1928.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77Η

ΤΗΣ 18 ΜΑΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

Ὥρα 6.30′ μ. μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Σιῶκος καταθέτει καὶ συνιστᾶ ὑπόμνημα τοῦ συλλόγου πανδοχέων Πρεβέζης καὶ Φιλιππιάδος διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦν ὅπως διὰ Νομοθετικοῦ μέτρου χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἀποζημίωσις διότι ἀχρηστευθέντων τῶν ἐν χρήσει ἄλλοτε μεταφορικῶν μέσων κατόπιν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ αὐτοκινήτου ἔμειναν ἤδη ἄνευ ἐργασίας καὶ ὑστερήθησαν τοῦ ἐπαγγέλματός των. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Ν. Δαρβέρης καταθέτει διαμαρτυρίαν τῆς ὁμοσπονδίας τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Μακεδονίας ζητούντων νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα εἰσαγωγὴ λαχανικῶν εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ καὶ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τοιούτων ἐξ Αἰγύπτου εἰς Θεσσαλονίκην. Ἡ ἐργατικὴ βοήθεια Ξάνθης διαμαρτύρεται διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ ἐργάτου Ζαφειρίου. Ἡ γεωπονικὴ ἕνωσις Μακεδονίας καὶ Θράκης παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ περιληφθῇ καὶ ἀριθμὸς συμβούλων ἀντιπροσωπευόντων τὰ Γεωργικὰ Ἐπιμελητήρια. Ἡ ὁμοσπονδία τῶν ἐκ Βουλγαρίας Ἑλλήνων διαμαρτύρεται διὰ τὴν παρέκκλισιν τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος τῶν ὁμολογιῶν των. Ἡ γενικὴ συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει μακρὸν ὑπόμνημα ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκθέτει τὰς ἀντιλήψεις καὶ ἀντιρρήσεις αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ εὑρέσεως ἐργασίας καὶ ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως κατὰ τῆς ἀνεργίας ὑπαλλήλων ἐργατῶν καὶ ὑπηρετῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀναστασίου καταθέτει τηλεγράφημα συνδέσμου παντοπωλῶν Πύργου παρακαλούντων ὅπως περατωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ὁδὸς Πύργου–Γορτυνίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μόδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Σόροβιτς παρακαλοῦντος ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπαναφέρῃ τὸν προϊσχύοντα νόμον «περὶ ἀμβύκων» ἢ τροποποιήσῃ τὸν ἤδη ἰσχύοντα. Ἡ φαρμακευτικὴ ἑταιρεία Θεσσαλονίκης καὶ ὁ σύλλογος Φαρμακοποιῶν Ἠλείας παρακαλοῦν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φαρμακευτικῶν συλλόγων. Οἱ οἰνοπαραγωγοὶ Θήρας διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ξένων χρηματιστῶν ἐπιζητούντων τὴν διάλυσιν τῆς Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων. Τὸ σωματεῖον «Ἀλληλεγγύη» Τούμπας Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν παντελῆ συγκοινωνιακὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ προαστείου τούτου. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Μαγνησίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μεροληπτικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ Παμμεσηνιακὸς Σύλλογος Καλαμῶν παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὸ σωματεῖον των πρὸς διανομὴν τὸ ποσὸν 1.920.000 δραχ. ὡς μεσιτικῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεωθῇ νομοθετικῶς ὁ Αὐτόνομος Σταφιδικὸς Ὀργανισμὸς νὰ καταβάλῃ εἰς τὸν Σύλλογον τὸ ἀναλογοῦν μεσιτικὸν ποσοστὸν καὶ ἐπὶ τῶν ἀπ’ εὐθείας διενεργουμένων πράξεων ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου. Οἱ πρακτικοὶ ὀδοντοϊατροὶ Ἀθηνῶν ὑποβάλλουν ὑπόμνημα παρακαλοῦντες, ὅπως ἐπιτραπῇ διὰ νόμου ἡ ἐξέτασις καὶ ἐπανεξέτασις τῶν μὴ θεωρηθέντων ὡς ἐπιτυχόντων κατὰ τὰς προηγουμένας ἐξετάσεις. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν παθόντων κατὰ τὸν πόλεμον ὑποβάλλει ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ, ὅπως τὰ δυνάμει τῶν συνθηκῶν εἰσπραχθέντα παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου ὡς πολεμικὰ χρέη τῶν ἐχθρικῶν Δυνάμεων καθὼς καὶ ἐξ ἐκείνων τῶν ὁποίων τὰ στρατεύματα ἐπέφεραν ζημίας ἐν Μακεδονίᾳ κατὰ τὴν διαμονήν των διανεμηθοῦν εἰς τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου παθόντας. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Δούκας καταθέτει 1) ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως ἀναπήρων πολέμου τοῦ νομοῦ Σερρῶν διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦν, ὅπως χορηγηθῇ ἡ κεκανονισμένη σύνταξις καὶ εἰς τοὺς ἀναπήρους πολέμου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Θεσσαλονίκης, τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν ὁποίων ἀπέρριψεν ὁ ἔλεγχος συντάξεων καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ 2) καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συλλόγου τῶν Μακεδονομάχων διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦν τὴν ἀπονομὴν ἐπαρκοῦς συντάξεως διὰ τοὺς ἀνικάνους ἀγωνιστὰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά των καὶ ἄλλα τινὰ αἰτήματα. Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Βραγγιανῶν ζητοῦντος κατάργησιν δασμοῦ ἀραβοσίτου καὶ χορήγησιν δανείων καλλιεργητικῶν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καθόσον πένονται πάντες οἱ γεωργοὶ ἐκ τῆς περισυνῆς ξηρασίας καὶ τῆς ἀκρίδος. Ἡ ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) Περὶ ἀπαγορεύσεως προσωρινῶν μέτρων ἐπὶ γηπέδων ἀπαλλοτριουμένων πρὸς ἀστικὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων καὶ 2) Περὶ ἐγκρίσεως τῆς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας γενομένης μισθώσεως οἰκήματος πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν ὑπηρεσιῶν ἀποζημιώσεως δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Οἱ κ. κ. Σ. Γάτος καὶ Δ. Μπενάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τρόπου ἀπομακρύνσεως ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 197 ἐ. ἔ. ἐγγράφου του πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἀνακοινοῖ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ Διατάγματος ὑπὸ ἥμερομ. 16 Μαΐου εὐηρεστήθη ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν κ. Α. Μαζαράκην, ἐφόσον χρόνον ἤθελε διαρκέσῃ ἡ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἀπουσία τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ κ. Π. Μερλοπούλου. Ὁ κ. Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπ. Οἰκον.) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως αʹ) τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων» καὶ βʹ) τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 2)3 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Φ. Παπαγεωργίου, Δ. Μπεσαντζῆς, Ι. Σιακκῆς, Μ. Βολουδάκης, Α. Θεολογίτης, Γ. Καλαντζόπουλος, Θ. Χαβίνης, Ν. Κουπαροῦσος κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 κλπ. περὶ τῶν εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον Μουσουλμανικὴν περιουσίαν ἀνηκόντων κτημάτων τῆς καείσης ζώνης Θεσσαλονίκης. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: α) περὶ συνομολογήσεως Δανείου ὑπὸ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ βʹ) περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12)8)26 περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Κοινοτικῶν ἔργων καὶ ὑπηρεσιῶν τοῦ Συνοικισμοῦ Ψυχικοῦ. Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, «περὶ καλλιεργείας πρωτοτύπου ἁλυκῆς». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἐλευθέραν ζώνην Θεσσαλονίκης».

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βοζίκης.

§3Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κορίνθου δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ, λόγῳ ἀπουσίας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑποτιμῶ τὰ παριστάμενα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ζητημάτων ἀφορώντων ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Ἐδώκαμεν εἰς τὴν συζήτησιν ὡρισμένην μορφήν. Εἴπομεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως ἵνα ἀπὸ κοινοῦ ὑποδειχθῶσι καὶ ληφθῶσι μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως. Θὰ εἶχον νὰ ὑποδείξω μέτρα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν νὰ τ’ ἀκούσουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, νὰ σκεφθοῦν περὶ αὐτῶν καὶ ν’ ἀπαντήσουν, ἐὰν νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσουν, νὰ τὰ ἀπορρίψουν, ἐὰν δὲν τὰ εὕρουν ὀρθά, ἢ νὰ μὴ τ’ ἀπορρίψουν, ἐὰν τὰ εὕρουν ὀρθά. Οἱ ὑπουργοὶ ὅμως λείπουν. Νομίζω, ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ. Δὲν τὸ λέγω παραπονούμενος. Θέλω μόνον νὰ καταδείξω τὸ ἄσκοπον τῆς περαιτέρω τῆς συζητήσεως. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀσκήσω κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγχον καὶ νὰ ἀπαγγείλω μίαν ἀγόρευσιν ἐντεῦθεν ἵνα δημοσιευθῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ κάμῃ κακὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν κομματικῶς δύναμαι νὰ κάμω κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο ἐκφράζω αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἐὰν δὲ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ὁμιλήσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ἐλαχίστων νὰ ὁμιλήσω, διὰ νὰ ὁμιλήσω.

§4Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας θὰ φθάσῃ ἐντὸς δέκα λεπτῶν, εἶναι ἐδῶ.

§5Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὴ θέλετε νὰ μὲ βεβαιώσητε. Δὲν εἶναι ἁρμόδιος μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, οὔτε μόνον ὁ ἐπὶ τῆς Προνοίας. Πρὸ παντὸς ἔχω ἀνάγκην νὰ εἶναι παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐκεῖ καταλήγω.

§6Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§7Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θέλετε νὰ ἐμιλήσω; Ὁμιλῶ. Σᾶς λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι....

§8Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἐπειδὴ μεσολαβεῖ Κυριακή, νὰ ἀναβληθῇ, καὶ τὴν Δευτέραν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ παραστῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐταξίδευσε δι’ οἰκογενειακούς του λόγους καὶ φθάνει αὔριον τὴν μεσημβρίαν. Ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο ἐκκρεμὴς ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεως, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἦσαν πρακτικώτερα τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. Βουλευτῶν. Ἡμεῖς οὐχὶ δυσαρέστως θὰ ἐβλέπομεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Τρίτην, κ. Πρόεδρε.

§10ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§11Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον πρότασιν, ἀλλ’ ἔκαμα παρατήρησιν.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Δὲν εἶπον ὅτι ὑπεβάλατε πρότασιν.

§13Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Εἶμαι παρών.

§14Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶσθε ὁ μόνος ἁρμόδιος. Ἔχω ἀνάγκην ὅλων τῶν Ὑπουργῶν.

§15Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλήφθη ἀπόφασις ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Διὰ ποῖον λόγον;

§16Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἐπειδὴ δὲν εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ παρόντες, καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ.

§17Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπαθῶν εἶναι τόσον κατεπεῖγον, ὥστε πᾶσα ἀναβολὴ εἶναι ἔνδειξις ἀδιαφορίας μας.

§18Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν σκοπεύω ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ δρέψω ρητορικὰς δάφνας. Ἀλλὰ σκοπεύω νὰ συζητήσω μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδιωτέρων μελῶν αὐτῆς καὶ νὰ ὑποδείξω ὅσας ἔχω γνώμας, πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς καταστάσεως. Σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω, ἐφόσον ἐκεῖνοι εἶναι ἀπόντες. Δὲν μέμφομαι τοὺς ἀπόντας Ὑπουργοὺς ἐπειδὴ ἀπουσιάζουν, ἀλλὰ εὑρίσκω ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἀγορεύσεώς μου δὲν ἔχει νὰ ἀγάγῃ εἰς κανὲν ἀσφαλὲς ἀποτέλεσμα, τῶν Ὑπουργῶν ἀπόντων. Ἄς ὁμιλήσουν ἄλλοι.

§19Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὰ πρῶτα μέτρα, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπεύθυνος διὰ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, εὑρίσκονται παρόντες. Ἐὰν ἀπουσιάζῃ εἷς μόνον, ἕνεκα ὡμολογημένης ἀδυναμίας, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς εἶπεν, εἶναι ὁ συνάδελφος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, τοὐναντίον ἐγὼ ἀποκρύπτω ὅτι εἶχον σπουδαιοτάτην ἰδιωτικὴν ὑπόθεσιν ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσω καὶ παρέμεινα διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν θεωρῆτε ἐπάναγκες νὰ παρίσταται καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς συζήτησιν καὶ τὴν Τρίτην. Θὰ εἶναι λοιπὸν προτιμότερον νὰ καταναλωθῇ διὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν μόνον μία συνεδρίασις, ἡ τῆς Τρίτης, ἀντὶ νὰ καταναλωθῶσιν δύο, ἡ σημερινὴ καὶ ἡ τῆς Τρίτης. Τὸ ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν ζητεῖ τὴν ἀναβολήν.

§20Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ἀναβολήν. Ἐδήλωσα μόνον, ὅτι θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ὁμιλήσω, ἐφόσον δὲν εἶναι παρόντες οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί. Αὐτόν, ὁ ὁποῖος λείπει, ἐγὼ τὸν θεωρῶ ὡς τὸν μᾶλλον ἀναγκαῖον νὰ μὲ ἀκούσῃ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ μεγαλυτέρου Κόμματος, τοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω χωρὶς νὰ ἀκούωμαι παρ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἁρμοδιωτέρους. Ἐὰν ἄλλος ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων θέλει νὰ ὁμιλήσῃ, ἐγὼ παρέρχομαι, ἡ ἰδική μου θέσις μειοῦται.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβός.

§22Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἦλθεν ἐνώπιον ἡμῶν ἡ ὑπόθεσις τῶν σεισμῶν τῆς Κορίνθου καὶ τῶν πλημμυρῶν τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν. Ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀνέπτυξαν ἐν λεπτομερείᾳ τὰς καταστροφάς, τὰς ἐκ τοῦ σεισμοῦ προελθούσας, ὁ δὲ δεύτερος καὶ τὰς τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἀμφοτέρων αἱ ἀναπτύξεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶχον τὸν τύπον, ὡς ἀντελήφθην, Κυβερνητικοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος ἀφεώρα εἰς τὰ μέσα, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀγορευσάντων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀμφοτέρων τῶν καταστροφῶν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καταστροφῆς τῆς Κορίνθου ὁμολογῶ, ὅτι παρακολουθήσας τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐπὶ τῆς Προνοίας κ. Ὑπουργοῦ ἐμόρφωσα τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς συμφορᾶς. Ἡ συμφορὰ ἦτο τοιαύτη καὶ τόσον ἀπρόοπτος, ὥστε ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ περισσότερα μέτρα πρὸς περίθαλψιν τῶν παθόντων. Ἐὰν δὲ παρετηρήθησαν ἐλλείψεις τινές, αὗται βεβαίως ὀφείλονται εἰς τὴν σύγχυσιν ἡ ὁποία εἰς ὁμοίας περιστάσεις ἐπηρεάζει ὄχι μόνον τοὺς ἀμέσως προσβαλλομένους ἀλλὰ καὶ τὰ Κυβερνητικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουν τὴν περίθαλψιν αὐτῶν. Δὲν θὰ εἶχον λόγον, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ὁμιλήσω, ὡς Βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προνοίας διετύπωσε τόσον σαφῶς, μὲ τόσην ἀκρίβειαν τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἰδικῆς μου. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐξεφράσθη ἡ εὐγνωμοσύνη τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῶν ρητόρων ὑπὲρ τῶν ξένων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ἀρωγοὶ πρὸς τοὺς καταστραφέντας. Ἐλησμόνησαν ὅμως νὰ τονίσουν τὴν ἀλληλεγγύην τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἡμῶν, ἐλησμόνησαν νὰ τονίσουν τὴν ἀλληλεγγύην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερηφανευώμεθα, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑπόσχονται μαζὺ μὲ τὰ μέτρα καὶ τὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ εἰς τοὺς σεισμοπαθεῖς, διὰ τὴν ἀνέγερσιν μιᾶς ὡραιοτέρας Κορίνθου εἰς χρόνον ὄχι μακρὰν ἀφιστάμενον ἡμῶν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ δείξωμεν, ὅτι ὡς φυλὴ ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν ὄχι μόνον κατὰ τῶν συμφορῶν τὰς ὁποίας ἀνθρώπινα σφάλματα ἐπισωρεύουν κατὰ τῆς χώρας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν θεομηνιῶν. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν καταστροφῶν τοῦ Στρυμόνος ἐπὶ τῶν πλημμυρῶν τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν, τὰς ὁποίας μετὰ τοσαύτης ἀκριβείας ἐξέθηκεν ἐνώπιον ἡμῶν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ δὲν θὰ ὡμίλουν σήμερον, ἂν δὲν ἐτασσόμην ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἐλέγχου τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἐνεργήσῃ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπερθεματίσω, ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀφήσῃ ἄθικτον οὐδὲ αὐτὸν ὡς τέως Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Αἱ πλημμύραι αἱ ἐκ τοῦ ποταμοῦ Στρυμόνος χρονολογοῦνται ἀπὸ μακροτάτων ἐτῶν, ἐὰν δὲ δὲν ἐγένοντο αἰσθηταί, ἂν δὲν ἐπροκαλεῖτο τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κόσμου ζωηρόν, ἀφορμὴ ἦτο ὅτι ἡ πεδιὰς τὴν ὁποίαν κατακλύζει ὁ ποταμὸς ἦτο εἰς τὸ παρελθὸν ἀκατοίκητος κατὰ μέγα μέρος δὲ ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς βοσκή. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Μακεδονίας, ὅταν ἐγεννήθη εἰς τὰ χωρία αὐτὰ τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθερίας, τὸ αἴσθημα τῆς προόδου τῆς γεωργίας, τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, ἤρχισαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διαμαρτυρίαι, ἤρχισαν ἐπικλήσεις πρὸς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἐκ μέρους τῆς Μακεδονίας, ὅπως ληφθῶσι μέτρα διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ τὴν τακτοποίησιν τῆς κοίτης τοῦ Στρυμόνος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου ξένοι εἰδικοὶ μηχανικοὶ εἶχον κληθῆ οἱ ὁποῖοι καὶ ἐνήργησαν προμελέτην, ἡ ὁποία ὑφίσταται σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ ἡ διαρκὴς πολεμικὴ περίοδος τὴν ὁποίαν διήνυσε τὸ Κράτος, δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Παρέμεινεν ἡ κατάστασις ὡς ἦτο καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἡ συμφορὰ ἔφερε τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων προσφύγων εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ πεδιάς, πλουσιωτάτη καὶ εὐφορωτάτη, κατῳκήθη ἀμέσως ὑπὸ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι, ἂν ἔφερον ἐκ τοῦ δούλου Ἑλληνισμοῦ τὴν συμφοράν, διετήρησαν ὅμως τὴν ἀκεραιότητα τῆς ψυχῆς, τὴν εὐρωστίαν τοῦ σώματος καὶ τὴν ὁρμὴν πρὸς πρόοδον καὶ ἰδίως πρὸς γεωργικὴν παραγωγήν. Ἐκεῖ ποὺ εἴχομεν ἕως χθὲς μίαν πεδιάδα ἀκαλλιέργητον, εἰς διάστημα ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐνεφανίσθη ἡ πεδιὰς αὕτη κατῳκημένη, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχουν ὑπὲρ τὰ τριάκοντα χωρία, ἐκ τῶν ὁποίων ἕκαστον ἀριθμεῖ ἄνω τῶν ἑκατὸν οἰκογενειῶν, οἱ δὲ γεωργοὶ παρουσίασαν ἀληθῆ θαύματα γεωργίας. Ἀτυχῶς μετὰ πάροδον μιᾶς διετίας ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, εὑρισκόμεθα πρὸ θεάματος ὀδυνηροῦ. Τὰ ἑλώδη νοσήματα ἀφ’ ἑνός, τῶν ὁποίων τὴν ἐπιρροὴν ὑφίστανται οἱ κάτοικοι αἱ ἰδιοτροπίαι τοῦ Στρυμόνος καὶ ἡ ἀδυναμία ἡ ὁποία γενικῶς ἐκ τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν μαστίζει τὸν κόσμον, ἐπεδείνωσαν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν θέσιν των, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου καὶ αὐτῆς τῆς ἐλαττώσεως τῶν γεννήσεων. Πρὸ τοιαύτης καταστάσεως, Κύριοι Βουλευταί, καὶ ὁ λαὸς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην τὴν ἐπιτακτικὴν νὰ ζητήσωμεν, ἢ μᾶλλον νὰ ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Ἡ σεμνότης, ἡ ἀγαθότης τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τοὺς κατοίκους τῆς Νέας Ἑλλάδος, ἡ ὑπομονὴ αὐτῶν, συνειθισμένων εἰς τὰς συμφοράς, καὶ ἡ ἀντίληψις τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἦτο ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσωσιν ἀπερίσπαστον τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τῆς πρώτης Οἰκουμενικῆς τοιαύτης, διὰ νὰ βαδίσῃ εἰς τὸ μέγα ἔργον τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναλάβει. Ἐνομίσαμεν, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συγκροτήσεώς της, κατὰ τὴν νέαν Βουλευτικὴν περίοδον, εἶχε νὰ ἐπιτελέσῃ μεγαλύτερα καὶ σοβαρώτερα πράγματα καὶ νὰ φέρῃ εἰς τὸν τόπον τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα, εἶχε νὰ ρυθμίσῃ τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα πρὸ πολλοῦ ἀπησχόλουν κάθε Κυβέρνησιν. Ὅταν ἐνομίσαμεν ὅτι πάντα ταῦτα ἐπετεύχθησαν, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ὅταν ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ ζήτημα γενικόν, ὅταν ὁ τόπος εἰσῆλθεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα καὶ ὅταν τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου ἐνέπνεον τὴν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐνομίσαμεν ὅτι ἦτο καιρὸς πλέον νὰ ἀπασχολήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὸ ζήτημα ἰδίως τοῦ ὁποίου τὴν σημασίαν ἐξέθηκα ἐνώπιον ὑμῶν. Ὡς ἐπακολούθημα τῆς ὁμαλότητος καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἐξυγιάνσεως ἦτο νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν καὶ τὸ ξένον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ διατεθῇ διὰ παραγωγικὰ ἔργα ἐν Ἑλλάδι. Ἐντεῦθεν, Κύριοι, ἄρχεται τὸ παράπονον τοῦ ἰδικοῦ μας λαοῦ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἄρχεται τὸ δεδικαιολογημένον παράπονον ἀνθρώπων πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐπεσκέπτοντο τοὺς Πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπεσκέπτοντο τοὺς διαφόρους Πολιτικούς, ἐκλιπαροῦντες τὴν μέριμναν, ἐκλιπαροῦντες τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων ἐλάμβανον χώραν, ἐκθέσεις ἐπὶ ἐκθέσεων διημείβοντο ἐπὶ σειρὰν μηνῶν, ἀλλὰ εἰς οὐδὲν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα κατελήγομεν καὶ τὸ πρᾶγμα ἐφαίνετο χρονίζον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε διηρωτώμεθα ἐπανειλημμένως, ἐὰν ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῶμεν τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκαμνον τὸ κέντρον νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἐκπροσωποῦμεν τὸν λαὸν ὁ ὁποῖος, γνωρίζων τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τὸ Κράτος, ἔχει καὶ συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων αὑτοῦ. Συλλαλητήρια ἔλαβον χώραν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν περίοδον, ἀντελήφθημεν δὲ καὶ πάλιν ὅτι δὲν συνεκινεῖτο τὸ Κέντρον, ὅσον ὤφειλε νὰ συγκινηθῇ, καὶ δὲν εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ συγκινηθῇ τὸ πανελλήνιον ὅπως συνεκινήθη δι’ ἄλλους πληθυσμοὺς πολὺ δικαίως, εἴχομεν ὅμως τὴν ἀξίωσιν μιᾶς μερίμνης ὑπὸ τύπον ἐλεημοσύνης, ἐὰν θέλητε, πρὸς τοὺς πάσχοντας. Ἔχομεν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, Κύριοι Βουλευταί, τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ αἰτήματα τοῦ λαοῦ τοῦ ἰδικοῦ μας τίθενται πάντοτε εἰς δευτερεύουσαν μοῖραν ὑπὸ τοῦ Κέντρου, καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι λέγω ὑπερβολὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ δυνηθῶ νὰ φέρω ἁπτὰ παραδείγματα διὰ νὰ κατατοπισθῶσιν οἱ κ.κ. Βουλευταί, οἱ μὴ προερχόμενοι ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀντιληφθῶσι τὴν κατάστασίν μας, διὰ νὰ μᾶς παράσχωσι τὴν ἀλληλλεγγύην καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν ὅπου ἠθέλαμεν τὴν ἐπιζητήσει. Ἐὰν χωρίσωμεν τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας αὐτῆς εἰς τὴν τάξιν τῶν ἑλλήνων, τῶν παλαιῶν δηλ. κατοίκων τῆς ἐπαρχίας, καὶ εἰς τὴν τάξιν τῶν προσφύγων, καὶ ἐὰν ἐξετάσωμεν ποίας μερίμνης ἔτυχεν ἡ πρώτη καὶ ποίας ἡ δευτέρα, εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ σᾶς κατατοπίσω ἐπὶ τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς εὑρίσκετε ἀκόμη τρωγλοδύτας εἰς ὁλόκληρα χωρία, τῶν ὁποίων ἡ καταστροφὴ ἦτο πλήρης ἀπὸ τὴν Βουλγαρικὴν εἰσβολήν. Εἰς τὴν Δράμαν ἔλαβε χώραν πολυπληθὲς συνέδριον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐκάλεσε τηλεγραφικῶς νὰ παρευρεθῶμεν διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὸν πόνον των διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦντο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς καταστραφέντες ἀπὸ τὴν Βουλγαρικὴν εἰσβολήν, ἡ καταστροφὴ δὲ αὐτὴ δὲν εἶναι μικροτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ἄλλοι πρόσφυγες, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν μόνον τὸ σημεῖον ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐπανελθόντες, εὗρον, ἂν ὄχι οἰκίας, τοὐλάχιστον οἰκόπεδα. Οἱ θάνατοι ἦσαν ἄπειροι, προελθόντες ἐκ τῶν κακώσεων εἰς τὰ καταναγκαστικὰ ἔργα ἐν Βουλγαρίᾳ. Αἱ Σέρραι ἐκάησαν καὶ εἶναι ἀκόμη ἀνοικοδόμητοι καὶ μόνον πρὸ διετίας ἤρχισεν ἡ ἀνοικοδόμησις. Τὸ μαρτυρικὸν Δοξᾶτον, ἀφοῦ ὑπέστη τὴν σφαγὴν 750 ἐκ τῶν προκρίτων ὑπὸ τῶν Βουλγάρων καὶ Τούρκων, ἐκάη καὶ οἱ κάτοικοι αὐτοῦ εἶναι σχεδὸν ἄστεγοι. Στερούμεθα σχολείων καὶ συγκοινωνίας, εἴμεθα ἐστερημένοι δημοσίων ὑπηρεσιῶν, τῶν ὁποίων τὸ προσωπικὸν ἀποτελεῖται ἀπὸ ὅ,τι ἔχει νὰ ἐκσφενδονίσῃ τὸ Κέντρον ὡς ἄχρηστον. Καὶ ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ δευτέρου τμήματος, τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμοδιώτερος, ὁ ὁποῖος θὰ διεκτραγῳδήσω τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν. Ὑπάρχουν ἄλλοι ἔχοντες ἀμεσώτερον ἐνδιαφέρον, οἱ ἀγαπητοὶ Συνάδελφοι οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸν προσφυγικὸν κόσμον, καίτοι καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν εὐτυχίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου νὰ τιμηθῶ καὶ ἰδιαιτέρως ὑπὸ τοῦ κόσμου τοῦ προσφυγικοῦ καὶ ἑνὸς ἐκ τοῦ δυνατωτέρου τμήματος, λαμβάνων μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τὴν σχετικήν. Εἰδικώτερον, λέγω, ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος ἐστάλη εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρ. Ἑνώσεως, ἐνομίσθη ἀπὸ τὸν πολὺν κόσμον ὅτι ἐστάλη εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Ἐνομίσθη, ὅτι ἐπροικίσθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἐξησφάλισε ζωὴν ἄνετον. Ὁ κλῆρος ὁ γεωργικὸς κυμαίνεται μεταξὺ 7–15 στρέμματα καὶ ὅσοι κατάγονται ἀπὸ γεωργικὰ τμήματα, ὅσοι ἠσχολήθησαν μὲ τὴν γεωργίαν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἰκογένειαι ἔχουσαι κλῆρον 6–15 στρεμμάτων. Ἀλλ’ ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἡ στενότης αὐτοῦ τοῦ χώρου, πληττόμεθα καὶ ἡμεῖς ἀπὸ θεομηνίαν ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Ἐνθυμοῦμαι τὴν χάλαζαν, τὴν ἀκρίδα, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν προσέβαλλε τὸ μοναδικὸν προϊόν μας τοῦ καπνοῦ, παρεπέμποντο δὲ τότε οἱ πρόσφυγες ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀνακουφισθῶσι, πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως —πρὸς τὸ πτωχοκομεῖον δηλαδή—διότι δὲν ἤξιζε, φαίνεται, μιᾶς γενικωτέρας κρατικῆς μερίμνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, κ. Βουλευταί. Καὶ ὅταν ἡ κατάστασις εἶναι τοιαύτη ἀπὸ ἀπόψεως γεωργικῆς ἐγκαταστάσεως, καὶ ὅταν ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ἔχει ἀργοῦντα 1½ καὶ πλέον ἑκατομμύριον στρεμμάτων πλουσίας γῆς, εἴπατέ μας ἂν ἔχωμεν δίκαιον ἐκλιπαροῦντες καθ’ ἑκάστην τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐνεργοῦντες συλλαλητήρια, ὑποβάλλοντες παρακλήσεις διὰ τὴν μέριμναν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἡμῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ Βουλή, κατὰ ποῖον χρονικὸν διάστημα, κατὰ ποίαν ἡμερομηνίαν δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ Βουλὴ σύσσωμος ἔδωσε τὴν ἔγκρισιν αὑτῆς, ἔδωσε τὴν πληρεξουσιότητα αὑτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνάψῃ δάνειον καὶ ὅπως καταρτίσῃ σύμβασιν ἐκτελέσεως ἀποξηραντικῶν ἔργων καὶ προσαγάγῃ ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα τύχῃ τῆς κυρώσεως αὐτῆς. Οὐδὲν τούτων ἐγένετο! Οὐδέν! Ἀπολύτως οὐδέν! Ἡ ἐπιμονή μας, ἦλθε στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν παρεξηγήθη. Δὲν ἠδύνατο ἀπὸ πολλοὺς νὰ ἐξηγηθῇ τοιαύτη ἐπιμονὴ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ παρεξηγήθημεν εἰς βαθμόν, εἰς ὃν πᾶσα ἄλλη τάξις πολιτευομένων θὰ εἶχεν ἀχθῇ ἐπανειλημμένως εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ θὰ εἶχε προκαλέσει θόρυβον εἰς τὴν Βουλήν, οὐχὶ ἄνευ μικρᾶς σημασίας, ἡμεῖς ὑπέστημεν κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις. Ἐξηκολουθήσαμεν τὰς προσπαθείας ἡμῶν, ἀλλ’ αἱ προσπάθειαι αὗται κ. Βουλευταί, δὲν φαίνονται ὅτι στέφονται μέχρι σήμερον ὑπὸ ἐπιτυχίας τινός. Ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεομηνία ἡ τελευταία διὰ νὰ μεταβάλῃ εἰς λίμνην ὁλόκληρον τὸν κάμπον τῶν Σερρῶν διὰ νὰ καλύψῃ 60.000 στρεμμάτων ἐσπαρμένης γῆς, διὰ νὰ καταστραφοῦν 30.000 στρεμμάτων γῆς, παρασκευαζομένης πρὸς φυτείαν, διὰ νὰ ρίψῃ εἰς τοὺς δρόμους χιλιάδας πληθυσμῶν, διὰ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ μεριμνήσωμεν μὲ ἰδιαίτερον ζῆλον περὶ συνάψεως μιᾶς συμβάσεως πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, πρὸς περίθαλψιν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, διὰ τὸν ὁποῖον οὐδὲν πρὸ ἐτῶν ἐλάβομεν μέτρον. Διότι, ἂν οἱ σεισμοί, κ. Συνάδελφοι, δὲν προειδοποιοῦν, ἂν ἡ ἐπιστήμη δὲν προειδοποιῇ διὰ τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν σεισμῶν, ὁ Στρυμὼν προειδοποιεῖ κατ’ ἔτος περὶ τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ φέρῃ τὸν ἐρχόμενον χειμῶνα. (Χειροκροτήματα). Οὔτε ἓν ἔτος, κ. Συνάδελφοι, δὲν παρῆλθεν ἄνευ πλημμυρῶν ἐκ μέρους τοῦ Στρυμόνος καὶ ἄνευ καταστροφῶν. Ὅπως θὰ ἀντελήφθησαν οἱ μεταβαίνοντες ἐκεῖ ἢ καὶ ἔλαβον γνῶσιν αὐτῶν ἐκ τῶν πληροφοριῶν εἰδικωτέρων ἐμοῦ, ἤρκουν ὀλίγα ἑκατομμύρια διὰ νὰ δημιουργηθοῦν φράγματα τινά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπροστάτευον τοὐλάχιστον ὡρισμένας περιφερείας. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τούτων τῶν μέτρων οὐδὲν ἐλήφθη εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ ἐπανέρχομαι ἤδη εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐκτελέσῃ τὰ ἀποξηραντικὰ καὶ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα. Εἶναι δυσχερὴς ἡ θέσις μου κρίνοντος τὸ σχετικὸν τοῦτο ζήτημα. Εἶναι δυσχερὴς ἡ θέσις μου ὡς Βουλευτοῦ ψηφίζοντος τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ζητήματος οἷον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, αἵτινες ὑποχρεοῦν τὸν Πληρεξούσιον τὸν εὐσυνείδητον νὰ λησμονῇ πᾶσαν κοινοβουλευτικὴν ὑποχρέωσιν. Διὰ τοῦτο, κ. Βουλευταί, ἐτάχθην μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Δημ. Ἑνώσεως, ἐν τῷ ἀσθενεῖ ἐλέγχῳ τὸν ὁποῖον ἔκαμε, διὰ τὸ ζήτημα τῆς τύχης τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ εἶχε συνάψει μίαν σύμβασιν καὶ ἐνθυμούμεθα, ὅτι ἐγένετο μακρὰ συζήτησις πρὸ μηνῶν. Ἀλλὰ τὰ ἔργα ταῦτα εἶναι ἔργα, τὰ ὁποῖα προϋποθέτουν μεγάλας δαπάνας καὶ μεγάλας ἐργασίας. Θὰ ἦτο ἀναγκαία μία δημοπρασία ἢ θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη μία συμφωνία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην, ἐπιτυγχάνουσα τοὺς καλλιτέρους ὅρους συμβάσεως, καὶ ἡ εἰσαγωγὴ ταύτης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ βεβαίως ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἔγκυρον τὴν γνώμην. Ἐν τῇ σπουδῇ ἡμῶν ὅπως ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ταῦτα ἐνομίζομεν, ὅτι ἡ πρώτη ἄποψις θὰ ἦτο ἡ προσφορωτέρα. Διὰ τὴν σπουδήν μας ἐκείνην ἐγεννήθησαν αἱ παρεξηγήσεις, διότι ἀτυχῶς ὑπάρχει κόσμος κρίνων ὑποκειμενικῶς. Ἔναντι ἐκείνων ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιτάξωμεν παρὰ μόνον τὴν σιωπὴν καὶ τὴν περιφρόνησιν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἔργα διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ. Ὀρθῶς. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας ἡμῶν πρὸς τὴν ταχυτέραν ἐνέργειαν τοῦ διαγωνισμοῦ. Καὶ ἔλαβε χώραν διαγωνισμός, κ. Συνάδελφοι, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν συλλαλητηρίων διὰ τὴν μεγάλην καταστροφὴν τῶν πληθυσμῶν καὶ ἐγένετο Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας, καθ’ ἣν ἐζητεῖτο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δάνειον καὶ ἐργολάβοι, ἀλλὰ προπαντὸς ἐζητεῖτο χρῆμα, καὶ εἶχον μάθει καὶ ἐγὼ μετ’ εὐχαριστήσεως ὅτι προσῆλθον Οἶκοι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον κεφάλαια ἀρκετά, χάρις εἰς τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, ἥτις ἐδημιουργήθη εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ οὐδὲν ἁπλούστερον τοῦ νὰ ἀνεμένωμεν μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δημοπρασίας, ἢ ὅτι θὰ ἐπροτιμᾶτο ὁ Α ἢ ὁ Β Οἶκος, ὁ καλυτέρους ὅρους εἰσφέρων, ὁ ἀσφαλίζων τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ νὰ ἀσφαλισθῶσι τὰ ἔργα. Οὕτως εἴχομεν τουλάχιστον συνειθίσει παρακολουθοῦντες τὰς τοιούτου εἴδους ἐργασίας. Ἀντὶ τούτου ὅμως ἐλήφθη μία ἀπόφασις ἐν τῷ Ὑπουρ. Συμβουλίῳ, ἡ ὁποία λέγει ὅτι δίδομεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς πάντα προσελθόντα, τρεῖς, τέσσαρες, δὲν ξεύρω πόσοι προσῆλθον. Ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία ἐγεννήθη τὴν αὐτὴν ἡμέραν, μετὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὑπῆρξεν ἀρίστη βεβαίως εἰς τὸν κόσμον τὸν ἰδικόν μας. Μάλιστα ἀντηλλάγησαν καὶ ἀσπασμοὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ μεγάλου ζητήματος μεταξὺ τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σερρῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ὑπάγετε ἕως τὴν ὁδοποιΐαν, διὰ νὰ εὕρητε τὰ αἴτια.

§24Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Δὲν ὑπάρχουν αἴτια.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ τὸ ἴδωμεν αὐτό.

§26Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ναί, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε πράγματα, ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως, ποὺ δὲν ἔχουν σχέσιν.

§27Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν αὐτό. Ἐνεθαρρύνθημεν, Κύριοι Συνάδελφοι, ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ πιστεύωμεν, ὅταν εἴδαμεν ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἐδόθησαν εἰς 3–4 Ἑταιρίας, τίποτε φυσικώτερον, τίποτε λογικώτερον ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναμένωμεν συντομώτερα νὰ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά. Εἴχομεν μάλιστα τὴν ἐλπίδα ὅτι θ’ ἀπασχολήσουν ἀμέσως καὶ χιλιάδας ἐργατῶν καὶ εἴχομεν τέλος πάντων κάθε δικαίωμα νὰ νομίζωμεν ὅτι τὰ ἔργα ἡμῶν εἰσῆλθον εἰς τὴν κανονικὴν ὁδόν. Ἔχουν περάσει, Κύριοι Συνάδελφοι, 8 ἡμέραι ἀπὸ τότε.

§28Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὅταν νομίσητε ὅτι εἶναι ὥρα νὰ ὁμιλήσω, εἴτε ἐν τῷ πέρατι τοῦ λόγου σας εἴτε ἐν τῷ μέσῳ, νὰ μὲ ἀκούσετε.

§29Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσετε ὅποτε θέλετε. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ ὡρισμένου σημείου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελον τὴν γνώμην τὴν ἔγκυρον τὴν ἰδικήν σας, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤρχισαν αἱ συνεννοήσεις, Κύριοι, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ στάδιον πλέον τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἐνθυμεῖσθε ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι εἶχε λεχθῇ ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, ὅτι ἡ σύμβασις θὰ ὑπογραφῇ καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον, ἔλεγον ὅμως ὅτι θὰ ἐκαλοῦντο ἐνδιαφερόμενοι νὰ προέλθουν εἰς συμφωνίαν ἀναμεταξύ των. Παρῆλθον 8 ἡμέραι καὶ ἔκτοτε ἐξακολουθοῦσι νὰ γίνωνται αἱ συνεννοήσεις καὶ αἱ συμφωνίαι αὐταὶ ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἀτελείωτοι. Συνεπῶς νομίζομεν ὅτι ἡ καθυστέρησις ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ, δὲν εἶναι καθόλου ἀπίθανον νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι θέλει παρελκυσθῇ ἡ ὑπόθεσις κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον.

§30Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ ἤμην ὁ τελευταῖος ὅστις θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὰ παράπονα τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ἐπαρχιῶν, μίαν τῶν ὁποίων ἀντιπροσωπεύετε καὶ σεῖς, εἶναι δικαιότατα. Ἐὰν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐξήγησιν, δικαιολογίαν, ἢ ἐλάφρυνσιν τῆς εὐθύνης, δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ τὴν ἀνεύρω ἀλλαχοῦ παρὰ εἰς τὸ ὅτι πρὸ ὑμῶν ὑπῆρξαν ὁμοιοπαθεῖς ἐν ὅλῃ τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, καὶ ἀπὸ μακροτάτων ἐτῶν συζητοῦμεν καὶ ἴσως συζητήσωμεν ἀκόμη δι’ ἔργα ἀντιπλημμυρικά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας, ἢ εἰς τὸν ἰδιαίτερον νομὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατάγομαι καὶ ὅπου ἑκάστοτε γίνονται πλημμύραι καταστρεπτικαί, εἴτε καὶ εἰς ἄλλους νομούς. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ἀπολύτως δικαιολογίαν, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις, ἐὰν ἤθελε νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ πολυπαθοῦς πρώτου ἐλευθέρου τμήματος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, νὰ εὕρῃ τὸν σχετικὸν λόγον εἰς τὸ ὅτι ἐν τῇ περιπετειώδει ἐθνικῇ μας ἱστορίᾳ, εὐθὺς ὡς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καθωρθώνετο νὰ εἰσέλθουν εἰς μίαν ὁδὸν σχετικῆς εὐημερίας, κἄποια ἐθνικὴ περιπέτεια παρουσιάζετο, περίπου ἀνὰ δεκαπενταετίαν, καὶ ἤνοιγε νέας πληγάς, καὶ μᾶς ἠνάγκαζε νὰ λαμβάνωμεν νέα μέτρα πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν. Καὶ παρὰ τὴν συναίσθησιν καὶ τὴν βαθεῖαν συνείδησιν τῆς ἀνάγκης, ἣν εἶχον ὅλαι διαδοχικῶς αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν καθιερώθη ἡ μικρὰ Ἐπικράτεια ὑπισχνοῦντο ἀδιακόπως εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἤθελον ἐκτελέσει τοιαῦτα ἔργα, ἐν τοσούτῳ τοιαῦτα ἔργα δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν. Εἶμαι προσωπικῶς — καὶ δύναμαι νὰ τὸ εἴπω, διότι τὸ ἔχω δηλώσει καὶ δημοσίᾳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἄλλοτε — τῆς γνώμης, ὅτι τοιαῦτα ἔργα εἶναι σκοπιμώτερον νὰ γίνωνται δι’ ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως. Ἀλλ’ ἐν Κυβερνήσει εὑρισκόμενος συμμαχικῇ θὰ παρεῖχον ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐπ’ ἐλάχιστον χρόνον διάρκειαν ταύτης, ἐὰν δὲν ἐνεπνεόμην ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς συναρμολογήσεως ἀντιθέτων ἀπόψεων, ἰδέα ἥτις ἄλλωστε εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ γενικῶς διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν λειτουργίαν καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἦτο ἐπιβεβλημένη, καθόσον οὐδεὶς δύναται νὰ παρίδῃ, ὅτι προκειμένου περὶ ἔργων, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 3 ἕως 4 δισεκατομμύρια, ἦτο ὀρθὸν καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ τὸ κῦρος νὰ καλύψῃ τις ἀπὸ πάσης, ἔστω καὶ τῆς πλέον ἀσυστάτου, ὑπονοίας, δι’ ἑνὸς προχείρου συναγωνισμοῦ, ἵνα δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ δημοσία γνώμη ἐὰν περιεφρουρήθησαν κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, χωρὶς νὰ παραμεληθῇ οὐσιωδῶς ἡ ζέσις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ: Διατί προηγουμένως μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἔργα δὲν ἔγιναν καὶ αὐτά; Δυστυχῶς, Κύριοι, δὲν ἔχομεν τὰ οἰκονομικὰ μέσα καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δανειζώμεθα χρήματα, δὲν ἠδυνάμεθα δὲ νὰ ἀποταθῶμεν συνολικῶς εἰς τὰς διεθνεῖς χρηματαγορὰς καὶ νὰ ζητήσωμεν διὰ μιᾶς ὅλον τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, ὅσον ποσὸν μᾶς ἀναγκαιοῖ δι’ ὅλα τὰ ἔργα.

§31Φ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Πῶς διὰ τὰς Ἀθήνας;

§32Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ εἴπω καὶ περὶ αὐτοῦ. Ὑπάρχει εἰς κόρος πιστώσεως καὶ διὰ τὰ μᾶλλον εὔρωστα Κράτη. Αὐτὸς εἶναι νόμος οἰκονομικὸς ἀμείλικτος, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ παρίδῃ. Εἴμεθα, λοιπόν, ὑποχρεωμένοι νὰ διαγράψωμεν μίαν σειράν, μίαν τάξιν ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐκτελέσωμεν, ἵνα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ζητῶμεν τὰς σχετικὰς πιστώσεις. Ἐγὼ προσωπικῶς, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω μετὰ δυνάμεως ἰσχυροτέρας ἀπὸ ὅ,τι σήμερον ἡ θέσις μου μοῦ ἐπιτρέπει τὰ δημόσια πράγματα, ἐθεώρησα ὡς πρῶτον ἐκτελεστέον ἔργον τὸ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐξήγησα τότε ὅτι τὸ ἐθεώρουν ὄχι μόνον ὡς ἔργον ἀνάγκης, ἀνεπιδέκτου ἀναβολῆς ἄνευ κινδύνου δίψης τῶν πληθυσμῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ὡς ἔργον πλουτοφόρον. Διότι ἡ παραμονὴ τῶν ξένων ἐν Ἀθήναις θὰ παραταθῇ ἐπὶ ἡμέρας περισσοτέρας καὶ θὰ εἰσφέρῃ συνάλλαγμα ξένον εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ ἐπηκολούθησεν ἡ σύναψις συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλονίκης. Ἦλθεν ἡ περίοδος τῆς δικτατορίας. Εὑρήκαμεν ἐκκρεμῆ καὶ ὑποχρεωτικὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὡς συναφθεῖσαν κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως νομοθετικῆς, ἄλλην σύμβασιν, σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἴσως μία κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐθεώρει τόσον ἐπείγουσαν, τὴν σύμβασιν τὴν ἀφορῶσαν τὸν ἠλεκτρικὸν φωτισμὸν καὶ τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν. Ἔπρεπε νὰ τὴν διαρρυθμίσωμεν κατά τινα τρόπον, νὰ προσπαθήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους αὐτῆς καὶ τοῦτο ἐπράξαμεν. Δὲν ἐπεβαρύνετο ἄλλως τε τὸ Δημόσιον δι’ αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προνοήσῃ περὶ τοῦ δανείου τοῦ τριμεροῦς, ἄνευ τοῦ ὁποίου ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς πρόγραμμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παγιωθῇ. Ἐκ παραλλήλου εἶχεν ὑπ’ ὄψει της τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὰ τοῦ Στρυμόνος. Ἐγένοντο προσφοραὶ διαφόρων Οἴκων, πράγματι τριῶν. Ἴσως ἐκ πεπλανημένων εἰδήσεων ἐσχηματίσθη ἡ ἐντύπωσις παρ’ ἄλλοις, ἢ καὶ παρ’ ὑμῖν, ὅτι εἰς πάντας τοὺς προσελθόντας κατεκυρώσαμεν τὸ σύνολον τῶν ἔργων, ὅπως εἴπατε. Ἐπρόκειτο περὶ τῶν Θεσσαλικῶν ἔργων καὶ συγχρόνως περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος. Εἶναι δύο διακεκριμένα ἔργα τῆς αὐτῆς φύσεως, εἰς διάφορον περιφέρειαν. Ἐπαρουσιάσθησαν τρεῖς ἑταιρίαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία δὲν ἐπλήρου κατὰ πάντα τοὺς ὅρους τῆς προκηρύξεως. Εἰς ταύτην δὲν παρεχωρήσαμεν οὔτε τὰ Θεσσαλικὰ οὔτε τοῦ Στρυμόνος τὰ ἔργα. Ἀπεφασίσθη κατ’ ἀρχὴν ἡ παραχώρησις εἰς δύο μεγάλας Ἀμερικανικὰς ἑταιρίας, αἵτινες προσφέρουν ὅρους οὐχὶ πολὺ ἀπέχοντας ἀλλήλων. Ἀκόμη καὶ διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων θὰ εἶναι συντελεστικὴ ἡ παραχώρησις εἰς μὲν τὴν μίαν ἑταιρίαν τῶν Θεσσαλικῶν ἔργων, εἰς δὲ τὴν ἑτέραν τῶν τοῦ Στρυμόνος. Αἱ ἑταιρίαι δὲν ἐδέχθησαν δυσμενῶς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, διότι συμβαίνει νὰ ἐργάζωνται καὶ αἱ δύο ἐν Ἑλλάδι. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῷ πόνῳ ὁ ὁποῖος σᾶς διακρίνει καὶ ὁ ὁποῖος ἐκδηλοῦται εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐκπληρώσεως τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῶν ἔργων, διακρίνομεν σκιάν τινα ἀμφιβολίας περὶ ἐνδεχομένης μὴ συνάψεως τῶν σχετικῶν συμβάσεων, ἢ περὶ ἀναβολῆς τῆς συνάψεως αὐτῶν, ἀμφιβολίας ἥτις ἐκδηλοῦται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι θεωρεῖται ἤδη πολὺ τὸ ὀκταήμερον, ὅπερ παρῆλθεν ἀπὸ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δύναμαι νὰ σᾶς παράσχω τὴν ρητὴν καὶ ἀπερίφραστον διαβεβαίωσιν, ὅτι εἶναι ἀπόφασις στερρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου καὶ τῶν καθ’ ἕκαστα μελῶν αὐτῆς, ἵνα τάχιστα συναφθῶσιν αἱ σχετικαὶ συμβάσεις καὶ ἀρχίσῃ συντόμως ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Δὲν πρέπει νὰ παραμένῃ οὐδ’ ἐλάχιστον ἴχνος ἀμφιβολίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν διεκρίθη, ὑποθέτω, διὰ παχυλὰς καὶ ἀφθόνους ὑποσχέσεις. Τουναντίον ἔπραξε πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα ὑπεσχέθη, ἢ ὅσα ἠδύνατο ἐν βραχεῖ διαστήματι καὶ μετὰ μίαν καταστροφικὴν περίοδον νὰ πράξῃ. Δὲν διαβουκολοῦμεν τὸν λαόν, δὲν διαθρέπτομεν ἐλπίδας ἐπὶ ματαίῳ, δὲν ἐκτιθέμεθα εἰς ὑποσχέσεις φρούδας πρὸς τὸν λαόν, καὶ θὰ εἶναι ἄδικος ἡ ὑπόνοια ὅτι θὰ ματαιωθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων. Προσπαθοῦμεν κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ γίνουν αἱ συμβάσεις, ἀλλὰ πάντως αἱ συμβάσεις θὰ συναφθῶσι καὶ θὰ συναφθῶσι τάχιστα. Δύναμαι νὰ παράσχω ἐξ ὀνόματος ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, ἅπαξ ἔτι, τὴν κατηγορηματικὴν ταύτην διαβεβαίωσιν. (Χειροκροτήματα).

§33Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Μετὰ τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδικοῦ μου πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ, βεβαίως παρέλκει ἐντελῶς ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἔχω ἓν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνῶ ἀπολύτως μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ ποιότης, κ. Βουλευταί, τῶν ἔργων τῶν ἰδικῶν μας ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἔργων τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν εἶναι ποιότης ἐκτελέσεως ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, καὶ οὐχὶ μόνον ἀποξηραντικῶν ἢ ἀρδευτικῶν. Τοιούτων ἔργων ἡ ἐκτέλεσις ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἡ ἐξασφαλίζουσα ἀπολύτως τοὺς πληθυσμούς, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ ὁλόκληρον τὸ χρηματικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Εἶμαι κεκηρυγμένος, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀναμιγνύωμαι εἰς οἰκονομολογικὰ ζητήματα, ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι διὰ τὰ ἔργα τὰ ἰδικά μας πρωτεύει ἡ ἐξασφάλισις τοῦ χρήματος. Ἔχω, δὲ τὸ δικαίωμα νὰ δυσπιστῶ, διότι ἔχομεν προηγούμενα πρόσφατα. Ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων τῶν ἰδικῶν μας καὶ ἡ ἐνδεχομένη διακοπὴ ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν συνεπάγεται μίαν μεγαλυτέραν καταστροφὴν τῆς Χώρας.

§34Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Καταστροφὴν καὶ τῶν ἔργων τῶν προηγουμένων.

§35Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Καταστροφὴν καὶ τῶν ἔργων διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν διατεθῆ πολλὰ ἑκατομμύρια. Καὶ ἐφόσον ἔχομεν δεδομένον ὅτι ὑπάρχουν οἶκοι οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ὁλόκληρον τὸ δάνειον, ὀφείλει, τοὐλάχιστον, ἡ Κυβέρνησις εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, νὰ προνοήσῃ ἰδιαιτέρως. Δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίσωμεν ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτική μας κατάστασις αὔριον οὔτε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ποία θὰ εἶναι ἡ οἰκονομική μας θέσις μεθαύριον. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι αἰσιοδοξοῦν, ἔχω δόσιν ἀπαισιοδοξίας διὰ τὴν κατάστασιν τὴν ἰδικήν μας. Θέλομεν μίαν ἐξασφάλισιν τῶν ἔργων μας. Μὴ μᾶς τὰ διακόψητε, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὴν πεδιάδα αὐτὴν τὴν κατοικεῖ ἕνας κόσμος ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῶν πλημμυρῶν καὶ ὁ ὁποῖος τείνει τὴν χεῖρα ἐπαίτιδα πρὸς ὑμᾶς, γνωρίζει δὲ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἀξιώσῃ τὰ δικαιώματά του. Ὑπάρχουν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας πολιτευόμενοι οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται ὅτι ὅταν αἱ πύλαι τῆς δικαιοσύνης δὲν ἀνοίγονται θραύονται. Ἐξασφαλίσατε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων μας καὶ ἡμεῖς θὰ τὰ πληρώσωμεν τὰ τοκοχρεωλύσια, ἡμεῖς θὰ πληρώσωμεν τὰ ἀρδευτικὰ καὶ θὰ δώσωμεν τὴν εὐτυχίαν εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον καὶ θὰ τονώσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν (χειροκροτήματα).

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Νὰ εἰπῶ δύο λέξεις δι’ ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ἕνα σχέδιον νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν συνάψει συμφωνίαν μετὰ Κρατῶν τὰ ὁποῖα διαρρυθμίζουν τὸ ἐμπόριόν των κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα οὐχὶ τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν ἀλλὰ σταθμιζόντων αὐτὴν ἑκάστοτε ἀπὸ τὰς περιστάσεις νὰ δύναται καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ λαμβάνῃ ὅμοια μέτρα περιορισμοῦ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀντιστοίχου χώρας εἰς τὴν ἡμεδαπήν. Εἶναι εἶδος κρουνοῦ ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέπεται νὰ κανονίζῃ ἑκάστοτε τὴν εἰσροὴν ἀναλόγως τῆς ἐκροῆς. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἥτις ἐντὸς δύο τριῶν ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§37Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ὁ ἔλεγχος, Κύριοι Συνάδελφοι, τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ μέτρα τὰ κοινωνικά, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατὰ τὴν θεομηνίαν τὴν ἐπελθοῦσαν ἐκ τῶν σεισμῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κορίνθου, ἐξετράπη τοῦ σημείου ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ καὶ ἐξετράπη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Ἐὰν δὲ σήμερον λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἐγώ, τὸν λαμβάνω διότι νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρέωσιν νὰ φέρωμεν τὴν συζήτησιν εἰς ἐκεῖνο τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ σταθῇ. Ἠλέγχετο ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἔλαβεν τὰ προσήκοντα μέτρα ἐν τῷ προσήκοντι χρόνῳ, ἄρα διότι δὲν ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα· διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ μέτρα ἡ Κυβέρνησις μετὰ 10) ἔτη διὰ νὰ στεγάσῃ τοὺς ἀστέγους Κορινθίους, τὰ μέτρα ταῦτα θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ λείψουν, διότι ἅμα περάσῃ μία δεκαετία θὰ ἔχουν τὰ μέσα μόνοι των οἱ σεισμοπαθεῖς νὰ στεγασθοῦν. Ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῶν χρονικῶν ὁρίων ἐκείνων, ἐντὸς τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἄλλη ταχυτάτη μέριμνα πρὸς στέγασιν. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προνοίας παρέτασσεν ἀριθμοὺς ἑκατοντάδων σκηνῶν, τὰς ὁποίας ἐφρόντισεν καὶ ἔστειλεν διὰ νὰ στεγασθῶσιν οἱ Κορίνθιοι. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: κατὰ ποίαν χρονολογίαν ἐστάλησαν αἱ σκηναὶ αὗται; Διότι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔχω, τῶν σεισμῶν γενομένων κατὰ τὴν νύκτα τῆς Κυριακῆς, μόλις τὴν ἑσπέραν τῆς Δευτέρας ἀπεστάλησαν ἐκ Ναυπλίου 70 σκηναί. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Τρίτης, παρὰ τὴν βροχὴν καὶ τὴν χάλαζαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε ἀπειλοῦσα νὰ πνίξῃ αὐτούς, καὶ καθ’ ὅλην τὴν Τετάρτην οὐδεμία ἄλλη μέριμνα ἐλήφθη ὑπὲρ αὐτῶν. Τὴν Τετάρτην κατέπλευσεν τὸ Ἀγγλικὸν πολεμικὸν τὸ ὁποῖον ἀπεβίβασε 500 σκηνάς. Ὁμολογουμένως ἦτο ἕνα ποσὸν μέγιστον τὸ ὁποῖον ἐν βραχυτάτῳ χρονικῷ διαστήματι ἀπέστειλε διὰ νὰ στεγάσῃ τοὺς σεισμοπλήκτους δεδομένου ὅτι ὁ λιμὴν ἐξ οὗ ἦλθεν ἡ συνδρομὴ ἀπεῖχε 800 χιλιόμετρα τοῦ μέρους εἰς ὃ εὑρίσκοντο οἱ πληγέντες. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὁποία ἦτο ἡ Κρατικὴ μέριμνα; Ἤκουσα, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ μὲ διαψεύσῃ καὶ νὰ μὲ ἐπανορθώσῃ ἐὰν δὲν λέγω ἀληθῆ, ἤκουσα ὅτι μετεκομίσθη σιδηροδρομικῶς εἰς Κόρινθον ἐντὸς τῆς Δευτέρας μία βαλίτσα περιέχουσα χρήματα διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς, ἀλλὰ οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο, εἰμὴ σιδηροδρομικός τις περίπατος μιᾶς βαλίτσας, διότι τὰ χρήματα ἐπανεφέρθησαν εἰς Ἀθήνας. Αὐτὴ ἦτο ἡ συνδρομὴ κατὰ τὰς πρώτας στιγμὰς πού ἐπλήγησαν οἱ Κορίνθιοι. Αὐτὸ τὸ γεγονός μοῦ ἐπανέφερεν εἰς τὴν μνήμην ἕνα παλαιὸν ἐπεισόδιον τοῦ μαθητικοῦ μου βίου κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ μακαρίτης ὁ καθηγητής μας Δαμβέργης, ὅταν μοῦ ὡμίλει διὰ καμμίαν χημικὴν οὐσίαν εὐκόλως ἀγοραζομένην, μᾶς ἐπεδείκνυεν ἓν δεκάλεπτον μὲ τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν τὴν διδασκομένην οὐσίαν, ἀντὶ νὰ μᾶς ἐπιδείξῃ αὐτὴν ταύτην τὴν χημικὴν οὐσίαν. Φαίνεται ὅτι ἐπεδείχθη εἰς τοὺς Κορινθίους ἡ βαλίτσα ἡ περιέχουσα τὸ ποσὸν τῶν 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ νὰ τοὺς καταπαύσῃ, ἡ ἐπίδειξις, τὴν πεῖναν. Αὐτὴν τὴν εἰκόνα μοῦ παρέχει ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον παρασχεθεῖσα συνδρομή. Ἤκουσα καὶ ἕνα ἄλλο ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅταν ἐπανῆλθε ἐκ Κορίνθου ἀπετάνθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, τὸ ἑσπέρας τῆς Τετάρτης καὶ ἐζήτησεν νὰ ἀποσταλοῦν σκηναὶ διότι ἔμενεν εἰσέτι ἄστεγος πολὺς πληθυσμός, παρὰ τὰς 500 Ἀγγλικὰς σκηνάς, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἔχει σκηνὰς διότι αὗται εὑρίσκονται εἰς τὴν Χαλκίδα· καὶ παρὰ τὰς παρακλήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ τηλεφωνήσουν εἰς Χαλκίδα, ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι δὲν ὑπάρχει μέσον πρὸς διαβίβασιν τηλεφωνικῆς διαταγῆς.

§38Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προνοίας). Ἐγὼ εἶπον τοιαῦτα πράγματα; Σᾶς εἶπον ὅτι ἐπεχειρήσαμεν νὰ τηλεφωνήσωμεν, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς τηλεφωνικὴν ἐπικοινωνίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθημεν νὰ τηλεγραφήσωμεν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν διὰ τὰς σκηνάς, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν τὰ πράγματα. Εἴπατε ὅτι τὴν Τετάρτην τὸ ἑσπέρας τὸ Ἀγγλικὸν πολεμικὸν ἀπεβίβασεν 500 σκηνάς. Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ σᾶς διαφεύγει ὅτι ἐκ τῶν 500 σκηνῶν, 350 ἐτοποθετήθησαν ἐν Κορίνθῳ καὶ 150 ἐν Λουτρακίῳ. Αὐτὰ τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀνέφερα κατὰ τὴν τελευταίαν μου ἀγόρευσιν καὶ δὲν ἤκουσα καμμίαν ἀντίρρησιν· μπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε πόσος εἶναι ὁ πληθυσμὸς τῆς Κορίνθου;

§39Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Σεῖς θὰ μοῦ τὸ εἰπῆτε· ἐξετάσεις γεωγραφίας δὲν δίδω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§40Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Ὁ πληθυσμὸς τῆς Κορίνθου ἀνέρχεται περίπου εἰς 10.000 κατοίκους, ἂν ὄχι περισσότερον λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν 500 οἰκογενειῶν προσφύγων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκεῖ. Εἴπατε λοιπὸν ὅτι μέχρι τῆς ἑσπέρας τῆς Τετάρτης 75 σκηναὶ καὶ 350 αἱ Ἀγγλικαὶ, δηλαδὴ τὸ ὅλον 425. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: μέσα εἰς τὰς 425 σκηνὰς ἐστεγάσθησαν 10.000 ἄτομα; διότι μετὰ δὲν ἐτοποθετήθησαν ἄλλαι σκηναὶ εἰς τὴν πόλιν. Ὅσαι ἐστάλησαν ἐτοποθετήθησαν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Κορινθίας. Καὶ ὅμως ἀπὸ τῆς Πέμπτης δὲν ὑπῆρχεν ἄστεγος. Πῶς ἔγινεν αὐτὸ τὸ θαῦμα μέσα εἰς 425 κωνικὰς σκηνὰς νὰ στεγασθῇ ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος;

§41Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι 75 σκηναί...

§42Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Δὲν εἶναι αἱ 75 σκηναί, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ κ. συνάδελφος, παρὰ εἶναι 324, αἱ ὁποῖαι ἀπεστάλησαν ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§43Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Πότε;

§44Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Πρὸ τῆς Τετάρτης περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην. Τὴν Τετάρτην ὅλος ὁ κόσμος ἦτο στεγασμένος.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε ἐντύπωσιν, δὲν εἶναι καλὴ ἡ μέθοδος αὐτή. Σᾶς ἐρωτῶ: εἴπατε ὑπευθύνως ὅτι τὴν Τρίτην τὸ ἑσπέρας ἦσαν αἱ σκηναὶ ἐκεῖ;

§46Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι 324 σκηναί, ὅπως σᾶς τὸ λέγει καὶ ὁ διοικητὴς τοῦ Συντάγματος. Τὴν Τετάρτην δὲν ἐτοποθετήθη καμμία σκηνή. Τὰς σκηνὰς δὲ αὐτὰς τὰς περισυνελέξαμεν πανταχόθεν, διότι σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἴχομεν ἐδῶ καὶ σᾶς ἀνέπτυξα διατὶ δὲν εἴχομεν ἐδῶ. Πῶς τὸ θέλετε;

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βλέπω ὅτι ἀγανακτῆτε προκειμένου νὰ παρουσιάσητε ποία ἀκαταστασία ἐπικρατεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας.

§48Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀκαταστασία.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς δὲν ὑπῆρχεν ἀφοῦ δὲν ἐγνωρίζατε ποῦ εἴχατε τὰς σκηνὰς καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκοντο καὶ ἔρχεσθε ἐδῶ νὰ παραστήσητε καὶ νὰ πιστεύσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ἐπράξατε ὅ,τι ἦτο δυνατόν; Ἠμπορεῖ νὰ ἐπράξατε ἐν τῇ προθέσει σας, ἀλλ’ ἐν τῇ διαχειρίσει καὶ τῇ καταστάσει τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι τοιαύτη ἀξιοθρήνητος ἀκαταστασία, ὥστε μία μόνον ὑπάρχει δικαιολογία, ὅτι δυστυχῶς τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις.

§50Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἐὰν ἐξεθυμώσατε, κ. Ὑπουργέ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ συνεχίσω. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι ἐντὸς τῆς Δευτέρας ἀπεστάλησαν ἐκ Ναυπλίου 75 σκηναί. Ἠγνόουν ὅτι τὴν Τρίτην ἐσυνεχίσθη ἡ ἀποστολὴ καὶ ἀπεστάλησαν καὶ ἄλλαι 75, ὡς συνεπλήρωσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§51Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Εἴπατε μέχρι τῆς ἑσπέρας τῆς Τετάρτης δὲν εἶχον φθάσει ἄλλαι σκηναί.

§52Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τί εἶπον. Ἐγὼ δὲν μεταβάλλω τὰ λεγόμενά μου. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐντὸς τῆς Δευτέρας ἀπεστάλησαν ὄχι παρ’ ὑμῶν, ἀλλὰ παρὰ τῶν Στρατιωτικῶν ἀρχῶν Ναυπλίου, διότι σεῖς ἠσχολεῖσθο μὲ τὴν βαλίτσα. Δὲν εἴχατε ἀσχοληθῆ μὲ τὰς σκηνάς. Ἄλλως τε καὶ ἡ φρούρησις 5.000.000, τὰ ὁποῖα περιήγοντο εἰς περίπατον, δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα. Λοιπὸν ἐστάλησαν παρὰ τῶν Στρατιωτικῶν ἀρχῶν Ναυπλίου 75 σκηναὶ τὴν Δευτέραν. Μὲ συνεπλήρωσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διὰ τῆς πληροφορίας ὅτι τὴν Τρίτην ἀπεστάλησαν ἕτεραι 75 καὶ ἔγιναν 150. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέριμνά σας ἡ Κρατική. Καὶ ἀπεστάλησαν καὶ 2 πλοῖα τὴν Τρίτην εἰς ἀπόστασιν μόλις 30 μιλλίων. Σᾶς παρέχω λοιπὸν τὴν πληροφορίαν ὅτι αἱ 500 σκηναὶ τὰς ὁποίας ἡ Ἀγγλικὴ μεγαλοφροσύνη ἀπέστειλεν εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους δὲν ἦσαν σκηναὶ ἐρραμμέναι καὶ ἕτοιμαι. Δὲν τὰς παρέλαβεν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυστάθμου τὸ Ἀγγλικὸν πολεμικὸν Παρέλαβεν ὕφασμα καὶ ἐν πλῷ ἐρράφησαν αἱ σκηναί. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέριμνα ἡ φιλανθρωπική. Καὶ δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι δὲν εἴχαμεν τὰ μέσα νὰ κάμωμεν τίποτε περισσότερον. Ἐὰν εἴχατε διαθέσει τὰς σκηνάς σας, ἠδύνασθε προχείρως ἐκ τῶν ἐμπόρων τοῦ Πειραιῶς νὰ προμηθευθῆτε ὕφασμα καὶ νὰ ράψετε τοιαύτας, ὅπως τὰς ἔρραψε τὸ πλήρωμα τοῦ Ἀγγλικοῦ πολεμικοῦ πλοίου. Ἀλλὰ ἔρχομαι καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς μερίμνης ἢ τῆς ἀμεριμνησίας. Πότε ἐτράφησαν διὰ πρώτην φορὰν διὰ τῆς μερίμνης τῆς ἰδικῆς σας οἱ σεισμόπληκτοι; Εἶναι γνωστή, εἶναι ἀξιέπαινος ἡ μέριμνα τῶν Δημάρχων Ἄργους Ναυπλίου καὶ Πατρῶν οἱ ὁποῖοι ἐμερίμνησαν καὶ ἀπέστειλαν ἄρτον εἰς τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως ἐκείνης, οἵτινες ἀπέμειναν εἰς τοὺς δρόμους.

§53Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουρ. Στρατ.). Ἐντὸς 24 ὡρῶν ἐστάλη ἐκ μέρους τοῦ Στρατιωτικοῦ ἀρτοποιείου ἄρτος 7.000 ὀκάδων. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νομίζω ὅτι εἶναι ἐν γνώσει ὅτι μὲ τὸ πρῶτον τραῖνον μαζὶ μὲ τὸ ἀπόσπασμα ἐστάλη καὶ ὁ ἄρτος καὶ ἐντὸς τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν ἐστάλησαν ὅλαι αἱ σκηναὶ αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Πειραιῶς.

§54Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἔφθασαν ἐκεῖ;

§55Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ἀφοῦ ἔφυγαν, βεβαίως ἔφθασαν.

§56Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἐκ Πατρῶν ὁ ἄρτος ἐστάλη ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Δήμαρχον.

§57Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ στρατιωτικὸς ἄρτος ἔφθασεν εἰς τὰς 9 τὸ βράδυ.

§58Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου ἐκ τῶν ἐντοπίων καὶ ὑπὸ βουλευτῶν τοῦ νομοῦ, τὸ πρῶτον συσσίτιον τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησε τὴν Τετάρτην εἶναι τὸ ἀποσταλὲν ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος Πρωΐας.

§59Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐδῶ οἱ ἀρχὲς εὑρίσκονται εἰς τὴν Κόρινθον. Ἡ Κόρινθος εὑρίσκεται εἰς ἐγγυτάτην ἀπόστασιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δύναται δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματος νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ παύσῃ ἡ ἀπεραντολογία καὶ νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ πῶς θὰ καταστήσωμεν εὐτυχῆ τὴν Κόρινθον καὶ μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν αὐτῆς.

§60Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπεραντολογῶ καὶ ὁ χρόνος τὸν ὁποῖον κατηνάλωσα εἰς τὸ βῆμα τοῦτο πρέπει νὰ καταλογισθῇ εἰς τοὺς διακόπτοντάς με. Τὸ πρῶτον συσσίτιον εἶναι τὸ ἀποσταλὲν ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος «Πρωΐας». Κατόπιν ἐλειτούργησε συσσίτιον τοῦ Νοσοκομείου τῶν προσφύγων καὶ κατόπιν ἓν συσσίτιον, τὴν Πέμπτην πλέον, τοῦ πατριωτικοῦ ἱδρύματος. Κατὰ συνέπειαν τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐθέσαμεν ὑπὸ ἔλεγχον εἶναι οὐχὶ ἔλλειψις πάσης στοργῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους, διότι νομίζω ὅτι καὶ στοργὴν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐπιδείξῃ καὶ τὴν διάθεσιν ἔχει νὰ τὴν ἐπιδείξῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ προσήκοντος χρόνου καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ αὕτη. Καὶ ἐὰν ὁ πληθυσμὸς τῆς Κορίνθου κατὰ τὴν Τετάρτην ἡμέραν ἦτο τοιοῦτος ὥστε νὰ στεγασθῇ ἐντὸς τῶν 350 ἢ 425 σκηνῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν διαρροὴν τοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος παραμείνας ἐν ὑπαίθρῳ ἐν μέσῳ βροχῶν καὶ κατακλυσμῶν μετὰ τὴν θεομηνίαν τῶν σεισμῶν ἠναγκάσθη νὰ εὕρῃ στέγην ἐκεῖ ὅπου ἠδυνήθη, πλεῖστοι δὲ ἦλθον καὶ εἰς Ἀθήνας καὶ ἄλλοι εἰς Ναύπλιον. Ὁ ἔλεγχος ἦτο διὰ τὰ χρονικὰ ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐπεδείχθη ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνητικῆς στοργῆς καὶ μερίμνης.

§61Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Οἱ σεισμοὶ τῆς Κορίνθου ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν μοναρχικὴν ἀντιπολίτευσιν ὥστε νὰ διεξαχθῇ μία σπουδαιοτάτη ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς δὲ τὰς μεγάλας καὶ κραταιὰς δυνάμεις νὰ ἐκδηλώσουν τὴν φιλανθρωπίαν των. Νομίζω ὅτι τὸ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα τῆς σφοδροτάτης αὐτῆς ἐπιθέσεως τὴν ὁποίαν διεξαγάγει ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀντιπολίτευσις, τὸ χαρακτηριστικώτερον γνώρισμα, λέγω, εἶναι ἡ ἐκδήλωσις ἑνὸς ἀκράτου τοπικισμοῦ ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ σκοποὺς ἐλέγχου καθαρῶς ἀντιπολιτευτικοὺς Διότι ἐὰν πραγματικῶς τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπαθῶν, ὡς ζήτημα κατὰ συνέπειαν τοῦ σεισμοῦ τῆς Κορίνθου, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ, εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ὡς ὀρθή, παρὰ τότε μόνον, ὅταν συζητῆται ὡς μία συνέπεια μιᾶς καταστροφῆς μαζὺ μὲ ἄλλας συνεπείας ἄλλων καταστροφῶν. Ἔγινε μακροτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἂν τὸ ἀτμόπλοιον ἢ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ἀπέστειλεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν σεισμοπαθῶν ἔφθασαν τὴν 6 ἢ τὴν 8ην. Ὑπάρχουν ὅμως ἄλλαι πολλαὶ καὶ κατεπείγουσαι ἀνάγκαι, ἄλλαι περιστάσεις πλέον τραγικαὶ κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἀτμόπλοιον δὲν ἔφθανεν οὔτε τὴν 6ην οὔτε τὴν 8ην ἀλλὰ οὐδὲ καὶ τὴν 12ην ἔφθανεν. Ἔγινεν συζήτησις ἐὰν αἱ σκηναὶ ἐτοποθετήθησαν ἀμέσως ἢ τὴν ἑπομένην. Εἶναι ὅμως γεγονὸς ὅτι παρῆλθον 6 ἔτη ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ ὁ ἀναχωρῶν ἐξ Ἀθηνῶν διὰ σιδηροδρόμου πρὸς βορρᾶν, θ’ ἀντιληφθῇ ἀμέσως καὶ προσωπικῶς ὅτι ὑπάρχουν οὐχὶ μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, σκηναὶ ὄχι κωνικαὶ ἀλλὰ κωμικαὶ εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες. Τὸ ζήτημα συνεπῶς πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ τὰ ἄλλα σπουδαῖα ζητήματα, διότι δικαίως παρετηρήθη μία διαμαρτυρία ὑπόκωφος μεταξὺ ἄλλων πληθυσμῶν ἐξ ἴσου παθόντων ἐναντίον τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῆς μερίμνης τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους τῆς Κορίνθου. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως συνεδύασεν τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπαθῶν τῆς Κορίνθου μὲ τὸ ζήτημα μιᾶς ἄλλης καταστροφῆς, τῆς καταστροφῆς ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὴν πλημμύραν τοῦ Στρυμόνος.

§62Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐπιτρέπετε;

§63Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μάλιστα.

§64Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐκάματε μίαν ἀντιπαραβολὴν μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡμίλησε περὶ τῶν πλημμυροπαθῶν καὶ θὰ συμπληρώσωσι ἄλλοι ρήτορες τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος περισσότερον γνῶσται τῆς καταστάσεως, καὶ θὰ εἴπωσιν σχετικῶς ὅταν θὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§65Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ λάβητε τὸν λόγον. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρ. Ἑνώσεως ἔκαμε συνδυασμὸν τοῦ ζητήματος τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου μὲ τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔγινε κατορθωτὸν νὰ φύγῃ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὴν λεπτομερῆ καὶ ἐξονυχιστικὴν καὶ χωρὶς κανένα σκοπὸν συζήτησιν τῶν σεισμοπλήκτων, διὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ζητήματος σπουδαιοτάτου ὡς ἐκ τῶν συνεπειῶν αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς τῶν ζητημάτων καὶ ἐπιτυχής εἶναι καὶ ἀναγκαῖος καὶ ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου, τὸ ἐξαιρετικῶς ἐπεῖγον ἀπὸ ἀπόψεως ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ, δικαίως προσετέθη καὶ τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν καὶ δικαίως πρέπει νὰ προστεθῇ, διότι ὡς πρὸς τὰς συνεπείας εἶναι ἕν καὶ τὸ αὐτό, καὶ τὸ ζήτημα τῆς καπνικῆς κρίσεως. Αὐτὰ τὰ τρία ζητήματα εἶναι τὰ σπουδαῖα ζητήματα καὶ εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα, ὡς πρὸς τὰς συνεπείας των, εἶναι ἀλληλένδετα. Εἶναι δὲ ἀλληλένδετα, διότι ἐὰν ὁ σεισμὸς τῆς Κορίνθου ἔγινε παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατέρριψε καὶ μετέβαλε τὴν Κόρινθον εἰς ἐρείπια, τὰ τρία αὐτὰ ζητήματα, ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ μερικὰς ἄλλας πολιτικὰς ἐνεργείας, εἶναι πιθανὸν νὰ προκαλέσουν τεράστιον πολιτικὸν σεισμὸν καὶ ν’ ἀνατρέψωσι Βουλὴν καὶ Κυβέρνησιν.

§66Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ λυπηθῆτε, κ. Συνάδελφε ...

§67Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ συνδυασμοῦ τῶν τριῶν ζητημάτων ἐπιβάλλεται καὶ λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος καὶ λόγῳ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἀμέσως οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, διότι ἀποτελοῦν πληθυσμοὺς παραγωγικούς. Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν σεισμοπλήκτων καὶ τῶν πλημμυροπαθῶν; Ἡ διαφορὰ εἶναι — καὶ νομίζω ὅτι μόνον μία τοιαύτη συζήτησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα, — ἡ διαφορά, λοιπόν, εἶναι ὅτι οἱ μὲν σεισμόπληκτοι τῆς Κορίνθου ὑπέστησαν μίαν καταστροφὴν τῶν οἰκημάτων, ἐνῷ ἡ παραγωγική των ἐργασία ἔμεινεν ἄθικτος, οἱ δὲ πλημμυροπαθεῖς τοῦ Στρυμόνος ἀπώλεσαν τὴν παραγωγικήν των ἐργασίαν. Ἐκεῖ κατεστράφη ἡ παραγωγή, ἐδῶ κατεστράφησαν αἱ κατοικίαι. Ζημία καὶ ἡ μὲν ζημία καὶ ἡ δέ. Ἀλλ’ ἡ ζημία τοῦ Στρυμόνος εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα τῆς ζημίας τῆς Κορίνθου. Ἐξ ἴσου δὲ μεγίστη ζημία εἶναι καὶ ἡ καπνικὴ κρίσις. Ὅταν τονίζωμεν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τῶν σεισμοπαθῶν εἶναι ἐπεῖγον καὶ συγχρόνως ἀσχολούμεθα ἐπὶ ὥρας μὲ τὸ ἐὰν αἱ σκηναὶ ἔφθασαν τὴν Τρίτην ἢ Τετάρτην, αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἀπόδειξιν ὅτι ὑποτάσσομεν εἰς τοὺς ἀντιπολιτευτικοὺς σκοποὺς τὰς ἀνάγκας τὰς λαϊκὰς καὶ ὅτι κάνομεν ἀντιπολίτευσιν ἁπλῶς διὰ νὰ κάμωμεν ἀντιπολίτευσιν, ἐνῷ εἶναι ἐπεῖγον ἕκαστος ἀγορητής, ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν ἀντιλήψεων, νὰ προτείνῃ καὶ τὰ μέσα τῆς θεραπείας. Τί προτείνει συγκεκριμένως; Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Αὐτὸ ἀναμένει ὁ κόσμος ὁ παθὼν ἀπὸ τὸν σεισμόν, ὁ κόσμος ὁ παθὼν ἀπὸ τὴν πλημμύραν, ὁ κόσμος ὁ παθὼν ἀπὸ τὴν καπνικὴν κρίσιν. Καὶ εἰς μὲν τὸ ζήτημα τῶν σεισμῶν βεβαίως τὴν εὐθύνην δὲν φέρει ἡ Κυβέρνησις. Ἔγινε σεισμὸς καὶ ὁ σεισμὸς δὲν ὑπάγεται καὶ δὲν πλαισιώνεται εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι αὕτη ὑπεύθυνος διὰ τὸν σεισμόν. Ἴσως διὰ τὸν σεισμόν, ἐὰν κατεβάλλετο μία μικρὰ προσπάθεια, θὰ ἦτο ὑπεύθυνος ὁ κομμουνισμός. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπεύθυνος. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν τοῦ Στρυμόνος, μολονότι καὶ ἐκεῖ ἡ πλημμύρα εἶναι ἀποτέλεσμα φυσικῶν στοιχείων. Καὶ ὁ σεισμὸς καὶ ἡ πλημμύρα εἶναι ἔργα τῆς φύσεως. Ἀλλὰ τὸν μὲν σεισμὸν δὲν δύναται νὰ τὸν προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ τὴν πλημμύραν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν προλάβῃ. Ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν πλημμυροπαθῶν εἶναι βαρυτέρα τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν φέρει ἀπέναντι τῶν σεισμοπλήκτων. Ἡ εὐθύνη δὲ ἀπέναντι τῶν καπνοπαραγωγῶν εἶναι ἔτι μεγαλυτέρα καὶ τῆς εὐθύνης της ἀπέναντι τῶν πλημμυροπαθῶν. Διότι πλέον ἡ αἰτία τῆς καπνικῆς κρίσεως δὲν εἶναι οὔτε ὁ σεισμός, οὐδὲ ὁ Στρυμών. Ἡ αἰτία τῆς καπνικῆς κρίσεως εἶναι καθαρῶς κοινωνική, τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ καὶ φυσικὰ νὰ τὴν καταπολεμήσῃ. Ἡ αἰτία τῆς καπνικῆς κρίσεως εἶναι τὸ καπνεμπόριον, εἶναι τὰ καπνεμπορικὰ κεφάλαια καὶ ἰδιαιτέρως τ’ Ἀμερικανικά, πρᾶγμα γνωστότατον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι γνωστόν, εἶναι ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ καπνεμπορικοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον περιεκύκλωσε μὲ τὰ παντοδύναμα τρὰστ τὴν καπνοπαραγωγήν, τὴν ὁποίαν εἶναι εἰς θέσιν καὶ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τὴν καταστρέψῃ, ἐὰν ἰδιαίτερα αὐτοῦ συμφέροντα ἐπιβάλλωσι τοῦτο. Πρακτικὰ μέτρα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῶν σεισμοπλήκτων ἐπροτάθησαν ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους Βουλευτάς. Ἕνα συγκεκριμένον μέτρον νομίζω ὅτι εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς. Τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ κ. Πετρίδη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν δανείου εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς τόκους τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ μιᾶς εἰδικῆς πρὸς τοῦτο φορολογίας. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀπόψεως. Εἶμαι σύμφωνος εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ γίνουν διευκολύνσεις καὶ εἶμαι σύμφωνος εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ δοθοῦν δάνεια εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, διὰ νὰ ἀνοικοδομήσουν τὴν πόλιν των. Καὶ νομίζω ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ καὶ μακροπρόθεσμα πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἄτοκα. Καὶ νομίζω ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ πρέπει νὰ δοθοῦν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ἐκείνην, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπερρόφησε τὰ καλύμματα. Ἡ Τράπεζα αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι συνηθισμένη μόνον ν’ ἀπορροφᾷ, πρέπει νὰ ὑποστῇ μίαν πίεσιν ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ παύσῃ ν’ ἀπορροφᾷ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπιζεν ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀνάγκας τῶν σεισμοπλήκτων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὄχι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἂν τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον ἔστειλε, μετέβη εἰς τὰς 6 ἢ εἰς τὰς 8, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς γενικῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν. Ποία εἶναι ἡ γενικὴ γραμμὴ τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ἡ παροχὴ τῶν ἀναγκαίων βοηθημάτων, τῶν ἀμέσων, εἰς ὅλους τοὺς σεισμοπαθεῖς καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουν σεισμόπληκτοι καὶ σεισμόπληκτοι. Δηλαδὴ ὑπάρχουν σεισμόπληκτοι ἔχοντες πραγματικὴν ἀνάγκην καὶ τῶν ὁποίων τὰ οἰκονομικὰ στοιχεῖα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ τοὺς ἐπιτρέπουν δι’ ἰδίων μέσων νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀμέσους αὐτῶν ἀνάγκας, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ σεισμόπληκτοι οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν τοιαύτην ἀνάγκην ἔχουν καὶ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἴσου ὑπεστήριξε καὶ ὄχι μόνον ὑπεστήριξεν, ἀλλὰ καὶ ἔγινε λόγος διότι εἰς τὸν ἰατρὸν τάδε ἐδόθη ἓν δωμάτιον καὶ ὄχι δύο ἀπὸ τὰ παραπήγματα, τὰ ὁποῖα κτίζει ἡ Κυβέρνησις. Ὑπάρχουν κάτοικοι τῆς Κορίνθου, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον οὐδεμίαν ἀνάγκην κυβερνητικῆς ὑποστηρίξεως ἔχουν, ἀλλὰ καὶ εἶναι εἰς θέσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμβοηθήσουν καὶ τοὺς συγκατοίκους των νὰ ὑποστηρίξουν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρασχεθῇ οὐδεμία ἐνίσχυσις εἰς αὐτούς. Ἡ ἐνίσχυσις πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὰ στρώματα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα αἱ ἀνάγκαι ἐκ τῶν σεισμῶν ἐπέφερον μίαν γενικὴν διαταραχὴν τῆς οἰκονομικῆς των λειτουργίας καὶ ἡ οἰκονομικὴ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν τὰ στρώματα αὐτά, δηλαδὴ οἱ πτωχοὶ παραγωγοὶ καὶ οἱ μεσαῖοι παραγωγοί, ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν τὰ στρώματα αὐτά, δὲν εἶναι αὐτὴ μόνον, ὅτι ἀπώλεσαν τὰ σπίτια των, ἀλλ’ εἶναι ζημία γενικωτέρα. Μία καταστροφὴ ἑνὸς οἰκήματος εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρέψῃ ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν ἑνὸς παραγωγοῦ καὶ ἑνὸς ἐργάτου. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ συνεπῶς ἀντιμετωπίζουν ἐξαιρετικὰς ἀνάγκας καὶ τὸ ζήτημα τὸ σπουδαῖον δι’ αὐτοὺς δὲν εἶναι μόνον πῶς θὰ κατοικήσουν εἰς οἰκήματα, ἀλλὰ καὶ πῶς θὰ ἐργασθοῦν διὰ νὰ ἔχουν τὸ ἐκ τῆς παραγωγικῆς των ἐργασίας εἰσόδημα. Πρέπει, δηλαδή, εἰς τοὺς κατοίκους αὐτοὺς νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ παραγωγή, δηλ. νὰ τοὺς δοθοῦν καὶ δάνεια διὰ τὴν καλλιέργειαν. Ἕν τοιοῦτον αἴτημα διετυπώθη ἀπὸ αὐτοὺς τούτους τοὺς κατοίκους. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Κόρινθον μικροεπαγγελματίαι, τοὺς ὁποίους ὁ σεισμὸς κατ’ ἐξοχὴν κατέστρεψε, διότι δὲν τοὺς ἐπιτρέπει ὄχι νὰ στεγασθοῦν, ἀλλὰ οὔτε νὰ ἀρχίσουν ἐργαζόμενοι. Διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς δὲν τίθεται μόνον ζήτημα οἰκήματος, ἀλλὰ καὶ ζήτημα ἐργασίας. Εἰς αὐτούς, λοιπόν, πρέπει νὰ δοθοῦν ἐνισχύσεις καὶ βοηθήματα διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβουν. Τὸ ζήτημα ὅμως τῶν σεισμοπλήκτων ἀπετέλεσε δυστυχῶς ζήτημα πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶδον εἰς αὐτὸ ἡ μὲν Κυβέρνησις τὴν ἐπίθεσιν τὴν ὁποίαν θὰ τῆς διεξῆγεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις τὴν ἀφορμὴν διὰ τὴν ἐπίθεσιν. Διὰ τοῦτο καὶ ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸ γεγονός, ἐνῶ διὰ τεραστίας ἄλλας καταστροφὰς κανεὶς Ὑπουργὸς καὶ κανὲν σύνολον Ὑπουργῶν, γκροὺπ Ὑπουργῶν, δὲν μετέβη ἐπὶ τόπου, ἐνῶ διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς ὄχι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἀλλὰ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ σύμπαντες οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, μείζονος καὶ ἐλάσσονος Ἀντιπολιτεύσεως, μετέβησαν ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τοὺς κατοίκους. Τὸ ζήτημα, λοιπόν, ἐξητάσθη περισσότερον ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτήν, καὶ ὅταν ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶδον ὅτι καὶ οἱ Κομμουνισταὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὸ ζήτημα, τοὺς κατεδίκαζαν καὶ πάλιν. Τὸ σωματεῖον «Ἐργατικὴ Βοήθεια» ἔδωκε χιλίας δραχμὰς εἰς τὸν ἔρανον τῆς «Ἑστίας» διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν τὸ σωματεῖον τοῦτο ὠργάνωσεν ἰδιαίτερον ἔρανον, συνέλεξε μερικὰ ποσά, συνέλεξε καὶ ἀναγκαῖα εἴδη διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους καὶ μετέβη διὰ νὰ τὰ διανείμῃ ἐπὶ τόπου. Ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶχεν ἀμέσως τὸν λόγον, ἐκάλεσε τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ σωματείου καὶ τοὺς εἶπεν, ὅτι «δὲν ὑπάρχει χῶρος διότι ἐδῶ εἶναι χῶρος μόνον διὰ τὴν συμπολίτευσιν καὶ ἀντιπολίτευσιν. Οἱ κομμουνισταὶ δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν».

§68Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐμοίραζαν προκηρύξεις.

§69Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μονοπώλιον πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Κάθε Κόμμα ἀντιμετωπίζει ἕνα ζήτημα ἀπὸ μίαν ἰδιαιτέραν ἄποψιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν ἡ δυσαναλογία, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὡς πρὸς τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, προκαλεῖ μίαν ἀγανάκτησιν μεταξὺ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς οἱ διαμαρτυρόμενοι ἐκεῖνοι κάτοικοι δὲν ἐξεδήλωσαν κατὰ ἕνα ἐντονώτερον τρόπον τὴν διαμαρτυρίαν των.

§70Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ ἀναμείνω τὰς παρατηρήσεις ὅλων τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐντυπωσιακῆς δὲν ἐμφανίζονται τόσον σοβαρὰ τὰ ληφθέντα διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς μέτρα, ἀλλ’ ὡς θὰ ἀποδείξω, καὶ ἐγκαίρως ἐλήφθησαν τὰ μέτρα ταῦτα καὶ ἱκανὰ ἦσαν οὕτως, ὥστε οἱ παραγωγοὶ νὰ μὴ πάθουν τίποτε καὶ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐνισχυθοῦν ἐγκαίρως, ὥστε ἀπὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ εἶναι καὶ πάλιν αὐτάρκεις.

§71Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίσῃ ὄχι μόνον διὰ τῶν δηλώσεων ἀλλὰ καὶ ἐμπράκτως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ζήτημα, οὐδεμία διαμαρτυρία καὶ οὐδεὶς ψόγος, ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅλοι μας καὶ ἰδιαιτέρως οἱ Κορίνθιοι νὰ ἐπιμένουν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς κυβερνητικῆς ὑποστηρίξεως καὶ θὰ ἦτο σφάλμα μέγα διὰ τοὺς κατοίκους αὐτοὺς ἂν παρεσύροντο ἁπλῶς ἀπὸ κυβερνητικὰς δηλώσεις ἀναμένοντες ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὴν ὑποστήριξιν. Ὁ τύπος τῆς Πρωτευούσης τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου τὸ ἀνήγαγεν εἰς ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, ὅπως καὶ εἶναι πράγματι, ἀλλὰ διὰ τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν ἐλάχιστα ἐγράφησαν καὶ καμμιᾶς ὑποστηρίξεως δὲν ἔτυχον οἱ πλημμυροπαθεῖς. Αὐτὸ δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πρέπει νὰ κατάγεται κανεὶς ἀπὸ ὡρισμένα μέρη τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ τύχῃ τῆς κυβερνητικῆς ὑποστηρίξεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν τοπικιστικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον μεταβάλλει καὶ τὸν χαρακτῆρα ἑνὸς Κόμματος ὅταν τὸ Κόμμα αὐτὸ διεκδικεῖ ὡρισμένην θέσιν.

§72Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὁ λαὸς τῆς Μακεδονίας ἔχει τὸν ἰδικόν του τύπον, τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος διερμηνεύει τὰ αἰσθήματα αὐτοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον αἱ Ἀθηναϊκαὶ ἐφημερίδες δὲν ἔγραψαν ὅπως ἔγραψαν διὰ τὴν Κόρινθον.

§73Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωρ.). Δυστυχῶς καί πάλιν θὰ σᾶς διακόψω. Εἴπατε ὅτι τίποτε δὲν ἐγένετο ὑπὲρ τῶν πλημμυροπαθῶν. Ἀλλὰ ἕως τὴν στιγμὴν αὐτὴν διετέθησαν ἄνω τῶν 10 ἑκατομμυρίων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας καὶ 3 ἑκατομμύρια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὰς συγκοινωνιακὰς ἀνάγκας.

§74Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διετέθησαν ἢ ὑποσχέσεις εἶναι;

§75Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Διετέθησαν.

§76Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν κατέδειξεν, ὅτι ἡ μὲν Κυβέρνησις ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου περισσότερον ἀπὸ συγκοινωνιακῆς ἀπόψεως παρὰ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν σεισμοπλήκτων, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις ἔκαμε τὸ ἴδιον κατ’ ἀντίθετον τρόπον. Διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζῃ καὶ νὰ λησμονῇ, ὅτι ὑπῆρξε κάποτε ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μυριάδες λαοῦ ὑπὸ τὸν κίνδυνον τῆς σφαγῆς ἐζήτουν εἰς τὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μέσα συγκοινωνίας διὰ νὰ σωθοῦν καὶ ὅτι ὑπῆρξαν ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος ἡ ὁποία οὐδὲν μέσον μεταφορᾶς ἔστειλεν εἰς αὐτοὺς καὶ ὅτι ὑπῆρξαν ἀκόμη ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ Νομάρχαι νήσων οἱ ὁποῖοι καὶ τὰ τιμόνια τῶν ἀτμοπλοίων καὶ τῶν ἱστιοφόρων ἀφῄρεσαν διὰ νὰ μὴ μεταφερθοῦν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος.

§77Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, περὶ τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου ἐλέχθησαν τόσα πολλά, ὥστε πᾶν ὅ,τι καὶ ἂν θελήσῃ τις νὰ προσθέσῃ, θὰ ἀποτελέσῃ μίαν περιττολογίαν καὶ μίαν ματαίαν λεπτομερειακὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικὴ τῆς Βουλῆς. Μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι κατεγίναμεν ὑπὲρ τὸ μέτρον εἰς λεπτομερειακὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο καὶ νὰ παραλειφθῶσι, διότι εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως ὅτι ἐκ διαφόρων αἰτίων καὶ πρὸ παντὸς ἐκ Κρατικῆς ἀνεπαρκείας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσι συντόνως ἕτερα μέτρα, ὥστε νὰ ἀνακουφισθῇ πλήρως ὁ παθὼν ἐκεῖνος πληθυσμός. Πάντως εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι δὲν θὰ λείψῃ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ καλὴ πρόθεσις, ἵνα ἐξυπηρετηθῶσι τώρα τοὐλάχιστον αἱ ἀνάγκαι τῶν παθόντων. Ἐκεῖνο ὅμως εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ μελέτη τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Πρέπει νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως τὰ μέσα, ἵνα ἀνοικοδομηθοῦν ἐν γένει ἡ καταστραφεῖσα πόλις καὶ τὰ χωρία καὶ ἰδίᾳ νὰ προστατευθῇ ὁ πληθυσμὸς, ἵνα μὴ χαθῶσι αἱ ἐκ τῶν ἐπαγγελμάτων πρόσοδοι καὶ τὰ ἄλλα του ἔσοδα. Δὲν πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ παρακαμφθῇ. Δέον ὁπωσδήποτε νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ ἐξονυχισθῇ τοῦτο μετὰ λεπτομερειακῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ἀπώλειαν χρόνου, διότι τὸ πρᾶγμα ἐπείγει καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ ἀμέριστον καὶ ὁλόκληρον ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχήν της καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ταχέως. Ἐκτὸς ὅμως, Κύριοι, τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Κορίνθου ἐπῆλθε καὶ μία ἄλλη μεγάλη ἀτυχία, ἡ ὁποία ἔπληξε τὴν χώραν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν. Εἶναι αἱ πλήμμυραι αἱ ὁποῖαι συνέβησαν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ αἵτινες ἔχουν ἐπιφέρει μεγάλας καταστροφὰς εἰς ὅλην ἀνεξαιρέτως τὴν ἔκτασιν τῶν Σερρῶν. Ἐάν, ὡς ἤλπιζον οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι τῶν Σερρῶν, δὲν ἐπήρχοντο αἱ πλήμμυραι αὗται, κατὰ τὴν τρέχουσαν περίοδον τοῦ ἔτους τὰ προϊόντα αὐτῶν ἀσφαλῶς θὰ συνετέλουν κάπως εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ κόσμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐταλαιπωρήθη μέχρι σήμερον καὶ ὑπέστη τόσα δεινά. Καὶ ἂν δύναταί τις νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πλημμελῆ λῆψιν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς Κορινθίους, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς τῆς Μακεδονίας. Αἱ πρῶται πλήμμυραι συνέβησαν κατὰ τὴν 28ην Μαρτίου καὶ ἀνηγγέλθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤκουε τὰς συστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐντεῦθεν καὶ ἔσπευδεν, ὅπως ὤφειλε, νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ προφυλάξῃ τὸν λαὸν ἐκεῖνον ἀπὸ τὰς μετέπειτα συμφοράς, δαπανῶσα τὸ δέκατον τότε ἀπὸ ὅ,τι δαπανᾷ σήμερον. Διότι, ἐὰν ἐγίνετο τὸ φράγμα ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὅλοι ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ἀπαραιτήτως νὰ γίνῃ, νομίζω ὅτι θὰ ἐσῴζετο τὸ πλεῖστον μέρος τῆς παραγωγῆς ἀπὸ τὴν δευτέραν πλήμμυραν. Πρέπει νὰ σημειώσετε, Κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1925 ἡ ὑπηρεσία κατήρτισεν ἕνα, τρόπον τινά, πρόχειρον πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιτοπίου μελέτης εἰδικῶν καὶ τὸ πρόχειρον αὐτὸ πρόγραμμα ὑπεδείκνυε τὴν κατασκευὴν δύο φραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι λυπηρὸν ποὺ δὲν ἐγένοντο, διότι ἐὰν ἐγίνοντο μὲ μίαν μικρὰν δαπάνην τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ παραγωγὴ τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν. Δυστυχῶς δὲν ἐγένοντο τὰ φράγματα ἐκεῖνα καὶ ἀφήσαμεν καὶ παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ αὐτή, καὶ τὴν ἀφήσαμεν λόγῳ κρατικῆς ἀνεπαρκείας, διὰ νὰ ἐξαναγκασθῶμεν τὴν ἑπομένην τῶν πλημμυρῶν νὰ πληρώσωμεν ἑκατομμύρια διὰ βοηθήματα καὶ συνδρομάς. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ ἄλλοτε μὲ τὸν Ἀξιόν. Ὅταν διεβιβάζοντο αἱ πληροφορίαι ὅτι ὁ Ἀξιὸς ἐπλημμύρισεν ἀπὸ τῶν Σκοπίων καὶ ὅτι ἀπειλεῖται καταστροφή, δὲν ἐλήφθη κανὲν προληπτικὸν μέτρον. Ἀφέθη νὰ κατακλυσθῇ ἡ πεδιὰς καὶ μετὰ ταῦτα νὰ γίνουν αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Καὶ νομίζει κανείς, ὅτι τὸ Κράτος τοῦτο ἔχει κάποιαν κατάραν οὕτως, ὥστε πάντοτε νὰ σκέπτεται ἐκ τῶν ὑστέρων περὶ οἱουσδήποτε πράγματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀμέσου μερίμνης. Καὶ μήπως δὲν ἐδόθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας σπορὰ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου τῆς σπορᾶς; Μήπως δὲν ἐδόθησαν ζῶα χωρὶς νὰ δοθῇ καὶ ἀνάλογος τροφή, οὕτως ὥστε νὰ ψοφήσουν ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ζῶα αὐτά; Μήπως δὲν ἐδόθησαν σκεπάσματα μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χειμῶνος; Τί δὲν γίνεται τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐκδηλώνῃ τὴν ἀπερισκεψίαν ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχονται ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων δὲν καταβάλλουν κάποιαν προσοχήν, ὥστε νὰ προσέλθουν ἐγκαίρως ἀρωγοὶ καὶ ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ τὸν πολίτην ἐξασθενίζει καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὑποβιβάζει μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ ἔχῃ θέσιν πλέον; Ὁ λαὸς καὶ διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς καὶ διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς ἔδειξεν ὅλην τὴν ἀλληλεγγύην ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχεται καὶ ἔσπευσε νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς παθόντας. Ἀλλ’ εἰς τοιαῦτα ἀτυχήματα εἶναι πολὺ μικρὰ ἡ βοήθεια, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν συνδρομὴν τοῦ λαοῦ, καὶ μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω, διὰ τὸν λαὸν τῆς Μακεδονίας ἰδίᾳ, ὅτι πάσχει καὶ εὑρίσκεται εἰς μίαν κρισιμωτάτην οἰκονομικὴν κατάστασιν. Εἶναι ἐκτὸς πάσης συζητήσεως, κ. Βουλευταί, ὅτι διὰ τὰς ἐπαρχίας καὶ ἰδίᾳ τῶν Νέων Χωρῶν δὲν λαμβάνεται οὐδεμία κυβερνητικὴ μέριμνα, δὲν εἶναι δὲ ὑπερβολὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἐνόμισαν ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι πρέπει νὰ διοικῶνται ὡς ἀποικίαι. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν μετὰ δυσαρεσκείας μεταβαίνουσιν ἐκεῖ καὶ κατορθώνουσι διὰ διαφόρων ἀδειῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνουσι, νὰ ἀπομακρύνωνται, ὥστε νὰ μὴ βλέπωσιν ἐκεῖ, οὔτε δικαστήρια, οὔτε Ἀστυνομίαν, οὔτε ἀσφάλειαν οὔτε ἄλλο τι ἀγαθὸν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας. Ἔξω ἀπὸ τὰς πόλεις, εἰς τοὺς δρόμους καθ’ ἑκάστην ἀκούομεν ὅτι συλλαμβάνονται καὶ ληστεύονται ἄνθρωποι. Ἐντὸς τῆς Θεσσαλονίκης ἀκούομεν ὅτι γίνονται ληστεῖαι καὶ οὐδὲν ἀνεκαλύφθη. Εἰς τὰς Σέρρας οἱ ἄνθρωποι ληστεύονται καὶ οὐδὲν ἀνεκαλύφθη. Τὸ δικαστήριον τοῦ Ἔβρου οὐδέποτε ἐλειτούργησεν διότι οὐδεὶς δικαστὴς θέλει νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποκαρδιωτικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ λαὸς τῶν Νέων Χωρῶν. Προκειμένου περὶ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστεύεται τόσον πολὺ εἰς τὴν ἀνοχὴν τὴν ὁποίαν δεικνύει εἰς λαὸς ὁ ὁποῖος πάσχει, διότι ἔφθασεν ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἔλλειψις πάσης ἐργασίας καὶ ἡ ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως ἀπογοήτευσις θὰ ἐπιφέρῃ ἀποτελέσματα ὄχι καλὰ διὰ τὸ Κράτος. Ἀπὸ δεκαετίας ὑπέστησαν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι τὴν εἰσβολὴν τῶν Βουλγάρων, καὶ τὸ Δημόσιον κατὰ τὴν σύναψιν τῶν συνθηκῶν συνεψήφισεν ἓν ποσὸν χρηματικὸν ὑπὲρ τῶν ζημιωθέντων. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνήκει εἰς τοὺς παθόντας ὁπωσδήποτε, ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχει ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τὸ κατακρατεῖ καὶ λέγει εἰς αὐτοὺς μὲ εἰρωνικὸν μειδίαμα, «τί νὰ σᾶς κάμω; Ὁ προϋπολογισμός, τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ σᾶς τὸ δώσω». Νομίζετε, ὅτι οἱ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν δικαιοῦνται νὰ εἴπωσι: «Κύριοι μὲ τὰ δικά μας χρήματα θὰ οἰκονομήσετε τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους; Ἐὰν ἔχετε ἀνάγκην, φορολογήσατε τὸν λαόν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς δώσωμεν τὰ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν νὰ ζήσωμεν». Ἡ κατάστασις, Κύριοι, περιῆλθεν εἰς ἓν σημεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι ὀδυνηρόν. Δὲν ὑπάρχει πλέον περιθώριον ἀτυχῶς διὰ τὸν λαὸν ἐκεῖνον δὲν ὑπάρχει πρόβλεψις κυβερνητικὴ διὰ κανὲν μέτρον, δὲν ὑπάρχει μέσον τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ καταυγάσῃ τὰς κατευθύνσεις ἐκείνας, πρὸς τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ τραπῇ ὁ λαὸς καὶ διὰ τὰς ὁποίας θὰ μεταμεληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐκπληρωθῶσιν. Καὶ τὰς βλέπομεν ἤδη ἐκπληρουμένας, διότι οἱ Ὑπουργοὶ θὰ ἀντελήφθησαν τὴν δυσφορίαν τοῦ λαοῦ καὶ πρέπει νὰ σπεύσωσι νὰ σώσωσι τὴν κατάστασιν ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀλλὰ μὲ ὀλίγην πρόβλεψιν διὰ νὰ κατορθώσωσι νὰ σώσωσι κἄτι ἀπὸ τὰς χώρας ἐκείνας, διότι νομίζω ὅτι ἐσήμανε ἡ 12η ὥρα διὰ τὰς χώρας ἐκείνας.

§78Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ πόνος διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Κορίνθου, εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας ἀνήκει καὶ ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρίς, μὲ φέρει ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, ὄχι διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι διὰ νὰ ζητήσω εὐθύνας, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν σκέψιν μου νὰ εἰσέλθωσιν τοιαῦται ἀντιλήψεις, καὶ ἀπορῶ πῶς εἰς τὰ διανοητικὰ κύτταρα τοῦ ἐγκεφάλου τῆς Κυβερνήσεως εἰσῆλθεν ἡ σκέψις ἀμύνης ἔναντι τῆς δῆθεν κομματικῆς ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπιθέσεως καὶ ἀντὶ ὁ πόνος καὶ ἡ σκέψις τῆς μερίμνης τοῦ πῶς θὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ συντομώτερον τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους καὶ πῶς θὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγάς των νὰ ἐπικρατήσῃ μεταξὺ ὅλων ἡμῶν, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπιτιθέμενος κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως...

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὄχι...

§80Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. .. διότι δῆθεν διὰ κομματικοὺς λόγους ἐλέγχει τὴν Κυβέρνησιν...

§81Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§82Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ, ἀφήσατε νὰ ἐξηγήσω τὴν φράσιν μου. Ἀνεμνήσθη ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ τὴν πολὺ πλέον ἐμοῦ μεγαλυτέραν ἡλικίαν του, παρῳχημένους σεισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἐγένετο καὶ διὰ τοὺς ὁποίους οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν δῆθεν διὰ τοὺς σήμερον πάσχοντας. Ἂς ἐπιτρέψῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς νεωτέρους νὰ ὑπενθυμίσωμεν εἰς αὐτόν, ὅτι εἰς τοὺς σεισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο κατὰ τὸν βραχὺν ἡμῶν βίον, δηλαδὴ τοὺς σεισμοὺς τῆς Ζακύνθου, τὴν 7 πρωινήν...

§83Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. τῶν Ἐξωτερ.). Εἶσθε λοιπὸν ἀρκετὰ προχωρημένος, διότι οἱ σεισμοὶ τῆς Ζακύνθου ἐγένοντο πρὸ 45 ἐτῶν.

§84Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, ἐγένοντο εἰς τὰ 1903.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι πολὺ πρότερον.

§86Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, ἐγένοντο εἰς τὰ 1894.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀρκετὰ ἔτη ἀπὸ τότε.

§88Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν 7 πρωϊνὴν —λέγω— ἐγένετο ἡ σεισμικὴ δόνησις καὶ τὰ ξημερώματα τῆς ἑπομένης κατέπλεε τὸ θωρηκτὸν «Σπέτσαι» κομίζον ξυλείαν, σκηνάς, τρόφιμα, σταφίδα, νοσοκομειακὰ εἴδη, ἰατρούς, καὶ πᾶν ἄλλο τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ στείλῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς προσωρινὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν σεισμοπλήκτων κατοίκων. Εἰς τοὺς σεισμοὺς τῆς Κατάνης ἡ Ἑλλὰς ηὐτύχησεν νὰ εἶναι τὸ πρῶτον ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἔστειλε βοήθειαν πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους. Οἱ σεισμοὶ ἀνηγγέλθησαν τὴν ἐνάτην πρωϊνὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, τὴν 11ην διετάσσετο ὁ Στόλος νὰ ἀποπλεύσῃ. Ἐπόδισε τότε ὁ Στόλος, λόγῳ θαλασσοταραχῆς, καὶ τῇ 6ῃ ἑσπερινῇ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἀνεχώρει τὸ πρῶτον Ἑλληνικὸν πλοῖον, ἡ «Σφακτηρία», φέρον εἰς βοήθειαν τῶν σεισμοπλήκτων τὴν Ὑγειονομικὴν ἀποστολὴν ὑπὸ τὸν χειροῦργον Φωκᾶν καθὼς καὶ νοσοκομειακὰ εἴδη, σκηνὰς καὶ πᾶν τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ εἶναι χρήσιμον, τὴν ἑσπέραν δὲ ἢ τὸ μεσονύκτιον μᾶλλον τῆς ἰδίας ἡμέρας διὰ τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Κρήτη» ἐστέλλετο μεγάλη ποσότης σταφίδος καὶ ἄλλα ὑλικὰ περιθάλψεως, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους τῆς Κατάνης. Ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἡ πρώτη χώρα, τῆς ὁποίας τὰ πλοῖα ἔφθασαν εἰς τὴν Μεσσήνην. Ἀλλ’ ὅταν ἔφθασαν, 36 ὥρας μετὰ τὸν σεισμόν, δὲν εὗρον κανένα κάτοικον νὰ περιθάλψωσι πλὴν τῶν τραυματιῶν καὶ τῶν ὑπὸ τὰ ἐρείπια θαμμένων, τοὺς ὁποίους προσεπάθουν νὰ ἀνεύρουν διὰ διαφόρων εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν. Οἱ κάτοικοι ὅλοι εἶχον ἤδη μεταφερθῆ φροντίδι τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Κατάνην. Ἔτσι εἰργάσθησαν τὰ ἄλλα Κράτη καὶ ἔτσι εἰργάσθη ἡ Ἑλλὰς τότε διὰ νὰ φέρῃ βοήθειαν εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους. Δὲν θέλω νὰ εἴπω δι’ αὐτῶν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπραξε πάντοτε τὸ δυνατόν. Προσεπάθησε νὰ πράξῃ πάντοτε τὸ δυνατόν, ἀλλ’ ἴσως δὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ τι πλειότερον. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως προῆλθεν ἐκ τῆς ἀναρμοδιότητος οὕτως εἰπεῖν διαφόρων Ὑπουργῶν, εἶναι τὸ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπουσιάζει, ἀναπληρῶν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐξέδωκε τὰς δεούσας διαταγὰς, καὶ ἐναντίον αὐτοῦ καὶ μόνον ἔχω νὰ ἐκφράσω παράπονα. Οἱ σεισμόπληκτοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ σκότος, οἱ σεισμόπληκτοι εὑρίσκοντο καὶ χωρὶς νερὸ ἀκόμη, Κύριοι. Δὲν εἶχον οὔτε στάμνα νεροῦ νὰ πιοῦν καὶ ὅμως εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑπῆρχεν ἕτοιμον τὸ βοηθητικὸν τοῦ Στόλου, ὁ «Ἥφαιστος», τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ποτίσῃ ὁλόκληρον τὴν Κόρινθον. Οὐδεὶς διέταξέ τι σχετικῶς. Ποῖος ἦτο ἁρμόδιος; Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπουσίαζεν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἀναπληρῶν αὐτόν, δὲν εἶχεν ἰδέαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν διέταξε τίποτε. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον παράπονον, τὸ ὁποῖον διατυπώνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ δεύτερον διὰ τὸ ζήτημα τῶν τροφίμων. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ. Ὑπάρχει εἰς τὸν Πειραιᾶ ἡ Ναυτικὴ τροφαποθήκη, ἡ ὁποία εἶχε τροφάς, ὄχι δι’ ἑκατόν, ἀλλὰ διὰ πολλὰς χιλιάδας καὶ ἐντὸς μόνον δύο ὡρῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φορτωθῶσι τροφαί, ἐντὸς δὲ πέντε ὡρῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρουν τρόφιμα οἱ Κορίνθιοι. Τί ἐγένετο ὅμως, Κύριοι; Οὐδέν. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ διατυπώσω κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ὅ,τι ἔγινεν, ἔγινεν. Τώρα μένει νὰ ἴδωμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγάς. Ἡ Κυβέρνησις ἀπασχολεῖται μὲ διαφόρους σκέψεις κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς Νέας Κορίνθου, ποῦ θὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ Νέα Κόρινθος, πῶς θὰ τροφοδοτήσῃ τοὺς πληθυσμοὺς καὶ μὲ διαφόρους ἄλλας τοιαύτης φύσεως σκέψεις. Ναί, Κύριοι. Βεβαίως δι’ ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ γίνῃ σκέψις. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχῃ μία τοιαύτη τραγικὴ περίπτωσις εἰς τὸ Κράτος νομίζω ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τῶν Ὑπουργείων, ὄχι μόνον εἶναι δυνατὸν, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται νὰ ἐργασθῶσι νυχθημερόν. Νομίζω ὅτι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου ἔπρεπε ἤδη ἀπὸ τῆς δευτέρας ἡμέρας νὰ ἀποφανθῶσιν ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ὥστε ὅλα αὐτὰ νὰ εἶναι λελυμένα. Διὰ ζητήματα οὐσιωδέστατα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ λύωνται ἐπιπολαίως καὶ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατῇ ἡ σκέψις ὅτι πρέπει νὰ ἐξοικονομήσωμεν ὅπως–ὅπως τὴν περίπτωσιν καὶ ...«βλέπομεν καλλίτερον αὔριον». Θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ σκεφθῶμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ κατοικίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνεγερθῶσι, νὰ εἶναι ἀσφαλεῖς, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ πόλις, ἡ ὁποία θὰ ἀνοικοδομηθῇ εἰς τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει, νὰ εἶναι μία πραγματικὴ πόλις. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ ζητήματα τῆς τροφοδοσίας, τοῦ ἐπισιτισμοῦ, νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν κανονικήν των ὁδὸν καὶ πρὸ παντὸς πῶς θὰ σώσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ὑπάρξεων ἀπὸ τῆς θεομηνίας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς ἀνθρωπίνους ἐπιδρομάς, διότι, Κύριοι, δυστυχῶς δὲν παρετηρήθη μόνον ἡ καταστροφὴ ὡς ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Ἡ μεγαλειτέρα καταστροφὴ τῶν περιουσιῶν αὐτῶν ὀφείλεται εἰς τὴν γενομένην διαρπαγὴν καὶ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν. Τὴν καταστροφὴν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ προλάβωμεν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, μελετῶσα συντονώτερον τὸ πῶς θὰ ἀνοικοδομήσῃ εἰς ἄλλον χῶρον τὴν καταστραφεῖσαν πόλιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχυτέραν ἀνοικοδόμησιν τῆς Κορίνθου, καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν ἀναγκαίων χημικῶν οὐσιῶν πρὸς προστασίαν τῶν ἀμπελώνων τῶν Κορινθίων, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦνται ἐκ τῆς ἀκρίδος, καὶ γενικῶς νὰ φροντίσῃ πρὸς σωτηρίαν τῆς ὑπολειφθείσης περιουσίας. Εὐελπιστοῦμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πιστεύουσα ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ὠθήθη εἰς τὸ νὰ καταλάβῃ τὸ βῆμα τοῦτο ἀπὸ τῆς σκέψεως μόνον ἀντιπολιτεύσεως ἀλλὰ ἀπὸ ἁγνὴν βούλησιν, πιστεύουσα ὅτι τὰ ἐγκεφαλικὰ κύτταρα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ἐδόνησαν μόνον πατριωτικοὶ ἦχοι, θὰ ἀποστειρώσῃ τὴν σκέψιν της ἀπὸ σκέψεις τοιαύτης φύσεως καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ αὐτὴν μόνον μὲ τὴν ἐξεύρεσιν μέσου διὰ τὴν ταχυτέραν ἀνοικοδόμησιν τῆς Κορίνθου.

§89Σ. ΣΥΜΕΟΝΟΓΛΟΥ. Κατόπιν ὡρισμένων παραπόνων τῶν ἐν Κορίνθῳ προσφύγων, μετέβην τὴν προπαρελθοῦσαν Κυριακὴν καὶ ἐγὼ εἰς Κόρινθον. Τὸ θέαμα τῆς Κορίνθου εἶναι τὸ ἴδιον τὸ ὁποῖον εἶδον πρὸ 15 ἐτῶν εἰς τὴν καταστραφεῖσαν Χίον. Καταστροφὴ τελεία. Συμφορὰ μεγάλη Δὲν ὑπῆρχε δὲ καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ προφθάσῃ οὔτε σκηνὰς νὰ στείλῃ ἐγκαίρως, οὔτε ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐγώ, φθάσας εἰς Κόρινθον μετὰ 15 ἡμέρας, εὗρον 40 οἰκογενείας προσφύγων ἀστέγου, εἰς τὸ ὕπαιθρον, ὡς καὶ πέντε τοιαύτας ἐντοπίων Κορινθίων εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ὑπῆρχον ἐπίσης καὶ εἰς τὰ χωρία ἄστεγοι καὶ ἐν ὑπαίθρῳ ἄλλαι 15 οἰκογένειαι. Εἷς ἰδιοκτήτης οἰκοπέδου προσεφέρθη νὰ δώσῃ τὸ οἰκόπεδό του καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ συστήσω τοῦτο εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας διὰ νὰ γίνῃ ὅ,τι ἐχρειάζετο ὅπως στεγασθῶσι μερικαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι εἰργάζοντο εἰς τὰ κτήματά του. Βεβαίως ἡμεῖς εἴμεθα συνειθισμένοι εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Νεκροταφεῖα καὶ σχολεῖα, ὅλα μαζί. Ἔχομεν καὶ ἐδῶ συνοικισμοὺς μέσα εἰς τὰ νεκροταφεῖα. Εἰς τὸν τελευταῖον συνοικισμόν, ὁ ὁποῖος ἱδρύθη εἰς τὴν Κοκκινιάν, ἐπὶ 18 μῆνας ἔκαμαν νὰ θεμελιώσουν τὰ Γερμανικὰ σπίτια, ἐν ᾧ ὁ σκοπὸς αὐτὸς τῶν Γερμανικῶν σπιτιῶν εἶναι νὰ γίνωσιν ἀμέσως. Ἐκεῖ, λοιπόν, ἡ ὑπηρεσία ἡ τεχνικὴ ἔχει διαλέξει τάφους καὶ πολλάκις, Κύριοι, εἶχον τὸ δυστύχημα οἱ πρόσφυγες νὰ βλέπωσι τοὺς νεκροὺς ἐκθαπτομένους! Ὑπάρχουν ἐπίσης συνοικισμοὶ ἐφαπτόμενοι τῶν νεκροταφείων εἰς τὴν Παλαιὰν Κοκκινιάν, πλησίον τῶν Ταμπουρίων. Εἰς αὐτὸ τὸ θέαμα εἴμεθα συνηθισμένοι καὶ συνεπῶς δὲν ἐκπληττόμεθα δι’ ὅσα δὲν ἔγιναν. Οὔτε περὶ τῶν σκηνῶν, ἐὰν ἔφθασαν μίαν ἡμέραν κατόπιν, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτό. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι αἱ σκηναὶ ἔπρεπε νὰ φθάσουν ἐν καλῇ καταστάσει καὶ εἰς ἀριθμὸν ἀρκετὰ ἱκανὸν διὰ νὰ στεγάσωσι τοὺς σεισμοπλήκτους, οἱ ὁποῖοι ἔμενον εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ ἐβρέχοντο. Εἰς τὴν Κόρινθον, κ. Συνάδελφε, ὑπάρχουν κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον προχθὲς ἀπὸ τὸν κ. Λάμπρου, ἀπὸ τὸ 1927 ἕξ οἰκογένειαι ὑπὸ σκηνάς, 100 δὲ ἄλλαι εἰς τὴν Παλαιὰν Κόρινθον ὅπου ὑπάρχει ἕνας ὀχετὸς ἀρκετὰ μεγάλος. Ὑπάρχουν ἐπίσης, κ. Συνάδελφοι, ἐκεῖ 65 οἰκογένειαι προσφύγων, αἱ ὁποῖαι κατώρθωσαν, κατόπιν πολλῶν βεβαίως οἰκονομιῶν, νὰ κτίσουν ἰδιόκτητα σπίτια, τὰ ὁποῖα βεβαίως κατεστράφησαν καὶ αὐτά, διότι ἡ καταστροφὴ ἦτο πλήρης. Μάλιστα ἕνας θεῖος μου, τὸν ὁποῖον εἶδον, μοῦ ἔλεγεν: «πάλιν ἔχω τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐργασθῶ καὶ νὰ κτίσω μόνος μου τὸ σπίτι μου», πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον προτέρημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι 300 οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι κάθηνται εἰς τὰ ἐρείπια, καθὼς καὶ πολλὰ ἄλλα τοιαῦτα. Ἐν γένει δηλαδὴ εἰς τὴν Κόρινθον οἱ πρόσφυγες δὲν εἶναι μόνον πρόσφυγες τῆς καταστροφῆς, ἀλλὰ καὶ πρόσφυγες οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα καὶ ἀπ’ ἐδῶ ἐστάλησαν πάλιν ἐκεῖ κατόπιν τοῦ μεγάλου δράματος τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ὁ Φραγκλὲν Μπουγιόν. Ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, μεταβὰς εἰς Κόρινθον, ἀφοῦ εἶδε τὴν κατάστασιν καὶ τὸν πανικόν, ὁ ὁποῖος εἶχε καταλάβει τοὺς πρόσφυγας, ξεύρετε τί ἔκαμε; Ἔκαμε διάκρισιν προσφύγων καὶ γηγενῶν καὶ εἶπεν εἰς τοὺς πρόσφυγας: «Σεῖς εἶσθε πρόσφυγες, ἔχετε τὴν σφραγῖδα τὴν ἰδικήν μου. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ φύγετε ἀπὸ ἐδῶ πέρα». Ἐνῷ ὁ κόσμος ἔφευγε λόγῳ τοῦ πανικοῦ καὶ τῆς ἐλλείψεως στέγης, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησε καλὸν τοὺς πρόσφυγας νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, νὰ τοὺς στερήσῃ τὴν ἐλευθερίαν αὐτήν. Εἰς μίαν τοιαύτην στιγμήν, εἰς ἕνα τοιοῦτον πανικόν, ὁ ὁποῖος εἶχε καταλάβει τοὺς πάντας, οἱ ὁποῖοι ἔσπευδον νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν τρέμουσαν γῆν, ὁ κ. Ὑπουργός, θεωρῶν τοὺς πρόσφυγας ὡς δουλοπαροίκους, τοὺς ἐδέσμευσε τὴν ἐλευθερίαν των καὶ τοὺς ἀπηγόρευσε νὰ φύγουν. Τοῦτο τὸ θεωρῶ σοβαρώτατον. Ἐπίσης δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν ἀπόφασιν νὰ κρημνισθοῦν τὰ προσφυγικὰ παραπήγματα διὰ νὰ ἀνεγερθῇ ἡ ἀγορά. Ἐπίσης ἡ διανομὴ τῶν συσσιτίων ἐγένετο κατὰ τρόπον, ὥστε οἱ πρόσφυγες, μὴ γνωρίζοντες κανένα, ἔμεναν νήστεις. Ἄλλοτέ ποτε, ὅτε ὡς μέλος τῆς ἐκ Σμύρνης Ἐπιτροπῆς παρουσιάσθην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀμερικῆς κ. Οὐίλσωνα, ὅστις μὲ ἠρώτησε, «πῶς οἱ ὑπόδουλοι Ἕλληνες, ἐναντίον τῶν οἰκονομικῶν των συμφερόντων, ἐπιζητοῦν τὴν ἕνωσίν των μὲ τὴν Ἑλλάδα», ἀπήντησα ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες καὶ μὲ τὰ τσαρούχια μόνον ἐὰν μείνωμεν οὐδέποτε θὰ λησμονήσωμεν τὴν μητέρα μας Ἑλλάδα. Οὔτε καὶ τώρα μετανοῦμεν δι’ αὐτό, ἀλλὰ φρονοῦμεν, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν καθῆκον νὰ σκέπτωνται ἀνθρωπινώτερα διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ ὄχι ὅπως σκέπτονται. (Χειροκροτήματα).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10.30′ μ. μ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 9.15′) (Μετὰ τὴν διακοπήν) (ὥρα 11.15′ μ. μ.)

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἰασωνίδης.

§92Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι. Δὲν προσήκει εἰς τὰς ἡμετέρας παραδόσεις, συμφορὰς ἐθνικὰς νὰ ἐκμεταλλευώμεθα κομματικῶς ἡμεῖς, θύματα μιᾶς παγκοσμίου συμφορᾶς. Ἐπιθυμοῦντες νὰ ἴδωμεν ὅλα τὰ Κόμματα ἡνωμένα ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τοῦ μεγάλου προσφυγικοῦ ζητήματος, θὰ εἴμεθα κατώτεροι ἡμῶν, ἐὰν εἰς τὰς τελευταίως ἐνσκηψάσας θεομηνίας ἀπεπειρώμεθα νὰ ἐπιδείξωμεν πνεῦμα κομματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι μία μερὶς τοῦ τύπου τοῦ κυβερνητικοῦ ἠθέλησε νὰ διασύρῃ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἐκ καθήκοντος ἠθελήσαμεν νὰ ἐπιδείξωμεν εἴτε ἐν Μακεδονίᾳ εἴτε ἐν Πελοποννήσῳ. Ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτὴν τὴν τακτικὴν δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν. Οἱ σεισμοὶ τῆς Κορίνθου συνεκίνησαν τὸ Πανελλήνιον, συνεκίνησαν, δύναμαι νὰ εἴπω, ἰδιαιτέρως ἡμᾶς, διότι εἴδομεν τοὺς Κορινθίους νὰ ἔχωσι γίνει πρόσφυγες παρὰ τὰς ἑστίας των καὶ παρὰ τὰ συντρίμματα τῶν ἑστιῶν αὐτῶν, διότι ἐπίσης οἱ πρόσφυγες εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ γίνωσι πρόσφυγες καὶ παρὰ τὰ ἐρείπια τῶν οἰκιῶν των καί, κατόπιν καὶ μακρὰν τῶν ἑστιῶν αὐτῶν καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ συνδράμωμεν καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως καὶ εὐκόλως ἐξέλθωσι τῆς συμφορᾶς αὐτῆς οἱ Κορίνθιοι καὶ οἱ κάτοικοι τῶν πέριξ τῆς Κορίνθου παθόντων μερῶν. Ἡ ἔρις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τοῦ ὅτι ἀτμόπλοιόν τι ἔφθασεν εἰς Κόρινθον ἡμίσειαν ὥραν πρὸ ἢ ἡμίσειαν ὥραν μετά, δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι μᾶς ἐνίσχυε περισσότερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποστήριξιν τῶν κατ’ ἰδίαν προσφυγικῶν συμφερόντων, διότι οἱ πρόσφυγες εἶναι ἀνεκτικώτεροι, ἐνῷ τώρα βλέπομεν ὅτι ἔξεστι νὰ εἴμεθα ἀπαιτητικώτεροι διότι ἡ ὡς πρὸς αὐτοὺς ἐπικουρία καθυστερεῖ ὁλόκληρα ἔτη καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ συμπληρωθῇ δεκαετία ἐντὸς τῆς ὁποίας πόσας δὲν θὰ ἴδωμεν καθυστερήσεις μακρᾶς χρονικῆς περιόδου! Οἱ σεισμοὶ τῆς Κορίνθου εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἰδιαιτέρως ἐνίσχυσαν τοὺς Μακεδόνας διὰ νὰ φανῶσι ἀπαιτητικώτεροι ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος καὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιακῶν ἀναγκῶν, διότι παρὰ τὴν ἔριδα περὶ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐκδηλωθῇ πρὸς τὴν Κόρινθον ἡ Κυβερνητικὴ σπουδή, παρὰ τὴν ἔριδα ταύτην, παρατηροῦσιν οἱ Μακεδόνες, ὅτι, ὅταν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις καί, παρὰ τὰ βάρη τοῦ προϋπολογισμοῦ, δύναται νὰ σπεύσῃ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς κατὰ τρόπον ἐνεργόν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ Στρυμόνος καὶ τῶν ἄλλων τοιούτων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Εἰς τὸν Λαγκαδᾶ ὁ χείμαρρος ἐξετράπη τῆς κοίτης αὐτοῦ, περιεκύκλωσε καὶ ἐπολιόρκησε 4 χωρία, περισσότερον δὲ πάντων τὸ χωρίον Ἡρακλῆ, εἰς τὸ ὁποῖον μετέβη ὁ Γ. Διοικητὴς ἐπὶ τόπου δὲν ἠδυνήθη δὲ νὰ προσεγγίσῃ εἰς τὸ χωρίον αὐτό, ἀλλὰ τὸ ἐθεᾶτο μακρόθεν διότι τὸ εἶχον κατακλύσῃ καὶ περιζώσῃ τὰ ὕδατα. Μέχρι σήμερον δὲ μέγα μέρος 4 χωρίων παραμένει ὑπὸ τὰ ὕδατα καὶ δὲν γνωρίζουν οἱ χωρικοὶ ἐὰν θὰ δυνηθῶσι νὰ σπείρωσι τοὐλάχιστον τὴν ὄψιμον σποράν των διὰ νὰ συγκομίσωσι κἄτι διὰ τὰς οἰκογενείας των. Τὰ νερὰ δὲν ἀπεσύρθησαν εἰσέτι, 80 οἰκογένειαι παραμένουσιν ἔξω Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι ἴσως μικρὰ ἐνώπιον τῆς μεγάλης συμφορᾶς ἡ ὁποία ἐνέσκυψε εἰς τὴν πεδιάδα Σιδηροκάστρου καὶ Σερρῶν. Οἱ μεταβάντες ἐπὶ τόπου καὶ ἰδόντες τὴν μεγάλην πάντων συμφορὰν δὲν θὰ ἐρίσωσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ὥρας καὶ τὰ λεπτά, ἀλλὰ θὰ εἴπωσιν ὅτι παρῆλθον ἑβδομάδες ἕως ὅτου σπεύσωσιν οἱ Ὑπουργοὶ διὰ νὰ ἴδωσιν τὰς μεγάλας καταστροφὰς καὶ ἔλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς τὴν συμφορὰν αὐτήν, ἡ ὁποία πρόκειται μέχρι τῆς προσεχοῦς ἐσοδείας νὰ ἀπασχολήσῃ κόσμον 3000 οἰκογενειῶν μὲ δέκα χιλιάδες στρέμματα. Ἡ πλημμύρα, Κύριοι Βουλευταί, ἔλαβε χώραν τὴν 28 Μαρτίου. Κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν χωρικῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἂν κατὰ τὴν πρώτην πλημμύραν τῆς 28 Μαρτίου, ὁπότε διερράγη ὁ φράκτης τοῦ ποταμοῦ καὶ ἔλαβεν ἄλλην τροπὴν καὶ ἄλλην κατεύθυνσιν ἡ κοίτη αὐτοῦ, ἂν τότε ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος βεβαίως Ὑπουργὸς ἔσπευδον νὰ κατασκευάσωσι τὸ καταστραφὲν ἀντιπλημμυρικὸν ἔργον, ὡρισμένως αἱ ἐπαναληφθεῖσαι τρεῖς ἔτι, ἀτυχῶς, πλημμύραι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελειώσωσι τὴν καταστροφήν.

§93Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Γεωρ.). Τὸ φράγμα δὲν κατεστράφη εἰς τὰς 28 Μαρτίου, ἀλλ’ εἰς τὰς 21 Ἀπριλίου εἰς τὴν δευτέραν πλημμύραν, ἀλλὰ καὶ ἂν κατεστρέφετο εἰς τὴν πρώτην, ἡ κατασκευὴ τοῦ φράγματος ἐκ νέου ἦτο ἀδύνατος διότι κατεκλύσθη ὑπὸ ὑδάτων.

§94Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Αἱ πλημμύραι ἔγιναν τετράκις. Ἑπομένως κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς παλιρροίας καὶ ἀμπώτιδος τῶν πλημμυρῶν, κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν, ἠδύνατο νὰ γίνῃ τὸ φράγμα. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἕνας φράκτης παλαιὸς τοῦ Ἀλῆ Πασσᾶ, τὸν ὁποῖον εἶχε μεταρρυθμίσει ὁ ἐποικισμὸς διὰ μιᾶς δαπάνης 180 χιλ. δραχμῶν καὶ εἶναι ὁ δεύτερος φράκτης μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ πρώτου. Ἂν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔσπευδεν ἐπὶ τόπου θὰ εἶχεν ὡρισμένως μίαν περίοδον χρόνου τοιαύτην ὥστε νὰ λάβῃ μέτρα καὶ νὰ κατασκευασθῇ ἓν πρόχειρον ἀντιπλημμυρικὸν ἔργον, ἵνα μὴ αἱ ἐπαναληφθεῖσαι πλημμύραι μεταβληθοῦν ὄχι εἰς λίμνην, ἀλλ’ εἰς ἕνα ποταμὸν ὁ ὁποῖος τρέχει διαρκῶς ἐπὶ χιλιάδων ὁλοκλήρων στρεμμάτων. Ἔχομεν λοιπὸν δίκαιον ἰδίᾳ, ὅπως εἶπον, μετὰ τὴν ἔριδα ταύτην τῶν ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων ὅσον ἀφορᾷ τὴν σπουδὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Κόρινθον, ἔχομεν δίκαιον καὶ ἡμεῖς νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσπευσαν ἐπὶ τόπου, ὅταν ἤκουσεν ὅτι ὁ Στρυμὼν κατέκλυσεν 70.000 στρέμματα καὶ ἔρριψεν εἰς τὴν ἀπελπισίαν ἕνα λαὸν 3.000 οἰκογενειῶν. Αὐτὸ δὲ πολλάκις παρετηρήθη. Ἡ Μακεδονία ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὀλιγώτερον ἀπὸ κάθε ἄλλην ἑλληνικὴν χώραν θίγει τὰ ζητήματά της. Εἶναι φυσικὸν τὸ ζήτημα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἡ Μακεδονία εἶναι τὸ εὐθικτότερον καὶ εὐπαθέστερον τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας καὶ θεωρεῖ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀκούεται καμμιὰ διαμαρτυρία καὶ κραυγὴ ὀδύνης ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ αὐτῆς, ἵνα μὴ ἔξω τῶν συνόρων λεχθῇ ὅτι οἱ οἰκοῦντες ἐκεῖ δὲν εἶναι εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἑλληνικὴν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀποφεύγουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δημοσίᾳ νὰ ἐλέγξουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀδιαφορίαν της ὅσον ἀφορᾷ τὴν Μακεδονίαν. Παρετηρήθη δυστυχῶς, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁσάκις προὐτάθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ λύσις μεγάλων προβλημάτων ψυχραίμως, οὐδέποτε ἐδόθη προσοχὴ καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων πάντοτε ἀπεκρούσθη. Ἐὰν δὲ ἤδη ἐπελήφθη τῶν ζητημάτων τούτων ἡ Κυβέρνησις, τὸ ἔπραξε διότι ἐπιέσθη καὶ ἐξεβιάσθη κατόπιν συλλαλητηρίων καὶ διαμαρτυριῶν. Τότε μόνον, δηλ. μετὰ τὰ συλλαλητήρια, εἴδομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ ἐκ τῶν ὑστέρων τὰ σχετικὰ μέτρα. Διατί νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν λαὸν νὰ κάμῃ συλλαλητήρια διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ αἰτήματα αὐτοῦ; Ἦτο ἀνάγκη, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, νὰ συνέλθῃ ὁ λαὸς αὐτὸς εἰς τὸ συλλαλητήριον τῆς παρελθούσης Κυριακῆς διὰ νὰ σπεύσωμεν ἐπὶ τόπου καὶ ἴδωμεν τὸν φράκτην, τὰς λίμνας καὶ τὴν ἀπελπισίαν τοῦ λαοῦ; Ὀφείλουν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ σπεύδουν ἐκ τῶν πρώτων καὶ προτοῦ ἀκουσθοῦν αἱ διαμαρτυρίαι ἢ τὰ συλλαλητήρια. Ἐν τούτῳ ἔγκειται ὁ πόνος ἡμῶν καὶ ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν. Δὲν ἤλθομεν νὰ ἐλέγξωμεν διὰ νὰ καρπωθῶμεν ὀφέλη κομματικά· εἴμεθα ἀνώτεροι τοιούτων μικροτήτων. Ἤλθομεν νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἔσπευσεν εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅπως ἔσπευσεν ἀλλαχοῦ. Ὤφειλε νὰ μὴ ἀναμείνῃ 50 ἡμέρας διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ὁ ἕτερος τῶν κ. Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ καὶ ἀφοῦ μετὰ πεντήκοντα ἡμέρας ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς μετέβη εἰς τὴν Μακεδονίαν, οὐδὲν ἐγένετο προκειμένου περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν ὅτι διετέθησαν 7.000.000 δραχ. πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ κόσμου καὶ ὅτι ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ καὶ ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ζήσῃ οὗτος μέχρι τῆς προσεχοῦς ἐσοδείας. Βεβαίως τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ ἐὰν δὲν ἐδόθη, θὰ δοθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ πειναλέος ὁ λαὸς εἰς τοὺς κάμπους, ἀλλὰ τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι καίτοι αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις, ἀπὸ 16 ὅλων μηνῶν, κάμουν λόγον διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος, ἐν τούτοις παρετηρήσαμεν ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξεν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα ταῦτα, ἀνάλογος πρὸς τὴν ἀπειρίαν τῶν ὑποσχέσεων, κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Παρὰ τὰς σκορπισθείσας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τοιαύτας ὑποσχέσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τὰ ἀντιπλημμυρικά, καθυστέρησε πάντοτε ἡ Κυβέρνησις, διότι, ἀφ’ ὅτου ἐξερράγη ἡ θεομηνία, δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, ὥστε ὁ λαὸς αὐτὸς νὰ μὴ εὑρίσκηται ἐν ἀπομονώσει. Αὐτὴ εἶναι ἡ Μακεδονία, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐγνωρίσαμεν ἀπὸ τὸ 1912. Δηλαδή, ὅταν δὲν ἔχῃ ἀνομβρίαν, θὰ ἔχῃ πλημμύρας, ὅταν δὲν ἔχει πλημμύρας θὰ ἔχῃ τὴν ἑλονοσίαν, ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἑλονοσίαν θὰ ἔχῃ λῃστείαν, ὅταν δὲν ἔχει τὴν λῃστείαν, δὲν θὰ ἔχῃ σχολεῖα, ὅταν ἔχῃ σχολεῖα, δὲν ἔχει μέσα συγκοινωνίας! Ἡ Μακεδονία, ἡ ὁποία πραγματικῶς ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον κακοδαιμονεῖται. Ἐὰν αὐτὴ ἡ Μακεδονία γεωγραφικῶς ἔκειτο ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος, πιστεύσατε ὅτι ψυχὴ δὲν θὰ ἔμενεν ἐκεῖ, ἀλλὰ θὰ μετηνάστευον ὅλοι εἰς ἄλλα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Μακεδονία γεωγραφικῶς κεῖται ἐκεῖ ποὺ κεῖται, ἐπειδὴ ἀπὸ δεκαετηρίδων ὅλων ἀπετέλεσε τὸ ἴνδαλμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῶν Ἑλληνικῶν προσπαθειῶν, ἐπειδὴ ἐψάλη ἀπὸ τὸν Παῦλον Μελᾶν, ὅταν ἡμεῖς ἐζῶμεν κἄπως σχετικῶς εἰς τὴν Τουρκίαν, ἐπειδὴ ἡ Μακεδονία αὐτὴ ἀπετέλεσε κοινὸν παλμὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν Παλαιὰν καὶ τὴν Νέαν, διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς γηγενεῖς, αὐτοί, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους, παρὰ τὰς θεομηνίας καὶ τὴν πεῖναν, παρὰ τὰς ἐξαρθρώσεις τὰς συνοριακάς, μᾶς συγκρατεῖ καὶ θὰ μᾶς συγκρατήσῃ ἡ Μακεδονία. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, νὰ μεριμνήσῃ ἰδιαιτέρως δι’ αὐτὴν καὶ νὰ μὴ τὴν θεωρῇ ὡς ἀποικίαν, ἀλλ’ ὡς τὸ ἐγκαλλώπισμα καὶ τὴν ἀσπίδα τῆς Ἑλλάδος κατὰ πάντων τῶν ὑποβλεπόντων τὴν Ἑλλάδα. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ὑποδείξωμεν καὶ ἑτέραν ἀνάγκην προκειμένου περὶ ἑνὸς μικροῦ χειμάρρου τοῦ Λαγκαδᾶ. Ζητοῦμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποστείλῃ τὴν πίστωσιν ποὺ ἐζήτησεν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῶν 200.000 δραχμῶν. Οἱ χωρικοὶ προσφέρουν προσωπικὴν ἐργασίαν 1500 ἡμερομίσθια. Καὶ μὲ τὰς 200.000 δρχ. εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἕνα ἔργον εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας ἀπὸ τοῦ Λαγκαδᾶ, ὥστε εἰς τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἐπεσκέφθην νὰ μὴ κινδυνεύουν τὰ σπίτια νὰ ἀποκλεισθοῦν ἀπὸ τὸν χείμαρρον αὐτόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος, ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλεν, ὅτι εἶναι γεγονὸς πλέον τετελεσμένον. Ἐγὼ ὅμως ἀμφιβάλλω ἐὰν ἔχουν ἀρχίσει αἱ σοβαραὶ διαπραγματεύσεις μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν διαφόρων προτάσεων καὶ προσφορῶν. Τό γε νῦν ἔχον ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, μέχρι τῆς προσεχοῦς ἐσοδείας, μπορέσουν νὰ ζήσουν αὐτοὶ καὶ τὰ ζῷα των. Εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀντιελονοσιακὰ διὰ συνεργείων, ἵνα ἐμβολιασθοῦν οἱ κάτοικοι προληπτικῶς, διότι οἱ κώνωπες οἱ φθοροποιοί, ὡς νὰ μὴ ἔφθανεν ἡ μάστιγξ τῆς πείνης καὶ τῆς ἀνεργίας, θὰ φέρουν τὴν μάστιγα τῆς ἑλονοσίας. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη, ὅπως τὰ σπίτια των προφυλαχθοῦν καὶ περιφραχθοῦν διὰ σύρματος πλεκτοῦ, θύραι καὶ παράθυρα, διὰ νὰ προστατευθοῦν αἱ οἰκογένειαί των ἀπὸ τοὺς κώνωπας. Εἶναι ἀνάγκη οἷον δικαιοστάσιον παρεσκεύασεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν Κόρινθον, ἀνάλογον νὰ παρασκευάσῃ καὶ διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ νὰ πληρώνουν χρέη εἴτε πρὸς τὴν Τράπεζαν εἴτε πρὸς τὸν Ἐποικισμόν, ἀλλ’ οὔτε καὶ τοὺς φόρους τοῦ Κράτους. Τί θὰ πάρωμεν παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος! Εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν καὶ νὰ λάβωμεν ταχέως, διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν τὸν λαὸν νὰ παραμείνῃ ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται. Ὁ Χαλίφης Ὀμὰρ ὅλην τὴν νύκτα δὲν ἐκοιμᾶτο. Ὁ Ὀμάρ, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὴν μεγάλην Ἀραβίαν, μέχρι τοῦ Μαρόκου, ἠγρύπνει καὶ ὅταν τὸν ἠρώτων διατί ἀγρυπνεῖ, ἀπήντα: «ἀγρυπνῶ, διότι φοβοῦμαι μήπως ἐξ ἀμελείας τῶν ὀργάνων μου πνιγῇ ἔστω καὶ ἕνα ἐρίφιον εἰς τὸν Εὐφράτην ποταμόν». Ἐδῶ ὅμως πνίγονται ἄνθρωποι καὶ πόλεις! Κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχουν θεομηνίαι, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ προΐδῃ ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχουν δὲ καὶ θεομηνίαι αἱ ὁποῖαι ἐπισκέπτονται τὰς Χώρας εἰς τακτὰς ἡμερομηνίας. Ἐναντίον αὐτῶν τῶν θεομηνιῶν ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα προληπτικὰ καί, ἐφ’ ὅσον δὲν τὰς προλαμβάνει, εὑρίσκεται ἐν καθυστερήσει ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, ὅστις εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τύχης καὶ δικαιοῦται νὰ ἀξιώσῃ περισσοτέραν μέριμναν ἀπὸ οἱανδήποτε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος.

§96Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ ἀλληλεγγύη καὶ ἡ φιλαλληλία, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη, ὄχι μόνον παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ παρ’ ὅλων τῶν ἄλλων λαῶν καὶ τῶν Κυβερνήσεών των. Τοῦτο ὅμως ὀφείλεται οὐχὶ εἰς ἰδιαιτέραν τινὰ συμπάθειαν πρὸς τὴν Κόρινθον, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπίγνωσιν ὅτι οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ συνυπάρχουν μετὰ τῶν πόλεων καὶ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πόλεις μεταβάλλονται εἰς κονιορτόν, οἱ πληθυσμοὶ οἱ ἀστικοὶ περιέρχονται εἰς ἀπόγνωσιν. Αὐτὴ καὶ μόνη εἶναι ἡ ἐξήγησις τοῦ μεγάλου παγκοσμίου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου. Καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν κατώτεραι τοῦ παγκοσμίου ἐνδιαφέροντος. Δὲν γνωρίζω τὰς κυβερνητικὰς ἀποφάσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐὰν κρίνῃ τις ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς προσωρινῆς στεγάσεως, πρέπει νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀνοικοδομήσῃ ταχέως τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου, διότι προσωρινὴ στέγασις εἶναι τόσον πρόχειρος, τόσον μὴ δυναμένη ν’ ἀντιστῇ οὔτε εἰς τὸ ψῦχος, οὔτε εἰς τὸν καύσωνα, ὥστε νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον ἀνοικοδόμησιν. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ ἢ ἄλλο τι, δὲν γνωρίζω. Ἐὰν ὅμως συμβαίνῃ ἄλλο τι, ἵνα ἐπιβραδυνθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς πόλεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅλα τὰ χρήματα διὰ τὴν προσωρινὴν στέγασιν θὰ δαπανηθοῦν ματαίως, διότι ἕκαστος ὑμῶν ἀντιλαμβάνεται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς προχείρους παράγκας νὰ ζήσῃ κανεὶς οὕτω βεβαίως τὸν χειμῶνα.

§97Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὑπάρχουν ὅμως ἄλλοι εἰς τὴν Μακεδονίαν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται 15 ἔτη εἰς παραπήγματα.

§98Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν μὲ παρηκολουθήσατε. Ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν μιᾶς πόλεως. Ἐὰν δὲ ὁμιλῆτε περὶ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς παραπήγματα, σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸν ποιμένα καὶ τὸν γεωργόν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐπίσης εἰς παραπήγματα. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ πόλεως, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὴ ζωὴ χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡμιμόνιμος τοὐλάχιστον ἐγκατάστασις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅλον ζήτημα, δὲν ἔχει τοὐλάχιστον ἐκδηλωθῇ ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἠκούσθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι παραλληλίζεται τὸ ζήτημα πρὸς τὰς σεισμικὰς καταστροφὰς τῆς Ἰαπωνίας καὶ τὰς σεισμικὰς καταστροφὰς τῆς Βουλγαρίας. Ὄχι, ὅμοιος παραλληλισμὸς δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Διότι οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἰαπωνίας εἶναι διαπιστωμένον ὅτι ὑπερέβησαν τὸ 1.000.200 καὶ οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Βουλγαρίας εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπερέβησαν τὰς 400.000. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι ἐν Ἰαπωνίᾳ τὸ Κράτος ἐθεώρησε ζήτημα τιμῆς τὴν μὴ ἐπέμβασιν οὐδὲ ἁπλῆς συνδρομῆς ἔξωθεν. Καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία δυσαναλογία μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Κράτους ἐκείνου, ὅταν τις ἀναλογισθῇ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀστέγων. Ἀρκεῖ δὲ νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Βουλγαρία, εὑρισκομένη εἰς οἰκονομικὰς συνθήκας χείρονας ἡμῶν καὶ ἐπὶ πλέον μὲ πληθυσμὸν κατώτερον τῶν 2.000.000, κατώρθωσε μὲ ὅλην τὴν δυσχέρειαν τῶν συγκοινωνιῶν νὰ ἀντεπεξέλθῃ καὶ νὰ σκεφθῇ νὰ φορολογήσῃ 20% ἐφ’ ὅλων τῶν φορολογιῶν χάριν τοῦ γοήτρου τοῦ Κράτους. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ πιστεύσῃ, καίτοι δὲν εἶναι κεχαραγμένη ἡ πολιτική, ὅτι δύναται νὰ ὑπολειφθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, χάριν αὐτοῦ τοῦ γοήτρου τοῦ Κράτους, τῆς γενικῆς γνώμης τοῦ παγκοίνου ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ Κόρινθος θὰ ἦτο ὑπερήφανος, ἐὰν ἠδύνατο νὰ ἀποκρούσῃ καὶ τὴν ἐλαχίστην συνδρομὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀδυναμία καὶ ποῦ εὑρίσκεται ἡ δυνατότης. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φαντάζεται ὅτι δύνανται νὰ προέλθουν οἱ Κορίνθιοι σεισμοπαθεῖς εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκοχρεωλυσίου, βεβαίως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ δυνατότης εὑρίσκεται εἰς τὴν λύσιν ἐκείνην. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ἀδιστάκτως, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον καὶ ὅτι, ἐάν, ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος πρόκειται νὰ καταστραφῇ τελείως, ἐὰν ὁ λαὸς ἐκεῖνος πρόκειται νὰ ζήσῃ διὰ νὰ εἶναι δυστυχὴς εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐνῶ ἡ ὁλότης τοῦ λαοῦ προσφέρεται ἐκθύμως νὰ καταμερίσῃ τὴν συμφοράν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποθέτω ὅτι μετὰ θάρρους ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς τὴν δικαίαν λύσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Καὶ θὰ εἶναι τιμὴ διὰ τὸ Κράτος, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πράξῃ τοῦτο. Καὶ δὲν θὰ ἐξάρῃ μόνον τὴν τιμὴν τοῦ Κράτους καὶ τὸ γόητρον αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον θὰ παρουσιάσῃ τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἱκανὸν νὰ ἐκτιμᾷ ὄχι μόνον τὴν εὐτυχίαν ἀλλὰ καὶ τὴν δυστυχίαν. Θὰ παρουσιάσῃ τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἱκανόν, ὥστε ἐπίσης τοὺς δυστυχεῖς νὰ σέβεται πως καὶ τοὺς εὐτυχεῖς ὑπηκόους. Ἐπὶ πλέον δὲν θὰ φανῇ κατώτερον εἰς τὰς γενικὰς ἐκείνας ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τοῦ κόσμου ἐξεδηλώθησαν: τῆς φιλαλληλίας καὶ τῆς ἀλληλεγγύης. Διότι μόνον ὅταν τὸ Κράτος κατορθώνῃ καὶ καλλιεργεῖ τὰς γενικὰς ἰδέας, τότε καὶ μόνον δύναται νὰ εὕρῃ θεμέλια ἀσφαλῆ τῆς κραταιώσεως αὐτοῦ. Οὐδεὶς δύναται νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ διασώσῃ πολίτας διὰ νὰ τοὺς ἔχῃ δυστυχεῖς. Οὐδεὶς θὰ θελήσῃ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ διαπραγματευθῇ τὰ τομάρια τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τοσαύτας συμφορὰς ὑπέστησαν. Ἐὰν τὸ Κράτος εἶχε νὰ προβάλῃ τὴν ἀδυναμίαν, ὀφείλομεν νὰ τὴν σεβασθῶμεν ὅλοι. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ δυνατότης εἶναι φανερά, ἐφόσον τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν προσφέρεται εἰς πᾶσαν θυσίαν καὶ ἡ θυσία αὐτὴ δὲν εἶναι παρὰ 5 τοῖς χιλίοις, — διότι μὲ 5% ἐξυπηρετεῖται τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν — δὲν γνωρίζω διατί τὸ Κράτος δὲν θὰ προβῇ μετὰ θάρρους νὰ ἄρῃ τὴν δυστυχίαν καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν εὐτυχίαν (χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουτυρᾶς.

§100Α. ΒΟΥΤΥΡΑΣ. Ἐπισκεφθεὶς τὰ πλημμυροπαθῆ μέρη θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω πληροφορίας συμπληρωματικὰς ἐκείνων, τὰς ὁποίας συνάδελφοι ἔδωκαν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ φράγματος τοῦ Καρατζάκιοϊ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι, μολονότι ἀμέσως ἀπεφάσισε νὰ ἀποστείλῃ 750.000 δραχμάς, αἱ δραχμαὶ αὐταὶ περιῆλθον μετὰ 20 μόλις ἡμέρας εἰς τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Θὰ ἠδυνάμην τέλος νὰ ζητήσω τὸν λόγον διότι ἐγκατελείφθησαν ἐπὶ τόσον καιρὸν καὶ τότε ἔφθασεν εἰς αὐτοὺς μία βοήθεια πραγματικὴ ὅταν οἱ πλημμυροπαθεῖς πληθυσμοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ κάνουν τὰ γνωστὰ συλλαλητήρια τῆς προπερασμένης Κυριακῆς, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτουν τὴν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις νὰ νομίζῃ ὅτι ἡ ἀπόστασις τῶν 600 χιλιομέτρων, ἡ ὁποία χωρίζει τὰς Σέρρας ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἶναι μεγάλη καὶ ὅτι ἡ δικαιολογία αὐτὴ ἦτο ἀρκετὴ διὰ τὴν ἀργοπορίαν, ἥτις ἐπῆλθε. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἐπιτροπὴ τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὰς γενομένας πλημμύρας παρουσιασθεῖσα ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ, περιέγραψε τὴν κατάστασιν, οἷα πραγματικῶς ἦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως ἐθεώρησεν ὑπερβολικὴν τὴν περιγραφὴν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ταύτην, μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ περιγραφὴ ἦτο πραγματικὴ καὶ περιέγραψε τὰ πραγματικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἐκ τῆς πλημμύρας. Ἦτο ἀνάγκη, ὅπως εἶπον πρίν, νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἐξέγερσιν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ὁποίου τὸ ψήφισμα ὑπῆρξε τόσον δριμύ, ὥστε ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα; Διότι διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου οἱ κάτοικοι ἐγκαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ.

§101Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωρ.). Γνωρίζετε πρὸ πόσου καιροῦ ἐδόθησαν 7 ἑκατομ. εἰς τὸν ἐποικισμόν; Ἡ Κυβέρνησις μίαν πίεσιν γνωρίζει: τὸ γενικὸν συμφέρον.

§102Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Γνωρίζετε πῶς διετέθησαν καὶ ἂν διετέθησαν καὶ τίνας ἀνάγκας ἱκανοποίησαν;

§103Α. ΒΟΥΤΥΡΑΣ. Πάντως τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν εἶχαν φθάσει.

§104Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωρ.). Ἄλλο τὸ ζήτημα τῶν χρημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Ἐδῶ ἐτέθη ζήτημα ἐνισχύσεως γεωργικῆς, ὅπερ εἶναι ζήτημα μελέτης καὶ διανομῆς τῶν ἐνισχύσεων. Ἡ ζωάρκεια τῶν χωρίων δὲν εἶχε πάθει τίποτε. Οὐδὲν ἀνθρώπινον θῦμα ὑπῆρχε, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὸ Σιδηρόκαστρον εἶδον πτώματα Βουλγάρων νὰ τὰ τρώγουν οἱ κύνες.

§105Α. ΒΟΥΤΥΡΑΣ. Ἀλλὰ ὁ λόγος, κ. Συνάδελφοι, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, δὲν εἶναι διὰ νὰ ζητήσω εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἐγὼ νομίζω, καὶ ἐκεῖνο ἀκριβῶς μοῦ ἔκαμε τὴν μεγαλυτέραν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Μακεδονικὸς λαὸς παραπονεῖται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν, ὄχι μόνον ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι διεδέχθησαν ἀλλήλας ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ ἀντίληψις αὐτὴ εἶναι ἐμφανής, Κύριοι, διότι εἶναι γνωστὸν καὶ ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν Μακεδονίαν σχολεῖα καὶ δὲν ἔχομεν διδασκάλους. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχομεν μὲν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην Πανεπιστήμιον καὶ δὲν ἔχομεν καθηγητάς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχομεν δικαστήρια καὶ δὲν ἔχομεν δικαστάς. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὡμίλησε πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐκάκισε τὴν στάσιν τῶν δικαστῶν προκειμένου περὶ τοῦ Ἐφετείου Κομοτινῆς. Ἀλλὰ καὶ χθὲς ἀκόμη, ὅταν ἔγινε λόγος περὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι ὑπάρχουν καθηγηταὶ ὑποσχεθέντες ὅτι θὰ μεταβοῦν, ἀλλὰ δὲν μετέβησαν ἀκόμη. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐμβάλῃ εἰς δικαίαν ἀνησυχίαν τοὺς Μακεδονικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι βλέπουν ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν ἔχουν τὰ καλὰ τῆς διοικήσεως, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, στεροῦνται σήμερον καὶ ὅλων τῶν ἄλλων δημοσίων ἔργων, ὁδοποιΐας κλπ. ἅτινα ὑπάρχουν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Γνωρίζομεν ὅτι καὶ τὰ ἄλλα τμήματα τῆς Ἑλλάδος δὲν εὑρίσκονται εἰς καλυτέραν κατάστασιν ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν, ἀλλὰ γνωρίζομεν ἐπίσης ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπηλευθερώθη πρὸ 100 ἐτῶν καὶ κάτι ἔκαμαν εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον, ἐνῷ εἰς τὴν Μακεδονίαν οἱ Τοῦρκοι δὲν μᾶς ἀφῆκαν τίποτε. Ἐκεῖνα ποὺ μᾶς ἄφησαν τὰ καταστρέφομεν καὶ σήμερον δὲν ἔχομεν ἀπολύτως τίποτε.

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐγὼ ἐπῆγα πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἰς τὰς Πάτρας. Ἡ γέφυρα ἔχει καταστραφῆ. Σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα πρόχειρον καὶ αὐτὸ τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι κάμνομεν διακρίσεις. Αἴτια ὅλων αὐτῶν εἶναι τὰ γεγονότα τῆς τελευταίας δεκαπενταετίας.

§107Α. ΒΟΥΤΥΡΑΣ. Ἐάν, Κύριε Ὑπουργέ, ἐπρόκειτο περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνωσιν εἰς τὴν Μακεδονίαν, καταλαμβάνω πολὺ καλά, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ὁ καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, δεδομένου ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ φέρῃ κάποιο ἰσοζύγιον. Ἀλλ’ ὅταν σᾶς ἀναφέρω ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρόκειται νὰ γίνῃ, τί θὰ μοῦ ἐλέγατε, ἀφοῦ δὲν ἐπιβαρύνουν τὸν Προϋπολογισμόν; Καὶ διὰ νὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα, διότι δὲν θέλω νὰ ἐμιλῶ ἀορίστως, θὰ σᾶς εἴπω, καὶ νομίζω ὅτι ἤλθετε καὶ Σεῖς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ θὰ τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἔχομεν ἔξ τῆς Θεσσαλονίκης εἰς ἀπόστασιν 6 χιλιομέτρων μίαν ὁλόκληρον πόλιν, τὴν Τούμπαν, ἡ ὁποία ἔχει 30 χιλιάδας κατοίκων, οἵτινες ζητοῦν νὰ γίνῃ τροχιοδρομικὴ γραμμὴ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ νὰ προτείνουν νὰ πληρώσουν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς γραμμῆς, καὶ ἐν τούτοις ἀπὸ δύο ἐτῶν ἡ τροχιοδρομικὴ αὐτὴ γραμμὴ δὲν ἔχει τελειώσει. Ἔχομεν τὴν ὁδὸν τοῦ Καραμπουρνοῦ, ἡ ὁποία συνδέει τὴν Θεσσαλονίκην μὲ τὰ φρούρια τοῦ Καραμπουρνοῦ. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον ὁδὸς ἐμπορικὴ ἀλλὰ καὶ ὁδὸς χρησιμεύουσα διὰ τὴν ἐπικοινωνίαν τῶν πληθυσμῶν. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἐχαράχθη ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ ἔγιναν τὰ πρῶτα ἔργα κατὰ τὴν τουρκικὴν περίοδον. Ἐν τούτοις τὴν ἐγκαταλείψαμεν καὶ σήμερον δὲν ἔχομεν συγκοινωνίαν. Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται παραπλεύρως, εἶναι διατεθειμένα νὰ δώσωσι τὴν ἀπαιτουμένην προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ δὲν ζητοῦν παρὰ μόνον τὰ ἔξοδα διὰ τὰς γεφύρας καὶ διὰ τὰ ἄλλα πράγματα ποὺ χρειάζονται. Ἔχομεν, Κύριε Ὑπουργέ, μίαν λουτρόπολιν τὴν καλλιτέραν τῆς Μακεδονίας, τὸν Λαγκαδᾶν, εἰς ἀπόστασιν 20 χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης. Μία στενὴ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ συνδέει τὴν πόλιν ταύτην μετὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἐψηφίσθη δὲ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τελευταίως ὅπως ἡ στενὴ αὐτὴ γραμμὴ φθάσῃ μέχρι Θεσσαλονίκης. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως ζητοῦν νὰ συνδεθῇ ἡ κωμόπολις αὐτῶν σιδηροδρομικῶς, διὰ μιᾶς παρεκκλίσεως τῆς γραμμῆς, μετὰ τῆς Θεσσαλονίκης. Προσφέρονται ἀκόμη καὶ διὰ προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν γίνεται καὶ οὐδεμία ἀπάντησις δίδεται. Ἀλλὰ πέραν τούτου ὑπάρχει ἕτερον ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ καπνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὄχι μόνον τὴν Μακεδονίαν ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας, διότι εἰσάγονται 10 χιλ. λίραι, ἐκ τῶν ὁποίων τὰς 2½ εἰσπράττει τὸ Κράτος. Καὶ ἄλλα πολλὰ ζητήματα ὑπάρχουν τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν ὅτι πράγματι δὲν ἔχουσι πολὺ ἄδικον οἱ κάτοικοι τῆς Μακεδονίας παραπονούμενοι ὅτι ἐγκατελείφθησαν. Κύριοι Συνάδελφοι, ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος, ἠθέλησα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προσέξῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Διατείνονται ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἐδόθησαν εἰς τρεῖς Ἑταιρείας, καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ ἀνάληψις τῶν ἔργων αὐτῶν ἐπίκειται. Δὲν θέλω μὲν ν’ ἀμφισβητήσω τὸ γεγονὸς καὶ θέλω νὰ παραδεχθῶ ὅτι τοῦτο εἶναι τετελεσμένον, διαμφισβητῶ ὅμως ἕνα γεγονός, ὅτι, καὶ ἂν ἀκόμη καὶ σήμερον τὰ ἔργα δοθοῦν εἰς τὰς Ἑταιρείας, δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένος ὁ πληθυσμὸς ἀπὸ νέας πλημμύρας αἱ ὁποῖαι περιοδικῶς συμβαίνουν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Καὶ θὰ ἐζήτουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐκτὸς τῆς ἀναθέσεως τῶν ἔργων, νὰ φροντίσῃ τώρα ὅπου τὰ νερὰ ἀποσύρονται νὰ γίνουν πλήρη ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα καὶ νὰ ληφθῇ φροντὶς καὶ διὰ τοὺς μεγάλους χειμάρρους οἱ ὁποῖοι ἀρδεύουσιν τὴν πεδιάδα τοῦ Στρυμόνος, οἵτινες ἐπιφέρουν ἴσας σχεδὸν ζημίας μὲ ὅσας ἐπιφέρει ὁ Στρυμών. Θὰ ἤθελα δὲ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἔχομεν παράδειγμα ὅτι καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας, π.χ. τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἀξιοῦ, ἤρχισαν πρὸ 2 ἐτῶν τὰ ἔργα τῆς Φαουντέσιον καὶ ὅτι παρ’ ὅλην τὴν διενέργειαν τῶν ἔργων αὐτῶν ἡ πλήμμυρα τοῦ Ἀξιοῦ ἦτο πολὺ μεγαλυτέρα, ἐγένετο ὅμως τόσος λόγος διὰ τὴν πλήμμυραν τοῦ Στρυμόνος, ὥστε τοῦτο ἔγινε ἀφορμὴ νὰ λησμονηθῇ ἡ μικροτέρα τοῦ Ἀξιοῦ. Ἐπιμένω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο διότι προβλέπω ὅτι παρ’ ὅλας τὰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη ἡ Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πρὸ ἄλλων παρομοίων ἐκπλήξεων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴ ἡ πρότασίς μου καὶ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν παρουσίασα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουν πληθυσμοὶ εἰς τὴν Βόρειον Μακεδονίαν, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα ἠναγκάσθησαν νὰ τρώγουν τὸ ψωμί των πρὸς 30 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς ἡ γενικὴ αὕτη ἀνάγκη τῶν κατοίκων Μακεδονίας, ὥστε νά μὴ παρουσιάζωνται διαρκῶς παραπονούμενοι, δικαίως βεβαίως, καὶ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ παρίδῃ τὰς ὑποδείξεις ταύτας τὰς ὁποίας τῆς κάμνομεν. (Χειροκροτήματα).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§109Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἔχω τὴν ἀφέλειαν νά νομίζω ὅτι δὲν ἐλέχθη πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νά λεχθῇ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Κορινθίας καὶ πλημμυροπαθεῖς τῆς Μακεδονίας, δεδομένου μάλιστα ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ συζητεῖται ἐπὶ δύο ἤδη συνεδριάσεις. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρῃτούμην τοῦ λόγου ἂν δὲν ᾐσθανόμην μεγάλην ἐπιθυμίαν νά ἐκφράσω τὴν ἄπειρον συμπάθειάν μου, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Ἀρκαδιακοῦ λαοῦ, πρὸς τοὺς φιλοπροόδους Κορινθίους διὰ τὴν μεγάλην καταστροφὴν ἣν ὑπέστησαν, τὴν συμπάθειαν τοῦ λαοῦ τῆς Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος πρῶτος καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων καὶ ἀνεπισήμων ἔσπευσεν εἰς βοήθειαν τῶν γειτόνων Κορινθίων διὰ τῆς ἀποστολῆς ἄρτου καὶ περισυλλογῆς χρημάτων. Θὰ παρῃτούμην δὲ τοῦ λόγου, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς τοιαύτης ἐπιθυμίας μου καὶ ἂν δὲν συνέβαινε νά ἀκούσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νά λέγῃ ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ ἡνώθησαν ὅλοι διά νά ἐπουλώσωσι τάς πληγάς ἐκ τῶν καταστροφῶν, ἐνῷ ἐδῶ δὲν συνέβη αὐτὸ.

§110Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Γεωρ.). Δὲν εἶπα ὅτι δὲν ἡνώθησαν ὅλοι, ἀλλ’ ὅτι γίνονται ἐπικρίσεις.

§111Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι νά βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ὄχι μόνον ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ἀλλ’ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἡνωμένος, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ ὅπως ἴδῃ τὴν Κυβέρνησιν λαμβάνουσαν θετικὰ καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα πρὸς βοήθειαν καὶ ἀποκατάστασιν τῶν καταστραφέντων Κορινθίων. Ἤκουσα ἐπίσης καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νά προβάλλῃ οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν διὰ δημόσια ἔργα καὶ νά λέγῃ: πῶς εἶναι δυνατὸν νά κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης εἰς Ὑπάτην, ἐνῷ χρειάζονται 10.000.000; Εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θ’ ἀπαντήσω, ἐάν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου δὲν μοῦ διαφύγῃ ἀπὸ τὴν μνήμην τὸ σημεῖον αὐτό. Ἀλλά πρὶν φθάσω ἐκεῖ ἔχω νά παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον ὅτι ἐπεδείξατο ὄχι κακὴν πρόθεσιν, οὐχὶ ἔλλειψιν ἐπιθυμίας, ἀλλ’ ἀνικανότητα κλασσικήν. Ἡ διαχείρισις τῶν δημοσίων ὑπουργημάτων δὲν ἀπαιτεῖ μόνον καλὴν πρόθεσιν, ἀλλά καὶ ἱκανότητα. Καὶ τοιαύτην ἱκανότητα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπεδείξατο ἐν προκειμένῳ. Ἡ ἔλλειψις κυβερνητικῆς ἱκανότητος ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς Χώρας καὶ ἐν τῇ διαχειρίσει οἰκονομικῶν καὶ πλουτοπαραγωγικῶν ζητημάτων δὲν παρατηρεῖται μόνον ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῶν σεισμῶν καὶ τῶν πλημμυρῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν παρατηρεῖται πλήρης παραμέλησις ζωτικωτάτων ζητημάτων ἀφορώντων τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἔκτοτε ἡ Χώρα κυβερνᾶται ἀπὸ Κυβερνήσεις ἀνικάνους, διότι ἐὰν ὑπῆρχε καὶ στοιχειώδης ἱκανότης καὶ εἰλικρινὲς ἐνδιαφέρον δὲν θὰ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῶν πλημμυροπαθῶν Μακεδονίας, θὰ εἶχον γίνει τὰ ἀπαιτούμενα ἔργα. Ἀλλ’ αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπετελοῦντο ἀπὸ τὰ ἴδια σχεδὸν πρόσωπα τὰ ὁποῖα κυβερνοῦν καὶ σήμερον τὴν Χώραν, δὲν εἶχον καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶσι μὲ ζητήματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν εὐτυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐσκέπτοντο μόνον περὶ τῆς μορφῆς τοῦ Πολιτεύματος καὶ τίνι τρόπῳ θὰ καταλάβουν καὶ θὰ κρατήσουν τὴν ἀρχήν, διότι ἐφαντάζοντο καὶ διότι νομίζουν εἰσέτι ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἑνὸς πολιτικοῦ εἶνε ἡ κατάληψις τῆς ἀρχῆς, ἐνῷ ἡ ἀρχὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν μέσον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόπου διὰ τῆς ἐφαρμογῆς προσφόρων πρὸς τοῦτο συστημάτων καὶ ἠθικῶν ἀρχῶν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1922 ἡ Χώρα, κυβερνωμένη ὑπὸ τῶν αὐτῶν προσώπων, προερχομένων ἀπὸ τὴν ἰδίαν πολιτικὴν παράταξιν, παρημελήθη τελείως. Καὶ ἂν οἱ ἔκτοτε κυβερνῶντες τὴν Χώραν εἶχον τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ καθήκοντος τῶν δημοσίων ἀνδρῶν καὶ δὴ τῶν κατεχόντων τὰ ἀνώτατα ὑπουργήματα, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ ἀπαιτούμενα δέκα ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀπαραιτήτου γεφύρας ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης εἰς Ὑπάτην. Καὶ ἂν οἱ ἔκτοτε κυβερνῶντες τὴν Χώραν ᾐσθάνοντο περισσότερον ἐνδιαφέρον διὰ τὸν τόπον καὶ ὀλιγώτερον διὰ τὴν ἀρχήν, θὰ εὕρισκον ὅτι τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος εἶναι ἐπωφελέστερα εἰς τὴν Χώραν ἀπὸ ὅ,τι θὰ εἶναι ἡ ἵδρυσις τῆς περιττῆς Γερουσίας, ἀπαιτούσης δαπάνην πεντήκοντα ἑκατομμυρίων ἐτησίως. Θὰ εὕρισκον ὅτι ἡ κατασκευὴ μιᾶς γεφύρας θὰ ἦτο ἀπείρως ἐπωφελεστέρα καὶ ἠθικωτέρα πρᾶξις ἀπὸ τὴν σπατάλην δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἀπῃτήθησαν διὰ τὰς ἐπ’ ἐσχάτων μεταθέσεις καὶ μετακινήσεις ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς, αἵτινες ἐνηργήθησαν τῇ παρασκηνιακῇ ἐνεργείᾳ παραγόντων ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει εἰλικρινὲς ἐνδιαφέρον διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Οὐδείς, ἀπολύτως οὐδεὶς ἐκ τῶν κυβερνησάντων ἀπὸ τοῦ 1922 ἐπεδείξατο τοιοῦτον ἐνδιαφέρον. Δὲν κατεβλήθη οὔτε ἡ ἐλαχίστη προσπάθεια διὰ ζητήματα πρωτίστης ἀνάγκης καὶ ζωτικότητος διὰ τὸν λαόν. Πάντες οὗτοι κατηνάλωσαν τὴν ζωτικότητά των καὶ τὰς προσπαθείας των εἰς ζητήματα ἀπολύτως ἐπουσιώδη διὰ τὴν πραγματικὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ. Ἠσχολήθησαν καὶ ἀσχολοῦνται εἰσέτι μὲ τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, ὡς ἂν ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος νὰ ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ οἱανδήποτε ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς εὐημερίας τοῦ λαοῦ, καὶ δὴ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν ὁπότε πάντα τὰ πολιτεύματα πάσης μορφῆς ἐξειλίχθησαν εἰς δημοκρατικὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ συγκεκροτημένα Κράτη ὁ λαὸς ἀναγνωρίζεται ὡς ὁ ἀνώτατος πολιτειακὸς παράγων. Καὶ κατὰ τὶ ὠφέλησε τὴν Χώραν ἡ μετονομασία τοῦ πολιτεύματός μας; Καὶ κατὰ τὶ θὰ ὠφελήσῃ τοὺς πλημμυροπαθεῖς τῆς Μακεδονίας καὶ τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Κορινθίας τὸ ἐὰν ὁ ἀνώτατος ἄρχων εἶναι αἱρετὸς καὶ ὄχι ἰσόβιος;

§112Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ κληρονομικὸς ἄρχων μᾶς ἐνδιαφέρει πολύ. Ἀπὸ αὐτὸν ὑφιστάμεθα τὰ σημερινὰ δεινά.

§113Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§114Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐγώ.

§115Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ, μὲ σὲ συμφωνῶ... Ἐπὶ ἕξ ἔτη ἐμφανίζεσθε ὡς προσπαθοῦντες νὰ ἀποκαταστήσετε τοὺς πρόσφυγας. Δέκα τρία ἑκατομμύρια λιρῶν ἐδανείσθητε εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τρία δισεκατομμύρια δραχμῶν διεθέσατε ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀτυχῶν προσφύγων, ἀλλὰ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ζῶσιν εἰσέτι ὑπὸ σκηνὰς, ὡς μᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος. Ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ ἡ μὴ ἐπίλυσις τόσων ζωτικῶν ζητημάτων βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν Κυβερνήσεις, ὡς καὶ ὁλόκληρον τὴν πολιτικὴν παράταξιν ἐξ ἧς προῆλθον αὗται. Βαρύνει ὁλόκληρον τὴν λεγομένην δημοκρατικὴν παράταξιν καὶ τὰς λεγομένας δημοκρατικὰς κυβερνήσεις, διότι ἀσχολούμεναι αὗται εἰς τὴν διατήρησίν των ἐν τῇ ἀρχῇ καὶ εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς σημερινῆς πολιτειακῆς καταστάσεως, ἣν ἀρέσκονται νὰ ἀποκαλοῦσι Δημοκρατίαν, δὲν ηὐδόκησαν νὰ ἀσχοληθῶσι μὲ ζητήματα ἔχοντα ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν εὐημερίαν τῆς Χώρας. Δὲν ἐνόμισαν ὅτι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπιθυμοῦντος, ἀσχέτως κομματικῶν ἀποχρώσεων, τὴν ταχεῖαν ἀποκατάστασιν τῶν θυμάτων τῆς Μικρασιατικῆς πολιτικῆς των. Δὲν ἀνταπεκρίθησαν ποσῶς πρὸς τὸν ἄφθαστον ἀνθρωπισμὸν τὸν ὁποῖον ἐπεδείξατο ὁ ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ἐπεδείξατο ἄφθαστον ἀνθρωπισμὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἄλλα Κράτη θεωρούμενα πεπολιτισμένα, ὡς π. χ. τὸ Κράτος τοῦ Φραγκλὲν Μπουγιόν, ὅν ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας πρόσφυξ συνάδελφος, ἔκλειον ἑρμητικῶς τὴν θύραν εἰς τὰ θύματα τῆς Ρωσσίας καί Μικρᾶς Ἀσίας, μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδέχετο εἰς τοὺς κόλπους αὐτοῦ καὶ Ρώσσους πρόσφυγας καὶ Κιρκασίους καὶ Ἀρμενίους καὶ Τούρκους ἀκόμη, καὶ ὄχι μόνον Ἕλληνος οὕς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῇ, καὶ περιέθαλψεν ὅλους αὐτούς. Τοῦτο, ὁ ἄφθαστος αὐτὸς ἀνθρωπισμός, ἀποδεικνύει ὅτι σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὑρίσκετο παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Κυβερνήσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ὅπως εἶναι τώρα προκειμένου περὶ τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῶν σεισμοπαθῶν τῆς Κορινθίας καὶ τῆς ἀρωγῆς τῶν πλημμυροπαθῶν τῆς Μακεδονίας. Ἀλλὰ αἱ δημοκρατικαὶ Κυβερνήσεις οὐδέποτε ἔκρινον τὰ πράγματα ἀνθρωπιστικῶς· τὰ ἔκρινον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συμφέροντος. Δὲν ἠσχολήθησαν εἰλικρινῶς διὰ τὴν πραγματικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων.

§116Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀνήκει εἰς σᾶς.

§117Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης παρατηρήσεώς σας. Δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἀσφαλῶς ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀνήκει εἰς σᾶς.

§118Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε ὅτι ἐδέχθητε τοὺς πρόσφυγας. Ποῦ τοὺς ὑπεδέχθητε, εἰς τὸ κτῆμα σας; Δὲν εἶναι τιμάριον βασιλικὸν ἡ Ἑλλάς. Ἀρκεῖ ὅτι κατεστρέψατε ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν.

§119Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς δὲν δύνασθε νά ὁμιλῆτε ὡς Ἕλληνες πατριῶται, διότι οὐδέποτε παρέσχετε οὔτε τὴν ἐλαχίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Σεῖς μετεχειρίσθητε τὴν Ἑλλάδα διὰ νά ἐξυπηρετήσητε τὸν ἑαυτόν σας. Ἡμεῖς ἐχρησιμοποιήσαμεν καὶ χρησιμοποιοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλά καὶ αἱ κατὰ τῆς Πατρίδος πράξεις ὑπῆρξαν τοιαῦται, ὥστε νά μὴ δύνασθε νά διεκδικήσητε θέσιν εἰς τὴν χορείαν τῶν ἐντίμων πολιτικῶν.

§120Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Νομίζω ὅτι ὁ ἀγορητὴς ἀντιθέτως πρὸς μίαν τακτικὴν σώφρονα, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ ὅλας τάς μερίδας ἀπὸ χρόνου ὁλοκλήρου ὅπου παρεδρεύομεν ἐνταῦθα, θίγει ζητήματα τά ὁποῖα χωρὶς νά συντελῶσιν εἰς τὴν λύσιν τῶν θεμάτων τά ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν δύνανται νά ἀνάψωσιν μίαν συζήτησιν ἀναγομένην εἰς εὐθύνας τοῦ παρελθόντος. Θὰ τὸν παρεκάλουν νά περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα καὶ νά μὴ θέλῃ νά ἀναξέῃ πληγάς, αἱ ὁποῖαι, λίαν σωφρόνως, ἀπεφασίσθη νά ἐπουλωθῶσι διά κοινῆς ἐνεργείας καὶ ἀδελφικῆς συνεννοήσεως. Δύνασθε κάλλιστα νά ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ σημερινοῦ.

§121Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βεβαίως ἀληθὲς καὶ γνωστὸν εἰς τοὺς ἔχοντας ἔστω καὶ στοιχειώδη πολιτικὴν εὐπρέπειαν ὅτι καὶ ὁ ἀντίπαλος εἶναι ἄξιος σεβασμοῦ καὶ γλώσσης εὐπρεποῦς. Ὅσον σεμνότερος καὶ εὐλαβέστερος εἶναι τις πρὸς τίμιον ἀντίπαλον, ἐπὶ τοσοῦτον εἶναι ἀξιώτερος καὶ ἀξιολογώτερος πολιτικός. Ἡ γλῶσσα τῆς μετριοπαθείας καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς τιμίους πολιτικοὺς ἀντιπάλους εἶναι πολιτικὴ ἀρετή. Ἀτυχῶς ὅμως αἱ πράξεις πολλῶν ἐκ τῶν πολιτικῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἀντίπαλον ἡμῶν παράταξιν, κατέστησαν αὐτοὺς ἀναξίους τοιαύτης γλώσσης. Θὰ ἤμην τὰ μέγιστα ὑποκριτὴς ἐὰν τοιαύτην γλῶσσαν μετεχειριζόμην διὰ πάντας ἐκείνους οἵτινες διεκυβέρνησαν τὴν Χώραν ἀπὸ τοῦ 1922. Θὰ ἤμην καταχραστὴς τοῦ καθήκοντός μου ὡς πολιτικοῦ, ἐάν, προτιμῶν τὴν συμπάθειαν καὶ τὰς θωπείας πάντων τῶν ἀντιπάλων, παρέλειπον νὰ εἴπω ὅτι δὲν δύνανται πάντες οὗτοι ν’ ἀξιώσωσι παρ’ ἡμῶν οὔτε τὸν ἐλάχιστον σεβασμόν. Λυποῦμαι διότι τὸ πρόσφατον παρελθόν σας δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἀπονείμω εἰς πάντας ὑμᾶς τὸν ὀφειλόμενον πρὸς τὸν ἀντίπαλον σεβασμόν. Εἶναι εὐχερές, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ν’ ἀποσπάσῃ τις τὴν ἀγάπην, τὴν συμπάθειαν καὶ τὰς θωπείας τῶν ἀντιπάλων, ἀρκεῖ νὰ παραβλέπῃ τὰς παρανομίας των καὶ νὰ τοῖς συγχωρῇ τὰ ἁμαρτήματά των. Καὶ δὲν θὰ εἶχον ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸν δισταγμὸν νὰ συγχωρήσω τὰ ἐγκλήματα τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, ἐὰν ἦταν τοιαῦτα ὥστε νὰ δύνανται νὰ παροραθῶσι. Ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ ἐκ προθέσεως πράξεις σας καὶ αἱ ἐξ ἀμελείας παραλείψεις σας ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Λαοῦ εἶναι ἀσύγγνωστοι. Δὲν συμβιβάζεται ἡ ἐκπλήρωσις ἑνὸς καθήκοντος πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ εἶνε τις συμπαθὴς καὶ ἀγαπητὸς εἰς πάντας. Ὁ τὴν συμπάθειαν πάντων ἐπιθυμῶν θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο ἐὰν ἀπέλθῃ εἰς μονήν τινα καὶ ἐκεῖ γίνῃ μοναχός. Ὁ πολιτικὸς ὁ θέλων νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον του κατ’ ἀναπόφευκτον ἀνάγκην δημιουργεῖ ἐχθροὺς καὶ ἀντιπαθείας. Θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ εἶμαι ἀντιπαθὴς εἰς οὐδένα ἐξ ὑμῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι. Καὶ εἰς τοῦτο πταίετε σεῖς. Σεῖς ἐδημιουργήσατε κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ πολιτικὴ παράταξίς σας διεκυβέρνησε καὶ διακυβερνᾷ τὴν Χώραν μετὰ περισσῆς ἀδιαφορίας πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Λαοῦ. Ἐὰν ἄλλο κόμμα, ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἠθικὴ ἐν τῇ πολιτικῇ καὶ ὁ πατριωτισμὸς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ οὔτε παρ’ ὑμῶν, ἐκυβέρνα τὴν Ἑλλάδα, ἡ κατάστασις θὰ ἦτο διάφορος. Ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε Κυβέρνησιν βασιζομένην ἐπὶ τῆς ἰσχύος τοῦ λαοῦ καὶ δὲν θὰ εἶχεν αὕτη ἀνάγκην νὰ κατατρίβεται εἰς ἐπουσιώδη ζητήματα ὅπως διατηρηθῇ ἐν τῇ ἀρχῇ. Θὰ εἶχον συντελεσθῇ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος καὶ δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον πλημμυροπαθεῖς, θὰ εἶχον ἀποκατασταθῇ καὶ οἱ πρόσφυγες καὶ θὰ ἦτο εὐχερὴς καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῶν Κορινθίων, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς ἥν τὴν περιήγαγον οἱ ἀντίπαλοί μας. Ἀλλὰ σεῖς, οἱ ἐπὶ ἔτη κυβερνῶντες τὴν Χώραν, ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, μίαν καὶ μόνην φιλοδοξίαν ἔχετε εἰς τὸν πολιτικόν σας βίον: Τὸ πῶς θὰ καταλάβητε τὴν Ἀρχὴν καὶ πῶς θὰ τὴν κατέχητε. Διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ μόνον ἀνεστατώσατε τὸν ἐκλογικὸν χάρτην τῆς Χώρας καὶ ἠλλοιώσατε ἐκλογικὰ συστήματα καὶ εἰσηγάγετε ἄλλα μὴ προσιδιάζοντα πρὸς τὴν ἐκλογικὴν ἀντίληψιν καὶ διαπαιδαγώγησιν τοῦ Λαοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι σύσσωμος παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρόθυμος νὰ ἐνισχύσῃ αὐτὴν εἰς πᾶσαν θυσίαν προκειμένου περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν σεισμοπαθῶν τῆς Κορίνθου καὶ τῆς ἐνισχύσεως τῶν πλημμυροπαθῶν τῆς Μακεδονίας. Καὶ ἂν σεῖς δὲν ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ ἐκτιμήσητε τὴν τοιαύτην ἐπιθυμίαν τοῦ Λαοῦ καὶ δὲν ἔχετε τὴν ἱκανότητα νὰ φέρετε εἰς πέρας τὰ ζητήματα αὐτά, ἓν μόνον σᾶς ὑπολείπεται: νὰ ἐγκαταλείψετε τὴν Ἀρχήν. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χασιώτης.

§123Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Παρεκλήθην ἀπὸ Συνεταιρισμοὺς τινας τῆς Κορινθίας ὅπως συστήσω εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς ἵνα ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς γεωργικὰς ἀνάγκας, μετὰ τὴν καταστροφὴν τὴν ὁποίαν ἔπαθον, διότι ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς γεωργικῆς ἡ θεομηνία ἡ τελευταία. Μὴ νομίζετε ὅτι τὰ χωρία ἔχουν ἀνάγκην ὀλιγωτέρας προστασίας, διότι κατώρθωσαν μὲν ἕως τώρα οἱ χωρικοὶ νὰ ἐξοικονομηθοῦν, στεγασθέντες ὑπὸ τὰ σταφιδόπανα, ἀλλὰ αὐτὰ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ τοὺς χρειασθοῦν διὰ τὸν τρυγητὸν καὶ πρέπει νὰ παύσῃ ἡ χρησιμοποίησίς των διὰ σκηνάς, διότι ἤρχισεν ἡ φθορὰ των καὶ ἂν φθαροῦν θὰ ὑποστοῦν δευτέραν θεομηνίαν, διότι τὸ προϊόν των θὰ εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς τὰς βροχὰς καὶ τὰς θυέλλας μετὰ τὸν τρυγητόν. Καὶ καταβάλλεται μὲν σχετική τις ἐπιμέλεια διὰ τήν ἐξέτασιν τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως Κορίνθου, ἀλλὰ μετὰ μεγάλης βραδύτητος προχωρεῖ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν χωρίων. Εἰς πολλὰ χωρία μένουν οἱ κάτοικοι ὑπὸ ἀντίσκηνα, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν οἱ Ἰταλοὶ καὶ δὲν εἶναι ἀρκετά δι’ οἰκογενείας, διότι ταῦτα εἶναι προωρισμένα διὰ μεμονωμένα ἄτομα, διά στρατιώτας καὶ ὄχι διὰ νὰ στεγάσουν οἰκογενείας. Ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὸ ἐπεῖγον τῆς ἀνάγκης διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ τοὺς ἐμπορευομένους τῆς Κορινθίας διὰ νὰ δημιουργήσουν ταχύτερον ἐργασίαν — τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σπουδαιότερον βοήθημα διὰ τοὺς παθόντας ἀπὸ τὴν τελευταίαν θεομηνίαν — οὕτω πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς ἐπείγουσα ἀνάγκη τὸ νὰ παρασκευασθῇ ἡ ἐργασία τῶν ἀγροτῶν. Ἐπίσης πρέπει νὰ καταπολεμηθῇ ἐπιμελέστερον ἡ ἀκρίς, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ τὰς σταφίδας καὶ θὰ πάθουν δευτέραν θεομηνίαν ἐξ αὐτῆς, μετὰ τὴν θεομηνίαν ἐκ τῶν σεισμῶν.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ζητοῦν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ χρῆσις δηλητηρίου διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς ἀκρίδος· ποία εἶναι ἐπ’ αὐτοῦ ἡ τεχνική σας γνώμη;

§125Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀκρὶς εἶναι τώρα δυσκολοπολέμητος καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀμεριμνησίαν τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Διότι δὲν προνοοῦμεν νὰ προλάβωμεν τὸ κακόν. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου τὴν πολεμοῦν, ὡς καὶ τὰ ἐπιβλαβῆ ἐν γένει ἔντομα, ὅταν εἶναι ὀλίγον τὸ κακόν, πρὶν δηλαδὴ νὰ πολλαπλασιασθοῦν καὶ θὰ φθάσουν εἰς βαθμὸν θεομηνίας. Ἔπρεπε κατ’ ἔτος ὅταν παρουσιάζεται ἡ ἀκρὶς εἰς πολὺ μικρὸν ποσόν, τότε νὰ τὴν καταπολεμῶμεν μετὰ μεγάλης ἐπιμονῆς, ὅπου δήποτε τὴν συναντῶμεν, διότι εἶναι εὔκολος τότε ἡ ἐξόντωσις, καὶ νὰ μὴ τὴν ἀφίνωμεν ἐπὶ 5 καὶ 10 ἔτη ἀκαταδίωκτον, ἵνα πολλαπλασιάζωνται ἐν τῷ μεταξὺ ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε νὰ καθίσταται πλέον ἀδύνατος ἡ καταπολέμησις. Καὶ διὰ νὰ γίνεται αὐτὸ ἔπρεπεν εἰς κάθε ἐπαρχίαν νὰ ὑπάρχουν μονίμως ἐγκατεστημένοι δύο–τρεῖς γεωπόνοι, νὰ περιοδεύουν εἰς τὰ χωριά, ὄχι μόνον ὅταν ἔρχεται τὸ κακόν, ἀλλ’ ἀδιακόπως, ἵνα διδάσκουν καὶ καθοδηγοῦν τοὺς ἀγρότας πῶς νὰ ἐργάζωνται τελειότερον, πῶς νὰ παράγουν περισσότερα προϊόντα καὶ πῶς νὰ τὰ προστατεύουν ἀπὸ ἐπιβλαβῆ ἔντομα, ἀπὸ ἀσθενείας κλπ. Οὕτω οἱ γεωπόνοι αὐτοὶ θὰ βλέπουν ποῦ ἔχουν ἐναποθέσει τὰ αὐγά των αἱ ἀκρίδες, διὰ νὰ ἐνεργοῦν ἐγκαίρως τὴν ὑπὸ τῶν κατοίκων συλλογὴν καὶ τὴν καταστροφὴν αὐτῶν. Θὰ κάμουν δὲ καὶ διαφόρους μελέτας εἰδικάς, περὶ τῆς καταστάσεως καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς γεωργίας, θὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον συχνὰς ἐκθέσεις καὶ συστάσεις, ἵνα στρέφεται ἐγκαίρως ἡ προσοχὴ τοῦ Κράτους εἰς τὰ ἑκάστοτε ληπτέα μέτρα. Μεταξὺ δὲ τούτων θά εἶναι καί ἡ ἐξολόθρευσις τῶν ἀκρίδων εἰς τά ὀλίγα σημεῖα ὅπου θά εὑρίσκωνται τά αὐγά των καί ὄχι εἰς ὅλα τά μέρη, ὅταν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἀφιεμένη ἡ ἀκρὶς ἀνενόχλητος ἐξαπλοῦται πανταχοῦ, μὴ δυναμένη πλέον νά καταπολεμηθῇ ἀποτελεσματικῶς, ὅπως πέρυσι καὶ ἐφέτος συμβαίνει. Ὅτι εἴμεθα ἐπιμηθεῖς, ἀποδεικνύεται εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ εἰς τὰς πλημμύρας αὐτάς. Διότι ἐκεῖνο τὸ παράδειγμα ποὺ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, ὅτι καὶ εἰς τὴν Παλαιάν Ἑλλάδα ὑπάρχουν ἕλη, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἴχομεν τὴν δύναμιν νά τά ἀποξηράνωμεν, ἀλλά ὅτι πάντοτε μετὰ μεγάλης ἀμελείας ἀπεβλέψαμεν εἰς τά ζητήματα τῆς ὑπαίθρου χώρας. Οὕτω λ. χ. εἰς τὴν Γαστούνην δὲν εἶναι κανένα πολὺ μεγάλο ἕλος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ νά καταστρέψῃ τὸν συνοικισμὸν τῶν προσφύγων, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐσχάτως ἐκεῖ. Ἐγὼ συνέστησα νά γίνῃ ὁ συνοικισμὸς καὶ ἐπῆγα αὐτοπροσώπως καὶ εἶπα ὅτι τὸ πρῶτον ἔργον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νά γίνῃ ἦτο ἕν ἔργον ἀντιπλημμυρικὸν διά μέσου τῶν κτημάτων τά ὁποῖα προωρίσθησαν διά τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἔγινε. Μάλιστα πολλά ἔργα ἀντιπλημμυρικά ἢ ἀποξηραντικά εἰς τὴν Πελοπόννησον δὲν ἀπήτουν, εἰμὴ ἑκατοντάδας τινάς χιλιάδων δραχμῶν. Ἀδικαιολόγητος βεβαίως εἶναι ἡ μὴ διάθεσις αὐτῶν καθ’ ὅλον τὸ παρελθόν. Ἀλλά πλὴν τούτου ἔπρεπε νά ἔχῃ μορφωθῇ ὁ κόσμος, διά νά κάμνῃ καὶ μόνος του πολλά τοιαῦτα ἔργα διά τοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν κτηματιῶν. Ἀλλά τοιαύτη μόρφωσις δὲν ὑπάρχει οὔτε ἐδόθη καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἡ δέουσα συνεταιρικὴ μόρφωσις, διά τῆς ὁποίας ἡ γεωργία ἠμπορεῖ πολλά νά κατορθώσῃ. Αὐτό, λοιπόν, τὸ παράδειγμα ἐκ τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Παλαιᾶς ἐν γένει Ἑλλάδος μᾶς κάμνει νά εἴμεθα δύσπιστοι καὶ διά τάς Νέας Χώρας ὡς πρὸς τὴν Κρατικὴν προνοητικότητα, ἡ ὁποία δυστυχῶς λείπει σχεδὸν προκειμένου περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου χώρας. Γενικῶς δὲ λείπουν μελέται, σχέδια καὶ προϋπολογισμοὶ διά τὰ ἀπαιτούμενα ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἄν ὑπῆρχον τοιαῦται μελέται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, παντοῦ ὅπου ὑπάρχουν τέλματα καὶ λίμναι πρὸς ἀποξήρανσιν, ποταμοὶ πρὸς ἄρδευσιν πεδιάδων, κίνδυνοι πλημμυρῶν κλπ., τότε μετὰ πολύ μεγαλυτέρας εὐκολίας θὰ ἐγένοντο συμβάσεις μετὰ τῶν ἀναλαμβανόντων νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα ταῦτα. Ἐνῷ τώρα, ἄνευ τοιούτων μελετῶν, δὲν γνωρίζομεν πόσον θὰ στοιχίσουν τὰ ἔργα καὶ ἄν οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς γίνονται αἱ συμβάσεις θὰ εἶναι εὐνοϊκοὶ διὰ τοὺς γεωργοὺς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνουν τὰ ἔργα ταῦτα, ἢ θὰ εἶναι δυσμενεῖς καὶ λίαν ἐπαχθεῖς. Ἄνευ μελέτης προηγουμένης τῶν ἐκτελεστέων ἔργων καὶ τῶν ἀπαιτηθησομένων δαπανῶν, ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν διὰ συμβάσεων εἰς ἑταιρείας διὰ δαπανῶν τοῦ Κράτους κλπ. δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη. Καὶ ὅμως προβαίνομεν οὕτω εἰς συμβάσεις εἰς τὰ τυφλά, ἄνευ ὑπολογισμῶν οἱωνδήποτε. Δὲν γνωρίζομεν μὲ πόσα ἐπὶ τέλους θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἕκαστον στρέμμα γῆς καὶ πόσα θὰ πληρώνῃ ὁ καλλιεργῶν κατ’ ἔτος καὶ κατὰ στρέμμα, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων, καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν οὔτε πόσος χρόνος θὰ ἀπαιτηθῇ πρὸς περάτωσιν τῶν ὑδραυλικῶν αὐτῶν ἔργων. Διότι ὅλα εἶναι ἀμελέτητα. Ὅλα συμφωνοῦνται εἰς τὰ κουτουροῦ. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐκ τῶν παθημάτων τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, νὰ ὠφεληθῇ. Ἀλλὰ δὲν ἐπάθομεν μόνον πλημμύρας εἰς τὴν Μακεδονίαν. Πλημμύρας παθαίνομεν συχνὰ εἰς τὴν Ἤπειρον, ὅπου χιλιάδες στρεμμάτων πέριξ τῶν Ἰωαννίνων καλύπτονται συχνότατα ἀπὸ τὴν ὑπερχειλίζουσαν λίμνην τῆς Λαψίστης. Ἀπέραντα τέλματα σχηματίζονται μεταξὺ Ἀράχθου ποταμοῦ, Λούρου καὶ Πρεβέζης. Ἀλλ’ ἕλη ἐπίσης ὑπάρχουν εἰς τὴν Τσαμουργιὰν καὶ ἄλλα μέρη τῆς Ἠπείρου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ συστήσῃ κανεὶς καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ καταρτίσῃ εἰδικὰ συνεργεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ μελέτην αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Διότι βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ὑδραυλικὰ ἔργα εἰς τόσον βραχὺ διάστημα καὶ αὐτὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἀναλάβουν νὰ κάμουν τώρα αἱ Ἑταιρίαι εἰς τὴν Μακεδονίαν θὰ ἀπαιτήσουν 5–10 χρόνια ἴσως καὶ περισσότερα ἀκόμη. Ἐν τῷ μεταξὺ πρέπει νὰ γίνωνται πανταχοῦ τῶν ἐπαρχιῶν ὑδραυλικαὶ μελέται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Εἶναι καιρὸς νὰ εἰσακουσθῇ τὸ παράπονον ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι δὲν ἔχουν ἀρκετοὺς μηχανικούς, ἐν ᾧ τοὐναντίον ὑπάρχουν πολλοὶ εἰς τὰς Ἀθήνας. Δὲν εὑρίσκει κανεὶς εἰς τὰς ἐπαρχίας ἕνα μηχανικὸν διὰ νὰ μελετήσῃ, νὰ δώσῃ ὁδηγίας καὶ ἐπιβλέψῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον ἔργον κοινοτικῆς λ. χ. ἢ συνεταιρικῆς πρωτοβουλίας, ὁδοποιΐας, ὑδραυλικὸν κλπ. Εἰς τὴν Σάμον ἐπὶ παραδείγματι ζητοῦν, ὡς μοὶ ἔλεγε πρὸ ἡμερῶν Σαμιώτης τις, νὰ εὕρουν ἕνα μηχανικὸν νὰ τοὺς κάμῃ ἕνα ἔργον ἀρδεύσεως ἀγρῶν εἰς τὸν Μαραθόκαμπον, δαπάναις τῶν κτηματιῶν, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκουν. Αὐτὸ τὸ παράπονον πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ ἀρκετὸς ἀριθμὸς μηχανικῶν τοῦ Κράτους εἰς τὰς ἐπαρχίας ἵνα ἐνεργῶσι μελέτας διὰ διάφορα ἔργα ὁδοποιΐας, γεφυρῶν, ὑδραυλικὰ κλπ. ὅσων τὴν ἐκτέλεσιν ἀναλαμβάνουσι τοπικὰ εἰδικὰ ταμεῖα, συνεταιρισμοί, κοινότητες κλπ. Οὕτω θὰ ὑποβοηθῆται ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, διὰ νὰ μὴ περιμένωμεν ὅλα ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἂν ὑπῆρχον ἐπαρκέστεραι μηχανικαὶ ὑπηρεσίαι εἰς τὰς ἐπαρχίας θὰ ὑπεδείκνυον τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐγκαίρως καὶ θὰ ἐπρολαμβάνοντο αἱ περισσότεραι ἀπὸ τὰς πλημμύρας, διὰ τὴν πρόληψιν τῶν ὁποίων πολλάκις δὲν ἀπαιτοῦνται εἰμὴ μικρά τινα ἔργα ἀντιπλημμυρικά. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι μικρόν τι ἔργον ἐὰν εἶχε γίνει ἐγκαίρως εἰς τὸν Στρυμόνα εἰς ἐπίκαιρα τινὰ σημεῖα δὲν θὰ ἐλάμβανε τόσον καταστρεπτικὰς διαστάσεις ἡ ἐφετεινὴ ἐκεῖ πλήμμυρα. Ἕν γένει, Κύριοι, λείπει ἀπὸ τὸ Κράτος μας τὸ προνηπτικὸν πνεῦμα διὰ τὴν πρόληψιν τῶν θεομηνιῶν. Οὕτω λ. χ. εἰς τὴν Λεβάδειαν ἐνέσκηψε ὀλέθριον ἔντομον, τοῦ ὁποίου ὁ σκώληξ φέρει μεγάλας καταστροφὰς εἰς τὸν βάμβακα καὶ εἶναι μάλιστα φόβος νὰ ἐνσκήψῃ καὶ ἐφέτος εἰς μεγαλύτερον βαθμόν. Ἐὰν ἐλαμβάνοντο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἅμα τῇ ἐμφανίσει τοῦ μέτρα πρὸ 2–3 λ. χ. ἐτῶν, ὅτε τὸ ἔντομον αὐτὸ περιωρίζετο εἰς ὀλίγιστα μόνον σημεῖα, δὲν θὰ ἐπληθύνοντο καὶ δὲν θὰ ἐπήρχετο καὶ αὐτὴ ἡ θεομηνία ἡ ὁποία τώρα πλέον εἶναι δυσκολοπολέμητος καὶ ἀπειλεῖ ζημίας δεκάδων ἑκατομμυρίων δρχ. ἐτησίως εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Βοιωτίας κλπ. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ τὰ ὑφιστάμεθα διότι δὲν ὑπάρχουν γεωπονικαὶ ὑπηρεσίαι, ἰδιαίτεραι δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν, αἱ ὁποῖαι νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ προλαμβάνουν τόσας εἰς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν ζημίας ἀπὸ ἐπιβλαβῆ ἔντομα, ἀπὸ ἀσθενείας εἰς τὰ φυτὰ καὶ εἰς τὰ ζῶα. Τοὺς γεωπόνους, πολλοὺς τῶν ὁποίων μάλιστα ἐσπούδασεν ἡ Πολιτεία δι’ ὑποτροφιῶν εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ μορφώσωσι τὸν γεωργικόν μας κόσμον, τὸ Κράτος χρησιμοποιεῖ εἰς ἔργα, ἐν πολλοῖς ἀλλότρια πρὸς τὸν προορισμὸν καὶ πρὸς τὰς γνώσεις αὐτῶν. Ἀλλ’ αὐτὰ πολλάκις καὶ ἡμεῖς καὶ ἄλλοι τὰ εἴπομεν, πλὴν δὲν ἐδόθη καμμία προσοχή. Θὰ ἐνομίσθη, ὡς φαίνεται, ὅτι λέγομεν μικροπράγματα καὶ δὲν ἐδόθη προσοχή, ἐνῷ ζητήματα τοιαῦτα εἶναι μεγίστης σημασίας διὰ τὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας. Οἱ γεωπόνοι πρέπει νὰ εὑρίσκωνται πλησίον τῶν γεωργῶν, νὰ συνδυάζουν τὰς ἀνάγκας των καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐργάζονται, καὶ νὰ τοὺς καθοδηγοῦν εἰς τὸ ἔργον των καὶ νὰ βλέπουν ἐγκαίρως καὶ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι μέλλουν νὰ προέλθουν ἀπὸ τὰ διάφορα ἐπιβλαβῆ ἔντομα ἢ ἀπ’ ὡρισμένας νόσους εἰς τὰ φυτά. Μόνον πέρυσιν ἡ ἀκρὶς κατέστρεψε περιουσίας ἀξίας ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἴσως ἐφέτος θὰ ἔχωμεν τὶς οἶδε πόσας ζημίας εἰς τὴν παραγωγήν. Καὶ κατόπιν λέγομεν ὅτι δὲν ἔχομεν χρήματα. Δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον ταμεῖον νὰ ἐξοδεύσῃ οὔτε δι’ ἕνα γεφύρι ἐκεῖ ὅπου πνίγονται οἱ ἄνθρωποι. Ἀπαντῶν εἰς ἐρώτημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῆς χρήσεως ἀρσενικοῦ διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀκρίδος, λέγω ὅτι ἡ ἀκρὶς ἂν φάγῃ μετ’ ἄλλης τροφῆς καὶ ἐλαχίστην ποσότητα ἀρσενικοῦ, βεβαίως θὰ ψοφήσῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ θέσωμεν τὸ δηλητήριον διὰ τὴν ἀκρίδα εἰς τὰ διάφορα χωράφια, ἀμπέλια, καὶ λειβάδια, ἵνα μὴ δηλητηριάζωνται τὰ ζῶα καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιβλέψουν τὸ ἔργον διὰ νὰ χρησιμοποιῶσι τὸ φάρμακον ἀκινδύνως. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν μοῦ φαίνεται πολὺ πρακτικὸν ὅταν πρόκειται περὶ προφυλάξεως μεγάλων ἐκτάσεων. Ἄλλως τε ἡ χρῆσις ἀρσενικοῦ δὲν εἶναι καὶ κοινὸν πρᾶγμα. Εἰς τὸ Ναύπλιον, ὅτε ἤμην ἐκεῖ διευθυντὴς τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ οἱ γεωργοὶ ἠγόραζαν κρυφίως ἀρσενικόν, τὸ ἔβαζαν εἰς τεμάχια ἀπὸ κολοκύθια ἢ κρεμμύδια καὶ τὸ ἐσκόρπιζαν εἰς τὰ ἄκρα τῶν ἀγρῶν τοῦ καπνοῦ καὶ προελαμβάνετο ἡ καταστροφὴ ὡρισμένων ἀγρῶν. Ἀλλὰ ἐγένετο ἄδεια τῆς ἐξουσίας. Πρέπει, κατ’ ἐμὲ ὅπου εἶναι μεγάλη ἐπιδρομὴ ἀκρίδων νὰ σταλοῦν λόχοι, οἱ ὁποῖοι νὰ παρασύρουν καὶ τὸν κόσμον εἰς γενικὴν κατὰ τῶν ἀκρίδων ἐνέργειαν μὲ πανιά, μὲ πετρέλαια, μὲ πατήματα ἀκόμη διὰ τῶν ποδῶν καὶ διὰ παντὸς ἄλλου μέσου εἰς τὰ ἔρημα πρὸ πάντων μέρη, ὅπου αἱ ἀκρίδες μένουν ἀκαταδίωκτοι καὶ ἐπέρχονται κατὰ σμήνη εἰς τὰ κτήματα. Εἰς τὰ κατῳκημένα μέρη ὅλοι θὰ ἐργασθοῦν ἐφέτος μὲ ἐπιμέλειαν, διότι ἐδιδάχθησαν ἀπὸ τὸ πάθημα τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ. Διότι ἄλλη πολλὴ ἀκρὶς προέρχεται ἀπὸ περιφερείας ἀκατοικήτους ἢ ἀραιότατα κατοικουμένας. Ὑπάρχουν ἐκτάσεις ἀκατοίκητοι εἰς διάφορα μέρη ἀπέραντοι ὅπου οἱ ὀλίγιστοι καὶ ἀραιότατοι κάτοικοι δὲν ἐπαρκοῦν.

§126Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διδασκαλίαν θὰ μᾶς κάνετε;

§127Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι καλὸν νὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ ἡ διδασκαλία ἀφοῦ μάλιστα ἠρωτήθην σχετικῶς. Ἄλλως τε ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ ψωμὶ τοῦ κόσμου, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀκρίδος καὶ τὸ ζήτημα τῆς πλημμύρας καὶ τὸ ζήτημα τοῦ σκώληκος εἰς τὰ βαμβάκια εἰς τὴν Λειβάδειαν εἶναι θεομηνίαι αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προλαμβάνωνται, ὥστε ὅταν συμβαίνει μία μὴ προλαμβανομένη, ὡς εἶναι ὁ σεισμὸς ἢ καὶ ἄλλη, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἔχῃ ὁ κόσμος ὁ ἀγροτικὸς ἀποταμιεύματα, ὥστε ν’ ἀντέχουν ὁπωσδήποτε. Ἀλλ’ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνεπάρκειά μας πρὸ τῶν θεομηνιῶν ὀφείλεται εἰς μίαν καὶ μόνον νόσον. Εἶναι δὲ αὐτὴ ἡ ἀβελτηρία τῆς ἑλληνικῆς Πολιτείας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν λῆψιν μέτρων τόσον διὰ τήν ἀνάπτυξιν ὅσον καὶ διὰ τὴν προφύλαξιν τῆς παραγωγῆς. Καὶ ἂν ὑπάρχουν σχετικοὶ νόμοι, ἀφίνονται ἀνεφάρμοστοι ἢ ἐφαρμόζονται ἐλλειπέστατα, πλὴν τῶν προσωπικῶν νόμων διὰ τὴν ψήφισιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων δίδεται μεγαλυτέρα προσοχή. Δὲν εὑρίσκεται δὲ κανεὶς τρόπος ἵνα ἐξοικονομηθῶσι τριάκοντα καὶ εἴκοσι ἢ καὶ δέκα ἔστω ἑκατομμύρια δραχμαὶ διὰ δαπάνας ἀφορώσας τὴν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας γεωργικὴν ὑπηρεσίαν. Φοβούμεθα μὴ τοῦτο ἐμποδίσῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν ὑποπτευόμεθα ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔγκειται κυρίως εἰς τὴν μὴ ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς κοινωνίας διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς παραγωγικῆς ἐργασίας. Καὶ ἐνῷ τὰ λέγομεν αὐτὰ καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ ὅλοι σας μέχρι κόρου μάλιστα, οὐδὲν πράττομεν. Κατὰ τοῦτο ἀκριβῶς διαφεύγομεν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους πολιτισμένους λαούς, κατὰ τὸ ὅτι μᾶς λείπει τὸ προνοητικὸν καὶ τὸ πρακτικὸν πνεῦμα. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ διδαχθῶμεν ἀπὸ τὰ τόσα παθήματα, ἐὰν θέλωμεν νὰ ζήσωμεν καὶ νὰ εὐτυχήσωμεν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρός.

§129ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ θέσις μου, ἀνερχομένου εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν πλημμυρῶν, εἶναι ὀλίγον δύσκολος. Ἡ συζήτησις ὅσον καὶ ἂν γίνεται ἐν πνεύματι διαφωτιστικῷ ἔχει βεβαίως καὶ χαρακτῆρα ἐλέγχου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ καθ’ ὅλην σχεδὸν τὴν δίμηνον διάρκειαν τῶν πλημμυρῶν εὑρέθην παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς κυβερνήσεως διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους, ἀλλὰ κυρίως διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι εἶδον ὅτι τόσον ἐκ τῆς περιφερείας τῆς παθούσης ἐκ πλημμυρῶν, ὅσον καὶ ἐκ τοῦ Κέντρου, δὲν ἐβεβαιοῦτο ἡ ἀνάγκη τῆς περιθάλψεως τῶν κατοίκων τῆς παθούσης περιφερείας καὶ δεύτερον διότι γνωρίζων τὴν ψυχολογίαν τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ἤμην βέβαιος, ὅτι ἐκ τῆς ἐξωθήσεως τοῦ ἐλέγχου κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἠδύναντο νὰ προέλθουν σοβαρά, μεγάλα, ἐθνικοῦ χαρακτῆρος κακά. Ρήτορες ἐκ τῶν παρελασάντων ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἔδωσαν ἰδέαν τινὰ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἠδυνάμην νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὁποίαν ψυχολογικὴν κρίσιν διέρχεται ὁ Μακεδονικὸς λαός, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἀνυψώσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις. Ἐθνικῶς νομίζω, ὅτι ἦτο ἀτύχημα ἡ σύμπτωσις τῶν πλημυρῶν μὲ τοὺς σεισμοὺς τῆς Κορίνθου. Αἱ πλημμύραι προηγήθησαν κατὰ ἕνα σχεδὸν μῆνα ἀπὸ τῶν σεισμῶν καὶ ὁ πολυπαθὴς λαὸς τῆς Μακεδονίας, βλέπων ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα οὐδὲν ἐξεδηλώθη ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ἄς εἴπω καὶ τοῦ λαοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ διὰ τὴν πλήξασαν αὐτὸν νέαν συμφοράν, βαθυτάτην ἠσθάνθη πικρίαν. Διότι πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ μιᾶς φράσεως τοῦ ψηφίσματος τοῦ τελευταίου συλλαλητηρίου, φράσεως ἀκατανοήτου δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὴν κατάστασιν, ἐπὶ τῆς φράσεως ὅτι «ἐὰν δὲν μᾶς ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ τύπος...». Τὶ σημαίνει αὐτό; Σημαίνει τὴν ἐκδήλωσιν ἑνὸς βαθυτάτου πόνου τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, ὅτι αὐτὸς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοῦ ὁποίου τὴν γνώμην διερμηνεύει ὁ τύπος, δὲν συμμερίζεται τὸν πόνον καὶ τὰ παθήματα αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπεν ἐν πληρεστέρᾳ γνώσει αὐτῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὄργανά της. Καὶ ὅμως ἀφοῦ ἕνα ὁλόκληρον μῆνα ὁ Μακεδονικὸς λαὸς ὁλόκληρος, τόσον ἡ δυτικὴ καὶ ἡ κεντρικὴ ὅσον καὶ ἡ ἀνατολικὴ Μακεδονία, ὑφίστατο τὴν συμφορὰν τῶν πλημμυρῶν δὲν εἶδε δὲ ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα ἐκδηλούμενον οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, κατεπλάγη ἰδὼν τὸν συγκλονισμὸν τῶν αἰσθημάτων τὸν ὁποῖον ἐπροκάλεσεν ἡ συμφορὰ τῆς Κορίνθου καὶ ἠσθάνθη τρόπον τινὰ ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὴν τύχην του ἀποπαίδι τοῦ Κράτους καὶ τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ πλημμύρα ὁλοκλήρου τῆς Μακεδονίας καὶ ἰδιαιτέρως τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν ὡς ζήτημα ὑλικῆς ζημίας, ὡς ὥρισεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ὡς καὶ ἐγὼ περίπου φρονῶ, εἶναι ζήτημα 30 ἑκατομυρίων δραχμῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θὰ εὑρεθῇ κατώτερον τῆς ἀποστολῆς μιᾶς θυσίας 30 ἑκατομμυρίων διὰ νὰ σώσῃ μίαν μεγάλην περιφέρειαν ἀπὸ μίαν θεομηνίαν. Καὶ ὅμως ὁ παθὼν κόσμος καὶ ὅλος ὁ Μακεδονικὸς λαὸς ἀφέθη νὰ καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ συναισθήματος ὅτι εἶναι τὸ ἀποπαῖδι τῆς χώρας. Τοῦ συναισθήματος τούτου, βαθυτάτης πικρίας τοῦ λαοῦ μεγάλου καὶ πολυπαθοῦς τμήματος τῆς χώρας ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς ὁποίας, ὡς εἶπον, ἔχω ταχθῆ, προηγοῦνται ὅμως ἐν τῇ εὐθύνῃ ταύτῃ αἱ ἐπιτόπιοι ἐν Μακεδονίᾳ ἀρχαί. Ἔλαβον ἀφορμήν, ἐκ τῶν πλημμυρῶν, εἰς ψηφίσματα τὰ ὁποῖα μοὶ ἀπεστάλησαν νὰ ἐκφέρω γνώμην περὶ αὐτῶν, παρηκολούθησα τὴν περὶ τὰς πλημμύρας ἐνταῦθα καὶ ἐν Μακεδονίᾳ κίνησιν καὶ ἀπεφάνθην ὅτι αἱ ἐπιτόπιοι διοικητικοὶ ἀρχαὶ ἐχρεωκόπησαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐχρεωκόπησαν δὲ αὐτόχρημα διότι ἐνῷ ἦσαν ὑποχρεωμέναι αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαὶ νὰ γνωρίζουν τὴν ψυχολογίαν τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ καὶ νὰ λάβωσι πάντα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ὅπως προλάβουν τὴν πικρίαν καὶ πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς πικρίας αὐτῆς τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαὶ οὐδὲ τὸ κέντρον κἂν ἐπληροφόρησαν περὶ τῶν ἐκεῖ συμβαινόντων. Καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι μετέβην ὄχι πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας διὰ νὰ ἴδω ποῖα μέτρα περιθάλψεως ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῶν παθόντων πληθυσμῶν, καὶ μετέβην ἐκεῖ πολλὰς ἡμέρας καὶ ἑβδομάδας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν πλημμυρῶν, διότι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τοῦ τόπου δὲν ἐβεβαίουν ὅτι παρίστατατο ἀνάγκη περιθάλψεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους...

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δὲν παρίσταται.

§131Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. ... καὶ ἐβεβαιώθην ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἠγνόει ἂν παρίστατο ἀνάγκη περιθάλψεως. Εἶχον ἀναγνώσει τὴν εἴδησιν ἀργότερα ὅτι ὁμάδες κατοίκων ἀπὸ πολλὰ χωρία ἐτράπησαν πρὸς τὰς Σέρρας. Τοῦτο ἀπεκάλυπτε καὶ εἰς ἐμὲ κατάστασιν διάφορον ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐφανταζόμην. Ἔσπευσα ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν: «Ἠξεύρετε; οἱ χωρικοὶ συρρέουν πρὸς τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν». Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐταράχθη, ἀληθῶς συνεκλονίσθη, διότι δὲν εἶχεν παρομοίαν εἴδησιν, καὶ μοὶ λέγει: «Τὶ νὰ κάμωμεν;» Ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἤμην βέβαιος ὅτι πραγματικῶς συνέβαινον αὐτὰ περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Τοῦ λέγω λοιπόν «Τηλεγραφήσατε εἰς τὸν νομάρχην Σερρῶν, ζητήσατε πληροφορίας καὶ συμμορφωθῆτε πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ὑποδείξῃ». Ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι ἔδωκε 750 χιλιάδας δραχμῶν καὶ ὅτι θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἄλλας. Τί ἀποδεικνύουν ὅλα αὐτά, κ. Συνάδελφοι; Ὅτι αἱ ἐπιτόπιαί μας ἀρχαὶ εὑρέθησαν κατώτεραι τῆς ἀποστολῆς τοῦ νὰ κάμουν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ ἔργου τῆς περιθάλψεως, προκειμένου περὶ μιᾶς θεομηνίας, καὶ τοῦ ἔργου τῆς ἀναδημιουργίας τῆς ζωῆς τῶν παθόντων, τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς αὐτῶν, καὶ συνεπῶς παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς φαινόμενον κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς συμφορᾶς αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐψήφισεν 750 χιλιάδας δραχμῶν διὰ περίθαλψιν τῶν παθόντων. Μοῦ τὸ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Ἀλλὰ θὰ ἠρώτων καὶ σήμερον ἀκόμη τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ἂν δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν καὶ πότε καὶ πῶς διετέθησαν αἱ 750 χιλιάδες δραχμῶν. Διότι θέλω τοῦτο, Κύριοι, νὰ τονίσω, ὅτι αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαὶ δὲν ἠδυνήθησαν, εἰσδύουσαι καὶ ἄνευ ἀκόμη πληροφορίας ἐκ μέρους τοῦ Κέντρου εἰς τὴν ἀναμφισβήτητον προθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔλθουν ἐπίκουροι εἰς τὸ ἀναδημιουργικὸν τῆς ζωῆς τῶν παθόντων ἔργον, δὲν εἶπον εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ὅτι αἱ 750.000 δραχ. εἶναι διὰ πρόχειρα πράγματα καὶ ὅτι ἡ μεγάλη βοήθεια θὰ ἐπακολουθήσῃ ὅταν θὰ εἶναι ὁ πρὸς τοῦτο καιρός. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας κατ’ ἐπανάληψιν ἐπεσκέφθη τὰς πλημμυροπαθεῖς περιφερείας. Εἰς μίαν τῶν ἐπισκέψεών του, ἐὰν εἶναι ἀσφαλεῖς αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω ἢ μᾶλλον αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι εἰς τὸν τύπον, ὁ Γεν. Διοικητὴς εἰς μίαν τῶν ἐπισκέψεών του, παραδειγματίζων μοὶ φαίνεται τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις μὲ τὴν ἱστορικὴν βαλίτσαν τῶν 5 ἑκατομμυρίων δρχ. μετέβη εἰς τὴν Κόρινθον διὰ νὰ τὰς ἐπαναφέρῃ ἀχρησιμοποιήτους εἰς Ἀθήνας, μετέβη μὲ τὰς 750.000 δραχμὰς εἰς τὴν πλημμυροπαθῆ περιφέρειαν τῶν Σερρῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἐπανέφερεν καὶ αὐτὸς εἰς Θεσσαλονίκην χωρὶς ὅμως νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι δι’ ἔξοδα περιθάλψεως τῆς ὁποίας δὲν παρίστατο ἀνάγκη, οὕτω δὲ ἔκαμε τὸν κόσμον νὰ αἰσθανθῇ βαθύτατα τὴν ὀδύνην καὶ τὴν πικρίαν ὅτι τὸ Κράτος ἐφαντάσθη ὅτι εἰς μίαν τοιαύτην συμφορὰν ἠδύνατο νὰ προσέλθῃ ἐπίκουρον τῆς ἀναγκαίας ἀναδημιουργίας μὲ 750.000 δραχμῶν.

§132Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Κύριε Συνάδελφε, τὰ πράγματα δὲν συνέβησαν ὅπως ἀναφέρετε.

§133Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, νὰ σᾶς θέσω κατηγορηματικῶς τὸ ἐρώτημα, διὰ νὰ μάθω, ἐὰν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας, ἐὰν ἡ Νομαρχία Σερρῶν, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τέλος ἐδήλωσεν εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις στέλλει 750.000 δραχμῶν, δι’ ἐνδεχομένας ἀνάγκας τροφῆς, ἐνδυμασίας, μεταφορᾶς προχείρου στέγης, ἢ συνέβη αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ καταγγέλλω ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι δηλαδὴ ἀφέθη αὐτὸς ὁ κόσμος νὰ φαντάζεται ὅτι τὸ Κράτος ἠθέλησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν τοιαύτην συμφορὰν μὲ 750 χιλιάδων δραχμῶν; Διότι ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐσκέφθη ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν συμφορὰν αὐτὴν μὲ αὐτὸ τὸ ποσόν. Κατηγορῶ τὰς ἐπιτοπίους ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἄφησαν τὸν Μακεδονικὸν λαὸν νὰ ὑποστῇ τὴν δοκιμασίαν περὶ τῆς ὁποίας καὶ κατωτέρω θὰ ὁμιλήσω.

§134Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ζήτημα περιθάλψεως ἀπὸ τῆς καταστροφῆς τῆς πλημμύρας δὲν προέκυψεν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ παρέμβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Συνέπεσεν, ἄλλας ἡμέρας μετὰ τὰς πρώτας πλημμύρας, νὰ μεταβῶ ἐγὼ εἰς Θεσσαλονίκην. Καὶ ἔσπευσα νὰ ὑπάγω εἰς τὰς Σέρρας διὰ νὰ ἴδω ποία εἶναι ἡ ἔκτασις. Ἐνόμισα τοὐλάχιστον ὅτι εἶχον αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πάω εἰς Σέρρας καὶ νὰ ἴδω ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς συμφορᾶς. Μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ζήτημα παρεμβάσεως τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας διὰ τὴν παροχὴν οἱασδήποτε βοηθείας εἰς τοὺς πληθυσμοὺς δὲν εἶχε προκύψει.

§135Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐντελῶς σύμφωνοι.

§136Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Κατὰ τὴν σύσκεψιν, ἡ ὁποία συνεκροτήθη εἰς Σέρρας πρὸς ἐξέτασιν τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία εἶχεν δημιουργηθῆ ἐκεῖ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν παρίσταται ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ καὶ ὁ προϊστάμενος τοῦ Γραφείου ἐποικισμοῦ Σερρῶν περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον πάθει ἀπὸ τὰς πρώτας πλημμύρας εἰς 1000 ἢ 1200. Δηλαδὴ, διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, εἶχον ὑπολογίσει τὰ στρέμματα, τὰ ὁποῖα κατεκλύσθησαν καὶ τῶν ὁποίων κατεστράφη ἡ καλλιέργεια, περὶ τὰς 20 ἢ 25 χιλιάδας.

§137Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, διατὶ καταναλίσκομεν τὴν ὥραν;

§138Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Τότε μοῦ εἶπαν ἐμένα ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ δώσῃ εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτὰς ἀπὸ δύο χιλιάδες δραχμὰς εἰς τὴν κάθε μίαν μοῦ τὸ εἶπεν ὁ Προϊστάμενος τοῦ Ἐποικισμοῦ—αὐταὶ δὲ αἱ οἰκογένειαι ἤθελον ἀντιμετωπίσει τὰς ἀνάγκας των μέχρις ὅτου συγκομίσωσι τὴν ὄψιμον καλλιέργειάν των. Ἀνέλαβον δ’ ἐγὼ τότε ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως — διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς παρεμβολὰς τῶν ἄλλων Ὑπουργείων τῶν ἁρμοδιωτέρων ἐν προκειμένῳ, διότι ἐγὼ δὲν ἐπῆγα νὰ κάμω ἔργον περιθάλψεως ἀνέλαβον ἐγὼ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἰδικόν μου νὰ δώσω τὰ 2 ἑκατομμύρια—καὶ τηλεγραφῶ ἀμέσως τότε πρὸς τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη. Εἶναι δὲ αἱ 750 χιλιάδες ἡ πρώτη δόσις ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 2 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἐστέλλετο ἐκεῖ διὰ ν’ ἀρχίσῃ ἡ διανομὴ εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτάς. Κατόπιν συνέβησαν αἱ δεύτεραι πλήμμυραι. Ὅταν ἤλθατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐγὼ δὲν εἶχον ἀκόμη πληροφορίας, ὅπως καὶ σήμερον δὲν ἔχω πληροφορίας περὶ τοῦ ὅτι προκύπτει περίπτωσις παρεμβάσεως τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως. Δὲν ὑπάρχει ἀκόμη ἀνάγκη παροχῆς περιθάλψεως ἐκεῖ.

§139Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ κ. Ὑπουργέ.

§140Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ξεκαθαρισμένο τελείως.

§141Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἐξεκαθαρίσθη.

§142Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἐξεκαθαρίσθη τελείως. Ἔκαμον καὶ ἐγὼ ἀνακοινώσεις. Πῶς θέλετε νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὸν κόσμον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πλησιάσωμεν τὸν κόσμον καὶ νὰ τοῦ λέγωμεν, ὅτι αὐτὸ καὶ αὐτὸ πρόκειται νὰ δώσῃ τὸ Κράτος. Ἐπικοινωνοῦμεν διὰ τοῦ τύπου καὶ ἔκαμον καὶ ἐγὼ ἀνακοινώσεις καὶ ἔκαμον ἀνακοινώσεις καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἐποικισμοῦ καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ δύο ἑκατομμύρια διετέθησαν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα.

§143Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ βεβαιώσητε ἢ ν’ ἀρνηθῆτε ἂν ὅτε προσεφέρθησαν αἱ 750 χιλιάδες δραχμαὶ εἰς Σέρρας ὑπὲρ τῶν παθόντων ὁ κόσμος ἠρνήθη, ἀπέκρουσε καὶ ἐμηκτύρησε τὴν προσφοράν, ὑπολογίζων ὅτι 750 χιλιάδες δραχμαὶ ἀνελόγουν πρὸς 12 δραχμὰς δι’ ἀναδημιουργίαν ἑνὸς ἑκάστου στρέμματος. Διότι ἰδοὺ τί λέγει εἷς ἐκ τῶν ῥητόρων τοῦ τελευταίου συλλαλητηρίου (ἀναγινώσκει).

§144Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Διατί δίδετε σημασίαν εἰς αὐτά;

§145Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὰ γίνονται κ. Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας εἰς τὰς 6 Μαΐου. Ἡ ἰδική σας περιοδεία ἔγινεν, ὅπως κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως εἴπατε, τὴν Μεγάλην Παρασκευὴν δηλαδὴ εἰς τὰς 13 Ἀπριλίου. Ὁ κόσμος ἑπομένως κ. Ὑπουργὲ καὶ μέχρις ἐσχάτων ἔμεινε μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ Κράτος...

§146Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, δὲν ἔμεινεν μὲ τὴν ἐντύπωσιν.

§147Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὸ λέγει ἐδῶ.

§148Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Αὐτὸ τὸ γράφει διότι ἔχει συμφέρον νὰ γράφῃ. Θὰ τὰ γράφῃ καὶ ὅταν θὰ στείλωμεν 50 ἑκατομμύρια. Δὲν τοὺς ξέρετε τοὺς ἀνθρώπους.

§149Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀκούσατε νὰ σᾶς εἴπω πῶς τὰ λέγει (συνεχίζει) «Μόνον ἡ Κυβέρνησις τῶν καταστροφῶν δὲν συνεκινήθη. Ὁ μεγάλος καταστροφεὺς ἔρχεται, εἶναι ὁ Μεταξᾶς». Λαμβάνει κατόπιν τὸν λόγον ὁ κύριος Φλωριᾶς. Κύριε Ὑπουργὲ θέλω νὰ εἴπω ποία ἦτο ἡ ψυχολογία, τῆς ὁποίας κατὰ πρώτιστον λόγον ὑπεύθυνοι εἶναι αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ καὶ κατὰ δεύτερον λόγον καὶ τὸ κέντρον βεβαίως.

§150Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Τί ἠθέλατε νὰ κάμουν αἱ τοπικαὶ ἀρχαί; Νὰ ἐπιβάλουν φραγμὸν εἰς τὸν Ἀνθρακόπουλον;

§151Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Σᾶς εἶπον: Αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ ὤφειλον νὰ εἶχον σαφῆ συνείδησιν τῆς διαφορᾶς μεταξὺ περιθάλψεως καὶ ἀναδημιουργικῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους. Νὰ εἴπουν εἰς τοὺς παθόντας. Σᾶς στέλνουν αὐτὰ τὰ λίγα λεπτὰ διὰ περίθαλψιν καὶ τροφήν. Μὴ φωνάζητε ὅτι διὰ τοὺς Κορινθίους συνεκινήθη ὅλος ὁ κόσμος διότι οἱ Κορίνθιοι εἶχον ἄμεσον ἀνάγκην ἀπὸ τροφὰς ἐνῶ σεῖς δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἀπὸ τροφὰς—ἐνῶ βέβαια δὲν εἶχαν. Καὶ χωρὶς νὰ ἔχητε ἀνάγκην τροφῆς ἰδία σᾶς ἐφέραμεν λεπτὰ, διὰ τὴν περίπτωσιν ἀνάγκης. Ἀλλὰ δὲν τὸ εἴπατε καὶ ἀφήσατε τὸν κόσμον νὰ πιστεύσῃ ὅτι μὲ 750 χιλιάδας δραχμὰς ἠθελήσατε ν’ ἀντιμετωπίσητε τὴν συμφοράν. Διὰ νὰ παραστήσω τὴν ἀκηδίαν, τὴν ἀμεριμνησίαν, τὴν κάτω παντὸς ὑπολογισμοῦ κατωτερότητα τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἱ ἐφημερίδες τῆς Θεσσαλονίκης εἶχον γεμίσει κουνούπια, ὡμίλουν δηλ. εὐρέως περὶ ἐπιδρομῆς κωνώπων, περὶ κινδύνου τὸν ὁποῖον διέτρεχον οἱ πληθυσμοὶ ἐξ ἑλονοσιῶν, καὶ ὅταν μετέβην παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ διὰ νὰ συστήσω λῆψιν μέτρων ὑγειονομικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠγνόει τὴν ἐπιδρομὴν κωνώπων καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως μέτρων ὑγειονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι κοντὰ εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, κοντὰ εἰς τὸν Νομάρχην, καὶ ἄλλο διοικητικὸν ὄργανον, ὁ νομίατρος Σερρῶν, ἠμέλησε νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν Ὑπουργόν του διότι δὲν εὑρέθη φαίνεται κανένα δίπουν ἢ πτερωτὸν κουνούπι νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ εἰς τὰ καθήκοντά του.

§152Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ὁ ὑγειονομικὸς ἐπιθεωρητὴς Θεσσαλονίκης ἔσπευσεν ἀμέσως.

§153Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὰ ἐλέγαμεν ἀγαπημένα μέσα εἰς τὸ γραφεῖον σας, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, καὶ ἐπ’ τῇ συστάσει καὶ παρουσίᾳ μου ἐκάματε τηλεγράφημα, ἐξ οὗ καὶ γνωρίζω τὸ ὄνομα τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον διετάξατε νὰ μεταβῇ εἰς Σέρρας, τοῦ κ. Κογιαλῆ, καὶ διὰ νὰ ἡσυχάσῃ κόσμος ἐφροντίζατε...

§154Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἀλλὰ πρὶν ὁ Κογιαλῆς λάβῃ τὴν διαταγὴν ἡμῶν μετέβη ἐπὶ τόπου.

§155Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὁ κ. Κογιαλῆς μετέβη μετὰ τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς τὰς Σέρρας, ἀλλὰ μετέβη μετὰ τὴν παρέμβασίν μου.

§156Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ὄχι καθόλου, διότι καθ’ ὃν χρόνον ἔφυγε ἡ διαταγὴ ἀπ’ ἐδῶ εἴχαμεν λάβει ἀπάντησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέροντο τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἶχε λάβει· ὥστε καὶ τὰ τοπικὰ ὄργανα ἐξετέλεσαν τὰ καθήκοντα αὐτῶν ἀπολύτως.

§157ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως θὰ τὴν ἐξετάσω ἀπὸ δύο ἀπόψεων. Καίτοι, ὅπου καὶ ἂν ἦσαν μεγάλαι αἱ ζημίαι τῶν πλημμυροπαθῶν, δὲν ἔφθασαν ζωηραὶ καὶ ἀνάλογοι αἱ ἐξ αὐτῶν ἐντυπώσεις μέχρι τῶν Ἀθηνῶν, βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε γνῶσιν τῆς μεγάλης καταστροφῆς, καὶ μόλα ταῦτα ἀντὶ νὰ θέσῃ εἰς κίνησιν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐπέτρεπεν νὰ ἀπομακρύνωνται τῆς ἕδρας των, ὡς λ.χ. εἰς τὸν νομάρχην Σερρῶν ὅστις ἀπεμακρύνθη ἐκ τῆς ἕδρας του καὶ νὰ εὑρίσκετο, κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς τελευταίας, τῆς μεγαλειτέρας καὶ καταστρεπτικωτέρας πλημμύρας, εὑρίσκετο, λέγω, εἰς τὰς Ἀθήνας.

§158ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε δουλειὰ ὡς φαίνεται εἰς τὰς Ἀθήνας.

§159Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἡ δουλειά του ἦτο νὰ καθήσῃ εἰς τὰς Σέρρας καὶ νὰ φωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἄφηνε τὰ ἁρμόδια ὄργανα, διότι δύναμαι νὰ ὀνομάσω καὶ ἄλλα ὑπεύθυνα ἐκ τῆς θέσεως αὐτῶν ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει ὄργανα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς Ἀθήνας ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ὤφειλεν ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀφίνῃ τοὺς ὑπαλλήλους της νὰ λαμβάνωσιν ἀδείας καὶ παραμένωσιν εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀφυπνισθῇ ἡ ἰδία καὶ νὰ λάβῃ συντόμως τὰ μέτρα τὰ κατάλληλα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε δὲν ἦσαν μέτρα θυσιῶν, ἀλλὰ διαφωτισμοῦ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ περὶ τοῦ ἐνδιαφέροντός της, καὶ νὰ μὴ ἀφίνῃ αὐτὸν ἕρμαιον τῆς πνοῆς παντὸς εἴδους ἀνέμου καὶ πάσης δημαγωγίας. (Ὁ ῥήτωρ λ. χ. τοῦ ὁποίου ἀνέγνωσα ἀπόσπασμα τῆς ὁμιλίας του ἔκαμε πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ συγχύσῃ τὰς διανοίας τῶν παθόντων καὶ νὰ ἐξεγείρῃ αὐτοὺς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀγνοῶν ἢ μὴ θέλων νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ἐξεγείρων τοὺς πληθυσμοὺς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐξήγειρεν αὐτοὺς ἀδίκως ἐναντίον τοῦ Κράτους.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν τοὺς ἤκουσε κανείς.

§161Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν τοὺς ἤκουσε, λέγετε, κανείς· ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, καθ’ ἃ ἀνέγνωσα, ὅτι χιλιάδες πλημμυροπαθῶν ἐκ τῶν χωρίων κατέκλυσαν τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν καὶ μαζὶ μὲ αὐτοὺς πολλαὶ ἑκατοντάδες ζώων καὶ κάρρων περιέτρεχον τὴν πόλιν, ἐμφανίζοντα αὐτὴν εἰς κατάστασιν πολιορκίας, εἰς κατάστασιν ἀναρχίας. (Πρὸς τὸν κ. Φλωριᾶν, διακόπτοντα). Κύριε Συνάδελφε, δὲν σᾶς ἀνήκει νὰ μὲ διαψεύσητε. Θὰ ἐκάμνατε καλλίτερα νὰ ἀναβῆτε εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ νὰ εἰπῆτε εἰλικρινῶς πρὸς τὴν Βουλὴν ὁποίας ὑποδοχῆς ἐτύχατε ἐν Σέρραις καὶ νὰ μᾶς εἰπῆτε, διότι θέλω νὰ μάθω, ἐὰν θὰ ἐξήρχεσθε ἐκ τοῦ συλλαλητηρίου ἀλώβητος, ἂν μὴ ἐπερρίπτετε τὴν εὐθύνην κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας κατὰ πρῶτον καὶ κατὰ δεύτερον λόγον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Εἷς τῶν κυρίων Συναδέλφων μοὶ ὑπέμνησε τὴν δήλωσίν μου, ὅτι ἔλαβον θέσιν παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἔλαβον θέσιν παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῶν πλημμυρῶν ἔβλεπον ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἐλάμβανον καλὸν δρόμον, διότι ὅταν λ. χ. ἔλαβα τὸ ψήφισμα τοῦ συλλαλητηρίου τῆς 6 Ἀπριλίου καὶ εἶδον ἐν αὐτῷ νὰ γίνωνται ἔντονοι λόγοι περὶ κατασκευῆς τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, ἐσκεπτόμην: Τί θέλουσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μέσα εἰς τὰς πλημμύρας νὰ ὁμιλοῦν περὶ ταχείας ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος; Παίρνω καὶ γράφω εἰς τὸν Δήμαρχον καὶ Μητροπολίτην, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος ἄλλης ἐπιτροπῆς εἰδικῆς περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, καὶ λέγω πρὸς αὐτούς: Δὲν συγκεντρώνετε τὴν προσοχήν σας νὰ ἰδῆτε τί παθαίνει ὁ κόσμος ἀπὸ τὰς πλημμύρας καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς αὐτούς, καὶ ν’ ἀφήσετε τὸν Στρυμόνα, ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν θὰ πλημμυρίζῃ; Ἔβλεπον ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πλημμυρῶν δὲν ἐξητάζετο καθ’ ἑαυτό, ἀλλ’ ἐσχετίζετο πρὸς ζητήματα συναφῆ μὲν πρὸς αὐτό, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἐπλήρου τὴν ψυχήν μου ἀνησυχίας, γνωρίζοντος ποία εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ πολυπαθοῦς Μακεδονικοῦ λαοῦ. Μέσα εἰς τὴν παραζάλην τῆς κοινῆς γνώμης, εἴτε οἴκοθεν κινουμένης, εἴτε ὑπούλως παρορμωμένης δὲν ἐθεώρησα κατώτερον τῆς ἀποστολῆς μου ν’ ἀντιμετωπίσω τὰ πράγματα, ἀντιμετωπίζων οἱανδήποτε ἀντιδημοτικότητα, καὶ τοὺς εἶπον: δὲν εἶναι σωστὸ αὐτό, νὰ φωνάζητε τὴν ὥραν αὐτὴν περὶ ἔργων τοῦ Στρυμόνος. Φυλαχθῆτε, διότι ὄπισθεν τῆς κινήσεως αὐτῆς διαβλέπω κινδύνους, διαβλέπω ἀναρχίαν, διαβλέπω σκοποὺς καὶ αἴτια ἀνομολόγητα. Καὶ τὰ αἴτια αὐτὰ τὰ ἀνομολόγητα ἐνεφανίσθησαν κατὰ τὸ συλλαλητήριον τῆς 6ης Μαΐου, ὁπότε ἐξωθεῖτο ὁ λαὸς πρὸς κάθοδον εἰς Θεσσαλονίκην. Δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως τῶν εὐθυνῶν τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν ἀνωμαλίας καὶ σχεδὸν ἀναρχίας. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον—ἂς μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλὴ—περὶ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, τῆς καθιστώσης αὐτὸν εὔκολον θῦμα δημαγωγίας, καὶ περὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι τὴν προεκάλεσαν. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τὴν προεκάλεσαν, εἶναι ἐν μέρει δεδικαιολογημένοι καὶ ἐν μέρει εἶναι ἀδικαιολόγητοι. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν πρῶτον ρήτορα τῆς ἑσπέρας ἔδωκεν ἐξηγήσεις σχετικῶς πρὸς τὸ παράπονον τῆς καθυστερήσεως δημοσίων ἔργων ἐν Μακεδονίᾳ. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ λόγοι σοβαροί, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν εὐαισθησίαν τῆς ψυχολογίας τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, εἶναι δὲ λόγοι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελον νὰ ἐπισύρω σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ διότι θέλω νὰ καταστήσω αὐτὴν ὑπεύθυνον τῆς δημιουργίας τῶν λόγων τούτων, ἀφοῦ φρονῶ ὅτι συνυπεύθυνος εἶναι ὅλη ἡ σειρὰ τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν Ν. Χωρῶν...

§162ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σεῖς μαζί.

§163Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ μαζί, ἐν τῷ μέτρῳ τῆς δυναμικότητός μου. Ἀλλὰ διότι θέλω ἡ Βουλή, καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος ν’ ἀντιληφθῇ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Μακεδονίας καὶ εἰς τί ὀφείλεται ἡ κατάστασις αὐτή, ὥστε νὰ χειριζώμεθα δεόντως τὰ Μακεδονικὰ ζητήματα. Ἡ ψυχὴ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, κ. Βουλευταί, εἶναι πεπληρωμένη χολῆς καὶ πικρίας, πεπληρωμένη ἀπογοητεύσεως καὶ ἀπογνώσεως. Ἡ ψυχὴ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, δικαίως ἢ ἀδίκως, ἀπέβαλε τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διότι, ἐὰν δὲν προϋπῆρχεν αὐτὴ ἡ ψυχολογία δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν ἐξ ἀφορμῆς τῶν πλημμυρῶν νὰ ἐκδίδωνται ψηφίσματα, οἷον τὸ ψήφισμα τοῦ συλλαλητηρίου τῆς 6ης Μαΐου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκαλοῦντο οἱ Βουλευταὶ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν Βουλήν, καὶ νὰ κατέλθῃ ὁ λαὸς σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Μακεδονίας. Κύριοι! Ὁ Μακεδονικὸς λαός, χάρις εἰς τοὺς μεγάλους ἐνδόξους πολέμους τοῦ 1912–13 ἀπηλευθερώθη. Ἀλλ’ ἡ Μακεδονία εἶχε τὸ ἀτύχημα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπελευθερώσεώς της νὰ ζήσῃ ἐν μέσῳ ἐθνικῶν καὶ ἐξόχως σκληρῶν περιπετειῶν καὶ δοκιμασιῶν. Τόσον κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, ὅσον καὶ κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, ἡ Μακεδονία καὶ ὡρισμένα τμήματα αὐτῆς ὑπέστησαν μονομερῶς βαρείας συμφοράς, κατὰ διάκρισιν πρὸς τὰ ὑπόλοιπα τμήματα τῆς Χώρας, τὰ ὁποῖα συνεμερίσθησαν μὲν τὰς θυσίας τῶν πολέμων καὶ τῶν διαφόρων ἐθνικῶν περιπετειῶν, οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς εἰδικωτέρας συμφορὰς τῆς Μακεδονίας. Κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν εὐλόγως ἐξητάσθη τί εἴδους πρόχειρος ἐγκατάστασις θὰ γίνῃ εἰς τὴν χθὲς παθοῦσαν Κόρινθον καὶ ἤρχισε νὰ γένηται σκέψις περὶ τοῦ πότε θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνοικοδομηθῇ αὕτη. Ἐπροτάθη ἡ διετία. Ὁ κ. Βοζίκης εἶπε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Φύγετε σεῖς καὶ θὰ ἔλθω ἐγὼ ἢ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνοικοδομήσωμεν τὴν Κόρινθον ἐντὸς βραχυτέρου χρόνου. Αἴ, λοιπόν, Κύριοι, ἐνῷ ἐλέγοντο ταῦτα ἐν τῇ Βουλῇ, ἡ διάνοιά μου ἐφέρετο πρὸς τὴν Μακεδονίαν, καὶ μὲ ὀδύνην ψυχῆς ἔβλεπον τὰ ἀπὸ τῶν Βαλκανικῶν πολέμων καὶ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ ἐρείπια πόλεων, κωμοπόλεων καὶ χωρίων, τὰ ὁποῖα ἢ κατάκεινται ἀκόμη εἰς οἷαν κατάστασιν τὰ ἄφησαν τὸ πῦρ καὶ ὁ σίδηρος ἐχθρῶν καὶ συμμάχων, ἢ ἀντικατεστάθησαν δι’ ἀθλίων παραπηγμάτων, ἐντὸς τῶν ὁποίων σύρουν ἔκτοτε ἀκόμη τὴν θλιβερὰν ὕπαρξίν των μυριάδες Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἡ ἰδιαιτέρα πατρίς μου, ἡ Νιγρίτα, ὑπῆρξε τὸ πρῶτον ὁλοκαύτωμα τοῦ δευτέρου Βαλκανικοῦ πολέμου. Ἡ Νιγρίτα ὑπῆρξεν ὁ ἀκραῖος σταθμὸς τῆς Ἑλληνικῆς κατοχῆς, καὶ ἐὰν ἡ εὐάριθμος δύναμις τῆς Ἑλληνικῆς στρατιᾶς ἠδυνήθη νὰ κρατήσῃ αὐτήν, σημεῖον ἐπίκαιρον, παρὰ τὰς Βουλγαρικὰς ἐπιθέσεις, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς αὐτῆς ἐνόπλως ὑπερήσπισε τὴν ἐλευθερίαν της. Ἀλλ’ ὅταν ἐκηρύχθη ὁ δεύτερος βαλκανικὸς πόλεμος τὸ Ἑλληνικὸν Στρατηγεῖον διέταξε τοὺς κατοίκους ν’ ἀποσυρθῶσι καὶ ἀπεσύρθησαν καὶ ὅταν κατόπιν ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἑστίας των ἀντὶ ἑστιῶν εὑρῆκαν τάφους καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως. Ὅταν ἀπεχώρουν ἐκ Σερρῶν οἱ Βούλγαροι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπυρπόλησαν ὁλόκληρον τὸ ἑλληνικὸν τμῆμα τῆς πόλεως. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι παρομοία καταστροφὴ ἐγένετο ἐν Δοξάτῳ. Δύναμαι νὰ ἐρωτήσω, ὄχι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἀλλ’ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1913 ἐκάθησαν ἐπὶ τῶν ὑπουργικῶν ἑδρῶν, τί ἔπραξε τὸ Κράτος πρὸς στέγασιν, πρὸς ἀνοικοδόμησιν, πρὸς οἱανδήποτε ἐνίσχυσιν τῶν παθόντων; Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω κάτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ καταδείξῃ, περισσότερον παντὸς ἄλλου, πόσον εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ εὐαισθησία καὶ ἡ πλήρης πικρίας ψυχικὴ κατάστασις τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ. Ὅταν, κατόπιν ἐκτοπισμοῦ τῶν κατοίκων τῆς Ἀν. Μακεδονίας, τῶν μὲν εἰς Χαλκιδικὴν ὑπὸ τῶν Συμμάχων, τῶν δὲ εἰς Βουλγαρίαν ὑπὸ τῶν Γερμανοβουλγάρων, ἐπανῆλθον οἱ ἐπιζήσαντες εἰς τὰς κατεστραμμένας κατὰ τὸ πλεῖστον οἰκίας των, λήξαντος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, καὶ ἐπεχείρησαν ν’ ἀνοικοδομήσουν αὐτὰς ὅσοι θὰ ἠδύναντο, ἐζητήθη παρὰ τοῦ Κράτους ἡ πενιχρὰ συνδρομὴ τῆς ἀτελείας τῶν οἰκοδομησίμων ὑλῶν. Καὶ τὸ Κράτος, μὲ ψυχὴν Σάϋλωκ, μὲ ψυχὴν τοῦ ἐσχάτου τῶν φιλαργύρων, ἔλαβε μετὰ δισταγμοῦ τὸ σταγονόμετρον, καί, ἀφοῦ ἔδωκε τὴν ἀτέλειαν εἰς τὰς Σέρρας τὸ πρῶτον καὶ κατόπιν εἰς τὸ Δοξᾶτον, εἶδεν ἐξηντλημένην τὴν γενναιοδωρίαν του, ὅταν ἦλθε καί ἡ σειρὰ τῆς Νιγρίτης νὰ τὴν ζητήσῃ. Τιμηθεὶς δὲ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς διὰ τῆς ψήφου τῶν συμπολιτῶν μου, ἐνετάλην παρ’ αὐτῶν νὰ ζητήσω καὶ ὑπὲρ τῆς Νιγρίτης τὸ στοιχειῶδες αὐτὸ εὐεργέτημα παρὰ τοῦ Κράτους. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καί ἔμαθα μετὰ χαρᾶς ὅτι ἐγένετο συνεννόησις μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν Συγκοινωνίας καὶ Οἰκονομικῶν καὶ ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ ἡ ἀτέλεια καὶ εἰς τὴν Νιγρίταν, ἀλλ’ ἐνῷ ἐκινούμην οὕτω παρασκηνιακῶς εἶχα λάβει σχετικὸν τηλεγράφημα ἐκ Νιγρίτης, τὸ ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς συζήτησιν ἠγέρθην διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπεφάσισε νὰ παράσχῃ ἀτέλειαν εἰς τὴν Νιγρίταν καὶ τὴν παρεκάλουν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον σχετικὸν νομοσχέδιον. Παρήλθεν ἔκτοτε ἱκανὸς χρόνος καὶ λαμβάνω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἀναφορὰν τῆς Νιγρίτης, ἡ ὁποία περίπου ἔλεγε: «Δὲν εἶναι δική μας δουλειὰ αὐτή». Μεταβαίνω παρὰ τῷ κ. Μυλωνᾷ καὶ τοῦ λέγω τί συμβαίνει; Ἐπικαλοῦμαι τὸ ἀληθὲς ἐπιχείρημα ὅτι ἂν δώσητε 100 δραχ. εἰς τὴν Νιγρίταν διὰ τὰς ἀτελείας θὰ σᾶς ἀποδώσῃ 1000 δρχ. ἐτησίως, διότι ἀνοικοδομουμένη ἡ Νιγρίτα θὰ δύναται ν’ ἀσκήσῃ ἐντατικῶς τὴν σηροτροφίαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ αἰώνων ἀσκεῖ, αὐξάνουσα τὴν παραγωγὴν τῶν φορολογουμένων κουκουλιῶν καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν φορολογουμένην καπνοπαραγωγήν της. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἤκουσε τὸ αἴτημα εὐμενῶς, ἀλλ’ ὅταν τελευταίως ἐπανῆλθον παρ’ αὐτῷ μοῦ ἐπεκαλέσθη τὰς ἀνάγκας τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§164ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν εἶσθε εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν;

§165Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ ἐκάμνετε καλλίτερα νὰ μὴ μοῦ τὸ ὑπενθυμίσητε. Ὅταν ἤμην ὑπουργὸς τῆς Οἰκουμενικῆς, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον τὸ ἐνοίκιον τῆς Γʹ τάξεως τοῦ ἡμιγυμνασίου τῆς Νιγρίτης καὶ ἐκινδύνευσα νὰ ἔλθω εἰς ῥῆξιν, διότι ἠρνεῖτο τὴν θυσίαν ἑνὸς χιλιοδράχμου ὑπὲρ τῆς Νιγρίτης. Ἐρωτῶ κατόπιν τούτου, ποίαν ψυχολογικὴν κατάστασιν δύνανται νὰ δημιουργήσουν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἀνθρώπων ὅπως τῆς Νιγρίτης αἱ ἀστοχίαι καὶ αἱ ἀστοργίαι αὐταὶ τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ἀναφέρομαι μέχρι τῆς ὥρας εἰς τὰ θύματα τῶν βαλκανικῶν πολέμων. Τί δὲ νὰ εἴπῃ τις περὶ τῶν θυμάτων τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ; Τί νὰ εἴπῃ τις περὶ τῆς Τζουμαγιᾶς καὶ τῶν πέριξ χωρίων; Τί νὰ εἴπῃ τις περὶ τῶν χωρίων τοῦ Παγγαίου καὶ τῶν πέριξ αὐτοῦ; Τί νὰ εἴπῃ τις περὶ τῶν παρὰ τὸν Στρυμονικὸν κόλπον χωρίων, πάντων κατεστραμμένων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι ἀπὸ τοῦ 1919, ὁπότε τοὺς ἐπεσκέφθην, λειτουργούσης τῆς λεγομένης ὑπηρεσίας ἀνοικοδομήσεως τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ριφθέντες ἐντὸς προχείρων παραπήγματος ἐκ λαμαρίνης, παραπηγμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα σήμερον ἡ ζωοτεχνία δὲν θὰ ἐπέτρεπε νὰ ἐνδιαιτῶνται οὐδὲ κτήνη, ἐξακολουθοῦν καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη νὰ ζῶσιν ὑπὸ τὴν στέγην παρομοίων παραπηγμάτων; Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Πετρίδης σήμερον διὰ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶπεν ὅτι διὰ δανείων θὰ ἀνοικοδομήσῃ τὴν Κόρινθον, νὰ ζητήσῃ λέγω, τὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους παροχὴν πάσης τῆς δαπάνης τῆς ἀνοικοδομήσεως! Ἀλλὰ τὸ ποτήριον τῶν πικριῶν μὲ τὸ ὁποῖον ποτίζεται ὁ μακεδονικὸς λαὸς δὲν ἐξαντλεῖται μὲ ὅσα εἶπον. Ἀπὸ τοῦ 1922, συνεπείᾳ ἄλλης καταστροφῆς, οἱ ἀδελφοί μας πρόσφυγες ἐπλημμύρισαν τὰς παθούσας περιοχὰς τῆς Μακεδονίας καὶ ἀνηγέρθησαν παρὰ τὴν Τζουμαγιάν, παρὰ τὴν Νιγρίταν καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ εἰς τὰς Σέρρας καὶ τὰ περὶ τὴν πόλιν ταύτην χωρία, παρὰ τὰ κατεστραμμένα χωρία τοῦ Παγγαίου καὶ εἰς μικρὰν ἀπ’ αὐτῶν ἀπόστασιν, ἀνηγέρθησαν, λέγω, οἰκήματα καὶ συνοικισμοὶ προσφυγικοὶ οἱ ὁποῖοι εὐλόγως, Κύριοι, δύνανται νὰ ἐγείρουν παράπονα, διὰ νὰ μὴ εἴπω νὰ γεννήσωσι καὶ τὸν φθόνον ἀκόμη εἰς τὴν ψυχὴν τῶν πολυπαθῶν πληθυσμῶν. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἁμαρτήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους —δὲν ὁμιλῶ περὶ Κυβερνήσεως—ἡ ὑπαιτιότης αὕτη τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους δὲν περιορίζεται εἰς ταύτας καὶ μόνον τὰς παραλείψεις. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰσπράττει ἀπαιτήσεις ἐκ τῶν παθόντων πληθυσμῶν, ὑπὸ συνθηκῶν κατοχυρωθείσας, καὶ τὰς κατακρατεῖ. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, μᾶς ἀνηγγέλθη ἐντεῦθεν, κατὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Γαλλίας λογαριασμῶν του, εἰσέπραξε διὰ συμψηφισμοῦ λόγῳ ζημιῶν ἐκ μέρους τῶν Ἀγγλικῶν στρατευμάτων 1,200,000 λίρας, πρόκειται δὲ νὰ εἰσπράξῃ ὑπερδιπλάσιον ποσὸν παρὰ τῆς Γαλλίας. Τί ἔλαβεν ἐξ αὐτοῦ ἡ περιφέρεια τῆς Νιγρίτης, διότι αὐτὴ ἐκ τῆς Ἀνατ. Μακεδονίας εἶχε τὸ εὐτύχημα νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν Συμμάχων; Τί ἔλαβεν ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἡ Νιγρίτα, αἱ ζημίαι τῆς ὁποίας ἐκ τῶν συμμαχικῶν στρατῶν ἀνέρχονται εἰς 50 ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν; Τί ἔλαβον τὰ χωρία τοῦ Παγγαίου καὶ τοῦ Στρυμονικοῦ τὰ καταστραφέντα ὑπὸ τῶν συμμαχικῶν στρατευμάτων; Αἱ Νέαι Χῶραι, ἂν παραπονοῦνται ὅτι γίνονται ἔργα εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ δὲν γίνονται εἰς τὴν Νέαν, παραπονοῦνται ὅμως κυρίως διότι ζημίαι, γινόμεναι εἰς αὐτὰς πρὸ δεκαετίας καὶ πλέον, ζημίαι προξενηθεῖσαι ὑπὸ ἐχθρῶν καὶ συμμάχων δι’ ἃς τὸ Κράτος εἰσέπραξεν ἀποζημιώσεις, ἀφίνουν αὐτὸ ἀσυγκίνητον πρὸ τῆς δυστυχίας των. Ὅταν οὕτω, Κύριοι, ἀντιλαμβανόμενος τὰ Μακεδονικὰ πράγματα, ἐδήλωσα τὴν δυσχέρειάν μου διότι ἐτάχθην παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μὴ ἐξαπλοῦται τὸ πνεῦμα τῆς ὀργῆς κατὰ τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως, δὲν ἐφρόντισε νὰ διαφωτίσῃ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, ἀφίσασα αὐτοὺς ἕρμαιον τῶν δημαγωγῶν. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μετέβη ἐπ’ ἐσχάτων, ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ λέμβων, καὶ ἐνῷ ἐστέλλονται αἱ λέμβοι, μὲ ἄλλας λέμβους ἐστέλλοντο ἐντάλματα εἰσπράξεως φόρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας ἀπὸ ἀπόψεως συνειδήσεως τῶν καθηκόντων τῶν Ἀρχῶν μας χρεωκοπημένη τελείως. Ἤδη ὅ,τι ἔγινε, ἔγινε. Ἐν πρώτοις ἀποδοκιμάζω τὸν θόρυβον ὅστις ἔγινε διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος. Ὁ συνάδελφος ἐκ Δράμας ἔφερε, προκειμένου περὶ πλημμυρῶν, τὸ ζήτημα τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπεν, ὅτι σήμερον θὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις καὶ αὔριον νὰ ἀρχίσῃ. Θὰ μᾶς ἀφήσουν τὸν Στρυμόνα ἀκόμη ἐπιδρομέα τῶν ἀγρῶν μας; Πρόχειρα λοιπόν, ἀσφαλιστικὰ κατὰ νέων πλημμυρῶν. Ἀλλὰ πρέπει, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπειδὴ ἔχετε κἄποιαν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πρέπει νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν νὰ ληφθοῦν ὑπὲρ τῶν Κορινθίων μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ληφθοῦν ταὐτοχρόνως καὶ ὑπὲρ τῶν πολυπαθῶν ἀπὸ ἐτῶν μακεδονικῶν πληθυσμῶν, τὸ ζήτημα τῶν ἐρειπωμένων χωρίων πρέπει νὰ λήξῃ. Ἠξεύρω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει ἐπεμβῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἔχει γίνει ἐλεγκτὴς παρὰ τῇ Κ.Τ.Ε. μέτρου ἀναλήψεως τῆς ἀνοικοδομήσεως αὐτῶν τῶν πόλεων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων.

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν γνωρίζω ἐὰν γνωρίζετε, ὅτι ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν συνάδελφόν μου ἐκ Γενεύης, ὅτι ἤρθη τὸ ἐμπόδιον.

§167Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Καὶ εἶχον γεννηθῇ ἐλπίδες τινὲς καὶ εἶχον πληροφορίας ἐπισήμους ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτι δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἐπιτύχῃ τὸ πρῶτον σας διάβημα. Ἔμαθα εὐχαρίστως ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον του ταξεῖδι εἰς Γενεύην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπελήφθη ἐκ νέου τῆς ὑποθέσεως καὶ ἔμαθα ὅτι διεβιβάσθησαν ἐνταῦθα εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ Κ.Τ.Ε. ἀπεδέχθη νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ κ. Ὑπουργέ, ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ λαμβάνεται εἰδικῶς διὰ τὴν ἀξίαν πάσης ὑποστηρίξεως Τζουμαγιάν.

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Γιαβᾶς γιαβᾶς.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ Νιγρίτα;

§170Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἡ Νιγρίτα ἔδειξε τοιαύτην ψυχικὴν καὶ οἰκονομικὴν εὐρωστίαν, ὥστε θὰ ἦτο εὐχαριστημένη πρωτίστως νὰ τῇ δοθῇ ἄδεια ἀτελείας οἰκοδομησίμων ὑλῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ παρεκάλουν τὰ τρία παρόντα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ζητήσουν ἐπιμόνως παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παράσχῃ τὸ ψυχίον αὐτὸ τῶν οἰκοδομησίμων ὑλῶν, ἀφοῦ ἐδόθη εἰς τὰς Σέρρας καὶ τὸ Δοξᾶτον.

§171Δ. ΔΟΥΚΑΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ διέψευσεν ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§172Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν παθόντων ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον εἰς τὴν Γενεύην.

§173Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Μοῦ φαίνεται ὅτι ἐξώθησα τὰ πράγματα χωρὶς νὰ ἀδικήσω κανένα. Ἀλλ’ ἤκουσα προηγουμένως μετὰ λύπης μου παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν σύστασιν γιαβᾶς—γιαβᾶς. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἐπιληφθῆτε τοῦ ἔργου τῆς ἀνοικοδομήσεως ἐν Μακεδονίᾳ, καὶ νὰ ἀρχίσατε ἀπὸ τὴν Τζουμαγιὰ καὶ νὰ ἀφίσατε τὴν Προβίστα, τὴν Λαγκοβίκια εἰς δύο βημάτων ἀπόστασιν ἀπ’ ὅπου ἐγείρονται κομψοὶ προσφυγικοὶ συνοικισμοί. Ὁμιλοῦμεν περὶ γεφυρώσεως παλαιῶν καὶ νέων πολιτῶν. Ἀλλ’ ἡ γεφύρωσις τοῦ χάσματος, κ. Ὑπουργέ, δὲν γίνεται ὅταν τὸν ἕνα τὸν κρατεῖτε ἀπὸ τὸ 1919 εἰς τὸ λαμαρίνινο καλύβι καὶ τοῦ ἄλλου, τοῦ χθὲς ἐλθόντος, τοῦ ἀνεγείρατε ἤδη οἰκήματα. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ ἐπὶ πλέον νὰ παροικοῦν πληθυσμοὶ παθόντες κατὰ τὸ 1919 μετὰ τῶν πληθυσμῶν οἱ ὁποῖοι, ἐνσπαρέντες εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ 1923, ἔχουν ἤδη δημιουργήσει τὴν ἐγκατάστασιν.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). 90.000.000 δραχμῶν ἀκεραίων ἐδαπάνησε τὸ Κράτος ἀπὸ τὸ 1919– 1920 διὰ τὴν Ἀν. Μακεδονίαν.

§175Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὸ γνωρίζετε ἀλλὰ τὸ παραλείπετε αὐτό.

§177Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἠξεύρω, ὅτι ἀπὸ τὸ 1919, ὁπότε ἀνεβιβάσθη ἐπάνω ὁ κ. Παπαναστασίου, ὡς βουλευτὴς τῆς Βουλῆς τῶν Λαζάρων, ἤρχισε τὸ ἔργον καὶ ἀνεκόπη. Ἠξεύρω, ὅτι σωρεία χωριῶν μένουν ἀκόμη ἀνοικοδόμητα. Θέλω ἐν τούτῳ νὰ μὲ διορθώσητε, κ. Ὑπουργέ.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι...

§179Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν κατηγορῶ κανένα. Κατηγορῶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .. γνωρίζετε ὅτι ἤρχισε τὰς ἐργασίας ἀνοικοδομήσεως κατὰ τρόπον καθ’ ὅν, ἂν συνεπληροῦτο τὸ ἔργον, θὰ ἐτίμα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ θὰ ἦτο πολὺ κομψότερον καὶ πολὺ καλλίτερον ἀπὸ τοὺς κατόπιν ἀνεγερθέντας συνοικισμοὺς τοὺς προσφυγικούς. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι τὸ ἔργον ἀνεκόπη ἀργότερον.

§181Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἠξεύρω τὸν ζῆλον μετὰ τοῦ ὁποίου ἐπελήφθητε τῆς χαράξεως περιφανεστάτου καὶ ἐνδόξου σχεδίου διὰ τὴν Τζουμαγιάν, ἡ ὁποία σήμερον εἶναι πλημμυρισμένη εἰς τὰς παλαιάς της παράγγας. Ἀλλὰ θέλω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τούτου νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν ἔχω ἐσφαλμένην ἀντίληψιν. Λέγω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφίνωμεν παλαιοὺς παθόντας χάριν τῶν νέων παθόντων καὶ τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας δικαίως καὶ ἐπιτακτικῶς ἀνέλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὡς Κράτος, ὄχι ὡς διαχειριστὴς τῆς προσφυγικῆς περιουσίας, βαρύνουν καὶ τὸν παρὰ τὸν ἐγκατεστημένον πρόσφυγα καλυβοδίαιτον γηγενῆ. Διότι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐδαπάνησεν ἐξ ἰδίων, καὶ τοὺς τόκους τοῦ προσφυγικοῦ δανείου πληρώνει σήμερον ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐδαπάνησεν ἐξ ἰδίων δισεκατομμύρια καὶ αὐτούς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὰ ἐπήραμεν, τοὺς ἀφήσαμεν τρωγλοδύτας εἰς τὰ παραπήγματα. Δὲν ἐπιτρέπεται τοιαύτη ἀντίθεσις, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Αἱ ἀντιθέσεις αὐταί, αἱ κατωτερότητες αὐταὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ψυχὰς πλήρεις πικρίας καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἐκ τῶν παραπόνων αὐτῶν δύνανται νὰ προκύψουν μεγάλοι ἐθνικοὶ κίνδυνοι.

§182Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί! Ἡ ὥρα παρῆλθε καὶ ὁ κάματος ἔχει ἤδη καταλάβει τοὺς πλείστους ἐξ ἡμῶν. Εἶχον ἀποφασίσει νὰ μὴν ἀνέλθω τὸ βῆμα, ἔπειτα ἀπὸ τόσους ρήτορας, διὰ νὰ προσθέσω κάτι πρὸς συμπλήρωσιν τῆς εἰκόνος τῶν καταστροφῶν αἱ ὁποῖαι ἔπληξαν τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ τὸ πράξω διότι ἤκουσα τὴν ἔκκρηξιν τοῦ Μακεδονικοῦ πόνου ἀπὸ τὸν ἐκ Σερρῶν πολιτευτὴν κ. Ἀργυρὸν διὰ πρώτην φορὰν ἀναπτύξαντα μὲ τόσην θέρμην καὶ συγκίνησιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὰ Μακεδονικὰ δίκαια. Λέγω διὰ πρώτην φορὰν διότι ὁ διακεκριμένος Μακεδὼν πολιτευτής, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσα ἔτη μετὰ μεγίστης ἐπιμονῆς καὶ θέρμης ἠγωνίσθη εἰς τὴν παράταξιν τὴν ὁποίαν ἀνήκει, διὰ πρώτην λέγω φορὰν ἄφησεν ἄνευ ἐπιφυλάξεων τὴν Μακεδονικήν του ψυχὴν νὰ ὁμιλήσῃ ἐφ’ ὅλων σχεδὸν τῶν ἐκκρεμούντων ζητημάτων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀργυρὸς ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του ἐφρόντισε νὰ περιτειχίσῃ τὸν ἔλεγχόν του, κατὰ τρόπον συμφέροντα εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ κομματικάς του ἀπόψεις τὰς ὁποίας μετὰ σθένους καὶ πείσματος ὑπεστήριξε πάντοτε. Παρακολουθῶν, ἐν τῷ ἐλέγχῳ του, μετὰ προσοχῆς τὸν ἐκ Σερρῶν πολιτευτήν, ἐνεθυμήθην, κύριοι Βουλευταί, μίαν ἄλλην στιγμήν, καθ’ ἥν δὲν μᾶς ἐπετράπη οὔτε κὰν νὰ πλησιάσωμεν τὸ βῆμα τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅταν ἐπεχειρήσαμεν τότε νὰ ὑψώσωμεν φωνὴν διαμαρτυρίας διὰ τὴν διακοπὴν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πληθυσμῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, βιαίως ἐξεβλήθημεν τῆς αἰθούσης αὐτῆς μὲ ὁλόκληρον τὴν πτέρυγα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἠγωνιζόμην τότε. Καὶ οἱ ἐλάχιστοι ἀπομένοντες σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ Βουλευταὶ τῆς Γʹ τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικῆς Συνελεύσεως δύνανται νὰ βεβαιώσουν τὰ ὅσα προὐκλήθησαν, ὅταν ἐζητήσαμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν καταστραφέντων χωρίων τῆς Ἀνατ. Μακεδονίας καὶ τὴν παροχὴν τῶν ἀποζημιώσεων. Καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας μας ἐκείνας ἡ τότε Κυβέρνησις, κατέχοντος θέσιν τοῦ κ. Ἀργυροῦ εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἐδώλια ἔδιδεν ἀποζημιώσεις διὰ ψυχικὴν ὀδύνην καὶ ἐλησμονοῦντο οἱ παθόντες πραγματικῶς ἐκ τῆς Βουλγαρικῆς εἰσβολῆς.

§183Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶναι κατώτερα τῆς ἐθνικότητος τοῦ θέματος αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§184Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω, γνωρίζω ὅμως ὅτι ἡ ἱστορία δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ὄταν παρελαύνουν ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ βήματος οἱ ῥήτορες τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ψέγοντες τὴν κατάστασιν καὶ καταλογίζοντες εἰς τὸ παθητικὸν τῆς Δημοκρατίας τὰ δεινὰ τὰ ὁποῖα ἐπεσωρεύθησαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον ἡμῶν ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν Ἱστορίαν διὰ νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, διὰ νὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ συμφορὰ καὶ ἡ καταστροφὴ ἔπνιξαν τὸν τόπον αὐτὸν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐσίγησαν τὰ τρόπαια τῆς εὐτυχοῦς καὶ μεγάλης τότε Ἑλλάδος, ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου.

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ λάβωμεν ὑπὸ σημείωσιν τὴν συζήτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καβάλλας.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Νὰ τὸ σημειώσετε, διότι σεῖς ἀνοίξατε πρῶτοι τὴν συζήτησιν.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ προκαλέσωμεν ἐν καιρῷ συζήσιν περὶ αὐτοῦ.

§188Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὴν συζήτησιν τὴν ἀναμένω ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, διότι παρηκολούθησα τὴν Ἱστορίαν ὁλόκληρον καὶ θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσω.

§189Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον ἀποζημιώσεις.

§190Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι πληρώνομεν καὶ ὑφιστάμεθα τὰ σφάλματα τῆς πολιτικῆς σας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν ὅτι ἡμεῖς πταίομεν διὰ τὴν μεγάλην καταστροφήν. Ἐὰν σιωπῶμεν, τοῦτο πράττομεν διότι δὲν θέλομεν νὰ ἀναξέωμεν πληγάς, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν προκαλούμενοι νὰ σιωπῶμεν διὰ νὰ ἐπισωρεύετε καθ’ ἡμῶν τὰ ἐρείπια τῆς πολιτικῆς σας. Κλείω τὴν παρένθεσιν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὠθήθην ἀπὸ τὴν ἔκρηξιν τοῦ πόνου τοῦ κ. Ἀργυροῦ διὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἐγκατάλειψιν τῆς Μακεδονίας, ἐγκατάλειψιν ἥν χρηματίζει καὶ διαλαλεῖ ὅταν εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ὑπουργικῶν ἑδωλίων. Ἡ θεομηνία τῆς Κορίνθου, Κύριοι Συνάδελφοι, συνεκίνησεν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἐπαύριον τῆς καταστροφῆς εὗρεν ἐπισήμους καὶ μὴ στρεφομένους πρὸς τοὺς παθόντας. Ἡ ἐπαρχία ἥν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἡ πόλις ἰδίως τῆς Καβάλλας ὑπῆρξεν ἐκ τῶν πρώτων, ὡς πάντοτε, πόλεων ἥτις προσέφερε τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, καὶ εἶναι καὶ ἡ Καβάλλα καὶ ἡ περιφέρεια ὁλόκληρος ἀπὸ ἐκείνας τὰς περιφερείας αἵτινες ὑπέστησαν φρικώδεις καταστροφάς. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, εὐθὺς ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν ἡμᾶς ἀπεκαρδίωσεν ἡ κομματικὴ ἀκολασία γύρω ἀπὸ τὰ ἐρείπια τῆς Κορίνθου. Καὶ ἐδῶ ἀκόμη τὸ Κόμμα! Τοῦτο μᾶς ἐψύχρανε καὶ ἐσκέφθημεν νὰ ἴδωμεν τοὺς πρὸ ἡμῶν πάσχοντας πλημμυροπαθεῖς, οὕς τὸ Κράτος ἐλησμόνησε, καὶ δι’ οὕς δὲν ἔδειξεν ἄμεσον ἐνδιαφέρον. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ παράπονον τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ εἶναι δεδικαιολογημένον, ὡς ἐπίσης εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ Σερρῶν. Ἀδίκως ἀνησυχεῖ ὁ κ. Ἀργυρὸς διὰ τὴν ἐξέγερσιν αὐτήν, ἀδίκως τὴν κακίζει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς χαίρομεν καὶ χαιρετίζομεν τὴν σφοδρὰν αὐτὴν διαμαρτυρίαν ὡς ἀπαρχὴν ἀφυπνίσεως, ὡς χαραυγὴν μιᾶς καλλιτέρας αὔριον. Δὲν εἶναι ὁ κ. Ἀνδρικόπουλος ὁ ἐξεγείρων Εἶναι ἡ ἐπαρχία ὁλόκληρος. Εἶναι ὅλος ὁ λαός, ὁ βλέπων ἑαυτὸν παραγκωνιζόμενον, ὁ βλέπων ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους του ἀνεπαρκῶς στηρίζοντας τὰ συμφέροντά του. Ἡ πικρία τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ἐξεχείλισε, καὶ ἡ ἀγανάκτησίς του εἶναι ἔτι μεγαλειτέρα ἕνεκεν τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον μᾶς διοικεῖ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ αἰτία τῶν δεινῶν μας καὶ τοῦ ἐλεεινοῦ μας καταντήματος, καὶ τοῦ χρονισμοῦ τῶν ζητημάτων μας. Αἰχμάλωτοι τῶν ἐνταῦθα Μανδαρίνων τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν διευθυντῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς γνωρίζουν ὅσον ἡμεῖς τὴν Κίναν, εἴδομεν μὲ τὴν Κρατικὴν ἀναδρομήν, νὰ σβύνουν αἱ Κοινότητες καὶ νὰ καταστρέφηται πᾶν ὅ,τι ἀφέθη καλόν. Εἴδομεν καὶ γνωρίζομεν τὸ Κράτος ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ χωροφύλακος καὶ τοῦ εἰσπράκτορος. Ὄλοι μᾶς ὑπεσχέθησαν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὁ κ. Βενιζέλος ὑπῆρξεν ὁ μεγαλείτερος ὑπέρμαχος τῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ κατόπιν ὁ Γούναρης, καὶ κατόπιν ὅλοι διαδοχικῶς μᾶς ὑπόσχονται. Ἀλλ’ ὅταν φθάνῃ ἡ στιγμή, εὑρίσκονται χίλιοι τρόποι καταστρατηγήσεως. Λέγουν ὅτι δὲν εἴμεθα ὥριμοι ἀκόμη. Τί λόγος! Εἴμεθα ὥριμοι λοιπὸν διὰ νὰ μεταφέρωνται τὰ πάντα εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ ροκανίζωνται; Λόγος πολὺς ἔγινε διὰ τὰς 700 χιλ., αἵτινες εὐθὺς διετέθησαν διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Ἡμεῖς ὅμως οἱ βλέποντες πόσον ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν ἔφθασε ζεστὸ ψωμὶ εἰς Κόρινθον ἅμα τῇ καταστροφῇ, ὀφείλομεν ἔτι περισσότερον νὰ ἐλέγξωμεν αὐτὴν διότι δὲν ἔσπευσαν οἱ ἁρμόδιοι εὐθὺς ἀμέσως νὰ στηρίξουν καὶ ἐμψυχώσουν τοὺς παθόντας. Δὲν διαφέρομεν διὰ τὴν εὔνοιαν πρὸς τοὺς τραγικῶς δοκιμασθέντας ἀδελφοὺς Κορινθίους. Πιστεύομεν ἡμεῖς ὅτι ἡ Κόρινθος θ’ ἀνεγερθῇ περίλαμπρος, καὶ θ’ ἀναθάλλῃ. Ἡ Δημοκρατία περισυλλέγει καὶ ἀνεγείρει ἀπὸ τὰ ἐρείπεια τοῦ Μοναρχισμοῦ καὶ εἰς τὴν ἐποχήν της δὲν κρημνίζονται τμήματα τῆς Ἑλλάδος. Θ’ ἀνεγερθῇ ἡ Κόρινθος. Εἶναι δικαία λοιπὸν ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς διηρωτήθη πῶς ἀνεμίχθη τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων μὲ τὴν προστασίαν τῶν πλημμυροπαθῶν. Διατὶ ὄχι; Παρήλθεν ἔτος ὁλόκληρον ὑποσχέσεων διὰ τὰ ἔργα. Καὶ ὅταν ἡ συμφορὰ ἐπῆλθεν, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐσπευσμένην ἐνέργειαν ν’ ἀποφασίσωμεν τὴν σύναψιν συμβάσεως.

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς εἶπεν ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν μεγάλων ἔργων δὲν ἔχει νὰ ὠφελήσῃ ἀμέσως τοὺς πληθυσμούς, διότι θ’ ἀπαιτηθῇ ἀρκετὸς χρόνος ὅπως συμπληρωθῶσιν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς διὰ τὸν Στρυμόνα εἰδικῶς διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅσους ἔχουσι μελετήσῃ τὰ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς περιφερείας ἐκείνης, ὅτι εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους τῶν πλημμυρῶν εἶναι ἡ στενότης τῆς ἐξόδου τοῦ Στρυμόνος. Ἡ μεγέθυνσις τοῦ στομίου ἠμπορεῖ νὰ διαταχθῇ συντόμως. Βεβαίως αἱ πλήμμυραι δὲν θὰ ἐκλείψουν ἐὰν ἀνοίξῃ τὸ στόμιον, ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ νερὸ μὴ εὑρίσκον διέξοδον γυρίζει πρὸς τὰ ὀπίσω. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ 1924 ὅτε εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐψηφίσαμεν εἰδικὸν νόμον καὶ ἐδώσαμεν εἰδικὴν πίστωσιν ὅπως ἀρχίσουν τὰ ἔργα τῆς διανοίξεως τοῦ στομίου τῆς ἐξόδου διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διενεργηθῇ ἀμέσως διαγωνισμός. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1917, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, αὐτὴ πρώτη ἔκαμε τὰς πρώτας μελέτας διὰ τὰ ἔργα Στρυμόνος. Ἦτο μία παγκοσμίου φήμης Ἑταιρία. Ἀπὸ τότε ἤρχισεν ἡ μελέτη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἔγινε σήμερον ὁ διαγωνισμός.

§192Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ μὴ γίνῃ πολὺς λόγος περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος καὶ ἐξάπτεται ὁ ἐρεθισμὸς τοῦ κόσμου.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί;

§194Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διότι ἐξήγησα ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ εἶναι ὑπερεκχειλισμένη πικρίας.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐνῶ διεκτραγωδεῖτε μὲ τόσον ζωηρὰ χρώματα τὴν δυστυχίαν ποὺ ὑπάρχει ἕνεκα τῆς παραμελήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, συγκινεῖσθε παρὰ πολὺ μήπως γίνῃ κάποιος ἐρεθισμός· ἀλλὰ γνωρίζετε, ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἐρεθισμὸς εἶναι πάντοτε ἀναγκαῖος ἵνα κινηθῇ τὸ Κράτος.

§196Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Πλημμυρίζει ἡ ἀγανάκτησις τὴν ψυχὴν τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡμεῖς δὲ οἱ Μακεδόνες Βουλευταὶ πολλὰ ἐδιδάχθημεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἀπήντησα ὅτι ὁ κ. Ἀργυρός, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μῆνας παρέμεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὐδέποτε μᾶς ἀπησχόλησεν ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Μακεδονίας διὰ τὰ ζητήματα τῆς Ἀνατ. Μακεδονίας.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔκαμε τὸ καθῆκον του ἐκεῖ ὅπου εἶχε ταχθῇ.

§199Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡ συζήτησις ἡ διεξαχθεῖσα ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐδίδαξεν εἰς ἡμᾶς πολλά, διότι ἀντελήφθημεν πόσον ἀδιαφόρως καὶ πόσον ἀσθενῶς ὑποστηρίζομεν τὰ συμφέροντά μας.

§200Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Πάντοτε εἰργάσθησαν ὑπὲρ αὐτῆς.

§201Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὄχι πάντοτε, καὶ ὄχι καλῶς. Ἀλλ’ ἐφόσον ἐξακολουθεῖτε νὰ μὲ διακόπτετε, διακόπτω καὶ ἐγὼ καὶ θὰ σᾶς εἴπω διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ὅτι, ἂν πάσχωμεν καὶ ἂν ὑποφέρωμεν, τῆς πολιτικῆς σας καὶ τοῦ Κόμματός σας τὰ δεινὰ πληρώνονται.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην. (Ὥρα 2.50′ π. μ.)