1928.05.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73Η

ΤΗΣ 14 ΜΑΪΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6,5′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Ἰασωνίδης καὶ Α. Βουτυρᾶς ἐπισκεφθέντες τὰς πλημμυροπαθεῖς ἐκτάσεις Σερρῶν διαβιβάζουσι τὴν ἀγανάκτησιν τῶν προσφύγων, διότι ἀπὸ 40 ἡμερῶν ἐγκατελείφθησαν ἐντὸς τῶν τελμάτων ἄνευ συνδρομῆς καὶ βοηθείας ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Κ. Ξανθόπουλος καταθέτει ψήφισμα τοῦ λαοῦ Πολυγύρου ὑποβάλοντος διάφορα αἰτήματα καὶ ἀποφάσεις γενομένου ἐκεῖ πανδήμου συλλαλητηρίου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διότι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὴν παραίτησιν αὐτοῦ καὶ ἐνέργειαν νέων ἐκλογῶν, καίτοι ὁ κ. Ζαΐμης, ὡς Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀλεξανδρόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Καρπενησίου καὶ τῶν κατοίκων Καλεσμένου δι’ ἧς παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπαλλάξῃ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας τῆς ἐπιβληθείσης εἰς ἀνυποτάκτους τῆς κλάσεως 1924 διὰ χαρισμοῦ ἢ ἐξαγορᾶς αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Σαγιᾶς ὑποβάλλει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Καμαρῶν, ζητοῦντος ἀποστολὴν πετρελαίου διὰ τὴν καταπολέμησιν ὑπερπληθώρας ἀκρίδων. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Θεσσαλονίκης ἀνακοινοῖ ὅτι ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Καλαμῶν δι’ ἐγγράφου της καταγγέλει ἐνεργείας σταφιδεμπόρων τινων τῆς πόλεως ταύτης, προσπαθούντων νὰ ἐπιτύχουν ἀποζημίωσιν 400 ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ Κράτους ὡς δῆθεν προκύψασαν ἐκ τῆς παραδόσεως συναλλάγματός των εἰς τὸ Κονσόρτσιουμ. Ἡ Ὁμοσπονδία Θεσσαλονίκης ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τούτων αἵτινες ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐνθυλάκωσιν τοῦ κολοσσιαίου τούτου ποσοῦ. Ἡ Ἰμβριακὴ Ἕνωσις Μακεδονίας καὶ Θράκης ὑποβάλλει αἴτησιν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ ὅπως ρυθμισθῇ νομοθετικῶς τὸ ζήτημα τῆς χορηγήσεως συντάξεως πολέμου εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν πεσόντων κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον Ἰμβρίων. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Εὐμοίρου ἐπαρχίας Ξάνθης, ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἀπόσπασιν τῆς κοινότητος ταύτης ἐκ τοῦ Συνδέσμου πεδινῶν κοινοτήτων Ξάνθης. Ὁ ἐν Λαμίᾳ δημοσιογράφος λογιστὴς Δημήτριος Ντάλας ὑποβάλλει αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλει τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ Λουτρὰ Ὑπάτης ὡς ζημιοῦσαν τὸ Δημόσιον κατὰ ἑκατομμύρια καὶ ζητεῖ νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν αὐτῆς καὶ ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Οἱ βουλευταὶ Ἰωαννίνων κ.κ. Μ. Γούδας καὶ Χ. Χρηστοβασίλης καταθέτουν τηλεγραφήματα τῆς Ἐπιτροπῆς συλλαλητηρίου τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Φιλιατῶν Ἡγουμενίτσης περὶ πληρώσεως τῆς κενῆς Μητροπολιτικῆς ἕδρας τῶν Φιλιατῶν. Ὁ Βουλευτὴς Ἠπείρου κ. Μ. Γούδας καταθέτει τηλεγράφημα τῆς Λαϊκῆς Ἐπιτροπῆς Κονίτσης διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ἐκδιωχθέντος ὑπὸ τοῦ λαοῦ κατόπιν συλλαλητηρίου Εἰρηνοδίκου τῆς πόλεως ταύτης καὶ ζητεῖ ἄμεσον ἀπομάκρυνσίν του. Οἱ κάτοικοι Κερκύρας τῆς περιφερείας Ποταμοῦ Μέσης ὑποβάλλουν αἴτησιν δι’ ἧς παρακαλοῦν ὅπως ἀποπερατωθῇ ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα ἀπὸ Ποταμὸν εἰς Τρίκλινον μήκους 1½ χιλιομέτρου. Οἱ ἐν Ἀθήναις Ἕλληνες ὑπήκοοι τῆς Τουρκίας ὑποβάλλουν ἀναφορὰν δι’ ἧς παρακαλοῦν ὅπως προταχθῇ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα τῆς ταχείας πληρωμῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν ἐκ Τουρκίας δικαιούχων Ἑλλήνων ὑπηκόων, ὧν ἐξετιμήθησαν ἤδη αἱ ἀκίνητοι περιουσίαι. Οἱ πολεμοπαθεῖς Ἐδέσσης παρακαλοῦν ὅπως μὴ παρελκυσθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Αἱ Γεωργικαί, Λαϊκαὶ καὶ Πιστωτικαὶ Τράπεζαι Πυλείας, Καράτογα, Μαγούλας καὶ Χατζῆ, οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ Βυτίνης, Πύλου, Ἐδέσσης, Κρεσταίνων, Μαγούλας, Πύργου, Δράπανια καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Ἀρήνης, Σεληνοῦντος, Κυνηγοῦ, Ἀρχαίας Ὀλυμπίας, Καρακουλᾶ, Χατζῆ, Πύλου, Μαγούλας καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Πύργου παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προστατεύσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων ἀπὸ τὴν σπεῖραν τῶν κερδοσκόπων οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν διάλυσίν της. Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. Λαζαρίδης καταθέτει αἴτησιν τοῦ Στεφάνου Τερατουριάν, πρώην ἐπιθεωρητοῦ τῆς Ὀθωμανικῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, κατοίκου Σερρῶν, ὑπηρετήσαντος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἁρμοστείαν Σμύρνης, δι’ ἧς παρακαλεῖ ὅπως διὰ τὰς ὑπηρεσίας του ταύτας τῷ χορηγηθῇ ἀνάλογος ἀποζημίωσις καὶ σύνταξις. Ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Δ. Κουτσοπέταλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀραχώβης περὶ κατὰ προτίμησιν κατασκευῆς τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Λεβαδείας –Ἀραχώβης–Δελφῶν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀρχαιολογικῶν καὶ ἐμπορικῶν σκοπῶν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. Ναυπλιώτης καταθέτει 1) ὑπόμνημα τῶν Συμβολαιογράφων τῆς νήσου Νάξου οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου μειοῦντος τὰ δικαιώματα τῶν Συμβολαιογράφων ἐπαρχιῶν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ παρακαλοῦν ὅπως αὐξηθοῦν διὰ Νόμου τὰ συμβολαιογραφικὰ δικαιώματά των καὶ ἰδίως τὰ γραφικὰ καὶ 2) καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Σύρου παραπονουμένων κατὰ τῆς τελευταίως ἐγκατασταθείσης ἐν τῇ νήσῳ δασικῆς ὑπηρεσίας, παρεμβαλούσης σημαντικὰς δυσκολίας εἰς τοὺς κατόχους τῶν κομιζομένων φορτίων ἐκ δασικῶν προϊόντων. Ὁ κ. Α. Μαζαράκης (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς δʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 19–11–26 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Στρατοῦ». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῆς ἐπαρχίας Παραμυθιᾶς». Ὁ κ. Γ. Ἐξηντάρης (Ὑπουργὸς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 28–10–26 Ν. Δ. περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Γεωργίας διοικητικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της 1) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26–30 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως Γυμνασίου ἐν Μαζείκοις καὶ 2) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει 1) αἴτησιν τοῦ εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσ)νίκης περὶ περαιτέρω ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Παπαπαράσχου καὶ 2) τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν Λαρίσης περὶ ἀδείας πρὸς περαιτέρω ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Κ. Θέου. Ὁ κ. Γ. Ἐξηντάρης (Ὑπουργὸς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 7 Νοεμβρίου 1927 συμφωνίας τοῦ Ἑλλην. δημοσίου μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων διὰ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένους δικαιούχους ἀνταλλαξίμους». Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «περὶ μέτρων δικαστικῆς προστασίας τῶν σεισμοπαθῶν Κορινθίας», ὅπερ χαρακτηρίζεται ὡς ὑπηρεσιακὸν 2) «περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων ἑρμηνευτῶν παρ’ εἰρηνοδικείοις καὶ πταισματοδικείοις» 3) «περὶ συστάσεως συλλόγου καὶ ταμείου προνοίας συμβολαιογράφων». Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ διαβαθμίσεων τῶν δημοδιδασκάλων». Ὁ κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐπισπεύσεως τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐχθρικῶν περιουσιῶν καὶ τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν ἐχθρικῶν χρεῶν». 2) Περὶ τροποποιήσεως ἄρθρου τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῆς Τραπέζης». 3) Περὶ περιορισμοῦ ἀτελείας μηχανημάτων καὶ τῶν ἀπαλλοτριώσεων καὶ περὶ καταβολῆς δαπανῶν ἐλέγχου καταλλήλου χρησιμοποιήσεως τῶν μηχανημάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀθανασιάδης Νόβας καταθέτει δήλωσιν ὅτι οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας λιμοκτονοῦν κυριολεκτικῶς λόγῳ τῆς κρίσεως ἣν διέρχεται ἡ μικρὰ κτηνοτροφία καὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ἀραβοσίτου, ὅστις στοιχίζει εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα 10 καὶ 11 δραχμάς. Παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν τούτων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κίνιας καὶ Β. Σαγιᾶς ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 2588 τῆς 27 Ἀπριλίου 7 Μαΐου 1921». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Καλογερᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14)4)28 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως κλπ. περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων κλπ. ὡς ἐτροποποιήθη κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Γρηγορίου, Α. Μητσοτάκης, Γ. Μπούμπουλης, Γ. Παπανικολάου, Ν. Ζερβός, Α. Θεολογίτης, Γ. Βοραζάνης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ κολασμοῦ τῶν παραβάσεων τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Σπετσιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ Τελων. Κώδικος καὶ ἑτέρων διατάξεων τοῦ νόμου 1165». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Ἰουνίου 1926 περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 2387 περὶ προστασίας τῆς πνευματικῆς ἰδιοκτησίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κίνιας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας». Ὁ αὐτὸς κ. βουλευτὴς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 15, 16 καὶ 17 τοῦ Ν. Δ. τῆς 17)25 Φεβρουαρίου 1926 περὶ ἀμνηστείας κλπ.». Ὡσαύτως ὁ αὐτὸς βουλευτὴς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προβιβασμοῦ ἀποστράτων συνταγματαρχῶν». Οἱ κ. κ. Γ. Καφαντάρης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ συνομολογήσεως δανείου διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν συμβάσεων κατασκευῆς τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης καὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως δημοσίων ὁδῶν».

§3Μ. ΚΑΤΣΑΚΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερ. Διατάξεως τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Μ. ΚΑΤΣΑΚΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὴν Λακωνίαν ἐνέσκηψεν ἡ ἀκρίς, ἡ ὁποία ἐπέφερε φοβερὰς καταστροφάς. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ σύντονος ἀρωγὸς πρὸς καταπολέμησίν της καὶ διάσωσιν τῆς κινδυνευούσης νὰ καταστραφῇ παραγωγῆς τῆς Λακωνίας.

§6Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐν Κρήτῃ κ. Πρόεδρε, ὁ πνεύσας πρὸ ἑξαημέρου αἰφνιδίως λίβας, ἐπέφερε μεγάλας καταστροφὰς εἰς τὰ σπαρτά, τὰ δένδρα καὶ τὰς φυτείας τῶν περισσοτέρων περιφερειῶν τῆς Κρήτης. Αἱ ζημίαι ἀνέρχονται εἰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, οἱ δὲ παθόντες ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ διατελοῦν ἐν ἀπογνώσει. Εἶναι ἀνάγκη ἀμέσου προνοίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ παρακαλῶ ἵνα παρασχεθῇ αὐτοῖς συνδρομὴ καὶ νὰ χορηγηθοῦν μακροπρόθεσμα δάνεια παρὰ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ ἐν γένει ληφθῇ πᾶν μέτρον ἀνακουφιστικὸν τῶν παθόντων.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγώ, πρὸ τῆς Ἡμερ. Διατάξεως, κ. Πρόεδρε, θέλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§9Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κ. Βουλευταί, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ στέρξῃ εἰς τοῦτο, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς πρὸς τὰ μεγάλα δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἔπληξαν τὴν Χώραν ἡμῶν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς.

§10Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπερώτησις κατὰ προτίμησιν συζητουμένη ἡ αἴτησις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιτρέψητε ἵνα ἐπεκταθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ συζήτησις.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δυστυχῶς τὰ δυστυχήματα διὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὁμιλήσω εἶναι ἡ καταστροφὴ ἡ μεγάλη, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν Κορινθίαν ἀφ’ ἑνὸς καὶ αἱ μεγάλαι ζημίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς ἓν μέγα τμῆμα τῆς Μακεδονίας, λόγῳ τῶν ἐκεῖ πλημμυρῶν. Ὡς ἀντιλαμβάνεσθε θὰ ἀσχοληθῶ πρῶτον περὶ τοῦ ζητήματος τῆς καταστροφῆς τῆς Κορινθίας, ὄχι μόνον διότι ἐκεῖθεν ἐκλεγόμενος θεωροῦμαι τρόπον τινὰ ὡς εἰδικωτέραν ἔχων ἐντολήν, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ τμήματος ἐκείνου τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ καταστροφή, ὡς καλῶς γνωρίζετε καὶ ἐκ τῆς δημοσιογραφίας, καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅσοι τὴν ἐπεσκέφθητε, εἶναι τεραστία. Δὲν πρόκειται δὲ ἐκεῖ περὶ καταστροφῆς περιουσιῶν μόνον, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ θυμάτων ἀνθρωπίνων. Ὁ σεισμὸς ὁ μέγας, ὁ ὁποῖος ἐπῆλθεν εἰς τὴν Κόρινθον κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς Κυριακῆς, μεταξὺ τῆς 9 καὶ 10 ἑσπερινῆς, κατέστρεψε καὶ ἠρείπωσε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου. Τὰ θύματα, τὰ ὁποῖα εἰς θανάτους, εἶναι δύο μόνον, εἶναι ὅμως πάμπολλοι οἱ τραυματίαι ἐκ τῆς πτώσεως τῶν οἰκιῶν. Δὲν ἐπῆλθον δὲ μόνον κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τοῦ κυρίως καταστρεπτικοῦ σεισμοῦ ταῦτα, ἀλλὰ ἐπῆλθον κατὰ τὰς μεταγενεστέρας ἡμέρας καθ’ ἃς καὶ ἄλλοι σεισμοὶ ἐπηκολούθησαν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσι καὶ δὲν ἐλήφθησαν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπαρκῆ μέσα. Δὲν θὰ περιγράψω, Κύριοι, τὴν καταστροφὴν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸ τμῆμα τῆς Κορινθίας καὶ ἡ ὁποία καταστροφὴ ἐπεκτείνεται σχεδὸν καθ’ ὅλην τὴν παραλίαν ἐκτὸς ἐλαχίστου τμήματος, κατὰ μέρος δὲ εἰς τὰ μεσόγεια. Δὲν χρησιμεύει ἄλλως τε νὰ περιγράψω τὴν καταστροφὴν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ ἤδη τὸ μέγεθος αὐτῆς. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ πόλις τῆς Κορίνθου κατεστράφη καθ’ ὁλοκληρίαν. Τὴν αὐτὴν περίπου τύχην, ἐὰν ὄχι πλήρη, ὑπέστησαν καὶ ἄλλα χωρία καὶ κωμοπόλεις τῆς Κορίνθου, ἡ Νεράντζα φερ’ εἰπεῖν, ἔξω τῆς Κορίνθου κειμένη καὶ πλησιέστερον πρὸς τὴν θάλασαν αὐτὴ κατηρειπώθη καθολικῶς. Ἡ γνωστὴ κωμόπολις καὶ ἐκ τῶν σπουδαίων αὐτῆς λουτρῶν τὸ Λουτράκι, καὶ αὐτὴ ἔπαθε κατὰ τὸ ἕν τμῆμα τὸ μεγαλύτερον, τελείαν καταστροφήν. Εὐτυχῶς δὲν ὑπέστη καταστροφὴν τό μέρος τὸ δυτικὸν ὅπου εἶναι καὶ αἱ πηγαὶ καὶ τὰ μεγαλύτερα ἐκ τῶν ξενοδοχείων. Βέβαια καὶ ἐκεῖ ἐπῆλθον βλάβαι, ἀλλὰ δὲν ἐπῆλθον αἱ καταστροφαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸ ἄλλο μέρος. Ὀφείλεται φαίνεται τοῦτο εἰς κἄποιαν διαφορὰν τοῦ ἐδάφους. Τὸ ἓν ἦτο στερεώτερον, ἐνῷ τὸ ἄλλο δὲν ἦτο. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω τὰ χωρία, ὅπως εἶναι ἡ Περαχώρα, ἡ ὁποία ἔπαθε τελείαν καταστροφήν, τὸ Βέλλο, τὸ Βραχάτι καὶ ἄλλα. Ὀφείλω δὲ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ καταστροφῶν, εἰς ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει τάχιστα νὰ ἐξακριβωθῇ, ἵνα μὴ λάβωσι χώραν καὶ ἄλλαι καταστροφαὶ εἰς ἀνθρώπινα θύματα. Εἴς τινα χωρία αἱ οἰκίαι ὑφίστανται ὄρθιαι ἀλλ’ αἱ βλάβαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε καὶ ἐκεῖ ὅπου φαίνεται ὅτι ἡ καταστροφὴ δὲν εἶναι πλήρης σχεδὸν εἶναι τοιαύτη. Τὰ χωρία, ἐκτὸς τῆς Κορίνθου, τὰ ὁποῖα ἔπαθαν θὰ εἶναι περὶ τὰ 45–50 καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἔμειναν συνοικισμοί τινὲς ἐν τῷ μεταξὺ ἄθικτοι καὶ ἔπαθαν ἄλλοι. Τὸ Κιάτον εἶναι ἐκ τῶν παθόντων. Τὸ Ξυλόκαστρον δὲν ἔπαθε, μολονότι, ἦτο ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον ἀπὸ μηνῶν ἤδη ἠκούοντο ὑπόκωφοι κρότοι καὶ ἐγένοντο δονήσεις, ἀλλ’ ἐκεῖθεν τοῦ Ξυλοκάστρου, εἰς πολλὰ μικρὰ χωρία, ἐν οἷς καὶ τὸ Καμάρι ἔπαθον πολλὰς καταστροφὰς καὶ πολλαὶ οἰκοδομαὶ κατέστησαν ἄχρηστοι. Πῶς συνέβη τοῦτο δὲν εἶμαι γεωλόγος νὰ τὸ ἐξετάσω. Ἐκεῖνο ὅμως εὐτυχῶς τὸ ὁποῖον παρετηρήθη κατὰ τὴν καταστροφὴν ταύτην, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὡς ἀντιπρόσωπου, τῆς Κορίνθου νὰ τὸ ἐξάρω, εἶναι τὸ μέγα θάρρος ἡ μεγάλη εὐψυχία καὶ καρτερία τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν οἱ κάτοικοι τῶν παθόντων μερῶν. Οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν ἀπηλπίσθησαν, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐφρόντισαν περὶ ἀτομικῶν ἀναγκῶν, ἀλλ’ εὐθὺς ἀμέσως ἐζήτησαν πῶς ταχέως θὰ ληφθοῦν τὰ μέσα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπανήρχετο ἡ νεκρωθεῖσα ζωή, θὰ ἐπανήρχετο ἡ κίνησις εἰς τὸν τόπον καὶ θὰ ἐξησφαλίζετο τὸ μέλλον τοῦ τόπου; Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν εὐψυχίαν τῶν κατοίκων σπουδαίως συνετέλεσε καὶ ἡ ἀλληλεγγύη ἡ ὁποία ἐπεδείχθη ὄχι μόνον ἐκ τῶν γειτονικῶν μερῶν, ὄχι μόνον ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὄχι μόνον ἐκ τῶν Ἑλλήνων τῶν ἔξω τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ καὶ ἀλλοδαπῶν Κυβερνήσεων καὶ ἀλλοδαπῶν λαῶν. Ἡ προθυμία πρὸς συνδρομὴν ἡ προθυμία πρὸς ὑποστήριξιν τῶν παθόντων ὑπῆρξεν ἀληθῶς μεγίστη. Καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν Κορινθίων ἐκφράζω τὸ συναίσθημα ἐκείνων, διατυπῶν τὴν μεγάλην συγκίνησιν ἣν ᾐσθάνθησαν ἐκ τῆς ἀλληλεγγύης καὶ τῆς συνδρομῆς τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς αὐτοὺς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἴτε τῆς Ἑλλάδος εἴτε ἐκτὸς εὑρισκόμενος. Ἐπίσης ὡς ἀντιπρόσωπος ἐκείνων νὰ διατυπώσω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ παθόντος λαοῦ τῆς Κορινθίας πρὸς τὰς ξένας Κυβερνήσεις καὶ τοὺς ξένους λαοὺς διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ αὐθόρμητον καὶ εἰλικρινῆ συνδρομὴν τὴν ὁποίαν παρέσχον εἰς τὸν παθόντα λαὸν κατὰ τὴν δεινὴν ἐκείνην περίστασιν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελον νὰ καθορίσω τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἔσπευσε καὶ διετύπωσε ταῦτα εἰς συνέντευξίν του, εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος καὶ εἰδικώτερον ἀνεπλήρωσε τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὰς πενθίμους αὐτὰς διὰ τὴν Κορινθίαν ἡμέρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, εἰς συνέντευξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εὐθὺς τὰς πρώτας ἡμέρας διεπίστωσεν ὅτι ὁ Κορινθιακὸς λαὸς ἐξεδήλωσεν ὁλόκληρον τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ διὰ τὴν ληφθεῖσαν τότε περὶ αὐτοῦ πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω διὰ τὴν διαπίστωσιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰμὴ ὅτι λαός, ὡς ὁ τῆς Κορινθίας, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσου σθένους καὶ καρτερίας ὑπέστη τὴν συμφοράν, εἰμὴ ὅτι ἑπόμενον ἦτο νὰ εὐχαριστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅσα ὑπὲρ αὐτοῦ ἔλαβε μέτρα, μέτρα τὰ ὁποῖα ἦτο ὑπόχρεος νὰ λάβῃ αὕτη, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διευθύνουσι τὰ κοινά, ἀλλ’ ὅτι αἰσθάνεται καὶ εὐγνωμοσύνην ὁ Κορινθιακὸς λαὸς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ μέτρα ταῦτα, τοῦτο ἀπορῶ πόθεν τὸ διεπίστωσεν ὁ κ. Ὑπουργός. Δυνατὸν νὰ αἰσθάνεται ἐκτίμησιν, ἀλλὰ εὐγνωμοσύνην ποτέ! Δὲν εἶναι ἡ εὐγνωμοσύνη τὸ αἴσθημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ πηγάσῃ ἀπὸ τὰ αἰσθήματα ἑνὸς λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ Κυβέρνησιν πηγάζουσαν ἐξ αὐτοῦ καὶ προνοοῦσαν δι’ αὐτόν. Εἶναι τὰ ἔργα. Δὲν θὰ ἤθελον, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω οὐδὲ νὰ ἐξετάσω ποῖα ἦσαν, τὰ ἔργα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς διεπίστωσεν ἀτόπως κατ’ ἐμέ, εὐγνωμοσύνην ἀντὶ ἐκτιμήσεως. Καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τοὺς παθόντας συμπολίτας μου, δὲν εἶμαι καθόλου προδιατεθειμένος νὰ εἰσέλθω εἰς πολιτικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ ἔκαμον τοὺς ὑπαινιγμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμον, ἔκαμον τοῦτο ἐξαναγκαζόμενος καὶ ἀπὸ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας καὶ ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀπόντος κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀπὸ τὸν θόρυβον, τὸν μέγαν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο μὲ τὴν αὐτὴν κατεύθυνσιν ὑπὸ δημοσιογραφικῶν φύλλων ἐκπροσωπούντων τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ ὑπὸ δύο, τῶν μεγαλυτέρων, τῶν ὑποστηριζόντων τὰ συμπράττοντα Κόμματα. Καὶ ἐφόσον ἔκαμον τὸν ὑπαινιγμὸν τοῦτον θὰ ἤθελον μόνον γενικῶς νὰ παρατηρήσω, ὅτι δυστυχῶς τὸ Κράτος δὲν ὑπῆρξε γοργὸν εἰς τὰς ἐνεργείας του, δὲν ὑπῆρξε μεθοδικόν, οὐδὲ μέχρι σήμερον. Προσέτρεξαν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς καταστροφῆς, τὴν ὑστάτην ὅμως, Κύριοι, ἡμέραν καὶ τοῦτο εἶναι τὸ λάθος των. Δὲν λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδιαφόρησε ἢ εἶχε σκοπὸν νὰ ἀδιαφορήσῃ, ἀλλὰ διαβεβαιῶ ὅτι οὐδὲ ἕνα συνεργεῖον ἐστάλη νὰ ἰδῇ τί δύναται νὰ εἶναι κάτω ἀπὸ τὰ ἐρείπια. Δὲν ἐστάλη εὐθὺς ἀμέσως, ὡς ἔπρεπε, μία πρόχειρος ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία. Οἱ κ. Ὑπουργοὶ —συνέβη ὁ σεισμὸς περὶ τὰς 9½ τῆς ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς—μετέβησαν ἐκεῖ τὴν Δευτέραν καὶ μόνον ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς μετέβη τὴν ἑσπέραν τῆς Δευτέρας, ἐκ μέρους δὲ τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν τῆς Δευτέρας δὲν εἶχε ληφθῇ οὐδεμία μέριμνα περὶ οὐδενός. Τρόφιμα ἐστάλησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μόλις τὴν Τρίτην. Βεβαίως δὲν ἔμειναν νήστεις καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν εἶχον τὴν ἀνάγκην νὰ αἰσθάνωνται τὸ αἴσθημα τῆς πείνης. Ἀλλὰ ἡ πρόνοια ἦτο ἀναγκαία. Τὴν πρόνοιαν αὐτὴν τὴν ἔλαβον οἱ γειτονικοὶ Δῆμοι καὶ οἱ ἀπώτεροι, ὅπως εἶναι οἱ Δῆμοι Ἄργους, Τριπόλεως, Ναυπλίου καὶ ἐκ τῶν ἀπωτέρων αἱ Πάτραι. Τί ἐγένετο ἐκτὸς τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, ὁ ὁποῖος ἔφθασεν εἰς Κόρινθον τὴν Δευτέραν τὸ ἑσπέρας; Οὐδεμία, οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη πρόνοια εἶχε ληφθῇ περὶ ἀναγκῶν ἢ ὑγιεινῶν μέτρων. Δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ ἐκπροσωπῶν τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ Νομῷ, ὁ κ. Νομάρχης, δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον οὔτε νὰ διαταράξῃ τὸν ὕπνον του καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἔδει, ὅταν ἔμαθε τὴν καταστροφὴν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς καὶ ἀφοῦ εἰδοποιήθη καὶ παρεκινήθη εἰς τοῦτο παρ’ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐκεῖ ἑδρεύοντος Σώματος Στρατοῦ. Ἐζητήθη ἡ συνδρομή του ἵνα γίνῃ ἐπίταξις.

§14Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Νομάρχης ἔφθασε τὴν νύκτα εἰς τὴν Κόρινθον, διότι εἴχαμε τηλεγράφημα τοῦ Νομάρχου τὴν νύκτα εἰς τὴν Τρίπολιν.

§15Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσ.). Ὑποθέτω ὅτι ὁ Νομάρχης ἐτηλεγράφησε τὴν νύκτα ἀπὸ τὴν Ἰσθμίαν.

§16Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ ὁ συνταγματάρχης κ. Πετρίδης.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν, ἐπὶ τοιούτου θέματος ὁμιλῶν, νὰ ἀδικήσω κανένα καὶ χαίρω πολὺ ὅτι διαψεύδεται ἡ εἴδησις περὶ τοῦ κ. Νομάρχου καὶ ὅτι ἔσπευσε νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ διὰ τοῦτο δὲν προχωρῶ εἰς περαιτέρω ἀφήγησιν σχετικῶς πρὸς τὸν Νομάρχην. Ἡ πληροφορία μοὶ ἐδόθη παρὰ φίλου, ὅστις ἀσφαλῶς θὰ εὑρίσκεται καὶ αὐτὸς ἐν πλάνῃ.

§18Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἐβεβαίωσαν τὰ ἴδια.

§19Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβὴς λέγω τοῦτο. Ὅτι τὴν νύκτα τῆς Κυριακῆς ἐγὼ ἐπεκοινώνησα δίς. Πρῶτον τὴν 2αν μεταμεσονύκτιον ὥραν καὶ κατόπιν τὴν πρωΐαν. Τώρα δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐὰν τὸ μεσονύκτιον ἦτο ὁ Νομάρχης εἰς Κόρινθον, ἀλλὰ βεβαιῶ ὅτι τὴν πρωΐαν ὁ Νομάρχης ἐπεκοινώνησε μετ’ ἐμοῦ, ἀναφέρων τὸ γεγονός.

§20Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Παπαναστασίου δὲν χρειάζομαι ἄλλο τι καὶ δὲν ἐπιμένω καθόλου. Δι’ αὐτὸ εἶμαι εὐχαριστημένος καὶ ἀνακαλῶ τὰ σχετικῶς πρὸς τὸν κ. Νομάρχην λεχθέντα, τὰ ὁποῖα εἶπον συνεπείᾳ μιᾶς πεπλανημένης πληροφορίας, ἥτις δὲν ἐδόθη εἰς ἐμὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους κ. Βουλευτάς. Ἀλλὰ τίνα σημασίαν εἶχε τοῦτο, ὅταν αἱ ἐπισκέψεις τῶν προσώπων δὲν συνωδεύοντο καὶ μὲ τὰ πρόχειρα μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο πρὸς θεραπείαν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἦτο ἀνάγκη τῆς ἐπιτοπίου μεταβάσεως τῶν ἁρμοδίων ἵνα λάβουν γνῶσιν τῆς καταστάσεως ἀφοῦ ἐγνώριζον τὰ τῆς καταστροφῆς αὐτῆς; Ἔμαθεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ Κόρινθος κατεστράφη καὶ κατηρειπώθη καὶ δὴ ἐκ τηλεγραφημάτων ἔξωθεν τῆς Κορίνθου, ἀφοῦ τὸ τηλεγραφεῖον τῆς Κορίνθου κατεστράφη. Ἀμέσως ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ σταλῶσι τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια, ὥστε ἐὰν ὑπῆρχον ὑπὸ τὰ ἐρείπια ἄνθρωποι νὰ ἐλευθερωθῶσι καὶ νὰ παρασχεθῇ εἰς ὅλους ἡ ἀναγκαία βοήθεια φαρμάκων καθὼς καὶ τὰ πρόχειρα μέσα τῆς συντηρήσεως. Δὲν ἀποδίδω βεβαίως θέλησιν ἀδιαφορίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἀποδίδω ἔλλειψιν προσηκούσης δράσεως, ἔλλειψιν προσηκούσης ἐπιμελείας, ἀναλόγου πρὸς τὴν μεγάλην συμφοράν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, Κύριοι, ἀλλ’ ἡ πόλις αὕτη ἔμεινε σχεδὸν εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἀπὸ τῆς δεκάτης νυκτερινῆς ὥρας τῆς Κυριακῆς καὶ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἔμεινεν ἡ ἰδία καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην. Τὴν Τρίτην πρωΐαν, ὅτε μετέβην καὶ ἐγὼ εἰς Κόρινθον καὶ εἶδον τὰ ἐρείπια καὶ τὴν συμφοράν, εἶδον τὴν συγκινητικὴν ἐκείνην καὶ σπαραξικάρδιον κατάστασιν καὶ δὲν εἶδον ληφθὲν κανὲν μέτρον κυβερνητικόν. Εἶδον μόνον ὅτι ὑπῆρχον δύο φωτεινὰ σημεῖα, ἡ εὐψυχία τῶν κατοίκων καὶ ἡ ἀληθῶς μεγαλειώδης δρᾶσις τοῦ Μητροπολίτου Κορινθίας, ὁ ὁποῖος ἀόκνως τρέχων παντοῦ, παριστάμενος παντοῦ ἐνεψύχωνε καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ διὰ τῆς παραστάσεώς του καὶ διὰ τῆς συμπονίας του ὁλόκληρον τὸ ποίμνιόν του. Ἐφρόντισα ἀμέσως τότε, εὑρὼν τὸ τηλέφωνον ὑπὸ μίαν σκηνήν, νὰ ἐπικοινωνήσω μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ζητήσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ἵνα τὸν παρακαλέσω καὶ τοῦ συστήσω ν’ ἀποστείλῃ πλοῖα πρὸς ἐν ἄρρυνσιν τῶν καταστραφεισῶν οἰκογενειῶν, ν’ ἀποστείλῃ σκηνὰς καὶ ὅ,τι ἄλλο ἀπῃτεῖτο ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων εἰς μίαν καταστροφήν, εἰς μίαν συμφοράν, ἐπελθοῦσαν εἰς ἀνθρώπους βιοῦντας ὑπὸ τὰ ἐρείπια καὶ διὰ τὸ ἀπαραίτητον εἰς αὐτὰς τὰς τραγικὰς περιστάσεις φῶς, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο διὰ τῶν ἠλεκτρικῶν προβολέων τῶν πλοίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἦτο ἐν Ἀθήναις. Διετέλει ἐν ἀδείᾳ εἰς Καλάμας καὶ τὸν ἀνεπλήρου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Μετεβίβασα εἰς αὐτὸν τὰς ἀπαιτήσεις ταύτας τὰς στοιχειώδεις τῶν κατοίκων καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ σπεύσῃ εἰς ταχεῖαν ἐνέργειαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μοῦ ἀπήντησεν «100 σκηνὰς εἶχον, τὰς ἔδωκα. Ἄλλας περιπλέον δὲν ἔχω. Διὰ τὸ πλοῖον μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ συνενοεῖτο, ἀλλ’ ἀντὶ πολεμικοῦ ἐστάλη τὴν ἑπομένην ὁ «Κανάρης», ὅστις τίποτε δὲν ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ. Μοῦ εἶπον ὅτι ὑπῆρχον δύο, ἀλλ’ ἐγὼ ἓν ἔβλεπον.

§21Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Ἔφυγαν δύο.

§22Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἓν πλοῖον εἶδον.

§23Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Δύο. Τὸ ἓν τὴν Δευτέραν τὸ βράδυ, καὶ τὸ ἄλλο τὴν Τρίτην πρωΐαν.

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶχε φθάσει φαίνεται τὴν Τρίτην τὴν πρωΐαν, διότι ἐγὼ μετέβην εἰς τὸν λιμένα καὶ δὲν εἶδον παρὰ ἕν καὶ περὶ ἑνὸς πλοίου μὲ ἐπληροφόρησαν. Ἐγὼ ἐπεκοινώνησα μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὸ ταχύτερον, διότι ἡ ἐκεῖ μετάβασίς μου δὲν εἶχεν σκοπὸν νὰ παρηγορήσῃ ἀλλὰ νὰ ἀντιληφθῶ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅ,τι ἐχρειάζετο, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἔπραξα καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβῇ ἕν πλοῖον ἵνα φωτίζῃ τοὺς δυστυχεῖς πληθυσμοὺς διὰ τῶν προβολέων του. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐπίκειται καὶ βροχή. Πῶς θὰ εὑρεθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρὸ τῶν ἐρειπείων καὶ μὲ βροχήν; Δυστυχῶς ὅμως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔγινεν ἀπολύτως τίποτε. Καὶ τὴν ἑπομένην ἐλάχισται ἦσαν αἱ σκηναί, ὅλος δὲ ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ὑπέστη τὴν βροχὴν ἐν ὑπαίθρῳ. Ἐπιστρέψας εἰς τὰς Ἀθήνας ἔσπευσα νὰ συναντήσω καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προνοίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μοῦ εἶπεν ὅτι ὅσας σκηνὰς εἶχεν τὰς ἔδωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Μόλις τὴν Τετάρτην κατωρθώθη ἐπὶ τέλους νὰ ἀποσταλῶσι σκηναί τινες, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἦσαν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Εὐτυχῶς βοήθεια ἐκ μέρους φίλου Κράτους, πρὸς τοῦ ὁποίου τὴν ὀργάνωσιν ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ συγκριθῶμεν, τοῦ Ἀγγλικοῦ, ἱκανοποίησε τὰς πρώτας ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι οὔτε αἱ σκηναὶ αὐταὶ θὰ ἐπήρκουν, ἂν δὲν ἐπηκολούθει μία διαρροὴ τοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τὴν Πρωτεύουσαν. Αὐταὶ εἶναι αἱ στοιχειώδεις ἐλλείψεις, ἃς ἤθελον νὰ τονίσω, ἵνα παρατηρήσω ὅτι ἀπαραίτητος ἀνάγκη ὑπάρχει ὅπως ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεύθυνσιν τῶν ὑπηρεσιῶν διὰ παρομοίας περιστάσεις. Ὀφείλω δὲ προσέτι νὰ εἴπω ὅτι οὐδεὶς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπεσκέφθη τὰ χωρία τῆς Κορίνθου, μόλις δὲ τὴν Πέμπτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μετέβη μετὰ τοῦ Μ. Μητροπολίτου πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν χωρίων. Ἡ μόνη προστασία τῶν χωρικῶν ἦσαν τὰ σταφιδόπανα. Μία μόνον ἐλήφθη πρόνοια ἐκτὸς τῆς Κορίνθου, διὰ τὸ Λουτράκι καὶ διὰ τὴν Περαχώραν. Ἡ πρόνοια ὅμως αὕτη ἐλήφθη ἐκ μέρους τῶν Ἄγγλων καὶ Ἰταλῶν. Εἰς τὸ Λουτράκι ἐστάλησαν 17 σκηναὶ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι καὶ αὗται ἦσαν ἄχρηστοι. Τὴν Κυριακὴν ἀκόμη, διερχόμενος ἐκ Νεμέας, ἀντελήφθην ὅτι οἱ μαθηταὶ τῶν Σχολείων ἔκαμναν μάθημα εἰς τὸ ὕπαιθρον, δὲν γνωρίζω δὲ διατὶ ἓν μέρος ἐξ αὐτῶν ἔκαμνε μάθημα εἰς τὸ Νεκροταφεῖον. Ἐπανελθὼν τὴν Δευτέραν εἰς Ἀθήνας, ἐζήτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν ὁποῖον δὲν εὗρον καὶ ἀνεκοίνωσα τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν ἵνα ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα. Δὲν γνωρίζω ποῖον μέτρον, ἐλήφθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Εἶδον μόνον ἐξαγγελλόμενον ὅτι ἐλήφθη τὸ μέτρον ἵνα κριθῶσιν οἱ μαθηταὶ ἐπὶ τῇ δάσει τῆς μέχρι τοῦδε ἐπιδόσεώς των. Δὲν γνωρίζω δὲ ἂν ἐλήφθη καὶ τὸ μέτρον τοῦτο.

§25Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπ. τῆς Παιδείας). Ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔλαβα τὸν λόγον, Κύριοι, καὶ εἶπον ὅσα εἶπον, ἵνα μὴ πᾶσα κραυγὴ ἐρχομένη ἐκεῖθεν παρεξηγῆται, ὡς ὀφειλομένη εἰς λόγους πολιτικούς.

§27Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Παρὰ τὰς συνεννοήσεις ἃς ἔσχον μετὰ τοῦ Μητροπολίτου Κορινθίας περὶ διακοπῆς τῶν μαθημάτων, παρεκλήθην κατόπιν ὑπὸ γονέων μαθητῶν καὶ ἄλλων ἐλθόντων ἀπὸ τὴν Κόρινθον, ὅπως διατάξω τοὺς δημοδιδασκάλους νὰ ἐξασκοῦν ἐπὶ τῶν μαθητῶν εἶδος παιδονομίας, ἵνα μὴ ἀπασχολῶσιν οὗτοι τοὺς γονεῖς των. Φαίνεται ὅτι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας ἐν τῇ συγχύσει ἥτις ἐπεκράτει, οἱ διδάσκαλοι, τῇ παρακλήσει τῶν γονέων, συνήθροιζον τοὺς μαθητὰς εἰς ὅποιον χῶρον εὕρισκον πρόχειρον, καὶ δι’ αὐτὸ εἴδετε τούτους καὶ εἰς τὸ Νεκροταφεῖον.

§28Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ λάβῃ γενναιότερα μέτρα ὑπὲρ τῶν μαθητῶν. Ὡρισμέναι κυρίαι, αἱ ὁποῖαι προέβησαν εἰς συλλογὴν ἐράνων, εἶναι πρόθυμοι νὰ συντρέξωσιν τὸ ἔργον τῆς κατὰ τὸ θέρος ἰδιαιτέρας προνοίας ὑπὲρ τῶν μικρῶν μαθητῶν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἓν ἀκόμη ἔχω νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδὲ περὶ τῶν ἀπαραιτήτων ἀστυνομικῶν μέτρων εἶχε ληφθῇ πρόνοια. Κυρία, καθηγήτρια, μὲ παρεκάλεσε νὰ μεσιτεύσω ὅπως κατορθωθῇ ἡ μεταφορὰ ἑνὸς μπαούλου τὸ ὁποῖον εἶχε καὶ διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὁποίου τῆς ἐζήτουν 150 δραχμάς. Τοιαῦται ἦσαν αἱ ἀπροσεξίαι τῶν πρώτων ἡμερῶν. Ποῦ ὅμως βαίνομεν ἤδη; Τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ πείσουν τὸν κόσμον ὅτι θὰ ἀναζήσῃ ἡ πόλις τῆς Κορίνθου, ὅτι ἂν ἔπεσεν ἡ οἰκία, δὲν ἐτάφη μετ’ αὐτῆς ἡ ζωὴ καὶ ἡ κίνησις. Εἶχον παρακαλέσει νὰ σταλῶσι μηχανικοὶ εἰς τὰ διάφορα μέρη ἵνα ἴδουν πρωτίστως ποῖαι εἶναι κατοικήσιμοι ἐκ τῶν οἰκιῶν καὶ ποῖαι δὲν εἶναι. Ἰδιαιτέρως παρεκάλεσα τοῦτο διὰ τὸ Λουτράκι. Ὡς εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας μετέβη εἰς τὸ Λουτράκι ὁ Διευθυντὴς τῶν Ξένων καὶ Ἐκθέσεων, ἀλλ’ οὗτος δὲν εἶναι μηχανικός. Διὰ τὴν ἐμψύχωσιν τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται ὅτι θὰ χάσουν τὴν λουτρικὴν περίοδον, θὰ ἔπρεπε νὰ σταλῇ ἐκεῖ μηχανικὸς ὁ ὁποῖος νὰ ἐξετάσῃ καὶ ὑποδείξῃ τὰς ἀναγκαίας ἐπισκευάς. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀταξία ἡ ὁποία διέπει τὰς μέχρι τοῦδε ἐνεργείας, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔλλειψις μιᾶς προσπαθείας πρὸς ψυχολογικὴν ἐνθάρρυνσιν τῶν κατοίκων, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν ἐγένετο. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐφθάσατε εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ κάμετε ξυλίνας οἰκοδομὰς ἢ ὄχι· εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ γίνῃ ὅ,τι γίνῃ τὸ ταχύτερον, ἵνα μὴ στερηθῶσιν οἱ κάτοικοι καὶ ἡ κοινότης τῆς ἐκ τῶν ξένων ὠφελείας.

§29Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω καὶ νὰ εἴπω περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν.

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολλὰ μέτρα ἐξηγγέλθησαν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο δυστυχῶς μέχρι τοῦδε.

§31Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγὼ δὲν ἐξήγγειλα οὐδέν.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὶ θὰ πράξετε. Ἐγώ, ὄχι μόνον ὡς ἀρχηγὸς κόμματος ἀλλὰ καὶ ὡς προερχόμενος ἐκ τῆς περιφερείας ἐκείνης, εἶχον τὴν ἀξίωσιν, ὅπως, ὅταν συνιστῶ ἕν μέτρον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ μέτρον τοῦτο γίνεται δεκτόν, τοὐλάχιστον, νὰ πραγματοποιῆται. Οἱ ἐκ τοῦ Λουτρακίου συμπολῖταί μου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος ὡς λέγεται, εἶπεν ὅτι ἡ παροῦσα στιγμὴ εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν οἰκοπέδων ἐν Λουτρακίῳ. Τὴν διαμαρτυρίαν των ταύτην ἀπευθύνουν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ πράξῃ ὅ,τι δύναται τὸ ταχύτερον πρὸς χρησιμοποίησιν τῶν Λουτρῶν. Ἐὰν δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι, νὰ τὸ εἴπῃ εἰλικρινῶς ἵνα λάβουν οἱ ἄνθρωποι τὰ μέτρα των. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα παθόντα μέρη, καὶ μέχρι τῆς ὁριστικῆς των ἀποκαταστάσεως ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της κυρίως πρὸς ἀνέγερσιν μιᾶς προχείρου ἀγορᾶς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς προσωρινῆς ἐμπορικῆς καὶ ἐπαγγελματικῆς κινήσεως. Ἐπὶ τούτου οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις. Τὴν σκέψιν μου ταύτην ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν Μητροπολίτην. Εὐτυχῶς ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ἐδώρησε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ξυλείαν καὶ ἡ δρᾶσις τῆς Κυβερνήσεως περιορίζεται ἤδη εἰς τὸ νὰ παρακολουθῇ μόνον τὴν γενομένην ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὴν ἀνέγερσιν μιᾶς προχείρου ἀγορᾶς οὐδεμία ποσότης ξυλείας ἐστάλη πρὸς ἀνέγερσιν τῶν ξυλίνων προσωρινῶν παραπηγμάτων εἰς τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι θὰ παραμείνουν μέχρι τῆς ὁριστικῆς των ἀποκαταστάσεως εἰς τοὺς ἀνοικοδομηθησομένους οἴκους των, ἡ ἀνέγερσις τῶν ὁποίων ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ βραδύνῃ καὶ μέχρι δύο ἐτῶν.

§33Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν μείνῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Μία ἄλλη Κυβέρνησις τὰ κάμνει γρηγορώτερα.

§34Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἄλλην πλέον ἐσπευσμένην ἐνέργειαν θέλετε, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις διέταξε νὰ ἐκκενωθῶσι τὰ προσφυγικὰ παραπήγματα τῆς Κορίνθου, ἵνα ἐγκατασταθῶσιν οἱ ἐντόπιοι.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις ἐκ μέρους ὅλων τῶν Ἀρχῶν ὅπως εἰς ὡρισμένα ξύλινα παραπήγματα τῆς πλατείας ἐγκατασταθῇ ἀγορά. Οἱ δὲ ἐν αὐτοῖς πρόσφυγες ἠρνήθησαν νὰ ἐκκενώσωσι τὰ παραπήγματα αὐτῶν. Διὰ τοῦτο διέταξεν ὁ Μητροπολίτης νὰ ἐκκενωθῶσι τὰ παραπήγματα. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, δὲν τὸ ἔθιξα δὲ ἵνα μὴ ἄνευ λόγου δημιουργοῦνται ζητήματα μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Νομίζω ὅτι τοὐλάχιστον εἰς τοιαύτας μεγάλας συμφορὰς δὲν πρέπει νὰ δημιουργῶνται τοιούτου εἴδους προστριβαὶ καὶ διακρίσεις. Γενικῶς ὅμως ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι οὐδὲν ὡρισμένον πρόγραμμα διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν προσωρινῶν παραπηγμάτων ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Καὶ δέον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ διαβιώσωσιν εἰς τοιαῦτα παραπήγματα, ἐκτὸς ἐὰν θεατρικῶς κάμνετε πάντα ταῦτα διὰ νὰ εἴπετε ὅτι διεθέσατε παραπήγματα. Ἡ ξυλεία, ἥτις πρόκειται νὰ χορηγηθῇ, εἶναι τελείως ἀνεπαρκὴς καὶ μόνον κατόπιν διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων ἀπεφασίσθη νὰ αὐξηθῇ αὕτη. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς δικηγόρος ἢ εἰς ἰατρὸς νὰ ἔχῃ ἕν μόνον δωμάτιον διὰ κατοικίαν, γραφεῖον κλπ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ὅτι κάμνετε καταρρίπτουν τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρέχουν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τοὺς σεισμοπαθεῖς εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῶν τύχην. Ἡ προσωρινὴ στέγασις διαρκῶς μελετᾶται, ἐνῷ δὲν συντελεῖται ἀκόμη τίποτε, κατὰ τρόπον δεικνύοντα τελείαν ἄγνοιαν τῶν πραγμάτων καὶ μίαν τελείαν ἀδιαφορίαν. Ἡ ξυλεία, ἥτις ἐλέχθη ἐπανειλημμένως ὅτι ἀποστέλλεται δὲν ἀπεστάλη ἀκόμη. Ἀκόμη δὲ παρατηρεῖται ἡ εἰκὼν τῆς φρίκης εἰς τὴν Κόρινθον, διότι οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη διὰ τὴν κατεδάφισιν τῶν ἐρειπίων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατεδαφισθοῦν ταῦτα διὰ νὰ μὴ πίπτωσι ἐκ τῶν σεισμῶν, διότι εἶναι δυνατὸν ἡ τοιαύτη πτῶσις νὰ ἔχῃ θύματα.

§36Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐφόσον ἐξακολουθοῦν αἱ σεισμικαὶ δονήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατεδάφισις τῶν ἐρειπίων, διότι ὅταν ἤρχισεν αὕτη εἴχομεν θύματα.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Βουλήν. Κατεδαφίσεις ἐγένοντο ὑπὸ ξένων συνεργείων καὶ οὐδὲν θῦμα εἴχομεν, παρῆλθε δὲ ἤδη ἡ 4η ἑβδομὰς καὶ οὔτε αἱ ὁδοὶ ἐκκαθαρίσθησαν, ὥστε νὰ δύνανται οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐπικοινωνῶσιν, οὔτε κἂν τὰ ρεῖθρα ἐκκαθαρίσθησαν, ἐνῶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποσταλῇ εἷς λόχος μηχανικοῦ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο. Αἱ δὲ παραλείψεις αὗται παρέχουν εἰς τοὺς κατοίκους τὴν ἰδέαν ὅτι ἐγκατελείφθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸ τελευταῖον συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη ἐν Κορίνθῳ, ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλα αἰτήματα. Διὰ δύο ἐξ αὐτῶν πληροφοροῦμαι ὅτι ἐλήφθη ἤδη πρόνοια ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀφορῶντα τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ τὸ δικαιοστάσιον, συνιστῶ ὅμως προσέτι ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ἐκεῖ ἀέργου πληθυσμοῦ, ὅταν θὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως. Τοῦτο εἶναι μία δικαιοτάτη ἀξίωσις τῶν κατοίκων. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐγένετο, καὶ ἐκεῖνα δὲ ἅτινα πρόκειται νὰ γίνουν, εἶναι μέτρα ἄστοχα, ἅτινα θὰ ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μειώσουν τὴν ἐνεργητικότητα τῶν κατοίκων. Λάβετε μέτρα διὰ τὴν στέγασιν τῶν κατοίκων καὶ τῆς πόλεως καὶ τῶν πέριξ χωρίων καὶ ἐξαγγείλατε αὐτά, εἰδ’ ἄλλως, ἐὰν δὲν ἐσκέφθητε οὐδὲν μέτρον, νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπητε. Πρέπει προσέτι νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ ἓν ἄλλο κακὸν τὸ ὁποῖον ἔπεσε εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, καὶ τοῦτο εἶναι αἱ ἀκρίδες. Ἔχω δὲ τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ἀποσταλὲν πετρέλαιον δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§38Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑφυπ. τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τῇ αἰτήσει τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐνέκρινα τὰς πιστώσεις διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πετρελαίου.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀμφέβαλλον διὰ τὰς πιστώσεις, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν ἔφθασαν ἐκεῖ εἰ μὴ 100 κιβώτια πετρελαίου, ἅτινα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀκρίδων καὶ ὑπάρχει φόβος εἰς τὴν συμφοράν, ἥτις ἐπέπεσεν εἰς τὴν Κόρινθον, νὰ προστεθῇ καὶ νέα, ἡ τῆς καταστροφῆς τῆς ἐσοδείας. Λάβετε τὰς ἀποφάσεις σας καὶ ἐξαγγείλατε ταύτας, καὶ μὴ διαβουκολῆτε τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, ὅτι θὰ θεραπεύσητε τὰς ἀνάγκας των, τὰς ὁποίας εἴτε δὲν θέλετε εἴτε δὲν δύνασθε νὰ τὰς θεραπεύσητε. Πλὴν ὅμως τῆς καταστροφῆς τῆς Κορίνθου ἔλαβε, Κύριοι, χώραν καὶ ἄλλη μεγάλη καταστροφὴ εἰς τὴν Μακεδονίαν ἐκ τῶν πλημμυρῶν.

§40Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ ὅπως, ἐπειδὴ ἀπουσιάζουν δύο ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη διὰ τὴν Παρασκευήν.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύνανται νὰ χωρισθοῦν τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος διὰ δύο λόγους, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἔχω ἁπλᾶς πληροφορίας καὶ δεύτερον διότι οἱ ἁρμοδιώτεροι τῶν Ὑπουργῶν ἀπουσιάζουν καὶ μάλιστα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅστις ἀπουσιάζει ἕνεκα τοῦ ἀτυχήματος τούτου. Πάντως συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὅλα τὰ προσήκοντα μέτρα, διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς.

§43Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐλήφθησαν ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς ἀκούων ταῦτα, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται ἄλλη συνηγορία διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς. Ἀλλ’ ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη τοιαύτη, πρέπει ἡμεῖς νὰ ὑψώσωμεν τὴν φωνήν μας ὑπὲρ τῶν παθόντων. (Χειροκροτήματα).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§46Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κ. Συνάδελφοι, ἤλεγξε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὀλιγωρίαν, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ, τόσον τῆς Κορίνθου, ὅσον καὶ τοῦ Λουτρακίου καὶ τῆς περὶ αὐτὴν περιοχῆς, κατόπιν τῶν μεγάλων καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς καὶ εἰς τὰς περὶ αὐτὰς κωμοπόλεις μετὰ τοὺς σεισμοὺς τῆς 22–23 Ἀπριλίου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω εὐθὺς ἀμέσως ποῖα ἦσαν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνόρθωσιν τῶν καταστροφῶν αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον, ἐντὸς πόσου χρονικοῦ διαστήματος ἐλήφθησαν τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ τί ἀποτελέσματα ἐπῆλθον ἐκ τῶν ληφθέντων μέτρων, καὶ νὰ ἀσχοληθῶ εἰδικώτερον κατόπιν εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῶν καταγγελθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀσφαλῶς ἐκτεθέντων ἐκ πληροφοριῶν ἀνακριβῶν, αἱ ὁποῖαι μετεδόθησαν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀργολιδοκορινθίας.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον, ὅσα ἀνεκοίνωσα ἀπὸ τοῦ βήματος, τὰ γνωρίζω ἐκ προσωπικῆς ἀντιλήψεως.

§48Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Ὄχι, κ. Συνάδελφε. Ἡ ἔκτασις τῆς καταστροφῆς ἦτο τόση, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματίσῃ κανεὶς ἐκ προσωπικῆς ἀντιλήψεως γνώμην, διατρέχων καθ’ ὃν τρόπον διετρέχατε σεῖς τὴν περιφέρειαν καὶ ἑπομένως ἦτο δυνατὸν νὰ πλανηθῆτε καὶ σεῖς. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα πραγματικὰ καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω κατόπιν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, νὰ κλονίσητε αὐτὰ τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Θὰ ἀναφέρω τὰ πράγματα, ὅπως ἐξηλίχθησαν, θὰ ἀναφέρω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν καὶ κατόπιν θὰ ἰδῆτε ποῖα ἐξ αὐτῶν θὰ δυνηθῆτε σεῖς νὰ κλονίσητε ὡς μὴ γενόμενα. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἤθελον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἄλλη κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνώπιον παρομοίων καταστροφῶν τὸ Κράτος ἐκινήθη ταχύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον παρ’ ὅ,τι ἐκινήθη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν τὸ Κράτος κατέβαλε πᾶσαν δυνατὴν μέριμναν, διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ καὶ κατὰ τὴν πρώτην στιγμὴν τῆς καταστροφῆς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον. Σεισμικαὶ καταστροφαὶ εἰς τὸν τόπον μας δυστυχῶς δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν γίνονται. Σεισμικαὶ καταστροφαὶ ἐγένοντο πολλάκις, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι εἰς οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐκ τῶν περιπτώσεων αὐτῶν τὸ Κράτος ἔλαβε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν σεισμικὴν καταστροφήν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε πρὸ 2 ἢ 2½ ἐτῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὸ Ἡράκλειον τῆς Κρήτης, σεισμικὴν καταστροφήν, ἐκ τῆς ὁποίας, ὅπως μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Βουλευτὴς Ἡρακλείου, 1500 οἰκίαι κατέπεσαν, καὶ οὔτε μέτρα περιθάλψεως ἔλαβε τὸ Κράτος, οὔτε μέτρα ὑγιεινῆς ἀντιλήψεως ἔλαβε τὸ Κράτος, οὔτε μέτρα προσωρινῆς στεγάσεως ἔλαβε τὸ Κράτος, ἀλλὰ παρέσχεν ἓν δάνειον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι 1.000.000 δραχ., διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐμερολήπτησε τὸ Κράτος ὑπὲρ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κορινθίας, ἢ ὅτι τὸ Κράτος ἐπετέλεσε πλέον ἐκείνου, ὅπερ ὤφειλε νὰ ἐπιτελέσῃ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐκπληρεῖ πράγματι τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν μίαν τοιαύτην καταστροφήν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἔρχεται καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀλλὰ κυρίως ὁ ἀντιπολιτευόμενος τύπος, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ ὅτι κάτι ἐπὶ τέλους ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, τὴν Δευτέραν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου νὰ ἀρχίσῃ ἀμείλικτον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως πόλεμον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπετέλεσεν οὐδὲν ἀπέναντι τοῦ πληθυσμοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐστέγασε τὸν πληθυσμόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξέθρεψε τὸν πληθυσμόν. Ἀλλὰ πότε, Κύριοι, νὰ τὸν στεγάσῃ; Πότε νὰ τὸν ἐκθρέψῃ; Ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ Ἁγ. Γεωργίου τί ἔγινε; Ἐὰν κλονίζητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ Κράτος, ἔχομεν ὑποχρέωσιν... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ τύπος ἐξυπηρέτησε πληρέστατα τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον εἶχεν, ὅταν ἐκέντα ὑμᾶς πάντοτε εἰς μίαν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν παρελείπατε, ἐφόσον ἔβλεπεν, ὅτι μέχρι τῆς 2ας καὶ 3ης ἡμέρας δὲν ἐφροντίσατε περὶ οὐδενός.

§50Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Ἡ συμβολὴ τοῦ τύπου θὰ ἦτο πολύτιμος, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς παραλείψεις αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἔγινεν αὐτό. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐκηρύχθη λυσσώδης καὶ ἀμείλικτος πόλεμος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ σεισμοὶ ἐγένοντο τὴν νύκτα τῆς Κυριακῆς πρὸς τὴν Δευτέραν, τοὐλάχιστον ἡμεῖς ἐνταῦθα ἐπληροφορήθημεν τὸ πρᾶγμα τὴν νύκτα τῆς Κυριακῆς πρὸς τὴν Δευτέραν. Τὴν ἑπομένην ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέλειψε τίποτε ἀπολύτως ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ πράξῃ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πρώτων ἀναγκῶν. Πρῶτον ἐλήφθη μέριμνα διὰ τὸν ἄμεσον ἐπισιτισμὸν καὶ παρηγγέλθη ἡ ἀγορανομία, ἡ ὁποία καὶ προέβη εἰς τὴν ἄμεσον ἀγορὰν τῶν ἀπαιτουμένων τροφοδοσιῶν καὶ τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν εἰς Κόρινθον. Ταῦτα τὴν 23ην Ἀπριλίου. Ἔχω ἐδῶ σημείωμα τῆς Ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται ὅτι τὴν 23ην Ἀπριλίου ἠγοράσθησαν καὶ ἐφορτώθησαν διὰ τὴν Κόρινθον 8.600 ὀκάδες ἄρτου λευκοῦ, 100 κιβώτια γάλακτος, 60 βαρέλια φέτα τυροῦ καὶ 40 βαρέλια ἐλαιῶν.

§51Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Πότε ἔφθασαν;

§52Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἅμα ἐφορτώθησαν, τὴν 23ην τὸ ἀπόγευμα ἦσαν εἰς τὴν Κόρινθον.

§53Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὄχι δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§54Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Τὸ ἀπόγευμα ἤμην ἐκεῖ, τὸ βράδυ τῆς 23ης Ἀπριλίου εἶχον ἔλθει τὰ τρόφιμα καὶ ἀνέλαβεν ὁ κ. Διοικητὴς τοῦ Συντάγματος τὴν διανομήν. (Θόρυβος).

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὑπέστη κατηγορίας συνισταμένας ἀπὸ τὰς διαφόρους πληροφορίας ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν καὶ τὰς ὑπέστη χωρὶς νὰ διακόψῃ ποσῶς. Δὲν εἶναι δίκαιον, ὅταν κατηγορεῖται ἐπὶ ἀστοργίᾳ ἡ Κυβέρνησις, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ἀφεθῇ ἐπίσης ἐλεύθερος, ἄνευ διακοπῶν, νὰ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις;

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ ἐξαγγέλλωνται ἀνακρίβειαι.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναβῆτε εἰς τὸ βῆμα καὶ τότε ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα λεπτομερείας διαπιστωθείσας ἐξ αὐτοψίας...

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Καὶ ἡμεῖς θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἂν ὑπάρχῃ ἀστοργία, ὑπάρχει πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ νὰ κατηγορῆτε ἀδιακόπως, χωρὶς ἡμεῖς νὰ προβαίνωμεν εἰς διακοπάς, σεῖς δὲ νὰ διακόπτετε ὅταν πρόκειται νὰ ἀπαντήσωμεν. Αὐτὴ ἡ ἀνισότης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχία. Ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§61Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Ἔλεγον, λοιπόν, κ. Βουλευταί, ὅτι, εὐθὺς μόλις ἐλάβομεν γνῶσιν τῶν σεισμικῶν καταστροφῶν, ἐσπεύσαμεν καὶ ἐλάβομεν ἄμεσα μέτρα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἐπισιτισμοῦ τῆς καταστραφείσης Χώρας. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι πηγάζουν ἀπὸ τὸ δελτίον τῆς Ἀγορανομίας περὶ τῶν τροφίμων τὰ ὁποῖα ἐφορτώθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Ἀλλὰ συγχρόνως ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἤρχετο εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν ἄλλων Ἀρχῶν, ὥστε νὰ σπεύσουν καὶ αὐταὶ διὰ τὴν ἀνακούφισιν εἰς τρόφιμα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ κομισθοῦν. Συγχρόνως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διατάσσει τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, καὶ εἰδικῶς τὴν Μεραρχίαν, νὰ ἀποστείλουν εἰς τὴν Κόρινθον ὅσας σκηνὰς διέθετον καὶ τὰ ἀντίσκηνα ἀκόμη τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσουν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἀπὸ τῆς Δευτέρας δηλονότι, ἔφθασαν καὶ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὴν Κόρινθον (ἀναγινώσκει) «324 σκηναὶ κωνικαὶ καὶ 2½–3 χιλ. ἀντίσκηνα» Ταῦτα ἔφθασαν καὶ ἐτοποθετήθησαν ἐκεῖ τὴν 23ην Ἀπριλίου.

§62Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Εἶναι ψεῦδος.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε τὸν λόγον καὶ ἀπαντήσατε, ἀλλὰ μὴ διακόπτετε.

§64Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἐγὼ λέγω γεγονότα. Συγχρόνως εἰς κενωθέντα ξύλινα στρατιωτικὰ παραπήγματα ἐστεγάσθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας 2 χιλιάδες ἄστεγοι. Αὐτὰ ἦσαν τὰ πρῶτα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐλαμβάνοντο καὶ μέτρα φύσεως ὑγειονομικῆς. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ θὰ μνησθῶ εἰδικώτερον τῶν παρ’ αὐτοῦ λεχθέντων, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς δὲν ἐλήφθη οὐδὲν μέτρον ὑγιειονομικόν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἀπὸ τῆς 23 Ἀπριλίου, ἀνεχώρησεν ἐντεῦθεν ἡ ὑγειονομικὴ ἀποστολὴ τοῦ Ὑπουργείου, ἔχουσα ἐπὶ κεφαλῆς τὸν χειροῦργον κ. Σότροπον καὶ ἀποτελουμένη ἀπὸ δύο ἄλλους ἰατροὺς καὶ νοσοκόμους, μὲ τὰ ἀπαραίτητα ὑγειονομικὰ ἐφόδια. Συγχρόνως δὲ ἠρχόμεθα εἰς ἐπαφὴν μετὰ τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ τὸν ὁποῖον παρεκαλέσαμεν νὰ σπεύσῃ δι’ ὧν μέσων ὁ ἴδιος διέθετε—καὶ τὰ μέσα αὐτὰ δὲν τὰ διέθετεν ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς ἀλλὰ τὸ Κράτος τοῦ δίδει οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἐκ 2.000.000 ἀκριβῶς δι’ αὐτὰς τὰς περιστάσεις—ἔσπευσε δὲ ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ὑγειονομικῶν σκηνῶν. Ἐγὼ δὲ ἀπερχόμενος εἰς Κόρινθον παρέλαβον τὸν Τμηματάρχην τοῦ ἁρμοδίου τμήματος ἵνα ἐπιληφθῶμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἀντιληφθῶμεν τὴν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως ὑγειονομικῆς Εὐτυχῶς αἱ εἰς ἀνθρώπινα θύματα ἀπώλειαι δὲν ὑπῆρξαν πολλαί. Ὑπῆρξαν ἐλάχισται καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κατωρθώθη εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς 23 Ἀπριλίου νὰ διακομισθοῦν εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ μεταφερθοῦν διὰ τῶν φορείων τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ καὶ νὰ κατανεμηθοῦν εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα τῶν Ἀθηνῶν. Ἐλήφθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς μέτρα ἀναγόμενα εἰς τὴν στέγασιν, εἰς τὴν τροφοδοσίαν καὶ εἰς τὴν ὑγιειονομικὴν περίθαλψιν τῶν σεισμοπαθῶν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἡμέραν μετὰ τοὺς σεισμούς, τὴν 23ην Ἀπριλίου δηλονότι. Ἐπανήλθομεν τὸ ἑσπέρας μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἑπομένην ἐλάβομεν ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως. Μὲ κατηγόρησεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι τοῦ εἶπον ὅτι ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν Χαλκίδα παραγγέλλων τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν τῶν διαθεσίμων ἐκεῖ σκηνῶν. Δὲν ἐτηλεγράφησα ἁπλῶς, ἐζήτησα ἐπανειλημμένως νὰ συναντήσω διὰ τοῦ τηλεφώνου τὸν Νομάρχην Χαλκίδος, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ τηλεφωνικὴ ἐπικοινωνία. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος νὰ ἐπικοινωνήσω τηλεφωνικῶς, ἐπεκοινώνησα τηλεγραφικῶς. Ἐπεκοινώνησα τηλεφωνικῶς μὲ ὅλα τὰ μέρη, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐπικοινωνία καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶχε κἄποιο ἀποτέλεσμα. Ἐπεκοινώνησα τηλεφωνικῶς μὲ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ παρήγγειλα νὰ στείλουν ὅσας σκηνὰς εἶχον διαθεσίμους. Καὶ μᾶς ἀπεστάλησαν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ σκηναί. Ἐφροντίσαμεν νὰ περισυλλέξωμεν καὶ ὅσας ἄλλας σκηνὰς ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθοῦν, εἴτε ὑπὸ τῆς ὑγειονομικῆς εἴτε ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας στεγάσεως. Ἀλλὰ σημειώσατε ὅτι καὶ λόγῳ τῆς προσφυγικῆς συμφορᾶς, ἀλλὰ κυρίως λόγῳ τῶν διαφόρων ἄλλων θεομηνιῶν αἱ ὁποῖαι ἐνέσκηψαν εἰς τὸν τόπον μας κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, αἱ σκηναὶ τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν διαθεσίμους ἐδῶ ἦσαν ἐλάχιστοι, διότι εἴχομεν ἀποστείλει αὐτὰς εἰς ἄλλα μέρη πρὸς ἀντιμετώπισιν ἄλλων παρομοίων ἀναγκῶν. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλ’ ἀκόμη ἀπεστείλαμεν καὶ τὰς σκηνὰς τὰς ὁποίας εἴχομεν διαθέσει εἰς ἄλλας περιφερείας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συνεκεντρώσαμεν, τὸ ταχύτερον, ἀριθμὸν σκηνῶν σημαντικόν. Καὶ ὅταν τὴν Τετάρτην, δηλαδὴ μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν πρώτην ἐπίσκεψίν μας εἰς Κόρινθον καὶ Λουτράκιον, μετέβημεν ἐκ νέου εἰς τὴν Κόρινθον κατέφθασαν τὴν αὐτὴν ἡμέραν εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Κορίνθου καὶ αἱ σκηναὶ τὰς ὁποίας εἴχομεν παραλάβει ἀπὸ ὅλας τὰς περιφερείας ὅπου εὑρίσκοντο διαθέσιμοι, τόσον τῶν Ἀθηνῶν ὅσον καὶ τῆς Χαλκίδος καὶ ἦσαν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν κατοίκων.

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μοῦ εἴπητε τοὺς ἀριθμοὺς. Πόσαι σκηναὶ ἐστάλησαν εἰς τὴν Κόρινθον.

§66Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Μὴ βιάζεσθε· θὰ σᾶς τοὺς εἴπω ἕνα πρὸς ἕνα. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐλαμβάναμεν καὶ ἄλλα μέτρα, ἔχοντες προφανῶς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῶν σκηνῶν αὐτῶν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι. Ἐπετάσσοντο δύο ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα καὶ ἀπεστέλλοντο εἰς τὴν Κόρινθον. Καὶ τὰ ἀτμόπλοια ἔφθασαν εἰς τὴν Κόρινθον τὸ μὲν πρῶτον τὴν μεσημβρίαν τῆς Τρίτης, τὸ δὲ ἕτερον τὴν ἑσπέραν τῆς Τρίτης, τὴν 8ην μάλιστα ὥραν.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Ἀκριβῶς σᾶς λέγω....

§68Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ὅ,τι θέλετε. Νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν Λιμενάρχην Κορίνθου καὶ θὰ σᾶς βεβαιώσῃ πότε ἔφθασε τὸ πρῶτον καὶ πότε τὸ ἄλλο. Τὸ μὲν πρῶτον τῶν ἀτμοπλοίων ἔφθασε τὴν Τρίτην τὴν μεσημβρίαν καὶ τὸ δεύτερον ἔφθασεν εἰς Κόρινθον τὴν Τρίτην τὸ ἑσπέρας, δηλονότι μίαν καὶ μόνην νύκτα μετὰ τὴν σεισμικὴν καταστροφήν. Ἐν τῷ μεταξὺ εἴχομεν ἀποστείλει ὅσας εἴχομεν σκηνάς.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ σεισμὸς συνέβη τὴν 9½ τῆς Κυριακῆς, ἔμειναν δὲ οἱ κάτοικοι ἄνευ βοηθείας μίαν νύκτα τῆς Κυριακῆς καὶ μίαν νύκτα τῆς Δευτέρας.

§70Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅσα δήποτε ἀτμόπλοια καὶ ἂν ἐστέλλοντο, οὐδεὶς τῶν κατοίκων ἐπήγαινεν εἰς αὐτά.

§71Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Δυστυχῶς οὐδεμία χρῆσις τῶν ἀτμοπλοίων ἐγένετο, διότι οἱ κάτοικοι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐδέχθησαν νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ νὰ στεγασθοῦν εἰς τὰ ἀτμόπλοια, πλὴν ἐλαχίστων, εἰς τρόπον ὥστε εἰς τὰ δύο ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὴν Κόρινθον τὴν Τρίτην τὸ ἑσπέρας καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς δοθείσας πληροφορίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στεγάσουν ἐν πάσῃ ἀνέσει περὶ τὰ 700 πρόσωπα, μόνον 60 πρόσωπα ἐστεγάσθησαν τὴν πρώτην ἡμέραν. Τὴν Τετάρτην εἶχον στεγασθῆ περὶ τὰ 110 ἄτομα. Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως αὐτῆς εὑρισκόμενος ἔλυσα τῆς ἐπιτάξεως τὸ ἓν τῶν ἀτμοπλοίων, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ παραμένῃ εἰς τὴν Κόρινθον. Τὴν Τετάρτην, λοιπόν, τὸ ἀπόγευμα εὑρισκόμην εἰς τὴν Κόρινθον διὰ δευτέραν φοράν, καὶ ὀλίγον πρὸ ἐμοῦ ἀπεβιβάζετο εἰς τὴν παραλίαν, μόλις ἀφικόμενος, ὁ κυβερνήτης τοῦ Ἀγγλικοῦ πολεμικοῦ. Ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ τῆς συνδρομῆς τὴν ὁποίαν μᾶς προσέφερον οἱ ξένοι διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πρώτων καὶ μεγάλων ἀναγκῶν τὰς ὁποίας εἴχομεν. Ἡ εὐγνωμοσύνη πρὸς ὅλους αὐτοὺς εἶναι βεβαίως μεγάλη, διότι μετὰ πάσης προθυμίας ὄντως καὶ μετὰ πάσης σπουδῆς προσέτρεξαν εἰς βοήθειάν μας. Δὲν εἶμαι κατὰ συνέπειαν ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑποτιμήσω τὴν ἀξίαν τῆς συνδρομῆς τὴν ὁποίαν οἱ ξένοι μᾶς παρέσχον. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ διακηρύττωμεν χιλιάκις τῆς ἡμέρας, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ ξένοι θὰ ἐλίμωττεν ὁ πληθυσμὸς τῆς Κορίνθου καὶ τῆς λοιπῆς περιοχῆς, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ ξένοι οὐδεὶς Κορίνθιος θὰ ἐστεγάζετο, ὑπάρχει τεραστία ἀπόστασις.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ εἶπε κανεὶς αὐτό.

§73Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐγράφη καὶ ἐλέχθη ὅτι ὁ Μητροπολίτης διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν καὶ ἀστοργίαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Κόρινθον, ἀλλ’ ὅμως ὁ Μητροπολίτης τὴν ἑπομένην διέψευσε πάντα ταῦτα καὶ ἐβεβαίου, ὅτι ἐλήφθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅλα τὰ μέτρα ἐπισιτισμοῦ καὶ στεγάσεως. Τὴν ἑσπέραν τῆς Τετάρτης αἱ σκηναὶ ἦσαν ἐπαρκεῖς διὰ τὰς ἀνάγκας καὶ θὰ ἠδυνήμεθα νὰ ἀποστείλωμεν καὶ ἀριθμόν τινα εἰς Λουτράκιον, ἀλλὰ ἐκ μέρους τοῦ κυβερνήτου τοῦ Ἀγγλικοῦ πολεμικοῦ μᾶς ὑπεδείχθη νὰ δεχθῶμεν νὰ τοποθετηθῇ παρ’ αὐτοῦ ἀριθμὸς σκηνῶν εἰς Κόρινθον καὶ εἰς Λουτράκιον, ἡμεῖς δὲ νὰ διαθέσωμεν τὰς σκηνὰς μας διὰ τὰ χωρία. Ἐδέχθημεν τὴν πρότασιν καὶ ἐτοποθετήσαμεν 350 σκηνὰς ἐν Κορίνθῳ καὶ 150 ἐν Λουτρακίῳ. Συνάμα ἐσκέφθημεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ῥιζικώτερον τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνεγερθῇ ἀριθμός τις ξυλίνων παραπηγμάτων, καὶ κατόπιν ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν κατοίκων ἀντιμετωπίσαμεν καλλίτερον τὸ ζήτημα. Τὴν πρωΐαν τῆς Τετάρτης ἀπεφασίσαμεν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀγορὰν 500 κυβ. μέτρων ξυλείας ἡ ὁποία ὅμως κατὰ μὲν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶναι ἀνύπαρκτος, κατὰ δὲ τὰς ἐφημερίδας του ἐγένετο διὰ ταύτης λεηλασία τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἡ ἀγορὰ ἐγένετο παρ’ ἐπιτροπῆς καὶ ἐφορτώθη αὕτη αὐθημερὸν καὶ μέρος ἔφθασε εἰς Κόρινθον. Τὴν πρωΐαν τῆς Παρασκευῆς ἤρχισε ἡ ἀνέγερσις, καὶ εἶναι ὁρατὰ εἰς πάντας καὶ ἀπὸ σήμερον ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐγκατάστασις ἐν αὐτοῖς οἰκογενειῶν. Ἐπίσης ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μᾶς ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς πόλεως. Σχετικῶς ἐπληροφορήθημεν ὅτι οἱ ἔμποροι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς προσέφεραν ξυλείαν διὰ νὰ ἀναγερθῇ προσωρινὴ ἀγορὰ ἐν Κορίνθῳ καὶ περὶ τούτου προέβημεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ μέρους ἀλλὰ ὑπῆρχε κώλυμα ἡ ὕπαρξις ἐκεῖ προσφυγικῶν τινων παραπηγμάτων. Ἀπεφασίσαμεν περὶ τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν ἀζημίως καὶ οὕτως ἤρχισε μὲ τὴν ξυλείαν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου ἡ ἀνέγερσις τῶν παραπηγμάτων τῆς ἀγορᾶς τὴν Παρασκευήν. Καὶ ἐνῶ διὰ τὴν μεταφορὰν ταύτης κατηγορήθην ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας συναδέλφους, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μὲ κατηγόρησεν ἐξ ἄλλου διότι ἔδωσα σκηνὰς εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ μοῦ ἀποδείξῃ ἂν ἐγὼ καὶ ἡ ὑπηρεσία μου διετέθησαν ἀποκλειστικῶς παρὰ τοῦ Σ. Μητροπολίτου καὶ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγωνται ἐνταῦθα πράγματα τελείως ἀνακριβῆ καὶ διαστρεβλωτικὰ τῶν λαβόντων χώραν. Συγχρόνως ἀπεστέλλοντο εἰς Κόρινθον εἰδικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας περιθάλψεως καὶ στεγάσεως διὰ τῶν ξυλίνων παραπηγμάτων. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐπισιτισμοῦ διωργανώθη ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἡμέρας χωρὶς νὰ σημειωθῇ κανὲν παράπονον καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ τονισθῇ ὁ ζῆλος καὶ δραστηριότης ἣν ἐπέδειξαν αἱ ἁρμόδιοι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου ἐργασθεῖσαι ἀκαμάτως διὰ νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν σεισμοπαθῶν. Καὶ χάρις εἰς τὴν δράσιν ταύτην καὶ τὰς ἀόκνους προσπαθείας τοῦ Μητροπολίτου δὲν ἐσημειώθησαν παράπονα οὔτε δι’ ἐπισιτισμὸν οὔτε διὰ τὴν διανομὴν τῶν σκηνῶν. Ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἱκανῶς ἀντιμετωπίσθησαν τὰ πάντα καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν δὲν ἠγέρθησαν παράπονα κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Κράτους. Ἐλέχθη καὶ ἐγράφη ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔστειλεν διοικητικὸν πρόσωπον ἵνα συγκεντρωτικῶς διαχειρίζεται καὶ συντονίζει τὴν Κρατικὴν πρόνοιαν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις εὗρεν τὸν κατάλληλον ἄνθρωπον, τὸν Μητροπολίτην Κορινθίας, καὶ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς Τρίτης τοῦ ἀνετίθετο ἡ γενικὴ διοίκησις ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν.

§74ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ Μητροπολίτης ἐπεβλήθη.

§75Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὁ Μητροπολίτης ἀπελάμβανε γενικοῦ κύρους καὶ ἐμπιστοσύνης καὶ πρὸς ἔπαινον τῆς Κυβερνήσεως περιεβλήθη δι’ ὁλοκλήρου τῆς ἐμπιστοσύνης μεταβιβασθείσης εἰς αὐτὸν πάσης δικαιοδοσίας τῆς Κυβερνήσεως.

§76Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἐπεσκέφθημεν τὴν Πέμπτην μὲ τὸν κ. Παπαναστασίου τὴν Κόρινθον ὁ Μητροπολίτης παρεπονεῖτο ὅτι δὲν ἀνέθεσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἕνα ἄνθρωπον τὴν διεύθυνσιν καὶ διαχείρισιν τοῦ ζητήματος καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρχε οὐδὲν σύστημα.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι μέχρι τῆς Τετάρτης οὐδεμία ὑπῆρχε ἑνότης διοικήσεως καὶ δράσεως εἰς τὰς Κυβερνητικὰς ἐκδηλώσεις καὶ ἐνεργείας.

§78Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὴν ἑσπέραν τῆς Δευτέρας 23 Ἀπριλίου ἐντὸς τοῦ βαγονίου ἡ Κυβέρνησις ὑπέγραψε πρᾶξιν δι’ ἧς ἀνετίθετο εἰς τὸν Μητροπολίτην ὡς Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ἅπασα ἡ διεύθυνσις καὶ διαχείρισις ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν σεισμοπαθῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς ἐγκαθίστα τὰς προσωρινὰς ἐγκαταστάσεις του, τὴν δὲ 25 Ἀπριλίου μετέβαινεν εἰς Κόρινθον καὶ ὁ Ὑγειονομικὸς Ἐπιθεωρητὴς κ. Μακρίδης καὶ μετ’ αὐτοῦ ἄλλοι ἰατροὶ καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτῶν καταφαίνονται τὰ ληφθέντα ὑγειονομικὰ μέτρα, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων οὔτε ἐπιδημία οὔτε ἀσθένεια ἐσημειώθη ἐν Κορίνθῳ, ληφθέντων ἀπὸ ὑγειονομικῆς ἀπόψεως ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων μέτρων. Μετὰ τὰ πρῶτα μέτρα ὀφείλαμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν μονιμωτέραν στέγασιν μέχρις ἀνοικοδομήσεως τῆς πόλεως. Ἠλέχθημεν ὅτι δὲν ἔχομεν τίποτε τὸ συγκεκριμένον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως τὸ ἐλύσαμεν καὶ μετὰ τοῦ Μητροπολίτου καὶ μετὰ τοῦ πληθυσμοῦ εἰς γενικὴν Συνέλευσιν ἐν Κορίνθῳ. Κατελήξαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα δηλαδὴ καὶ τὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀνέγερσιν ξυλίνων παραπηγμάτων καὶ τὴν ἐκ μέρους τῶν κατοίκων διὰ ξυλείας τοῦ Κράτους.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ θὰ εἶναι μέχρι τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς πόλεως;

§80Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μάλιστα.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ νομίζετε ὅτι ἠμποροῦν νὰ μείνουν ἄνθρωποι ἐκεῖ μέσα;

§82Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἐπὶ 5ετίαν ἑκατοντάδες χιλιάδες Ἑλλήνων ἔμειναν εἰς τοιαύτας καὶ χειροτέρας ἐγκαταστάσεις.

§83Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὅπως οἱ πληθυσμοὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας οἱ παθόντες ἐπανειλημμένως κατὰ τοὺς ἐθνικοὺς πολέμους καὶ ὅμως μένουν ἐπὶ δωδεκαετίαν ἄστεγοι.

§84Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως). Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω μέτρων ἀπεφασίσαμεν καὶ τὴν παροχὴν χρηματικοῦ βοηθήματος, προτάσει τῶν κατοίκων, εἰς ὅσους ἐπροτίμων ἀντὶ ξυλείας χρήματα καὶ καθορίσαμεν δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν 3½ χιλιάδων δραχμῶν. Τὰ ξύλινα παραπήγματα τὰ ἀναγερθησόμενα παρὰ τοῦ Κράτους προορίζονται διὰ τὰς λαϊκὰς ἰδίως τάξεις, τὰ ἄλλα θὰ ἀναγερθοῦν παρὰ τῶν κατοίκων ἐντὸς τῶν οἰκοπέδων των διὰ ξυλείας χορηγηθησομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὁ λαὸς τῆς Κορίνθου πρὸς τιμήν του, δὲν μᾶς ἐζήτησε μόνον ταχύτητα ἐφοδιασμοῦ καὶ ἐδήλωσεν ὅτι θέλουν νὰ πληρώσουν, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἐθεώρησε σκληρὸν νὰ ζητῇ πληρωμὴν καὶ ἀπεφάσισε τὴν εἰσφορὰν ταύτην νὰ τὴν παράσχῃ δωρεὰν καὶ μόνον διὰ πᾶσαν ἐπὶ πλέον τῆς ἀναλογούσης ξυλείας θὰ χρεωθοῦν οἱ πληθυσμοί.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ ἐξηγγείλατε αὐτὰ εἰς τοὺς Κορινθίους;

§86Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Περιῆλθον δὶς τὴν σεισμόπληκτον περιφέρειαν μάλιστα δὲ ὁ ἀντιπολιτευόμενος τύπος μὲ παρουσίασεν ὡς ἀποδοκιμασθέντα ἀπὸ τὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ πᾶν ὅτι εἶπα ἐνταῦθα τὰ ἀνεκοίνωσα καὶ διὰ τοῦ τύπου. Ὁ πληθυσμός, ἐπαναλαμβάνω, δὲν μᾶς ἐζήτησε δωρεὰν τὴν προσφορὰν τῆς στέγης, ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν τοῦτο ἐπιβεβλημένον. Ἀνεγείραμεν καὶ θὰ ἀνεγείρωμεν 200 παραπήγματα.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνακριβῆ αὐτά.

§88Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Τὰ εἶδα ὁ ὁ ἴδιος. Ἐγὼ βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς θέσιν Ἅγιος Σπυρίδων ἔχουσι ἀναγερθῇ 100 τοὐλάχιστον δωμάτια διαστάσεων 4Χ4 καὶ ἐντὸς ὀλίγου ταῦτα θὰ αὐξηθοῦν εἰς 250 παραπήγματα.

§89Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς. Τὰ δωμάτια ταῦτα εἶναι ἀνεγηγερμένα καὶ ἀνεγείρονται.

§90Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πόσην ξυλείαν ἐστείλατε;

§91Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). 500 κυβικὰ μέτρα, κατὰ δὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτεῖται διὰ συνεχῆ παραπήγματα 2,20 κυβικὰ μέτρα καὶ διὰ μεμονωμένα παραπήγματα 2,50 κυβ. μέτρα ξυλείας δι’ ἕκαστον δωμάτιον. Ἐκτὸς τῶν 500 κυβ. μέτρων ἐπρομηθεύθημεν καὶ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς Κορίνθου 120 κυβ. μέτρα πρὸς συμπλήρωσιν τῶν παραπηγμάτων τῆς ἀγορᾶς. Ἑπομένως ὅτι μέσον ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν πρὸς ταχυτέραν στέγασιν, τὸ μετεχειρίσθημεν. Ἐστάλησαν εἰς τὸν Μητροπολίτην ἓν ἑκατομμύριον δραχ. ὡς πρώτη δόσις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον χρηματικὴν βοήθειαν διὰ στέγασιν, προεκηρύξαμεν δὲ καὶ δημοπρασίαν διὰ 1270 κυβ. μέτρα ξυλείας. Ἐπίσης ἄλλη ἐπιτροπὴ φροντίζει περὶ τῆς ἀγορᾶς 7.000 κυβ. μέτρων ξυλείας, καὶ διετάχθη καὶ ἡ ὑπηρεσία νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς μελέτης διὰ 1000 ἕτερα παραπήγματα ἐξ ὧν 800 διὰ τὴν Κόρινθον καὶ 200 διὰ τὸ Λουτράκι καὶ σήμερον συζητεῖται τοῦτο εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων. Αὐτὰ ἔχομεν κάμει καὶ σκεπτόμεθα νὰ κάμωμεν. Περὶ τῆς ὁριστικῆς στεγάσεως θὰ σᾶς ἀναγγείλῃ τὰ ληφθησόμενα μέτρα ὁ ἀπουσιάζων κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κατόπιν τούτου φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ κατηγορία ἐπὶ ὀλιγωρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς σεισμικὰς καταστροφάς. Ἐγράφη ὅτι δὲν ἐλήφθη πρόνοια καὶ ὁ Μητροπολίτης διέψευσε τοῦτο. Ἐγράφη ὅτι οἱ πληθυσμοὶ διαμαρτύρονται καὶ οἱ πληθυσμοὶ τὴν ἑπομένην διέψευσαν κατηγορηματικῶς διὰ τῶν Κοινοτικῶν Ἀρχῶν τὰς ἀνακριβείας ταύτας. Ἐγὼ περιῆλθον ὁ ἴδιος εἰς τὰ μέρη τῶν παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν. Καὶ ἡ πρώτη ἐρώτησις ἣν ἔκαμον ἦτο διὰ νὰ ἐξακριβώσω ἐὰν ἐλειτούργει καλῶς ἡ ὑπηρεσία μας καὶ ἂν ὑπῆρχον παράπονα καὶ οὐδαμοῦ ἐξεφράσθησαν τοιαῦτα καὶ πανταχοῦ μοὶ ἐβεβαίουν τὴν πλήρη ἐπάρκεια τροφίμων κλπ.

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποῦ σᾶς εἶπον αὐτά;

§93Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Εἰς τὸ Λουτράκιον, εἰς τὴν Περαχώραν καὶ πανταχοῦ ὅπου ἠρώτησα περὶ τοῦ ἐπισιτισμοῦ μοῦ ἐβεβαίουν ὅτι κανονικῶς ἐπεσιτίσθησαν.

§94Σ. ΣΤΑΗΣ. Ποίαν Τετάρτην μετέβητε;

§95Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Τὴν μεθεπομένην Τετάρτην. Καὶ μὲ ἐβεβαίουν ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶχον ἐπάρκειαν τροφίμων.

§96Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὸν ἐπισιτισμὸν ἐσημειώθη καὶ ταχύτης καὶ ἐπάρκεια καὶ ὅστις ἀμφισβητεῖ τοῦτο διαστρέφει τὰ πράγματα.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Αὐτὰ τονίζω ἦσαν τὰ μέτρα ἅτινα ἐλήφθησαν καὶ ἅτινα ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ἡμῶν. Αἱ σκηναὶ ἃς ἀπεστείλαμεν ἦσαν αἱ ἑξῆς: 200 κωνικαὶ ἐκ τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου φθάσασαι εἰς Κόρινθον τὴν ἑσπέραν τῆς Τετάρτης καὶ 31 Νοσοκομιακαί, 200 κωνικαὶ ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ 18 Νοσοκομιακαί. Ἐπίσης μὲ ἄλλας διαδοχικὰς ἐπιστολὰς αἱ κωνικαὶ σκηναὶ ἀνῆλθον ἐν συνόλῳ εἰς 733, ἡ δὲ ἡμέρα ἀποστολῆς τῶν τελευταίων εἶναι πρὸ δεκαημέρου.

§98Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Πρῶτοι ἔστησαν οἱ Ἄγγλοι σκηνάς.

§99Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουρ. Προν.). Ἔχετε λάθος· εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ. Ὅταν οἱ Ἄγγλοι ἔστησαν τὰς σκηνὰς αἱ περισσότεραι ἀνάγκαι τῶν κατοίκων εἰς σκηνὰς εἶχον ἐξοικονομηθῆ. Καὶ σᾶς καταθέτω πίνακα ἐμφαίνοντα τὰ ποσὰ ἅτινα ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὸν ἐπισιτισμὲν αὐτῶν, ὡς ἐπίσης καταθέτω καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑγειονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῆς Ὑγειονομικῆς καταστάσεως τῶν σεισμοπαθῶν. Μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα, συνεχιζόμενα κατὰ τὸν πλέον ταχὺν καὶ πρόσφορον τρόπον, θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἀποκατάστασιν ἤρξατο ἤδη ἐκεῖ σχετικὴ ἐμπορικὴ κίνησις ἐλήφθησαν δὲ καὶ μέτρα διὰ τοὺς ἐπιστήμονας τοὺς ἐξασκοῦντας ἐλεύθερα ἐπαγγέλματα. Ἀνεκαλέσαμεν τοὺς ἰατροὺς οἵτινες εἶχον μεταβῆ ἐκεῖ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς καταστροφῆς καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἐτοποθετήσαμεν Κορινθίους. Ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Τσαλδάρη ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαβουκολεῖ τοὺς κατοίκους, σᾶς δηλῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε ὅλα τὰ μέτρα ἅτινα ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθοῦν καὶ μάλιστα μέτρα ἐξικνούμενα πέραν τῆς ἐκφρασθείσης ὑπὸ τῶν κατοίκων ἐπιθυμίας. Ἐὰν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν τραγικὴν ἱστορίαν ἐξεφράσθη ἓν παράπονον, τοῦτο εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς κατοστοφῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν εὗρεν καμμίαν ὑποστήριξιν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ὄχι μόνον ὑποστήριξιν ἀλλὰ οὐδὲ κἄν ἀδιαφορίαν. Εὗρεν ἐκ μέρους αὐτῆς μίαν ἐχθρότητα, ὁ δὲ ἀντιπολιτευόμενος τύπος ἐπανειλημμένως ἐπετέθη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνεφέρθησαν μάλιστα καὶ ὀνόματα ἀνθρώπων κατεχόντων ἐπίσημα ἀξιώματα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάγκη καθημερινῶν διαψεύσεων. Ἐπανειλημμένως διεμαρτυρήθη ὁ Μητροπολίτης διὰ τὰ γραφόμενα ἐν τῷ τύπῳ. Ἐγένετο εἰς Κόρινθον ἓν συλλαλητήριον καὶ ἐγράφη ὅτι οἱ Κορίνθιοι μόνον κατέλυσαν τὰς Ἀρχάς, ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ συλλαλητηρίου διεμαρτυρήθη ἐπανειλημμένως. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ διαβουκολοῦσα τὸν λαὸν, ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουσι ἐκ τῶν συμφορῶν τούτων νὰ καρπωθῶσιν ἴδια ὀφέλη. (Χειροκροτήματα).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 12½. Μετὰ τὴν Διακοπήν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον. (Ἀπών). Διαγράφεται.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης. (Ἀπών). Διαγράφεται.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§104Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ καταστροφή, ἡ τραγική, τῆς Κορίνθου, ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, εὐλόγως συνεκίνησε τὸ Πανελλήνιον. Ἡ καταστροφὴ ἦτο τόσον ριζική, τόσον πρωτοφανής, ὥστε δύναταί τις νὰ εἰπῇ ὅτι πρώτην φορὰν τοιαύτην συμφορὰν ὑπέστη ἡ ἑλληνικὴ χώρα. Ἡ Κόρινθος καὶ τὰ περίχωρα αὐτῆς, κατοικούμενα πυκνῶς ἀπὸ κατοίκους φιλοπροόδους, ἐντατικῶς ἐργασθέντας, ἰδίᾳ μεταπολεμικῶς, ἐνέταξαν ἐν τῇ γραφικῇ Κορινθιακῇ παραλίᾳ σπουδαίας πόλεις καὶ κάμπους πλουτοφόρους καὶ ἀκμαίας καὶ οἰκονομικῶς καὶ κοινωνικῶς. Δυστυχῶς ἦτο μοιραῖον νὰ καταπέσουν αὗται καὶ ἰδίᾳ ἡ Κόρινθος ἐκ θεμελίων μετὰ τὸ πλῆγμα τὸ σεισμικόν. Πρὸ τῆς συμφορᾶς αὐτῆς τὸ Κράτος ἐπιβάλλεται νὰ ἁπλώσῃ μὲ ἐξαιρετικὴν στοργὴν τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν τραγικὴν κατάστασιν μεθ’ ὅλης τῆς σοβαρότητος νὰ παράσχῃ δὲ μεθοδικῶς ὅλα τὰ μέσα τῆς προσωπικῆς καὶ ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀτυχῶν κατοίκων, καὶ νὰ ἀνοικοδομήσῃ καὶ τὴν Κόρινθον καὶ πόλεις τοὺς πέριξ καταστραφέντας κάμπους καὶ χωρία. Δὲν σκοπῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας καὶ ν’ ἀφηγηθῶ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς συμφορᾶς ἐπετέλεσεν ἀπολύτως τὸ καθῆκον της. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω, περιελθὼν εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς καταστροφῆς καὶ τὴν Κόρινθον καὶ ὅλα τὰ πέριξ σεισμόπληκτα μέρη ὅτι αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξαν ἀνελλιπεῖς. Ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ πρὸς πρόχειρον ἀνακούφισιν, καὶ εἰς ἐπισιτισμὸν καὶ εἰς ἄλλην συνδρομὴν εἰς τοὺς ἀτυχήσαντας πληθυσμούς, τὸ ἔπραξε μετὰ πάσης δυνατῆς σπουδῆς λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις ὁ μηχανισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ μετὰ ταχύτητος καὶ ἀπροσκόπτως. Εὐκταῖον θὰ ἦτο ἂν ἡ πατρίς μας ἡμιλᾶτο ὡς ὀργάνωσις μὲ τὰ ἄλλα Κράτη τὰ προηγμένα. Διεπράχθησαν βεβαίως καὶ σφάλματα καὶ παραλείψεις ἐγένοντο εἰς τὴν τραγικὴν ἐκείνην στιγμὴν διότι αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηγρύπνουν θετικώτερα, ἀλλ’ αἱ παραλήψεις αὗται τῶν τριῶν πρώτων ἡμερῶν δέν εἶναι τὸ θέμα τὸ κύριον τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ συζητήσῃ σήμερον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, διότι τὰ γενόμενα οὐκ ἀπογίνονται. Οὔτε τοιαύτη συζήτησις ἐνδιαφέρει τοὺς σεισμοπλήκτους. Σφάλματα ἐγένοντο τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποφευχθοῦν, ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἦτο εἰς τὴν ἀκμήν του τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ φθάσῃ καὶ εἶχε τὴν ἀπαιτουμένην κρατικὴν ὀργάνωσιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀκόμη δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δυνάμεθα νὰ κακίσωμεν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὰς τοπικὰς Ἀρχάς, ἀπὸ τὰς ὁποίας μάλιστα τὸ τραγικὸν γεγονὸς ἀφῄρεσεν ὅλα τὰ μέσα τῆς ἀμέσου ἐπικοινωνίας αὐτῶν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα σπεύσῃ αὕτη καὶ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά της, ὥστε τὰ καταστραφέντα ἐκεῖνα μέρη νὰ μὴ στερηθῶσι τῶν μέσων τοῦ Κράτους καὶ νὰ μὴ εὑρεθῶσιν ἄστεγα ἐπὶ τόσας ἡμέρας. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸ γεγονὸς τῆς συμφορᾶς τὸ ἐπληροφορήθη μετὰ πεντάωρον, διότι καὶ ἡ σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία καὶ τὸ τηλέφωνον τοῦ Δημοσίου καὶ ὁ τηλέγραφος εἶχον καταστραφῆ, καίτοι ὁ ἐκεῖ τηλεγραφητής, οὗτινος μάλιστα ἐφονεύθη καὶ ἡ σύζυγος, μετ’ ἀξιεπαίνου ζήλου ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του.

§105Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀπὸ τῆς 10ης ὥρας ἐτηλεγράφησεν ὁ κ. Πετρίδης τὰ τῆς συμφορᾶς.

§106Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν δὲν συνέπιπτεν, ὡς ἀληθῶς ἀναφέρετε, κ. συνάδελφε, ὁ ἀδελφός μου, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὰ τοῦ ΣΠΑΠ, νὰ εὑρίσκεται ἐν Λουτρακίῳ καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ πληροφορήσῃ διὰ τοῦ τηλεγραφείου Ναυπλίου τὸ τηλεγραφεῖον Ἀθηνῶν περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς συμφορᾶς, ἴσως καὶ ἡ Κυβέρνησις πολὺ ἀργὰ θὰ ἐλάμβανε τὴν πληροφορίαν, ἐλλείψει καὶ ὀργάνων μεταβιβαστικῶν καὶ συγκοινωνίας, διότι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἶχον τραπῆ εἰς φυγὴν καταληφθέντες ὑπὸ φόβου. Τὸ γεγονὸς εἶναι, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὰς λεπτομερείας τῶν Κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν ἢ μὲ τὰς παραλείψεις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἀξ. συνάδελφος καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ Λ. Κόμματος ἐνδιέτριψε. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἄλλο. Ἡ συμφορὰ τῆς Κορινθίας δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον οὔτε πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως οὔτε ἀντιπολιτεύσεως. Δυστυχῶς αἱ λεπτομερειακαὶ παραλείψεις τὰς ὁποίας ἐπεζήτησε νὰ ἐξάρῃ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, διὰ νὰ μεμφθῇ καὶ κατηγορήσῃ, ἀδιάφορον ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως, τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἔδωκε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν ὥστε νὰ προσφέρῃ ἐγκαίρως τὴν ἀρωγήν της εἰς τοὺς παθόντας συμπολίτας, δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἀναγάγῃ εἰς κεφαλαιώδη συζήτησιν. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἀλλαχοῦ νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι οὐαὶ ἡμῖν, ἐὰν εἰς ἀσημάντους λεπτομερείας, ἂν ἀμέσως ἢ βραδύτερον πως ἐσιτίσθησαν ἢ ἐστεγάσθησαν οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι πληθυσμοί, ἠθέλομεν νὰ κατατριβώμεθα. Ὅλα αὐτὰ ἂν δὲν ἐγένοντο τὴν πρώτην ἡμέραν ἐγένοντο τὴν δευτέραν ἢ καὶ τρίτην, καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἡ στέγασις ἐγένετο εἴτε διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, τῶν πενιχρῶν μέσων, διότι δυστυχῶς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος 280 μόνον σκηνὰς εἶχεν εἰς τὰς ἀποθήκας του τὸ ὅλον, εἴτε παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν Κορινθίων, οἵτινες ἔδωκαν τὸ ὑψηλὸν παράδειγμα τῆς αὐταπαρνήσεως καὶ τῆς καρτερίας, ἔχοντες ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ὑπέροχον Ἱεράρχην των, καὶ οὕτω ἀνεπλήρωσαν τὰς ἐλλείψεις τοῦ Κράτους. Τὸ γεγονὸς εἶναι τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τώρα, διὰ τὴν ὁριστικὴν στέγασιν τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου. Τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν, διὰ νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας καὶ νὰ ἴδωμεν τί θὰ πράξωμεν, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν σκέπτεται νὰ πράξῃ τι ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Διὰ τοῦτο ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς Κόρινθον νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν ὅλων νὰ ὑποδεικνύωσιν καὶ τὰ μέτρα τῆς ἀνοικοδομήσεως, νὰ παύσῃ τὸν ἀγῶνα αὐτὸν εἰς τοιαύτην θλιβερὰν στιγμήν, διότι ὁ ἀγὼν αὐτὸς οὔτε εἰς πρόοδον τῆς ὑποθέσεώς μας συμβάλλει οὔτε εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ λαοῦ ἐκείνου ὁ ὁποῖος περιμένει καὶ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς αὔριον συνδρομὴν καὶ βοήθειαν. Ἀπεναντίας ἐπεβάλλετο νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἰδέαν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, τοὺς παθόντας, ὅτι δὲν ἐγκατελείφθησαν, οὔτε ἀφέθησαν ἄστεγοι ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ τὴν στάσιν τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, διότι καὶ ἡ ἐν γένει διάδοσις ἡ τόσον θορυβώδης, ὅτι καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔστρεψαν τὴν προσοχήν των εἰς τοὺς παθόντας, δὲν συμβάλλει εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν ἐράνων, πρὸ παντός, μὲ τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας ἐπιζητεῖ ἐν τῇ δυστυχίᾳ του νὰ συλλέξῃ χρήματα εἴτε ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, εἴτε ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἡ ἄποψις ἥτις ἐτονίσθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ἔδειξεν ἀστοργίαν πρὸς τοὺς Κορινθίους παθόντας, μαραίνει καὶ τὸν ζῆλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν προθυμίαν καὶ τὴν φιλάνθρωπον στοργὴν νὰ συνεισφέρουν ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τοῦ τόπου ἐκείνου τοῦ τόσον πολὺ πληγέντος. Ἐζήτησα καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ἐκ Κορίνθου ἐλθοῦσα, νὰ καταστείλωμεν τὴν ὁρμὴν τὴν ἀντιπολιτευτικὴν τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου. Καὶ ἠξίωσεν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, αὐτὸς ὁ λαὸς ὁ παθὼν τῆς Κορίνθου, νὰ μὴ θελήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς δυστυχίας των νὰ τὸ χειρισθῶμεν πολιτικῶς μὲ κέρδη πολιτικά. Ἠξίωσε δὲ καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους τοὺς ἐκπροσώπους τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν τόπων νὰ δώσωμεν τὰς χεῖρας, συνεργαζόμενοι δὲ καὶ συντονίζοντες τὰς ἐνεργείας μας παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ τῇ Βουλῇ εἴτε τῇ παρούσῃ εἴτε καὶ ἄλλῃ, νὰ ἐπιτύχωμεν ἄνευ ἀκροτήτων καὶ ἀντιθέσεων τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πληθυσμῶν.

§107Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σεῖς εἴπατε ὅτι πᾶν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔπραξε.

§108Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σᾶς τὸ ἐδήλωσα, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔπραξεν ὅτι ἠδύνατο κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας. Τὶ ὠφελοῦν αἱ μεμψιμοιρίαι διὰ τὸ παρελθόν.

§109Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχει ἀρκετὰ μέσα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§110Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τὰς 2 πρώτας ἡμέρας ἐγένετο διὰ τὴν ἄμεσον καὶ πλήρη στέγασιν.

§111Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σεῖς εἶσθε ἱκανοποιημένος ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο;

§112Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἂς τὰ ἀκούσουν αὐτὰ οἱ συμπολῖται σας· μὲ τοὺς δικούς μου γνωρίζομαι πολὺ καλά. Οἱ συμπολῖται μου αὔριον ἀναγινώσκοντες ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον, βεβαίως δὲν θὰ μείνουν εὐχαριστημένοι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν τὰ ζητήματα τῆς τραγῳδίας των νὰ τὰ καταστήσουν μέσον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Αὐτὰ σᾶς τὰ λέγω ἐν ὀνόματι τοῦ παθόντος καὶ δυστυχοῦντος ἑλληνικοῦ ἐκείνου πληθυσμοῦ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπὶ τῶν μέτρων, ποῦ πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ θὰ συστήσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ταῦτα τὰ ὀλίγα ἤθελον νὰ εἴπω διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ὤφειλε νὰ τὰ θέσῃ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Θὰ ἤθελον ὅμως ὅπως ἐπαναλάβω ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει τῇ δυστυχῇ, νὰ μὴ θελήσῃ τὸ ζήτημα νὰ τὸ χειρισθῇ ὡς τὸ ἐχειρίσθη, νὰ συμβουλεύσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μεθ’ ὅλων ὑμῶν, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοπικόν, ἔχει τοιαύτην ἔκτασιν καὶ τοιαύτην σημασίαν, ὥστε καταντᾷ ζήτημα ἐθνικόν. Ἐπὶ τοιαύτης δὲ κοινῆς συμφορᾶς δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ προκληθῇ ἐκμετάλλευσις πολιτική. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προκείμενον προχείρως ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὸ ἐνδιαφέρει τοὺς συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι ἀνυπομονοῦν καὶ ἀναμένουν προστασίαν ἀπὸ τὸ κράτος.

§113Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ;

§114Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἔγιναν καὶ παραλείψεις τινὲς διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γίνουν. Ἀλλ’ ἤδη ἐξεταστέον, τὶ πρέπει νὰ γίνῃ, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περίστασιν αὐτήν; Αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτείνομαι πρὸς ὁλόκληρον τὴν ἀντιπροσωπείαν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἐθνικόν. Ἕν τμῆμα τῆς Ἑλλάδος κατεστράφη καὶ ἐνεκρώθη. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐθνικῆς ὁλότητος, θὰ θελήσῃ μετὰ στοργῆς καὶ ἐνδιαφέροντος νὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν τῶν Οἰκονομικῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα προκαλεῖ ἡ μεγάλη αὐτὴ συμφορά. Ἕν δὲ τῶν μεγάλων προβλημάτων, περὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρονται οἱ συμπολῖται μου δὲν εἶναι, ἂν ἐστεγάσθησαν εἰς ἑλληνικὰς ἢ ἀγγλικὰς σκηνάς, τὸ ζήτημα εἶναι, πῶς καὶ πότε θὰ ἀνοικοδομηθῇ τὸ Λουτράκι, ἡ Κόρινθος καὶ τὰ περίχωρα τὸ ταχύτερον, διότι ἡ ὁριστικὴ στέγασις θὰ ἐπαναφέρῃ καὶ τὴν ψυχικὴν γαλήνην καὶ τὴν ἐπάνοδον ἐμπορικῶς ὅλων τῶν σχέσεων κοινωνικῶν καὶ ἐπαγγελματιῶν, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τῆς προόδου εἰς τὴν καταστραφεῖσαν πόλιν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁ κ. συμπολίτης μου ἀπηξίωσε νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὑποβάλλων καὶ ὁ ἴδιος τὰς γνώμας του περὶ τούτου ἀλλ’ ἠρκέσθη εἰς ἔλεγχον καὶ ἐπερωτήσεις τῶν συντελεσθέντων. Τὸ σκληρὸν πρόβλημα εἶναι ἐὰν θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ δοκιμασθέντες πληθυσμοί, 25.000 ἄνθρωποι; Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἡ περὶ τούτου μέριμνα. Ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὀφείλει ν’ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, κατὰ τίνα τρόπον θ’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ὁριστικῆς στεγάσεως, διότι δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ καταστροφὴ εἶναι πλήρης, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἐλλείπουσι τελείως ἀπὸ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ, πραγματικῶς βοηθοῦσα, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν ἀνόρθωσιν, ὄχι τῶν ζημιῶν ἀλλὰ τῶν οἰκιῶν των, οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ συμπολῖται μου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν νὰ παραμένωσιν εἴτε εἰς τὰς σκηνάς, εἴτε εἰς τὰ παραπήγματα, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται καὶ θὰ εἶναι ἕτοιμοι κατὰ τὰς βεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐντὸς ἡμερῶν ἢ ἐντὸς μηνός. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διὰ τὴν μόνιμον καὶ ὁριστικὴν στέγασιν τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων; Ἐπ’ αὐτῶν ἀναμένω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μίαν ἀπάντησιν, διότι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας δὲν μὲ διεφώτισεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δώσῃ σήμερον μίαν σαφῆ ἀπάντησιν, ἵνα γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς, κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα ν’ ἀναμείνωμεν τὴν συνδρομὴ τοῦ Κράτους ἢ μόνοι μας διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν μέσων ν’ ἀνορθώσωμεν τὰς καταστραφείσας πόλεις. Θεωρῶ ἀδύνατον νὰ κάμωμεν τί τὸ σοβαρὸν μόνοι μας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, κ. συνάδελφοι, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ ἔχω τὴν ἀντίθετον γνώμην. Ἡ καταστροφή, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος, ἡ συμφορὰ ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ δυνηθῇ διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον οἱ ἴδιοι οἱ κάτοικοι θ’ ἀποτίσωσιν ἔστω ἐπὶ μικρῷ τόκῳ ἢ ἔστω καὶ ἐν μεγάλῃ ἀποσβεστικῇ προθεσμίᾳ νὰ ἐπανορθώσωσι, τὰς ζημίας των. Προσφεύγω εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν γνωρίζω τὰς πραγματικὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως καί οὔτε θέλω σήμερον νὰ τὰς ἐξετάσω, προσφεύγω εἰς τοὺς κ. Συναδέλφους τῆς Βουλῆς, καὶ ζητῶ παρ’ αὐτῶν ἐν ὀνόματι τῶν συμπολιτῶν μου βοήθειαν πραγματικήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι οἰκονομικῶς κατεστραμμένοι νὰ πληρώνωσι τὸ τοκοχρεωλύσιον τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι σοβαρὸν βάρος διότι ἡ Κόρινθος καὶ τὸ Λουτράκι εἶναι πόλεις κυρίως ἀστικαὶ καὶ οἱ κάτοικοι ἀποζῶσι ἐκ τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς στέγης ἀπονεκρώνει καὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ τῶν ἐργασιῶν. Τὸ Λουτράκι εἶναι ἀδύνατον ἐφέτος ν’ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας του, οἱ δὲ Κορίνθιοι ἰατροί, φαρμακοποιοί, δικηγόροι, ὅλαι αὐταὶ αἱ τάξεις αἱ κοινωνικαὶ ποὺ ἀπετελοῦν τὴν ἀστικὴν ἐκείνην κοινωνίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσωσι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἂς διϊσχυρίζεται ὅτι τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ συναφθῇ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ τοὺς σώσῃ. Διὰ τοῦτο προσφεύγω εἰς τὴν φιλανθρωπίαν ὁλοκλήρου τοῦ Πανελληνίου καὶ ζητῶ τοὐλάχιστον ἕνα ποσοστὸν τοῦ τοκοχρεωλυσίου αὐτοῦ ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος εἴτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἴτε προκειμένου περὶ ἀνωμάλου καὶ ἐκτάκτου περιστάσεως διὰ τῆς ἐπιβολῆς μιᾶς μικρᾶς φορολογίας. Ὑπάρχει δὲ τρόπος νὰ ἐπιβάλῃ μίαν ἐλαφρὰν φορολογίαν ἀνώδυνον τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ θελήσῃ νὰ μοῦ ἀρνηθῇ προκειμένου περὶ ἑνὸς τμήματος τῆς πατρίδος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς κατεστραμμένον.

§115Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πόσα ἑκατομμύρια θὰ χρειασθοῦν πρὸς τοῦτο;

§116Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πιθανὸν 400–600 ἑκατομμύρια, ἀκριβὴς ὑπολογισμὸς δὲν ἔγινε. Δὲν ὁμιλῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁμιλῶ πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τῆς Βουλῆς ἔργον εἶναι.

§117Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἐγκρίνει ἡ Κυβέρνησις;

§118Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἴτε τὸ ἐγκρίνει ἡ Κυβέρνησις εἴτε δὲν τὸ ἐγκρίνει, ἐγὼ τὸ θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὁλοκλήρου τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἁρμοδία ν’ ἀποφασίσῃ, (διακοπαὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐγὼ δὲν ἀπέδωσα καμμίαν πολιτικὴν ἢ κομματικὴν σημασίαν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ σεῖς ἐπιμένετε νὰ τοῦ ἀποδώσητε τοιαύτην σημασίαν. Οἱ συμπολῖταί μου τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύω ἐξ ὁλοκλήρου αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀξιοῦν τὸ ζήτημα τῆς καταστροφῆς, τοῦ πένθους, καὶ τῆς δυστυχίας των νὰ μὴ χρησιμεύσῃ ὡς μέσον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ δημοκοπίας. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνομαι εἰς ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς.

§119Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτερ.). Ἐπιτρέπετε;

§120Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ.

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἑρμηνεύοντες καθ’ ὃν τρόπον τὴν ἀντιλαμβάνεσθε τὴν δήλωσιν τῶν συμπολιτῶν σας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι ἔρχεσθε εἰς ἀντίφασιν ὄχι μόνον ἁπλῶς πρὸς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην σας, διὰ νὰ τὸν ἀποκαλέσω καὶ ἐγὼ ὅπως τὸν ἀποκαλεῖτε...

§122Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ ἐὰν μὲ ἀποκαλεῖ συμπολίτην του.

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Αὐτὸ εἶναι τιμητικόν. Δὲν ἔχει τι τὸ μειωτικὸν ἡ ἔκφρασις ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ἀφ’ ἑνὸς ὅτι σᾶς ἀποδίδει πᾶσαν τιμήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρέπει νὰ αἰσθάνεσθε καὶ ὑπερηφάνειαν ὅτι εἶναι συμπολίτης σας. Ὑποθέτω ὅτι πρέπει μᾶλλον νὰ εὐχαριστῆσθε παρὰ νὰ δυσφορῆτε δι’ αὐτό. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν αὐτά. Ἔρχεσθε, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἀντίφασιν ὄχι μόνον πρὸς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην σας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Προνοίας Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀντελήφθη τοὺς συμπολίτας σας μὴ ζητοῦντας κἂν δωρεάν. Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζω καλῶς καὶ ἐγώ, ὄχι βεβαίως ὅσον σεῖς, τὸν λαὸν τῆς ἰδιαιτέρας σας ἐπαρχίας, ὡς λαὸν ὑπερήφανον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἠξίου ὁ λαὸς αὐτὸς περισσότερα ἢ ὅσα ἠξίωσαν ποτὲ σεισμόπληκτοι ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι εἶδον συμφορὰς ἴσης ἐκτάσεως πρὸς τὴν συμφορὰν τῆς Κορίνθου. Ἐμνημόνευσα πρὸ ὀλίγου πόλεις αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν ὁλοσχερῶς. Δὲν διετυπώθη ποτὲ ἀξίωσις τοιαύτη. Εἶμαι δὲ ἀπολύτως βέβαιος ὅτι κατὰ πλάνην ἴσως ἐξελάβετε τὴν ἐπιθυμίαν ἐλαχίστων ἀτόμων τῆς ἰδιαιτέρας σας πατρίδος ὡς ἐπιθυμίαν καθολικὴν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας σας.

§124Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐλάβατε τὸν κόπον νὰ μὲ διακόψητε ὡς ἐὰν ἐκπροσωπῆτε τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Τσαλδάρης δὲν ἀπέκρουσε τοιαύτην ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀναπτύσσω τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐὰν σεῖς τὸν ἐκπροσωπῆτε ἀποκρούοντες τὰ ὅσα λέγω ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. Ἀρχηγὸς νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ.

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτερ.). Δὲν ὑπεστήριξα.

§126Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑποστηρίζω ἐγὼ καὶ νομίζω ὅτι ὑποστηρίζω μίαν δικαιοτάτην ἀξίωσιν τῶν σεισμοπαθῶν, ἀξιούντων νὰ ἐπικουρηθῶσιν ἀπὸ τὸ Κράτος, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ πληρώσωσι τὸ χρεωλύσιον, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν, δι’ αὐτὸ καὶ ἐπειδὴ γνωρίζω τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἀπόψε, προσφεύγω εἰς τὴν Βουλήν, ἁρμοδίαν νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ διὰ τὴν ἔκτασιν τῆς συνδρομῆς ἥτις θὰ μᾶς παρασχεθῇ. Ὅταν μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατεστράφη, ἐπιβάλλεται νὰ ζητηθῇ ἡ μερικὴ τοὐλάχιστον ἀνόρθωσις παρὰ τῆς ὁλότητος, νὰ εἶσθε δὲ βέβαιοι ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος θὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς θὰ τοὺς καταστήσῃ ἱκανούς, οὕτως ὥστε εἰς διάστημα ὀλίγων ἐτῶν νὰ ἀποκτήσωσι τὴν εὐρωστίαν τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἀποδώσωσι πολλαπλάσια εἰς τὸ Κράτος. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην τῶν συναδέλφων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι εὑρίσκουν νῦν ἀδικαιολόγητα ὅλα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβάλῃ ἓν δάνειον, ἔστω γενόμενον τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους. Τὰ βάρη τοῦ δανείου ὀφείλει καὶ ἐξ ἠθικῆς ὑποχρεώσεως νὰ τὰ ὑποστῇ ἡ ὁλότης τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἐν καιρῷ, ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ περὶ δανείου νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασίν μου ταύτην καὶ εὐελπιστῶ ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή, ἐκ τῶν πραγμάτων δὲ θὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς ὅτι ἄλλως δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Καταλήγων τὸν λόγον ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Λουτρακίου, κωμοπόλεως ἀκμαίας, ἥτις λόγῳ τῶν θαυμασίων ἰαματικῶν πηγῶν της συντελεῖ εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μεσογείου, ἡ δὲ ἐργασία τῶν λουτρῶν παρέχει τὸν πόρον τῆς ζωῆς εἰς χιλιάδας πληθυσμοῦ καὶ τὴν εὐτυχίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς λειτουργίας τῶν λουτρῶν ἀποζῶσιν. Ἡ λουτρόπολις αὕτη κατεστράφη, τὰ λουτρὰ καὶ ἡ κίνησις ἐνεκρώθησαν. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ τὸ ταχύτερον νὰ δώσῃ τὰ μέσα καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ξενοδοχείων καὶ εἰς τοὺς καταστραφέντας ἐκ σεισμῶν χωρικούς, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπαναφέρωσι κατὰ τὸ δυνατὸν τὸν ξενῶνα αὐτόν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ τὸ ταχύτερον ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τῶν λουτρῶν, ἄνευ δὲ τῆς συνδρομῆς τῆς πραγματικῆς τοῦ Κράτους καὶ τῆς ταχείας, διατρέχουσι τὸν κίνδυνον ὅλοι οἱ πληθυσμοὶ νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, ἐφόσον δὲν δυνηθῶσι κατὰ τὴν σαιζὸν αὐτὴν νὰ λειτουργήσωσι τὰ λουτρά. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν καταστροφῶν καὶ ἀνορθώσεως τῶν περιοχῶν ἐκείνων ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἡ τελευταία. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι καὶ πάλιν νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλήν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφόσον δὲν καταστῇ δυνατὸν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τραγικὴν συντριβὴν νὰ ἐπανίδωσι τοὺς τόπους των ἐν τῇ ἀκμῇ καὶ τῇ προόδῳ τὴν ὁποίαν πρὸ τῆς καταστροφῆς εἶχον. Ἐλπίζω ὅτι αἱ συστάσεις μου αὗται, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦ δανείου καὶ τῆς λειτουργίας τῶν λουτρῶν τοῦ Λουτρακίου θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐπιληφθῇ τάχιστα ἡ Κυβέρνησις τῶν μέτρων ἐκείνων, ἅτινα θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτάτων καὶ θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀντὶ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἀπόψε, νὰ συνεχισθῇ αὔριον μὲ τὴν ὑπόσχεσιν καὶ νὰ τερματισθῇ. Δὲν διεξάγεται οὐδεὶς κομματικὸς ἀγών. Τὸ ἐνδιαφέρον ὅλων εἶναι νὰ ἐξακριβωθῇ σαφῶς, ποῖον εἶναι τὸ μέγεθος τῶν καταστροφῶν καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν παθέντων, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§128ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοιαύτη συζήτησις δὲν δύναται νὰ σύρεται ἀπὸ τὴν Παρασκευὴν εἰς τὴν Δευτέραν. Τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ τελειώσωμεν τὸ ταχύτερον.

§130Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐγγεγραμμένος, ὡς τὸ θέτει δὲ τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἀσφαλῶς πρέπει νὰ συναινέσῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ σκεφθῶμεν ἠρέμως.

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τόσον σᾶς συνεκίνησεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§132Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συνεκίνησε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐξετόπισε τὸ ζήτημα ἀπὸ ἐκεῖ ποῦ εἶχε τεθῇ καὶ τὸ ἔκαμε ζήτημα πολιτικόν, ὑπουργικὸν καὶ τύπου καὶ μᾶς ἐχαρακτήρισε ὡς ἐκμεταλλευομένους τὴν δυστυχίαν τοῦ λαοῦ, ὡς δημοκοποῦντας καὶ μὴ θέλοντας νὰ προσφέρωμεν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὡς ἐτέθη τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐν ἠρεμίᾳ. Ὡς προτείνει ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου τὰ πράγματα διορθοῦται καὶ δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν ἠρέμα ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς συμπεράσματα, δυνάμενα νὰ ἀνακουφίσωσι τήν δυστυχίαν τῶν σεισμοπαθῶν. Ἐὰν θέλετε νὰ θέσητε ζήτημα ἐμπιστοσύνης θὰ νικήσητε διότι ἔχητε τὴν πλειοψηφίαν. Δὲν θὰ ἔχητε ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε ὅτι ἐκάματε κἄτι τι.

§133Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ σήμερον νὰ εἶναι πολιτικὸν ζήτημα καὶ αὔριον νὰ μὴν εἶναι, ἐπερχομένης τότε τῆς ἠρεμίας. Ἐὰν θέλῃ ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ θέσῃ πολιτικὸν ζήτημα, τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ τὸ θέσῃ. Δὲν τὸ ἔθεσεν καὶ καλὰ ἔπραξεν. Ἄν ὁ συνάδελφός μου καὶ ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ εἰς τὸ μέλλον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ πολιτικὸν ζήτημα, θὰ τὸ θέσῃ. Τοῦτο θὰ καταφανῇ ἐκ τῆς ἐξελίξεως τοῦ συνόλου τῆς συζητήσεως. Ἄν ὁ συνάδελφός μου ἀπαντῶν ἐθεώρεσεν καλὸν νὰ μνημονεύσῃ τὰς ἐπιθέσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ἀπὸ τὸν τύπον ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν, καὶ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὶ εἶναι ψεκτόν ἀφοῦ εὑρισκόμεθα ἐν πολιτεύματι ὅπου ἡ Δημοσία Γνώμη παίζει καὶ αὐτὴ ἕνα σπουδαῖον ρόλον. Ἐγὼ δὲν νομίζω, εἰλικρινῶς, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς συζητήσεως ἐδείχθη πρόθεσις οἱαδήποτε νὰ τεθῇ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ κατέληγεν ὅπως εἶπεν ἄλλωστε ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος ἤδη ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτής, θὰ κατέληγεν εἰς ἀρίθμησιν ψήφων. Νομίζω τοὐναντίον ὅτι ἐν πνεύματι χαρακτηρίζοντος συνήθως τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ κυβερνητικῇ πτέρυγι ἐδείχθη κάποια προθυμία πρὸς ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα χρειάζονται ὡς ἡ βοήθεια εἰς τοιαύτας τραγικὰς περιστάσεις. Θὰ συζητήσωμεν κατόπιν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ παρουσιάσῃ, καὶ τότε θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Πετρίδη καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων. Νομίζω δὲ ὅτι ἐπειδὴ ἐπίκειται καὶ τὸ θέρος, καὶ ὑπάρχει κἄποια νομοθετικὴ ἐργασία, δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ ὁμιλήσουν 2–3 ἐκ τῶν κ. συναδέλφων καὶ αὔριον νὰ συνεχίσωμεν, ἂν εἶναι ἀνάγκη τὴν συζήτησιν, διότι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ψήφισις νομοσχεδίων ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγώ, ὁ πρῶτος ὁμιλήσας, νομίζω ὅτι ἔθεσα τοιαῦτα ὅρια εἰς τὴν συζήτησιν, ὥστε νὰ μὴ προκληθῇ ἡ ἀπάντησις, ἣν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀπάντησις ἡ ὁποία, ὅταν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐκ δευτέρου, θὰ ἴδωμεν πόσον ἀπέχει πράγματι ἀπὸ τὰ ὅρια ποῦ ἔθεσα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς ἀπαντήσεως δίδεται ἀφορμὴ εἰς ἀνοικτὴν συζήτησιν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ὁ κ. Βοζίκης ὑπεστήριξαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν θέμα τοιοῦτον, ἀφορῶν μίαν τοιαύτην συμφοράν, ἐπελθοῦσαν εἰς τὴν χώραν, νὰ ἀφεθῇ μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ γενομένη συζήτησις ἐξετράπη εἰς συζήτησιν πολιτικὴν ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Παρ’ ὅλην τὴν παρεκτροπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχω ἐκ τοῦ ἀτυχήματος καὶ ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ ὡς Κορίνθιος, θὰ φροντίσω νὰ τὸ περιορίσω ἐντὸς τῆς ἀκριβείας τῶν πραγμάτων καὶ τοῦτο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπεδίωξα. Διὰ τοῦτο θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς ἐξαντλητικὴν συζήτησιν, σκοποῦσα νὰ μὴ ἐξακριβώσῃ τίποτε καὶ νὰ μὴ διαγνώσωμεν τοὐλάχιστον ἐνταῦθα τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἡμεῖς ἡ Ἀντιπολίτεσις ἐφέρθημεν πάντοτε ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως οὕτω, ὀφείλει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς ἡμᾶς, νὰ διεξαγάγωμεν ἐν πλάτει τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀτυχήματος τούτου ὥστε νὰ ἀποβῇ ἡ συζήτησις αὕτη ἀνάλογος πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐκπροσωπεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ Βουλῇ, θὰ στέρξῃ εἰς τὴν διακοπὴν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον.

§135Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπ. Προνοίας). Ἐγὼ οὔτε τὴν συζήτησιν ἐξέτρεψα ἀπὸ τὸ πεδίον ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὴν εἶχε τοποθετήσει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, οὔτε πολιτικὸν ζήτημα ἔθεσα. Περιωρίσθην ἁπλῶς νὰ ἐξιστορήσω χρονογραφικῶς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ μάλιστα ὄχι ὅλα, ἀλλ’ ἐκεῖνα ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ἰδικοῦ μου Ὑπουργείου καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς μομφὰς, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκράτησα καὶ ἐδῶ σημείωσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Τσαλδάρης. Ποῦ ὑπάρχει ἡ ἐντροπὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐκπλήττεται ἐκ τῶν ὑστέρων; Δὲν τὸ ἐννοῶ, ἐκτὸς ἐὰν ἔπρεπε, νὰ ἀφήσωμεν ἀναπάντητα ὅσα ἀνακριβῆ ἐξ ἀνακριβῶν πληροφοριῶν προσεκόμισεν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἄν τοῦτο νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμεν, ἄλλο ζήτημα. Μοῦ εἴπετε ὅτι οὔτε μία σανίδα δὲν ἔστειλα, καὶ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι ἐκάμαμε 250 παραπήγματα καὶ τὰ λοιπά. Δὲν ἐννοῶ τί ἄλλο ἠθέλατε νὰ κάμω.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ συνεχισθῇ, ἡ συζήτησις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ἐπέφερον αἱ πλημμύραι ἐν Μακεδονίᾳ, ἀφοῦ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, περιέγραψε τὴν σεισμικὴν καταστροφὴν ἡ ὁποία ἔπληξε τήν Κόρινθον.

§138Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡ καταστροφή, ἡ ὁποία ἔπληξε τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, εἶναι τόσον ἐκτεταμένη, ὥστε δικαίως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημ. Ἑνώσεως λαμβάνει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν γεγονότων τούτων. Ὁλόκληροι πληθυσμοὶ ἐν Μακεδονίᾳ ἀποθνήσκουν ἐκ πείνης καὶ οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μόλις χθὲς ἐπιστρέψας ἐκ τῆς ἀνὰ τὴν Μακεδονίαν περιοδείας μου, ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν καταστροφῶν. Τεσσαράκοντα συνοικισμοὶ ἐπνίγησαν εἰς τὴν περιφέρειαν Σιδηροκάστρου, εἴκοσι δὲ συνοικισμοὶ ἐπνίγησαν εἰς τὴν περιφέρειαν Γιαννιτσῶν–Βοδενῶν. Τὴν φορὰν αὐτὴν εἶχε τοιαύτην παράτασιν ἡ πλημμύρα, ὥστε ἠμπόδισε καὶ αὐτὴν τὴν καλλιέργειαν τῶν ὀψίμων καρπῶν. Ὡς ἐκ τούτου μέγα μέρος τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων στερεῖται πάσης προσόδου διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Τὸ δυστύχημα εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερον διότι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ εἶναι πτωχότατοι. Ὁ γεωργικὸς κλῆρος ἔχει κατὰ πολὺ περιορισθῇ, εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶμεν μέχρι ποίου σημείου εἶναι περιωρισμένος ὁ κλῆρος ἐὰν δὲν μεταβῶμεν ἐπιτοπίως. Εἰς τὴν περιφέρειαν ἑνὸς συνοικισμοῦ χιλίων οἰκογενειῶν, ὁ κλῆρος ἔχει περιορισθῆ εἰς δέκα βασιλικὰ στρέμματα. Ἡ ἔκπληξίς μου ἦτο μεγίστη, ὅταν εἶδον πληθυσμοὺς ὁλοκλήρους νὰ ἀποθνήσκουν κυριολεκτικῶς ἀπὸ τὴν πεῖναν. Ἡ κρίσις δὲ καθίσταται ἔτι ὀξυτέρα, διότι εἰς τὴν περιφέρειαν, ἔνθα καλλιεργεῖται ὁ καπνός, ἔχει ἐκραγῆ καπνικὴ κρίσις, δεδομένου ὅτι οἱ μεγάλοι ἀγορασταὶ καπνοῦ ἀπέχουν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τοῦ καπνοῦ καὶ αἱ τιμαὶ αὐτοῦ περιωρίσθησαν εἰς τὸ ἥμισυ. Τὰ μέτρα συνεπῶς ἅτινα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις δέον νὰ εἶναι ταχέα καὶ ἀποτελεσματικά. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν Κόρινθον, κανεὶς δὲν ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν συνεκινήθη ἐκ τῆς καταστροφῆς καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνεργήσῃ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδειξε πρακτικὴν ἀντίληψιν καὶ δὲν ἐφήρμοσε πρακτικὰ μέτρα, ἂν δὲ ἠγέρθησαν διαμαρτυρίαι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, αὐτὸ δὲν σημαίνει πολεμικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε κατάλυσιν τοῦ κύρους τοῦ Κράτους. Ἀντιθέτως, καταρρίπτεται τὸ κῦρος τοῦ Κράτους, ὅταν τοῦτο δὲν δύναται νὰ μεριμνᾷ εἰς τοιαύτας συμφοράς. Τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς συμφορᾶς, δὲν ἦτο τόσον μέγα ὥστε ἡ λύσις αὐτοῦ νὰ θεωρηθῇ κατόρθωμα. Δὲν ἦτο πολὺ δύσκολον νὰ διατραφῇ εἷς πληθυσμὸς 8–10 χιλιάδων κατοίκων ἀπέχων τῆς πρωτευούσης μόνον 3 ὥρας σιδηροδρομικῶς. Ὅτε μετέβην τὴν Τετάρτην εἰς Κόρινθον, δὲν ἐλειτούργει κανὲν κρατικὸν συσσίτιον, ἀλλ’ ἐλειτούργει τὸ συσσίτιον τοῦ προσφυγικοῦ Νοσοκομείου καὶ τὸ τοῦ Πατριωτικοῦ ἱδρύματος, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μέχρι τῆς Τετάρτης δὲν εἶχε στείλει εἰμὴ δύο ὑπαλλήλους διὰ νὰ βοηθήσουν τὸν Μητροπολίτην. Ἐὰν δὲ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας ἐπῆλθεν ἐξοικονόμησις εἰς τὴν στέγασιν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τό ὅτι ὁ πληθυσμὸς διέρρευσεν εἰς τὸ Ναύπλιον, εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς ἄλλας πόλεις. Φρονῶ ὅμως ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα πρακτικώτεροι εἰς τοιαύτας περιστάσεις. Εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅτε ἐπεσκέφθην τοὺς παθόντας πληθυσμούς, εἶδα χωριὰ ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένα ἀπὸ τὰ νερὰ καὶ κινδυνεύοντα, εἶδα τὴν μόνην ὁδὸν δι’ ἧς ἐπεκοινώνουν οἱ πάσχοντες πληθυσμοὶ μὲ τὰς Σέρρας κινδυνεύουσαν, οἱ δὲ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων μόνοι ἔκαναν προχώματα διὰ νὰ προφυλαχθοῦν. Τὰ ζῶα αὐτῶν ἐκινδύνευον ἀπὸ ἀσιτίαν ἐξ ἐλλείψεως βοσκῆς, ἐνῷ εἰς πλησίον μέρη ὑπῆρχον ἄλλαι βοσκαὶ αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐπιταχθοῦν. Ἐζήτησα νὰ σταλοῦν λέμβοι ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχον. Ἐζήτησα δὲ ἀπὸ τὸν κ. Μέραρχον νὰ διασκευάσῃ σχεδίας, ἀλλὰ ἡ μηχανικὴ ὑπηρεσία δὲν ἠδυνήθη νὰ κατασκευάσῃ τοιαύτας καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ σταλοῦν ἐκ Θεσσαλονίκης. Κανὲν δὲ ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα νὰ ληφθοῦν διὰ νὰ σωθοῦν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τῆς πλήρους καταστροφῆς, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Εὑρίσκετο ἐκεῖ μία ἐπιτροπὴ ἐράνων, ἥτις εἶχεν εἰς χεῖρας της 1 καὶ ½ ἑκατομ. σταλὲν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ αὕτη ἐφρόνει ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα ἔπρεπε νὰ τὰ διανείμῃ ἀναλόγως τῶν ζημιῶν, ἃς ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι, καὶ συνεπῶς μετὰ τὴν ἐξακρίβωσιν αὐτῶν, καὶ ἐζήτησα ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μεταβληθῇ εἰς ἐπιτροπὴν διαχειρίσεως γενικῶς τῶν ζητημάτων τούτων ἵνα κατορθώσῃ νὰ ἀνακουφίσῃ ἀμέσως τοὺς παθόντας. Ἀλλ’ οὔτε καὶ τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν.

§140Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον διέθεσεν ἀπὸ τὰ προσφυγικὰ βοηθήματα 750 χιλιάδες δραχμὰς καὶ διηρωτᾶτο ἡ ἐπιτροπὴ ἐὰν τὰ χρήματα ἠδύναντο νὰ διατεθοῦν ὑπὲρ τῶν ἐντοπίων. Μόνον δὲ ὅταν τὰ πράγματα ἔφθασαν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις ἕνα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον.

§141Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προνοίας). Ἐφόσον τὸ ζήτημα ἐτέθη εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Ὡς γνωστὸν δύο πλημμύραι συνέβησαν εἰς τὸν Στρυμόνα. Τὴν Μεγάλην Παρασκευὴν, μόλις ἔφθασα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐπληροφορούμην τὴν ἔκτασιν τῶν πλημμυρῶν καὶ ἔσπευσα ἀμέσως καὶ μετέβην εἰς τὰς Σέρρας διὰ νὰ ἴδω ποίαν ἔκτασιν εἶχον πραγματικῶς αἱ πλημμύραι καὶ νὰ ἴδω ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἔσπευσε νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν πλημμυροπαθῶν, ἢ ἐὰν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία γενικωτέρα μέριμνα. Μετέβην εἰς τὰς Σέρρας καὶ συνεκροτήσαμεν μίαν σύσκεψιν εἰς τὴν ὁποίαν παρέστησαν ὁ προϊστάμενος τοῦ Ἐποικισμοῦ, ὁ κ. Δήμαρχος Σερρῶν, ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Νομάρχου καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖοι ἄλλοι. Πόρισμα τῆς συζητήσεως αὐτῆς ἦτο τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ Ἐποικισμοῦ, ἐὰν διετίθετο ἓν ποσὸν 2.000.000 δραχ. θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ πλημμυροπαθοῦς πληθυσμοῦ, διότι τότε δὲν εἶχε καταστῆ ἀδύνατος ἡ ὄψιμος καλλιέργεια. Αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν μοὶ παρέσχεν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὁ προϊστάμενος τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ. Μάλιστα ἀρχικῶς μοῦ εἶπεν ὅτι μὲ 1.500.000 εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ ἀνάγκαι αὐταί. Ἐὰν ὅμως τὸ Κράτος διαθέσῃ 2 ἢ 2½ ἑκατομ. δραχμῶν, τότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπωφελέστερον τὰς ἀνάγκας. Μόλις κατῆλθον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἰδικοῦ μου, νὰ διατεθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ποσὸν αὐτὸ —καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ Συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, —ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας διὰ νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῶν πλημμυροπαθῶν. Καὶ πράγματι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευσε νὰ ἀποστείλῃ 350.000 δραχμῶν.

§142Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἰς τὰς 4 Μαΐου, κύριε Ὑπουργέ.

§143Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπὸ τὰς 28 Μαρτίου ἔγινε συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐὰν ἐλαμβάνετο τότε πρόνοια, δὲν θὰ εἴχομεν τὰς καταστροφάς.

§144Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Δὲν ἔγινε καμμία συζήτησις κατὰ τὴν σύσκεψιν αὐτὴν περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα. Ἦσαν ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι παρόντες ἐκεῖ καὶ μοῦ ἔθεσαν τὰ ζητήματα ὅπως σᾶς τὰ ἐξέθηκα ἀκριβῶς. Καὶ ἐσπεύσαμε νὰ ἀποστείλωμεν τὰ χρήματα καὶ κατηρτίσαμεν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἀνέλαβεν τὴν διάθεσιν. Ὅταν ἐπέστρεψα ἐδῶ τὰ χρήματα εἶχον σταλῇ τηλεγραφικῶς.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν ἐστάλησαν χρήματα, βραδέως μὲν ἀλλ’ ἐστάλησαν.

§146Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε ὅτι δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια;

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην δὲν ἐπεκράτησε πνεῦμα πρακτικὸν καὶ γοργότης ἐνεργείας ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ καὶ σᾶς εἶπον ὡρισμένα παραδείγματα. Δὲν ἔχω παράπονον, διότι ὅταν τοὺς παρέστησα τὰ πράγματα καὶ τοὺς ὑπέβαλον ὡρισμένας γνώμας, τὰς ἀπεδέχθησαν πάσας γενικῶς. Ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ διετάχθη ἡ ἀγορὰ ξηρᾶς τροφῆς διὰ τὰ ζῶα καὶ ἐπετάχθησαν αἱ βοσκήσιμοι γαῖαι διὰ τὰ κτήνη καὶ ἐστάλη στρατὸς νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀμυνομένους εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ ἐργολάβοι καὶ μηχανικοὶ διὰ νὰ κατασκευάσωσι τὸν δρόμον καὶ ἐστάλη στρατὸς ἵνα κατασκευάσῃ σχεδίας.

§148Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Θὰ ἀπαντήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Τὰ εἰξεύρομεν καλλίτερα ἀπὸ σᾶς (θόρυβος). Τὰ νερὰ ὑψώθησαν τὴν ἡμέραν ποὺ ἐφθάσατε σεῖς.

§149ΑΝ. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὅταν οἱ βουλευταὶ εἰς τὰ διάφορα συλλαλητήρια ἐπιτίθενται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἰμποροῦν νὰ ἔρχωνται ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συνηγοροῦν ὑπὲρ αὐτῆς.

§150Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπετέθην ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ εἶπον ὅτι πάντοτε αἱ Κυβερνήσεις ἦλθον ἀρωγοί, ὁσάκις ἡ μῆνις τῶν Θεῶν ἐπροξένησε καταστροφάς. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ μόνον ποὺ θὰ ἔσωζε τὴν κατάστασιν ἦτο νὰ γίνουν τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος.

§151Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. (Θόρυβος).

§152Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἤθελον νὰ μάθω, ἂν εἰς τὰς Σέρρας ὑπῆρχεν ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἂν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐστάλη ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ἀλλ’ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ ἐνόμισα ὅτι εἶχα δικαίωμα νὰ ἐνδιαφερθῶ διὰ τὸν λαὸν καὶ ὑπέδειξα εἰς τὰς Ἀρχὰς τί θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐσκανδάλισε δύο ἐκεῖ τοπικὰς ἐφημερίδας, ἐξ ὧν ἡ μία φιλικὴ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ ἡ ἑτέρα φιλικὴ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἔσπευσαν νὰ μὲ κατακρίνουν. Καὶ εἰς τὰς δύο λοιπὸν περιπτώσεις, τῆς καταστροφῆς τῆς Κορίνθου καὶ τῆς Μακεδονίας, παρουσιάσθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἔλλειψις ἑνότητος ἐνεργείας καὶ βραδύτης ἐνεργείας. Τὸ προέχον ὅμως σήμερον ζήτημα δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ τί θὰ γίνῃ. Ἐλέχθη ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔγινε μὲ τοὺς πρόσφυγας. Εἰς τοῦτο δὲν συμφωνῶ, διότι τότε ἡ συρροὴ τῶν προσφύγων ἦτο μεγίστη. Πρέπει νὰ τεθοῦν ἀρχαί αἵτινες νὰ ἐφαρμόζωνται κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας, ὅτε δηλαδὴ ὑφίστανται οἱ κάτοικοι διαμερισμάτων τινῶν συμφορὰς τότε πρέπει ἡ ὁλότης τῆς κοινωνίας νὰ φέρῃ τὸ μέγιστον βάρος τῶν ζημιῶν ἅς ὑπέστησαν τὰ διαμερίσματα ταῦτα, ἵνα οἱ κάτοικοι τῶν διαμερισμάτων αὐτῶν δυνηθοῦν νὰ συνεχίσουν τὰς ἐργασίας των καί, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, νὰ σταθοῦν ὄρθιοι. Τὰ μέτρα ταῦτα θὰ ἀποτελοῦν ἐγγύησιν διὰ κάθε πολίτην, ὅτι ὅταν μία συμφορὰ τὸν πλήξῃ δὲν εἶναι μόνος του ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ὁλότης ἥτις θὰ τὸν βοηθήσῃ. Ἡμεῖς θὰ παράσχωμεν τὴν ἔγκρισίν μας δι’ οἱαδήποτε δίκαια βάρη ἅτινα θὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πληγέντων πληθυσμῶν. Τοῦτο ἔχει καὶ ἑτέραν σημασίαν, ὅτι δὲν θὰ διαταράσσεται ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τοῦ τόπου. Προκειμένου δὲ περὶ Μακεδονίας δέν εἶναι μόνον ζήτημα οἰκονομικῆς στενοχωρίας τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως αὐτῶν. Ὡς πρὸς τὰ μέτρα διὰ τὴν Κόρινθον φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως δὲν ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ ἀνοικοδομηθῇ ταχέως αὕτη, θὰ ἠδύναντο δὲ καὶ λόγῳ τῆς ἐποχῆς νὰ παραμείνουν οἱ κάτοικοι ὑπὸ σκηνάς, ὡς συνέβη καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἔνθα μάλιστα ἡ ὑπὸ σκηνὰς βιοῦντες εὑρίσκοντο ὑπὸ καλυτέρας ὑγιεινὰς συνθήκας ἀπὸ τοὺς βιοῦντας εἰς τὰ ξύλινα παραπήγματα. Ἐλέχθη, ἐὰν θὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ Κόρινθος εἰς τὸ ἴδιον μέρος καί συνέστησαν καὶ ἐπιτροπαὶ ἐπιστημόνων νὰ μελετήσουν τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ Κόρινθος, ἀλλὰ πάντως φρονῶ ὅτι ὁ χῶρος ἔνθα εἶναι σήμερον ἡ Κόρινθος θὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὸ πλείστων κατοίκων διὰ πολλοὺς λόγους, οὐδέποτε δὲ οἱ σεισμοὶ ἦσαν αἰτία νὰ ἀνοικοδομοῦνται αἱ πόλεις εἰς ἄλλο μέρος. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀνοικοδομήσεως νομίζω ὅτι τὰ 9)10 τοῦ πληθυσμοῦ πρέπει νὰ ἀνεγείρουν ξυλίνας οἰκίας, διότι αἱ ἐκ μπετὸν ἀρμὲ εἶναι ἀκριβαί. Δι’ αὐτὸ ἢ πρέπει νὰ δοθοῦν οἱ ξύλινοι σκελετοὶ τῶν οἰκιῶν ἢ νὰ παραγγελθοῦν ἀπὸ τώρα 1300 ξύλινα σπίτια, διότι τόσα εἶναι τὰ καταστραφέντα, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ στοιχίσουν πλέον τῶν 100.000.000 δραχμῶν. Πάντως πρέπει νὰ ἐπισπευθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δὲν εἶναι μόνον ζήτημα φιλανθρωπίας, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα ἱκανοποιήσεως ὁλοκλήρου περιφερείας καὶ δὲν δύναται νὰ νεκρωθῇ μία πόλις καὶ μία περιφέρεια ἕνεκα βραδύτητος σκέψεως. Ὡς πρὸς τὸ Λουτράκι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνουν τώρα ξύλινα παραπήγματα διὰ τὰ λουτρά, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὸ ζήτημα τῶν λουτρῶν, διότι ὡς εἶναι ταῦτα ἀποτελοῦν αἶσχος. Πρέπει νὰ ἀνεγερθοῦν λουτρὰ καὶ ξενῶνες σύμφωνα μὲ τὰς νέας ἀπαιτήσεις περὶ λουτροπόλεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Μακεδονίαν ἐλήφθησαν ἤδη μέτρα διὰ τὴν ἄμεσον ἀνάγκην τῶν κατοίκων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐφοδιασθοῦν οὗτοι καὶ μὲ σπόρον ὅστις δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ὑπό τύπον πιστώσεως, ἀλλὰ ὑπὸ τύπον χορηγήσεως, διότι οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι εἶναι τελείως ἐξηντλημένοι. Ὑπάρχουν συνοικισμοὶ ὅπου οἱ ἄνθρωποι πεθαίνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα, τὸ δὲ ποσὸν διὰ τὴν χορήγησιν ταύτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰ 30 ἑκατομμύρια. Γενικῶς διὰ τὴν Μακεδονίαν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ ἑξῆς μέτρα: 1) Ἄρσις πάσης εἰσπράξεως φόρων. 2) Χορήγησις πλήρους ζωαρκείας μέχρι τῆς ἐσοδείας τοῦ ἐπιόντος ἔτους. 3) Ἐπίσπευσις τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, ὅστις θὰ προβλέψῃ περὶ τῶν ὁμήρων τῶν παθόντων ἐν πολέμῳ. 4) Πλὴν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, τὰ ὁποῖα θὰ γίνωσι, πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὰ προσωρινὰ ἔργα, ἅτινα θὰ περιορίσουν τὰς πλημμύρας τοῦ Στρυμόνος. 5) Θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπιβάλλεται ὅμως νὰ ληφθῇ μέτρον, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τοῦτο πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν εἶχον οἱ νομάρχαι μεγαλυτέραν εὐχέρειαν καὶ μεγαλυτέραν ἐξουσίαν, θὰ ἐλάμβανον ἐνωρίτερον τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ τῆς πλημμύρας κακῶν. Ἡμεῖς θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἡ δυσφορία εἰς τὰς Νέας Χώρας εἶναι μεγίστη, καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἐκεῖ πληθυσμοὺς τὰ μέσα νὰ αὐτοδιοικῶνται. Καταλήγων ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἐψέξαμεν μέτρα τινὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἐπράξαμεν διότι πρέπει νὰ εἴμεθα πρακτικώτεροι καὶ νὰ τονώσωμεν τὸ κῦρος τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία πρέπει νὰ συμπεριφερθοῦν κατὰ τρόπον φιλανθρωπότερον, διότι τοιουτοτρόπως θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ Κράτος ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν του. (Χειροκροτήματα).

§154Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Παρακαλῶ ὅπως χωρισθοῦν τὰ δύο ζητήματα, τὸ ἀφορῶν τὰ μέτρα διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους, καὶ τὸ ἀφορῶν τὰ μέρα διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς, ἵνα φθάσωμεν εἰς κάποιο θετικὸν συμπέρασμα.

§155Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Ἐφόσον ὡς βάσις ἐτέθη ὅτι σκοπὸς τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅπως ἕκαστος συνεισφέρῃ τὰς γνώμας του διὰ νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐπελθουσῶν καταστροφῶν, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Παρασκευήν, διὰ νὰ εἶναι παρόντες κατ’ αὐτὴν καὶ οἱ δύο ἀπουσιάζοντες Ὑπουργοί.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐδεχόμεθα νὰ γίνῃ τὴν Παρασκευὴν νομοθετικὴ ἐργασία, καὶ νὰ συνεχισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Πολλάκις ἐγένοντο τοιούτου εἴδους συμφωνίαι, ἀλλὰ δὲν ἐτηρήθησαν, διότι εἶναι δικαίωμα τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν παντὸς βουλευτοῦ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του. Φρονῶ ὅμως, ὅτι διὰ νὰ εἶναι πρακτικωτέρα ἡ συζήτησις πρέπει νὰ παρίστανται καὶ οἱ δύο Ὑπουργοί, ἐφόσον πρόκειται περὶ ὑποβολῆς γνωμῶν καὶ μάλιστα τεχνικῶν τοιούτων.

§158Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις αὕτη ἦλθεν ὡς φυσικὴ συνέπεια δύο ἀτυχημάτων ἅτινα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο δὲ ἀναλγησία ἐὰν ἐπὶ τόσων σπουδαίων ζητημάτων δὲν ἠκούετο καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Δὲν ἦλθεν ἡ συζήτησις αὕτη ὡς ἐπερώτησις, ἀλλὰ ὡς φυσικόν τι καὶ ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον ὅπως ἡ συζήτησις συνεχισθῇ αὔριον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ καταστήσῃ διὰ τῆς διακοπῆς τῆς συζητήσεως διὰ τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν τὴν συζήτησιν ἄκαρπον, δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν διάθεσιν νὰ προκαλέσω ταύτην καὶ μάλιστα μετανοῶ διότι τὴν προεκάλεσα. Ἡ Κυβέρνησις δεικνύει ἔλλειψιν τῆς προσηκούσης μεθόδου καὶ ἀντιλήψεως, ἥτις πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τόσον μακρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν θέλῃ νὰ χάσῃ καμμίαν ἡμέραν νομοθετικῆς ἐργασίας, θὰ ἦτο δυνατὸν ἕκαστος ἀρχηγὸς νὰ δώσῃ ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ παρακαλέσῃ καὶ τοὺς φίλους του νὰ μὴ γίνουν τὴν Παρασκευὴν ἐπερωτήσεις.

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐλέχθη ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ἄκαρπος, διότι ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Προνοίας διέψευσεν ὅσα ἔγραψεν ὁ τύπος σχετικῶς μὲ τὰς ἐπικρίσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅσα ἔγραψεν ὁ Τύπος ἐπανελήφθησαν σχεδὸν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ διαψευσθοῦν διότι οἱ ὁμιλοῦντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔχουν μείζονα εὐθύνην ἀπὸ τοὺς γράφοντας καὶ λέγοντας ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἐλέχθη ὅτι ἡ μέθοδος ἥν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα, ἀλλ’ ἡ μέθοδος ἥν προτείνει ἡ Κυβέρνησις πρῶτον μὲν ἐξασφαλίζει τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ δεύτερον δὲ, διὰ νὰ εἶναι ἡ συζήτησις γόνιμος καὶ ὄχι ἄκαρπος, θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουν ὄχι ἐξ ἀμελείας. Ὁ συνάδελφός μου ἐπίσης Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλεῖ δι’ ἐμοῦ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ στέρξῃ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Παρασκευήν. Τοῦτο τὸ δέχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν ἡμέραν ταύτην.

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἄνευ τῆς παρουσίας τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ὑποχωροῦμεν εἰς τὴν παράκλησιν τῆς Κυβερνήσεως. Καλὸν ὅμως θὰ ἦτο νὰ διατεθῇ καὶ ἡ Πέμπτη καὶ ἡ Παρασκευὴ εἰς τὴν συζήσιν ἀμφοτέρων τῶν θεμάτων.

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλεῖ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ Παρασκευή, καὶ ἄν δὲν ἐπαρκέσῃ νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ τὸ Σάββατον.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τὴν πρότασίν του ἡ Βουλή;

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (ὥρα 10 μ. μ.)