τῆς προθέσεως τοῦ νομοθέτου. Ἐὰν ἀναγνώσητε ὅλας τὰς συμβάσεις καὶ τὰς κωδικοποιηθείσας καὶ τὰ κείμενα τὰ ἀρχικά, θὰ ἴδητε τὰ ἑξῆς. Διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀνταλλαξίμων μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ καθαρὸν ἐνεργητικὸν τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας τῶν ἀνταλλαγέντων μουσουλμάνων καὶ ὄχι τῆς ἐν Τουρκίᾳ ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας ἰδικῆς των, ὅπως φαίνεται πιστεύων ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτής, μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας τῶν ἀνταλλαγέντων μουσουλμάνων.

§133Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Σὺν ἢ πλὴν τῆς διαφορᾶς, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν ἀρνητικῶς ἢ θετικῶς δι’ ἑκάστην τῶν συμβαλλομένων Κυβερνήσεων διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ προέκυπτεν;

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν καταλαμβάνω αὐτὸ τὸ σὺν ἢ πλήν.

§135Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀναλύσω· ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ἐγινόμην ἀμέσως ἀντιληπτός. Ἐὰν δὲν ἐπήρκη ἡ περιουσία ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταλειφθεῖσα ἐκ μέρους τῶν Ὀθωμανῶν ὑπηκόων, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀπέβαινεν χρεῶστις εἰς τὴν Ἑλληνικήν;

§136Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως.

§137Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρῆτε, δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, μὴ ἀναμειγνύετε ζήτημα συνθήκης Λωζάννης.

§139Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἡ σύμβασις λέγει αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μαζί σας. Τὸ σὺν καὶ πλήν, εἶνε εἰς τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης. Ἑρμηνεύω λοιπὸν τὴν βούλησιν τοῦ νομοθέτου εἰς τὰς συμβάσεις καὶ λέγω ποῖος εἶναι ὁ σκοπός· (ἀναγινώσκει) Διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀνταλλαξίμων μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ καθαρὸν ἐνεργητικὸν τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας τῶν ἀνταλλαξίμων μουσουλμάνων». Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς συνθήκης· τὸ ζήτημα εἶναι τί κάμνωμεν δι’ αὐτῆς τῆς πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἀνεμείχθη. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὸ ἄρθρον. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν Ἀττικῆς, νὰ ρίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὸ ἄρθρον 3, θὰ ἴδῃ ἀμέσως εἰς τὸ 3 καὶ 5 (ἀναγινώσκει) «ἐκποίησις αὐτῶν καὶ εἴσπραξις τοῦ τιμήματος ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ἐκκαθαρισθῇ κατὰ τὸν δυνατὸν ἐπωφελέστερον τρόπον ἡ κτηματικὴ περιουσία», καθορίζει ρητῶς ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν συμβάσεων.

§141Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 1.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπεκαλέσθην τὸ πρῶτον, μεταβαίνω εἰς τὸ τρίτον.

§143Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν συνδυασμῷ πάντοτε.

§144Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέπεται; Ὑπῆρξε ποτὲ ἀμφισβήτησις, ὅτι τὸ προϊὸν τῶν κτημάτων θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων; Τί περισσότερον λέγει τὸ ἄρθρον; Θὰ διατεθῇ τὸ προϊὸν τῶν κτημάτων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων. Δέν ὑπάρχει περὶ τούτου ἀμφισβήτησις.

§146Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἔχει τὴν ἀξίαν τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ὅταν λέγῃ ἡ σύμβασις, ὅτι ἡ ἀσφάλεια εἶναι αὐτή.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§148Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει καλῶς, περιμείνετε διὰ νὰ ὁμιλήσητε.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀναμφισβητήτως θὰ λάβω τὸν λόγον ἐφόσον θίγεται ἡ ἐνέργεια τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας. Νομίζω δὲ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν ἔπρεπε καὶ νὰ ἀσχοληθῶμεν, διότι εἶναι προφανὴς ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου.

§150Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέν νομίζω ὅτι συνεννοούμεθα καὶ ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω. Ἐρωτῶ, ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως, σεῖς φέρεσθε ὑποστηρίζοντες, ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως ἀρχικῶς ἦτο ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ πληρώσῃ καὶ ἂν δὲν ἀποδώσουν τὰ κτήματα τὸ ἰσοζύγιον τῶν ὁμολογιῶν.

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπον τοῦτο· ἐπιτρέψατε νὰ διευκρινίσω τὴν παρατήρησίν μου. Κατὰ τὴν προγενεστέραν σύμβασιν ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ μόνον τὸ τίμημα τῶν κτημάτων τῶν μουσουλμάνων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων ἢ θὰ διετίθετο καὶ πέραν τούτου ἐκ τῶν πόρων πλέον τοῦ Κράτους πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀποζημιώσεως χρῆμα τοῦ Δημοσίου; Τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε λέγει, ὅτι τὸ προϊὸν τῶν κτημάτων θὰ διατεθῇ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων. Αὐτὸ εἶναι γεγονός. Ἐὰν θὰ διατεθῇ αὐτὸ μόνον ἢ ὄχι, αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ ἄρθρον δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτοῦ.

§152Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴδετε ὅτι δὲν συνεννοούμεθα. Βεβαιότατα τὸ ἄρθρον λέγει αὐτό, ἀλλ’ ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὰς διατάξεις ὅλας ἐκείνας τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας συμβάσεως δὲν ὑπῆρχε ἐγγύησις τοῦ Κράτους ρητὴ καὶ καθωρισμένη περὶ πληρωμῆς τῶν ὁμολογιῶν εἰς ὀνομαστικὴν ἀξίαν αὐτῶν καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀντίτιμον τῶν κτημάτων δὲν ἐκάλυπτε τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν καὶ ὅτι ἡ ἐγγύησις αὐτὴ ἐτέθη μόνον διὰ τῆς τελευταίας συμβάσεως τοῦ 1928. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω πρῶτον, δὲν εἶχεν τὸ Κράτος ἀνάγκην νὰ δώσῃ τοιαύτην ἐγγύησιν, δεύτερον, δὲν παρουσιάσθη τοιαύτη περίπτωσις νὰ δώσῃ τοιαύτην ἐγγύησιν, τρίτον, δὲν ἔδωκε τοιαύτην ἐγγύησιν. Οὐδαμοῦ ἀναφέρεται κατηγορηματικῶς τοιαύτη ἐγγύησις καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ἀλλὰ ποία εἶναι λοιπὸν ἡ ἔννοια τῆς ἐγγυήσεως, ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ ἔχει ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους; Περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως κατ’ ἐμὲ εἶναι ὅτι ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα ὄντως θὰ πωληθῶσιν καὶ θὰ διατεθῶσι δι’ ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν καὶ πληρώνει καὶ τὴν διαφορὰν τὴν μεταξὺ προσόδων καὶ ποσοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τὸ ὁποῖον μένει ἀνοικτόν. Ἡ δὲ ἐγγύησις αὕτη δὲν εἶναι κοινοῦ περιεχομένου διὰ τὸν ὁμολογιοῦχον ὁ ὁποῖος γνωρίζει, ὅτι λαμβάνει μίαν ὁμολογίαν τῆς Τραπέζης, ἡ Τράπεζα τὸν βεβαιοῖ ὅτι θὰ πωλήσῃ τὰ κτήματα καὶ θὰ διαθέσῃ τὸ προϊόν αὐτῶν εἰς ἐξασφάλισίν των. Ἀλλ’ εἶναι τὸ ἴδιον ἆρα γε ἐὰν ἡ Τράπεζα εἴπῃ τοῦτο ἄνευ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους ἢ εἶναι διάφορον ὅταν τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν ἀπέναντι τῶν ὁμολογιούχων; Εἶναι ἀδιάφορον διὰ τὸν ὁμολογιοῦχον αὐτὸ εἰς τὸ Κράτος εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἀπαλλοτριώσεις συμβαίνουν καὶ ἐγκαταστάσεις κλπ. κλπ. Καὶ λέγω ὅτι τὸ τοιοῦτον περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ διαφόρων διατάξεων ἐγκατεσπαρμένων εἰς τὰς διαφόρους συμβάσεις καὶ ὡρισμένως εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἄρθρον 3, καὶ ἄρθρον 4 τῆς κωδικοποιηθείσης. Τὸ ἄρθρον 4 ἀφίνει ἐλευθέραν τὴν Τράπεζαν νὰ κανονίσῃ καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν κτημάτων καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν. Τὸ ἄρθρον 5 λέγει. (Ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ πάντοτε μέχρι τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, περιορισμὸς ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εἶχε λόγον νὰ ἐγένετο ἐὰν τὸ Κράτος ἦτο ὑπεύθυνον δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ ὀνομαστικὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει κεφάλαιον τῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὴν παράγραφον 18 εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 9. (ἀναγινώσκει). Νέα προφύλαξις, ὥστε νὰ ἐκδίδωνται αἱ ὁμολογίαι καλυπτόμεναι ὑπὸ τῶν κτημάτων.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν διαβάζετε κ. Ὑπουργὲ τὴν παράγραφον 9;

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀμέσως, ἂς μὴ ἀφίσωμεν ἀνικανοποίητον τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ λαϊκοῦ κόμματος. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἡ παράγραφος 11 ἡ ὁποία λέγει, πότε τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις τοκοχρεωλυτικάς. Μία περίπτωσις ἐγεννήθη ἐκ τῆς συμβάσεως τοῦ 1928. Μία περίπτωσις καὶ μόνη κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης ἐσκέφθη, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον τὸ Κράτος, νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις καὶ πέραν τῆς ἀξίας τῶν ὑπεγγύων κτημάτων καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην, τὴν καθορίζει ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς. (ἀναγινώσκει). «Ἐκ τοῦ γενικοῦ κτηματολογίου». Παρακαλῶ τοὺς ὑποστηρίζοντας τὴν ἀντίθετον ἑρμηνείαν, νὰ μοῦ εὕρωσι μίαν διάταξιν μόνον περὶ ἐγγυήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ὁμολογίας. Ὁ νομοθέτης τῶν συμβάσεων αὐτῶν ἦτο σαφής, ὁσάκις ἤθελε νὰ δώσῃ ἐγγύησιν ὑποχρεοῦσαν τὸ Κράτος πέραν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων. Ἡ περίπτωσις αὕτη, εἶναι μία, ὅταν ἠθέλησαν ὡρισμένα μεγάλα κτήματα νὰ συγκεντρώσωσιν εἰς εἰδικὸν κτηματολόγιον, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κτημάτων αὐτῶν συνάψῃ δάνειον πρὸς συμπλήρωσιν καὶ τότε λέγει ὅτι ὑποχωρεῖ πᾶσα ὑποθήκη ἐπ’ αὐτοῦ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ δὲ Κράτος ἀσφαλίζεται ὑποχρεούμενον νὰ συμπληρώνῃ ἐκ τῶν ἰδίων προσόδων». Διὰ νὰ ἐννοήσητε καλῶς τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο ἐγγυήσεων, ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 9 τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως· τὰ ἄρθρα ὅλων τῶν συμβάσεων ὡμίλουν μόνον περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Ἡ μόνη περίπτωσις καθ’ ἣν γίνεται λόγος περὶ ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους νὰ συμπληρώνῃ ἐκ τῶν ἰδίων προσόδων τὰς ἐτησίας δόσεις τοκοχρεωλυσίας, ἡ μόνη περίπτωσις εἶναι αὐτή. Ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περίπτωσιν ἀναφέρεται, διότι εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐσκέφθη ὁ νομοθέτης, νὰ καταστήσῃ τὸ Κράτος ὑπόχρεον. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ τῆς Εὐρυτανίας πολιτευτὴν τὸν ἔχοντα ἀντίθετον γνώμην, διατὶ τότε εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ Ἀπριλίου 1928 ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 13; Ἐὰν ἐκ τῶν προηγουμένων συμβάσεων ὑπῆρχε σαφὴς καὶ ἀναμφισβήτητος ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους περὶ ἐγγυήσεως τῶν ὁμολογιῶν καὶ πέραν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, διατὶ εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1928 ἀναφέρεται τὸ ἄρθρον 13; Ἐρρίφθη εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε τὸ ἄρθρον αὐτό, ἐγένετο ἀπροσέκτως ἡ διαστολὴ περὶ εὐθύνης μελλοντικῆς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ εὐθύνης τοῦ Κράτους; Ἐτέθη ἀκριβῶς, διότι ἤρχιζε πλέον ἡ ἔκδοσις ὁμολογιῶν ἀκαλύπτων, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἠθέλησε νὰ ἐκκαθαρίσῃ τοὺς τίτλους, τὸ δὲ Κράτος βεβαίως εὑρέθη πρὸ τῆς ἀνάγκης, νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας ἀκαλύπτους, ἵνα θέσῃ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους ὡς κάλυμμα τῶν ὁμολογιῶν. Καὶ βλέπετε ὅτι διετυπώθη τὸ ἄρθρον μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ὑπὸ τῆς προτεινασάσης Τραπέζης (ἀναγινώσκει). «Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι ὑπεύθυνον ἀπέναντι τῶν ὁμολογιῶν ἀμφοτέρων τῶν δανείων...» Ἐρωτῶ λοιπὸν διατὶ ἐνῷ ὑπῆρχε τοιαύτη ἐγγύησις προγουμένως διατὶ ἐτέθη ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 13; Διὰ τῆς παραγράφου ταύτης ἁπλῶς γίνεται λόγος περὶ μιᾶς ἐγγυήσεως ἢ γίνεται ἁπλῶς καθορισμὸς τῶν μελλοντικῶν ὑποχρεώσεων Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης; Μέχρι τοῦ σημείου τούτου ἡ θέσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἦτο θέσις ἐκδοτρίας, ὑποχρέου νὰ ἐκδίδῃ ὁμολογίας μέχρι τοῦ ποσοῦ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, ἡ θέσις δὲ τοῦ Κράτους ἦτο θέσις ἐγγυητοῦ. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἀπεφασίσθη καὶ πέραν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων ἐπεβλήθησαν οἱ ὅροι καὶ ἔκτοτε ἡ Τράπεζα ἐχώρισεν ἑαυτὴν ἀπὸ τὸν ἐγγυητὴν καὶ εἶπεν: ἐγὼ εὐθύνομαι διὰ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων «καθόσον καὶ ἐφόσον πραγματοποιεῖται», τὸ Κράτος γίνεται ἐγγυητὴς τοῦ ποσοῦ τῶν ὁμολογιῶν τῶν μελλουσῶν καὶ νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Μέχρι τῆς συμβάσεως ταύτης τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγγυήσεως ἦτο τοῦτο, διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας πολιτευτοῦ ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Ἠδύνατο λοιπὸν νὰ συζητήσῃ τὸ Κράτος δοθέντος, ὅτι δὲν εἶχε τοιαύτην ἐγγύησιν, τοιοῦτον περιορισμόν, ἠδύνατο νὰ συζητήσῃ ἐὰν ἡ διάταξις τῆς συμβάσεως ἦτο ἰσχυρὰ καὶ θὰ ἦτο βεβαίως ἰσχυρά, διότι ἐστηρίζετο ἐπὶ συμβάσεως ἡ ὁποία δὲν ἠκυρώθη ὁριστικῶς, ἠκυρώθη δι’ ἑνὸς Ν. Δ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι περιωρισμένης ἰσχύος, διότι ἐὰν ἐντὸς 4 μηνῶν δὲν γίνῃ ἐπικύρωσις ἀκυροῦται, ὅπως λέγῃ τὸ Σύνταγμα καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα πρὸ μιᾶς ἐγγυήσεως δυνάμει τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου, ἠδύνατο καὶ ἐδικαιοῦτο, νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὤφειλε νὰ ἐπικυρώσῃ καθ’ ὃ εἶχεν ἀπόλυτον ἐκ τοῦ Συντάγματος δικαίωμα τὴν ἐγγύησιν ταύτην νὰ τὴν μετριάσῃ. Ἰδού, διατὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτήν. Ἀλλὰ ὅταν τοῦτο τεθῇ, θὰ γίνῃ ἀντιληπτὸν διατὶ ἐγένετο σκέψις περὶ μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ἐκδιδομένων ὁμολογιῶν, τόκου στηριζομένου εἰς ἀνειλημμένας καὶ νόμῳ ἰσχυρὰς ὑποχρεώσεις. Δὲν ἠδύνατο ποτὲ νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μειώσῃ τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν αὐθαιρέτως. Ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁ συλλογισμὸς ἦτο ἀφοῦ δύναμαι νὰ ἄρω ἢ νὰ περιορίσω τὴν ἐγγύησιν τὴν Κρατικήν, διὰ τὸ πέραν χρηματικοῦ ποσοῦ, θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους· μειῶ τὴν ἐγγύησίν μου εἰς 800 δραχμὰς φερ’ εἰπεῖν, λέγω εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, κύριοι, ἐὰν δώσητε ποσὸν ἱκανὸν νὰ καλύψῃ τὰς ὁμολογίας μέχρι τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, τότε ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀποδώσητε μέχρις 800 δραχμῶν, τότε καλῶ τοὺς ὁμολογιούχους καὶ λέγω θέλετε τόκον μέχρις 8% ἢ τόκον 6% καὶ ἐγγύησιν μέχρις χιλίων, δικαίωμά μου εἶναι νὰ δώσω καὶ 850. Εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἦτο προφανῶς ἐγκείμενον ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐτησίου τόκου, ἐλάττωσιν προερχομένην ἐκ τῆς εὐκαιρίας περὶ τὴν ἀπορρόφησιν ὁμολογιῶν κάτω τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας εὑρισκομένων, ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ τρίτη ἀκόμη ὠφέλεια τοῦ Κράτους, ὅτι θὰ ἀπηλλάσετο τοῦ κονδυλίου, νὰ πληρώσῃ κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ἐλλείμματος μεταξὺ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ τῆς ὀνομαστικῆς τῶν ὁμολογιῶν.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, αἱ συμβάσεις μέχρι τῆς τελευταίας, 11 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. δὲν περιεῖχον ἐγγύησιν τοῦ δημοσίου ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου, ἐφόσον αἱ πρόσοδοι δὲν ἐπήρκουν.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγγυᾶται τὸ Κράτος, ὅτι τουτέστι τὰ κτήματα, θὰ τὰ ἐκτιμήσῃ καὶ ὅτι τὸ προϊὸν θὰ τὸ διαθέσῃ.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἠδύνασθε μὲ τὸ περιεχόμενον νὰ εἴπητε ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν ὅτι ἐκδίδετε καὶ 2½ δισεκατομμύρια;

§158Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐξασφαλίζονται αὐτὰ τὰ 3 δισεκατομμύρια ἀπὸ τὰ κτήματα; Τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ μᾶλλον αἱ ὁμολογίαι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐξασφαλίζονται ἐκ τῶν κτημάτων, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους διότι τὰ χρήματα ἐξησφαλίζοντο· ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν δύναται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν κτημάτων νὰ κάμῃ νέας ὁμολογίας, διότι τότε θὰ ἐχρειάζετο νέα ἐγγύησις.

§160Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λέγετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον. Δὲν ἐνεφανίσθη περίπτωσις.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶχον ἀνάγκην οἱ πιστωταί. Πῶς τοὺς εἴπατε ὅτι θὰ περιορίσωμεν τὸ κεφάλαιον εἰς 800 δραχμάς; Εἴπατε τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν σᾶς ἐξασφαλίζει τὸ Κράτος πλέον τῶν 800 δραχμῶν.

§162Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποτέ.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις σας.

§164Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον τὸ ἑξῆς: δοθέντος ὅτι μέχρι τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι ἡ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει τὸ Κράτος, ἠδύνατο βεβαίως νὰ τὴν ἐπικυρώσῃ. Καὶ ἀφοῦ ἠδύνατο νὰ κάμῃ τοῦτο, διὰ τὴν ἐγγύησιν ἠδύνατο νὰ δώσῃ καὶ περιωρισμένην τοιαύτην, ἦτο τοῦτο ἐνίσχυσις καὶ οὐχὶ περιορισμὸς τῶν ὁμολογιούχων. Οἱ ὁμολογιοῦχοι θὰ εἶχον οὕτως ἢ ἄλλως τὴν κτηματικὴν ἐγγύησιν καὶ εἰς αὐτὴν θὰ προσετίθετο ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ἡ λέγουσα, ὅτι ἐὰν αἱ ὁμολογίαι δὲν ἀποκτήσωσι ποσὸν μέχρι 800 δραχμῶν ἐγὼ ἀναλαμβάνω νὰ σᾶς ἐξασφαλίσω μέχρι χιλίων. Τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους ἀπορρέον ἀναγκαστικῶς ἐκ τῆς ἑρμηνείας ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως. Τοῦτο τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ μεταχειρισθῇ καθ’ ὃν τρόπον γίνεται χρῆσις αὐτοῦ εἰς ὅλας τὰς ἐργασίας. Λέγω κύριοι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀφαιρέσω ἢ νὰ μὴ ἐπικυρώσω τὴν σύμβασιν, δὲν σᾶς τὴν ἀφαιρῶ τὴν περιορίζω καὶ σᾶς καλῶ νὰ ἐκλέξητε μεταξὺ περιωρισμένης ἐγγυήσεως καὶ μειώσεως τοῦ τόκου αὐθαιρέτως. Τί σᾶς συμφέρει, ἐκλέξατε. Τότε βεβαίως οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ παραπονεθῇ κατὰ τοῦ Κράτους.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν θὰ ἐκάματε πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους τῶν 3 δισεκατομμυρίων θὰ ἦτο ἄκυρος, διότι τὰ 3 δισεκατομμύρια ἐξησφαλίζοντο ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου σεῖς κατόπιν ἐξεδώσατε καὶ 2½ δισεκατομμύρια. Τὸ ἄλλο τὸ δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους δὲν εἶχεν ἀνάγκην διότι εἶχεν ἤδη ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἐγγύησιν θετικῶς τῆς Τραπέζης, ὅπως καὶ σεῖς ἀναγνωρίζετε. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ σκέψις τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἦτο σκέψις μὴ ἔχουσα ἐρείσματα, ὥστε νὰ δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπέναντι τρίτων. Καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελε γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη σας, ὅτι δὲν ἐζητήθη ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ἢ ὅτι οἱ ὁμολογιοῦχοι οἱ ἀρχικοὶ τῶν 3 δισεκατομμυρίων ἠδιαφόρουν διὰ τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν τοῦ Κράτους...

§166Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκούσατε νὰ σᾶς εἴπω...

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κατελήγετε ὅτι τὰ δύο ταῦτα δισεκατομμύρια ἦσαν ἀκάλυπτα. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ νομίμως, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἠδύνασθε νὰ περιπαίξητε ὅλους τοὺς δανειστὰς καὶ νὰ τοὺς εἴπητε ὅτι ἐγὼ δὲν ἐδήλωσα ἐγγύησιν...

§168Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἠδυνάμην νὰ τὸ εἴπω νομίμως. Ἐλέχθη ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξεν ἡ ὀρθή, διότι προεκάλεσε διακυμάνσεις χρηματιστικάς. Βεβαίως ἐν πάσῃ μεταρρυθμίσει τῶν ὅρων τοῦ δανείου εἶναι ἀναπόφευκτος ἡ χρηματιστικὴ ἐπίδρασις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ κάμῃ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ εἶναι νὰ μὴ γνωσθῇ τὸ μυστικόν, ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως εἰς κύκλον στενόν, εἰς κύκλον εὐνοουμένων δυναμένων νὰ κερδίσωσιν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν πολλῶν. Καὶ νομίζω ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε τὸ καθῆκον της. Θὰ σᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ὥστε, νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ καταγίνω. Ἐγὼ θὰ εἴπω πρὸς τοὺς κραυγάζοντας ὅτι ἔγιναν μεγάλαι χρηματιστηριακαὶ διακυμάνσεις ὅτι ἀσφαλῶς δὲν ἔτυχε ποτὲ ἀσφαλῶς νὰ ἐρωτήσετε τὶ γίνεται, τὶ ἐγένετο μὲ τὰ ἀνταλλάξιμα εἰς τὸ χρηματιστήριον ἀφ’ ἧς εἰς τὸ χρηματιστήριον ἐνεφανίσθησαν τὰ ἀνταλλάξιμα. Ἂν ἐξήταζον θὰ ἔβλεπον ὅτι δὲν ὑπῆρξε δίμηνον ἢ τρίμηνον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπῆρξαν διακυμάνσεις ὅμοιαι καὶ μεγαλύτεραι κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον καὶ ἄνευ τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων. Ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς κατάλογον ἀναφέροντα τὰς διακυμάνσεις διαφόρων 15θημέρων πολὺ μεγαλυτέρας τῶν διακυμάνσεων τῶν τελευταίων. Ἢ λησμονοῦν ἄρα γε οἱ ταραχθέντες τόσον πολὺ ἢ λησμονοῦν τὰς πτωχεύσεις κατὰ τὰς ὁποίας χρηματιστηριακὰ γραφεῖα ἐπτώχευσαν καὶ χρηματισταὶ ηὐτοκτόνησαν διὰ τὰς διακυμάνσεις τῶν ἀνταλλαξίμων; Ἀλλὰ δὲν ἔλαβεν ἄραγε ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν πρόνοιαν διὰ νὰ εἶναι ὅσον δυνατὸν μικρὰ ἡ διακύμανσις αὐτή; Δὲν ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ζητεῖ τὴν ἀνακοπὴν τῆς ὑψώσεως μέχρις ὅτου ψηφισθῇ ἡ διεκδικουμένη λύσις διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ τυχὸν βραδύτερον μεγαλυτέρα πτῶσις καὶ γενικῶς δίκαια παράπονα; Δὲν ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως ὅτι, εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ παντὸς μέσου τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆλθον φυσιολογικῶς, διὰ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως; Δὲν ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ζημιωθῇ κανεὶς ἐκ τῶν ἀγοραζόντων ὁμολογίας; Ἀλλὰ θὰ εἴπητε ὑπάρχουν καὶ δολιευθέντες. Βεβαίως. Ἡ κερδοσκοπία ἐπωφελεῖται παντὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς σκοπούς της. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν ἀφελεῖς καὶ ὀλίγοι οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν, διότι δὲν ἤκουσαν τὰς συστάσεις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰς ζημίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἤκουσαν τὰς συστάσεις της, τὰς δηλώσεις της τὰς τόσον σαφεῖς καὶ κατηγορηματικάς; Δὲν νομίζω κύριοι ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης διὰ νὰ καταλήξω, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία, ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος ὁ γενόμενος, ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ γίνῃ. Ἐννοεῖται ὅλος ὁ θόρυβος ὀφείλεται εἰς τὸ ὄνειρον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐφαντάσθησαν ὅτι ἠδύναντο νὰ φέρωσιν ἀντιπερισπασμὸν εἰς τὰς ἐπιτυχίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν αὔξουσαν ὁσημέραι ἐμπιστοσύνην, τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν κατωρθώθη διὰ τοῦ θορύβου ν’ ἀποδειχθῇ παρὰ μόνον ὅτι οἱ τοιαῦτα ἐπιζητοῦντες εὑρίσκονται πολὺ μακρὰν τῆς πραγματικότητος, ὅτι δὲν ἐννόησαν ἀκόμη τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ λαϊκὴ ψῆφος κατὰ τὴν πρόσφατον νίκην. Καὶ ἐφαντάσθησαν ἀκόμη ὅτι διεφαίνετο περίπτωσις ἁλιείας ψήφων. Ἐσχημάτισαν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἠδύναντο ἴσως νὰ ἐλπίσουν τὴν πρόσκτησιν ψήφων προσφύγων τινῶν, ἀφοῦ οἱ πρόσφυγες, ἢ τινὲς πρόσφυγες, δὲν ἐζημιοῦντο ἐκ τῆς λύσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων. Ὅτι ἠπατήθησαν τὸ ἀποδεικνύει ἡ ἀπάντησις τῶν συναδέλφων προσφύγων βουλευτῶν ἡ ἀποστομωτικὴ δι’ αὐτοὺς ἀπάντησις, ἡ ὁποία διδάσκει πόση ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς ψυχοσυνθέσεως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐφαντάσθησαν τὴν ὕβριν ταύτην διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ τῆς ψυχοσυνθέσεως τῆς προσφυγικῆς. Τοῦτο διδάσκει ὅτι δὲν ἠννόησαν ἀκόμη, ἢ δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσωσι πῶς ἡ προσφυγικὴ ψυχὴ εἶναι καὶ παραμένει μεγάλη, ἀδιάφορος. Φαντασθέντες ἢ ὀνειρευθέντες ἐν ἐγρηγόρσει ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀποσπάσωσι τοὺς πρόσφυγας ἐκ τῆς Φιλελευθέρας παρατάξεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει σήμερον καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀποδεικνύονται ἀνίκανοι νὰ ἐκτιμήσωσι τὴν δύναμιν καὶ τὴν πολλαπλότητα τῶν δεσμῶν, οἱ ὁποῖοι συνδέουν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν μὲ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Δὲν συνδέει ἡμᾶς μόνον ἡ κοινὴ πολιτειακὴ καὶ πολιτικὴ ἰδεολογία ἱκανὴ αὐτὴ καὶ μόνη νὰ χαλκεύσῃ δεσμοὺς ἀρρήκτους, συνδέει ἡμᾶς ἰδιαιτέρως τοὺς Κρήτας ἀνάμνησις κοινῶν παθημάτων διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλῶν, πολλάκις, περισσότερον ἐκεῖνος, ὀλιγώτερον ἐγώ, ἐγνωρίσαμεν τὴν προσφυγικὴν δυστυχίαν. Ὅταν δὶς ἐγκατελίπαμεν τὰς οἰκίας μας χάριν τῶν ἰδανικῶν, πολλάκις ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δοκιμάσωμεν τὴν ψυχικὴν τραγωδίαν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζει ὁ πρόσφυξ ὁ καταλιπὼν αἴφνης τὸν τόπον του τὰς ἀπολαύσεις του καὶ τὸν οἶκον του διὰ νὰ εὑρεθῇ περιθαλπόμενος, ἔστω καὶ ὑπὸ τῆς λεπτοτέρας καὶ εὐγενεστέρας περιθάλψεως. Ἐγὼ ὁ ἴδιος μέχρι σήμερον ἐδοκίμασα τὴν προσφυγικὴν ἰδιότητα καὶ γνωρίζω πόσον εἶναι πικρά, πόσην πικρίαν ἠμπορεῖ νὰ γεννήσῃ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ πρόσφυγος ἡ περίθαλψις καὶ ἡ λεπτοτέρα ἀκόμη καὶ εὐγενεστέρα. Ἀλλ’ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς παρατάξεως ταύτης, μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν προσφύγων ἀκόμη στενώτερος δεσμός, διότι ἡμεῖς συμπαθοῦμεν αὐτοὺς ὄχι μόνον ὡς δοκμιάσαντες τὴν αὐτὴν δυστυχίαν, συμπαθοῦμεν αὐτοὺς διότι παραβάλλομεν τὴν κατάστασιν αὐτῶν τὴν σημερινὴν οὐχὶ πρὸς τὴν κατάστασιν πρὸς τὴν ὁποίαν εὗρεν αὐτοὺς ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ὅταν ἐπάτησε τὸν πόδα του τὸν ἐλευθερωτικὸν εἰς τὴν Μικράν Ἀσίαν, ἀλλὰ πρὸς τὴν κατάστασιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν προετοίμαζε, τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποίει ἡ μεγαλοπράγμων πολιτικὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐματαίωσαν, τὴν ὁποίαν ἐναυάγησαν λάθη γενικὰ καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀνάμνησις φέρει αὐτομάτως κοινὰ δάκρυα εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἡμῶν καὶ ἐκείνων. (χειροκροτήματα).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶμαι τῆς γνώμης κύριοι βουλευταὶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀνταλλαξίμων, ὑπόθεσις ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, ἀκαταλλήλως εἰσήχθη πρὸς συζήτησιν ὑπὸ μορφὴν ἐπερωτήσεως καὶ ὅτι φυσικώτερον θὰ ἦτο νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως τοῦ συμπληρωματικοῦ Μητρώου, ὁπότε ἡ Βουλὴ θὰ εἶχε πρὸ αὐτῆς ὁριστικὰς καὶ πλήρεις τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ συζήτησις ἤδη ἐξετράπη καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπόχρεος νὰ λάβω τὸν λόγον ὄχι ὅπως ἀπασχοληθῶ ἐπὶ τοῦ στενοῦ τῆς ἐπερωτήσεως περιεχομένου, ἀλλ’ ὅπως ἀπαντήσω εἰς ἐπικρίσεις στρεφομένας ἐναντίον ἐνεργειῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἐπικρίσεις διατυπωθείσας ὄχι πρὸ πολλοῦ, ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου, διατυπωθείσας δὲ ἐν πολλοῖς καὶ σήμερον. Κατεκρίθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ δύο τινά. 1) Διότι δὲν προὐνόησεν ὡς ὤφειλε νὰ προβῇ ἅμα τῇ σταθεροποιήσει εἰς μείωσιν τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων, ἐναρμονίζουσα αὐτὸν πρὸς τὴν νέαν νομισματικὴν κατάστασιν καὶ 2) ὅτι ἔσπευσε νὰ χορηγήσῃ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν νέων ὁμολογιῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς εὑρισκομένας ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογίας, ἀγορασθείσας εἰς τιμὰς κατωτέρας.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κυρίως δηλαδὴ δὲν κατεκρίθη ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη, διότι ἐπεξέτεινε τὴν ἐγγύησιν, ἀλλ’ ἰσχυρίσθη ὁ συνάδελφος μου ὅτι τὸ πρῶτον διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ Ἀπριλίου ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἐγγύησις. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές.

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ τόνος καθ’ ὃν διετυπώθη ἡ παρατήρησις φέρει τὴν μορφὴν ἐπικρίσεως. Ἐδημοσιεύθη ἐξ ἄλλου σειρὰ ἄρθρων καταγγελόντων ὅτι ἐσπεύσαμεν νὰ δώσωμεν ἐγγύησιν ὑπὲρ κερδοσκόπων.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δικαίωμά σας νὰ ἐπεκτείνητε τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἀνευθύνων δημοσιευμάτων.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κοινῶς ἐλέγετο ὅτι τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα εἶχον ἡμιεπίσημον πηγήν.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καμμίαν.

§176Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς διὰ τὴν διασάφησιν Δὲν ἐθίχθη τὴν ἑσπέραν ταύτην ἡ μομφὴ ἡ σχετικὴ μὲ τὴν σταθεροποίησιν, ἀλλ’ ἐξεδηλώθη ἀπὸ τοῦ τύπου ὄχι πρὸ πολλοῦ μετὰ ζωηρότητος ἥτις δὲν θὰ μοῦ ἐπέτρεπε νὰ τὴν παρέλθω ἐν σιγῇ. Ὑπεστηρίχθη ὅτι ἐπελθούσης σταθεροποιήσεως αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων ἀπέκτησαν περιεχόμενον χρυσῶν δραχμῶν καὶ ὅτι ὤφειλεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις νὰ προσαρμόσῃ τοὺς τόκους αὐτῶν ἐν ἀναλογία πρὸς τὸν τόκον τῶν εἰς χρυσὸν δανείων καὶ προσετίθετο εἰς τὰς ἐπισήμους ἐκείνας ἀνακοινώσεις, ὅτι ἡ ἀναπλήρωσις θὰ γίνῃ ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεστέρους, διότι ἐνῷ αἱ ὁμολογίαι ἐκυμαίνοντο πρὸ τῆς σταθεροποιήσεως εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον, μετὰ τὴν σταθεροποίησιν διὰ μιᾶς συνεχοῦς ὑψώσεως ἔφθασαν μέχρι τῆς στιγμῆς—ἂν δὲν ἀπατῶμαι—τῶν 840, ὅριον τὸ ὁποῖον ἦτο ὑπόχρεος ἡ Κυβέρνησις νὰ σεβασθῇ.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ ἀνακοινωθέντος εἶπον, ὅτι ἐνόμιζα ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένετο ἡ σταθεροποίησις ἦτο καιρὸς τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ὁμολογιούχους ὅτι ἀφοῦ ὑπέστη θυσίας διὰ νὰ σταθεροποιήσῃ τὸ νόμισμα δικαιούμεθα νὰ σᾶς ζητήσωμεν τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ τόκου.

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ἀνακοινωθέν σας λέγει (ἀναγινώσκει).

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοια τοῦ ἀνακοινωθέντος εἶναι σαφὴς ὅτι ἐὰν ὅταν εἶχον αἱ ὁμολογίαι δραχμὰς 650 τοὺς ἐλέγατε ὅτι ἐπελθούσης τῆς σταθεροποιήσεως δὲν θὰ πάθετε οὐδεμίαν μείωσιν, θὰ δεχθῆτε τὴν μείωσιν τοῦ τόκου εἰς 6%. Ἀλλὰ τώρα ποῦ θὰ τὸ κάμωμεν ἡμεῖς, αἱ ὁμολογίαι νὰ ἔχουν δραχμὰς ὀκτακοσίας καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι τότε θὰ ἐπετυγχάνετο εὐχερέστερον ἡ μείωσις τοῦ τόκου.

§180Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶπα καὶ ἐγώ. Ὅτι διὰ τοῦτο κατεκρίθη ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σύμφωνοι μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι ὡμίλησα πάντοτε περὶ τόκου καὶ ὄχι περὶ κεφαλαίου.

§182Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Περὶ τόκου καὶ ἀνωτάτης τιμῆς, ἥτις ὤφειλε νὰ παραμείνῃ σεβαστή. Εἶναι πρόσφατα τὰ γεγονότα ὥστε νὰ μὴ ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω ὅτι μετὰ τὴν σταθεροποίησιν γενομένην τὸν Μάϊον τρέχοντος ἔτους ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις παρέμεινεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ μόνον μῆνα καὶ ὑπὸ ὅρους παραλύοντας πᾶσαν γόνιμον προσπάθειαν πρὸς ἐργασίαν. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι εἶχε καὶ χρόνον καὶ δύναμιν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ τὴν προσαρμογὴν ὑπὸ ὅρους ἔστω καὶ κατὰ δραχμὴν ἐπωφελεστέρους τῶν ὅρων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐν τῇ σταδιοδρομίᾳ μου τῇ πολιτικῇ δὲν ἀπέβλεψα ποτὲ εἰς συγκαταβάσεις ἢ εἰς κρίσεις ἐπιεικεῖς, ἐκ μέρους ἀντιπάλων ἢ φίλων, θὰ ἐδικαιούμην ὅμως νὰ ἀξιῶ ὅπως ὑπεύθυνοι ἀνακοινώσεις περιέχουσαι μομφὰς μὴ ἔρχωνται εἰς φῶς ἀβασανίστως, ἀλλὰ νὰ ὑποβάλωνται πρότερον εἰς ἔλεγχόν τινα τῶν προχειροτέρων τοὐλάχιστον στοιχείων. Ἐὰν τοῦτο εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπέφευγε κρίσεις γεννώσας εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑπάρχει δισεξήγητος ροπή τις πρὸς δημιουργίαν ἑκάστοτε χειμαρρικῶν ζημιῶν. Θὰ ἔβλεπε ποτὲ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων εἶχον τιμὴν ἀνωτάτην τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1928 Δραχμὰς 870, τὸν Φεβρουάριον 816, τὸν Μάϊον 796 κλπ.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀριθμοί μας διαφέρουν.

§184Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐζήτησα τοὺς ἀριθμοὺς ἐξ ἐγκύρου πηγῆς. Τί πρακύπτει ἐξ αὐτῶν; Προκύπτει κατὰ μὲν τὸ βραχὺ διάστημα καθ’ ὃ παρέμενον εἰς τὴν ἐξουσίαν μετὰ τὴν σταθεροποίησιν αἱ τιμαὶ οὐδεμίαν παρουσίασαν αἰσθητὴν ὕψωσιν, πολὺ δὲ πρὸ ταύτης τὸν Ἰανουάριον 1928 εἶχον φθάσει εἰς τὴν τιμὴν τῶν 870 δραχμῶν, ἣν ὤφειλε νὰ σεβασθῇ καὶ ἡ διάδοχος ὅπως μὴ πλήξῃ ἀνυπόπτους ἀγοραστάς.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Αἱ τιμαί μας διαφέρουν.

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁπωσδήποτε ὀφείλω νὰ δηλώσω καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἠδύνατο νὰ πραγματοποιήσῃ καλλιτέρους ὅρους δὲν θὰ τὸ ἔπραττε καθόσον ἡ σταθεροποίησις δὲν θὰ ἐδικαιολόγη φαλκίδευσιν. Ἡ σταθεροποίησις ὡς ἐγένετο δὲν ἐπέφερε καμμίαν τροποποίησιν τῶν ἐννόμων τοῦ Κράτους σχέσεων οὐδὲ μετέβαλεν ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος, ἀλλ’ ἁπλῶς περιεφρούρησαν αὐτὴν κατὰ διακυμάνσεων, αἵτινες ἠδύνατο νὰ ἀποβοῦν καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς δραχμῆς. Καὶ ὑπῆρξε τοῦτο μία τῶν ἀναμφισβητήτων ἀρετῶν τῆς σταθεροποιήσεως ὅτι οὐδεμίαν ἐπροκάλεσε διατάραξιν τῶν νομικῶν καὶ οἰκονομικῶν σχέσεων, ἀλλὰ διετήρησε ταύτας ἀθίκτους ὡς διεμορφώθησαν ἐμπράκτως. Ἡ σταθεροποίησις μείνασα ὡς ἔνδειξις βαλτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως, οὐ μόνον δὲν παρέχει εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα ἀθετήσεως ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβάλλει ὅπως φαίνεται τοῦτο συνεπέστερον πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβάλῃ τὸν λόγον τῆς ἀδυναμίας ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες τῷ ἐνεπιστεύθησαν ὑπὸ δυσμενεῖς συνθήκας. Διὰ τοῦτο εἰς οὐδὲν Κράτος ἐπεχειρήθη μετὰ τὴν σταθεροποίησιν μείωσίς τις, οὐδὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἐπετρέπετο νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀρνούμεθα τὰς ὑποχρεώσεις μας διότι ἐβελτιώθη ἡ θέσις ἡμῶν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν πρώτην ἐπίκρισιν. Θὰ ἐξετάσω ἤδη τὴν δευτέραν ἐπίκρισιν τὴν δευτέραν παρατήρησιν, ὅτι ἐνῷ διὰ τῶν προγενεστέρων συμβάσεων τὸ Κράτος ἔμενεν ἐλεύθερον ἐγγυήσεων πέραν τῆς ἀξίας τῆς ὑπεγγύου περιουσίας καὶ εἰς πληρωμὰς τοῦ τόκου, διὰ τῆς τελευταίας τοιαύτης ἐχορηγήθη ἀνεπιφύλακτος ἐγγύησις ὑπὲρ τῶν κομιστῶν τοῦ τε νέου καὶ τῶν παλαιῶν μητρῴων.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπεκρίθητε δι’ αὐτό.

§188Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔστω παρατήρησιν. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου δὲν ἔτυχεν ἀκόμη ὁριστικῆς κυρώσεως, ἀνοίγεται δὲ οὕτω στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐφαρμόσῃ ἐν πάσῃ νομιμότητι τὰς ἀντιλήψεις της ἀρνουμένη τὴν ἐγγύησιν εἴτε δι’ ἀμφοτέρας τὰς κατηγορίας τῶν ὁμολογιῶν, εἴτε διὰ τὴν μίαν μόνον ἐξ αὐτῶν.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάθεσιν.

§190Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶμαι πεπεισμένος καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν θὰ τὸ πράξητε, καθόσον ἡ ἐγγύησις ἀπορρέει ἐκ τοῦ δικαίου καὶ τῶν συμβάσεων καὶ δὲν δύνανται νὰ παραμείνουν ἀκάλυπτοι εἴτε οἱ κομισταί, εἴτε ἡ Τράπεζα. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ τράπεζα ὄχι προθύμως, ἀλλὰ μετὰ μακρὰν καὶ ἐπίπονον ἀντίθεσιν παρακληθεῖσα καὶ πιεσθεῖσα ἀνεδέχθη τὸ βάρος τῆς ὑποθέσεως τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ τὸ ἀνεδέχθη οὐχὶ ὡς ἰδίαν ἐπιχείρησιν, ἀλλ’ ὡς ἁπλῆν ἐργασίαν καὶ διαχείρησιν ἐνεργοῦσα ἐν παντὶ ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τῶν Κυβερνήσεων καὶ ὡς ἐντολοδόχος τοῦ Κράτους, λαμβάνουσα δὲ μόνον ἔναντι τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς δαπάνας της καὶ συνήθη προμήθειαν ὡς ἀντιστάθμισμα τῆς ὑπογραφῆς, δημιουργούσης βεβαίως δι’ αὐτὴν τυπικὴν εὐθύνην, καλυπτομένην ὅμως ἐξ ὁλοκλήρου ὑπὸ τοῦ Κράτους. Οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ τράπεζα νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσίν τινα ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις ἔκρινον πάντοτε περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν ἐκδόσεων καὶ τοῦ ποσοῦ αὐτῶν διὰ νὰ συμπεριλαμβάνεται μείζων ἀριθμὸς δικαιούχων. Κατόπιν τούτων δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τις εὐσχήμως ὅτι ἂν εὑρεθῶμεν αὔριον πρὸ ἀποτόμου ὑποτιμήσεως τῶν κτημάτων ἢ ὑπερβασίας τῶν ἐκδόσεων, ἡ μὲν Τράπεζα ἢ οὐδεμίαν ὑπέχουσαν ὑποχρέωσιν πληρωμῆς ἀποζημιώσεων...

§191Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίαν ὑπερβασίαν ἐννοεῖτε; Διότι ὁμιλεῖτε περὶ ἐνδεχομένων ἀδυνάτων ἀφοῦ ἡ Τράπεζα ἐξετίμα καὶ ὥριζε τὰς τιμὰς καὶ ἦτο ἐλευθέρα νὰ ὁρίζῃ αὐτάς. Κίνδυνος μόνον ἐνεφανίσθη ὅταν δὲν ὑπῆρχον κτήματα. Ἀλλὰ τότε ἐχώρισεν ἡ Τράπεζα τὰς εὐθύνας της ἀπὸ τὰς εὐθύνας τοῦ Κράτους.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλῃ ἐξ ἰδίων τὰ ἐλλείμματα, τὸ δὲ Κράτος θὰ ἔνιπτε τὰς χεῖρας καὶ πονήρως μειδιῶν θὰ παρέμενεν ἀπαθὴς θεατὴς τοῦ παθήματος τῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον οἱ γενικοὶ κανόνες καὶ ἡ καλὴ πίστις ἡ ὀφείλουσα νὰ διέπῃ τὸ Κράτος ἔχομεν ῥητοὺς ὅρους τῶν συμβάσεων, ἀναγνωρίζοντας ἀπεριφράστως τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ πρὸς πληρωμὴν τῶν κενῶν. Ἔχομεν τὰς σαφεῖς ῥήτρας τῆς πρώτης συμβάσεως, ἔργον τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁριζούσας ὅτι «πάντα τὰ ἐν κτηματολογίῳ περιλαμβανόμενα κτήματα εἶναι ἄνευ ἄλλης τινὸς διατυπώσεως ὑπέγγυα καὶ ἀσφαλίζουσι προνομιακῶς πᾶν ποσόν, ὅπερ θέλουσι ἀντιπροσωπεύῃ αἱ ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐκδιδόμεναι ὁμολογίαι». Καὶ ἀμέσως περαιτέρω ὅτι «αἱ οὕτως ἐκδιδόμεναι ὁμολογίαι, ἀσφαλίζονται ἐπὶ πλέον καὶ ὑπὸ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους, ἥτις κεῖται ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐφ’ ὅσον αὕτη, ἤθελε προβῆ εἰς ἀγορὰν αὐτῶν δι’ ἴδιον λογαριασμὸν ἢ εἰς ἐξόφλησιν ἐπὶ τῇ λήξει ἢ τῇ κληρώσει χωρὶς νὰ ὑφίσταται διαθέσιμον ὑπόλοιπον τοῦ λογαριασμοῦ περὶ οὗ τὸ ἄρθρον 12». Καθιεροῦται τοὐτέστι διπλῆ παράλληλος ἐξασφάλισις. Ἐξασφάλισις κτηματικὴ διὰ τῆς προνομιακῆς ὑπεγγυότητος τῶν κτημάτων καὶ ἐπὶ πλέον ταύτης πρόσθετος ἐξασφάλισις τοῦ Κράτους χορηγουμένη οὐ μόνον ὑπὲρ τῶν κομιστῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ὑπόλοιπον ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων, διότι ὁ λογαριασμὸς τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι τὸ τίμημα τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων καὶ οἱ πόροι ἐκ τῶν προσόδων των. Ἐν τῇ ἰδίᾳ συμβάσει εἰς τὸ ἄρθρον 15, λαμβάνεται ἡ πρόνοια ὅπως ἐν περιπτώσει ἱδρύσεως Κτηματικῆς Τραπέζης, μεταβιβασθῇ εἰς αὐτὴν πᾶσα ἡ διαχείρισις τῶν ἀνταλλαξίμων, ὁρίζεται δὲ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ καταθέτῃ εἰς μετρητὰ τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν, ἐὰν δὲ πράξῃ τοῦτο ἡ Τράπεζα θεωρεῖται ἔχουσα ὑποθήκην ἐπ’ αὐτῶν μέχρις ὁλοσχεροῦς ἐξοφλήσεως τῶν ὁμολογιῶν, «ἀνεξαρτήτως» τῆς ὑποθήκης ταύτης καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸ πράξω ἄνευ ὑποτιμήσεως τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Εἰς πλεῖστα ἄρθρα τῆς πρώτης συμβάσεως, καταρτισθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Μαρῆ σαφῶς καθορίζεται ὅτι ἡ Τράπεζα ἐκτελεῖ «ἐργασίαν» καὶ οὐχὶ ἐπιχείρησιν, θὰ ἦτο δὲ ἀδύνατον νὰ ὑποβληθῇ διὰ τῆς «ἐργασίας της» εἰς πληρωμὴν τῶν ὁμολογιῶν ἐξ ἰδίων. Ἡ ἰδέα μᾶλλον ὅτι αἱ ὁμολογίαι αὗται δὲν εἶναι εἰμὴ κτηματόγραφα ἐνσαρκοῦντα καὶ ὡς μόνην ἀσφάλειαν ἔχοντα τὴν μουσουλμανικὴν περιουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ εἰς τὴν πρᾶξιν. Αἱ ὁμολογίαι τῶν Κτηματικῶν Τραπεζῶν στηρίζονται ἐπὶ συστήματος ὁλοκλήρου πολλαπλῶν ἀσφαλειῶν, τῆς ἀξίας τῶν ἐνυποθήκων, τῆς πίστεως τῶν ἐκδιδόντων τὰς ὁμολογίας ἱδρυμάτων καὶ ὁλοκλήρου τῆς ἀκινήτου καὶ κινητῆς περιουσίας τῶν ἐνυποθήκων ὀφειλῆς καὶ μόνον διὰ τῆς τριπλῆς ταύτης σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν εὑρίσκουν τοποθέτησιν. Εἶναι εὔκολον νὰ φαντασθῇ τις τί θὰ συνέβαινεν ἐὰν ἄνευ εὐθύνης τοῦ Κράτους ἐξεδίδοντο ὁμολογίαι δισεκατομμυρίων μὲ μόνον ἀντίκρυσμα τὴν ὑπέγγυον Μουσουλμανικὴν περιουσίαν, τῆς ὁποίας ἡ διαχείρισις τελεῖ ὑπὸ τὴν ἄμεσον τῆς Κυβερνήσεως ἐπίδρασιν. Αἱ ὁμολογίαι αὗται θὰ ἦσαν νεκρὸν βάρος τῆς χρηματαγορᾶς καὶ θὰ ἀπετέλουν καθαρὰν φενάκην διὰ τοὺς δικαιούχους. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐγγύησις τοῦ Κράτους δὲν τεκμαίρεται, ἀλλὰ καθορίζεται εὐκρινῶς ὅπως παραγάγῃ ὑποχρεώσεις. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὅλως ἀντιστρόφως: Τὸ Κράτος μὴ ἐξαναγκαζόμενον, ἀλλὰ ἐκδίδον ἐξ ἰδίας πρωτοδουλίας τίτλους, ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν ὅπως οἱοσδήποτε περιορισμός του μὴ συνάγεται ἐκ μελετῶν καὶ διονυχίσεων, ἀλλὰ γίνεται αἰσθητὸς ἐκ πρώτης ὄψεως εἰς οἱονδήποτε ἄνθρωπον. Διότι τὸ Κράτος δὲν ὠθεῖ τοὺς ἀνθρώπους πρὸς παγίδα. Καὶ ἐν προκειμένῳ τὸ Κράτος οὐ μόνον εἰς τοὺς νόμους καὶ τὰς συμβάσεις ἀνέγραψε τὴν ἐγγύησίν του ἄνευ περιορισμῶν, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν τίτλων τὴν κατεχώρησεν ἄνευ ἄλλης μνείας τοὐτέστιν ἀπεριόριστον. Ἐννοῶ πληρέστατα, κύριοι, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀνακουφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῶν βαρῶν διότι εἰς αὐτὸ ὅλη ἡ πρόνοια αὐτὴ ἐστρέφετο, καὶ συμμερίζομαι ἀπολύτως τὸ ἐνδιαφέρον αὐτὸ ὅπως ἐπιφέρῃ ἀνακούφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν ἐκ τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων. Ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι ὅσον ἀφορᾷ τὸν καταλογισμὸν διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν βαρῶν αὐτῶν. Θὰ ἐπιτρέψετε καὶ εἰς ἐμέ, κύριοι, νὰ προσπαθήσω ἐν πάσῃ δυνατῇ συντομίᾳ νὰ ἀνασκοπήσω καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος καὶ νὰ ἐπιμοιράσω μετὰ τῆς ἀγαθωτέρας τῶν προθέσεων τὰς εὐθύνας διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν βαρῶν τούτων ἐφ’ ὅσον πράγματι εὐθύναι συντρέχουν εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Δὲν εἶναι ἄγνωστον ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων ἀνατρέχει μέχρι τῆς συμβάσεως τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν, ἥτις ὑπεγράφη ἐν Λωζάννῃ τὸ 1923. Διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης τὸ Κράτος ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους ἀποζημίωσιν δι’ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τῆς ἐγκαταλειφθείσης ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας των. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 τῆς συμβάσεως ἀναγράφεται ὅτι «ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10 τῆς παρούσης συμβάσεως—ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν δηλαδὴ τῆς προηγουμένης ἐκτιμήσεως ὑπὸ τῶν Μικτῶν Ἐπιτροπῶν—τὰ δικαιώματα ἰδιοκτησίας καὶ αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ἐν Τουρκίᾳ Ἑλλήνων οὐδόλως θέλουσι θιγῆ συνεπείᾳ τῆς γενησομένης δυνάμει τῆς παρούσης συμβάσεως ἀνταλλαγῆς». Δοθέντος ὅτι τὰ δικαιώματα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἀφοροῦν αὐτούσια στοιχεῖα τῆς ἰδιοκτησίας τῆς ἐγκαταλειφθείσης ἐν Τουρκίᾳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθοῦν ταῦτα ἢ ὡς δικαιώματα διὰ τὴν ἀξίαν τῆς περιουσίας ταύτης.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατηροῦνται ἀκέραια, αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ τὴν ἀξίαν τῶν περιουσιῶν αὐτῶν.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν δύναται νὰ σημαίνῃ ἄλλο τι. Ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ παραδίδει κατὰ τὴν σύμβασιν μετὰ τὴν ἐκτίμησιν ἀπόδειξιν περὶ τῆς ἀξίας τῆς ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας του ἢ κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς συμβάσεως «δήλωσιν ἀναγράφουσαν τὸ εἰς αὐτὸν ὀφειλόμενον ποσόν». Ἡ ὑποχρέωσις ὅμως τῆς Κυβερνήσεως προχωρεῖ καὶ περαιτέρω διότι ὀφείλει αὕτη κατὰ τὴν σύμβασιν νὰ μεριμνήσῃ ὅπως χορηγήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ἢ «κατ’ ἀρχὴν» ὡς λέγει ἡ σύμβασις εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους ὄχι μόνον δὲ ἐκ τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἀλλ’ ὁθενδήποτε περιουσίαν ὁμοίας φύσεως καὶ ἴσης ἀξίας πρὸς τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν. Καὶ τοῦτο διότι ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ πρόνοια ὅπως χορηγηθοῦν τὰ μέσα εἰς τοὺς πρόσφυγας ὅπως ἀπροσκόπτως συνεχίσουν τὰς συνήθεις βιοποριστικὰς ἐργασίας εἰς ἃς ἠσχολοῦντο πρὸ τῆς ἀνταλλαγῆς. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις αἵτινες ὅμως οὖσαι χαρακτῆρος ἐσωτερικοῦ δικαίου δύνανται νὰ τροποποιηθοῦν διὰ νόμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκ τῆς συμβάσεως δὲν προκύπτει ὑποχρέωσις ἀμέσων καταβολῶν, τοὐναντίον δὲ ἡ σύμβασις ὁρίζει ὅτι ἡ πληρωμὴ τῶν ἀποζημιώσεων θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς ὁριστικῆς ἐπιλύσεως. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1924 τὸ ζήτημα τῶν προκαταβολῶν ἀπέβη φλέγον καὶ αἱ Κυβερνήσεις τὸ μὲν ὑπὸ τὴν ἰσχυρὰν πίεσιν τῶν προσφυγικῶν μαζῶν αἵτινες ἐπέσειον τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης ὡς τίτλον παραστατικῶν δικαιωμάτων των, τὸ δὲ ἐκ τῆς προβλέψεως ὅτι ἡ ὁριστικὴ ἐκτίμησις θὰ ἐβράδυνε ἐπὶ μακρὸν, κυρίως δὲ ἐκ τῆς βαθυτέρας συναισθήσεως ὅτι τὸ κοινὸν συμφέρον ἐπέβαλε τὴν χορήγησιν τῶν μέσων τοῦ βιοπορισμοῦ εἰς μυριάδας ζωτικῶν στοιχείων φθειρομένων, ἐν τῇ ἀπραξίᾳ καὶ δὴ εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τῶν προσφύγων ἥτις περισσότερον τῶν ἄλλων δεινοπαθήσασα καὶ ἀπογυμνωθεῖσα ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἤρχισαν νὰ μελετοῦν τὸν τρόπον πρὸς ἐξεύρεσιν χρημάτων.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά, κύριε βουλευτὰ ἐξ Εὐρυτανίας, μὲ τὴν παροῦσαν συζήτησιν· δὲν μέμφεται κανεὶς τὸν Ἡρακλέα. Δὲν σᾶς εἴπομεν ὅτι κακὰ ἐκάμετε νὰ δώσητε τὰ ἀνταλλάξιμα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξε ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ Ἀπριλίου ἐπεξετάθη ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους καὶ ὅτι τοῦτο δικαιολογεῖ διατὶ ἐσκέφθημεν ἐὰν ἠμποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν τόκον τῆς πρώτης ἐκδόσεως. Ὅτι ἐδώσατε τὰ ἀνταλλάξιμα ὅτι ἐπεξετείνατε διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ἐγγύησιν δὲν σᾶς κατέκρινε κανείς. Διατὶ συζητοῦμεν ἀπόψε; Εἶναι ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Δὲν δικαιολογεῖται νὰ συζητοῦμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολοῦν τὴν ὥραν αὐτήν.

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἕκαστος ἀντιλαμβάνεται τὰ ζητήματα κατὰ τὴν ἰδίαν του ἰδιοσυγκρασίαν. Εἶχον τὴν ἀντίληψιν ἀκριβῶς καὶ τὴν ἔχω ἀκόμη, ὅτι διετυπώθη λόγος τις, διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, δὲν νομίζω ἄσκοπον, ὅπως ἐξηγηθῇ κατὰ ποῖον τρόπον ἐνηργήθη τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων, διότι τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ, ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί σημασίαν ἔχει αὐτό τὸ πρᾶγμα;

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς ἐπίκρισιν.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποίαν ἐπίκρισιν; Ποῖος σᾶς ἔκαμεν ἐπίκρισιν; Σεῖς ἐκάματε ἐπερώτησιν εἰς τὸν ἑαυτόν σας καὶ ἀπαντᾶτε εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας καὶ οὕτω χάνομεν τὴν ὥραν μας.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπαντῶ, κύριε πρόεδρε, εἰς ὅσα ἐδημοσιεύθησαν πρὸς διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἷς πολιτευτής, ὁ ὁποῖος στερεῖται δημοσιογραφικοῦ βήματος, ἔχει καθῆκον νὰ δράττηται πάσης εὐκαιρίας, ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ πραγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα κατεκρίθη καὶ δυνηθῇ ν’ ἀπαντήσῃ.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς κατέκρινα ἐγώ, ὅτι ἐξεδώσατε ὁμολογίας.

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ ζήτημα ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων διὰ νὰ συζητηθῇ ἐν πλάτει. Εὐθὺς ὅμως ὡς ἦλθεν ἐπὶ τάπητος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα καθ’ ἡμῶν ἐλέχθησαν.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνητε τὸν ἀντίπαλόν σας διὰ κατηγορίας, τὰς ὁποίας δὲν σᾶς ἀπηύθυνεν ἢ διὰ σκέψεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔκαμεν. Προσπαθεῖτε νὰ δικαιολογηθῆτε, ὅτι ἐξεδώσατε τὰς ὁμολογίας. Καλὰ ἐκάμετε. Ποῖος ψέγει τὸν Ἡρακλέα; Διατὶ κάμνετε αὐτὴν τὴν συζήτησιν;

§204Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τί σᾶς ἐνοχλεῖ ἡ συζήτησις αὕτη;

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ εἴπητε ὅτι κάνετε ὄχι πολιτικὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἂν θέλατε, comferance. Ἀλλὰ μὴ μὲ βάζετε ἀντίπαλόν σας, ὅτι σᾶς ἔψεξα δι’ ὅσα ἀπολογεῖσθε!

§206Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ δέχομαι εὐγνωμόνως. Παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκτραπῶ. Εἶναι ἄλλωστε ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν παρεκτρέπομαι καὶ κάμνω μίαν ἐντελῶς ἀκαδημαϊκὴν ἀγόρευσιν. Δὲν εἶνε τὸ πρᾶγμα θανάσιμον! Εἶναι τόσον συχναὶ αἱ ἀκαδημαϊκαὶ ἀγορεύσεις εἰς τὰς Βουλάς, ὥστε μία τοιαύτη παρεκτροπὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συγγνωστὴ καὶ εἰς ἐμέ.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ μὴ μὲ θέτετε ἀντίπαλόν σας ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου αὐτοῦ.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς θέτω. Λοιπὸν ἀπὸ τοῦ 1924 ἐτέθη ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων. Αἱ κυβερνήσεις ἕνεκα τῶν τριῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον εἶχον ἤδη ἀρχίσει νὰ ἐξετάζουν τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξεύρουν τὸ ἀναγκαῖον χρῆμα διὰ τὰς ἀμέσους προκαταβολάς. Αἱ Κυβερνήσεις ὅμως εἰσελθοῦσαι εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην, εὑρέθησαν πρὸ ὀλισθηροῦ ἐδάφους, προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ηὔξανον, ἐντεῦθεν μὲν αἱ ἀξιώσεις, ἐκεῖθεν δὲ αἱ ὑποχρεώσεις. Τοιουτοτρόπως ἀπὸ τοῦ Ν. Δ. τοῦ Μαΐου τοῦ 1924 δι’ οὗ ἱδρύετο ταμεῖον διαχειρίσεως μουσουλμανικῆς περιουσίας ἀορίστως ὁμιλοῦν περὶ προκαταβολῆς ἐφθάσαμεν ραγδαίως εἰς τὸν δεύτερον σταθμὸν τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ Σεπτεμβρίου 1924 περὶ ἱδρύσεως Τραπέζης προσφυγικῆς πίστεως, δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ ἔκδοσις ὁμολογιῶν, διὰ νὰ καταλήξωμεν πρὸς τῆς παρελεύσεως ὀλίγων μηνῶν εἰς τὸ ψήφισμα τῆς 5 Μαΐου 1925, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε ἐχρησίμευσεν, ὡς ὁ ὀργανικὸς νόμος τῶν προκαταβολῶν καὶ πρὸς ὃν συνεμορφώθησαν ὅλαι αἱ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης συναφθεῖσαι συμβάσεις. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ψηφίσματος, λέγοντος, ὅτι χορηγεῖται πρώτη προκαταβολὴ «ἔναντι καὶ μέχρις ἀποπληρωμῆς τῆς παρὰ τῶν ἀνταλλαξίμων ἐγκαταλειφθείσης ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας», ἐπαναλαμβάνεται, ὡς ἐκ περισσοῦ, ὁ καθορισμὸς τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀξίας τῆς ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας ἐν ἁρμονίᾳ καὶ πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος ἐν ᾗ ἀναφέρεται, ὅτι τὸ Κράτος διὰ τὴν προκαταβολήν, θὰ διαθέσῃ καὶ τὴν ἐν Ἑλλάδι μουσουλμανικὴν περιουσίαν οὐ μόνον ταύτην.

§209Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Καὶ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἀκίνητον περιουσίαν ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα ἅτινα θὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Τουρκίαν, ὅταν τὰ λάβῃ.

§210Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὄχι μόνον τὴν κτηματικὴν περιουσίαν. Διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐπίσης διαγράφεται ἡ διαδικασία πρὸς ἐκτίμησιν «ἐκ τῶν ἐνόντων» τῶν ἐν Τουρκίᾳ περιουσιῶν ὑπὸ Ἐπιτροπῶν ἐνταῦθα λειτουργουσῶν καὶ τέλος ὁρίζεται ποσοστὸν οὐχὶ μεταβλητὸν ἀλλὰ ποσοστὸν σταθερὸν καὶ πάγιον ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς προσωρινῶς ἐκτιμωμένης περιουσίας. Διὰ τοῦ σχεδίου τοῦ ψηφίσματος, ἐπετρέπετο ἡ κατάτμησις τῆς προκαταβολῆς ἀλλὰ ἡ διάταξις αὕτη ἀπηλείφθη εἰς τὸ ἐγκριθὲν ψήφισμα καὶ οὕτω ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ὡς πρώτην προκαταβολὴν διὰ μιᾶς εἰς ἕκαστον δικαιοῦχον 25% ἢ 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς περιουσίας του. Τὸ ποσὸν δηλαδὴ τῆς πληρωτέας προκαταβολῆς ὁρίζεται μηχανικῶς οὕτως: Ὁ ἔχων λαμβάνειν 100 λίρας Τουρκίας, θὰ λάβῃ προκαταβολὴν διὰ μιᾶς 25 λίρας Τουρκίας, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Μετὰ ἕνα μῆνα συνήφθη ἡ σύμβασις τῆς 5ης Μαΐου 1925 δι’ ἧς ἐπετράπη ἔκδοσις δανείου μέχρι 1.500.000.000 εἰς μετρητὰ καὶ ὁμολογίας καὶ ἐλέχθη, ὅτι ἡ σύμβασις περιορίζουσα τὸ ποσὸν διεπνέετο ὑπὸ συντηρητικῶν ἀρχῶν. Θὰ ἠδύνατο ἡ σύμβασις ἐκείνη νὰ ὁρίσῃ ποσὸν ἔτι μικρότερον 500 λ. χ. ἑκατομμυρίων δραχμῶν χωρὶς τοῦτο νὰ μειώσῃ καὶ κατὰ κεραίαν τὸ ποσὸν τῆς προκαταβολῆς ἀφοῦ διετηροῦντο ἄθικτοι αἱ βάσεις τοῦ ψηφίσματος. Θὰ ἐγίνετο ὅ,τι ἔγινε πράγματι κατόπιν. Θὰ ἐπληρώνετο διὰ τῶν 500 ἢ τῶν 1.500 ἑκατομμυρίων ἓν μόνον μέρος τῶν δικαιούχων καὶ θὰ ἐξεδίδετο σύμφωνα καὶ μὲ πρόνοιαν τῆς συμβάσεως καὶ νέον δάνειον διὰ τοὺς ἄλλους καὶ τὸ σύνολον θὰ ἦτο τὸ αὐτό. Θὰ ἐγίνετο δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ Νοεμβρίου 1926 διὰ τῆς ὁποίας ἐπετράπη ἡ ἔκδοσις δανείου 3.000,000 000. Τὰ 3 ταῦτα ὅμως δισεκατομμύρια ἦσαν προωρισμένα καὶ διετέθησαν μόνον διὰ τοὺς δικαιούχους τοῦ Αʹ μητρῴου, διότι δι’ αὐτοὺς καὶ μόνον ἐπήρκει τὸ ποσόν. Ἀλλ’ ὑπελείφθησαν οἱ δικαιοῦχοι τοῦ παραρτήματος καὶ τοῦ Συμπληρωματικοῦ Μητρῴου.

§211Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ἡ δική μου σύμβασις, προέβλεπεν ἔκδοσιν δανείου 500.000.000 καὶ μετὰ ἕξ μῆνας ἑτέρων 500.000.000.

§212Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν διαφέρει ἡ σύμβασίς σας, δὲν μετηλλάξατε τὴν βάσιν καὶ τὰ ποσοστὰ τοῦ ψηφίσματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον.

§213Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Συγχέετε δύο πράγματα, τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον κανονίζει ὅτι θὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἀνταλλάξιμοι. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συνθήκην οἱ ἀνταλλάξιμοι θὰ καταλάβουν τὴν ἐνταῦθα μουσουλμανικὴν περιουσίαν καὶ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἐγκαταληφθείσης περιουσίας ἐν Τουρκίᾳ καὶ τῆς ἐνταῦθα μουσουλμανικῆς θὰ τὴν δώσῃ τὸ Κράτος ὅταν λάβῃ ταύτην ἐκ τῆς Τουρκίας.

§214Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν συγχίζω τίποτε. Ὑπάρχει νόμος ὀργανικὸς μὴ τροποιηθείς, ὁρίζων τὰς προκαταβολάς, ἐπὶ τῇ βάσει σταθεροῦ ποσοστοῦ, ἀξίας τῶν ἐν Τουρκίᾳ περιουσιῶν, τὸ σύνολον τῶν ὁποίων ὑπελογίσθη εἰς 60 ἢ καὶ πλέον δισεκατομμύρια δραχμῶν ἔναντι τῆς ὁποίας ἡ προκαταβολὴ ἀνέρχεται εἰς 13, ἢ 12, ἢ 10, ἢ 7 δισεκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ 13 δισεκατομμύρια, θὰ πληρωθοῦν σήμερον εἰς ἓν μέρος τῶν ἀνταλλαξίμων, ἐγγεγραμμένων εἰς ἓν μητρῷον καὶ αὔριον εἰς ἄλλους καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐὰν μία Κυβέρνησις ἐκδώσῃ δάνειον ἑνὸς δισεκατομμυρίου, δὲν ἐλαττώνει τὸ ὁλικὸν βάρος, ἀλλ’ ἁπλῶς πληρώνει εἰς τὴν ἀρχὴν μικρὸν ἀριθμὸν ἀνταλλαξίμων καὶ ἀφίνει τοὺς ἄλλους ἄνευ πληρωμῆς. Οὕτω ἐγένετο μὲ τὴν σύμβασιν τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Δὲν ἐννοῶ νὰ κατακρίνω οὐδὲ πόρρωθεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γνωρίζων, ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἐνήργησε, οὐδὲ ἀπεξενώθην εὐθύνης διὰ τοῦ ψηφίσματος, ὅπερ ἰσχυρὸς τότε παράγων τῆς πλειοψηφίας ἐνέκρινα συμφωνούσης ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Δὲν ἐπετρέπετο ὅμως ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ μέτρου ἐκείνου, νὰ ψέξῃ τὰς μετέπειτα Κυβερνήσεις καὶ τὰς Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων συμμετεῖχε, διότι αὗται ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τοῦ μέτρου του ἢ παρηκολούθησαν αὐτόν.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς σᾶς ἔψεξεν.

§216Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐδημοσιεύθη εἰς φύλλα, σειρὰ ἀνωνύμων ἄρθρων, εἰς ἃ κατὰ τρόπον θλιβερὸν ἐλέγχεται ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὡς παραδώσασα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους εἰς τὰς χεῖρας τῶν κερδοσκόπων. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι κοινὴ εἶναι ἡ γνώμη, ὅτι συγγραφεὺς τῶν ἄρθρων αὐτῶν εἶσθε ὑμεῖς κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν.

§217Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε συζητοῦμεν ἐδῶ διὰ τὰ γραφόμενα τῶν ἐφημερίδων;

§218Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχετε σχέσιν κ. ὑπουργὲ μὲ τὴν ἀνώνυμον ἐκείνην ἀρθρογραφίαν ναὶ ἢ οὔ;

§219Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἔλεγχος κατὰ πόσον τὰ γραφόμενα εἶναι ἀληθῆ, κατὰ πόσον εἶναι ἀκριβῆ καὶ κατὰ ποῖον μέτρον ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἰδικάς μου γνώμας, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀπαντήσω, ἀλλὰ δὲν γίνεται συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν.

§220Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκαδημαϊκὴ ἡ συζήτησις κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἰσχυρίζεσθε. Δὲν σκιαμαχῶ, ὡς φρονεῖτε, λέγοντες ὅτι οὐδεὶς μὲ ἔψεξεν.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος. Καὶ μόνην δικαιολογίαν θὰ εἴχετε, ὅτι ἀπαντᾶτε εἰς ἐφημερίδας, ἐὰν δὲν ἔχητε ἰδικήν σας ἐφημερίδα. Κάθε ἐφημερὶς δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε, δημοσιεύουσα τὰ ἄρθρα της. Μὴ μᾶς ἀπασχολῆτε ἐπ’ αὐτῶν.

§222Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ὅταν εἰς ἄλλην ἐφημερίδα ἐγράφησαν ἄλλα ἄρθρα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσετε, ἂν ἦσαν τῆς ἰδικῆς σας ἐμπνεύσεως ἢ ὄχι.

§223Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα ἦσαν ἀπάντησις οὐδὲ τὰ ἀνέγνωσα ὡς ἀπουσιάζων.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδημοσιεύθησαν καὶ κατὰ τὴν ἐδῶ παρουσίαν σας. Γράψατε ἐπ’ αὐτῶν μίαν εἰδικὴν ἐπερώτησιν ὅτε θὰ ἠξεύρω τὶ θὰ συζητήσωμεν.

§225Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντιμετωπίζονται οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες κατὰ μέτωπον.

§226Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν συνήθισα ποτὲ νὰ ἀποφεύγω τὴν κατὰ μέτωπον ἀντιμετώπισιν.

§227Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνεχίζων λέγω, ὅτι δὲν ἀπηύθυνα ἐγὼ καμμίαν ἀπολύτως μομφὴν κατὰ τῶν τότε ὑπουργῶν. Εἶμαι συνυπεύθυνος διὰ τὰ μέτρα τὰ ληφθέντα εἰς βάρος τῶν ἀποζημιώσεων, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔρχηται ὑπουργός, μεταγενεστέρας Κυβερνήσεως, ἐλεγκτὴς Κυβερνήσεων τῶν ὁποίων συμμετεῖχεν. Αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τοῦ μέτρου τούτου ἢ ἁπλῶς παρηκολούθησαν αὐτό, διότι ἐὰν ὑπῆρξε μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολὴν εἰς τὴν κρατήσασαν ἤδη τάξιν, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἦτο ἀκριβῶς ἡ προκάτοχος. Εἶχεν ἤδη διανεμηθῆ τὸ δάνειον τῶν 3 δισεκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, εἰς τοὺς δικαιούχους τοῦ πρώτου μητρώου.....

§228Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἤθελον νὰ σᾶς ἐλέγξω, θὰ σᾶς ἔλεγον διατὶ ἔπειτα δὲν ἐκάματε μεταβολήν.

§229Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. ... εἰς τοὺς δικαιούχους τοῦ πρώτου μητρώου καὶ ἐπληρώθησαν ἐκεῖνοι ἐπὶ ὡρισμένης βάσεως. Ὑπελείποντο δὲ νὰ πληρωθῶσιν οἱ δικαιοῦχοι παραρτήματος καὶ οἱ δικαιοῦχοι τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου. Ἦτο δυνατὸν νὰ καθιερώσῃ ὡς κανόνα μία Κυβέρνησις ὅτι οἱ προτρέχοντες τίθενται εἰς κρείσσονα μοῖραν ὅταν καὶ οἱ καθυστεροῦντες ἐξεπλήρωσαν πάσας τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις; Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος νὰ παρίδῃ ἐπίσης τὸ γεγονός, ὅτι οἱ δικαιοῦχοι οἱ περιλαμβανόμενοι εἰς τὸ συμπληρωματικὸν μητρῷον καὶ εἰς τὸ παράρτημα τοῦ πρώτου μητρώου ἀνῆκον εἰς τὰς πενεστέρας προσφυγικὰς τάξεις. Ἦτο ὑπόχρεος λοιπὸν νὰ διατηρήσῃ τὴν αὐτὴν βάσιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐπληρώθησαν καὶ οἱ προηγηθέντες καὶ ἐτήρησε τὴν αὐτὴν βάσιν.

§230Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις εἶναι γεγονὸς κ. ἀρχηγὲ τοῦ προοδευτικοῦ κόμματος, ὅτι ἐξηντλήσατε τὰς προσπαθείας σας νὰ πείσητε, ὅπως ὁ τόκος καθορισθῇ πολὺ κάτω.

§231Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐσυνήθισα κ. συνάδελφε νὰ ἀποκρύπτω τίποτε καὶ θὰ τὸ εἴπω εὐθὺς ἀμέσως. Ἦτο δυνατὸν πράγματι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τόκου εἰς τὸ νέον δάνειον. Κώλυμα νομικὸν πρὸς τοῦτο δὲν ὑπῆρχε πραγματικῶς, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐὰν ἡ τότε Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιμείνῃ εἰς μίαν τοιαύτην προσπάθειαν ἡ προσπάθεια αὐτή, θὰ ἦτο ἐκ τῶν προτέρων καταδικασμένη εἰς ναυάγιον.

§232Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε κώλυμα νομικόν;

§233Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑπῆρχε κώλυμα οὐσιαστικόν. Ἦτο καταδικασμένη εἰς ναυάγιον. Ὑποθέτω, ὅτι οἱ πάντες ἐνθυμοῦνται ὅτι στόχος ἐγενόμεθα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατακραυγῶν δι’ ἀντιπροσφυγικισμόν.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐπειδὴ ἀναφέρεται εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντιπολιτευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας συμμετεῖχε ὁ κ. Καφαντάρης καὶ ἐπειδὴ ἰσχυρίζεται ὅτι ἐὰν ἐπεδίωκε τὴν μείωσιν τοῦ τόκου τοῦ δανείου τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου θὰ κατηγορεῖτο ἀπὸ ἐμὲ ἐπὶ ἀντιπροσφυγικισμῷ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι ἐγὼ μέν, ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης ὡς ὑφυπουργὸς τῆς Ἀνταλλαγῆς, ἐπροτείναμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ δάνειον τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου, νὰ ἐκδοθῇ μὲ τόκον 7% καὶ μὲ τοκοχρεωλύσιον 1%. Τὸ ζήτημα τὸ ἐφέραμεν τότε εἰς τὴν Προσφυγικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ Προσφυγικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ ἐνέκρινεν πλὴν ἑνὸς ἢ δύο ἴσως διαφωνησάντων. Ἑπομένως κίνδυνος κατηγορίας τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπὶ ἀντιπροσφυγικισμῷ, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, δὲν ὑπῆρχεν.

§235Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Βεβαίως οἱ πολιτικοὶ ὀφείλουν νὰ πίπτουν διὰ τὰς ἰδέας των, ἀλλ’ ἡ μείωσις τοῦ τόκου δὲν ἦτο ζήτημα ἐπιτρέπον Κυβερνητικὰς κρίσεις καὶ ἀνωμαλίας. Ἄλλως τε, ὥριμοι σκέψεις μὲ ἔπεισαν, ὅτι τὸ μικρὸν κέρδος δὲν ἠδύνατο νὰ ἰσοφαρίσῃ τὰς ἀδικίας, τὰς συγχύσεις, τὰ ἀτοπήματα, καὶ τὰς ζημίας αἵτινες θὰ προέκυπτον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπείσθημεν, ὅτι ἡ μέριμνα αὐτὴ δὲν ἦτο πραγματοποιήσιμος, ὄντως ὁ τόκος ὅλων τῶν δανείων εἶναι ὑψηλός, ὡς καὶ ὅλων τῶν προεξοφλήσεων καὶ τῶν συναλλαγῶν καὶ μετὰ τὴν σταθεροποίησιν. Αἱ ὑπάρχουσαι δυσαρμονίαι εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πληθώρας τῶν τίτλων τούτων, πληθώρας δυσαναλόγου πρὸς τὴν ἀντοχὴν καὶ τὴν ἀπορροφητικὴν δύναμιν τῆς ἀγορᾶς μας. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀναγκαίαν ἰσορρόπησιν μία ὁδὸς ὑπάρχει· ἡ συστηματικὴ ἀνάπτυξις τοῦ πλούτου τῆς χώρας, ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν ἐγχωρίων κεφαλαίων καὶ ἡ προσέλκυσις ξένων. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ καταστῇ δυνατόν, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κοινωνικὴν εὐημερίαν καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν θετικὴν καὶ μόνιμον βελτίωσιν τῶν βιωτικῶν του ὅρων. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, πρέπει οὐδὲ πόρρωθεν νὰ θίξωμεν τὴν ἀναγεννηθεῖσαν πίστιν. Ἔκαμα τὴν τελευταίαν ταύτην παρατήρησιν, διότι θὰ ἐπεθύμουν ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ νὰ διευκρινίσῃ ἓν μέρος τοῦ ἀνακοινωθέντος αὐτῆς καὶ τῶν σημερινῶν της δηλώσεων. Εἶναι ἀληθῶς ἀξία συγχαρητηρίων ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀπέστη τῆς μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Ὀφείλει νὰ ἄρῃ καὶ τὴν γενομένην δήλωσιν, ὅτι θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ προβῇ εἰς τὴν μείωσιν ταύτην, διότι ὀφείλει νὰ πλανᾶται ἡ ἀμφιβολία ὑπεράνω τῆς πίστεως, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν ἄλλη Κυβέρνησις νὰ ὠφεληθῇ ἐνδεχομένως τῆς δηλώσεως ταύτης. Ἡ παρεξήγησις αὕτη, ὀφείλει νὰ ἀρθῇ. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν καὶ τὸ λεχθὲν ὅτι προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀγορὰν τίτλων πρὸς ἐπένδυσιν περισσευμάτων. Εἶναι μέτρον λίαν ὀλισθηρὸν νὰ διατίθενται τὰ περισσεύματα εἰς ἀγορὰς τίτλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπόκεινται εἰς διακυμάνσεις, ἡ ἐξαγορὰ εἶναι ὀρθὴ μόνον πρὸς ἀπόσβεσιν, διότι ἄλλως νέα παρέμβασις θὰ ἔφερε εἰς ἄτοπα, καὶ κατ’ ἀρχὴν δέ, ἡ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν εἶναι ὁμαλή. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἀπόσβεσις τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν. Ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν ἐνδόμυχον πεποίθησίν μου, προερχομένην ἀπὸ βαθείας συνειδήσεως, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰσεχώρησαν βεβαίως πλάναι καὶ ζημίαι ἰδιωτῶν προέκυψαν, ἀλλ’ ἀναμφιβόλως εἰς τὸ βάρος τῆς ὑποθέσεως, δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ σαθρόν. Ὅλαι αἱ ἐνέργειαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι πάντοτε μὲ τὸ κρατοῦν διαλυτὸν πνεῦμα τῆς κυβείας, ἐκτιθεμέναι εἰς ἐπικρίσεις. Καὶ χρειάζεται διὰ τοῦτο λεπτὸς χειρισμός. Πνεῦμα ἀτυχῶς φιλύποπτον πλανᾶται ἀκόμη ὑπεράνω τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, πρόθυμον νὰ ἐπιπέσῃ κατὰ δικαίων καὶ ἀδίκων. Ὑπέδειξα ἄλλοτε ἓν μέτρον καθάρσεως. Δὲν ἐτελεσφόρησε, οὐδὲ νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τελεσφορήσῃ πλέον. Καὶ μέχρι τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποκαθισταμένης καὶ πάλιν τῆς ψυχικῆς ἰσορροπίας θὰ ἀνανήψῃ πλήρως τὸ ἠθικὸν αἴσθημα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν καὶ θὰ ἐξοβελισθῶσιν ἐκ τῶν κόλπων αὐτῆς οἱ καταχρασταὶ καὶ οἱ συκοφάνται. Μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὁδεύσουν τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος, ὁδὸν πολλάκις μαρτυρίου μὲ ὁδηγὸν καὶ παραστάτην μόνον μίαν ἁγνὴν συνείδησιν. (χειροκροτήματα).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν τὰς ὁλονυκτίας θὰ παρακαλέσω νὰ ἔλθωμεν τὴν προσεχῆ Δευτέραν εἰς τὰς 4.30 μ.μ.

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν. Τὴν Δευτέραν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30 μ.μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (ὥρᾳ 9.45 μ. μ.)