1928.11.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσιν τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. —Οἱ Πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Θουρίου, Ἑλληνοχωρίου καὶ Πυθίου παρακαλοῦν ὅπως ἀναθεωρηθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῶν πρωτοβαθμίων ἐκδικαστικῶν Ἐπιτροπῶν φόρου Γεωργικῆς παραγωγῆς. —Οἱ ἀνάπηροι Ἐδέσσης διαμαρτύρονται κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ μονοπωλίου σιγαρέττων τῶν πωλουμένων παρ’ αὐτῶν. —Ἡ Καπνεργατικὴ Ἕνωσις Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἐλάττωσιν τοῦ ἡμερομισθίου τῶν ἐργατῶν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων. —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Πλατυστόμου παρακαλοῦν ὅπως ἀπονεμηθῇ σύνταξις ἢ βοήθημα εἰς τὸν 80τούτη γέροντα Α. Τρουλάκην. —Ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Γιαννιτσῶν καὶ οἱ ἀγρόται Πυλωρικίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. —Ἡ Λέσχη τῶν Φιλελευθέρων Φαρσάλων παρακαλεῖ ὅπως ἱδρυθῇ καὶ ἐκεῖ Γυμνάσιον. —Τὸ ἐν Ἐδέσσῃ Σωματεῖον τῶν κτηνοτρόφων ζητεῖ ὅπως κατισχύσῃ ἡ διάταξις περὶ θεμιτοῦ μισθώματος ἐφ’ ὅλων τῶν λειβαδίων καί τινα ἄλλα αἰτήματα. —Οἱ κάτοικοι Ζελίτσης Ἰωαννίνων ὧν αἱ οἰκίαι κατεστράφησαν ἐκ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς οἰκονομικὴ ἀρωγὴ πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῶν οἰκιῶν των. —Γαλακτοπῶλαι Θεσσαλονίκης καταδικασθέντες εἰς φυλάκισιν καὶ πρόστιμον ἐπὶ νοθείᾳ ζητοῦν ἐπιείκειαν. —Ἡ Ἐπαγγελματικὴ Ἕνωσις ἐργατῶν καὶ ἐργατριῶν Νιαούσσης παρακαλεῖ ὅπως συστηθῇ εἰς τοὺς διευθύνοντας τὰ ἐργοστάσια Νιαούσης ἡ αὔξησις τοῦ ἡμερομισθίου των. —Ἡ Ἀδελφότης ἐγγάμων συνταξιούχων τραυματιῶν πολέμου «ἡ Περίθαλψις», παρακαλεῖ ὅπως δύνανται νὰ διορίζωνται εἰς θέσεις Πρεσβειῶν καὶ Προξενείων οἱ ἀνάπηροι καὶ τραυματίαι, τροποποιουμένου τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. —Ὁ κλητὴρ τοῦ Κεντρικοῦ Ταχυδρομείου Γ. Κόκκινος παρακαλεῖ ὅπως προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν ταξινόμου ὡς ἔχων τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα ἀπὸ πολλοῦ. —Ὁ βουλευτὴς Η. Ἀποσκίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν». —Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοιν. Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)11)25 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως δανείου εἰς τοὺς Σιδηροδρόμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους». Παρακαλεῖται ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσίνας ὅπως προσέλθῃ καὶ ὁρκισθῇ. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου ἠγέρθη καὶ ἀνατείνας τὴν δεξιάν ἔδωσεν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον ὁ μήπω ὁρκισθεὶς βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσίνας).

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος. Ἄξιος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἄρτης–Φιλιπιάδος.

§5Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν διεπιστώθη ὅτι ἡ ἀγροτικὴ νομοθεσία ἔχει ἀτελείας τινας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιοκτησίαν ἐπὶ τῶν ἀπαλλοτριουμένων γαιῶν. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἄρτης–Φιλιππιάδος τὰ τσιφλίκια ἀνέκαθεν ἐκαλλιεργοῦντο ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν τῶν διαμενόντων ἐν τῷ κτήματι. Οἱ ἰδιοκτῆται οὐδέποτε ἐκαλλιέργησαν τὰ κτήματα δι’ ἀντεπιστασίας οὔτε δι’ ἀγροτῶν μισθωτῶν, μόνον δικαίωμα νὰ λαμβάνουν γεώμορον εἶχον. Πάντοτε τὰ κτήματα ἐκαλλιεργοῦντο διὰ τῶν χειρῶν τῶν καλλιεργητῶν τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ κτήματι, τοιουτοτρόπως δὲ διὰ τῆς μακρᾶς ἐφαρμογῆς τοιαύτης καλλιεργείας τῶν ἀγρῶν διεμορφώθη ἡ ἰδιόρρυθμος σχέσις τῆς μπασταίνης κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἰδιοκτήτης οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχει ἐπὶ τοῦ κτήματός του, παρὰ μόνον νὰ λαμβάνῃ τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον γεώμορον, δὲν ἔχει δὲ οὔτε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξώσῃ ἐκ τοῦ ἀγροῦ τὸν καλλιεργητήν. Τουναντίον ὁ καλλιεργητὴς μπασταινοῦχος ἢ ὁ κληρονομικὸς νομεύς, ὡς ἀποκαλεῖ τοῦτον ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἔχει δικαίωμα ὄχι μόνον νά καλλιεργῇ τὴν γῆν ἀλλὰ καὶ νὰ μεταβιβάζῃ αὐτὴν εἴτε διά διαθήκης εἴτε διά πωλήσεως εἴτε διά προικὸς εἴτε διά δωρεᾶς. Ἡ μπάσταινα περιέρχεται μετά τόν θάνατον τοῦ κληρονόμου νομίμως εἰς τὸν κληρονόμον του. Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Πρεβέζης καὶ Ἄρτης ὑπάρχουν πλεῖστα παραδείγματα κατά τά ὁποῖα πολλοὶ μπασταινοῦχοι μετεβίβασαν εἰς ἄλλους τοὺς ἀγρούς των εἴτε ὑπὸ τύπον πωλήσεως εἴτε ὑπὸ τύπον προικὸς ἢ δωρεᾶς. Δυστυχῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεων τῆς περιφερείας Ἄρτης ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὑπέπεσεν εἰς μίαν σοβαρωτάτην πλάνην. Ἀντὶ κατά τὴν κατανομὴν τῶν κληρούχων, τοὺς μπασταινούχους νά τοὺς θεωρήσῃ σχεδὸν ὡς ἰδιοκτήτας τῶν κτημάτων, τά ὁποῖα ἀπὸ δεκάδος ἐτῶν καλλιεργοῦσιν, περιέλαβεν τούτους εἰς τὴν τάξιν τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἀπῄτησεν ἀπὸ τούτους, διά νά λάβωσι κλῆρον ὅπως ἔχωσι ὅλα τά προσόντα τά ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὁριζόμενα, δηλαδὴ ὁ καλλιεργητὴς νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀγροτικὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ὁ ἀγρός, νά εἶναι καλλιεργητὴς καὶ τά τοιαῦτα. Καθ’ ἥν στιγμήν, κύριοι βουλευταί, ὁ καλλιεργητής, ὁ μπασταινοῦχος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πωλῇ τὸν ἀγρόν, τὸν ὁποῖον ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν καλλιεργεῖ, καθ’ ἥν στιγμὴν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν μεταβιβάζῃ ὑπὸ τύπον προικὸς ἢ δωρεᾶς, καθ’ ἥν στιγμὴν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ διά διαθήκης νά τὸν ἀφίνει μετὰ τὸν θάνατον του εἰς τοὺς κληρονόμους του, νομίζω ὅτι ἡ ἀντίληψις αὐτὴ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Ἠπείρου ἦτο ἐντελῶς ἄδικος. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο νά ἐξωσθῶσιν ἐκ τῶν ἀγρῶν των καὶ κατοικιῶν των, οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι ἔμενον εἰς αὐτάς ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν καὶ αἱ ὁποῖαι σήμερον εὑρίσκωνται εἰς τοὺς δρόμους ἐστερημένοι καὶ ἑνὸς στρέμματος γῆς μόνον καὶ μόνον διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεων δὲν ἐφήρμοσε ἐπακριβῶς τὸν νόμον, νά περιλάβῃ δηλαδὴ τοὺς μπασταινούχους μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ οὐχὶ μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν τῶν κληρούχων. Ἐνῷ ἔπρεπε νά ἀπαιτήσῃ ἀπ’ αὐτοὺς νά ἔχωσι τά προσόντα τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐζήτησε τά τῶν κληρούχων. Κατ’ ἐμὲ αἱ ἐπιτροπαὶ ἀπαλλοτριώσεων ὤφειλον νά ἐφαρμόσωσι διά τοὺς μπασταινούχους τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος κατά τὸ ὁποῖον παραμένει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἔκτασις μέχρι 300 στρεμμάτων. Καὶ ναὶ μὲν ὑπάρχει δήλωσις ἑρμηνευτικὴ εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος ὅτι ἡ μπάσταινα δὲν ἐξαιρεῖται τῆς ἀπαλλοτριώσεως, τοῦτο ὅμως, ὅταν ἡ μπάσταινα εἶναι μεγαλυτέρα τῶν 300 στρεμμάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς ἑρμηνευτικῆς ἐκείνης δηλώσεως. Βεβαίως θὰ ἦτο ἄδικον νὰ μὴ ἀπαλλοτριωθῇ μέρος τῆς μπασταίνης ὅταν αὕτη εἶναι μεγαλυτέρα τῶν 300 στρεμμάτων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν στερουμένων ἐντελῶς γῆς. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἑρμηνεία ὅτι εἶναι δυνατὸν νά στερηθῇ τῆς μπασταίνης ἕνας ἀγρότης ἔχων 200 ἢ 300 στρέμματα ἐφ’ ὅσον ἐπὶ δεκάδας ὁλοκλήρους ἐτῶν καλλιεργεῖ τὴν γῆν ταύτην. Ἡ Ἕνωσις τῶν συνεταιρισμῶν Ἄρτης καὶ Φιλιππιάδος ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως ἐν τῇ προσαρμογῇ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου πρὸς τὸ ἄρθρον 19, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τά δίκαια ταῦτα αἰτήματα τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ προτοῦ ἀκόμη ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς του, ἑρμηνευτικῶς, νά προλάβῃ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τήν πεδιάδα Ἄρτης. Διότι ὡς εἶπον προηγουμένως πολλαὶ οἰκογένειαι μένουν εἰς τὸ ὕπαιθρον στερηθεῖσαι καὶ αὐτῆς τῆς καλλιεργείας τῶν 5 ἢ 10 στρεμμάτων τά ὁποῖα ἀπὸ δεκάδας ἐτῶν καλλιεργοῦν. Εἶναι τόσον δίκαιον τὸ αἴτημα τῶν ἀγροτῶν καὶ τῆς ἑνώσεως τῶν συνεταιρισμῶν Ἄρτης–Φιλιππιάδος ὥστε ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας λίαν ταχέως, διότι εἶναι ἐπεῖγον τὸ ζήτημα, θά θελήσῃ νά ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα συμφώνως πρὸς τάς ἀπόψεις τῶν ἀγροτῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινᾶτος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§7Ι. ΚΟΚΚΙΝΑΤΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἐπὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης καὶ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ ὀφείλει νά ἐφελκύσει ἀμέριστον τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαιτέρως δὲ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργοῦ, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἀφορᾶ ἀτελείας τοῦ ἰσχύοντος ἀγροτικοῦ νόμου, ἀτελείας προκυψάσας κατά τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἀτελείας τάς ὁποίας καὶ διά τὸ συμφέρον τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ διά ὁλοκλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων καὶ ἰδία τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, πρέπει νὰ τὰς συμπληρώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ὑποβαλλομένου ὡς τάχιον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὡς γνωστὸν κ. Πρόεδρε, ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἰδίως ἐν ταῖς περιφερείαις Πρεβέζης, Φιλιπιάδος καὶ τῆς πεδιάδος Ἄρτης οἱ μεγαλοκτηματίαι, οἱ τσιφλικοῦχοι δηλαδὴ δὲν ἐκαλλιέργουν αὐτοπροσώπως οὐδὲ διὰ μισθωτῶν καλλιεργητῶν τὰς γαίας αὐτῶν ἀλλὰ κατένεμον ταύτας μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀγροτῶν, τῶν τελευταίων τούτων ὄντων ὑποχρέων μόνον εἰς τὴν καταβολὴν ἄλλοτε μὲν 15% ἄλλοτε δὲ 20% ἢ 30% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος εἰς εἶδος ἢ εἰς χρῆμα. Ἡ κατάστασις αὐτὴ διήρκεσε ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν ἐρρυθμίσθη μία κατάστασις τοιαύτη ὥστε ὁ ἰδιοκτήτης νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐγέρσεως ἀγωγῆς ἐξώσεως κατὰ τοῦ καλλιεργητοῦ, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα κἄν τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ εἰς ἄλλο κτῆμα καὶ σὺν τῷ χρόνῳ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν καὶ ἰδιοκτητῶν διεμορφώθη τὸ ἰδιόρρυθμον αὐτὸ δικαίωμα τὸ sui generis δικαίωμα τὸ γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα μπάσταινα, τὸ ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ εὐλόγως ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἀποκαλεῖ κληρονομικὴν νομήν. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἰδιόρρυθμον τὸ ὁποῖον πλεῖσται ὅσαι ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων ἐχαρακτήρισαν ὡς ἐμπράγματον δικαίωμα ἤσκησαν οἱ καλλιεργηταὶ Ἠπείρου ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν οὕτως ὥστε διά τῆς πολυετοῦς ἀσκήσεώς του ἀνεγνωρίσθη αὐτοῖς παρά τῶν ἰδιοκτητῶν τὸ δικαίωμα τῆς μεταβάσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ διὰ διαφόρων δικαιοπραξιῶν, φερ’ εἰπεῖν, διά δικαιοπραξίας δωρεᾶς, συστάσεως προικὸς καὶ πωλήσεως, εἰσέτι δὲ μεταβάσεως τούτου εἰς ἄλλους καὶ εἰς τοὺς κληρονόμους αὐτῶν κληρονομικῷ δικαίῳ. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν εὑρῆκεν ὁ ἀγροτικὸς νόμος μέχρι τοῦ 1925 ἄν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ ἐπελήφθη τῆς ρυθμίσεως αὐτῆς τότε ἀλλ’ ἔπεσεν εἰς τὴν παγίδα τῆς ἀτελείας διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰς κρατούσας σχέσεις τὰς ἀγροληπτικάς, τάς καλλιεργητικάς τῆς Θεσσαλίας, οὐχὶ δὲ καὶ τῶν λοιπῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἰσχύων κωδικοποιημένος ἀγροτικὸς νόμος πειρᾶται νά διορθώσῃ τὸ κακὸν καὶ ρυθμίζει τὴν σχέσιν αὐτὴν εἰς τὸ ἄρθρον 121. Οὐχ’ ἧττον εἰς τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 121 προσθέτει ὅτι ἰσχύουν ὅσον ἀφορᾶ τὴν μπάσταιναν, τὴν κληρονομικὴν δηλαδὴ αὐτὴν νομὴν, ἅπασαι αἱ διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου πλὴν τῶν ἀφορουσῶν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν πλὴν τῶν διατάξεων δηλαδὴ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τοὺς δικαιουμένους ἀποκαταστάσεως. Καὶ παρετηρήθη κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου κύριε Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι ἐστερήθησαν τῶν μπασταινῶν δηλαδὴ μικρῶν ἐκτάσεων γῆς οἱ δικαιοῦχοι, διότι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἄρθρων 20–29 δηλαδὴ εἰς τήν κατηγορίαν τῶν δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως καὶ ἀπηλλοτριώθησαν οὕτω γαῖαι κάτω τῶν 300 στρεμμάτων, γαῖαι 15 καὶ 20 στρεμμάτων ἁπλῶς καὶ μόνον· διότι ἀνῆκον εἰς καλλιεργητὰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους, ἤτοι μπασταινούχους, παρεγνωρίσθη δὲ τὸ ὡς ἄνω περιγραφὲν δικαίωμα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν των. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ προστατευθῇ τὸ ἐμπράγματον δικαίωμα καθόσον, ὡς εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος, εἰς τὸ 119 ἄρθρον ὑφίσταται δήλωσις τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει σαφῶς ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς νὰ προστατευθῇ τὸ ἐμπράγματον αὐτὸ δικαίωμα. Δι’ αὐτὸ θὰ εἶχον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τοῦ πράγματος λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν περὶ τῆς ὁποίας γίνεται ἐνταῦθα συζήτησις ἡ ὁποία διεξοδικῶς τέμνει τὸ ζήτημα τὸ ἀφορὸν τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ συγχρόνως ὅπως ἐν καιρῷ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον προστατευτικὸν τῆς μπασταίνης.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηματιῶν Βερροίας.

§9Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ κτήματα κατοίκων τῆς περιφερείας μου ἐκ τῶν ὁποίων διέρχεται ἡ νέα σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Καλαμπάκας–Βερροίας καὶ ἀφορᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν λαχανοκήπων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν παραπονοῦνται, καίτοι ἐπανειλημμένως παρεπονέθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ μετέβαινε νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ἐπροξένησεν ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ δὲν μετέβη ἐγκαίρως καίτοι παρῆλθε τετράμηνον. Κατόπιν ἐπανειλημμένων ἐπεμβάσεων καὶ παραπόνων κατωρθώθη ἐπιτέλους νὰ μεταβῇ ἡ ἐπιτροπὴ, μέχρις σήμερον ὅμως, καίτοι παρῆλθεν ἀρκετὸς χρόνος, δὲν καθωρίσθη εἰσέτι ἡ ἀποζημίωσις τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ λάβωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Δὲν εἶναι δίκαιον καθόλου καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκτελοῦνται ἔργα μεγίστης σημασίας καὶ δαπανῶνται τόσα ἑκατομμύρια νὰ μὴ ἀποζημιώνωνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κυριολεκτικῶς καταστρέφονται, διότι ἡ γραμμὴ διέρχεται διὰ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ τερματίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δικαίως παραπονοῦνται. Σᾶς ἀναφέρω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐπανειλημμένως μετέβην εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου ὑμῶν εἰς τὸ τμῆμα ἀπαλλοτριώσεων καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος κατὰ τὰς ἐργασίμους ὥρας εὑρίσκετο ἐκεῖ καὶ ὄχι μόνον ὑπάλληλος ἀλλ’ οὔτε γραφεὺς οὔτε δακτυλογράφος, τὰ δὲ γραφεῖα ἦσαν ἀνοικτὰ καὶ ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ οἱ φάκελλοι ἐπὶ τοῦ γραφείου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανείς.

§10Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ μοῦ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ παρακαλῶ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν διαβιβάσω. Ὁ κ. Δ. Εὐθυμιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφύγων Αἰκατερίνης.

§12Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβον χώραν αἱματηρά γεγονότα μεταξὺ προσφύγων γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων εἰς τὸν συνοικισμὸν Πλαταμῶνος ἐπαρχίας Αἰκατερίνης. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τά γεγονότα αὐτά ὡς γεγονότα, τὸν λόγον ἔχει ἡ δικαιοσύνη. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τώρα νά ἐξασφαλισθῇ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐπιδρομεῖς καὶ εἰς αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐάν τά γεγονότα ἔλαβον χώραν τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην δὲν ἐφαρμόζεται καθόλου ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἡ καταστρατήγησις τοῦ ὁποίου προυκάλεσε τά ὡς ἄνω γεγονότα. Κάθε σπιθαμὴ γῆς ἡ ὁποία εἶναι σκεπασμένη μὲ χόρτα θεωρεῖται ὡς μία δασώδης ἔκτασις καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπαγορεύεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτῶν τῶν ἐκτάσεων, ἐνῷ ταυτοχρόνως δίδεται ἄδεια εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νά ἐκποιήσουν αὐτάς τάς ἐκτάσεις. Οἱ ἀγορασταὶ εἴτε πρόσφυγες εἴτε γηγενεῖς τάς μετατρέπουν εἰς χωράφια. Ἄν ὁ σκοπὸς τῆς μὴ ἀπαλλοτριώσεως εἶναι νά σωθοῦν αὐτά τά δάση τότε διατὶ ἐπιτρέπεται ἡ ἐκχέρσωσις αὐτῶν; Ἄρα δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ δασῶν. Καὶ σᾶς ἀναφέρω οὐκ ὀλίγα στρέμματα. Εἰς τὸν συνοικισμὸν Βρωμερῆ 6500 στρέμματα δύνανται νά ἐκχερσωθῶσι, ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἀντιδρᾷ τὸ τμῆμα τῶν δασῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Εἰς τὸν συνοικισμὸν Κεραμίδα 4.500 στρέμματα δύνανται νά ἐκχερσωθῶσι, αὐτά εἶναι τῆς ἐπαρχίας Αἰκατερίνης. Εἰς τὸν συνοικισμὸν Κούκου 7– 8.000 στρεμμάτων δύνανται νά ἐκχερσωθῶσι. Ὅπως βλέπετε εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτάς τάς ἐκτάσεις νά ἐγκατασταθοῦν καὶ ἄλλαι 200 οἰκογένειαι καὶ τοιουτοτρόπως δυνάμεθα νά προλάβωμεν τά αἱματηρά γεγονότα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νά συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν νά μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἐξετάσῃ τά πράγματα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νά ἀποτελῆται ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ κέντρου καὶ ὄχι νά λαμβάνετε πληροφορίας ἀπὸ ἕναν ἀνεξάρτητον ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως· ἄν ὄχι ἐπιτροπὴ τότε σᾶς παρακαλῶ νά μεταβῇ ἕνας ἀνώτερος ὑπάλληλος νά ἐξακριβώσῃ τά ἀνωτέρω διά νά προλάβωμεν ὅλα αὐτά τά κακά. Δὲν ἔλαβον χώραν συγκρούσεις μόνον εἰς τὸν συνοικισμὸν Πλαταμῶνος, ἀλλά καὶ εἰς ἄλλους συνοικισμούς, τελευταίως μάλιστα ἐφονεύθη εἷς πρόσφυξ γεωργὸς εἰς τὸν συνοικισμὸν Κολχίδος περιφερείας Κιλκίς.

§13Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε ὅτι αἱ ἀπαλλοτριώσεις τῶν δασῶν εἶναι ἀπηγορευμέναι ἐξ ὁλοκλήρου. Σᾶς παρακαλῶ κάμετε ἕνα σημείωμα αὐτῶν τῶν δασῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δάση, ἀλλὰ ἁπλῶς εἶναι θαμνώδεις ἐκτάσεις διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα παρὰ τοῦ Δ)τοῦ τῶν δασῶν. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς πραγματικῆς καταστάσεως μιᾶς ἐκτάσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἀφοῦ ἔχετε ἐπισκεφθεῖ ἰδικῶς ὅλα αὐτὰ τὰ δάση νὰ δώσητε αὐτὸ τὸ σημείωμα.

§14Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὄχι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν, διότι πάντως ὁ δασικὸς ὑπάλληλος θὰ ὑπερασπισθῇ τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Τρικκάλων.

§16Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων ἡ ὁποία λόγῳ τῆς ἀνομβρίας δὲν ἔκαμε δημητριακοὺς καρπούς. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπαιτεῖ ὄχι μόνον τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων ἀλλὰ καὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ ¼ τοῦ δανείου ἂν καὶ οἱ κάτοικοι ζητοῦν μόνον τὴν καταβολὴν τῶν τόκων. Ἐὰν δὲ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν δεχθῇ, θὰ κοινοποιήσῃ χαρτιὰ καὶ ἡ κοινοποίησις θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 1500 δραχ. Ἐὰν δὲ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσωσι τὸ ποσὸν τοῦτο, τότε τὸ ποσὸν διπλασιάζεται. Ἀλλ’ ὄχι μόνον στεροῦνται τῶν μέσων τῆς καταβολῆς τῶν τόκων καὶ τοῦ κεφαλαίου ἀλλὰ δὲν ἔχουσι οὔτε σπόρον διὰ νὰ σπείρωσι. Ἐγράφει, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θὰ προμηθεύσῃ σπόρους, ἀλλὰ δὲν εἴδομεν τοιούτους.

§17Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ταμείου Ἐποικισμοῦ διὰ πρώτην φορὰν ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ ἕνα μικρὸν βοήθημα. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐστάλησαν ἐγκύκλιοι εἰς τὰ διάφορα ταμεῖα ὅπως ἔλθωσι ἀρωγὰ πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῶν τῶν συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς στενοχωρίαν οἰκονομικήν. Τὸ ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον διότι ἐκ τοῦ ταμείου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ διαθέσῃ τὸ ποσόν, πληρώνονται οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ δι’ αὐτὸ μετὰ δυσκολίας δύναται νὰ διαθέσῃ ἕνα μικρὸν ποσὸν πρὸς βοήθειαν τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς οὐχὶ εὐχάριστον κατάστασιν.

§18Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Διὰ τοῦτο, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων διότι δὲν ἔχομεν σπόρον. Ἐὰν δὲν σπείρουν ἐφέτος οἱ κάτοικοι θὰ πάρουν τὰ βουνά ὅλοι οἱ γεωργοί. Πρέπει δὲ ἡ Τράπεζα νὰ διαθέσῃ τὰ ἐνεχειρόγραφα, ἐπὶ καταβολῇ μόνον τόκων, νὰ ζητήσῃ δὲ τὸ ¼ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξοικονομήσωσι χρήματα οἱ γεωργοὶ καὶ νὰ τὰ διαθέσωσι εἰς δάνεια ὑπὲρ τῶν ἄλλων γεωργῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Διπλαράκη.

§20Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, κύριε Πρόεδρε καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψει του καθ’ ὅσον εἶναι λυπηρὸν ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔχυσε τὸ αἷμα του διὰ τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος, σήμερον νὰ παίνεται ἐνῷ ἄλλοι μὴ προσφέραντες ὑπηρεσίαν ἠμείφθησαν γενναίως. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ σχετικὰ μὲ τὸν ὁπλαρχηγὸν Ε. Διπλαράκην. Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας κατέστη πολυδαίδαλος. Ἐπὶ τῆς δικακτορίας Παγκάλου ἐσχηματίσθη μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώριζον τὴν δρᾶσιν τῶν ὁπλαρχηγῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἰς ἣν ἔδει πρωτίστως νὰ εἶναι καὶ ὁπλαρχηγοί, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ δώσωσι καλλιτέρας πληροφορίας, ἐκ διαφόρων πληροφοριῶν κατήρτησε ἕνα κατάλογον. Ἐσχημάτισε ἕνα κατάλογον διὰ 63 ὁπλαρχηγοὺς κατόπιν ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἅπαξ ἔπρεπε νὰ συνέλθῃ. Ἐντούτοις αὕτη συνῆλθε καὶ ἐκ δευτέρου καὶ ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν εἰς 67. Αὐτοὶ ὅλοι ἐγένοντο ἀξιωματικοὶ καὶ ἠμείφθησαν γενναίως χωρὶς νὰ προσφέρουσι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ὑπηρεσίας ὡς ἔπρεπε καὶ ὡς προσέφερον ἄλλοι ἐν οἷς καὶ ὁ Ε. Διπλαράκης. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἰδοῦσα τὸ ζήτημα τοῦτο ἐσχημάτισε νέαν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὸν Συν)ρχην Παπακώσταν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐσχηματίσθη ὑπὸ ἀξιωματικῶν πραγματικῶς πολὺ ἐνημέρους εἰς τὰ καθήκοντά των ἀλλ’ οὐχὶ κατεχόντων τὴν δρᾶσιν ἰδίως τῶν Μακεδονικῶν Σωμάτων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ διήρεσε τοὺς ὁπλαρχηγοὺς εἰς 4 κατηγορίας· εἰς πρώτην, εἰς δευτέραν, εἰς τρίτην καὶ εἰς τετάρτην δηλαδὴ εἰς τοὺς μὴ δικαιουμένους ἀμοιβῆς. Ἡ πρότασις αὐτὴ ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀλλὰ ἐτέθη εἰς τὸ Ἀρχεῖον καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, εἰ δυνατόν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησιν τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Διπλαράκη καὶ ἐξετάσῃ αὐτήν.

§21Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Νὰ μοῦ σταλῇ κ. Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου Καρφοπεταλουργῶν Ἰωαννίνων Κοινότητος Παλαιοῦ Πύργου.

§23Π. ΦΛΩΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡ αἴτησις νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν διὰ νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἐπισταμένως. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν Κοινότητα Παλαιοῦ Πύργου, λέγω ὅτι, ἡ Κοινότης παραπονεῖται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διότι κακῶς ὁ ἐπιθεωρητὴς τοὺς ἥνωσε μὲ τὴν γειτονικὴν Κοινότητα καὶ ἔκτισεν ἕνα σχολεῖον εἰς τὸ μέσον δύο χωρίων. Δυστυχῶς μετὰ τὰ πρῶτα παράπονα διωρίσθη ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία μετέβη ἐκεῖ καὶ ἐπεκύρωσεν τὴν ἀπόφασιν τῆς ἱδρύσεως τοῦ σχολείου ὅτι οὕτως ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Τώρα ἐκπλήσσονται καὶ λέγουν ὅτι ἡμεῖς σχολεῖον ἔχομεν, διατὶ νὰ ἑνωθῶμεν μὲ τὰς Κοινότητας τὰς γειτονικάς; Ἐκτὸς τούτου παραπονοῦνται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν καιρῷ χειμῶνος νὰ πηγαίνωσιν εἰς τὸ σχολεῖον τὸ ὁποῖον ἀπέχει 20 λεπτὰ τῆς ὥρας μὲ τόσον γνωστὰς βροχὰς τῆς Ἠπείρου καὶ διὰ τὰς ὁποίας λέγουν ὅτι κάποτε εἶχεν ὑπηρετήσει εἰς τὰ Ἰωάννινα ἕνας Τοῦρκος τὸν ὁποῖον μετὰ 15 ἔτη τὸν συνήντησαν καὶ τοῦ εἶπον, διατὶ δὲν τὸν ἔβλεπον, αὐτὸς δὲ εἶπε· δὲν μὲ εἴδατε λόγῳ τῶν συνεχῶν βροχῶν. Δι’ αὐτὸ πρέπει λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτὰ νὰ ληφθῶσι μέτρα, διότι λόγῳ τῶν συνεχῶν βροχῶν δὲν ἐνεγράφη κανένα παιδὶ εἰς τὸ σχολεῖον, διότι εἶναι ἀποφασισμένοι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ποῦ θὰ τὰ δέχωνται μὲ βροχοπνευμονίαν καὶ φθίσιν νὰ μὴ τὰ μάθωσι γράμματα. Αὐτὸ τὸ παράπονον ἔχουσι καὶ ζητοῦσι ὅπως τὸ ὑπουργεῖον λάβῃ μέριμναν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Τὸ σχολεῖον αὐτὸ εἶναι διτάξιον ἔχει πάρα πολλὰ παιδιὰ καὶ εἶναι ἀπομακρυσμένον ἀπὸ τὴν Κοινότητα Παλαιοῦ Πύργου. Οἱ γονεῖς πιεζόμενοι ἀπὸ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀναγκάζονται νὰ στέλνωσι τὰ παιδιά των ἀφ’ οὗ προηγουμένως διώρισαν καὶ δύο ἰατροὺς διὰ τὰς νόσους. Ἠναγκάσθησαν μάλιστα νὰ διορίσουν καὶ δύο ἰατροὺς ἵνα κατορθώνουν νὰ θεραπεύουν τοὺς νοσοῦντας ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης μαθητάς. Τὸ γινόμενον ἀδίκημα εἰς τὴν κοινότητα Παλαιοῦ Πύργου εἶναι τόσον προφανὲς ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κοινότης ἔχει καὶ ἴδιον οἴκημα διὰ διδακτήριον.

§26Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅπου ὑπάρχουσι δύο κοινότητες γειτονειάζουσαι, τὸ σχολεῖον ἱδρύεται εἰς τὸ μέσον τῶν δύο κοινοτήτων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν καρφοπεταλουργῶν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος πιστεύω ὅτι θὰ προνοήσῃ καὶ περὶ αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ ζήτημα τῆς κοινότητος Παλαιοῦ Πύργου οἱ κύριοι συνάδελφοι ἀνέπτυξαν ἐπαρκῶς τὸ θέμα. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ εἶδον ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει ἀντιρρήσεις θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου καὶ τὴν ἀγανάκτησίν μου, διότι ἡ ἀπόφασις τῆς σχολικῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε αὐτόχρημα ἐγκληματική, διότι ἐξηνάγκασε γονεῖς νὰ ἐγκαταλείπουν τὰς ἐργασίας των, νὰ ἐπιστρατεύσουν τὰ ὑποζύγιά των καὶ ὅταν δὲν ἔχωσι τοιαῦτα νὰ χρησιμοποιήσουν τὰ πάντα διὰ νὰ μεταφέρωσι τὰ παιδιά των εἰς 6–7 ὡρῶν ἀπόστασιν, εἰς τήν ἄλλην κατοικίαν. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ παιδιὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι τὰ μέσα αὐτά, ἀνυπόδητα καὶ διέρχονται ἀτραπούς, χειμάρρους καὶ ἀδιάβατα μέρη διὰ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὸ ἄλλο σχολεῖον. Ὑπάρχουσι ἐκθέσεις τοῦ σχολικοῦ ἰατροῦ ὁ ὁποῖος διαβεβαιοῖ ὅτι πλεῖστα τῶν παιδιῶν αὐτῶν ὑπέστησαν πλευρίτιδα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λυπηθῇ αὐτὰ τὰ μικρὰ πλάσματα καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόσπασιν τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο διδασκάλων τῆς ἄλλης Κοινότητος, ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει σχολεῖον καταλληλότατον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἔλαβε τοιαύτην ἀπόφασιν, εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μετέβη μίαν ὡραίαν ἡμέραν διὰ νὰ διασκεδάσῃ φαίνεται καὶ δὲν ὑπελόγισε διὰ τὸν χειμῶνα τὶ θὰ ὑφίστανται τὰ δυστυχισμένα παιδιά.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Μαρίας Τζάνα.

§30Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, κ. Πρόεδρε. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Εἰς τὴν Ἤπειρον, ὅπως εἰς ὅλας τὰς νέας χώρας θὰ συμβαίνῃ ἡ περίπτωσις αὐτή, πολλοὶ ἐπαγγελλόμενοι τὸν δανειστὴν ἐδάνεισαν Μουσουλμάνους ἐπὶ ὑποθήκῃ ἀγροτικῶν ἢ ἀστικῶν κτημάτων εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπετρέπετο ἡ μεταβίβασις, ἐδάνειζον ἕνα μουσουλμάνον ὑποκείμενον εἰς ἀνταλλαγήν, τώρα δὲ δὲν λαμβάνουν ὄχι μόνον τοὺς τόκους, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ κεφάλαιον. Ἀνήκουσι δὲ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν πολλοί. Ἡ ὑπηρεσία σας μᾶς λέγει ὅτι εἶναι ἀνάγκη νομοθετικοῦ μέτρου. Αὐτὸ τὸ μέτρον παρακαλοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, κ. ὑπουργέ, νὰ λάβητε ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀμέσως δίδων δίδει δίς. Ἄν πρόκειται νὰ κάμωμεν κἄτι τι, νὰ τὸ κάμωμεν τὸ ταχύτερον, διότι πρόκειται περὶ καταφώρου ἀδικίας. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἔχει ἡ ἀναφορὰ καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἵνα εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοθετικὸν μέτρον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συλλόγου τέως δημοσίων ὑπαλλήλων Τουρκίας.

§32Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Οἱ Ἕλληνες δημόσιοι ὑπάλληλοι τῆς Τουρκίας πλειστάκις ἐζητοῦντο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ὅπως κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν συντάξεών των. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἀναγνωρίσασα τὸ δίκαιον ὅπως ἀνεγνώρισε καὶ εἰς τοὺς διδασκάλους, πολὺ περισσότερον εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ὀλίγοι καὶ δὴ γεγηρακότες, εἶχεν ὑποβάλλει εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν εἰδικὸν νομοσχέδιον. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ὑποβάλῃ καὶ αὖθις τὸ ἄλλοτε ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἵνα ἱκανοποιηθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεταιρισμῶν Δράμας.

§34Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Οἱ συνεταιρισμοὶ Δράμας ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. Θέλομεν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ εἶναι 450.000.000 ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ εἶναι τὰ 700.000.000, τὰ ὁποῖα προωρίζοντο διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε προσδιορίσει 700.000.000. Τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ τὸ διαθέσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ ἔτσι θὰ ἀνακουφισθῇ ὁ γεωργικὸς πληθυσμός.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τραυματιῶν Μποζόνη καὶ Γ. Κρητικοῦ.

§36Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Κ. Τζιλαλῆ.

§38Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἀναφορᾶς δεικνύει, κ. Πρόεδρε, πόσα συνέβησαν εἰς βάρος τῆς ἀναφερομένης. Νὰ σταλῇ, παρακαλῶ, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κοινοτήτων Βοῦβες, Ἀφράτα, Σάσαλα κ.λ.π. τῶν Χανίων.

§40Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης αἱ κοινότητες Βοῦβες, Ἀφράτα, Σάσαλα κ.λ.π. τῶν Χανίων δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν κρατικὴν ἀρωγήν, διότι ἄλλως τὸν χειμῶνα ἐπειδὴ τὸ ἔδαφος εἶναι μαλακὸν καὶ ἐπικλινὲς θὰ παρασυρθῇ τὸ βάθρον τῆς κατασκευασθείσης ὁδοῦ καὶ συνεπῶς θὰ ἐπέλθῃ χειροτέρα κατάστασις τῆς προηγουμένης. Ἐπίσης ἡ κοινότης Ἀφράτα ἀπέχουσα τῆς κυρίας ἀρτηρίας περὶ τὰ 4 χιλιόμετρα προσφέρει τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν διὰ νὰ κατασκευάσῃ ἁμαξητὴν ὁδὸν καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὸ Κράτος τὴν σκυρόστρωσιν καὶ τὰ μηχανικὰ ἔργα. Τὸ αὐτὸ λέγομεν καὶ διὰ τὴν κοινότητα Σάσαλα ἥτις ἀπέχει ἀπὸ τὴν κυρίαν ἀρτηρίαν 4½ χιλιόμετρα, εἶναι λεωφόρος καὶ ζητεῖ νὰ προσφέρῃ προσωπικὴν ἐργασίαν διὰ νὰ κατασκευασθῇ ὁδὸς ὥστε νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν κυρίαν ὁδὸν ἀλλὰ πρέπει νὰ προσφέρῃ τὸ Κράτος τὰ μηχανικὰ ἔργα. Ἐπίσης καὶ ἄλλαι κοινότητες αἵτινες εἶναι ἐστερημμέναι μέσων συγκοινωνίας. Παρακαλῶ συνεπῶς νὰ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευή. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὁ ὁποῖος ἀφοῦ ὡς ἰατρὸς θεραπεύει ἄριστα τοὺς ἀσθενεῖς, πιστεύω νὰ θελήσῃ νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὴν νόσον ταύτην, ἡ ὁποία ὄχι μόνον θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς κατοίκους ἐκμεταλλευομένη τὰ προϊόντά των, ἀλλὰ καὶ ὄφελος εἰς τὸ Κράτος θὰ προσκομίσῃ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀναστασιάδης καὶ Βουδούρης παρακαλοῦν τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς ὅπως κατὰ τὴν κατάρτισιν τῶν νομοσχεδίων παραθέτουσι τὸ κείμενον τῶν τροποποιουμένων διατάξεων.

§42Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους ὑπουργούς, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ καταθέσωσι τὰς τροποποιουμένας διατάξεις διὰ νὰ δύναται νὰ γίνῃ ἀρτία νομοθετικὴ ἐργασία.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πρώτοις σᾶς γνωρίζω ὅτι ἡ διάταξις εἶναι συνταγματικὴ καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπουργοὶ νὰ παραβῶσιν συνταγματικὴν διάταξιν. Ἐὰν ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένον τι, πιθανὸν νὰ ἐγένετο τοῦτο ἐκ λάθους.

§44Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας τὸ ὁποῖον παραπέμπει εἰς καταργουμένας διατάξεις. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Ἀσπροκάμπου.

§46Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὴν κοινότητα Ἀσπροκάμπου τῆς Φθιώτιδος κατὰ τὸν παρελθόντα χειμῶνα συνέβη καθίζησις. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἀπέστειλε εἰδικὸν γεωλόγον ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὅτι πρέπει πάσῃ θυσίᾳ ἡ κοινότης αὐτὴ νὰ μετατοπισθῇ. Ἡ κατάστασις τῆς κοινότητος αὐτῆς εὑρίσκεται εἰς ἀξιοθρήνητον σημεῖον καὶ ἐπειδὴ πρόκειται μάλιστα τὸν προσεχῆ χειμῶνα νὰ ὑποστῇ δυστυχίας, παρακαλῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Οἰκονομικῶν νὰ λάβωσι σύντονα μέτρα καὶ ἀποστείλωσι, εἰ δυνατὸν, βοηθήματα ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ λάβωσι πρόνοιαν ὅπως πάσῃ θυσίᾳ μετατεθῇ καὶ ἡ ἑτέρα κοινότης Λιτοσέλου Μακρυκώμης. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ διὰ τὴν εἰρημένην κοινότητα νὰ λάβῃ καὶ διὰ τὴν ἑτέραν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§48Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἂν κανεὶς διήρχετο ἀπὸ τὸ χωρίον ἐκεῖνο νὰ ἴδῃ τὶ ἔπαθον τὰ σπίτια τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, θὰ ἐλυπεῖτο ὅπως θὰ ἐλυπῆτο βλέπων τὴν Κόρινθον. Διότι ἐκεῖ τὰ σπήτια ἤνοιξαν καὶ οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ὁ μηχανικὸς ὁ ὁποῖος ἐπῆγε ἐκεῖ ἀπεφάνθη περὶ μιᾶς μικρᾶς ἀποζημιώσεως, διὰ δύο ἢ τρία οἰκήματα, περὶ τὰς τριακοσίας χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν ζητοῦν μεγάλα πράγματα οἱ ἄνθρωποι. Ζητοῦν ἵνα τοὺς δοθῇ ἕνα ἐπίδομα ἢ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτοὺς ὡς ἐλήφθη καὶ διὰ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τῆς Κορίνθου. Διότι τὶ θὰ εἰπῇ σεισμὸς, τὶ καταποντισμός.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀκριδοπλήκτων κατοίκων Ἁγίου Εὐστρατίου Τριχωνίας.

§50Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀκριδοπλήκτων κατοίκων, κύριοι βουλευταί, φέρει εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως μίαν σοβαροτάτην καταστροφὴν ἡ ὁποία ἔπληξε διὰ τῆς ἐπιδρομῆς τῆς ἀκρίδος μεγάλα διαμερίσματα τοῦ Κράτους. Ἓν ἐκ τῶν διαμερισμάτων τούτων τὸ ὁποῖον κυρίως ἐπλήγη ἐκ τῆς ἀκρίδος ἥτις ἐξώθησε τὴν καταστροφὴν μέχρι πείνης καὶ ἀπογνώσεως, εἶναι καὶ ὁ νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας, ἰδίως δὲ αἱ ἐπαρχίαι Τριχωνίας καὶ Εὐρυτανίας. Μία ἔρευνα ὑπηρεσιακὴ ἁρμοδίως καὶ καταλλήλως ἐνεργουμένη, θὰ ἠδύνατο νὰ διαπιστώσῃ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, περὶ τοῦ μεγέθους τῆς καταστροφῆς καὶ νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν συμπόνιαν πρὸς τοὺς οὕτω πληγωθέντας κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων, καθὼς ἐπίσης ἤθελε φέρῃ ἀρωγὸν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ μέρη αὐτά, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς παροχῆς βοηθημάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη τὰ οὕτω πληγέντα, πάσης φορολογίας σχετικῆς μὲ τὴν γεωργίαν. Μία τοιαύτη ἐνέργεια, κ. ὑπουργέ, ἐπιβαλλομένη, ὄχι μόνον θὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς οὕτω πληγέντας γεωργούς, ἀλλὰ καὶ τὸ αἴσθημα τῆς πίστεως πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ Κράτους ἰσχυρῶς θὰ πνεύσῃ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§52Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρόοδος τῆς γεωργίας ἐπιβάλλεται νὰ ἀναπτυχθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Δυστυχῶς τὸ ἐπίσημον Κράτος δὲν ἔλαβε σχετικῶς κανὲν μέτρον. Μέσα εἰς τὰς ἀρρώστειες αἱ ὁποῖαι μαστίζουν τὴν γεωργίαν εἶναι καὶ ἡ πληγὴ τῆς ἀκρίδος ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας πλεῖσται περιφέρειαι τῆς Ἑλλάδος ὑποφέρουν. Ἐκ τῆς πληγῆς ταύτης ἰδίως ὑποφέρει ὁ νομὸς Κοζάνης. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πλεῖσται περιφέρειαι τῆς ἐπαρχίας Κοζάνης κατεστράφησαν ἐντελῶς, εἰδικῶς δὲ οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐγκαταστάσεώς των. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, νομίζω ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶχε λάβει τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἀποζημιώσῃ τοὺς παθόντας ἀγρότας, δι’ ἑνὸς ποσοστοῦ τῆς ἐσοδείας των. Οὕτω συνεστήθησαν ἐπιτροπαὶ κατὰ νομοὺς, καὶ παρουσιάσθη τὸ γεγονός, αἱ ἐπιτροπαὶ μὲν ν’ ἀποζημιωθῶσιν δι’ ἡμεραργίας καὶ δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικά, οἱ δὲ γεωργοὶ νὰ μείνουν ἄνευ ἀποζημιώσεως. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀντέχει διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οὗτοι, νὰ λάβῃ πρὸς τὸ παρὸν μέτρα σκληρότατα, ἴσως–ἴσως ὑποχρεωτικὰ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους, διότι καὶ οὗτοι εἶναι ὑπαίτιοι τῆς πληγῆς ταύτης, ὡς μὴ συνεργαζόμενοι μετὰ τῶν ἀρχῶν διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ἀκρίδος. Εἶναι ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὑποχρεωτικὰ μέτρα καὶ νὰ ἀποσοβηθῇ ὁ κίνδυνος τῆς καταστροφῆς, τῆς πλήρους καταστροφῆς τῆς ἐσοδείας, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§54Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀπὸ τόσου μακροῦ χρόνου ἀφ’ ὅτου ἀνεφάνη τὸ πλῆγμα αὐτὸ τῆς ἀκρίδος, δὲν ἐλήφθησαν σύντονα καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα πρὸς καταπολέμησίν του. Ἡ παράλειψις αὕτη διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς ἀκρίδος ἡ ὁποία φέρει κατ’ ἔτος τόσας μεγάλας ζημίας εἰς τὴν παραγωγήν, κάμνει, ὥστε οἱ παραγωγοὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς ἀπόγνωσιν, βλέποντες τὸ προϊόν των νὰ χάνηται. Ἡ παράλειψις αὕτη συντελεῖ ὥστε κατ’ ἔτος νὰ καταστρέφηται τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ Κράτος νὰ ζημιώνηται πολλὰ ἐκ τῆς καταστροφῆς ταύτης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς καταστροφῆς, καὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ πληθυσμοῦ τῶν παραγωγῶν ἐλαττώνων τὴν φορολογίαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δημοδιδασκάλου Α. Ἀγγελιδάκη.

§56Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε καὶ παρακαλῶ ὅπως τῷ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ νομοσχέδια τινά.

§58Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τρία νομοσχέδια διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς φυματιώσεως. Διὰ τοῦ ἑνὸς ἱδρύεται ἐν τῇ θέσει Πέτρα τῆς περιφερείας Κατερίνης τὸ διὰ τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1925 Ν.Δ. προβλεπόμενον νοσοκομεῖον φυματιώντων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Σανατόριον Ἱερᾶς Μονῆς Πέτρας Ὀλύμπου». Τὸ σανατόριον τοῦτο θὰ περιλαμβάνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος 150 κλίνας. Θεωρῶ περιττὸν νὰ τονίσω τὴν ἀνάγκην τῶν ἱδρυμάτων τούτων, προκειμένου περὶ τῆς καταπολεμήσεως τῆς φυματιώσεως καὶ τὴν οὐχὶ ἀγαθὴν ἐντύπωσιν ἣν ἐμποιεῖ εἰς τὸ κοινὸν νὰ χρονίζωσι τοιούτου εἴδους ζητήματα γενικῆς ὠφελείας καὶ ἐπειγούσης φύσεως. Διὰ τοῦ ἑτέρου ἡ ἑκουσία φορολογία ἡ εἰσπραττομένη ἐν Χανίοις ὑπὲρ τοῦ ἀνεγειρομένου φθισιατρείου, μετατρέπεται εἰς ὑποχρεωτικὴν τοιαύτην. Ἡ δαπάνη τοῦ κτιρίου ἐπαρκοῦς διὰ 40 κλίνας προϋπελογίσθη διὰ 660.000 δραχμάς, πρὸς ἐξεύρεσιν δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου καθωρίσθη ὁ ἑκούσιος ἔρανος δι’ ἀποφάσεως τῶν συλλόγων τῶν Σωματείων Χανίων καὶ ἡ ἑκουσία φορολογία ἐπὶ τῶν διὰ τοῦ τελωνείου Χανίων ἐξαγομένων ἐγχωρίων προϊόντων. Ἡ φορολογία αὕτη, ἀπέδωσε ἀρκετὰ ποσά, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἐπὶ τῶν ἐράνων ἐπιτροπεία ἀπεφάσισε περὶ προσθήκης δευτέρου ὀρόφου διὰ 40 ἑτέρας κλίνας. Λόγῳ ὅμως τῆς ἐπελθούσης ὑπερτιμήσεως τῶν ὑλικῶν ἡ προϋπολογισθεῖσα δαπάνη ὑπερτιμήθη κατὰ 60%, ἐνῷ συγχρόνως ἐπῆλθεν ἐλάττωσις τῆς ἐξαγωγῆς καὶ συνεπῶς μείωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἐτησίου ἐράνου. Τὸ ὑπουργεῖον ἦλθεν ἀρωγόν, χορηγῆσαν πίστωσιν 800.000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ αὕτη δὲν ἐπήρκεσεν πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ κτιρίου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀποπεράτωσις αὐτοῦ εἶναι ἐπείγουσα καὶ ἐπιτακτική, μετεβάλλαμεν τὴν ἑκουσίαν φορολογίαν εἰς ὑποχρεωτικὴν διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ σύναψις τοκοχρεωλυτικοῦ δανείου. Διὰ τοῦ 3ου νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ ἵδρυσις θεραπευτηρίου ἐν τῷ νομῷ Λέσβου. Αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τῶν ὑποβαλλομένων σχεδίων νόμων. Πρόκειται περὶ μιᾶς σοβαρᾶς προσπαθείας καταπολεμήσεως τοῦ ὑπουλοτέρου καὶ μᾶλλον ἐπικινδύνου ἐχθροῦ τοῦ ἀνθρώπου. Ἐλπίζω ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλουσι τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως ὑμῶν καὶ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). 1) Περὶ τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ Αἰκατερίνης Νοσοκομείου φυματιώντων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Σανατόριον Ἱερᾶς Μονῆς Πέτρας Ὀλύμπου». 2) Περὶ μετατροπῆς εἰς ὑποχρεωτικὴν τῆς ἑκουσίας φορολογίας τῆς εἰσπραττομένης ἐν Χανίοις ὑπὲρ τοῦ ἀνεγειρομένου Φθισιατρείου καὶ 3) Περὶ ἱδρύσεως Θεραπευτηρίου ἐν τῷ νομῷ Λέσβου.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῶν αὐθαιρεσιῶν τοῦ Νομάρχου Ἀργολιδοκορινθίας.

§60Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις του, ἐνώπιον τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς ἀνεφέρθη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν, εἰς τὸν προεκλογικόν του λόγον καὶ τὰς δι’ αὐτοῦ δοθείσας ὑποσχέσεις καθ’ ἃς αὕτη θὰ παρουσιάζετο παρομοία τῆς χρονικῆς περιόδου 1910– 1915. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ χώρα κατόπιν τῆς ἐπὶ σειρᾶς περιόδων πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, ἀπέβλεψε μετὰ νοσταλγίας πρὸς μίαν χρηστὴν διοίκησιν καὶ ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ μετὰ πίστεως ἤκουσε τὰς ἐπαγγελίας τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς, ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ γνωρίζοντες ἐν συνειδήσει τὴν ἠθικὴν ἀποστολὴν αὐτῆς ἐν τῷ Κοινοβουλευτικῷ Πολιτεύματι, ἀπεκδεχόμεθα τὰς ἐπαγγελίας ταύτας μετ’ εὐχαριστήσεως, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους καὶ δηλοῦμεν ὅτι, ἐν τῇ συναισθήσει τῆς ἀποστολῆς μας ταύτης, θέλομεν συνδράμῃ κατὰ δύναμιν τὸ ἔργον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως πρὸς δημιουργίαν καὶ ἐμπέδωσιν καταστάσεως προαγούσης τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῶν πολιτῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς καθῆκον βαθέως χαρασσόμενον ἐν τῇ ψυχῇ μας καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο ἐπιτελοῦντες ταύτην τὴν στιγμήν, ἀνερχόμεθα εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν σημεῖα τινὰ ἐκτρεπόμενα τῆς χρηστῆς διοικήσεως καὶ διαψεύδοντα τόσον ταχέως τὰς ὡραίας ἐπαγγελίας τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπιθυμία τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα δημιουργήσῃ καὶ παγιώσῃ τάξιν πραγμάτων, ἐξασφαλίζουσαν τὴν χρηστὴν διοίκησιν, δυστυχῶς, δὲν εὗρεν ἀπήχησιν εἰς ὅλα τὰ διοικητικὰ ὄργανα. Καὶ συγκεκριμένως ὁ νομάρχης Ἀργολιδοκορινθίας, μακρὰν τοῦ νὰ συναισθανθῇ καὶ ἐνωτισθῇ τῶν ὡραίων ἐπαγγελιῶν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτρέπεται εἰς παρανομίας καὶ αὐθαιρεσίας εἰς βάρος καὶ τῆς διοικήσεως καὶ ἡμῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ ἰδιαίτατα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ νομάρχης οὗτος κ. βουλευταί, λησμονῶν τὴν θέσιν του καὶ τὰς ἐξ αὐτῆς ὑποχρεώσεις του, μεταβλήθη ἐν Ναυπλίῳ εἰς κομματικὸν τοπάρχην ἀναφανδὸν παραβιάζων τὸν νόμον. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ διὰ τὰς παρανομίας του καὶ τὴν μανίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε κατὰ τὰς ἐκλογὰς. Παρέρχομαι τὸ διάστημα τοῦτο. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὅμως καὶ μετὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ νομάρχης ἐξετράπη πλέον ἀναφανδὸν εἰς παρανομίας. Ἔκλεισε πρῶτον τὸ νομαρχιακὸν κατάστημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἅπαντες νὰ εἰσάγωνται δι’ αὐτοῦ μόνον προσωπικῶς. Πᾶσα δὲ πληροφορία, εἴτε δικηγόρου εἴτε δι’ ἄλλου οἱανδήποτε πολίτου, θὰ ὤφειλε νὰ δοθῇ δι’ αὐτοῦ, μόνον δὲ κατόπιν ἀδείας αὐτοῦ ἐδίδοντο παρὰ τῶν ὑπαλλήλων αἱ κατ’ ἐκτίμησιν καὶ διάκρισιν τοῦ νομάρχου ζητούμεναι πληροφορίαι τῶν αἰτούντων.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐδείκνυε τόσον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν διοίκησιν δὲν μπορεῖ νὰ κατηγορηθῇ. Αὐτὸ ἔλεγα μόλις τώρα εἰς τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§62Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ τρόπος, κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε νὰ διεξάγηται οὕτω ἡ ὑπηρεσία, εἶχε τὴν σκοπιμότητα καὶ τὴν πονηρὰν ἰδιοτέλειαν. Ἐκμεταλλευόμενος μίαν ἀπὸ θεωρίας ὡραίαν ἐπαγγελίαν ἰδικήν Σας, ἀναφορικῶς μὲ τὰς αἰτήσεις τῶν πολιτῶν, πρὸς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε νὰ ἀποσκορακίσητε τοὺς μεσολαβοῦντας καὶ ἐκμεταλλευομένους ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν διοίκησιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου, τοὺς πολίτας, ἔκλεισεν τὸ μέγαρον τῆς νομαρχίας καὶ εἶπεν ὅτι ἀπὸ τὰς 11–12 ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς πολίτας. Ἡ εἴσοδος αὕτη ὅμως ἦτο δι’ ὡρισμένους πολίτας. Διότι ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐκεῖθεν, τονίζω ὅτι, ἐν τῇ νομαρχίᾳ Ἀργολιδοκορινθίας οἱ πολῖται διῃρέθησαν εἰς εὐνοουμένους καὶ εἰς ὑπὸ δίωξιν.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕν συγκεκριμένον γεγονὸς κ. συνάδελφε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε παρακαλῶ.

§65Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀνησυχεῖτε πολύ, κ. συνάδελφε. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Ἐκτὸς τούτου, παρὰ τὸν νόμον περὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰς καθαρὰς διοικητικὰς ἐνεργείας τῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν καὶ θεωρῶν αὐτὰς ὡς κύμβαλα ἐξέπεμπε διαταγάς, τὰς ὁποίας θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ αἱ ὁποῖαι ἀντιστρατεύονται πρὸς τὸ κείμενον καὶ τὴν βάσιν τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ διὰ νὰ ἐμπραγματήσω τὰ γεγονότα τῆς διακρίσεως τῶν πολιτῶν, ἀναφέρω ἕνα συγκεκριμένον γεγονός, μεταξὺ ἑνὸς ἀρίστου πολίτου καὶ δικηγόρου, λαβόντος χώραν ἐπὶ παρουσίᾳ μου ἐν τῷ νομαρχιακῷ καταστήματι. Ὁ δικηγόρος οὗτος, εἰσελθὼν κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο ἐπιτετραμένη ἡ εἴσοδος εἰς πολίτας, ἐζήτησεν ἀπὸ κάποιον ὑπάλληλον πληροφορίας, σχετικῶς μὲ μίαν ἔγκρισιν ἑνὸς προϋπολογισμοῦ μιᾶς Μονῆς. Πλήν, ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον ἐδόθη εἰς αὐτὸν ἡ ἀπάντησις ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τῷ δοθῇ οὐδεμία πληροφορία, διότι ὁ κ. νομάρχης διέταξε ἵνα ἅπασαι αἱ πληροφορίαι δίδωνται δι’ αὐτοῦ. Ὁ δικηγόρος εἰσῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. νομάρχου καὶ τοῦ ἀνέφερε τὴν ἄρνησιν τοῦ ὑπαλλήλου, παρακαλέσας ἵνα διαταχθῇ ἡ παροχὴ τῆς αἰτουμένης πληροφορίας. Ὁ νομάρχης ἤρχισε νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἀνάκρισιν τὸν δικηγόρον ἐρωτῶν αὐτόν, τίνος ἕνεκεν ἐνδιαφέροντος ζητεῖ τὴν τοιαύτην πληροφορίαν. «Εἶμαι δικηγόρος τῆς Μονῆς καὶ ἦλθα νὰ ἴδω ἂν ἐνεκρίθησαν αἱ καταστάσεις, γιὰ νὰ ὑπάγω στὸ ταμεῖον νὰ πληρωθῶ» ἀπαντᾶ ὁ ἀνακρινόμενος δικηγόρος. Κατόπιν τῆς τοιαύτης ἐξομολογήσεως ἐδέχθη, μετὰ σκέψιν ὁ νομάρχης, νὰ χορηγηθῇ ἡ ἐν λόγῳ αἰτουμένη πληροφορία. Ἠρνήθη ὅμως νὰ παρασχεθῇ εἰς τὸν δικηγόρον ἑτέρα, ἀφορῶσα πελάτην του ἐκ χωρίου τῆς Κορινθίας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἔδει νὰ προσέλθῃ ὁ ἴδιος (ἐκ Κορινθίας). Ὁ νομάρχης ἀπὸ 6 μηνῶν ὑπηρετῶν εἰς Ναύπλιον δὲν ἔχει οὐδεμίαν προσωπικὴν ἀντίληψιν τοῦ νομοῦ του, διότι δὲν ἔχει ἐξέλθει εἰς οὐδεμίαν περιοδείαν, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἕνας χωρικὸς ἀπὸ τὴν Ντοῦσα τῆς Κορινθίας, διὰ νὰ λάβῃ μίαν πληροφορίαν τῆς νομαρχίας. Εἰς τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ δικηγόρου ὅτι ἡ ἐκ Ντούσιας ἄφιξις τοῦ χωρικοῦ δὲν εἶναι εὔκολος, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως, ὁ νομάρχης παρετήρησεν ὅτι, δέον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ὑποβληθῇ παρὰ τοῦ χωρικοῦ ἀναφορά, εἰς ἣν θὰ ἐστέλλετο ἀπάντησις εἰς Ντούσια. Φαντασθῆτε τὸν πτωχὸν αὐτὸν χωρικὸν νὰ ὑποβάλῃ ἀναφορὰν καὶ νὰ ἀναμένῃ ἀπάντησιν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπείγουσαι διαταγαὶ ὑπουργείου, χρονίζουσιν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς νομαρχίας ἐπὶ μῆνας. Ἀλλὰ διὰ νὰ δείξω τὰς ἀτυχεῖς σκέψεις τοῦ νομάρχου καὶ τὴν ἀτυχῆ του τακτικὴν μὲ τὴν ὁποίαν φρονεῖ ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἄλλο γεγονὸς ὅτι, ἐν τῇ νομαρχίᾳ ὑπηρετεῖ ἕνας ἐξαίρετος ὑπάλληλος, ὁ διευθυντὴς, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι, περιπεσὼν εἰς τὴν δυσμένειαν τοῦ νομάρχου κατόπιν διαταγῆς καὶ ὁδηγιῶν ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ ἀπωλέσας τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν τοῦ νομάρχου ἀξιώσεων, ἀπὸ τριμήνου δὲν προσέρχεται εἰς τὴν νομαρχίαν, προτιμῶντος τοῦτο τοῦ νομάρχου, πρὸς ἄρσιν παντὸς ἐμποδίου εἰς τὰς ἐκνόμους ἐνεργείας του.

§66Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐννοῶ. Αὐτὸς ἔπαυσε νὰ εἶναι διευθυντής; Δέν πηγαίνει εἰς τὸ γραφεῖον του;

§67Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἔλαβε μηνιαίαν ἄδειαν τὸν Αὔγουστον καὶ μέχρι πρὸ 10 ἡμερῶν ποῦ ἤμην εἰς Ναύπλιον ὁ διευθυντὴς δὲν εἶχε μεταβῆ εἰς τὸ γραφεῖον του.

§68Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὴν ἀπουσίαν αὐτὴν διὰ νὰ ἐνεργήσω κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπουσίας. Τὸν διευθυντὴν τῆς νομαρχίας δὲν τὸν ἀφήνει ὁ νομάρχης νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονός.

§70Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Νομίζω, κ. Τσαλδάρη, ὅτι παρεῖλκεν αὐτὴ ἡ ἐξήγησις διότι ἡ Κυβέρνησις ἀντελήφθη περὶ τίνος πρόκειται. Θὰ ἀναφέρω καὶ γεγονότα ἄλλα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διαδηλώσω καὶ θὰ διαπιστώσω τὰ ὅσα θέλω νὰ καταγγείλω ἐναντίον τοῦ νομάρχου. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδεμία προσωπικὴ ἐχθρότης μὲ κατέχει. Προκαλῶ τὸν νομάρχην νὰ δηλώσῃ ποίας περιποιήσεως ἔτυχε ὡς ξένος ἐν τῇ κοινωνίᾳ τοῦ Ναυπλίου. Πᾶν ὅτι καταγγέλλω τὸ καταγγέλλω ἐν ψυχικῇ ἀγανακτήσει, διότι ἀναφανδὸν ἦλθε νὰ διαψεύσῃ ὅσα ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς ἀπεκδεχόμεθα τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνῷ ὁ λαὸς ὁλόκληρος ἐπίστευσε πρὸς τὰς ἐπαγγελίας αὐτὰς, βλέπομεν ἓν θέαμα ἐν Ναυπλίῳ, τὸ ὁποῖον μόνον κατὰ τὸ 1918–20 ἐβλέπαμεν. Διότι τότε μόνον αἱ νομαρχίαι εἶχον μεταβληθῆ εἰς πρακτορεῖα κομματικά. Διότι τότε μόνον οἱ νομάρχαι ἦσαν ὄργανα φατριαστικά. Πρὸ πολλῶν μηνῶν, ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως προσῆλθον εἰς τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, κ. Ἀλαμανῆν καὶ τοῦ κατήγγειλα ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, εἰς Ἐπίδαυρον, ὑπηρέτει ὡς δασοκόμος κἄποιος ὁ ὁποῖος, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπηρετῇ. Ὁ κ. ὑπουργὸς διέταξε τότε τὸν ἁρμόδιον δασάρχην, νὰ ἀναφέρῃ ἂν ὄντως ὁ δασοκόμος αὐτὸς ἐνυμφεύθη ἐν Ἐπιδαύρῳ καὶ ἐὰν ἡ σύζυγος κατάγεται ἐκεῖθεν. Ὁ δασάρχης, φίλος πρὸς τὸν δασοκόμον καὶ φίλος πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος, ἀπέσπασε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος ἕνα πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον ἔλεγε ὅτι ὁ πατὴρ τῆς συζύγου τοῦ δασοκόμου κατάγεται ἐκ Μ. Ἀσίας, ἡ δὲ μήτηρ αὐτῆς ἐξ Αἰγίνης καὶ ὅτι οὐδένα συγγενῆ ἔχει ἐν Ἐπιδαύρῳ. Ἐγὼ πληροφορηθεὶς ἐξωδίκως τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν σπεύδω καὶ διὰ τρίτου λαμβάνω παρὰ τοῦ ἰδίου προέδρου ἕτερον πιστοποιητικὸν περὶ τῆς καταγωγῆς τῆς συζύγου τοῦ ἐν λόγῳ δασοκόμου κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ πρόεδρος, ὁμολογῶν τὴν ἀλήθειαν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ ἕτερον ψευδὲς, τὸ ληφθὲν παρὰ τοῦ δασάρχου, ἐβεβαίου ὅτι, τῆς συζύγου ταύτης οἱ γονεῖς κατάγονται ἐξ Ἐπιδαύρου καὶ ὅτι ἔχει ἐκεῖ συγγενεῖς κ. λ. π... Μετὰ τὴν ἄφιξιν τῆς ἀλληλογραφίας μὲ τὸ ψευδὲς πιστοποιητικὸν μετέβην, κληθείς, εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς μοὶ λέγει· δὲν ἔχεις δίκαιον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων εἰς τὸν δασοκόμον, διότι ἡ σύζυγός του σύμφωνα μὲ τὸ πιστοποιητικὸν τὸ διαβιβασθὲν ἐπισήμως κατάγεται ἀπὸ τὴν Σμύρνην καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὴν Ἐπίδαυρον. Εἰς ἀπάντησιν παρουσίασα εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ ἕτερον πιστοποιητικόν. Βλέπων τότε ὁ ὑπουργὸς καὶ τὰ δύο ἄντικρυς ἀντίθετα, ἐξεμάνη διὰ τὴν κακοήθειαν τοῦ προέδρου καὶ ἀποστέλλει ἔγγραφον αὐθημερὸν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶν, ἵνα, σὺν τῇ ἐπιστροφῇ τῶν διαβιβαζομένων δύο ἀντιθέτων πιστοποιητικῶν διατάξῃ τὸν νομάρχην καὶ ἀφ’ οὗ ἐλέγξῃ τὸν περὶ οὗ πρόκειται πρόεδρον κοινότητος, διατάξῃ τοῦτον καὶ ἀναφέρῃ ποῖον τῶν δύο πιστοποιητικῶν εἶναι ἀληθές. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διεβίβασε τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας εἰς τὴν νομαρχίαν τὸν Ἰούλιον τοῦ 1928.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἐνηργήθη ἐπ’ αὐτοῦ;

§72Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τρεῖς μῆνας παρεκάλουν τὸν νομάρχην νὰ διατάξῃ τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος ν’ ἀναφέρῃ ἐπὶ τῶν πιστοποιητικῶν καὶ ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης διαταγῆς. Ὁ πρόεδρος ὅμως καίτοι προσήρχετο ἐνώπιον τοῦ νομάρχου, δὲν ἀπήντα ἐγγράφως οὔτε ἐξετέλει τὴν διαταγὴν τῇ ἀνοχῇ τοῦ νομάρχου. Μίαν μάλιστα ἡμέραν καθ’ ἣν ἐγὼ παρεκάλουν τὸν κ. νομάρχην νὰ διατάξῃ τὸν πρόεδρον ν’ ἀπαντήσῃ, διότι, ἐπὶ τέλους, διὰ τῆς σιωπῆς τοῦ προέδρου τούτου, διεδηλοῦτο ἡ ἀνικανότης ἐμοῦ, ὡς ἀντιπροσώπου, ἀδυνατοῦντος νὰ κατορθώσω, λόγῳ τῆς ἀνοχῆς τοῦ νομάρχου τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, καθ’ ἑνὸς ὑπαλλήλου, τοῦ δασοκόμου, ἔχοντος καὶ ἐπιδεικνύοντος μίαν ἐπιστολὴν ἑνὸς ὑπουργοῦ, δι’ ἧς διεδήλου ὑπερηφάνως ὅτι οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ τὸν μεταθέσῃ. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν στιγμὴν κατεφερόμην ἐγὼ κατὰ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος ἐν τῇ νομαρχίᾳ ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ἦτο κρυμένος εἰς τὸ παραπλεύρως δωμάτιον τοῦ νομάρχου.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶσθε βέβαιος; διότι αὐτὸ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν.

§74Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὑπευθύνως σᾶς τὸ βεβαιῶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου. Ἀρχὰς Ἰουλίου διεβιβάσθη ἡ διαταγὴ αὐτὴ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν νομάρχην. Εἰς τὰς 15 Σεπτεμβρίου ἦλθεν ἡ ἀπάντησις τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος πρὸς τὴν νομαρχίαν. Ἐχρειάσθησαν τρεῖς μῆνες διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑπουργικῆς διαταγῆς μεταξὺ νομάρχου καὶ προέδρου κοινότητος, εἰς ἀπόστασιν τριῶν ὡρῶν διαστήματος κειμένων τοῦ Ναυπλίου καὶ Ἐπιδαύρου.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νομάρχης δὲν παρέλειψε νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του συμφώνως πρὸς τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ προσεκάλεσε τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος νὰ ἀπαντήσῃ. Μόνον ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος καθυστέρει ἐπὶ μακρὸν τὴν ἀπάντησιν.

§76Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ νομάρχης ἔβλεπεν τὸν πρόεδρον τακτικὰ καὶ ἠδύνατο νὰ τοῦ εἴπῃ....

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν στιγμὴν ποῦ ὁ πρόεδρος ἦτο εἰς τόσον δύσκολον θέσιν διότι δὲν ἤξευρε ποῖον ἐκ τῶν δύο πιστοποιητικῶν ἦτο πλαστὸν καὶ ποῖον γνήσιον, πῶς θέλετε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν; Διατὶ δὲν προβαίνετε εἰς τὴν φυσικὴν αὐτὴν ἑρμηνείαν παρὰ προβαίνετε εἰς τὴν ἑρμηνείαν ὅτι ὁ νομάρχης δὲν ἤθελε;

§78Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ στηρίζομαι ἐπὶ τῶν γεγονότων, διότι ἐὰν ἤθελε καὶ τὰ μέσα εἶχε καὶ ὄφειλε νὰ πιέσῃ τὸν πρόεδρον ν’ ἀπαντήσῃ, γνωρίζοντα ποῖον εἶναι τὸ ἀληθὲς πιστοποιητικόν. Ἀλλὰ ἐπερίμεναν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν γιὰ νὰ ἴδουν ἐὰν θὰ ἐπετύγχανεν ὁ Μουτζουρίδης βουλευτὴς καὶ ἐὰν ἀποτύγχανεν δὲν θὰ ἀπήντουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὁ δασοκόμος εἰς δόξαν τῆς νέας διοικήσεως θὰ παρέμενε παρὰ τὸν νόμον.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ἀπήντησεν; Τὸν Σεπτέμβριον. Διατὶ τὴν 19ην Αὐγούστου ἐπερίμενε πάλιν ἄλλους δύο μῆνας διὰ νὰ ἀπαντήσῃ; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ λόγος διὰ νὰ ἴδῃ ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ ἦτο εἰς δύσκολον θέσιν μὴ γνωρίζων ποῖον ἦτο πλαστόν.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφ’ οὗ ὁ νομάρχης ἤξευρε ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος δὲν ἦτο ἐν τόσῃ τάξει εἶχε καὶ ἄλλα μέσα νὰ ἐνεργήσῃ.

§81Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω καὶ ἄλλους λόγους. Ἀφ’ οὗ ἤρχετο εἰς τὴν νομαρχίαν καὶ τὸν ἔβλεπε ὁ νομάρχης καὶ συνεζήτουν ἐπὶ τῶν πιστοποιητικῶν διατὶ ἠρνεῖτο νὰ ἀπαντήσῃ; Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ προέδρου ὁ νομάρχης διέταξε καὶ ἔβαλαν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἀρχεῖον.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θέτω ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν διαβεβαίωσίν σας, ἀλλὰ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας δὲν πρέπει κανεὶς νὰ περιορίζηται μόνον εἰς τὴν μίαν πλευράν. Σέβομαι τὴν διαβεβαίωσίν Σας, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω τὰ πράγματα.

§83Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ προέδρου καὶ εἰς διαμαρτυρίαν μου καὶ παράκλησίν μου ὅπως ὑποβάλει ὁ νομάρχης τὴν ἀλληλογραφίαν μετὰ τῶν πιστοποιητικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, μοῦ εἶπε ὅτι δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διαβιβάζων τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, λέγει νὰ ἐλέγξῃ τὸν πρόεδρον, χωρὶς νὰ διατάσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἀλληλογραφίαν, ἐνῷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔλεγε: «σὺν τῇ ἐπιστροφῇ ν’ ἀναφέρῃ ποῖον πιστοποιητικὸν εἶναι τὸ ἀληθές». Ἠναγκάσθην ν’ ἀναβάλω τὴν ἐξακολούθησιν τῆς δικαίας ἀξιώσεώς μου λόγῳ τῆς παρουσίας ξένων κατὰ τὴν συζήτησιν. Καὶ ὅταν μετά τινας ἡμέρας ἐπανῆλθον, ἐζήτησα τὸν φάκελον καὶ ἔπεισα ἐπὶ τέλους τὸν νομάρχην, ἀπειλήσας ὅτι θὰ ἀναγκασθῷ νὰ τὸν ζητήσω διὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸν ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ οὕτω διὰ τῆς ἀπειλῆς ἐδέχθη ὅπως ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Δυνάμει τοῦ κώδικος περὶ κοινοτήτων ἄρθρ. 69, δύναται τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἐκτελέσῃ οἱανδήποτε δαπάνην κάτω τῶν 30.000 δραχμῶν ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ ἐνώπιον τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου. Μία κοινότης, ἡ κοινότης τοῦ Κατσιγκρίου, ὁμοφώνως ἐψήφισε πίστωσιν 30.000 δραχ. διὰ τὴν κατασκευὴν σχολείου. Ἡ πρᾶξις αὕτη, περιληφθεῖσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐγκριθεῖσα ἀπὸ τὸν νομάρχην, ἐγένετο ἐκτελεστή. Ἔλαβεν ἀπὸ τὸν ταμίαν ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος, τὸ ἀνωτέρω ποσὸν καὶ ἤρχισε τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ παρενέπεσαν αἱ ἐκλογαί. Οἱ ἀντίθετοι πρὸς τὸν πρόεδρον καὶ φίλοι πρὸς τοὺς ἰσχύοντας μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐσκέφθησαν διατὶ νὰ πάρῃ ὁ πρόεδρος αὐτὰ τὰ λεπτὰ καὶ νὰ κάμῃ ἔργα τώρα ποῦ ἔχομεν ἡμεῖς Κυβέρνησιν; Καὶ ἐν ᾧ ὅλα εὑρίσκοντο ἐν τάξει καὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ ἐν ᾧ εἶχεν ἀναμιχθῆ καὶ ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητὴς καὶ ἡ διδακτορικὴ ἐπιτροπή, ὁ νομάρχης, κατόπιν τῆς παρασκηνιακῆς ἐπεμβάσεως τῶν ἀντιθέτων, διέταξε μίαν ἡμέραν τηλεγραφικῶς τὸν πρόεδρον νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον. Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος ὑπήκουσε εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ νομάρχου, ἐσταμάτησε τὸ ἔργον καὶ μετὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως μετέβησαν εἰς τὸν νομάρχην διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν πόθεν περιῆλθεν ἡ διαταγή. Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀνέφερε εἰς τὸν νομάρχην ὅτι ὅλα ἔγιναν σύμφωνα μὲ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα τὰ ὁποῖα κανονίζουν τὴν ἐκτέλεσιν ἐκπαιδευτηρίων, τὴν εἰσφορὰν καὶ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν κλπ. Ὁ νομάρχης ἐν τούτοις ἔφερεν ἀντιρρήσεις καὶ προφάσεις ἀκατανοήτους. Ἐζήτησα τὸν σχετικὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ φάκελλος ἔμαθα ἀπόψε ὅτι ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ λάβω γνῶσιν καὶ ἐν καιρῷ θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Τέλος διέταξε τὴν πρόοδον τοῦ ἔργου, πλὴν πάλιν διέταξε νὰ σταματήσῃ. Ἐπὶ τέλους, μετὰ τὰς ἀλλεπαλήλους αὐτὰς παλινδρομίας τοῦ νομάρχου, διετάχθη πάλιν νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον. Μεταξὺ νομαρχίας καὶ προέδρου τῆς κοινότητος ἀντηλλάγησαν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα. Μία ἀναφορὰ διὰ τῆς ὁποίας λέγει: (ἀναγινώσκει) «ἀπαντῶν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. διαταγήν σας κλπ.» Ὁ νομάρχης ἐπίσης ἔπεμψε τὸ ἑξῆς ἔγγραφον (ἀναγινώσκει). «Ἅμα τῇ λήψει τῆς παρούσης παραδώσατε τὴν ὑπηρεσίαν τῆς κοινότητος εἰς τὸν πλειοψηφοῦντα σύμβουλον ὑποχρεούμενον νὰ καλέσῃ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον». Καὶ ἔπαυσε τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος ἄνευ οὐδεμιᾶς νομίμου δικαιολογίας. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ νομὸς Ἀργολιδοκορινθίας ἔχει τόσας μεγάλας ἀνάγκας καὶ ἰδίως ἡ ἐπαρχία Κορινθίας κατόπιν τῶν σεισμῶν, ὁ νομάρχης, ὑπηρετῶν ἀπὸ ἑξαμήνου, δὲν ἐξῆλθεν τῆς πόλεως Ναυπλίου διὰ νὰ γνωρίσῃ καὶ κατατοπισθῇ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τοῦ τόπου, ἀλλὰ τοὐναντίον κατατρίβεται μὲ τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων, ἐὰν εἶναι κυβερνητικοὶ ἢ ὄχι ἐὰν δὲν ἐκοινοποιήθη ἡ δεῖνα πρόσκλησις τυπικῶς, ἐὰν εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ καὶ ἐὰν ἐγένετο μὲ ὅλους τοὺς τύπους, ἐν ᾧ ἡ οὐσία παρορᾶται. Ἔγινε μία ἐκλογὴ εἰς μίαν κοινότητα τῆς ὁποίας τὸ συμβούλιον ἦτο πενταμελές, παρουσιάζονται οἱ τέσσαρες καὶ ὁ πέμπτος δὲν πηγαίνει καὶ ἔρχεται ὁ νομάρχης μετὰ 38 ἡμέρας καὶ ἀκυρώνει τὴν ἐκλογὴν, διότι, δῆθεν, παρελήφθησαν οἱ τύποι ἐν ᾧ ἡ οὐσία ἐτηρήθη. Ἔρχομαι εἰς μίαν ἄλλην ἐκλογὴν τὴν ἐκλογὴν τῆς Νεμέας, εἰς τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἔχουν ἀναμειχθῆ καὶ ἄλλα ὑψηλότερα τοῦ νομάρχου πρόσωπα. Ἡ κοινότης τῆς Νεμέας, κ. Πρόεδρε, ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐννεαμελὲς κοινοτικὸν συμβούλιον. Κατὰ σύμπτωσιν τὰ πέντε μέλη ἦσαν ἀντικυβερνητικὰ τὰ δὲ ἄλλα τέσσαρα κυβερνητικά. Ἐπικειμένης δὲ ἐκλογῆς προέδρου, πρόεδρος τῆς κοινότητος, ἀσφαλῶς τῆς πλειονοψηφίας οὔσης εἰς τοὺς ἀντικυβερνητικούς, θὰ ἐξελέγετο ἀντικυβερνητικός. Ἀλλ’ ὁ νομάρχης παρορμώμενος ἀπὸ ἕνα ὑπουργὸν ἐσκέφθη πῶς νὰ πάρῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεφάσισε νὰ παύσῃ ἕναν ἀντικυβερνητικὸν σύμβουλον. Διὰ τῆς παύσεως αὐτῆς θὰ ἤρχετο ἄλλος, κυβερνητικὸς ὅμως σύμβουλος καὶ θὰ μετετίθετο ἡ πλειοψηφία ἀπὸ τοὺς ἀντικυβερνητικοὺς εἰς τοὺς κυβερνητικούς. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ σκέψεις δὲν ἦσαν σκέψεις αὐτόβουλοι τοῦ νομάρχου ἀλλὰ ἐνεπνεύθησαν εἰς αὐτὸν ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ ἐνισχύθησαν δυστυχῶς ἀπὸ ἕνα ὑπουργόν.

§84Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸν ἔπαυσε ἄνευ οὐδενὸς λόγου;

§85Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Βεβαίως διότι τὸ ὑπουργεῖον κατόπιν ἐφέσεως ἠκύρωσε τὴν πρᾶξιν τοῦ νομάρχου.

§86Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῦ ἐστηρήχθη ὁ νομάρχης;

§87Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν δικαιολογίαν ὅτι οὗτος ἀπουσίασεν πέραν τῶν τριῶν μηνῶν, ὡς δὲ προέκυψεν ἐκ τῶν προσκομισθέντων ἐγγράφων εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἡ κατηγορία ἦτο ἀβάσιμος καὶ δι’ αὐτὸ ἠκυρώθη ἡ πρᾶξις τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς ἐπετεύχθη διότι ἀπολυθέντος τοῦ συμβούλου ἦλθεν ὁ ἄλλος σύμβουλος καὶ ἡ πλειονοψηφία μετεφέρθη εἰς τοὺς κυβερνητικούς, ἐγένετο ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἐκλογὴ ἐξελέγη πρόεδρος κυβερνητικὸς καὶ τοιουτοτρόπως, ὁ πρόεδρος προέρχεται τώρα ἐκ τῆς μειοψηφίας! Ἔγινε δὲ καὶ τὸ ἄλλο. Ἐνῷ ἡ ἀκύρωσις τῆς πράξεως τοῦ νομάρχου εἶχε πρὸ μηνὸς ἐκδοθῆ, ὁ νομάρχης κρατῶν αὐτὴν δὲν τὴν ἐκοινοποίησε διότι ὁ παρανόμως ἐκλεγεὶς πρόεδρος τῆς κοινότητος ἠθέλησε ἐκμεταλλευόμενος τὴν πρόσκαιρον πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν εἶχε διὰ τῆς ἐκνόμου προσθήκης τοῦ νέου συμβουλίου, νὰ ψηφίσῃ μίαν ἀπόφασιν διὰ νὰ παύσῃ τὸν κλητῆρα καὶ τὸν γραμματέα. Καὶ ἐπειδὴ ὁ πρώην πρόεδρος δὲν μετέβη εἰς τὸ γραφεῖον διὰ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ ἔργον του, διέρρηξε τὴν θύραν τοῦ κοινοτικοῦ καταστήματος καὶ διώρισεν ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου ἰδικόν του κλητῆρα καὶ γραμματέα. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα, κύριε ὑπουργέ, διὰ τὰ ὁποῖα λυποῦμαι καὶ διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἵνα, παρ’ ὅλην τὴν δικαιολογίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ νὰ τὰ ἀκούσῃ. Ἔρχομαι εἰς ἄλλο. Ἔρχεται ἀπὸ σκοποῦ καὶ δολιότητος ὁ νομάρχης καὶ ὑποβάλλει ἐρώτημα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐρώτημα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπέβαλεν οὔτε ἕνας γραμματοδιδάσκαλος. Διότι ὁ νόμος εἶναι σαφὴς καὶ λέγει ὅτι διὰ νὰ ἐπανεκλεγῇ ὁ ἴδιος πρόεδρος διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἀπαιτοῦνται τέσσαρες ψῆφοι ἐπὶ τῶν πενταμελῶν συμβουλίων, ἐρωτᾷ δὲ ὁ νομάρχης ἐὰν δύνανται νὰ εἶναι καὶ τρεῖς. Καὶ τοῦτο γίνεται ἵνα φέρῃ δισκολίας καὶ ἵνα διαδηλώσῃ τὴν ἰσχὺν ἣν διαθέτουν οἱ κυβερνητικοί, κρατοῦντες τὴν ἀρχὴν τῆς κοινότητος παρανόμως. Καὶ παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον ὅτι, ἐν ᾧ ὁ νόμος λέγει ρητῶς ὅτι οἱ νέοι πρόεδροι δέον νὰ ἔχωσιν ἐγκατασταθῇ τὴν 1ην 8)βρίου εἰς τὰς κοινότητας ὅπου ἐξελέγησαν, ἀντικυβερνητικοὶ διὰ διαφόρων πλοκῶν δὲν ἐγκατεστάθησαν ἀκόμη καίτοι παρῆλθεν καὶ ὁ Ὀκτώβριος. Εἰς μίαν ἄλλην ἐκλογὴν ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις καὶ ὁ νομάρχης λαβὼν ὑπ’ ὄψει του ταύτας, ἀκυρώνει τὴν ἐκλογὴν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ἐκλογεὺς δὲν ἔλαβεν τὰς τέσσαρας ὡς ἔδει ψήφους. Τοῦτο δὲν συνέφερε τὸ κόμμα καὶ χωρὶς νὰ χάσῃ καιρὸν καὶ μὲ εὐκολίαν διαστρέφει τοὺς πρώτους συλλογισμούς του ὁ πρωτότυπος οὗτος νομάρχης καὶ μετὰ 10 ἡμέρας ἐπεκύρωσε τὴν ἀκυρωθεῖσαν ἐκλογὴν, δι’ ἀποφάσεως νεωτέρας ἀκυρούσης προηγουμένην ἀπόφασιν ἀκυρωτικὴν καὶ μάλιστα μὲ πρωτότυπον καὶ αὐθαίρετον ἰδίαν νομολογίαν, καθ’ ἣν διαιρεῖ τὰς διατάξεις τοῦ κώδικος εἰς καμπτὰς καὶ μή. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω ἀναφέρων σειρὰν ἐκλογῶν καὶ σειρὰν ἐπεμβάσεων καὶ αὐθαιρεσιῶν τοῦ νομάρχου. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Καθ’ ἑκάστην ἕνεκα τῆς καταστάσεως ταύτης ἐδεχόμην παράπονα τῶν φίλων μου, κύριοι συνάδελφοι, παραπονουμένων προσωπικῶς καὶ δι’ ἐπιστολῶν. Τά πράγματα εἶχον φθάσει εἰς τοιοῦτον ὀξύτατον σημεῖον ὥστε ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ἀναμένωνται δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Ἠναγκάσθην, διὰ ν’ ἀποφύγω ν’ ἀπαντήσω εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν παραπονουμένων, νὰ δημοσιεύσω μίαν ἀνοικτὴν ἐπιστολήν μου συμβουλεύων δι’ αὐτῆς ὅπως ἀντικρούσωσι τὴν αὐθαιρεσίαν τῶν Διοικητικῶν Ἀρχῶν διὰ τῆς τηρήσεως τῶν παρὰ τοῦ νόμου χορηγουμένων εἰς αὐτοὺς δικαιωμάτων. Εἰς ἀπάντησιν ὁ κ. νομάρχης ἔκαμε μίαν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν καὶ ἐδημοσίευσε διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ τῆς ὁποίας, τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον, καταργεῖ τὴν βάσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ λέγει ὅτι καμμία ἀπόφασις τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων δὲν θὰ εἶναι ἐκτελεστὴ ἐὰν δὲν τὴν ἐγκρίνῃ αὐτός, καίτοι ὁ κῶδιξ λέγει ὅτι αἱ διοικητικῆς φύσεως ἀποφάσεις τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων εἶναι ἀμέσως ἐκτελεσταί. Εὐτυχῶς ἔμαθον, ὅτι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου λαβοῦσα γνῶσιν τοῦ περιφήμου τούτου δημοσιεύματος τοῦ νομάρχου, ἀπέστειλεν διαταγὴν διὰ τῆς ὁποίας τὸν διέταξε ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐγκύκλιόν του αὐτήν, διότι ἦτο παράνομος. Ἐπειδὴ ἤμην ὀχληρὸς εἰς τὰς αὐθαιρεσίας του, ἔδωσε διαταγὴν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς νομαρχίας ἵνα μὴ παρέχωσιν ἐφεξῆς πληροφορίας καὶ εἰς ἐμέ. Ὅταν δὲ διαμαρτυρόμενος διὰ τοῦτο τοῦ εἶπον κύριε νομάρχα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δίδετε τοιαύτας διαταγὰς μὲ παρέπεμψε εἰς τὴν Βουλήν, τοῦθ’ ὅπερ μὲ ἠνάγκασε νὰ καταφύγω εἰς τὴν δημοσιευθεῖσαν ἐπιστολήν μου καὶ εἰς τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν. Σᾶς τὰ καταγγέλλω καὶ ἂς ἀνέλθῃ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν εἰς τὸ βῆμα ἵνα δικαιολογήσῃ τὰ ὅσα ἐγὼ μὲ ἔγγραφα λέγω. Δυστυχῶς ὁ κ. νομάρχης διὰ πολλὰς παραβάσεις, ὅταν ἀκόμη δὲν εἶχε ἀπορρίψει τὸ προσωπεῖον, ὠχυροῦτο καὶ ἐκαλύπτετο ἀπὸ ὀνόματα διαφόρων ὑπουργῶν, λέγων: Τὶ νὰ σοῦ κάμω, εἶναι ἀπαίτησις τοῦ ὑπουργοῦ, μὲ ἐφώναξεν εἰς τὸ τηλέφωνον ὁ ὑπουργὸς καὶ μοῦ εἶπεν ἂν διευθύνω ἐγὼ ἢ ὁ διευθυντής. Καὶ ὅταν ἐγώ, διηπόρησα, δὲν ἐδίστασε νὰ μοῦ ἐπιδείξῃ καὶ ἐπιστολὴν τοῦ ὑπουργοῦ διὰ τῆς ὁποίας προσεκαλεῖτο ὁ νομάρχης νὰ παύσῃ ὁπωσδήποτε τὸν σύμβουλον Νεμέας Τσέλην. Δυστυχῶς, καθὼς κατάλαβα ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, ἔπαυσε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἶναι ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ τῶν νομαρχῶν. Οἱ νομάρχαι, ἀναλόγως φαίνεται τοῦ νομοῦ τὸν ὁποῖον διοικοῦσιν, ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς οἰκείους τὴν προέλευσιν νομοῦ ὑπουργούς. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἡ νέα διοίκησις ἡ ὁποία θὰ καταπλήξῃ ἐγὼ δὲν τὴν καταλαμβάνω. Ἡ κατάστασις, κύριε ὑπουργέ, ἔφθασε εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ὑποθέσεις αἱ διοικητικῆς φύσεως, νὰ διεξαχθοῦν μὲ τοιαῦτα διοικητικὰ ὄργανα κατασπηλοῦντα τὸ ἀξίωμα τοῦ νομάρχου. Σᾶς τὸ προλέγω, γίνομαι μάντης σκηνῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσουν ἐὰν ἡ κατάστασις αὕτη μείνῃ ἀμετάβλητος ἐν τῷ νομῷ μου. Θὰ τολμήσω μάλιστα νὰ συστήσω νὰ καταργηθῶσιν ἐπὶ τέλους οἱ οὕτως ἄνευ προσόντων διοριζόμενοι νομάρχαι. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν νομαρχῶν εἶναι μία ἀνορθογραφία εἰς βάρος τῆς διοικήσεως, ἔπειτα ἀπὸ τὰ προσόντα, τὴν μονιμοποίησιν καὶ τὴν ὁμοιογένειαν ὅλων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις φροντίζουν νὰ εὕρουν νομαρχίας διὰ τοὺς νομάρχας καὶ ὄχι νομάρχας διὰ τὰς νομαρχίας. Ἡ νομαρχία δίδεται ἑκάστοτε ὡς ἀντάλλαγμα κομματικῶν καὶ ἄλλων παροχῶν, τὰς ὁποίας ὁ διοριζόμενος νομάρχης ἀπῄτησε καὶ ἀντ’ αὐτῶν καταλαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου, οὕτω δὲ δημιουργοῦνται οἱ κομματικοὶ πράκτορες εἴτε ἔνθεν εἴτε ἐκεῖθεν. Ἀνῆλθον ἐδῶ ἵνα διαδηλώσω μίαν κατάστασιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μετὰ τὰς ἐπαγγελίας τὰς ὁποίας ἔδωσε, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ νὰ τηρῇ ἐν Ναυπλίῳ νομάρχην τοιοῦτον, οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ὄχι μόνον εἰς τὸν τόπον ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ ἀπογοήτευσις τῶν πολιτῶν οἱ ὁποῖοι ἤλπισαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν μὲ τὴν πίστιν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων ποῦ δὲν ἐψήφισαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεκδέχονται μίαν νέαν κατάστασιν, θὰ εἶναι πολὺ ταχέως λίαν αἰσθητὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐσκέφθην νὰ καταγγείλω καὶ εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν τὰς παρανομίας καὶ παραβάσεις τοῦ νομάρχου. Θὰ τὸ ἔκαμον ἐὰν ἦτο δυνατὸν αἱ διοικητικαὶ αὐθαιρεσίαι νὰ ἐξεδικάζοντο ταχέως εἰσαγόμεναι δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως. Καὶ οὕτω ἔπρεπε νὰ γίνεται. Νὰ εἰσήγοντο ἀμέσως ὥστε νὰ περιφρουρῶνται καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου ἀμεσώτερον καὶ λυσιτελέστερον. Νὰ δύναται ὁ πολίτης ν’ ἀπευθύνηται εἰς τὴν δικαιοσύνην, βέβαιος ὅτι θὰ μπορῇ νὰ ἐπανορθώσῃ ἀμέσως τὴν διοικητικὴν αὐθαιρεσίαν, τοῦθ’ ὅπερ θὰ εἶναι ἀνασταλτικὸν καὶ προληπτικὸν πάσης τοιαύτης οἱασδήποτε παρανομίας τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε προχθές καὶ αἱ δηλώσεις αὐτοῦ εἶναι ἔναυλοι εἰσέτι (ἀναγινώσκει): «δίδω τὴν προσωπικήν μου βεβαίωσιν πρός... κ.λ.π.» Εἰς τὰς ὡραίας αὐτὰς ρήσεις ὁ νομάρχης Ἀργολιδοκορινθίας ἀποτελεῖ μίαν δυσώδη κηλῖδα. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἐπικαλοῦμαι τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Προέδρου της καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ κατάστασις εἶναι ἀφόρητος καὶ μὲ τοιούτους νομάρχας δὲν εἶναι δυνατὸν ὡς ὑπεσχέθησαν νὰ γίνῃ ἡ Ἑλλὰς ἀγνώριστος. (Πολλοὶ βουλευταὶ ζητοῦσιν τὸν λόγον, νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις).

§88Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουσιν βουλευταὶ θέλοντες νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, ἂς γενικευθῇ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἰτήσει τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν γενικεύεται ἡ συζήτησις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιτσίλιας.

§90Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Θὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας κύριος συνάδελφος, ἵνα ἀποσταλῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δικαστικὸς ὑπάλληλος ὅπως ἐξετάσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατήγγειλλεν οὗτος ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι ὡς γνωρίζω ὁ νομάρχης Ἀργολιδοκορινθίας ἀποτελεῖ σέμνωμα εἰς τὸν διοικητικὸν κλάδον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίου συνάδελφος εἰς τὴν ἐπερώτησίν του λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ νομάρχης Ἀργολιδοκορινθίας αὐθαιρετεῖ, ἀποπέμψας τοῦ καταστήματος τῆς νομαρχίας διαφόρους πολίτας... κ.λ.π.» Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἀκούσῃ τὰ πιεστικὰ καὶ ἀναχρονιστικὰ αὐτὰ μέτρα (ἀναγινώσκει): «Ἑλληνικὴ Δημοκρατία ὁ Νομάρχης Ἀργολίδος καὶ Κορυνθίας. Ἐν Ναυπλίῳ... κ.λ.π.» Κύριοι συνάδελφοι, ὑπηρέτησα ἐπὶ τετραετίαν νομάρχης καὶ γνωρίζω τὰς πιέσεις τῶν διαφόρων πολιτικῶν τῆς χώρας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ νομάρχαι ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων των ὑφίστανται πιέσεις ἀπὸ πολιτικοὺς κατὰ τρόπον λίαν πολλάκις ἐνοχλητικόν. Μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐργασίας καὶ ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας τῶν νομαρχῶν, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οὗτοι παρακωλύονται ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους τῆς χώρας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀπὸ ὅλους, ἀλλ’ ἀσφαλῶς ἀπὸ τοὺς περισσοτέρους. Καὶ ἐρωτῶ, αὐταὶ εἶναι αἱ πιέσεις αἱ ἀναχρονιστικαὶ καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ κ. νομάρχης Ἀργολιδοκορινθίας; Ὑποθέτω ὅτι πάντες θὰ συμφωνήσητε ὅτι ὁ κ. νομάρχης ἠθέλησε νὰ θέσῃ ἕνα φραγμὸν ἀκριβῶς εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία παρουσιάζει τὴν νομαρχίαν ὡς κέντρον ρουσφετιῶν καὶ τίποτε περισσότερον. Ὁ κ. ἐκ Ναυπλίου συνάδελφος ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν σχέσεων τοῦ κ. νομάρχου μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς νομαρχίας καὶ ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τοῦτον ὡς εὑρισκόμενον ἐν διαφωνίᾳ μετὰ τοῦ προϊσταμένου του καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ νομαρχία ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Παπαδὰμ δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταπιέζῃ τοὺς διαφόρους πολίτας. Ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μοῦ εἴπῃ πῶς ἀντιλαμβάνεται τὰς σχέσεις μεταξὺ νομάρχου καὶ διευθυντοῦ νομαρχίας Ἀργολιδοκορινθίας; Παρακαλῶ νὰ μᾶς ἀπαντήσητε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν μπορεῖτε νὰ προκαλῆτε ἀπάντησιν συναδέλφου. Ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν Βουλήν.

§92Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Ἐπιθυμῶ μίαν συγκεκριμμένην ἀπάντησιν καὶ θὰ ἀπαντήσω ἀμέσως. Ὁ κ. ἐκ Ναυπλίου συνάδελφος ἀφῆκε νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι ὁ κύριος νομάρχης ὅ,τι ἔκαμε τὸ ἔκαμε αὐθαιρέτως καὶ παρὰ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ διευθυντοῦ τῆς νομαρχίας.

§93Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§94Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Ὁ ἴδιος ὁ κ. διευθυντὴς τῆς νομαρχίας, ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος φαίνεται νὰ εἶναι πραγματικῶς τοῦ καθήκοντος εἰς χθεσινὴν ἐπιστολήν του, συνοδευτικὴν ἐγγράφων πρὸς τὸν κ. νομάρχην τοῦ λέγει τὰ ἀκόλουθα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνώσω τὴν παράγραφον τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς ἵνα καταδειχθῇ ὅτι κάθε ἄλλο ὑπάρχει μεταξὺ διευθυντοῦ τῆς νομαρχίας Ναυπλίου καὶ κ. νομάρχου δυσαρμονία. Πόσον δὲ ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας τὸν ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος θεωρεῖ φίλον του κομματικόν, πόσον δέ, λέγω, ἡ ἀντίληψις τοῦ διευθυντοῦ αὐτοῦ τῆς νομαρχίας περὶ τοῦ κ. νομάρχου εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. συνάδελφος, μαρτυρεῖ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς. «Ἐὰν ἐξ ἀηδίας πρὸς τὴν κατάστασιν θελήσητε νὰ μετατεθῆτε ἐκ Ναυπλίου, θερμῶς σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἐπιζητήσητε καὶ τὴν μετάθεσιν τὴν ἰδικήν μου». Τί σημαίνει, κύριοι συνάδελφοι, τοῦτο. Σημαίνει ὅτι καὶ νομάρχης καὶ διευθυντὴς ἐργάζονται ἀπὸ κοινοῦ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ. Καὶ διότι ὁ κύριος νομάρχης ἀκολουθῶν κατὰ γράμμα τὰς ἐντολὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς ἠθέλησε νὰ θέσῃ φραγμὸν καὶ ἐπειδὴ εἰς τὸν φραγμὸν αὐτὸν εὗρε συνήγορον καὶ τὸν διευθυντὴν τῆς νομαρχίας, ὁ κ. ἐκ Ναυπλίου συνάδελφος ἦλθεν ἐδῶ ἵνα ἐπισωρεύσῃ σωρείαν κατηγοριῶν ἐναντίον ἑνὸς διακεκριμμένου νομάρχου, ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν ἄλλοτε ἀπετέλεσε διακεκριμμένον μέλος. Ὅλαι αἱ ἄλλαι κατηγορίαι αἱ ὁποῖαι ἐπεσωρεύθησαν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νομίζω νὰ παραθέσω περισσότερα διότι ἀρκούντως ἡ Βουλὴ ἐφωτίσθη καὶ ἐκ τῆς ἐγκυκλίου καὶ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς καὶ σχετικῶς μὲ τὰς σχέσεις νομάρχου καὶ διευθυντοῦ καὶ σχετικῶς μὲ τὰ δῆθεν πιεστικὰ καὶ ἀναχρονιστικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζει ὁ κ. νομάρχης. Ὁ κ. νομάρχης ἐξετέλεσε ἁπλούστατα τὸ καθῆκόν του καὶ ἠθέλησε νὰ θέσῃ φραγμὸν καὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι οἱ νομάρχαι εἶναι ὄργανα κομματικὰ καὶ ὄχι πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους.

§95Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ κατήγγειλα ὡρισμένα γεγονότα. Δὲν εἶπον ἀοριστολογίας οὔτε ἐδιάβασα τὰ ἔγγραφα, τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων ἀπὸ ἀπόψεως συντάξεως καὶ ἰδεῶν εἶναι ἴσως ὡραῖον ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικότητος εἶναι μηδέν. Ἀπὸ τοῦ νὰ συντάξῃ ἓν ἔγγραφον πολὺ ὡραῖον καὶ νὰ τὸ ὑπογράψῃ μέχρι τοῦ νὰ τὸ ἐκτελέσῃ ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Ἐγὼ κατήγγειλα γεγονότα καὶ πράξεις αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κοινὸν ποινικὸν νόμον ὑπάγονται. Ἐγὼ ἔφερα ὑπ’ ὄψει σας ἔγγραφα τελείως αὐθεντικά. Αὐτὴ ἡ ὑμνωδία ἡ ὁποία ἠκούσθη ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα ἀξιότιμον συνάδελφον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἀλληλεγγύη τῆς ὁποίας τὴν συνέπειαν ὑπέστην δυστυχῶς καὶ ἐγώ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εὑρισκόμην εἰς τὸν δέκτην τοῦ τηλεφώνου καὶ ἤκουον διαταγὰς ὑπουργοῦ διατάσσοντος τὸν νομάρχην νὰ παύσῃ τὸ συμβούλιον διὰ νὰ πάρουν τὰς ἐκλογάς.

§96ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποίου ὑπουργοῦ;

§97Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ εἴπω.

§98Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὰ εἶναι ἀνακριβῆ καὶ ἀνάξια ἀπαντήσεως.

§99Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε εἰς ἐμέ, ἀλλ’ ἀπαντήσετε εἰς τὸν νομάρχην σας. Ἐγὼ ἔλαβον γνῶσιν ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν ἀφέλειαν ὁ νομάρχης νὰ μοὶ δείξῃ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παῦσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς σᾶς ἔδωκε τὴν ἐπιστολὴν ὁ νομάρχης;

§101Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Σᾶς τὸ βεβαιῶ. Ἄλλοι δύνανται νὰ ἔχωσι τοιαύτην κοινικότητα ἀναιδείας ὥστε νὰ βεβαιῶσι ψέμματα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§102Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐκπλησσόμεθα διότι σᾶς ἐπέδειξεν ἐπιστολὴν ἐμπιστευτικήν.

§103Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Καὶ ὅμως εἶναι γεγονός. Ὀλίγον μὲ ἐνδιαφέρει ἂν τὸ πιστεύσητε σεῖς. Ἐγὼ τὸ βεβαιῶ καὶ τὸ βροντοφωνῶ.

§104Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐβεβαίωσε τὸ ἀντίθετον.

§105Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν εὑρίσκομαι ἐδῶ εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ λάβω βεβαιώσεις ἐπὶ τῶν βεβαίων τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν διευθυντὴν ὑπῆρξε βεβαίως παρανόησις. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ὑπῆρχαν σχέσεις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ νομάρχου, ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ γεγονὸς εἶναι ἕνα ὅτι, ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔλεγον ὅτι εἶναι καλὸς ὑπάλληλος ἂν δὲν ἦτο ἀντιβενιζελικός, ἔχει τρεῖς μῆνας νὰ μεταβῇ εἰς τὴν νομαρχίαν.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν μετέβαινε, διότι δὲν ἀνέθετεν εἰς αὐτὸν ὑπηρεσίαν ὁ νομάρχης.

§107ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἔλλειψεν ἡ ἐμπιστοσύνη.

§108Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Σημαίνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠκούσατε, ὅτι ὁ νομάρχης θέλει νὰ συγκεντρώσῃ εἰς ἑαυτὸν ἁπάσας τὰς ἐξουσίας διὰ νὰ φαίνεται ὅτι αὐτὸς παρέχει τὰς εὐκολίας καὶ τὰς παρανομίας τὰς ὁποίας ἐγὼ γνωρίζω. Καὶ λυποῦμαι ὅτι ἀναγκάζομαι ν’ ἀποφύγω, σεβόμενος τὸ βῆμα, νὰ ἀνακοινώσω ἐνταῦθα πράγματα διὰ τὸν νομάρχην σας διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἠρυθριᾶτε. Σᾶς τὸν παραδίδω νὰ τὸν βάλητε εἰς τὴν μετώπην τοῦ ἠθικοῦ πολιτικοῦ σας ἐμβλήματος, δι’ οὗ θὰ τὴν κάμητε ἀγνώριστον τὴν Ἑλλάδα.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται κατηγορίαι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§111Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ναυπλίου ὡμίλησεν ὡς ὡμίλησεν ἐναντίον τοῦ νομάρχου Ἀργολιδοκορινθίας, κυρίου Παπαδάμ. Ἐὰν δὲν ἐγνώριζον τὸν ἄνθρωπον καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσιακὴν ἄποψιν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω κἄποιαν γνώμην ἐπὶ τῶν διοικητικῶν πραγμάτων ὡς διατελέσας ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὡς διοικητικὸς ὑπάλληλος, ἐὰν δὲν ἐγνώριζον καλῶς τὴν ὑπηρεσιακὴν δρᾶσιν τοῦ κ. Παπαδὰμ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Λυποῦμαι ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος παρεξήγησεν τὸν ἄνθρωπον. Ὁ κύριος Παπαδὰμ, μετετέθη πρὸ τετραμήνου, εὗρεν μίαν κατάστασιν ὑπηρεσιακὴν τοιαύτην ὥστε τοῦ ἐπεβάλετο ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ ἐπιβληθῇ καὶ νὰ γίνῃ κύριος τοῦ νομοῦ, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὁ προκάτοχος νομάρχης κάθε ἄλλο παρὰ νομάρχης ἦτο.

§112Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἦτο ἐντιμώτατος ἄνθρωπος.

§113Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης διηύθυνε κακῇ τῇ μοίρᾳ.

§114Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε.

§115Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μὲ διακόπτετε. Ὅταν ἔφθασε, λέγω, ἐκεῖ, ὁ κύριος Παπαδάμ, τὴν νομαρχίαν Ἀργολιδοκορινθίας διηύθυνε κακῇ τῇ μοίρᾳ ὁ κύριος Τσάκωνας ὁ ὁποῖος ἦτο διευθυντὴς τῆς νομαρχίας. Ὅταν ὁ κύριος Παπαδάμ ἀφίχθη εἰς τὸ Ναύπλιον καὶ ἠρώτησε ποῖα εἶναι τὰ ὑπηρεσιακὰ πρόσωπα ἐκεῖ, τῷ εἶπον. «Μακρυὰ τὰ ῥοῦχα σου ἀπὸ τὸν Τσάκωνα». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς κατάστασις τῶν πραγμάτων καὶ ὅταν εἶδον δημοσιευομένην τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου συναδέλφου ἐκ Ναυπλίου ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὑποθέτω ὅτι ἀμφιβάλλει ὁ κύριος συνάδελφος μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι ὁ κύριος Παπαδάμ εἶναι πρότυπον νομάρχου καὶ πρότυπον ὑπηρεσιακοῦ ὑπαλλήλου.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§117Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναιρέσω ὅσα εἶπεν ὁ ἐπερωτήσας, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι δὲν ἠξεύρω τὰ περιστατικὰ καὶ διότι ἐκτιμῶ τὸν ἐπερωτήσαντα κ. συνάδελφον, ὅστις δὲν νομίζω, ὅτι ἦλθεν ἐδῶ ἐκ προθέσεως νὰ μᾶς εἴπῃ ἀνακριβείας. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταθέσω εἰς τὴν συζήτησιν, ὅ,τι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἔχω ἀντιληφθῆ καὶ νομίζω ὅτι αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔχουν σχηματίσει καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι διὰ τὸν κ. Παπαδάμ ὅστις ἦτο ἐδῶ ὡς βουλευτής, ὅτι οὐδεὶς τὸν ἀντελήφθη οὐδέποτε νὰ παράσχῃ ἀφορμήν, ὥστε νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐμπαθής, φατριαστὴς ἢ αὐθαίρετος. Αὐτὰ τὰ δείγματα αὐθαιρεσίας, ἐμπαθείας δὲν τὰ παρέσχε ποτέ. Νομίζω ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅ,τι ἠξεύρω περὶ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὅστις κατηγορεῖται ὡς φατριαστής. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἦτο τὸ καθῆκόν μου.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερδέλης ἔχει τὸν λόγον.

§119Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι βοᾷ ἐναντίον τοῦ νομάρχου ὁλόκληρος ὁ κόσμος, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑρμιονίδος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἀκούω παράπονα ἐναντίον τοῦ κ. νομάρχου. Συγκεκριμμένως ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔθιξε τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῆς νομαρχίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τονίσω τοῦτο: Ὅτι πράγματι ὁ νομάρχης καθώρισεν ὥρας ἐπισκέψεως π. μ. 11–12 καὶ μ. μ. 4–5½ δηλαδὴ ὥρισε 2 ὥρας ἐπισκέψεως περισσοτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁρίζουν ἐν Ἀθήναις τὰ ὑπουργεῖα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρέλειψεν ὁ νομάρχης εἶναι, ὅτι δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ἔχωσι ἐλευθέραν τὴν εἴσοδον, ὅπως ἴσως εἶχον συνηθήσει πολλοί. Παραπονεῖται ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ὁ νομάρχης ἀπηγόρευσε νὰ δίδωσι πληροφορίας οἱ ὑπάλληλοι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐγκύκλιον ταύτην. (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐπισκέψεως.... κ.λ.π.». Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι τὰ διοικητικὰ ὄργανα τοῦ Κράτους εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσι ἐμπιστευτικὰς διαταγὰς ἢ μυστικοὺς φακέλους εἰς ἰδιώτας διὰ νὰ βλάψωσιν ἑτέρους ἰδιώτας ἢ καὶ πολίτας ἐν γένει. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίου συνάδελφος ἔθιξεν τὸ ζήτημα διαφόρων κοινοτικῶν ἐκλογῶν αἰσθάνομαι ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω, ὅτι ἐὰν παρετηρήθησαν ἀνωμαλίαι τινὲς εἰς διαφόρους ἐπαρχίας ὑπαίτιος διὰ τὰς ἀνωμαλίας δὲν εἶναι ὁ νομάρχης, ἐφ’ ὅσον τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἀγνοοῦσι συνήθως ὅλας τὰς τάξεις τοῦ ἑξαταξίου σχολείου. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα γενικωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ἔθιξαν πολλοὶ συνάδελφοι. Ἀκόμη ὑποχρεοῦμαι, περαίνων τὸν λόγον, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ νομὸς Ἀργολιδοκορινθίας ἐν τῇ γενικότητί του οὐδόλως διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομάρχου. Μόνον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ναυπλίου διαμαρτύρεται, διότι ἴσως ἀπώλεσε τὴν κυριαρχίαν καὶ ἀπολυταρχίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπὶ τῶν προηγουμένων νομαρχῶν καὶ ἴσως καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς νομαρχίας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§121Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς ὅλας τὰς καταγγελίας, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου, ὡς καὶ τὰς ἀντιρρήσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἰδίως τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορινθίας προερχομένων κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μᾶλλον ἐνήμεροι τῆς καταστάσεως καὶ δύνανται νὰ ἀντικρούσωσι τὰς καταγγελίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅσα ἤκουσα, δὲν δικαιολογοῦσι τοὐλάχιστον τὸν τόνον τοῦ ἐπερωτήσαντος συναδέλφου διότι ὁ τόνος αὐτὸς δὲν θὰ δικαιολογῆται ἴσως οὐδ’ ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν παρ’ αὐτοῦ καταγγελθέντων, ἔστω καὶ ἂν ταῦτα πάντα ἤθελον μείνῃ ἀνερεύνητα καὶ ἤθελον θεωρηθῇ ἐξ ὑπαρχῆς ὡς ἀπολύτως ἀληθῆ. Λέγων ταῦτα δὲν ἐννοῶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν θὰ ἐξετάσω τὰ ζητήματα. Καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι νὰ ἐξετάσῃ ταῦτα ἐν ὅλῃ αὐτῶν τῇ λεπτομερείᾳ. Ἐξ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ λόγου εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ὑπόσχομαι πρῶτον εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ ἀποστείλλω ἐπιθεωρητὴν ὁ ὁποῖος θὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε καὶ θὰ συστήσω μάλιστα εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ μὴ ἐξετάσῃ μόνον τὰς καταγγελίας τοῦ κ. ἐπερωτήσαντος, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ πᾶν ὅ,τι σχετίζεται μὲ τὴν δρᾶσιν τὴν ὑπηρετικὴν τοῦ διευθυντοῦ τῆς νομαρχίας. Διότι δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ νομάρχης εἴτε ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου εἴτε ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου λόγου ἠθέλησε νὰ συγκεντρώσῃ ἐν ἑαυτῷ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκε αὐτὸς ὁ ἐπερωτήσας, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας ἔπαυσε ἐπισκεπτόμενος τὸ νομαρχιακὸν κατάστημα, ἀποτελεῖ πάντως παράπτωμα βαρὺ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ὑπευθύνως διαχειριζομένων αὐτὰ τὰ πράγματα. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ὁ ἐπιθεωρητής. Τὸ τονίζω τοῦτο.

§122Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τῆς νομαρχίας, κ. ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ ἡ δρᾶσις διὰ νὰ ἐλευθερωθῇ ἡ νομαρχία ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις.

§123Λ. ΝΑΚΟΣ. Παρακαλῶ, κ. ὑπουργέ, ποῖος εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας;

§124Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν γνωρίζω. Πρόκειται πάντως περὶ ὑπαλλήλου μονίμου. Πληροφορῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ στείλλω ἐπιθεωρητὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχω. Ὀφείλλω νὰ ἐπαναλάβω ὅτι τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι συμμερίζομαι τὸν τόνον τὸν ὁποῖον ἐξεδήλωσεν ὁ ἐπερωτήσας συνάδελφος τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας τοῦ νομάρχου κ. Παπαδὰμ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει οὐδὲν ἀπολύτως παράπονον. Θὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμεν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως καὶ ἐρεύνης, δὲν εἶναι τὸ πρῶτον μέρος, ὅτι ὁ κ. νομάρχης ἠθέλησε νὰ συγκεντρώσῃ ἐν ἑαυτῷ τὴν ὑπηρεσίαν ὅλην. Ἐὰν αὐτὸ γίνηται ἀπὸ καλοῦ συνειδότος, εἶναι ἄξιος τιμῆς ὁ νομάρχης ὁ ὁποῖος ἠθέλησεν νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος τῶν ἀπαντήσεων τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἐξετασθῇ εἶναι ἡ στάσις τοῦ κ. νομάρχου καὶ ἡ ἀνάμειξις αὐτοῦ εἰς τὰς διαφόρους κοινοτικὰς ὑποθέσεις τὰς ὁποίας ὁ ἐπερωτήσας ἀνέφερεν. Τώρα βέβαια τὸ ὅτι μετερρυθμίσθη μία ἀπόφασις τοῦ νομάρχου παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀποτελεῖ ἀρκετὸν λόγον διὰ νὰ τεθῇ ὁ νομάρχης ἐν δυσμενείᾳ δεδομένου ὅτι μεταρρυθμίσεις ἀποφάσεων νομαρχῶν, καθ’ ἡμέραν γίνονται, ἀρκεῖ νὰ μὴ πείθηται ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ ὑπουργὸς ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία μετερρυθμίσθη δὲν ἐλήφθη μὲ κακὴν πρόθεσιν ἀπὸ τὸν νομάρχην διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ τοῦ καταλογίσῃ τις εὐθύνην. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἡ ἔρευνα ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἐπιθεωρητήν, ἀπολύτου ἐντιμότητος καὶ ἐμπιστοσύνης, θὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ μείνῃ οὐδεὶς ἀμφιβάλλων, διότι ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἀσκῆται ἡ διοίκησις ἐντίμως καὶ ἀμερολύπτως καὶ ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὰ πολιτικὰ φρονήματα τὰ ὁποῖα τυχὸν ἔχουσι οἱ διάφοροι πρὸς τὰς νομαρχίας ἀπευθυνόμενοι πολῖται. (Χειροκροτήματα).

§125Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐξ αὐτῆς τῆς συζητήσεως διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ πέσῃ εἰς δυσμένειαν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὁπότε θὰ πεισθῇ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας εἶναι πρότυπον ὑπαλλήλου καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν χαρακτῆρα ἀδαμάντινος. Δὲν ἀνήκει εἰς κανὲν κόμμα παρὰ εἰς τὸ κόμμα τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ἱκανότης του εἶναι πανθομολογουμένη καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ θὰ πεισθῇ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος εἶναι ἄξιος καλυτέρας τύχης.

§126Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πράξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστᾶται καὶ θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἐὰν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδετε ἤθελον ἐξακριβωθῆ καὶ ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ διεξαχθῇ.

§127Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§129Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι κουρασμένη ἡ Βουλὴ καὶ δὲν θὰ μακρυγορήσω καίτοι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ θίξω διὰ τῆς ἐπερωτήσεως μου εἶναι σπουδαιότατον. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μὴ ἀπασχολήσουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας τὸν ὁποῖον καὶ ἀφορᾷ. Πρόκειται περὶ ζητήματος δημοσίας ὑγείας διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει βεβαίως πτέριξ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ἐνδιαφέρον ἀπόλυτον. Κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον τοῦ 1928 διεξήχθη διαγωνισμὸς ἐν Ἀθήναις πρὸς κατάληψιν θέσεων σχολιάτρων. Ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ τούτου ἦτο νὰ διορισθοῦν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας μερικοὶ σχολίατροι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁποίων δὲν ἐνθυμοῦμαι. Μεταξὺ τούτων ἦτο καὶ ὁ σχολίατρος τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης. Καὶ ἰδοὺ ὁ διορισμὸς ἀπὸ 16 Ἰουνίου 1928 τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας (ἀναγινώσκει); Ἔλαβε τὸν ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἔγινε δημόσιος ὑπάλληλος. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ὁρκομοσίας του καὶ τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων του τὰ ἔγγραφα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους ἔρχονται βροχηδὸν πρὸς αὐτόν· «μεταβῆτε στὸ τάδε μέρος· ἀναφέρατε πῶς εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὑγεία τοῦ τάδε σχολείου.» Τὰ ἔγγραφα ταῦτα μοὶ τὰ προσεκόμισεν ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος καὶ μοῦ ἐζήτησε πληροφορίας πῶς ὀνομάζεται ὑπάλληλος καὶ διὰ τίνα λόγον αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τοῦ ἀπευθύνουν ἔγγραφα καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι σήμερον δὲν πληρώνεται οὐδαμόθεν; Ὑπάρχει διάταξις τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 10 Μαρτίου 1926 ἡ ὁποία ἐκ μέρους μὲν τοῦ Κράτους ἔδιδεν εἰς τοὺς τοιούτους σχολιάτρους 500 δραχμὰς μηνιαίως, εἶναι δὲ καὶ εἰδικὸν ἐδάφιον τὸ ἑξῆς τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀναγνώσω. (ἀναγινώσκει.) «Δύνανται οἱ νομάρχαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβαλλομένων.... κ.λ.π. Ὅταν μοὶ παρουσίασε τὰ ἔγγραφα αὐτά, μετέβην εἰς τὴν νομαρχίαν Τρικκάλων κατόπιν δὲ ἀναφερόμενος εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ παρέστησα ὅτι τὸ ζήτημα γίνεται ὑπόθεσις ὀπερέττας, νὰ ἔχωμεν τοιούτους ὑπαλλήλους εἰς τοιαύτας σπουδαίας δημοσίας ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας αὐτό, διότι θὰ ἀδικήσω τὴν ἀντίληψιν ὑμῶν ἐὰν ἐκθέσω ποίαν σημασίαν ἔχει ἐν τῇ πολιτείᾳ ἡ ὑπηρεσία τοῦ σχολιάτρου. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὄχι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ τῇ Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος νὰ εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ περὶ τῆς μεγίστης σημασίας τῆς θέσεως τοῦ σχολιάτρου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας ἐν Ἑλλάδι εἶχε φθάσει εἰς σημεῖον, τὸ ὁποῖον πάντες γνωρίζομεν καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὸν στρατὸν δίδονται ἀναβολαὶ 45%, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδένα στρατόν. Ἕνεκα τῶν φυσικῶν ἐλαττωμάτων καὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται πάντες, ἀντὶ ἡ πολιτεία νὰ λάβῃ τὸ πρῶτον, μέσον διὰ τὴν ὑγείαν τῶν ἀνθρώπων, ἀντὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὰ σχολεῖα, ἀντὶ ἡ πολιτεία νὰ περιθάλψῃ τοὺς σχολιάτρους, ἀντὶ ἡ πολιτεία νὰ λάβῃ πόρους ἀπὸ διάφορα ἄλλα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοὺς σχολιάτρους τοὺς ἔχει ἐγκαταλείψει καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω, κατὰ τρόπον ἀκατανόητον, ἐξέδωκε διαταγήν, ἐξέδωκε ἀπόφασιν, ὑπουργικὴν πρὸς τοὺς κυρίους νομάρχας διὰ τῆς ὁποίας ἀπαγορεύει νὰ ἐγγράφουν πιστώσεις εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σχολιάτρου διότι ἐθεώρησεν ὅτι τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἶναι τόσον ἀσήμαντον, ὥστε νὰ μὴ ἔχει καμμίαν σημασίαν καὶ δυνάμεθα νὰ μὴν ἔχωμεν οὔτε αὐτὴν τὴν μικρὰν δαπάνην διὰ τὴν ὑγείαν τῶν τέκνων μας. Ἐθεώρησεν ὅτι, οἱ νομάρχαι πρέπει νὰ ἐγγράφουν τὰ ἔξοδα παραστάσεως τῶν κ. προέδρων τῶν κοινοτήτων, τὸν μισθὸν τοῦ κοινοτικοῦ γραμματέως καί γνωρίζετε τὶ κάνουν οἱ κοινοτικοὶ γραμματεῖς καὶ τὰ ἔξοδα πρὸς περιποίησιν δασικῶν ὀργάνων. Καὶ θεωρεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι αὐταὶ αἱ δαπάναι πρέπει ν’ ἀναγράφονται διὰ τὸ κοινὸν συμφέρον, ἡ δὲ δαπάνη διὰ τὰ σχολεῖα, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ζητοῦμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ μᾶς δώσῃ χρήματα, ἀλλὰ νὰ τὴν λάβωμεν ἀπὸ τοὺς φόρους τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ἕνα κονδύλιον 500–600 δραχμῶν ἀναλόγως τῶν ἐσόδων τοῦ πρϋπολογισμοῦ, αὐτὴν λέγω, τὴν δαπάνην διὰ τὴν ὑγείαν τῶν παιδιῶν μας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐξοδευθῇ, φρονῶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ τὴν ἐγγράψῃ διὰ τοὺς σχολιάτρους. Καὶ ἐνεφανίσθην διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸν παρόντα κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἀνέπτυξα τὴν ὑπόθεσιν καὶ τοῦ εἶπον: «γνωρίζετε διατὶ ἔκαμεν αὐτὸ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν; διότι ἐθύμωσεν κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἡ ὁποία ἐξέδωκε τὸ νομοθετικὸν διάταγμα 1926 καὶ συνέστησε τὸν θεσμὸν τῶν σχολιάτρων, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ προηγουμένως καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§130Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν τὸ ἔκαμε ἡ ὑπηρεσία. Ἡ ὑπηρεσία εἶχε νόμον λειτουργοῦντα· δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπληρώνοντο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἡ ἐποχὴ τῆς δικτατορίας ἡ ὁποία εἶχε τὸ ἴδιον δικαίωμα τὸ ἔκαμε. Κατήργησε τοὺς σχολιάτρους· ἔλεγε δὲ νὰ τοὺς πληρώνουν οἱ δῆμοι. Ἐὰν ἔχετε ὑπουργικὴν διαταγὴν ἡ ὁποία ἀπαγορεύει εἰς τοὺς νομάρχας, αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον.

§131Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τὰς μὲν 500 δρ. ἡ ἀδηφαγία τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰς διέγραψε καὶ ἔμεινε ἡ συνδρομὴ τοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἔχῃ σχολιάτρους. Τὴν συνδρομὴν ταύτην ἦλθεν ὁ ἰατρὸς Καρδίτσης καὶ εἰσηγήθη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος περὶ τῆς ἐλαχίστης δαπάνης, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἀποτελεῖ τὸ ἄλφα τῶν ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν, τὸ ἄλφα τῶν δαπανῶν τῶν ἀναγκαίων τὰς ὁποίας ἔχει ἕνας δῆμος. Καὶ λέγει ἡ ὑπηρεσία (ἀναγινώσκει). «διαβιβάζομεν συνημμένως.... κ.λ.π.

§132Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τί λέγει ὁ νόμος;

§133Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἡ κωδικοποίησις 48 ἐδάφιον 2 λέγει: (ἀναγινώσκει) «τὸν εἰδικὸν νόμον κ.λ.π.»

§134Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λέγει τὸ Ν. Δ. τοῦ 1926 τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐγγραφήν.

§135Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν καθιστᾶ ὑποχρεωτικήν, ἀλλὰ λέγει «δύνανται οἱ νομάρχαι». Ὑποχρεωτικὰς καθιστᾶ μόνον ὁ νόμος τὰς 500 δραχμὰς ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ἀνεκοίνωσα τὴν ἄποψιν ταύτην, τὴν ἐσφαλμένην, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ ἀνέμενον, διότι γνωρίζω τὴν κρίσιν καὶ τὴν εὐθυκρισίαν αὐτοῦ, διὰ τὴν διαταγὴν αὐτήν καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ ἐκδώσῃ αὐστηροτέραν διαταγὴν δι’ ἧς νὰ ἀναγραφῇ ὅτι οἱ νομάρχαι ἀναλόγως ἑκάστοτε τῶν ἐσόδων τῶν προϋπολογισμῶν, νὰ ἀναγράφωσι εἰδικὰ κονδύλια εἰς τοὺς προϋπολογισμούς των διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σχολιάτρου. Καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν γνώμην τοῦ διευθυντοῦ ὅτι τώρα ἀφοῦ ἐβγάλαμεν ἄλλας διαταγὰς, δὲν δυνάμεθα νὰ βγάλωμεν ἀντιθέτους καὶ οἱ νομάρχαι δὲν δύνανται ἑπομένως νὰ κάμωσι τίποτε· εἶναι ὑπόθεσις αὕτη ὀπερέττας ἢ ὄχι; Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔχει ἐν αὐτῇ καὶ δύο ἔγκριτα μέλη ἰατρούς. Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Πρέπει νὰ ληφθοῦν σοβαρὰ μέτρα εἰς στιγμὴν μάλιστα καθ’ ἣν τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικὸν ἔχει ὁρισμένον κεφάλαιον διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων καὶ ὄχι νὰ ἔρχεσθε σεῖς οἱ ἴδιοι οἱ ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταπατῆτε τὸ πρόγραμμά σας τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς παμψηφεὶ ἐνέκρινε, καὶ νὰ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι, καὶ ὅτι ἀρνούμεθα νὰ διατάξωμεν τοὺς νομάρχας νὰ ἐγγράψωσι πιστώσεις, διότι δὲν τὰς ἐγκρίνει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ κοινοτικὸν συμβούλιον, ἔχον συναίσθησιν ἑαυτοῦ, νὰ κάμῃ ἔφεσιν κατὰ τοῦ νομάρχου ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ γράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοιοῦτον ποσόν. Ἀλλὰ καὶ νομίζετε ὅτι θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν νὰ ἀκυρώσητε ἀπόφασιν νομάρχου ἡ ὁποία ἀναγράφει πίστωσιν εἰς προϋπολογισμὸν διὰ σχολιάτρους; Θὰ εἶσθε εἰς θέσιν; Βεβαίως ὄχι. Τώρα θὰ μοῦ εἰπῆτε διατὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε ἀπὸ ἡμᾶς δὲν τὸ κάμνει ἐξ ἐπαγγέλματος ἡ διοικητικὴ ἀρχή, διατὶ δὲν ἀπευθύνεσθε εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια νὰ τὰ παρακαλέσητε νὰ ἐγγράψωσι πιστώσεις; Ἀπαντῶ. Ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ νὰ ἐγγράψωσιν αἱ κοινότητες πιστώσεις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῶσι τὴν σημασίαν τῆν λέξεως οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ βαρκάριδες; Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σκανδαλώδους τούτου ζητήματος ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν νόμον καὶ συμβατικὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν, ἐπέτυχον εἰς διαγωνισμόν, διωρίσθησαν, ὡρκίσθησαν καὶ δὲν τοὺς δίδουν οὔτε χιλίας δραχμὰς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν των ἐξ ἧς ἐξαρτᾶται ἡ ὑγεία τῶν μελλόντων στρατιωτῶν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ἡ διαταγὴ ὑμῶν διὰ τὴν ὁποίαν ἐπιμένετε παρασυρθέντες ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν σας, τὴν ὁποίαν σεῖς ὀφείλετε νὰ παρασύρητε, πρέπει ν’ ἀνακληθῇ καὶ νὰ συστήσητε εἰς τοὺς νομάρχας, ὅτι συνῳδὰ τῇ διατάξει τοῦ νόμου, ἐὰν νομίζητε, ὅτι αἱ κοινότητες καὶ οἱ δῆμοι τῆς περιφερείας σας δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχωσι ἀνάλογον προϋπολογισμόν, νὰ ἐγγράψωσιν ἀναλόγους πιστώσεις, ἐὰν δὲ αἱ κοινότητες δυστροπῶσιν καὶ θέλωσιν νὰ κάμωσιν ἔφεσιν τότε νὰ κάμωσιν τοιαύτην καὶ νὰ εἴπωσιν, ὅτι τὰ ἔσοδα εἶναι ἐλάχιστα. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται νὰ ἔρχεσθε σεῖς ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λέγητε, ὅτι αἱ κοινότητες δὲν πρέπει νὰ δίδωσιν εἰσφοράν; Ἀλλὰ τί εἶναι ἡ εἰσφορὰ 500 δραχμῶν διὰ τὴν Καρδίτσαν; Ἐκεῖ εἶναι 200 κοινότητες τί θὰ δώσωσιν; Ἐὰν δώσωσι 300 δραχ. τὸν χρόνον καὶ διὰ τὰ σχολεῖα 4000 δραχ. θὰ ἐπιτρέπεται νὰ φωνάζωσι κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Νομάρχου. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς τρεῖς ὑπουργοὺς νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρὸν καὶ νὰ μὴ ἀφήσωσι νὰ δημιουργῶνται ἐντυπώσεις εἰς τοὺς πολίτας, ὅτι ὄχι μόνον τὸ Κράτος δὲν λαμβάνει μέριμνα διὰ τοὺς πολίτας ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐντεταλμένους ἐμποδίζει, ἀπὸ τοῦ νὰ ἐγγράψωσι τὰς ἀναγκαίας δαπάνας. Ἐξετάσατε καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἀντιπολιτεύομαι τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας, εἰς τὸ ὁποῖον εἶμαι πλέον ἢ σύμφωνος. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δεχθῇ τὰς ἀντιλήψεις τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ποδηγετήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν ὁδὸν καὶ ὄχι νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν δίδομεν λεπτὰ διὰ τὰ σχολεῖα. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι λεπτά, ἐὰν δὲν ἔχητε χρήματα πάρετε ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ποτὲ ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγητε, ὅτι κάμνομεν σχολεῖα διὰ τὴν ὑγείαν τῶν παιδιῶν, ἀλλὰ δὲν δίδομεν λεπτά.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κύριοι, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσῃ καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν μὲ τὸν προλαλήσαντα καὶ ἐπερωτήσαντα συνάδελφον καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς αὐτὸν ὅτι κατὰ τοῦ παραδεκτοῦ τῆς αἰτήσεώς του ὑπάρχει τυπικὸς καὶ οὐσιαστικὸς λόγος. Οὐσιαστικὸς λόγος εἶναι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐνεκρίθη ἄνευ πιστώσεως καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει καὶ παρῆλθε τὸ διάστημα τοῦ χρόνου τῆς προσβολῆς καὶ δὲν ὑπάρχει κἄν τὸ τυπικὸν μέσον διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι αἱ ἀποζημιώσεις τοῦ ἰατροῦ αὐτοῦ ὁ ὁποῖος ἐδέχθη νὰ διορισθῇ ἰατρὸς ἐν γνώσει ὅτι δὲν ἔχει νομικὸν δικαίωμα μὲ τὰς κοινότητας μὲ τὰς ὁποίας δὲν συνετελέσθη καὶ ἐν γνώσει ὅτι δὲν ἔγραφεν τὸ Κράτος οὐδεμίαν πίστωσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ πληρωθῇ. Ὁ ἰατρὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος διωρίσθη δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ, ἐπιτρέψατέ μου τὴν λέξιν, μίαν φάμπρικαν. Μὲ διωρίσατε σχολίατρον; πηγαίνω ἐκεῖ καὶ θὰ ὑποχρεώσω τὰς κοινότητας νὰ πληρώσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ δημόσιος προϋπολογισμὸς δὲν ἔχει. Ἔ, αὐταὶ αἱ φάμπρικαι πρέπει νὰ λήψουν. Αἱ κοινότητες δὲν ἔχουν τότε οὐδένα λόγον. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φροντίζουν διὰ τὴν ὑγείαν τῶν μαθητῶν ὅταν δὲν λαμβάνεται φροντὶς ἀπὸ τῆς βρεφικῆς ἡλικίας, ἢ ἀπὸ 10 ἐτῶν μέχρι τοῦ θανάτου αὐτῶν. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ληφθῇ τοιοῦτον μέτρον εἰς βάρος τῶν πτωχῶν κοινοτήτων διὰ τὴν ἐνέργειαν μιᾶς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ Κράτος. Ὁ ἐπερωτήσας ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν συνδρομὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀλλὰ ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν γνώμην ἰατρῶν διακεκριμμένων. Ἡ Κυβέρνησις, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι αἱ κοινότητες βεβαίως πρέπει νὰ φροντίζωσι διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων καὶ τῶν μελῶν αὐτῶν. Τὸ Κράτος ἀνέλαβε τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἔχει τοὺς νομοϊάτρους, ἔχει τὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐκεῖναι εἶναι αἱ ὁποῖαι θὰ παρακολουθήσωσι ὅλα τὰ ζητήματα. Τὸ Κράτος συνεισφέρει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ συνεισφέρῃ ἀλλὰ δὲν δύναται συγχρόνως νὰ ὑποχρεώσῃ τὰς πτωχὰς κοινότητας νὰ συντηρῶσι ἰατροὺς ἐφ’ ὅσον μάλιστα οἱ πόροι αὐτῶν δὲν ἐπαρκοῦσι. Διὰ τοὺς ἰατροὺς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις σεμνύνεται ὅτι ἔχει καὶ τὴν κρίσιν αὐτῶν τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ ὡς εἰδικωτέρων νὰ ἐπικαλεσθῶ.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει τὸν λόγον.

§138Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ γεννᾶται ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει περιωρισμένην σημασίαν, τὸ τῆς σχολιατρικῆς ὑγείας. Ἀλλὰ γεννᾶται ἐπίσης καὶ ζήτημα τῆς ἐν γένει ὑγείας τῶν πολιτῶν. Εἰς τὰ τρία νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον ἐτόνισα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοηθῇ ἡ δημοσία ὑγεία ἐὰν οἱ δῆμοι καὶ κοινότητες δὲν εἰσφέρουν ἐκ τοῦ ὑστερήματός των, ὅπως ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ἀνθρώπου καταστῇ ἄρτιος καὶ ζήσῃ πνευματικῶς καὶ σωματικῶς σῷος καὶ ἀκέραιος. Δι’ αὐτὸ δὲν νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ σχολιατρικὴ ὑπηρεσία ἀποτελεῖ τὸ ἅπαν τῆς ὑγείας τοῦ ἀνθρώπου. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἄνθρωπος σήμερον κινδυνεύει κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἡλικίας του ὅπου ἡ θνητότης εἶναι 25% ἐπὶ τῶν βρεφῶν τῶν γεννηθέντων, ὁ κίνδυνος τῆς σχολικῆς ἡλικίας δὲν εἶναι παρὰ τὸ 25% τῆς θνητότητος τῆς βρεφικῆς ἡλικίας. Ἐρωτῶ καὶ ἐρωτῶμαι ἐὰν τὸ Κράτος δὲν φροντίζει διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πρώτων ἐτῶν ἀλλ’ ἆραγε φροντίζει διὰ τὴν ἡλικίαν τῶν 6 ἐτῶν τῆς φοιτήσεως ἐν τῷ σχολείῳ. Ἐπιτελεῖταί τι σπουδαῖον; ἀπολύτως οὐδέν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος μέχρι 6 ἐτῶν δὲν ἔχει σπέρματα ὑγείας, νὰ μεταβῇ ὕστερα εἰς τὸ σχολεῖον νὰ ἀποκτήσῃ ὑγείαν τοιαύτην ὥστε ὅταν ἐξέλθῃ νὰ δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰς συνθήκας τοῦ βίου. Ἑπομένως ἐὰν πραγματικῶς θέλωμεν μίαν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ὀφείλωμεν νὰ φροντίσωμεν ἀπὸ τοὺς πρώτους μῆνας τῆς γεννήσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ νὰ τὸν παρακολουθήσωμεν μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν κόσμον. Ἡ θνητότης τῆς πρώτης παιδικῆς ἡλικίας μεταξὺ τοῦ 2–3–4 ἔτους εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δίδει καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νοσηρότητος τὰ μεγαλύτερα ποσοστά, τὰ μεγάλα νοσήματα τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦν τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας, ἡ φθίσις, ἡ ἑλονοσία, τὰ τραχώματα δὲν προσκτῶνται κατὰ τὴν σχολικὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 2ον ἢ 3ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοηθῇ δημοσία ὑγεία, ἡ ὁποία θὰ θεσπισθῇ μόνον ἐπὶ τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς. Ὅταν λέγωμεν δημοσίαν ὑγείαν ὀφείλωμεν νὰ κατανοήσωμεν ὅτι ἂν δὲν λάβωμεν τὰ μέτρα ἀπὸ τῆς πρώτης παιδικῆς ἡλικίας, οἱαδήποτε μέτρα σχολικῆς ὑγιεινῆς καὶ ἂν λάβωμεν ὡρισμένως ματαιοπονοῦμεν. Μὴ νομίζητε, κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἕνας σχολικὸς ἰατρὸς θὰ τελεσφορήσῃ ἂν λαμβάνῃ μισθὸν 3, 4, 5 χιλιάδων δραχμῶν. Ἄν θέλητε οἱ ἰατροί μας νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ὑγείαν τοῦ πολίτου καὶ ὄχι μὲ τὸ συνταγολόγιον, ὀφείλωμεν νὰ κατανοήσωμεν ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ μισθώσῃ ἰατροὺς μορφωμένους κοινωνικῶς, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀμείψῃ ἐπαρκῶς ὥστε νὰ παραμελήσουν τὸ ἰατρικὸν αὑτῶν συμφέρον καὶ νὰ ἀποβλέψουν εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. (Χειροκροτήματα).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τί ἀποφάσεις σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ τριφασικοῦ ρεύματος.

§140Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ζήτημα γενικόν, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὸν Πειραιᾶ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἄν ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἄν εἶναι ἐν γνώσει ὅτι ἡ Ἑταιρία διανομῆς ἠλεκτρικοῦ, ἐκβιάζει τὸν κόσμον κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εἰδοποιῇ τοὺς πολίτας ὅτι ὀφείλουσι νὰ ὑπογράψωσι συμφωνητικὸν ὅτι θὰ δεχθοῦν τὸ ρεῦμα αὐτῆς τὸ τριφασικόν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἀναγκασθῇ νὰ διακόψῃ τὸ ρεῦμα. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος δὲν εἶναι μόνον ζήτημα φωτισμοῦ, διότι ἐπὶ τέλους ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομηθῶμεν καὶ ἄλλως, δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ἀεριόφως πετρέλαιον ἢ κηρία. Ἀλλὰ σήμερον τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἶναι ζήτημα κοινωνικῆς ἀνάγκης. Εἰς πλείστας πόλεις τῆς Εὐρώπης, τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα τείνει νὰ ἀντικαταστήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ σπίτια μας καὶ τὴν μαγειρικὴν καὶ τὴν καθαριότητα καὶ τὸ σιδέρωμα καὶ τὸ πλύσιμον καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας. Ἰδιαιτέρως δὲ διὰ τὰς Ἀθήνας εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὸν λόγον ὅτι λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ὕδατος ἐξαναγκαζόμεθα ὥστε τὴν μικρὰν ποσότητα ὕδατος τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ἵνα τὴν ἀνεβάσωμεν εἰς τὸ τρίτον ἢ τέταρτον πάτωμα τῆς ἑστίας, εἰς ἣν κατοικοῦμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τὰς ἠλεκτροκινήτους ἀντλίας. Πῶς δύναται ἡ ἑταιρία νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχηται εἰς ἡμᾶς τοὺς καταναλωτὰς οἱ ὁποῖοι πληρώνομεν ἀνελλειπέστατα, διότι ἂν παραλήψωμεν τὴν πληρωμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ γίνεται ἀμέσως διακοπὴ αὐτοῦ, πῶς δύναται λέγω νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἡ ἑταιρία αὐτὰς τὰς ἀπειλὰς τὰς ὁποίας κάμνει, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κράτος δὲν ἔλαβαν ἀποφάσεις ἀκόμη ἂν τὸ τριφασικὸν ρεῦμα ὑψηλῆς τάσεως θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ θὰ τεθῇ ἐν γενικῇ κυκλοφορίᾳ, εἰς τὴν πόλιν, πῶς λέγω δύναται ἡ ἑταιρία, νὰ μᾶς ἀπειλῇ ὅτι θὰ μᾶς διακόψῃ τὸ ρεῦμα; Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κατάλληλη ἡ στιγμή, κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ τεχνικόν, ἀλλὰ παρακαλῶ ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστηθῆτε νὰ ἐξετάσητε τὰ παράπονα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι παράπονα ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας. Φαντάζομαι δὲ ὅτι καὶ οἱ συνάδελφοι δὲν θὰ ἔχωσι καμμίαν ἀντίρρησιν ἄν αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχητε τὴν καλὴν καλωσύνην νὰ τὸ ἐκκαθαρίσητε πρὸς ἡσυχίαν τοῦ λαοῦ.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§142Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐπὶ τάπητος εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Φρονῶ ὅτι δὲν ἐπέστη ὁ καιρὸς τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα τὰ ἑξῆς. Ὅτι ὅταν τὸ δίκτυον τῆς πόλεως εἶναι εἰς τοιαύτην ἀθλίαν κατάστασιν ὅπως μᾶς παριστάνεται ἀπὸ διαφόρους μηχανικοὺς ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀπότομος διακοπὴ αὐτοῦ εἰς πολλὰ μέρη ἂν ὄχι εἰς ὅλα, καὶ τοῦτο συνεπείᾳ τῆς ἐλαττωματικῆς διαχειρίσεως τῆς παλαιᾶς ἠλεκτρικῆς ἑταιρίας προκληθείσης λόγῳ τῶν πολέμων, τοῦ ἀποκλεισμοῦ κλπ. κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν ἀνανεώσεις τῶν καλωδίων καὶ μηχανημάτων αὐτῆς. Συνεπείᾳ δὲ τῆς αὐξήσεως τῆς πόλεως ἠναγκάζετο ἡ ἑταιρεία νὰ ὑπερφορτώνῃ τὸ δίκτυόν της, ἐξ οὗ προέκυψαν βλάβαι τοῦ δικτύου. Λέγω λοιπὸν τί θέλετε νὰ πράξῃ αὕτη ὅταν προβλέπεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτομάτως θὰ ἐπέλθῃ διακοπὴ τοῦ ρεύματος. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν δίδω ἄδικον εἰς τὴν ἑταιρίαν. Προνοεῖ ἐγκαίρως περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ δικτύου καὶ τοῦ ρεύματος οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθουν ἐκεῖναι αἱ βλάβαι καὶ αἱ διακοπαὶ αἵτινες θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν ἐξ ἀπίνης προτοῦ ἀνανεωθῶσιν καὶ συμπληρωθῶσιν αἱ ἐγκαταστάσεις. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ εἰδοποίησις περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος γίνεται κατὰ τρόπον ὀλίγον ἀπότομον, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν λέξιν βάναυσον. Δὲν θέλω νὰ τὸ ἀμφισβητήσω. Ἕτερον ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν μὴ λῆψιν εἰσέτι ἀποφάσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς τάσεως τοῦ ρεύματος. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποφασίσῃ, καθόσον ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἔχει ἤδη ἀποφασίσῃ. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἐπακριβῶς τὴν σημασίαν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐπαρκῶς πληροφορηθῇ ὅτι τὸ ρεῦμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς οἰκίας εἶναι ρεῦμα ἐπικίνδυνον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐπαρκῶς μεριμνήσῃ οὔτε νὰ ἔχῃ διαμορφώσῃ ἠλεκτροτεχνίτας ἱκανοὺς νὰ ἐκτελέσουν ἐγκαταστάσεις ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον κινδυνώδεις, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐρευνήσῃ ὅπως εἰς ἐσωτερικὰς τῶν οἰκιῶν ἐγκαταστάσεις ἀντικατασταθοῦν βαθμιαίως, ἀπεφάσισε τοῦτο. Εἰς πολλὰς πόλεις τῆς Εὐρώπης εἰσήχθη τὸ ρεῦμα τῶν 220)380 ἀλλ’ ἐκεῖ ἐγένετο ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ρεύματος ὀλίγον κατ’ ὀλίγον οὕτως ὥστε νὰ ἐθισθοῦν οἱ πολῖται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ νέου ρεύματος. Τὸ εἰσήγαγον κατὰ πρῶτον εἰς τὰς νέας οἰκοδομάς, ὅπου νέαι ἐγκαταστάσεις τέλειαι ὑπὸ ἔποψιν ἀσφαλείας ἐτίθεντο, ἐγκαταστάσεις συμφώνως πρὸς τοὺς ἀπαιτουμένους ὅρους ἀσφαλείας. Οὐδαμοῦ δὲ ἐγένετο τοιαύτη ῥιζικὴ ἀντικατάστασις ὅλων τῶν ἐγκαταστάσεων συγχρόνως εἰς τὰς παλαιὰς οἰκοδομὰς ὡς παρ’ ἡμῖν, οἵτινες αἴφνης εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀλλάξωμεν ἐπίσης τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ μάλιστα εἰς βάρος τοῦ κοινοῦ. Δυστυχῶς ὑπάρχει ὑποχρέωσις τῆς παροχῆς τοῦ ρεύματος τούτου καὶ ἔγγραφος ὑποχρέωσις τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων δαπάναις ἡμῶν. Θέλω νὰ ὑπομνήσω τι, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτε ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις. Ἐλέχθη ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τῶν ἐξωτερικῶν ἐγκαταστάσεων θὰ γίνῃ δαπάναις τῆς ἑταιρίας. Δυνάμει δὲ τῆς ὑποσχέσεως ταύτης ἐπετεύχθη καὶ ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως τότε, ὡς δὲ θὰ ἐνθυμεῖσθε τῆς ψηφίσεως προηγήθη συζήτησις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλέχθη ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁποίας βελτιώσεις ἐπέτυχε παρὰ τῆς ἑταιρίας. Κατόπιν ἐγένετο ψηφοφορία καὶ κατόπιν ἐγένετο καὶ ἀνακοίνωσις ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ ἀντικαταστήσῃ τὰς ἐσωτερικὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ κοινοῦ.

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ἐδηλώθη ὅτι θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§144Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν φέρεται τοιοῦτόν τι. Τὴν τοιαύτην ὑπόσχεσιν φέρουν μόνον τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§145Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Προκειμένου νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ζητήσω τὴν διαγραφὴν τοῦ κονδυλίου τῶν 300.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀλλαγὴν τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Βουλῆς καὶ ἠρώτησα τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν τὰς νέας ἐγκαταστάσεις θὰ τὰς κάμῃ ἡ ἑταιρία δι’ ἰδίων ἐξόδων, ἂν θὰ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσις εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν μὲ διέψευσε, δὲν μοῦ ἀπήντησεν. Ὁλόκληρος δὲ ἡ Βουλὴ ἦτο σύμφωνος, διότι ἦτο γνωστὸν ὅτι εἶχε δηλωθῆ ἐπισήμως καὶ διεγράφη μάλιστα ἡ πίστωσις τῶν 300.000 δραχμῶν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Βουλῆς ἀποδεικνύει ὅτι ἅπασα ἡ Βουλὴ εἶχε τὴν γνώμην ὅτι ἡ δήλωσις ἐκείνη τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἦτο βεβαία καὶ ὅτι ἐνεγράφη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Τώρα πῶς ἔγεινε ὅλη αὐτὴ ἡ ταχυδακτυλουργία ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω. Ὁμολογῶ ὅτι καταπλήσσομαι πῶς ἔγινε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§146Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀποτελεῖ σκάνδαλον ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρῶς τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της.

§147Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ σύμβασις δὲν λέγει τίποτε περὶ αὐτῆς. Ἠρώτησα τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρίας ἐὰν πράγματι εἶχεν δηλώσῃ τοιοῦτόν τι ἐὰν εἶχε δώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν ἡ ὁποία φέρεται εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ὄχι εἰς ἐπίσημα καὶ καὶ μοῦ εἶπον ὅτι οὐδέποτε εἶχεν δώσει τοιαύτη ἐντολήν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἶναι ἰσχυρὰ κ. ὑπουργέ.

§149Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δυστυχῶς ἡ ψήφισις ἐγένετο πρὸ τῶν δηλώσεων. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, μόλις ἀνέλαβεν τὴν ἀρχήν, προσεπάθησε νὰ καθορίσῃ δι’ ἐπιτροπῆς εἰδικῶν ἐπιστημόνων, τὴν ὁποίαν κατήρτισε, πρῶτον ἐὰν τὸ ρεῦμα εἶναι κινδυνῶδες. Ἀπεφάνθη δὲ αὕτη ὅτι εἶναι πράγματι κινδυνῶδες, καὶ μάλιστα κατὰ πολὺ κινδυνωδέστερον τοῦ μέχρι σήμερον ἐν χρήσει, καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ προσπάθεια ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ διὰ ρεύματος ὀλιγώτερον κινδυνώδους. Πράγματι ἡ ἐπιτροπὴ παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἀντιθέτως φρονούντων καὶ γνωμοδοτήσεως τινῶν ὅτι τὸ νέον ρεῦμα 220)380 δὲν εἶναι πλειότερον κινδυνῶδες τοῦ τριφασικοῦ, 110)220, συνέστησεν ἡμῖν νὰ ἐπιμείνωμεν, ἐφόσον τοῦτο εἶναι δυνατόν, εἰς τὴν παραμονὴν τοῦ συνεχοῦς ρεύματος, ἢ τοὐλάχιστον διὰ νὰ εἴμεθα μᾶλλον συγχρονισμένοι μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἠλεκτρικῆς τέχνης, εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ρεύματος εἰς τὰ 110)220 βόλτ. Τὸ ρεῦμα τοῦτο ἐγκαθίσταται πράγματι εὐκολώτερον καὶ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον τοῦ ρεύματος τάσεως 220)380. Ἐπροτείναμεν τὰ ἀνωτέρω πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ἡ δὲ ἑταιρία δὲν μᾶς ἀπήντησεν εἰσέτι. Ἐγένοντο διαπραγματεύσεις συνεπείᾳ τῆς συμβουλῆς ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς. Εἶδον πολλὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας, τὰ ὁποῖα ἦσαν περίπου σύμφωνα. Δυστυχῶς αἱ ἀπαντήσεις τῶν ἑταιριῶν βραδύνουν, διότι καίτοι κατὰ τὴν σύμβασιν αἱ ἑταιρίαι εἶναι ἑλληνικαὶ καὶ ἑδρεύουσιν ἐν Ἑλλάδι, διὰ πᾶν σοβαρὸν ζήτημα πρέπει νὰ ἀναχωρήσῃ ἀντιπρόσωπος τῆς ἠλεκτρικῆς ἑταιρίας ἐντεῦθεν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἵνα συνεννοηθῇ ἐκεῖ περὶ τοῦ πρακτέου. Οὕτω παρέρχονται μῆνες πολλάκις. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς ἐξωτερικὰς ἐγκαταστάσεις κάμνω τὴν ἑξῆς ἀνακοίνωσιν ὅτι, ἔχομεν δήλωσιν ἔγγραφον ἀντιπροσώπου τῆς ἑταιρίας, ὅτι συζητεῖται ἂν θὰ πρέπῃ νὰ τὰς ἐνεργήσῃ μόνη, δαπάνῃ αὐτῆς ἢ δι’ ἐξόδων τοῦ κοινοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ εἰς δόσεις. Τὸ τοιοῦτον πράγματι εἶναι εὐκολία ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ.

§150Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὅτι τὸ ρεῦμα αὐτὸ εἶναι ἐπικινδυνωδέστερον εἰς τὴν τσέπην τῶν πολιτῶν εἶναι βεβαιωμένον, ἀλλὰ κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ συναδέλφου ὑπάρχει μία ρητὴ δήλωσις τῆς ἑταιρίας ὅτι πρέπει νὰ τὰς κάμῃ αὕτη ἰδίαις δαπάναις. Αὐτοὶ ἰσχυρίζονται τώρα ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§151Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οὔτε εἰς τὴν σύμβασιν, Ἡ σύμβασις ἐψηφίσθη πρὸ τῆς δηλώσεως ταύτης τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἡ ὁποία κατόπιν μετεβλήθη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἡ σύμβασις συνεπῶς ἐψηφίσθη πρὸ τῆς δηλώσεως ἐκείνης.

§152Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ μίαν μικρὰν διακοπήν. Ὁ τέως ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ δαπάναι τῆς ἰδιαιτέρας ἐγκαταστάσεως θὰ βαρύνουν τὴν ἑταιρίαν, Ὁ κ. ὑπουργὸς τώρα βεβαιοῖ ὅτι δὲν ἀνεγράφη οὐδαμοῦ εἰς τὰ πρακτικά.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον εἰς τὰ ἐστενογραφημένα ὑπάρχει.

§154Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔγεινε μεταγλώττησις;

§155Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ἔγινε.

§156Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πῶς δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει τὰ ἐστενογραφημένα ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικά; Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει νομίζω ὅτι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἶναι πλέον ἐπίσημα.

§157Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρακτικῶς δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἐὰν εὕρηται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἢ ὄχι. Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικός, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐδόθη πρὸ τῆς δηλώσεως τῆς περιεχομένης εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§158Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἡ σύμβασις ἔχει γίνει μεταξὺ των πλέον.

§159Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἐδόθη ἐν λευκῷ (ἀν μπλάν). Πάντως θὰ ἀνακοινώσω ποῦ εὕρηται σήμερον τὸ ζήτημα, διότι τοῦτο ἐνδιαφέρει τὸ κοινόν. Ἡ ἑταιρία ὑπόσχεται νὰ ἀνανεώσῃ τὰς ἐσωτερικὰς ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ ἀποδοθῶσιν οὕτω τὰ δαπανηθέντα εἰς δόσεις, ὅσον τὸ δυνατὸν μακροχρονίους. Τοῦτο θὰ ἔχῃ τὸ ἑξῆς καλόν, ὅτι δὲν θὰ ἀναγκασθῇ ὁ ἐνοικιαστὴς ὁ ὁποῖος πρόκειται τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ μίσθιον, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ μείνῃ εἰς σκότος, νὰ πληρώσῃ διὰ μιᾶς ὁλόκληρον τὴν ἐσωτερικὴν ἐγκατάστασιν. Ἡ δαπάνη θὰ διανεμηθῇ τοιουτοτρόπως εἰς ἀριθμὸν ἐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ὅτι τὸ ρεῦμα τῶν 220)380 βὸλτ εἶναι κινδυνωδέστερον τοῦ ρεύματος 110)220 βὸλτ ἐβεβαιώθη καὶ ὑπὸ ξένων καὶ ὑπὸ Ἑλλήνων καθηγητῶν τῆς ἰατρικῆς, τῆς φυσιολογίας καὶ ἠλεκτροπαθολογίας, οἱ ὁποῖοι βεβαιοῦν τὸ τοιοῦτον ἀπολύτως. Διὰ νὰ μεταβάλῃ τὸ ρεῦμα ἡ ἑταιρία ζητεῖ 470.000 λίρας προσθέτως διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀναγκαίων ὑποσταθμῶν καὶ ζητεῖ αὐτὸ τὸ ποσὸν προκαταβολικῶς μέσῳ τοῦ Κράτους. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει τοιαύτη τις ἀπαίτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐκ μέρους ἡμῶν ἄνευ ἐλέγχου, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου ὅμως δυστυχῶς τὸ ἔγγραφον δὲν κατέχω εἰσέτι, ἔχει τὸ Κράτος, παρ’ ὅλην τὴν ἀτέλειαν τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τῆς ὁποίας μὲ πολλὴν προσοχὴν γίνεται προσπάθεια νὰ ἀφαιρεθῇ κάθε δικαίωμα ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ τεθῇ κάθε ὑποχρέωσις αὐτοῦ καὶ κάθε δικαίωμα τῆς ἑταιρίας, τὴν δυνατότητα τοῦ ἐλέγχου, ἐλέγχου τεχνικοῦ καὶ ἐλέγχου οἰκονομικοῦ. Διότι ἐν τῇ συμβάσει φέρεται ὅτι τὸ Κράτος δικαιοῦται εἰς 5% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν. Συνεπῶς διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὰ ποσοστὰ ταῦτα ἔχει πασιφανῶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Ἐπίσης καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ κοινοῦ ἔχομεν πρὸς προάσπισιν αὐτοῦ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ τεχνικὸν ἔλεγχον.

§160Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ δώσητε διαταγὰς εἰς τὴν ἑταιρίαν ὅτι πρὶν ἢ ληφθῶσιν ὁριστικαὶ ἀποφάσεις δὲν δύναται νὰ ἐκβιάζῃ τὸ κοινόν.

§161Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν μετρητῶν καὶ τῆς συνδέσεως αὐτῶν, τὸ τοιοῦτον δὲν προδικάζει τάσιν τοῦ ρεύματος καὶ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν. Τὸ δίκτυον ὡς εἶπον προηγουμένως εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγκατασταθῇ. Ἔχω ὅμως τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ προέδρου τῆς γενικῆς ἑταιρίας ἠλεκτρισμοῦ ὅτι θὰ σταματήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νέου ρεύματος μέχρις ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος.

§162Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς· ὅτι ἡ ἑταιρία προσπαθεῖ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν κόσμον νὰ ὑπογράψῃ συμφωνητικὸν ὥστε νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν κ. ὑπουργέ.

§163Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν μείωσιν τῆς τάσεως τοῦ ρεύματος 110 ἢ 120–127–220 βὸλτ ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι τοῦτο δυνατόν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ κίνδυνος διὰ τοῦ ρεύματος 220)380 εἶναι μέγας πρὸ πάντων ἐκ τῶν φορητῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα ὅσον καὶ ἄν ἐγκατεστάθησαν καλῶς ἐν ἀρχῇ μετὰ 4 ἢ 6 μῆνας θὰ εἶναι ὁπωσδήποτε ἐπικίνδυνα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπερωτᾷ τὸν ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου καὶ Νέδοντος.

§165Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Μὲ τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν σχετικῶς μὲ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τοῦ Παμίσου. Τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Παμίσου θὰ παραδώσουν εἰς τὴν καλλιέργειαν περὶ τὰς 40 χιλιάδας στρέμματα τὰ ὁποῖα καλύπτονται ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Ἐκτὸς τούτου θὰ δώσουν εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους ὑγείαν, διότι οἱ κάτοικοι αὐτοὶ μαστίζονται ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας καὶ φυματιώσεως. Νομίζω ὅτι ἡ στρατολογικὴ ὑπηρεσία θὰ ἔχῃ λόγους νὰ ἀμφιβάλῃ πολὺ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπόδοσιν τοῦ στρατολογικοῦ ποσοστοῦ λόγῳ τῶν ἀσθενειῶν αὐτῶν καθότι ἔχω πληροφορίας ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ λαμβάνει γραμμὴν πολὺ ἀνησυχαστικήν. Αἱ ἐπαρχίαι Μεσσηνίας καὶ Καλαμῶν ἀφ’ ὅτου ματαίως ἀνέμενον ἀπὸ τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις τὴν βοήθειαν ἀπεφάσισαν νὰ προσφέρουν τὴν βοήθειαν μόναι των. Συνέστη κατόπιν τὸ ὑδραυλικὸν Ταμεῖον Παμίσου τοῦ ὁποίου προΐστατο ὁ νομάρχης. Τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον χωρὶς νὰ προκηρύξῃ δημοπρασίαν συνεβλήθη μὲ μίαν σοβαρὰν ἑταιρίαν ἐκτελοῦσα μεγάλα ἔργα ἀξίας καὶ συνῆψε μετ’ αὐτῆς σύμβασιν ἐκτελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου ἀξίας 20 ἑκατομμυρίων. Ὅρος ἀπαραίτητος τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἦτο ὅτι ἐπὶ τῆς συμβάσεως θὰ ἐφηρμόζετο ἡ ἀναθεώρησις τοῦ τιμολογίου, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ νόμος 341. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀπεστάλη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δημοσίων ἔργων καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ἐπέφερε τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῶν συμβαλλομένων, τοῦ ἐργολάβου μάλιστα ἀποδεχθέντος τὰς παρατηρήσεις ὡρισμένων ζητημάτων. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου συνωμολόγησεν δάνειον παρὰ τοῦ ταμείου παρακαταθηκῶν καὶ δανείων ἐξ 20.000.000 δραχμῶν. Ὅτε ἐπρόκειτο νὰ χωρήσῃ ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων αὐτῶν, ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἀπετέλει τὴν βάσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς κατηργήθη. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥρισεν ὅτι διὰ τὰς πρὸ αὐτοῦ ὑφισταμένας συμβάσεις, διὰ τὰ ὑπολειπόμενα ἔργα θὰ ἐφαρμόζεται τὸ ἀναθεωρημένον τιμολόγιον, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ ὁ προγενέστερος νόμος. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς τοῦ ταμείου Παμίσου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι εἰς τὴν σύμβασιν δὲν εἶχε γίνει ἔναρξις ἐκτελέσεως καὶ δὲν ὑπάρχει ἀναθεωρημένον τιμολόγιον. Ὁ ἐργολάβος καθὼς εἶχε δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ἐξεδήλωσε τὴν πρόθεσιν νὰ ἀποστῇ ἐκ τῆς συμβάσεως διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ μὲ τιμολόγιον ζημιωτικὸν δι’ αὐτόν. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, καί, πρὸ τοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου, προέβαλεν ἡ λύσις ἢ τῆς διαλύσεως τῆς συμβάσεως ἢ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν κατόπιν συμφωνίας μετὰ τοῦ ἐργοδότου. Ἐμελετήθη ὅτι ἡ διάλυσις τῆς συμβάσεως δὲν συνέφερεν εἰς τὸ ταμεῖον, διότι ἡ ἐνδεχομένη ἀναβολὴ τῶν ἔργων θὰ ἰσοδυνάμει πρὸς ὁριστικὴν ματαίωσιν αὐτῶν, διότι τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον θὰ ὤφειλε νὰ πληρώσῃ καὶ τόκους τοῦ δανείου τῶν 20.000.000 δραχμῶν πρὸς τὸ ταμεῖον παρακαταθηκῶν καὶ δανείων, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου, ὑπῆρχον σοβαρώταται ἀμφιβολίαι ἂν καὶ νέα δημοπρασία θὰ ὥριζεν τιμὰς καλλιτέρας ἐκείνων τὰς ὁποίας θὰ ὥριζεν ἡ τοπικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ νόμου 3246. Τέλος δὲ καὶ διότι θὰ ἐγεννᾶτο εἰς τὴν ἐντύπωσιν τοῦ Μεσσηνιακοῦ λαοῦ ὅτι ἐγκατελείφθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα θὰ ἐπέδρων σοβαρῶς εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τοῦτο κατέληξεν τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον εἰς τὸ συμπέρασμα, ἀνταποκρινόμενον καὶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Μεσσηνιακοῦ λαοῦ καὶ ἴσως μάλιστα ἀντιμετωπίζον καί μεμψιμοιρίας τινάς, νὰ συνάψῃ μίαν συμφωνίαν μετὰ τοῦ ἐργολάβου διὰ τῆς ὁποίας συνεφωνήθη ὅτι ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῆς ἀρχικῆς χωρεῖ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ ἀρχικοῦ τιμολογίου καὶ διὰ τὰ ὑπόλοιπα 9)10 θὰ ὥριζε τὸ τιμολόγιον ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νόμου 3246. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἡ τελευταία ἐστάλη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ πρέπει ὅπως δήποτε νὰ ἐγκριθῇ νόμος κυρωτικὸς εἰς τὴν Βουλὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Αὐτὴ ἡ σύστασις ἤθελε δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τοῦ ὁποίου τὸ θερμὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Μεσσηνίαν εἶναι ἀναμφισβήτητον, νὰ προβῇ εἰς σχετικὰς δηλώσεις καθησυχαστικὰς διὰ τοὺς Μεσσηνίους.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§167Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐκ Μεσσηνίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἐκθέσῃ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ σᾶς προσθέσω τὴν ἑξῆς μεγάλην ζημίαν ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τοῦ ταμείου τούτου, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ζημιῶν. Τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον Παμίσου συνῆψε δάνειον διὰ τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσε τὸ τοκοχρεωλύσιόν του καὶ τὰ χρήματά του τὰ ἔχει ἀχρησιμοποίητα καὶ κατατεθειμένα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἀτόκως. Ἐὰν δὲν ἀρχίσῃ τὸ ἔργον καὶ ἀναβληθῇ διὰ τὴν ἄνοιξιν, τότε τὸ ταμεῖον θὰ ζημιωθῇ ἄνω τῶν 16.000.000 δραχμῶν διὰ χρεωλύσιον τοῦ πρώτου ἔτους τῆς συνάψεως τοῦ δανείου. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω, παρὰ μόνον νὰ κάμω μίαν θερμήν, θερμοτάτην σύστασιν, ὅπως εἰσαχθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν καὶ κύρωσιν.

§168Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ κύριε Πρόεδρε ἔχω ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐγγραφῇ ἡ ἐπερώτησίς σας καὶ θὰ ὁμιλήσητε.

§170Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Σύμφωνοι κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅμως νὰ ἐξετάσητε μήπως παρέπεσεν ἡ ἐπερώτησίς μου.

§171Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Περὶ τῆς σημασίας τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου εἶναι περιττὸν νὰ κάμω λόγον, διότι γνωρίζουν καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν σημασίαν αὐτῶν. Καὶ ὁ μηχανικὸς ὁ ὁποῖος ἀπεστάλη ἐκεῖ διεπίστωσεν ὅτι πράγματι τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον Παμίσου εὑρέθη πρὸ διλήμματος, διότι εὑρέθη πρὸ τοῦ νόμου ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἀπηγόρευε τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν. Μ’ ὁλαταῦτα διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς δυσχερείας αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ ἐπειδὴ ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐγκρίνει ἀπολύτως τὴν νέαν σύμβασιν ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου Παμίσου καὶ θὰ ὑποβάλῃ ὅσον οὔπω τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπερωτᾶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῶν παραπόνων τῶν ἐν Αὐστραλίᾳ Ἑλλήνων διὰ τὴν δρᾶσιν τῶν ἐκεῖ θρησκευτικῶν ἀρχῶν.

§173Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐπερώτησις αὕτη δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθόσον πρόκειται περὶ μέτρου τῆς ἀεροπορικῆς ἀμύνης. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόλις ἔλαβον γνῶσιν, καὶ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Τσιτσίλιας ἐπερωτᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν περὶ ἀχρηστεύσεως τοῦ σηματοφορικοῦ σταθμοῦ Μουδαρίου Κυθήρων.

§175Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κυθήρων καὶ εἰς τὴν θέσιν «Μουδάρι» κατεσκευάσθη ὑπὸ τοῦ Κράτους πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἷς σηματοφορικὸς σταθμός. Ὁ σηματοφορικὸς αὐτὸς σταθμὸς δὲν λειτουργεῖ σήμερον, καὶ ἐνῷ τὸ οἴκημα αὐτὸ ἔχει ἐρειπωθῇ, παραμένει ὑπάλληλος φύλαξ πληρωνόμενος χωρὶς νὰ κάνῃ καμμίαν ὑπηρεσίαν. Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν φάρων καὶ φανῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἔμαθον μετ’ ἐκπλήξεως ὅτι τὸ οἴκημα αὐτὸ ἐγκατελείφθη καὶ ὅτι σήμερον εἶναι ἀδέσποτον, ἡ ὑπηρεσία δὲ δὲν γνωρίζει εἰς ποῖον ὑπουργεῖον ἀνήκει τὸ οἴκημα αὐτό. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου νὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος ἕνα ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος παραμένῃ εἰς ἕν οἴκημα ἀδέσποτον τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ συνεπῶς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τίνος ὑπουργείου ὑπάγεται τὸ οἴκημα αὐτὸ καὶ διὰ τίνα λόγον πληρώνει ὑπάλληλον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὔτε ὑπηρεσίαν ἐκτελεῖ οὔτε εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ φυλάττῃ ἕνα ἐρείπιον τοῦ Κράτους.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§177Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑπῆρχε πρὸ ἐτῶν ἕνας σταθμὸς σηματοφόρος εἰς τὸ μέρος αὐτό. Ὁ σταθμὸς αὐτὸς εἶχε ὡς προορισμὸν νὰ εἰδοποιῇ εἰς τὴν Κέαν ὅταν περνοῦν τὰ πλοῖα. Συνήθως ἡ πληροφορία τοῦ σταθμοῦ ἔφθανεν εἰς τὴν Κέαν ὅταν τὸ ἀτμόπλοιον εἶχε περάσει καὶ ὁ σταθμὸς αὐτὸς ἦτο ἐντελῶς περιττός. Ὅταν συνεστήθη ἡ νέα ὑπηρεσία τῶν φάρων ἀπεφασίσθη ἡ κατάργησις τοῦ σταθμοῦ αὐτοῦ, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ κατάργησις δύο ἄλλων σταθμῶν, τοῦ ἑνὸς εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ τοῦ ἄλλου εἰς τὴν Ἄνδρον. Ὁ νόμος ὅμως ὁ ὁποῖος κατήργησε τοὺς σταθμοὺς αὐτούς, δὲν ἐπρονόησε διὰ τὴν τύχην τῶν κτιρίων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ τοὺς σταθμοὺς αὐτούς. Ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων, ἡ ὁποία δὲν εἶχε πλέον, οὐδεμίαν εὐθύνην οὔτε καμμίαν ἁρμοδιότητα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν κτιρίων, εἰδοποιήθη πρὸ ἐτῶν, ὅτι δύο ἐκ τῶν τριῶν κτιρίων εἶχον ἐτελῶς καταστραφῆ εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ εἰς τὴν Ἄνδρον, ὅτι οἱ κάτοικοι εἶχον καταλάβει τὰ κτίρια, καὶ τὰ εἶχον κατεδαφίσει καὶ εἶχαν πάρει τὰ ὑλικά. Ἐπειδὴ τὸ οἴκημα τοῦ τρίτου σταθμοῦ εἶχε ἀξίαν 100.000 δραχμῶν ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων φειδομένη τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καίτοι ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶχε οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα, ἐτοποθέτησε ἕνα φαροφύλακα, διὰ νὰ τὸ φυλάττῃ. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν, ὅταν ἔκαμε τὴν ἔρευναν τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου, ἔλαβε γνῶσιν τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ καὶ ἐνέκρινε τὸν διορισμὸν ἑνὸς ἐπιστάτου καὶ ἑνὸς φύλακος τρίτης τάξεως, διὰ νὰ προφυλάξῃ τὸ ἄχρηστον αὐτὸ κτίριον. Ἡ ὑπηρεσία δὲν διώρισε δύο φύλακας, ἀλλὰ ἕναν, μὲ δαπάνην 35.000 δραχμῶν τὸν χρόνον. Τίθεται ὅμως τὸ ζήτημα, μήπως εἰμποροῦμεν νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν; Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Διέταξα τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξετάσῃ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ κτίριον τοῦτο ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ὑπηρεσίαν. Φοβοῦμαι ὅμως πολὺ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοῦτο. Τότε τίθεται τὸ ζήτημα εἶναι προτιμώτερον νὰ καταργήσωμεν τὴν δαπάνην τοῦ ἐπιστάτου, νὰ κάνωμεν δηλαδὴ οἰκονομίαν 35.000 δραχμῶν τὸν χρόνον ἀφίνοντες τὸ οἴκημα νὰ καταρρεύσῃ; Θὰ ἤμην τῆς γνώμης ὅτι ἡ λύσις αὕτη θὰ ἦτο εὐκτέα. Θὰ ἠμπορούσαμεν μόνον νὰ ἐκποιήσωμεν τὰ ὑλικὰ καὶ ἴσως νὰ εἰσπράξωμεν ἕνα ποσόν. Δὲν εἶμαι ἐν τούτοις εἰς κατάστασιν νὰ λάβω μίαν ἀπόφασιν. Ὅταν θὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ ὑπηρεσία θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§178Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Εἰς τίνα ἀνήκει τὸ κτίριον αὐτό;

§179Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς κανένα.

§180Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς διὰ τὰ διοικητικὰ χρονικά.

§181Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ νόμος ὁ τελευταῖος ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὴν ὑπηρεσίαν φάρων, δὲν ἐπρονόησε περὶ τῶν κτιρίων αὐτῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἁρμοδιότητα ἔστειλε ἕνα φύλακα.

§182Π. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον διότι ἡ παράτασις τῆς καταστάσεως αὐτῆς ζημιώνει τὸ Κράτος.

§183ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κύριε Πρόεδρε.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 8.10′ μ. μ.)