1928.04.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70Η

ΤΗΣ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1928

Προεδρεία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6,20 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρετήρησα, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναγράφεται τὸ ἐπεισόδιον τὸ λαβὸν χώραν χθὲς τὴν ἑσπέραν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν κ. κ. Συναδέλφων. Ἐπίσης δὲ ἀναγράφεται, ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν ἀνεκάλεσεν εἰς τὴν τάξιν τοὺς παρεκτραπέντας, οἱοδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὐτοὶ καὶ ἀπὸ οἱανδήποτε πλευράν. Τοῦτο ἔδωσε ἀφορμὴν εἰς τὸν τύπον νὰ ἀναγραφῶσι Πρακτικὰ τελείως ἀνακριβῆ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τὰ ἑξῆς:

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγράφησαν εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναγραφοῦν καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα.

§4Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι εἰς τὸν τύπον ἐδίδετο ἡ συκοφαντικὴ ἐντύπωσις, ὅτι ἐγὼ καὶ ὁ ἀδελφός μου ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὴν προμήθειαν τῶν τορπιλλῶν. Διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν συκοφαντίαν ταύτην καὶ προκαλοῦμεν τοὺς συκοφάντας ν’ ἀποδείξουν, ἐὰν καὶ εἰς τὸ παραμικρὸν ἐνδιεφέρθημεν ἢ ἐνδιαφερόμεθα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ τοῦ ἐπεισοδίου τῆς χθὲς εἶναι τὰ ἑξῆς...

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀναγραφῆ. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ κανονίσητε καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συντάσσονται τὰ πρακτικά. Θὰ γραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι σεῖς διεμαρτυρήθητε διὰ τὴν κακὴν ἀναγραφὴν τῶν λαβόντων χθὲς χώραν.

§6Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βλέπω τὴν διάθεσιν τοῦ Προεδρείου νὰ ἀποσοβήσῃ νέον ἐπεισόδιον. Ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθὸν τῆς στάσεως ταύτης, ἀλλ’ ἐφόσον τὰ πράγματα μένουν ὡς διετυπώθησαν εἰς τὸν ἔξω τύπον, θίγεται εἷς βουλευτής, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θίγεται εἷς μόνον βουλευτὴς ἐκ τοῦ χθεσινοῦ ἐπεισοδίου. Θίγονται πολλοὶ βουλευταὶ ἀμοιβαίως.

§8Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μία διόρθωσις τοῦ πράγματος, καθόσον τὸ Προεδρεῖον κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει. Εἶναι δὲ ἀνάγκη, πρὸς ἀποφυγὴν περαιτέρω ἐπεισοδίων νὰ δοθῇ μία εἰρηνικὴ λύσις εἰς τὸ ἐπεισόδιον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰρηνικὴ λύσις εἶναι νὰ ἀναγραφῶσι τὰ λεχθέντα ὑφ’ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Μπούμπουλη εἰς τὰ Πρακτικά.

§10Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παρατηρῶ καὶ σήμερον, ὅτι κατηγοροῦμαι ὡς συκοφάντης ἐνῷ ἔγινε μία παρεξήγησις. Ἰδοὺ τί ἐγένετο. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὁμιλῶν πολὺ πρὸ τοῦ ἐπεισοδίου ὡμίλησε περὶ ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, ὑπηρετοῦντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἀδελφοῦ τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι προμηθευτής. Ἐγὼ εἶπον ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζει καὶ οἱ ἀδελφοί σας εἶναι προμηθευταί. Ἐπανέλαβον τὴν φράσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὅταν ἐθίγην ὅτι τὸν ἀγῶνα, τόν ὁποῖον ἔκαμα, τὸν ἔκαμα χάριν συγγενείας τοῦ Ἀρβανίτου. Τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξέλαβεν ὅτι ἐστρέφετο ἐναντίον του καὶ ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν ὁ ἴδιος, εἰπὼν «ὅτι εἴμεθα προμηθευταὶ καὶ ἐργαζόμεθα διὰ νὰ ζῶμεν»;

§11Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε ἔδωκα τοιαύτην ἀπάντησιν. Εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ σᾶς διαψεύσω.

§12Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐὰν σήμερον τὴν ἀνακαλεῖτε, δέχομαι ὡς ὀρθὴν τὴν ἀνάκλησίν σας. Ἀλλ’ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν εἶχον, καὶ ἔξω τῆς πτέρυγος ἔπειτα ἐλέχθησαν ὅτι εἶσθαι προμηθευταί. Ἐγὼ δὲν ἀπετάθην εἰς τὸν κ. Μπούμπουλην, ἀλλ’ ἐπανέλαβα τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἄλλος ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐβεβαίωσε κατόπιν. Ἐπηκολούθησαν ἀντεγκλήσεις, διὰ τὰς ὁποίας ὁμολογῶ ὅτι λυποῦμαι.

§13Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔδωκεν ἐξηγήσεις ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι δὲν ἐννοοῦσε νὰ θίξῃ.

§14Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ὁ κ. Συνάδελφος χθὲς φαίνεται ὅτι δὲν ἤκουσε τὴν ἀπάντησίν μου τὴν ὁποίαν ἔδωσα. Ὅταν μοῦ εἶπεν «οἱ ἀδελφοί σας» τοῦ ἀπήντησα ὅτι θεωρῶ τιμὴν ὅτι οἱ ἀδελφοί μου ἐξῆλθον ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν πένητες καὶ ὅτι ἐργάζονται διὰ νὰ ζήσουν.

§15Α. ΜΑΡΚΟΥ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω καὶ ἐγὼ μίαν ἐξήγησιν ἀναγκαίαν. Κατὰ πλάνην τοῦ πρακτικογράφου μιᾶς τῶν ἐφημερίδων ἐτέθη εἰς τὸ στόμα μου μία φράσις τὴν ὁποίαν οὐδέποτε μεταχειρίζομαι διὰ κανένα, κατὰ μείζονα δὲ λόγον διὰ συνάδελφον, τὸν ὁποῖον ἔχω πάντα λόγον νὰ ἐκτιμῶ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη λοιπὸν καὶ ἑτέρα ἐξήγησις. Τὸ ἐπεισόδιον θεωρεῖται λῆξαν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ σύλλογοι, τὰ σωματεῖα καὶ αἱ συντεχνίαι Βερροίας ὑποβάλλουν ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦν ὅπως ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Βερροίας Κοζάνης διέλθῃ οὐχὶ μακρὰν τῆς πόλεως ὅπως ἐχαράχθη, ἀλλὰ κάτωθι τοῦ ἐξοχικοῦ κέντρου τοῦ νέου συνοικισμοῦ προσφύγων Ἐληᾶς. Ἰδιοκτῆται Τρικκάλων διαμαρτύρονται, διότι προκειμένου περὶ ἀγοραπωλησιῶν κτημάτων γενομένων νομίμως πρὸ τριακονταετίας, ζητεῖται τώρα ἡ προσαγωγὴ τίτλων ὡς ὑπαγομένων δῆθεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν βακουφικῶν μουσουλμανικῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων. Ὁ πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Στέρνας, ὁ γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Ἀβραμίου, ἡ ἀγροτικὴ Λαϊκὴ Τράπεζα καὶ τὸ γεωργικὸν ταμεῖον διαμαρτύρονται κατὰ τῶν μεσιτῶν Πατρῶν διὰ τὰς ἀδίκους ἐπιθέσεις των κατὰ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ χήρα Μαίρη Παπασταύρου ὑποβάλλει αἴτησιν, δι’ ἧς παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ βοήθημα καθόσον ὁ σύζυγος αὐτῆς ἔπαθεν ἐκ φυματιώσεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Οἱ πρόσφυγες τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης ὑποβάλλουν ψήφισμα δι’ οὗ αἰτοῦσι τὴν ἄμεσον ἔναρξιν πληρωμῆς τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου καὶ τὴν ἀναστολὴν τῆς πωλήσεως ἀκινήτων κατεχομένων ὑπὸ προσφύγων. Ὁ ἀνάπηρος πολέμου Κ. Τζιούβιλης ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς διαμαρτύρεται διότι τὸ συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔκπτωτον ἐκ τοῦ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου περιπτέρου του. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σήφακας καταθέτει τηλεγράφημα τῶν συμβολαιογράφων Χανίων διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην περικοπὴν τῶν δικαιωμάτων των. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ψάρας καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Σοφάδων παρακαλούντων νὰ ἐκτελεσθῶσι ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Οἱ καπνεργάται Ξάνθης, ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Μεμετλῆ καὶ Νεωχωρίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν καπνικὴν κρίσιν ἡ ὁποία ἐπῆλθε συνεπείᾳ συνεννοήσεως καπνεμπόρων καὶ ζητοῦν τὴν λῆψιν αὐστηρῶν μέτρων κατ’ αὐτῶν. Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Σερρῶν διαμαρτύρεται διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέρριψεν ὅλας τὰς αἰτήσεις τῶν ἀναπήρων διὰ τὴν τοποθέτησιν περιπτέρων εἰς διάφορα μέρη τῆς πόλεως. Αἱ σταφιδοαγροτικαὶ ὀργανώσεις Μεσσηνίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Οἱ Πρόσφυγες Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διότι οἰκόπεδα ἀγορασθέντα παρ’ αὐτῶν παρεχωρήθησαν εἰς ἄλλους πρόσφυγας μὴ δικαιουμένους. Οἱ συμβολαιογράφοι Σάμου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μείωσιν τῶν συμβολαιογραφικῶν δικαιωμάτων των. Τὸ Σωματεῖον ἐργατῶν τυπογράφων Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ γραμματέως του. Πλεῖστοι πολῖται Βόλου ὑποβάλλουν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Θρησκευμάτων καὶ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον ἀναφορὰν κατὰ τοῦ Μητροπολίτου Δημητριάδος. Οἱ βουλευταὶ Λακωνίας κ.κ. Ν. Κατσᾶκος Μαυρομιχάλης καὶ Π. Παπαδᾶκος καταθέτουν ψηφίσματα τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων τῶν τέως Δήμων Ἀσωποῦ, Ζάρακος, καὶ Ἕλους τῆς Ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς αἰτούντων ὅπως ψηφισθῇ πίστωσις 200 χιλιάδων δραχ. διὰ τὴν ἐξαφάνισιν τῶν αὐγῶν τῶν ἀκρίδων πρὸς πρόληψιν νέων καταστροφῶν. Παρόμοια ψηφίσματα τῶν ἀνωτέρω Κοινοτήτων ὑποβάλλει καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Μολάων. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Δημοτικῶν ὑπαλλήλων Πρεβέζης παρακαλούντων ὅπως ψηφισθῇ ὁ καταστατικὸς χάρτης τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν κατὰ τὰς διατάξεις περὶ Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης περιελθόντων αὐτῇ κτημάτων κλπ». Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουρ. τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 21 7)βρίου 1926, περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ νόμου 3341, περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου εἰς Θεσσαλονίκην».

§17Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπροτάθη καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν πραγμάτων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν. Δὲν βλέπω εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ ἔχῃ ληφθῇ ἀπόφασις. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προκαλέσῃ μίαν ἀπόφασιν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῶν τορπιλλῶν ἐτερματίσθη χθές. Ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως ὑπεβλήθη μία πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ πλείστων Βουλευτῶν, ζητούντων τὴν συγκρότησιν Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν, καὶ δευτέρα πρότασις, παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Κακουλίδη, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ συγκρότησις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μετὰ τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τῶν δοκιμῶν. Ἐπειδὴ χθὲς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις εἰς τόσον περιωρισμένην ὥραν ὑπολείπεται σήμερον νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή. Καὶ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ποίαν ἐκ τῶν δύο ὑποβληθεισῶν προτάσεων δέχεται.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ συγκροτήσῃ ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν πραγμάτων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, βεβαίως ἡμεῖς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἔλαβε τόσην διάστασιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν γνώμην μας, ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσαμεν ἐκ τῆς συζητήσεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτερματίσθη πλέον ἡ συζήτησις.

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νά δικαιολογήσωμεν τὴν ψῆφόν μας, κ. Πρόεδρε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐάν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νά ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις ἄς τὸ κάμῃ.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλει ἡ Κυβέρνησις νά κάμῃ ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν; Καθήμεθα καὶ κάμνομεν Ἐπιτροπήν.

§24Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι πρῶτος ὑπέδειξα τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπίσης δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἑτέρα πρότασις, ἡ ὑποβληθεῖσα χθὲς τὴν ἑσπέραν, νομίζω ὅτι δέν δύναται τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Συμφώνως πρὸς τὰς γενομένας ὑποδείξεις, ὀρθόν εἶναι ἡ Βουλὴ νά προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν νά κανονίσῃ τάς ἰδίας αὐτῆς ἐργασίας. Καὶ ἄν κρίνῃ αὐτὴ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νά γίνῃ ἡ πλήρης διευκρίνισις τοῦ ζητήματος τῆς ἐπαρκείας ἢ μὴ ἐπαρκείας τῶν τορπιλλῶν καὶ ἄλλων τινῶν στοιχείων, θά τὸ κανονίσῃ ἐκείνη, δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς αὐτό. Ἡμεῖς μόνον θά προτείνωμεν τά περὶ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις τὸ προτείνει, νά γίνῃ ἐπιτροπή.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ σήμεραν πλέον ἀπόφασιν ὅλης τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐπρότεινεν αὐτήν, διά τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διά τοῦ ἁρμοδιωτάτου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως οὐδεμία ἀντίρρησις ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, νά μὴ γίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νά ἐξακριβώσῃ τί συμβαίνει. Τώρα βεβαίως ἡ Ἐπιτροπὴ κατά τὴν διαδικασίαν τῆς ὑποθέσεως θά κανονίσῃ πῶς πρέπει νά ἐργασθῇ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς,

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θά ἐξετάσῃ μόνον τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν, ἀλλά καὶ τὸ ὅλον ναυτικὸν ζήτημα.

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§31Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ πρότασις εἶναι τελείως ἀπαράδεκτος.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀσχολούμενος μὲ τὰ ναυτικὰ ζητήματα, ἔκρινεν ὀρθὸν ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται διὰ τὰ ναυτικά, νὰ κάμῃ τὴν γενικὴν αὐτὴν πρότασιν. Ἀλλὰ νομίζω καὶ ἐγὼ ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν δύναται παρὰ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν.

§33Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς σκοπὸν ἔχει νὰ καθορίσῃ πολιτικὰς εὐθύνας καὶ διοικητικάς, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἔχει καθαρῶς περιωρισμένον σκοπόν, νὰ καθορίσῃ ποινικὰς εὐθύνας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ αἱ πολιτικαὶ καὶ αἱ διοικητικαὶ εὐθῦναι εἶναι ἀλληλένδετοι μεταξύ των, νομίζω ὅτι μεθοδικωτέρα θὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ ἀναμένῃ τὸ πόρισμα τῆς Δικαιοσύνης καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ἡ Βουλή, κατ’ ἀπόφασιν αὐτῆς, ἐδέχθη χθὲς νὰ προταχθῶσιν αἱ δύο ἐπερωτήσεις, περὶ τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου καὶ δεύτερον περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου.

§37Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τί θὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἰδική μου;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπόφασιν νὰ συζητηθοῦν αὐταὶ αἱ δύο ἀπόψε.

§39Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 64 σαφῶς ὁρίζει, ὅτι τὸ πρῶτον θέμα τῆς συνεδριάσεως τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ συνεζήτησε προχθές.

§41Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ἀφήσω τὴν συζήτησιν καὶ ἐπειδὴ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀπουσίαζεν, ἀνέβαλα τὴν συζήτησιν. Τώρα μοῦ λέγετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπέφασιν.

§42Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ θέμα ἐνδιαφέρει πολλοὺς πληθυσμοὺς καὶ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ τὸ ἐπαναφέρωμεν.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἰς τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων ἐδέχθημεν ἀνεπιφυλάκτως τὰς ὑποδείξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ζητησάσης νὰ προταχθοῦν αἱ δύο ἐπερωτήσεις. Σήμερον ὁ κ. Συνάδελφος ζητεῖ ν’ ἀναπτύξῃ ἄλλην ἐπερώτησιν. Ἡμεῖς δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ τρεῖς ἐπερωτήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν εἰς μίαν ἑσπέραν.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν συνεχισθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Δερλερὲ, τότε θὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις. Θὰ συνίστων, λοιπόν, εἰς τὸν κ. Συνάδελφον νὰ κάμῃ συντόμως τὴν εἰσήγησιν τῆς ἐπερωτήσεώς του καὶ νὰ ζητήσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, νὰ ἐγγραφῇ δὲ πρώτη εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε νὰ συζητηθῇ ἡ περὶ ἀραβοσίτου;

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: ὅτι ὁ κ. Συνάδελφος ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν ὡρισμένων ἐγγράφων, καὶ ἀκόμη αὐτά τὰ ἔγγραφα δὲν κατετέθησαν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τώρα ἐν τῷ μεταξὺ ποὺ θὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὅπως κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα αὐτά, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Συνάδελφος, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετά οὐσιῶδες.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν ἀραβόσιτον ὁ κ. Λούλης ἔχει τὸν λόγον.

§48Α. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου χώρας διατρέφεται μὲ ἀραβόσιτον, δηλ. μὲ ἄλευρον ἐξ ἀραβοσίτου. Ἐπειδὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ ἐσοδεία ἦτο πολὺ πενιχρὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου Χώρας καὶ ἰδιαιτέρως τῶν περιφερειῶν τῆς Ἠπείρου πένονται κυριολεκτικῶς, διότι ὄντως ἔφθασε 12 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, θὰ εἶχον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου τὸ ἐνδιαφέρον περὶ τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου Χώρας ἀπολύτως ἀναγνωρίζομεν, ὅπως, εἰ δυνατόν, λάβῃ μέτρα εἴτε πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἢ ἄλλα ἐπίσης μέτρα ἐάν αὐτά εἶναι δυνατὸν νά ληφθοῦν, διὰ τῶν ὁποίων θά δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νά ἀνακουφίσῃ ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸν ἐν οἰκτρᾷ ὄντως καταστάσει εὑρισκόμενον ἀγροτικὸν πληθυσμὸν συνεπείᾳ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἀραβοσίτου.

§49Γ. ΜΠΑΝΙΑΣ. Ἐπειδὴ πραγματικὰ πεινᾷ ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δὴ τῶν ὀρεινῶν τμημάτων τῆς Ἠπείρου, θὰ παρεκάλουν διὰ τοῦτο τὴν Κυβέρνησιν, ἄν λόγῳ τῶν δυσχερῶν οἰκονομικῶν του στιγμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νά καταργήσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τοῦ ἀραβοσίτου ἢ νά μειώσῃ αὐτόν, νὰ ἀποστείλῃ ἀραβόσιτον καὶ νὰ διανείμῃ αὐτὸν ἐπὶ πιστώσει εἰς τοὺς κατοίκους. Πραγματικῶς ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἀποθνήσκει ἐκ τῆς πείνης, ἐφόσον δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ καὶ εἰς ἄλλας οἰκονομικὰς διευκολύνσεις, νὰ ἀναστείλῃ, τοὐλάχιστον, τὴν πληρωμὴν τῶν φορολογιῶν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου.

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ὄντως τραγικόν, ἀλλὰ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἓν ἑκατομμύριον καὶ πλέον ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ μας κινδυνεύει κατὰ τὸν ἀθλιέστερον τρόπον νὰ ἀποθάνῃ τῆς πείνης. Οἱ κατοικοῦντες τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας, Ἠπείρου καὶ Αἰτωλοακαρνανίας, τουτέστιν οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῶν ἀντερεισμάτων τῆς Πίνδου ἐξ ὧν ἐδόθησαν οἱ εὔζωνοι, οἱ ὁποῖοι τόσα προσφέρουν εἰς τὴν πατρίδα, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχουν ὡς μόνον προϊὸν τὴν κτηνοτροφίαν, ὑπέστησαν μεγάλας καταστροφὰς καὶ δὴ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε κατὰ τὸ τέλος τοῦ παραγωγικοῦ ἔτους νὰ εὑρίσκωνται ὁλόκληροι περιφέρειαι στερούμεναι τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, τοῦ ἄρτου ἐξ ἀραβοσίτου, διότι μ’ αὐτὸν τρέφονται αἱ περιφέρειαι αὐταί· ὁ ἄρτος ἐκ σίτου εἶναι δι’ αὐτοὺς ἄρτος πολυτελείας. Ἐζητήσαμεν ἐπανειλημμένως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡμεῖς καὶ αἱ κατὰ τόπους διοικητικαὶ ἀρχαὶ ὅπως λάβῃ ἐξαιρετικὰ μέτρα. Ἕν ἐκ τῶν μέτρων τούτων εἶναι καὶ ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου ἀνερχομένου εἰς ½ δρχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ἀντιρρήσεις εἰς τοῦτο, διότι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τούτου ὁ δημόσιος προϋπολογισμὸς θὰ ὑφίστατο μίαν ζημίαν 30—40 ἑκατομμυρίων. Ἔχομεν τὴν γνώμην, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν πρέπει νὰ διστάσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν κατάργησιν αὐτήν, διότι πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως πτωχοτάτων πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῶν λοιπῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ὑπόλοιπος πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ ἐκπαιδεύσεως, συγκοινωνίας καὶ ἀσφαλείας καὶ μάλιστα καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλαι ἀστικαὶ τάξεις ἀπολαμβάνουν τῆς μερίμνης τοῦ Κράτους δι’ ἐτησίων ἐπιχορηγήσεων εἴτε σταθερῶν εἴτε προσκαίρων. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητος πρὸ τοῦ φάσματος τοῦ θανάτου ἐκ πείνης τόσων χιλιάδων ἀνθρώπων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ τὰ 40 αὐτὰ ἑκατομμύρια εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἐγγράψει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπιχορηγήσεις διαφόρους ἐκ πολλῶν ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν τῶν μεγαλουπόλεων. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἄν δὲν δύναται νὰ κάμῃ, δύναται οἱονδήποτε φόρον νὰ ἐπιβάλῃ διὰ νὰ σώσῃ τὴν ζωὴν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι κανεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ φέρῃ ἀντίρρησιν διὰ τὴν φορολογίαν αὐτήν. Ἀνέφερα καὶ ἄλλοτε ὅτι τὰ λεμόνια καὶ πορτοκάλλια δὲν φορολογοῦναι ποσῶς, ἐζήτησα δὲ τὴν ἐπιβολὴν φορολογίας ἐπ’ αὐτῶν. Διότι εἶναι τρομερὸν ἀληθῶς οἱ κάτοικοι τῶν Τζουμέρκων καὶ γενικῶς οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώνωσι φόρον 1½ δραχ. κατ’ ὀκᾶν δι’ ἀραβόσιτον, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται περιβολάρηδες τῆς Ἄρτης οἵτινες ἔγιναν πλουσιώτατοι νὰ μὴ πληρώνωσι τίποτε. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλον φόρον οἱονδήποτε δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν ἄρτον τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ καὶ οὐδεὶς θὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦτο. Οὐδεμία δὲ δικαιολογία τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι πιστευτή. Ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ λάβῃ ἄμεσα μέτρα, διότι, κ. Βουλευταί, ἂν αἱ διάφοροι ὀργανώσεις, οἱ ὑπάλληλοι καὶ ἄλλαι ἀστικαὶ τάξεις δύνανται συγκεντρούμεναι ἔξωθεν τοῦ Βουλευτηρίου νὰ πιέζωσι τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν αἰτημάτων των, οὗτοι ὡς κατοικοῦντες εἰς τὰ ὄρη, μακρὰν τῆς Πρωτευούσης, δὲν δύνανται νὰ προσέλθουν ἐνταῦθα καὶ διὰ συλλαλητηρίου νὰ πιέσωσιν ἡμᾶς νὰ λάβωμεν μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν εἰς ἡμᾶς νὰ μὴ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό, διότι οὕτω, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κινδυνεύουσι νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης ἕνεκα τῆς ἀδιαφορίας ἡμῶν. Ἔχομεν, λοιπόν, κ. Βουλευταί, τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἐξουσιοδοτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐπιβάλῃ οἱονδήποτε ἄλλον φόρον, καὶ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου καὶ δώσῃ οὕτω τὴν ζωὴν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς διὰ μίαν χρονικὴν περίοδον 3–4 μηνῶν, μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας. Τόσον δὲ εἶναι τοῦτο ἀποδεδειγμένον, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἀποστείλῃ προχθὲς 150.000 δραχ. διὰ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους τριῶν χωρίων, διότι συμφώνως τῇ δηλώσει τοῦ κ. Νομάρχου θ’ ἀπέθνησκον ἐκ πείνης. Ἡ Κυβέρνησις δέ, ἀντὶ νὰ λάβῃ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, λαμβάνει μέτρα ἐναντίον αὐτῶν, διότι τὸ μόνον αὐτῶν προϊόν, τὸ γάλα, εὑρίσκεται ὑπὸ διατίμησιν.

§51Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μᾶς εἶπαν ὅτι τὴν κατήργησαν.

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μέχρι προχθὲς ὑπῆρχεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ διατίμησις τοῦ γάλακτος ὑπὸ τοῦ Κράτους, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέστη μεγάλην καταστροφὴν ἡ κτηνοτροφία κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπεράγαν αὐστηρὸν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, διότι, ὅπως εἶπον προηγουμένως, οὐδενὸς ἐκ τῶν μέτρων τῆς εὐημερίας καὶ τῆς προόδου ἀπολαμβάνουσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ὅπως ὅλοι ἡμεῖς οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰς πόλεις. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον περὶ τούτου, Κύριοι Βουλευταί. Εἶναι τόσον μέγα τὸ φάσμα τοῦ θανάτου αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σύσσωμος νὰ μὴν ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δι’ οἱωνδήποτε μέσων, δι’ οἱουδήποτε τρόπου, εἴτε διαρκῶς εἴτε προσκαίρως, λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ἀπαραίτητα πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς κατοικοῦντες εἰς τὰ ὄρη ἐκεῖνα δὲν ἔχουσι τὰ μέσα καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἔλθωσιν ἔξω τοῦ περιβόλου τῆς Βουλῆς διὰ νὰ μᾶς πείσωσι νὰ προβῶμεν εἰς παραχωρήσεις, ὅπως ἐκάμαμεν δι’ ὅλας τὰς ἄλλας τάξεις τὰς κατοικούσας εἰς τὰς πόλεις.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαμανῆς.

§54Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν χθὲς ἐζήτησα νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος, ἵνα ἐμφανίσω τὴν κατάστασιν τῶν ὀρεινῶν Δήμων τῆς ἐπαρχίας μας, δὲν ἐσκέφθην βεβαίως νὰ κάμω ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τοὺς ὀρεινοὺς Δήμους καὶ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, ἐδημιουργήθη ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ τῆς ὑπαιτιότητος τῶν καιρικῶν περιστάσεων τοῦ παρελθόντος θέρους. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει εἶναι μία κατάστασις, ἡ ὁποία προσκάλεσε τὴν αὐτόματον ἀντίληψιν καὶ τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν, αἵτινες ἔσπευσαν ν’ ἀναφέρωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁποία πεῖνα, ὁποία οἰκονομικὴ κρίσις, ὁποία δυστυχία δέρνει, ὄχι μόνον τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ τὰ οἰκιακὰ ζῶα τῶν πτωχῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, μὲ τὰ ὁποῖα ἐργάζεται διὰ νὰ ζήσῃ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του. Ἤθελα νὰ φέρω εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διατρέχει ὁ τόπος, ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχοντες ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ καὶ ὁ Νομάρχης, ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως, μετέδωκαν εἰς αὐτὴν καὶ ἡμεῖς λέγομεν ἐνταῦθα. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι Συνάδελφοι, ἂν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου εἶναι τὸ μέσον ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς θὰ βοηθήσωμεν τοὺς χωρικούς, ἂν θὰ ὠφεληθοῦν οἱ χωρικοὶ ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου ἢ θὰ ὠφεληθοῦν ὡρισμένα πρόσωπα, ἐκμεταλλευόμενα τὴν μείωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου ... Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θέλω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὴν δυστυχίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ προσέτι ὅτι τὸ καλαμπόκι ἔχει 14 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν καὶ ὅτι ἐλλείψει πάσης συγκοινωνίας, οἱ χωρικοὶ κατέρχονται εἰς τὰς πόλεις καὶ φορτώνονται αὐτὸ εἰς τὴν πλάτην των ἵνα τὸ μεταφέρουν εἰς τὰ χωρία των, θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὕρῃ οἱονδήποτε μέσον νὰ ἐνισχύσῃ τὸν κόσμον αὐτὸν, ἵνα δυνηθῇ οὗτος νὰ ζήσῃ μέχρις οὗ ἔλθῃ τὸ καλοκαῖρι, ὁ Ἰούνιος, καὶ κατορθώσῃ νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὸν ἄλλον τόπον. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θ’ ἀντιπαρέλθῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ χωρὶς νὰ θελήσῃ νὰ ἔλθῃ πράγματι ἀρωγός, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἂς ἔχει ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη ἡ Τράπεζα δὲν δίδει δάνεια, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως, καὶ ἐντεῦθεν ἡ μεγαλυτέρα στενοχωρία. Καὶ διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ αὕτη τὸν τόπον αὐτὸν καὶ θὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀνακουφίσῃ τοὺς χωρικοὺς αὐτούς.

§55Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ φύσις τοῦ θέματος μαρτυρεῖ περὶ τοῦ δικαίου τῶν προτεινομένων μέτρων. Ὁ ἀραβόσιτος εἶναι ἡ τρίτης τάξεως τροφή, ἔρχεται δηλαδὴ μετὰ τὸν σῖτον καὶ τὴν σίκαλιν. Εἶναι εὐτελὴς τροφὴ εἰς θρεπτικὴν ὕλην καὶ δι’ αὐτὸ τὸν καταναλίσκουν οἱ πενέστεροι. Ὅταν ἔχωμεν αὐτήν τὴν βάσιν, ὅτι τὸ εἶδος αὐτὸ, καίτοι δὲν εἶναι θρεπτικὸν, εἶναι ἡ συνήθης τροφὴ τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων, ἔχομεν καὶ τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἔπρεπεν, ἂν δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου αὐτοῦ, νὰ ἐπέλθῃ τουλάχιστον μία μετρίασις ἢ ἐλάττωσις αὐτοῦ, πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ πτωχοῦ πληθυσμοῦ.

§56Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσχωρῶ εἰς τὴν σύστασιν τῶν συναδέλφων ὑπὲρ τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς δυστυχίας τῶν πληθυσμῶν τῶν πεδιάδων, αἵτινες ὅλαι σχεδόν, τῶν Νέων Χωρῶν ἰδίᾳ, ἔχουν καταπλημμυρίσει καὶ ἔχουν καταστῆ ἄχρηστοι εἰς τοὺς κατοίκους, λόγῳ τῶν μεγάλων καταστροφῶν τῶν σπαρτῶν. Διηρχόμην τελευταίως τὴν πεδιάδα τῶν Σερρῶν διὰ τῆς ἁμαξοστοιχίας καὶ ἀντελαμβανόμην ὅτι ἡ ἁμαξοστοιχία διέσχιζε τὴν πεδιάδα αὐτὴν ἐν τῷ μέσῳ ὑδάτων ἑκατέρωθεν τῆς γραμμῆς. Αἱ πληροφορίαι μου ἐκεῖθεν εἶναι ὅτι ὁ κόσμος ὑπέστη μεγάλην καταστροφήν. Ἀπὸ μίαν καὶ μόνην κοινότητα ἀγγέλλεται καταστροφὴ ἀξίας 30.000.000. Ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτου καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους.

§57Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀραβόσιτος ποὺ παράγεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχεται εἰς ποσὸν περίπου 150.000.000 ὀκάδων. Τὸ ὅλον ποσὸν τὸ ὁποῖον θέλομεν διὰ τροφὴν τῶν κατοίκων ἀνέρχεται τοὐλάχιστον εἰς 800.000.000 ὀκάδες. Ὁ σῖτος ἀνέρχεται εἰς ποσὸν 250–300 ἑκατομμυρίων ὀκάδων. Ἕν ἄλλο μέρος ἐξοικονομεῖται ἀπὸ τὴν παραγωγὴν σικάλεως καὶ ἀπὸ τὴν παραγωγὴν σμιγοῦ ἤτοι σίτου μετὰ κριθῆς. (Τὸ ὅλον ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειαζόμεθα διατροφὴν τῶν κατοίκων ἀνέρχεται ὡς εἴπομεν, εἰς 1 δισεκατομμύριον χιλιογράμμων δηλ. εἰς 800 ἑκατομμύρια περίπου ὀκάδων. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου περὶ τὰς 500.000.000 ὀκάδες περίπου ἐξοικονομοῦνται ἀπὸ τὴν ἐγχώριον παραγωγήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀραβόσιτος κατέχει εὐρυτάτην θέσιν, διότι παράγεται εἰς ποσὸν 150 –200 ἑκατομμυρίων ὀκάδων κατ’ ἔτος. Ὄχι δὲ μόνον πολλοὶ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ τρέφονται δι’ ἀραβοσίτου, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ πεδινοὶ ὅπως λ. χ. πολλὰ χωρία εἰς τὴν περιφέρειαν Τρικκάλων–Καρδίτσης καίτοι παράγουν καὶ σῖτον, τὸν ὁποῖον ὅμως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πωλοῦν καὶ κρατοῦν τὸν ἀραβόσιτον. Ὁ ἀραβόσιτος δὲν ἀποτελεῖ κακὴν τροφὴν καὶ πολλοὶ πληθυσμοὶ ἐκ συνηθείας τόν προτιμοῦν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βοζίκης, ὅτι ὁ ἀραβόσιτος δὲν εἶναι ἀρκετὰ θρεπτικός, δὲν εἶναι ἀκριβές. Βεβαίως ὁ σῖτος εἶναι κατά τι θρεπτικώτερος. Ἀλλὰ καὶ ὁ ποιμενικὸς πληθυσμὸς ὁ τρεφόμενος δι’ ἄρτου ἐξ ἀραβοσίτου, γνωρίζετε ὅλοι ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ὑγιὴς καὶ εὔρωστος. Ὁ ἀραβόσιτος τρώγεται ἀπὸ ἕκαστον ἄτομον εἰς μεγαλυτέραν ποσότητα ἐκείνης τὴν ὁποίαν χρειάζεται ὁ τρεφόμενος μὲ ἄρτον ἐκ σίτου. Καὶ οὕτω συμπληροῦται πᾶσα ἔλλειψις θρεπτικὴ τὴν ὁποίαν δύναται εἰς ἴσον ποσὸν νὰ ἀφίνῃ ἡ προτίμησις τοῦ ἀραβοσίτου ἐν συγκρίσει του μὲ τὸν σῖτον. Δυστυχῶς, ἐπειδὴ ὁ τόπος μας ὑποφέρει συχνὰ ἐκ ξηρασίας, συχνῶς ἀποτυγχάνει καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἀραβοσίτου κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον. Τὸ παρελθὸν δὲ ἔτος ἡ θεομηνία ἦτο ἐξαιρετῶς μεγάλη, μέχρι τελείας καταστροφῆς τοῦ ἀραβοσίτου εἰς πολλὰ μέρη καθὼς καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου ἐφέτος ὑψώθη ὑπερβολικά. Εἰς τὴν Ἤπειρον παράγονται συνήθως περὶ τὰ 20–30 ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα ἀραβοσίτου, ἐφέτος ὅμως δὲν παρήχθη οὔτε τὸ ἥμισυ ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Ἡ Ἤπειρος κατὰ τὰ ⅔ παράγει ἀραβόσιτον, καὶ μόνον τὸ ⅓ τῆς παραγωγῆς ἀντιπροσωπεύει ὁ σῖτος καὶ ἡ σίκαλις Τοῦτο ἐπιβάλλει εἰς τοὺς κατοίκους νὰ ἐπιδίδωνται μὲ μεγαλυτέραν ἐπιμέλειαν εἰς τὸν ἀραβόσιτον, διότι ὁ σῖτος εἰς πολλὰ μέρη δὲν ἐπιτυγχάνει, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους καὶ ὡς ἐκ τῶν πολλῶν βροχῶν κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας. Δι’ αὐτὸ ὁ ἀραβόσιτος ἀποτελεῖ τὴν σπουδαιοτέραν τροφὴν τῶν κατοίκων. Ἐὰν θελήσουν ν’ ἀναπληρώσουν τὴν ἐλλείπουσαν ποσότητα ἀραβοσίτου ἔξωθεν ὑφίστανται σοβαρωτάτην δαπάνην διὰ τὴν μεταφοράν, ἡ ὁποία στοιχίζει 2 καὶ 3 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν ἀπὸ Πρεβέζης μέχρι πολλῶν ἐκ τῶν ὀρεινῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χωρίων τῆς Ἠπείρου. Ὥστε τῆς Ἠπείρου ἡ συμφορὰ εἶναι πολὺ μεγάλη ἐκ τῆς ἐφετεινῆς ἀποτυχίας τῆς παραγωγῆς τοῦ ἀραβοσίτου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι συντρέχουν διὰ τὴν μεγάλην δυστυχίαν τῆς Ἠπείρου. Πέρυσι κατεστράφησαν τὸ ⅓ τῶν ποιμνίων ἀπὸ τὴν ξηρασίαν εἰς τὰς βοσκὰς καὶ ἀπὸ μίαν νόσον ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠλαττώθη κατὰ τὸ ⅓ ἡ κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ τῆς Ἠπείρου. Ἐκτὸς αὐτοῦ δὲν ὑπάρχουν κεφάλαια ἀρκετὰ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας ὄχι μόνον διὰ τὰ δημητριακά, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ εἴδη. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπάρχον εἰς χεῖρας ὀλίγων εὐπόρων κεφάλαιον δὲν τὸ διακινδυνεύει ὁ Ἠπειρώτης εἰς γεωργικὰς ἐργασίας λόγῳ τῆς γνωστῆς εἰς ὅλους μας ἐλλείψεως Δημοσίας ἀσφαλείας. Οἱ εἰς ἄλλα μέρη εὑρισκόμενοι συμπατριῶται μας ἐκ τῶν εὐπορούντων, λόγῳ ἐλλείψεως ἀσφαλείας δὲν ἔρχονται εἰς τὴν Ἤπειρον διὰ νὰ διαθέσουν τὰ κεφάλαιά των εἰς ἐργασίας ἐν Ἠπείρῳ. Δι’ αὐτὸ τὰ ὀλίγα κεφάλαια ὅσα ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὴν Ἤπειρον διατίθενται μὲ τόκους ὑπερβολικούς. Παρέχονται τουτέστι τοκογλυφικῶς. Καὶ οὕτω καταδυναστεύεται ἀπὸ τοὺς ὀλίγους αὐτοὺς τοκογλύφους ὁ δυστυχὴς ἀγροτικὸς λαὸς τῆς Ἠπείρου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ τὰ μέσα διατροφῆς εἰς τοὺς Ἠπειρώτας, ἀφοῦ ἀκούσῃ μετὰ μεγίστης προσοχῆς τὰ παράπονά των. Πάντοτε ὡς γνωστὸν οἱ Ἠπειρῶται συνεισέφερον εἰς τὸ Κράτος. Καὶ ἐὰν διαμαρτύρωνται σήμερον οἱ φιλήσυχοι Ἠπειρῶται διὰ τὴν ἐγκατάλειψίν των αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Κράτους διαμαρτύρονται διότι εὑρίσκονται εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν καὶ δι’ αὐτὸ ἡ διαμαρτυρία των πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Οἱ ἐπαγγελματίαι τῶν Ἰωαννίνων λόγῳ τῆς κρίσεως δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν τὰ ἐνοίκια τῶν μαγαζιῶν των, τὰ ὁποῖα ἔχουσι 16πλασιασθῆ. Δὲν ἔχουσι νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους, διότι δὲν ὑπάρχει ἐργασία οὐδὲ πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ ἄρτου τῆς οἰκογενείας των. Οἱ χωρικοὶ πολλῶν διαμερισμάτων λιμοκτονοῦν. Περιοδεύων εἰς τὰ χωρία τῆς Λάκκας τοῦ Σουλίου εἶδον μικρὰ παιδιὰ καὶ κοριτσάκια νὰ βόσκουν ὅπως τὰ πρόβατα, τρώγοντα χόρτα. Τί θὰ γίνῃ μετὰ δύο μῆνας καὶ ἐγὼ δὲν ἠξεύρω. Διότι ὅσα μέσα καὶ ἂν εἶχον τὰ ἐξήντλησαν, διὰ νὰ ἀγοράσουν ὀλίγον ἀραβόσιτον. Παρημέλησε δὲ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίστασιν νὰ διορίσῃ ἐκεῖ Γενικὸν Διοικητήν. Ἡ θέσις αὐτοῦ ἀπὸ πολλῶν ἤδη μηνῶν μένει κενή. Ἔπειτα δὲν ὑπάρχει οὔτε καὶ νομάρχης. Δηλαδὴ ὑπάρχει μία ἀκατανόητος ἀδιαφορία διὰ τὴν Ἤπειρον. Δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ ὁ δημόσιος ἐκεῖνος λειτουργός, ὁ ὁποῖος θὰ πληροφορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Ἠπείρου σήμερον. Εἰς τὴν Κρήτην, μόλις ἐστάλησαν τηλεγραφήματα περὶ τῆς ἐκεῖ ἐκρύθμου καταστάσεως, ἀμέσως ἐστάλη Γενικὸς Διοικητής. Μὰ πρέπει νὰ ἐξεγερθῇ καὶ ἡ Ἤπειρος διὰ νὰ ληφθῇ πρόνοια διοικήσεως καὶ διὰ τὴν Ἤπειρον; Εἰς τὴν Ἤπειρον ἔχομεν μόνον οἰκονομικὰς ἐφορίας καὶ εἰσπράκτορας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως κάνουν τὸ καθῆκόν των καὶ καταγίνονται εἰς τὸ νὰ εἰσπράξουν τοὺς φόρους. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι τῶν φόρων τοὺς ὁποίους εἰσπράττει ἀπὸ τὴν Ἤπειρον νὰ φροντίζῃ καὶ διὰ τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἔλλειψις μορφώσεως εἰς μέγα μέρος τῶν κατοίκων τῆς Ἠπείρου ἐξ ἐλλείψεως ἐπαρκῶν σχολείων. Ἂν εἶχον μόρφωσιν θὰ ἔκανον συνεταιρισμούς, οἵους καὶ σεῖς κ. Κουτσοπέταλε δὲν ἀπεκτήσατε ἀκόμη εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας πλὴν ὀλίγων μόνον πιστωτικῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν διὰ νὰ δανείζωνται εὐκολώτερον τὰ μέλη αὐτῶν. Δὲν ἔχουν ὅμως καὶ συνεταιρισμοὺς παραγωγικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο λ. χ. νὰ κάμουν ὑδραυλικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν εἰς πολλὰ χωρία ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ἀγρόται δὲν ἔχουν γνώσεις διὰ νὰ κάνουν συνεταιρισμοὺς διὰ τοιούτους πλουτοπαραγωγικοὺς σκοπούς. Εἰς τὴν Πελοπόννησον ἔκαμον πολλοὺς συνεταιρισμοὺς καλῶς λειτουργοῦντας διότι ἐκεῖ ἔχουν προαχθῇ αἱ γνώσεις διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ Πελοπόννησος ἐφρόντισε νὰ ἔχῃ ὁπωσδήποτε καλὰ σχολεῖα. Δι’ αὐτὸ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἔχουν ἱδρύσει πολλοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμοὺς ἀκμάζοντας. Δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω διατί ἐκεῖ εἰς τὴν Ἤπειρον εἶναι τόσον πολὺ παρημελημένη ἡ ἐκπαίδευσις. Εἰς πολλὰ χωρία δὲν βλέπουν τὸ Κράτος ὑπὸ ἄλλην μορφήν, παρὰ μόνον ὑπὸ τὴν μορφὴν χωροφυλάκων οἱ ὁποῖοι τοὺς συλλαμβάνουν καὶ τοὺς φέρουν εἰς τὰς φυλακάς. Τώρα ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι αἰτία τῆς δυστυχίας, ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ μελετηθοῦν καὶ νὰ ἀρθοῦν, καὶ ἡ Διοίκησις πρέπει νὰ μὴ διακόπτεται, νὰ ὑπάρχουν πάντοτε εἰς τὰς θέσεις των οἱ ἁρμόδιοι Διοικητής, Νομάρχης κλπ., οἱ ὁποῖοι νὰ διαφωτίζουν τὴν Κυβέρνησιν τί πρέπει νὰ κάνῃ ὑπὲρ τοῦ τόπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὄντως δυστυχεῖ καὶ κακοδαιμονεῖ, καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθῶσιν γενικῶς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Μεταξὺ ἄλλων πρέπει καὶ ἡ ἀσφάλεια νὰ ἐμπεδωθῇ καὶ ἔργα συγκοινωνίας νὰ γίνουν, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς ὁποίας δικαίως διαμαρτύρεται ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός. Καὶ ἀπὸ αὐτὴν ἀκόμη τὴν πίστωσιν τὴν ἀναγραφεῖσαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ δρχ. 50.000.000 δὲν διετέθησαν οὐδὲ 1 ἑκατομμύριον δραχ. καὶ εἰς ἔργα ὁδοποιΐας διὰ τὸν νομὸν Ἰωαννίνων, ἐνῶ εἰς ἄλλους νομοὺς ἔγιναν ἔργα ἔστω καὶ μικρά. Καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ γίνουν τοιαῦτα ἔργα διὰ νὰ δοθῇ ἐργασία εἰς τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος μένει ἄνευ ἐργασίας καὶ πεινᾷ. Ἐπίσης πρέπει νὰ δοθῇ ὑλική τις συνδρομὴ εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται σήμερον ν’ ἀγοράσουν ἄρτον διὰ τὴν συντήρησίν των, ἀφ’ οὗ μάλιστα ἕν μέρος τοῦ ὀλίγου εἰσοδήματος ὅπου ἀφῆκεν εἰς αὐτοὺς ἡ ἐξαιρετικὴ θεομηνία μεταβάλλεται εἰς φόρους τοῦ δημοσίου. Ἔπειτα πρέπει, διαρκούσης τῆς κρίσεως, νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν ἀραβοσίτου ὁ ὁποῖος φθάνει περίπου τὴν 1 δραχμὴν καὶ 80 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἐπίσης καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι πρόσθετοι φόροι οἱ ἐπιβαρύνοντες τὴν θέσιν τοῦ ἀγρότου. Νὰ ληφθοῦν τέλος μέτρα παραχωρήσεως ἑνὸς ποσοῦ δι’ ἀραβόσιτον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν ν’ ἀποθάνουν κυριολεκτικῶς τῆς πείνης, διότι δὲν ἔχουν λεπτά. Ἂς δοθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς αὐτοὺς ἐπὶ πιστώσει. Νὰ ληφθοῦν συγχρόνως μέτρα κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας. Τὸ καλλίτερον κατ’ ἐμὲ εἶναι νὰ ἱδρυθῇ εἰδικὸν διὰ τὸν ἄνω σκοπὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ λάβῃ ἕνα δάνειον ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα χρησιμεύσῃ τοῦτο διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἠπείρου.

§58Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ εἰκών, τὴν ὁποίαν ἐζωγράφησαν οἱ προλαλήσαντες εἶναι ἀκριβής. Εἶναι ἄλλωστε γνωστὴ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τῶν χαρακωμάτων τοῦ ὁποίου κυρίως καὶ ἰδίως βάλλομεν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸν ἐκτοπίσωμεν πέραν αὐτοῦ, διότι τὸ ζήτημα εἶναι καὶ ζήτημα προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ζήτημα προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ κάποιος ἄλλος τρόπος, οὕτως ὥστε νὰ ἐπικουρήσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἐξάλλου φρονῶ, ὅτι κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαντληθῇ τὸ ζήτημα οὐδὲ κἄν, προχειρολόγως ἔστω, νὰ κηρύξωμεν τὴν λῆξιν αὐτοῦ, θὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν: νὰ παράσχωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατὰ τὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς, δυνάμει τῆς διαδικασίας τοῦ ἄρθρου 77, προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν νομοθετικοῦ διατάγματος, μέτρου τοῦ ὁποίου σκοπὸς καὶ κατεύθυνσις θὰ εἶναι νὰ συναφθῇ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ νὰ γίνῃ προμήθεια διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, νὰ ἀρκεσθῇ δὲ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς μικρὸν κέρδος ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ ἀραβοσίτου, παρεχομένου εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐπὶ πιστώσει πρὸς τοὺς λοιποὺς δὲ κατοίκους τοῖς μετρητοῖς. Τοιουτοτρόπως θὰ ἐλαττωθῇ, κατὰ τὸ δυνατόν, ἡ τιμὴ τῆς πωλήσεως. Πέραν τούτου δὲν εἶναι δυνατόν, νομίζω, νὰ ἐξετάσωμεν ταύτην τὴν στιγμὴν εἴτε τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ εἴτε λῆψιν ἄλλων μέτρων. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ εἶναι δυνατὸν ταχέως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τοῦτο, ἄλλως θὰ ταλαιπωρούμεθα ἐπὶ ματαίῳ καὶ ἐπὶ μακρόν.

§59Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἐντελῶς δικαία ἡ φωνή, ἡ ὁποία ἀκούεται σήμερον παρὰ τῶν διαφόρων προλαλησάντων συνιστώντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μέτρα σύντονα διὰ τοὺς ὑπὸ τοιούτων δεινῶν μαστιζομένους κατοίκους τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα κυρίως νὰ παρατηρήσω ἐγὼ εἶναι τοῦτο, ὅτι πάσχει ἀκριβῶς ἡ ὑγιεστέρα μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πάσχει ἀκριβῶς ἡ ὕπαιθρος, ἡ μερὶς δηλ. ἡ μᾶλλον ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν τῆς γῆς, τῶν ὀρεσιβίων ἐργατῶν οἵτινες εἶναι ἀκριβῶς οἱ παράγοντες καὶ οἱ πραγματικῶς συνεισφέροντες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τῆς δημιουργίας καὶ παραγωγικότητός των. Εἶναι ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς συναλλαγὰς εἶναι ἄδολος, εἶναι ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία καὶ ὅταν δὲν ἔχει φροντίζει νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα ἐκ τοῦ ὑστερήματός της, διὰ νὰ εἶναι ἐν ἀπολύτῳ τάξει μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ μὲ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς αὐτήν. Καὶ δὲν δυσκολεύομαι νὰ τὸ εἴπω, διότι εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι αἱ μεγαλείτεραι τάξεις, αἱ τάξεις τῶν ἀστῶν, αἱ τάξεις τῶν ἐφοπλιστῶν καὶ μεγάλων ἰδιοκτητῶν εἶναι κυρίως ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κατώρθωσαν εἴτε διὰ τοῦ Α εἴτε διὰ τοῦ Β τρόπου νὰ παρεκλίνωσιν τῆς εὐθείας ὁδοῦ καὶ νὰ ἀποφεύγωσι τὰς πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις των, ἐνῷ ἡ τάξις ἐκείνη τῶν γεωργῶν, ἡ ἄδολος τάξις, οὔτε ἤθελεν ἀλλὰ οὔτε καὶ εἶναι εἰς θέσιν, καὶ ἂν ἀκόμη ἤθελον, νὰ ἀποφύγουν τὴν ὑποχρέωσίν τους πρὸς τὸ Κράτος. Καὶ ἔχομεν, Κύριοι, τὸ τραγικὸν παράδειγμα νὰ φεύγωσιν οἱ εἰσπράκτορες ἀπὸ τὰ κέντρα καὶ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν παρακολουθούμενοι ἀπὸ χωροφύλακας καὶ μὲ τὰ ἐντάλματα εἰς τὰς χεῖρας, διὰ νὰ ἐξαναγκάσωσιν ἑκόντα ἄκοντα τὸν γεωργόν, ἔχοντα ἢ μὴ ἔχοντα καὶ μὲ τὸ φάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν τῆς διώξεως καὶ ἐκπλειστηριάσεως τῶν κτημάτων, νὰ κόψωσιν ἐκ τοῦ ὑστερήματός των, ἐκ τοῦ ἄρτου τῆς οἰκογενείας, διὰ νὰ πληρώσωσι τὸ Δημόσιον. Καὶ ἔτυχε νὰ ἴδω τραγικὸν παράδειγμα, ὅτε κατὰ διαφόρους ἐκδρομὰς εἰς τὰς ὁποίας ἔτυχε νὰ μεταβῶ εἰς διάφορα μέρη, νὰ μᾶς ἐκλάβουν ὡς εἰσπράκτορας οἱ χωρικοί, ἀφοῦ μᾶς εἶδον, συνοδευμένους ἀπὸ στρατιωτικούς, καὶ νὰ τραπῶσι πρὸς τὰ ὄρη καὶ τοὺς ἀγρούς διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσουν. Ὅταν δὲ μᾶς ἀνεγνώρισαν, μᾶς ὡμολόγησαν τότε ὅτι μᾶς ἐξέλαβον ὡς στρατιωτικὰ ὄργανα, καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἐξαφανισθῶσι διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσωσιν ἐντάλματα 30, 50, 100 δραχμῶν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἔχουσι νὰ πληρώσωσι, καὶ πλειστηριασμοὶ τῶν οἰκιῶν των λαμβάνουσι χώραν καὶ πλεῖστα ὅσα ἄλλα ἀναγκαστικὰ κατ’ αὐτῶν μέτρα. Ὅταν εἶδον ταῦτα, Κύριοι Βουλευταί, ἠναγκάσθην νὰ μεταβῶ ὁ ἴδιος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν ἀναστολὴν τῶν τοιούτων μέτρων. Ἐστάθη ἀδύνατον καὶ ἐξετελέσθησαν πλειστηριασμοὶ κτημάτων διὰ χιλίας δραχμάς, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἰς τὰς μεγάλας τάξεις δὲν συμβαίνει ἡ ἄκρα αὕτη αὐστηρότης. Δὲν θέλω νὰ ἐλέγξω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι βεβαίως εἶναι ἀπησχολημένος μὲ μύρια ὅσα καθήκοντα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθῃ εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, ἀλλὰ ἠθέλησα νὰ φέρω εἰς γνῶσιν αὐτοῦ ταῦτα, ἵνα τοὐλάχιστον ἀποτραπῇ ἡ ἀπηνὴς καταδίωξις τῶν τάξεων αὐτῶν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπιβεβλημένη ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, ἂν θέλῃ νὰ εἶναι δίκαιον, νὰ ἐξεύρῃ κάθε δυνατὸν μέσον ὥστε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς τάξεις αὐτάς. Δὲν γνωρίζω ποῖα εἶναι τὰ μέσα. Ἁρμοδία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐξεύρῃ συνεπῶς τὰ κατάλληλα μέτρα ὥστε νὰ ἐπέλθῃ καὶ μία ἐλάττωσις τῆς φορολογίας τῆς τάξεως αὐτῆς ἢ καὶ μερικὴ ἄφεσις προηγουμένων χρεῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ τάξις αὐτὴ πλὴν τῶν ἄλλων χύνει καὶ τὸ αἷμα της καλουμένη πρὸς ἄμυναν τῆς χώρας, ἐνῷ αἱ ἄλλαι τάξεις μετέρχονται πᾶν μέσον πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ὑποχρεώσεώς των ταύτης πρὸς τὸ Κράτος. Εἶναι λοιπὸν κλασσικῶς ἐπιβεβλημένον νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλων τῶν δυνάμεων αὐτῆς εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τούτους. Ἂς μὴ λησμονῶμεν δέ, Κύριοι, ὅτι καὶ πέρυσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην καὶ εἰσήγαγε νομοσχέδιον ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου καὶ τὰ αἰγοπρόβατα, καὶ μόλον τοῦτο δὲν κατωρθώθη νὰ εἰσαχθῇ καὶ νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἔχομεν παράδειγμα ὅτι πληρώνουσιν φόρον διὰ 15 αἰγοπρόβατα.

§60Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατηργήθη.

§61Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι κατηργήθη. Εἰσήχθη νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ, ἴσως διότι ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ἐκκρεμές. Ἕτερον παράδειγμα εἶναι, ἐνῶ εἰς ἄλλους ἐλήφθησαν διάφορα μέτρα π.χ. προκειμένου περὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθαν ἐκ χαλάζης, δὲν κατωρθώθη ποτὲ νὰ ληφθῇ μέτρον τι διὰ τοὺς γεωργοὺς καὶ διὰ τοὺς ποιμένας. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, νὰ γίνῃ ἐλάφρυνσις τῶν χρεῶν καὶ νὰ δοθῇ μία προθεσμία διὰ τὴν τυχὸν καταβολὴν τοῦ φόρου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ δοθῇ ἕν μικρὸν βοήθημα, διότι ὅσον καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δύναται εἰς αὐτὴν τὴν τραγικὴν περίπτωσιν νὰ ἐξευρεθῇ ἕν ποσὸν ἵνα βοηθήσῃ τοὺς ἄτυχους αὐτοὺς πληθυσμούς, οἵτινες τόσα ὑποφέρουν.

§62Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς λαμβάνομεν τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα διεκτραγωδοῦν τὴν κατάστασιν τῶν ἐργατῶν καὶ ἰδίως τῶν προσφυγικῶν πληθυσμῶν ἀπὸ ἀπόψεως πείνης τῶν ζώων καὶ τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ξηρασία καὶ ἡ χάλαζα τοῦ θέρους, ὁ μακρὸς χειμὼν καὶ αἱ πλήμμυραι τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἡ στενότης τῆς γῆς καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, ἡ ἔλλειψις συγκοινωνίας καὶ ἔργων ἀντιπλημμυρικῶν, ἰδοὺ τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς πείνης τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Εἰς τὴν Τζαμουργιὰν ἰδίως, ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν πρόσφυγες ἐγκατεστημένοι κατὰ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν καὶ ἐκδοχήν, ἤρχισεν ὁ κόσμος νὰ ὑποφέρῃ διότι δὲν εἶναι πράγματι παρὰ μισθωτὴς γαιῶν. Ἀπὸ τοὺς συνοικισμοὺς τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς λοιπῆς Μακεδονίας τηλεγραφήματα ἐλήφθησαν ἄφθονα. Εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπάρχουν ἐπιτροπαὶ ἀπὸ ὅλα τὰ χωριὰ τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας, τὰ ὁποῖα ζητοῦσι πρὸ παντὸς ἄρτον καὶ χορτονομήν. Ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα δὲν ἐσκόπουν νὰ ζητήσω ἀμέσως εἴτε ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἴτε αὔξησιν δασμῶν, ἀλλὰ κυρίως νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως καλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ πληροφορηθῇ πῶς αὕτη ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα τῆς πείνης τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς χορτονομῆς τῶν ζώων, διότι, ὅπως ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ Ἐποικισμοῦ παρετήρησαν ἐσχάτως, καὶ ἐὰν δὲν ἦσαν αἱ πλήμμυραι τοῦ χειμῶνος καὶ ὁ βαρὺς χειμὼν πάντως ἡ ξηρασία τοῦ θέρους καὶ ἡ χάλαζα ἦσαν σημεῖα ἀπολύτως ἐνδεικτικὰ ὅπως ὁ Ἐποικισμὸς μεριμνήσῃ διὰ τὰ ζῷα καὶ τοὺς ἀνθρώπους δι’ ὁλόκληρον τὴν χειμερινὴν περίοδον. Ἐν τούτοις δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια οὔτε διὰ χόρτον οὔτε δι’ ἄχυρον καὶ ὅταν ἐνέσκηψεν ὁ βαρὺς χειμὼν ἐξαπέστειλεν ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑπαλλήλους διὰ νὰ ἀγοράσωσι χόρτον καὶ ἄχυρον καὶ νὰ τὸ μεταφέρουν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Καὶ τοῦτο βαρύνει ἀπολύτως τὸν προσφυγικὸν κόσμον, διότι ἐνῷ ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ χόρτον πρὸς 50 λεπτά, ἤρχισε ν’ ἀγοράζῃ χόρτον καὶ ἄχυρον εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τιμὴ ἦτο τριπλασία καὶ τετραπλασία. Ἑπομένως εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου καλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ συλλέξῃ τὰ τηλεγραφήματα παρὰ τῶν Ὑπουργείων τῆς Προνοίας, τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἴδῃ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς πείνης τῶν πληθυσμῶν. Διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἄλλως σκέπτεται ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἄλλως ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Ἐπιτροπὴ σκέπτεται πολλάκις καὶ ἀπὸ ἀπόψεως στενῆς πραγματικότητος. Εἰς πολλὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει μίαν σκοπιμότητα, θὰ συμπεριεφέρετο στοργικῶς καὶ πατρικῶς, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν σκοπιμότητα τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται νὰ κληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τίνα μέτρα ἔλαβε καὶ τίνα θὰ λάβῃ, ὥστε νὰ μὴ πεθάνωσι τῆς πείνης οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰ ζῷα. Καὶ ἤδη ὑπάρχουν 12.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι οὔτε συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ θὰ μείνουν ἔξω καὶ τοῦ νέου προσφυγικοῦ δανείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, λέγω, ὅτι περὶ αὐτῶν τῶν οἰκογενειῶν τῶν 12.000, ἐξ ὧν αἱ 7.000 εἶναι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ 5.000 ἐν Παλαιᾷ Ἑλλάδι, περὶ αὐτῶν τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι παραμένουσιν εἰς σκηνὰς καὶ παραπήγματα, δὲν λαμβάνει μέριμναν ἡ Ἐπιτροπή. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ πεινοῦν, ὅπως πεινοῦν καὶ οἱ ἄλλοι. Περὶ αὐτῶν θὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§63Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων παρὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι τόσον ζωντανὰ ἐζωγράφισαν τὴν κατάστασιν τὴν τραγικὴν τῶν ὀρεσιβίων καὶ ἰδία τῶν κτηνοτρόφων, νομίζω ὅτι παρέλκει πᾶσα ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος. Ἐπιβάλλεται μόνον νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ εἶναι δασμολογικὸν καὶ συνεπῶς πρωτεύει ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 1½ δρχ. κατ’ ὀκᾶ. Φρονῶ ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἐλαττώσεως ἀπὸ ταμιευτικῆς ἀπόψεως δὲν ἔχει νὰ ζημιώσῃ τὸν Προϋπολογισμόν, διότι μὲ τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τοὺς κτηνοτρόφους, ἀσφαλῶς ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ἀραβοσίτου ὄχι μόνον μειοῦται ἀλλὰ κατὰ τὰς προβλέψεις μας θὰ ἐκλείψῃ, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν στενοχωρίαν ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι θὰ παύσουν νὰ εἰσάγουν ἀραβόσιτον, λόγῳ τῆς ἀκριβείας του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς βοηθείας τῆς κρατικῆς διὰ τὰς κολοσσιαίας καταστροφάς, οἷαι ἐσημειώθησαν ἐν Ἠπείρῳ ἐκ πλημμυρῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα εὐρύτερον καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν γεωργικῶν ἀσφαλίσεων, ὄχι κατὰ τρόπον οἷος μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθη, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἀσφαλίζοντα πράγματι τὴν παραγωγὴν καὶ δημιουργοῦντα συνείδησιν εἰς τοὺς ἀγρότας, ὅτι οἱ εἰδικοὶ αὐτοὶ νόμοι περὶ ἀσφαλίσεως δὲν πρόκειται εἰς τὴν πρώτην πνοὴν τοῦ ἀνέμου νὰ καταργοῦνται ἢ τὰ Ταμεῖα ταῦτα, τὰ πλήρη χρημάτων ἐκ τῶν εἰσφορῶν των, νὰ διανέμωνται διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον εἰς ὡρισμένας προνομιούχους περιφερείας. Εἰς τὸ ἐγγὺς παρελθὸν παρετηρήσαμεν, καὶ δὲν διέφυγε τὴν προσοχήν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ παραγωγοί, πληρώνοντες τὰ ἀσφάλιστρα διὰ τὴν σταφίδα, ἔβλεπον ταῦτα νὰ διανέμωνται κατὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὁλόκληρος ἡ παραγωγὴ τῆς Χώρας κατέβαλεν, εἰς ὡρισμένας περιφερείας εὐνοουμένας τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν. Ἐγὼ εἶχον προτείνει ἄλλοτε τὴν κατάργησιν τοῦ κεντρικοῦ Ταμείου Ἀσφαλείας καὶ τὴν δημιουργίαν κατὰ εὐρυτάτας περιφερείας τοιούτων ταμείων. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλίσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι σοβαρώτατον, καὶ κατὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Σιδέρην, ὁ ὁποῖος προέτεινε τὴν ἐξουσιοδότησιν, ὅπως διὰ Ν. Δ. ρυθμισθῇ τοῦτο. Ἐπίσης καὶ τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῆς κτηνοτροφίας ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι ἐτέθη ἐπὶ μιᾶς βάσεως διὰ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ἱδρύματος προστατευτικοῦ τῆς κτηνοτροφίας, ἑνὸς εἰδικοῦ Ταμείου προστασίας τῆς κτηνοτροφίας. Ἐγὼ δυστυχῶς παρετήρησα, ὅτι τὸ Ταμεῖον τοῦτο μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν δίδει σημεῖα ζωῆς. Στερεῖται τὸ Κράτος, μᾶς λέγουν, εἰδικῶς, στερεῖται κτηνιάτρων καὶ οἱ κτηνίατροι δὲν ἔχουσι κἂν τὰ μέσα νὰ περιοδεύσουν. Φρονῶ ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἔδει νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις, διότι εἶναι σοβαρόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς φορολογικὰς εὐκολίας αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ παρασχεθοῦν, δὲν ἔγκεινται μόνον εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, κ. Συνάδελφοι, ἀλλ’ εἰς τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἡ μεγαλυτέρα μάστιξ εἶναι τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εἰσπράττονται, διότι δημόσιοι εἰσπράκτορες δὲν ὑπάρχουν. Ὑποχρεοῦται δὲ ὁ παραγωγὸς νὰ βαδίσῃ ἀπόστασιν ὡρῶν, καὶ νὰ δαπανήσῃ εἰς μεταφορικὰ καὶ παντοῖα ἄλλα ἔξοδα ἀρκετά. Εἶχον συστήσει κατὰ περιφέρειαν Εἰρηνοδικείου νὰ ὑπάρχῃ ἕνας μόνιμος δημόσιος εἰσπράκτωρ, διὰ νὰ μὴ ἀναγκάζωνται οἱ δυστυχεῖς παραγωγοὶ νὰ ταξειδεύουν πρὸς συνάντησίν του. Οἱ ἄμεσοι φόροι εἶναι οἱ ὀλιγώτερον βαρύνοντες τὸν ἀγρότην, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ εἴπωμεν, ἐὰν ὅμως στενοχωροῦνται καὶ ἐὰν διαμαρτύρωνται εἶναι διὰ τὸ σύστημα τῆς καταβολῆς τῶν φόρων, διότι ἀναγκάζεται νὰ ἐγκαταλείψῃ ὁ χωρικὸς ἐπὶ ἡμέρας τὰς ἐργασίας του διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους. Ἰδού, λοιπόν, ἡ μέριμνα περὶ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξέρχεται, κ. Συνάδελφοι, ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ ἅπαξ τοῦ ἔτους καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἐντὸς 15 ἡμερῶν νὰ εἰσπράξῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ εἰς διάστημα μηνῶν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ κατὰ τρόπον ἀπάνθρωπον τὸν ἀγρότην. Ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ τὸν συλλάβῃ πολλάκις καίπερ προθέσμιον νὰ τὸν ὁδηγήσῃ διὰ νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν στερεῖται χρημάτων ὁ ἀγρότης, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο, παραμένων πλησίον τῶν κέντρων τῶν γεωργικῶν, νὰ διευκολύνῃ τὸν φορολογούμενον. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὸν φόρον, κ. Συνάδελφοι, τὸν ὁποῖον καταβάλλουν οἱ κτηνοτρόφοι, διὰ τὸν φόρον δηλ. τῶν αἰγοπροβάτων, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ σύστημα εἶναι ἀκόμη χειρότερον. Διότι πῶς βεβαιοῦται ὁ φόρος οὗτος; Ἐξέρχεται εἷς οἱοσδήποτε ὡς βεβαιωτής, μεταβαίνει εἰς τὰ χωρία, χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ τὸν κτηνοτρόφον, προβαίνει εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν προβάτων, καταλογίζων ὡς αἰγοπρόβατα διπλάσια καὶ τριπλάσια τῶν ὑπαρχόντων. Κατόπιν, Κύριοι, τί γίνεται; Μετὰ τὴν βεβαίωσιν ὁ ταμίας ἐκδίδει τὸ ἔνταλμα. Ὁ κτηνοτρόφος, βλέπων ἑαυτὸν ἀδικούμενον, ὑποβάλλει ἐνστάσεις καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι πληρώνει δι’ ἐνστάσεις πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὸν κύριον φόρον ποὺ τοῦ καταλογίζουν. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ἓν νέον σύστημα πολὺ ἁπλούστερον, καταργουμένων τῶν ἀπαριθμητῶν, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς δὲν προσφέρουσι τίποτε, καὶ νὰ προσδιορίζεται ὁ φόρος δι’ ἐπιτροπῶν κοινοτικῶν. Καταλήγων, Κύριοι, προτείνω καὶ ἐγὼ ὅπως δοθῇ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, ἵνα τὸ ζήτημα λυθῇ κατὰ τὰς διακοπάς, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Συντάγματος. Εὔχομαι ὅμως ν’ ἀντιληφθῇ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις τὴν πραγματικὴν δυσφορίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν τῶν ὀρεσιβίων καὶ νὰ καταργήσῃ ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἀραβοσίτου. Τὰ περαιτέρω εἶναι ζητήματα γενικωτέρας συζητήσεως.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιῶκος.

§65Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰσπράττονται 40.000.000 ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ ἀραβοσίτου. Οἱ μῆνες καθ’ οὓς αἱ εἰσπράξεις εἶναι μεγαλείτεραι, εἶναι ὁ Ἰανουάριος ὁ Φεβρουάριος καὶ Μάρτιος. Ἤδη ἀρχίζει νὰ ἐλαττοῦται ἡ εἰσαγωγὴ καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ εἰσπράξεις. Ἐὰν ἄρητε τὸν φόρον ἐπὶ τρεῖς μῆνας, αἱ εἰσπράξεις θὰ εἶναι ὀλιγώτεραι κατὰ 10.000.000 περίπου. Εἰς ἕνα Προϋπολογισμὸν ἐννέα δισεκατομμυρίων ἡ ζημία δὲν εἶναι καὶ τόσον σπουδαία, προκειμένου νὰ σωθοῦν τόσαι οἰκογένειαι. Ἐὰν ὅμως νομίζητε ὅτι θὰ γίνουν καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων κατὰ τὴν εἰσαγωγήν, τότε, σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σίδερη, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεξαν νὰ γίνῃ εἰσαγωγὴ μιᾶς ποσότητος ἀραβοσίτου, τόσης ὅση θὰ χρειασθῇ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς ἀπόρους. Πάντως οἱαδήποτε ἀπόφασις καὶ οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν ἤθελεν ληφθῇ, νὰ ληφθῇ τώρα, διότι ὕστερα ἀπὸ 15 ἡμέρας ἡ κατάστασις θὰ εἶναι χειροτέρα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελᾶς.

§67Α. ΜΕΛΑΣ. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες Συνάδελφοι ἐξέθεσαν τὴν κατάστασιν κυρίως τῆς Ἠπείρου, διότι αὐτὴν ἀφορᾷ πρὸ πάντων ἡ ἐπερώτησις αὕτη. Γνωρίζω βεβαίως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ὅτι θὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνδιαφέρεται ἀμέσως διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἐνδιαφέρει καὶ τὴν ἐπαρχίαν του ἰδιαιτέρως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ τὰ ληφθησόμενα μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἀραβοσίτου. Ἀπὸ τὸ 1912, ποὺ ἠλευθερώθη ἀπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγὸν ἡ Ἤπειρος μέχρι σήμερον οὐδὲν ποτὲ ἐλήφθη μέτρον διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς. Οὐδὲν ἔργον ἔγινε. Σχολεῖα καὶ διδάσκαλοι τότε ὑπῆρχον, σήμερον δὲν ὑπάρχουν. Ἐφόσον τὸ Κράτος ἀπὸ τοὺς Ἠπειρώτας ζητεῖ ὅλας τὰς θυσίας, ἔχουν καὶ οἱ Ἠπειρῶται, οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε ὑψώνουν τὴν φωνήν των, τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις των, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσακούονται. Ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπαίτησιν νὰ εἰσακουσθοῦν τὰ παράπονά των. Ζητοῦν, σήμερον πρὸ πάντων, νὰ ἀρθῇ ὁ δασμὸς τοῦ ἀραβοσίτου. Ἡ Ἤπειρος ἔφθασε σήμερον εἰς ἓν σημεῖον, ὅπου δὲν δύναται πλέον νὰ ὑπομένῃ ἀκόμη τὴν ἄγνοιάν της ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§68Α. ΜΕΡΟΣ. Μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1927 ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου ἦτο 76 λεπτά, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου καὶ ἐντεῦθεν ὁ φόρος ηὐξήθη εἰς 1.54 κατ’ ὀκᾶν. Εἰς τὸν τόπον μας παράγονται 150 ἑκατομμύρια ὀκάδες ἀραβοσίτου, ἐξάγομεν δὲ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ τὰ 16 ἑκατομμύρια. Ἐν ᾗ περιπτώσει καταργήσωμεν τὸν δασμόν, ὅπως προτείνεται, οἱ μὲν παραγωγοὶ θὰ χάσουν 225 ἑκατομμύρια τὸ δὲ Κράτος θὰ χάσῃ καὶ αὐτὸ ἐπίσης. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῇ μία μέριμνα διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν καὶ νὰ προτείνωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ, διότι θὰ προκαλέσωμεν μίαν κρίσιν, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ὀδυνηρότατα. Ἡ κρίσις ἡ σημερινὴ ὀφείλεται γενικῶς εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἀραβοσίτου. Ἔχομεν ὅμως ἐπαύξησιν τοῦ δασμοῦ κατὰ 78 λεπτά, λόγῳ τῆς γενικῆς ὑπερτιμήσεως. Δὲν νομίζομεν ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ κάμῃ ἀποθήκας ἀραβοσίτου, διότι τὸ καλαμπόκι καταστρέφεται. Ἡ μόνη λύσις, ἡ ὁποία ἐνδείκνυται, εἶναι νὰ χορηγήσῃ τὸ Κράτος ἐπιδόματα εἰς αὐτοὺς ποὺ πένονται.

§69Γ. ΜΟΔΗΣ. Παρετηρήθη ἐσχάτως, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν ἰδίως, ἔλλειψις χορτονομῆς, ἡ ὁποία ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε νὰ θέσῃ εἰς κίνδυνον ὅλα τὰ ζῶα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Τὸ μέτρον, λοιπόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ληφθῇ διὰ τὸν ἀραβόσιτον, νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τὸ χόρτον.

§70Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἡ κρίσιμος αὐτὴ κατάστασις, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ὀρεινῶν δήμων, δὲν παρουσιάζεται διὰ πρώτην φοράν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς ἀμέλειαν τῆς Κυβερνήσεως οὔτε εἰς ἔλλειψιν ἀραβοσίτου. Ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν αἰσχροκέρδειαν τῶν μικρεμπόρων τῶν κωμοπόλεων καὶ χωρίων. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος οἱ ἔμποροι αὐτοὶ ἠγόρασαν τὸν ἀραβόσιτον πρὸς 10 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Τουλάχιστον αὐτὸ ἐγένετο εἰς Θεσσαλονίκην. Δὲν εἶναι συνεπῶς δυνατὸν νὰ μειώσωμεν τὸν φόρον, διότι ἐκ τούτου δὲν θὰ ὠφεληθῶσιν ἀπολύτως οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν δήμων. Διότι δὲν ἐπρόφθασαν οἱ σιτέμποροι Θεσσαλονίκης νὰ φέρουν ἀραβόσιτον, δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ ὁ φόρος. Ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν δήμων ἀγοράζουν μόνον ἀπὸ τὸν ἔμπορον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀγοράζουν ἐπὶ πιστώσει κατ’ ἔτος, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι θὰ ζημιωθῶσι πολλαπλασίως οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοί, οἱ παραγωγοὶ ἀραβοσίτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὀρεινῶν δήμων, τὴν μείωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου, ὑποδεικνύομεν δὲ τὴν μοναδικὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Μαρῆς, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἐθν. Τράπεζα καὶ μόνον ἡ Ἐθν. Τράπεζα νὰ παραχωρήσῃ δάνειον κατ’ ἀνώτατον ὅριον χιλίων δραχμῶν, διότι ἡ οἰκογένεια ἡ ὀρεινὴ ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀραβοσίτου τριῶν μηνῶν. Καμμία ἄλλη λύσις δὲν εἶναι δυνατή, ἐφικτὴ ἀλλὰ καὶ ταχεῖα Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο τοσαύτη συζήτησις διὰ τὴν πεῖναν τῶν ὀρεινῶν κατοίκων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναφέρω ὅτι ἄλλοι πληθυσμοὶ ὑποφέρουν περισσότερον καὶ εἰδικῶς οἱ πρόσφυγες ἀγρόται τῆς Κοζάνης, ἐνῷ οἱ γηγενεῖς δύνανται νὰ πωλήσωσιν ἔστω καὶ ἓν στρέμμα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸν ἄρτον των. Οἱ πρόσφυγες ὅμως δὲν δύνανται οὔτε νὰ ὑποθηκεύσωσιν ἓν στρέμμα, οὔτε νὰ πωλήσωσιν, οὔτε οἰκίαν ἔχουσι πρὸς πώλησιν. Δὲν ἐπιβαρύνεται οὐδόλως ὁ προϋπολογισμὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ παραχωρήσῃ περισσοτέραν ζωάρκειαν πρέπει δὲ νὰ σημειωθῇ, ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἐζήτησε τὴν γνώμην τῶν ἀντιπροσώπων τῶν προσφύγων. Δὲν πταίουσι βεβαίως οἱ ξένοι ἀντιπρόσωποι, ἀλλὰ πταίουσιν οἱ διάφοροι ὑπαλληλίσκοι, οἱ ὁποῖοι ἐστρατεύθησαν ἀπὸ τὸν δρόμον καὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν μεγάλους μισθοὺς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, χωρὶς καὶ νὰ δεικνύωσι τὸ προσῆκον ἐνδιαφέρον. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ αὐξήσῃ τὴν χορήγησιν εἰς χρῆμα διὰ ζωάρκειαν καὶ ἐπάρκειαν τῶν οἰκογενειῶν των. Ἐκτὸς δὲ τούτου πρέπει νὰ ἐπαναφερθῶσι τὰ παλαιὰ γνωμοδοτικὰ Συμβούλια, διότι εἶναι πρωτοφανὲς, δανειζόμενοι χρήματα, νὰ μὴ ἔχωμεν δικαίωμα νὰ ἐρωτήσωμεν πῶς ἐξοδεύονται αὐτὰ τὰ δάνεια.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι Βουλευταί, ἔχει πληροφορίας ἐπισήμους, ὅτι τὰ ὀρεινὰ τῆς χώρας διαμερίσματα, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῆς ὀψίμου ἐσοδείας κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ τῶν θεομηνιῶν τοῦ χειμῶνος, εὑρίσκονται εἰς μεγίστην οἰκονομικὴν δυσχέρειαν κατὰ τὰς παρούσας στιγμάς. Ὁ ἔχων μάλιστα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς, ἔχει καὶ ἰδιαιτέρας τινὰς πληροφορίας ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται, κατ’ ἐξοχὴν ὀρεινῆς, περὶ τούτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις νὰ μείνῃ ἀδιάφορος, νὰ μὴ συγκινηθῇ καὶ αὐτὴ ἐνώπιον τῶν πληροφοριῶν τούτων ἐκ τῶν καταστροφῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν διαμερίσματα τοῦ Κράτους ἄξια πάσης συμπαθείας. Τὸ πρόβλημα ὅμως διὰ τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι, ὅσον διὰ τοὺς ὑποδεικνύοντας διαφόρους συστάσεις, τόσον ἁπλοῦν, διότι μία ἐξέτασις, κύριοι Βουλευταί, ἐξ ἐκείνων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα θὰ ἀπεδείκνυεν ὅτι δὲν εἶναι δεκτικόν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, λύσεώς τινος. Δυνάμεθα, λόγου χάριν, νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας μας διὰ νὰ βελτιώσωμεν ὡρισμένους κλάδους, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν, ὅπως ἐνισχύσαμεν τοὺς ὑπαλλήλους, ὅπως ἐνισχύσαμεν τὸν Προσφυγικὸν κόσμον, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς πλημμυροπαθεῖς, ὅπως ἐνισχύσαμεν πᾶσαν τάξιν ὁπωσδήποτε δεινοπαθοῦσαν. Εἶναι δυνατὸν ἑπομένως νὰ λάβωμεν ἕν μέτρον διὰ νὰ ἀνακουφίσωμεν ὡρισμένας τάξεις φορολογουμένων, ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ συγκεφαλαιούμενα, ἀποτελοῦσι μίαν γενικὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ της. Καὶ ἐδῶ ἔγκειται ἡ δυσκολία τοῦ προβλήματος, διότι, ἀπολύτως τιθεμένου τοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ τεθῇ οὕτω τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ἰσορροπήσεως τῶν Δημοσίων Οἰκονομικῶν. Καὶ οὕτω, ἐρωτᾶται: Εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξεύρῃ ἕν ποσὸν 40 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ νὰ τὸ δώσῃ ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν ἢ ὑπὸ τὴν ἄλλην, εἴτε διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ εἴτε ὑπὸ ἕνα ἄλλον τύπον, εἰς τοὺς παθόντας; Ἴσως ἐὰν ἐπρόκειτο αὐτὴν καὶ μόνον τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Κράτος, νὰ ἐξευρίσκετο διὰ μιᾶς προσπαθείας, διὰ μιᾶς ἐμπιστοσύνης διὰ τῆς ὁποίας θέλετε νὰ μᾶς περιβάλετε δι’ αὐξήσεως ἄλλων φόρων ἐὰν ἡ Βουλὴ συνῄνει εἰς τὴν αὔξησιν αὐτήν, ἴσως λέγω, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν, ἀλλὰ δὲν ὑποθέτω ὅτι ἡ θεραπεία αὐτῆς τῆς ἀνάγκης θὰ ἐμείωνε τὴν ἀξίωσιν τοῦ τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Προσφυγικὸς κόσμος λ. χ. ὅπως καταβληθῇ εἰς αὐτὸν τὸ συμπληρωματικὸν μέρος, ἀξίωσιν, ἡ ὁποία συνεπάγεται μίαν δαπάνην πλείστων ὅσων ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἢ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι παραιτοῦνται καὶ αὐτοὶ τῆς ἀξιώσεως ὅπως ἀμείβονται κάπως ἐπαρκέστερον καὶ ὁπωσδήποτε ἔχουν μίαν αὔξησιν. Δὲν θὰ ἔπρεπεν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διηρμήνευον τὴν ἄποψίν των ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ διετύπωναν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ πάντοτε θὰ δεικνύῃ προθυμίαν ὅπως ὑποβάλῃ συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἱκανοποίησιν τοιούτων ἀναγκῶν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους τιθεμένου ἐπὶ τάπητος τοῦ ζητήματος, ὀφείλει πᾶς τις καὶ οἱοσδήποτε βουλευτὴς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὸ ὅλον ζήτημα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ λεπτομερειῶν νὰ παραμορφώσωμεν τὰς γενικὰς βάσεις μιᾶς πολιτικῆς ἀκολουθουμένης. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐπιδιώκομεν πολιτικὴν ἰσορρόπησιν, καὶ διὰ διαφόρων κατόπιν μέτρων νὰ πλήττωμεν αὐτὴν τὴν ἰσορρόπησιν. Ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα συνεπεῖς καὶ πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν πολιτικήν. Ὀφείλομεν πάντοτε, καὶ εἰς τὰς συστάσεις μας ἀκόμη, αὐτὴν τὴν βάσιν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν αὐτὰ καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τὸ εἰδικόν. Ὑπάρχει μία μερὶς συναδέλφων, ἡ ὁποία νομίζει, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἄρσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου δυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν πλήρως εἰς τὰς ἀνάγκας ἑνὸς σημείου τῆς ὑπαίθρου χώρας, καὶ ὅτι τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήρχετο ἡ ζημία τοῦ Κράτους ἐκ τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ θὰ ἀνήρχετο εἰς 40 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐπρόκειτο νὰ τὸ χαρίσωμεν ὁλόκληρον, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο οὐσιώδης τις ἀνακούφισις τῆς μεγάλης τάξεως τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν. Διότι ἡ ἄρσις τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ, ὅστις δὲν ἀνέρχεται παρὰ εἰς 1½ δραχμὴ κατ’ ὀκᾶν, δὲν δίδει οὐσιώδη ἀνακούφισιν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος εἶναι εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα μέρη περὶ τὰς 10, 12, καὶ 14 δραχμάς. Καὶ εἶναι φόβος ὅτι τὸ ὅλον αὐτὸ ποσὸν θὰ ἐξέφευγε μόνον ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ Κράτους καὶ δὲν θὰ περιήρχετο ὡς ἀνακούφισις εἰς τοὺς ἀγρότας, ἀλλὰ θὰ περιήρχετο εἰς τοὺς ἐμπόρους ἁπλῶς. Διότι διὰ νὰ ἔχετε τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ, θὰ ἔπρεπε τὰ ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι σήμερον νὰ ἐξαντληθοῦν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ πωλήσουν ἐπὶ τιμῇ ἠλαττωμένῃ νὰ εἶναι εἰσαγωγεῖς. Τὶ θὰ γίνῃ λοιπόν, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἕνα ἀπόθεμα ἀραβοσίτου; Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξαγάγουν θὰ προσαρμόσουν τὰς τιμάς των ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεγαλυτέρας τιμῆς. Ἑπομένως τὶ θὰ γίνῃ ἐδῶ; Τὸ Κράτος θὰ ἐστερεῖτο τὰ 40.000.000 καὶ θὰ ὠφελοῦντο οἱ ἔμποροι. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἢ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ. Τὸ ἕτερον μέτρον, τῆς προσωρινότητος τῆς καταργήσεως ταύτης, εἶναι ἀκόμη ἀτελέστερον. Εἶναι φανερόν, ὅτι ὅταν θέσωμεν μίαν τετράμηνον προθεσμίαν, ὄχι τετράμηνον, ἀλλὰ εἰκοσαήμερον, τὸ ὅλον ἐμπόριον θὰ εἰσαγάγῃ τὸ ἐτήσιον προϊόν αὐτοῦ.

§73Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Πῶς θὰ τό εἰσαγάγῃ...

§74Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὅταν εἰς τὸ ἐμπόριον δίδεται ἐλάττωσις φόρου κατ’ ὀκᾶν 1.50 δραχμαί, φαντάζεσθε ὅτι δὲν θὰ φροντίσουν νὰ ἐπωφεληθοῦν;

§75Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Θὰ κάμουν ἰδίας ἀποθήκας.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τοιαῦτα τμήματα ἀποθηκῶν εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνουν. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ τέλους, καὶ εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον συνάδελφοι προαγορεύσαντες. Διότι ὁ δασμὸς αὐτὸς εἶχε σαφῆ σκοπὸν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἄς τὸ εἴπωμεν, εἶχεν ἕνα ταμιευτικὸν σκοπόν, ἀλλ’ εἶχε καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν σημασίαν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν ἐλαττώσει τὸν δασμὸν αὐτόν, ἢ καταργήσει τὸ τέλος, δὲν θὰ ἐθέτομεν εἰς τὴν χρῆσιν τὴν παραγωγήν τοῦ ἀραβοσίτου εἰς τὴν χώραν μας, ἡ ὁποία ἐνθαρρυνθεῖσα, παρουσιάζει ἀποτελέσματα ὁλονὲν ἱκανοποιητικώτερα, διότι ἔχομεν πράγματι μίαν παραγωγὴν καθ’ ἑκάστην αὔξουσαν. Λοιπόν, θέλοντες ἀστόχως νὰ ἀποσοβήσωμεν μίαν κρίσιν, (θὰ ἦτο ἄκρως ἐνδεχόμενον, θὰ ἦτο ἴσως ἀπολύτως βέβαιον ὅτι πράγματι ἠθέλομεν δημιουργήσει μίαν ἄλλην κρίσιν. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ἐκ τῶν λόγων τούτων ὁρμωμένη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφασίσῃ νὰ προβῇ εἰς ἕν μέτρον ἀπολύτως ἀντεδεικνυόμενον. Ἐρχόμεθα μετὰ τοῦτο εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἴσως οὐσιαστικώτερον, ἐπιθυμῶ,—Κύριοι, νὰ εἶμαι ἀπολύτως εἰλικρινής,—δηλαδὴ τὸ Κράτος εἴτε τῇ μεσολαβήσει τῆς Τραπέζης εἴτε ἀπ’ εὐθείας αὐτὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, νὰ δώσῃ ἀμέσως χρηματικὰς ἐνισχύσεις εἰς τοὺς ἀγρότας. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἐπὶ τάπητος. Νὰ δώσῃ δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις χρηματικὰς βοηθείας εἰς τοὺς ἀγρότας, νὰ ἐπεκτείνωμεν δηλαδὴ τὴν κοινωνικήν μας πολιτικὴν, ἐναντίον τῆς ὁποίας ἐγὼ οὐδὲ ἀπὸ θεωρίας δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν οὐδὲ ἐν τῇ πράξει δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχήν, νὰ ἐπεκτείνωμεν λέγω, αὐτὴν τὴν κοινωνικήν μας πολιτικὴν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τὴν ἀσφάλισιν τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τὴν ἀναλαμβάνει ἐφεξῆς τὸ Κράτος. Οὕτω θὰ θέσωμεν μίαν ἀρχήν, ὅτι ἐν περιπτώσει θεομηνιῶν θὰ εἶναι τὸ Κράτος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀγρότας. Ἐὰν ἐτίθετο μία τοιαύτη βάσις καὶ ἠδύνατο νὰ ἀντεπεξέλθῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀπέκρουον τὴν λύσιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἤδη σκέπτομαι ἄλλως. Νὰ διαρρυθμίσῃ τὸ Κράτος τὸ ζήτημα τῶν γεωργικῶν ἀσφαλίσεων, ὥστε νὰ μένῃ ἀνέπαφον τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Διότι ἂν θέσωμεν ὡς κανόνα ὅτι ὅλοι οἱ ζημιούμενοι ἔχοντες ἀνάγκην ἀρωγῆς, δικαιοῦνται νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἀποκαταστήσῃ αὐτούς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δημιουργοῦμεν ἕν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα ἀποτελέσματα θὰ μᾶς ἀγάγῃ καὶ εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διότι θὰ εἶναι τὸ ποσὸν τῆς ἀρωγῆς τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίσωμεν 10,000.000 δραχμῶν; Ἐπί τῇ βάσει ποίων κριτηρίων ὑγιῶς θὰ κρίνωμεν ὅτι ἕν διαμέρισμα εἶναι ὀρεινὸν καί ἔχει ἀνάγκην ἀρωγῆς καὶ τὸ ἄλλο δὲν εἶναι ὀρεινὸν καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀρωγῆς; διότι ὅλη ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἔχει ὀρεινὴν διαμόρφωσιν. Θὰ ἀνοίξωμεν ἑπομένως μακρὰν συζήτησιν, καθ’ ὅσον ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὀρεινὴ καὶ ἔχει ἀνάγκην τοιούτου χορηγήματος. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατί θέλετε αὐτά τὰ 10 ἑκατομμύρια; διὰ νὰ ἱκανοποιήσωσι ποίας πραγματικὰς ἀνάγκας; Τί θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ ποσόν, εἰμὴ σταγὼν ἐν τῷ Ὠκεανῷ, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν πρόνοιάν μας εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν περιορίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων; Κύριοι Βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μοι εἰλικρινῶς νὰ σᾶς εἴπω: ἂς βαδίσωμεν τοὐλάχιστον ἐπί τινα χρόνον μετά τινος περισσοτέρου δισταγμοῦ καὶ μετὰ περισσοτέρας περισκέψεως. Δὲν θὰ ὠφεληθοῦν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, ἐάν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς κλονίσωμεν ὁπωσδήποτε τὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους. Ἐὰν εὐρύνωμεν τὴν πολιτικὴν αὐτὴν καὶ ἂν ἀρχίσωμεν νὰ δίδωμεν χορηγίας, τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων, εἶναι ἄγνωστον ποῦ θὰ φθάσωμεν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ κλονίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἡ κρίσις εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς θὰ εἶναι τρομερὰ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν ἐπὶ ἑνὸς σταθεροῦ καὶ ὑγιοῦς νομίσματος, ὁπότε ὅλη αὐτὴ ἡ ἀρωγὴ θὰ ἐξατμισθῇ καὶ θὰ εἰσέλθωμεν πάλιν εἰς ἕνα φαῦλον κύκλον ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ δυνηθῶμεν ποτὲ τοῦ λοιποῦ νὰ ἐξέλθωμεν. Καὶ ἴσως ἐρωτηθῶ: εἶναι, λοιπόν, ἀπολύτως ἀρνητικὴ ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ μέτρα τινά προνοίας ἐντὸς τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἡ φρόνησις, δὲν ἔχει βέβαια ἀνάγκην νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐὰν νομίσῃ ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν ἢ ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, ἔχει πρόχειρον τὸ μέσον νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτὴν διὰ Διατάγματος. Ἐὰν ἔχῃ αὐτὴν τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις, πιστεύσατε ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Θὰ τὸ κάμῃ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ θὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ μόνον τὴν ἔγκρισιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως ἀνοίξωμεν σήμερον αὐτὰς τὰς πηγάς, καὶ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἀγρότας, «ἐλᾶτε εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον διὰ νὰ λάβετε ἀποζημιώσεις. Δὲν θὰ ἐκάμναμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐλπίδας καὶ προσδοκίας, αἱ ὁποῖαι θὰ διαψευσθοῦν καὶ θὰ γεννήσουν δυσφορίαν. Ἐπιτρέψατε, συνεπῶς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, μίαν διακοπήν. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη, τὸ ζήτημα δὲ τὸ προέχον εἶναι ἡ ριζικὴ λύσις τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως ἐν γένει τῶν παθόντων, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δύναται νὰ λυθῇ εἰς μίαν πρόχειρον συζήτησιν. Ὅτε καὶ πάλιν προετάθη νὰ δοθῇ πλήρης ἀποζημίωσις τῶν παθόντων, προυτάθη νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς τὸ Κράτος, εἰς ἐκείνους τοὺς πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ τῆς τροφῆς αὐτῶν ἀκόμη καὶ νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ ὄχι νὰ καταργηθῇ ὁ δασμός, διότι ὄχι μόνον ἄμεσος ὠφέλεια κατὰ πᾶσαν πιθανότητα εἰς τοὺς πάσχοντας πληθυσμοὺς δὲν θὰ προκύψῃ, ἀλλὰ καὶ ζημία θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὸ Κράτος. Ἐὰν λοιπὸν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγός, συμβαλλόμενον μὲ οἱονδήποτε ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος νὰ προμηθεύσῃ τὴν ἀναγκαίαν τροφήν, μὲ πληρωμὴν φυσικά, χωρὶς ὅμως οὐδὲν κέρδος καὶ οὐδεμίαν προμήθειαν, αὐτὸ δὲν θὰ ἔσωζε βεβαίως πλήρως τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ κάπως θὰ ἐκαλλιτέρευε τὰ πράγματα, διότι, ὅπως ἀνεπτύχθη, ὁ πληρώνων μὲ τὸν μεγάλον δασμόν, πληρώνει μέγα ποσὸν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως δύναται νὰ κάμῃ μίαν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ νὰ ζητήσῃ κατόπιν τὴν ψήφισιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Ἡμεῖς διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐπροτείναμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἂν ὅμως νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι καὶ χωρὶς τὴν ἐξουσιοδότησιν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν, δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἐπιμένω μόνον νὰ τονίσω ὅτι δὲν παρίσταται ἀνάγκη γενικῆς ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ βοηθείας τινὸς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πεινοῦν ἐξ ἀτυχημάτων ἐντελῶς ἀπροόπτων καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μόνον εἰς τὴν Ἤπειρον ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὰς Νήσους καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μέτρα χωρὶς νὰ καταστραφῇ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ νὰ δημιουργηθοῦν δυσκολίαι, πρέπει νὰ τὸ κάμῃ.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει νὰ ἀντιτάξῃ τίποτε. Ἂν ἔχῃ δισταγμόν τινα, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ λόγος. Ἂς ἀφεθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ ἐλευθερία νὰ κρίνωμεν τοῦτο. Αὐτὴ εἶναι ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν κάμνω, ὅτι δηλ. θὰ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα μὲ μίαν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν, θὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄμεσον τὴν ἀνάγκην τῆς ἀρωγῆς καὶ θὰ ἀναμετρήσωμεν διὰ ποίων ποσῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν. Ὅταν θὰ ἔχωμεν τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θ’ ἀρχίσωμεν νὰ διαθέτωμεν, εἰς τοὺς πλημμυροπαθεῖς ἐκείνους τῶν ὁποίων ἡ καταστροφὴ εἶναι πλήρης, βοηθείας τινὰς καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ μέσα καὶ ἡ ἐκτίμησις τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτομεν μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ φανῶμεν γεναιότεροι, μὴ ἔχετε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ τὸ πράξωμεν, διότι ἐπὶ τέλους πρέπει ν’ ἀναγνωρίσῃ τις ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι καὶ αὐτοὶ πολιτικοὶ τοῦ τόπου καὶ οὐχὶ τυχάρπαστοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρέλθουν αὔριον. Καὶ ἐμεῖς θ’ ἀποτανθῶμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, ἰδιαιτέρως δ’ ἐγὼ θ’ ἀποτανθῶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, καὶ γνωρίζω ποίας δυσκολίας θὰ εὕρω, ἐν ᾗ περιπτώσει τὴν ἀφήσω ἀπολύτως ἔκθετον. Ἀλλὰ παρὰ τὰς ἐκλογικὰς ἡμῶν ἀπόψεις, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θέσωμεν ὡς βάσιν καὶ μίαν ἄλλην γενικωτέραν σκέψιν· ὅτι ἐὰν παρασυρθῶμεν ἀπὸ τὰς βλέψεις μας τὰς ἐκλογικάς, τὰς ὁποίας ἔχομεν, δὲν γνωρίζω ποῖα θὰ εἶναι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα.

§79Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα φιλανθρωπίας.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς δισταγμὸς ὑπάρχει ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν μὴ τι ἄλλο, ἔχει καὶ ἴδιον συμφέρον, ἐκλογικόν, νὰ μὴ παρίδῃ καὶ τοῦτο. Διατί, παρακαλῶ, θὰ ἐδίσταζεν ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνιστοῦν οἱ κ. Συνάδελφοι; Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν θεωρῶ ἄκρως ἐπισφαλῆ τὴν ἐξουσιοδότησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ, καὶ θὰ τὸ κάμῃ μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ μετὰ τῆς ἀγαθῆς διαθέσεως, ὥστε νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ νὰ ἐξετάσῃ ποίαν δύναται νὰ δώσῃ ἀρωγὴν καὶ ἂν ὑπάρχουν τὰ μέσα αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§81Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ καὶ νομίζει ὅτι δὲν χρειάζεται ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ κάμῃ σύμβασιν καὶ ὑπόσχεται ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 147 ἐπερωτήσεως περὶ ἐνοικιοστασίου. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§83Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὰς διακοπὰς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔμεινεν ἐκκρεμὴς μία ψηφοφορία περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου διότι δὲν ἐψήφισεν ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος πρὸς λῆψιν ἀποφάσεως. Ἡ γενομένη Ἐπιτροπὴ ἦτο ὑπὲρ ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα διὰ Διατάγματος ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τὸ εὐεργετικώτερον, διότι ἐφρόνει ἀδιστάκτως ὅτι ἡ ρύθμισις ἡ γενομένη εἶναι οὐχὶ ἡ ἁρμόζουσα, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ κόσμος εὑρίσκεται εἰ δυσχέρειαν νὰ πληρώσῃ τὰς αὐξήσεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἐπαγγελματικὸς κόσμος, ἰδίᾳ τῶν μεγάλων πόλεων, εὑρίσκεται εἰς κρίσιμον σημεῖον. Οἱ δὲ ἰδιοκτῆται, κατ’ ἐμέ, ἀδίκως παραπονοῦνται ὅτι δὲν ἀμείβονται ἐπαρκῶς διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν των, διότι οἱ ἰδιοκτῆται ἀμείβονται μὲ τὸ 16πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ. Περαιτέρω αὔξησις θὰ εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ἂν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, κ. Βουλευταί, τὴν δυσφορίαν τὴν παρατηρουμένην εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ τὴν ὀξύτητα τῶν σχέσεων, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν σύντονα μέτρα ὅπως ἀμβλύνωμεν τὴν ὀξύτητα ταύτην, διότι ἐπίκειται κίνδυνος συγκρούσεων. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ Νομοθετ. Διατάγματος τροποποιήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνῃ τοῦτο ἐφαρμόσιμον, διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ γίνουν καὶ αἱ νέαι αὐξήσεις τὰς ὁποίας θὰ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ πληρώσουν οἱ ἐπαγγελματίαι. Λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Κράτος ἤδη ἀνεγνώρισε τὴν οἰκονομικὴν στενοχωρίαν τῶν διαφόρων ἐπαγγελματιῶν καὶ ἔδωκε φορολογικὰς διευκολύνσεις διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν παλαιῶν φόρων, πῶς θὰ εἶναι εἰς θέσιν αὐτοὶ νὰ πληρώσουν καὶ τὰς νέας αὐξήσεις; Φρονῶ, ὅθεν, ἀδιστάκτως, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ὅπως διὰ Διατάγματος ἀπαγορεύσῃ τὰς νέας αὐξήσεις, ἐν εὐθέτῳ δὲ χρόνῳ δοθῶσι καὶ ἄλλαι, νὰ δύναται δὲ διὰ Διατάγματος νὰ ἐπεκταθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ εἰς πόλεις μικρὰς κάτω τῶν 10.000, διότι αἱ συγκρούσεις αἱ γενόμεναι πρὸ δύο μηνῶν εἰς τὸ Αἰτωλικὸν πείθουν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πιστεύει ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ μακρὸν χάριν τῆς γαλήνης τοῦ τόπου.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι κατόπιν μακροτάτης συζητήσεως, ὑπεβλήθη πρότασις ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον βελτιοῦσα τοὺς ὅρους τῆς μισθώσεως ἀστικῶν κτημάτων ἐπ’ ὠφελίᾳ τῶν ἀναπήρων πολέμου, τῶν ἐργατῶν, τῶν ἀπόρων ἐν γένει, δημοσίων ὑπαλλήλων, συνταξιούχων κλπ. Κατόπιν ὅμως, ματαιωθείσης τῆς λήψεως ἀποφάσεως, λόγῳ τοῦ μὴ σχηματισμοῦ ἀπαρτιωτικοῦ ἀριθμοῦ ψήφων ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου ἔλαβεν ὀξυτάτην μορφήν, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία ἐξερράγη εἰς τὸν τόπον μας. Εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, ὅτι διὰ λόγους γενικωτέρους, οἰκονομικούς, τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ἡ κρίσις ἡ ὁποία μαστίζει τὸ ἐμπόριον, ἡ ὁποία μαστίζει ἐν γένει τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις, εἶναι μεγίστη. Καθημέραν ὑποβάλλονται αἰτήσεις εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον περὶ κηρύξεως εἰς πτώχευσιν σειρᾶς ὅλης ἐπαγγελματιῶν. Καὶ αὐταὶ ἀκόμη αἱ τραπεζιτικαὶ ἐργασίαι ἔχουν μειωθῇ εἰς βαθμὸν πρωτοφανῆ διὰ τὸν τόπον. Καὶ ἄλλαι τάξεις, μὴ περιλαμβανόμεναι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, καὶ ἐκεῖναι κατατρύχονται ἀπὸ οἰκονομικὴν κρίσιν. Διὰ τοῦτο, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ ὅπως τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐφαρμοσθῇ, ἐδημιουργήθησαν σοβαρὰ ἐμπόδια πραγματικά, ἐπιβάλλοντα ὅπως ἡ αὔξησις ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῇ διὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου μὴ πραγματοποιηθῇ. Ἡ γενικὴ ἐπιθυμία εἶναι ὅπως ἡ αὔξησις αὐτὴ ἀναβληθῇ διὰ τὸν Σ)βριον. Δὲν γεννᾶται ζήτημα καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου ἢ γενικῆς ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐφόσον παρατηρεῖται ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι δὲν ἐπιτρέπουν αὐτὴν τὴν αὔξησιν, ἐφόσον τοιαύτη μεγάλη καὶ βαρεῖα κρίσις μαστίζει ὅλας τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις, ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον ὅπως τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ἁπλούστερον. Δὲν πρόκειται νὰ θιχθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅσον καὶ ἄν ἀναγνωρίζωμεν ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀξία ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὰ ἀκίνητα ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἐνοικιαστάς, ὅτι καὶ ἀλλαχοῦ ἐλήφθησαν μέτρα προστασίας τῶν ἐνοικιαστῶν, οἱ ὁποῖοι προσδίδουν τὴν ἀξίαν αὐτὴν εἰς τὰ ἀκίνητα. Βεβαίως δὲν παραβλέπομεν ὅτι διὰ τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν ἢ πρόκειται νὰ ἐπενεχθοῦν εἰς τὸν νόμον περὶ ὑπερτιμήματος, τὰς ὁποίας καὶ ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, τὰ ἀκίνητα πιέζονται ὑπὸ βαρυτάτης φορολογίας καίτοι πρόκειται περὶ ἀξιῶν αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς δὲν ὑπάρχουν καὶ πρέπει νὰ βαδίσωμεν εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, λίαν προσεχῶς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου διὰ τὴν 1 Ἀπριλίου ἤθελε προκαλέσει μίαν κρίσιν τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν. Διὰ τοῦτο λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἑξῆς πρότασιν περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν ὡρισμένων διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου. «Ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅπως κατὰ τὸ διάστημα τῆς προσεχοῦς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ Πάσχα, διὰ Διατάγματος προκαλουμένου συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, ἀναθεωρήσῃ τὰς περὶ ἐνοικιοστασίου κειμένας διατάξεις ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ὁρισθῇ ὡς προθεσμία καταβολῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περὶ ἐνοικιοστασίου ἰσχύοντος Διατάγματος δευτέρας αὐξήσεως τῶν ἐνοικίων, ἀντὶ τῆς 1ης Ἀπριλίου ἡ 1 Σεπτεμβρίου 1928, τῆς δὲ τρίτης γενικῶς ἡ 1 Σεπτεμβρίου 1929, βελτιωθοῦν δὲ γενικῶς οἱ ὅροι τῆς μισθώσεως τῶν ἀστικῶν κτημάτων, οἱ ἀφορῶντες τοὺς ἀναπήρους πολέμου, τοὺς ἐργάτας, τοὺς πρόσφυγας καὶ ἀπόρους ἐν γένει, τοὺς δημοσίους καὶ ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικούς, ἐν ὑπηρεσίᾳ ἢ ἐν συντάξει, καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας. Παρακαλοῦμεν δέ, ὅπως ἐπὶ τῆς ἀνωτέρω προτάσεώς μας, ἐὰν ἐγερθῇ ἀντίρρησις, ἐρωτηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ Βουλή». Αἱ διατάξεις διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας γνωρίζετε ὅτι προεκάλεσαν ἀνέκαθεν ἀντιρρήσεις σπουδαίας, αἵτινες συνετέλεσαν ὥστε τὸ ἐνοικιοστάσιον τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἀλλὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ καὶ ἡ λύσις ἡ δοθεῖσα ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική, διότι οἱ ἐπαγγελματίαι διαρκῶς διεμαρτύροντο ἐντόνως καὶ δικαίως, διότι πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι αἱ αὐξήσεις εἶναι καταπληκτικαί. Κατάστημα τὸ ὁποῖον ἐπλήρωνε τῷ 1914 δραχ. 200 κατὰ μῆνα, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν αὐξήσεων λόγῳ ὑδρεύσεως κτλ. ἐπλήρωνε μέχρις ἐσχάτων 2.526 δραχ. καὶ τώρα θὰ πληρώσῃ, ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, 3.200 δραχ. δηλ. ἐπέρχεται μιὰ ἀπίθανος αὔξησις 700 δραχ. λόγῳ τῶν αὐξήσεων. Ὅσοι ἐπλήρωναν 200 δραχ. πληρώνουν 2.500 δραχμάς, ἐὰν δὲ γίνῃ ἡ τελευταία αὔξησις θὰ αὐξηθῇ τὸ ἐνοίκιον καὶ θὰ φθάσῃ εἰς 3.200 δραχ. Πολὺ εἶναι. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ μὴ γίνῃ αὔξησις. Ζητοῦμεν νὰ δοθῇ μιὰ μικρὰ ἀναβολὴ τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς τῆς αὐξήσεως, δηλ. ἀπὸ τὸν 7)βριον. Κύριοι Βουλευταί, μὴ ὁμιλῶμεν περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἰδιοκτησίας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀκίνητος ἀστικὴ ἰδιοκτησία, ἐὰν δὲν ἔχῃ προσόδους λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἔχει πάντως μίαν καταπληκτικὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο εἰς τοὺς κατόχους ἄλλου εἴδους περιουσίας, ὅπως εἰς τοὺς ἐκυποθήκους δανειστάς, εἰς τοὺς κατόχους χρεωγράφων κλπ. Τί ἐκέρδησαν περισσότερον οἱ κάτοχοι τῶν χρεωγράφων τοῦ Δημοσίου καὶ ξένων χρεωγράφων; Εἶναι λοιπόν, ἀληθές, ὅτι οἱ κάτοχοι ἀστικῆς ἀκινήτου περιουσίας εὑρίσκονται εἰς πολὺ καλυτέραν θέσιν ἀπὸ τοὺς κατόχους οἱασδήποτε ἄλλης περιουσίας. Ἐπίσης αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τοὺς ἀπόρους, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δὲν εἶναι σοβαραί, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὁ τραυματίας πολέμου, ἐὰν ἔχῃ μιὰ μητέρα καὶ μιὰ ἀδελφὴ καὶ κερδίζει, ἐργαζομένων καὶ τῆς μητρός του καὶ τῆς ἀδελφῆς του καὶ τοῦ ἀδελφοῦ του, 2000 δρχ. μηνιαίως, ἴσως ὅλοι μαζὶ αὐτοὶ δὲν ἔχουν κανένα εὐεργέτημα, λόγῳ ἀπορίας, ἐνῶ ἔχουσιν οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐὰν ἔχωσι μισθὸν 6.000 δραχ. μηνιαίως.

§85Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διαφορὰ εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶ γενικῶς περὶ ἀπόρων.

§87Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, λέγω, 4000 διὰ τοὺς ἀγάμους καὶ 6.000 διὰ τοὺς ἐγγάμους.

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγει, κ. Βουλευτά, διαβάστε το ὅμως. Ἡ Δευτέρα κατηγορία περιλαμβάνουσα τοὺς Δημοσίους ὑπηρέτας, τραυματίας καὶ ἀναπήρους πολέμου, αὐτὴ πότε ἀπαλάσσεται καὶ πότε εἰσέρχεται εἰς τὴν εὐνοϊκὴν κλίμακα τῶν ἀπόρων; Σᾶς ἐρωτῶ δέ, μιὰ οἰκογένεια ἀπὸ τρία πρόσωπα, ἐργαζόμενα, ἐὰν ἔχῃ συνολικὸν εἰσόδημα 2.100 δραχ., αὐτὴ ἡ οἰκογένεια εἶναι εὔπορος; Αὐτά δὲν εἶναι ὀρθὰ καὶ πρέπει νὰ διορθωθοῦν. Δὲν ζητοῦμεν νὰ δημιουργηθῇ σάλος καὶ νὰ ἀρχίσῃ νέα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Συνιστῶμεν ὅπως αἱ αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου ὁρισθοῦν διὰ τὴν 1ην 7)βρίου, καὶ δεύτερον, ὅπως αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι τοὺς ἐπαγγελματίας, τοὺς ἀναπήρους πολέμου ἐργάτας καὶ ἀπόρους, αὐταὶ αἱ διατάξεις διορθωθοῦν ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων τάξεων. Δὲν πρόκειται νὰ κερδίσουν οἱ μεγαλέμποροι, δὲν πρόκειται νὰ βελτιωθῶσιν οἱ ὅροι διὰ τοὺς πλουσίους ἰδιοκτήτας, οὔτε πρόκειται νὰ θέσωμεν ἄλλην βάσιν ἐνοικιοστασίου. Ἐγὼ εἶχον ἄλλην γνώμην, προκειμένου περὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀλλ’ αὐτὴ δὲν κατήσχυσεν καὶ μένομεν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἀρχίσωμεν νέαν συζήτησιν.

§89Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Διὰ τοὺς μικροὺς ἐπαγγελματίας γίνεται διάκρισις;

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον τὸ ἐνοίκιον εἶναι κάτω τῶν 150 δραχμῶν. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμὸς δὲν εἶναι ἀρκετός.

§91Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Νομίζετε ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐνοικιοστάσιον ποὺ θὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν κόσμον;

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι διὰ τῆς προτάσεώς μας ἀποσοβοῦμεν μίαν κρίσιν κοινωνικὴν καὶ συντελοῦμεν ὅπως τὸ Κράτος ρυθμίσῃ κατὰ τρόπον δικαιότερον τὸ ζήτημα τοῦτο. Φαντάζεσθε ὅτι, ἄν εἴμεθα ἄκαμπτοι, ἔχει νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις; Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ κρίσις νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἀντιθέσεις νὰ προκληθῶσι μεταξὺ τῶν τάξεων, τὰς ὁποίας ἀπευχόμεθα. Ἐγὼ, ὄχι σήμερον ἀλλὰ καὶ ὡς ὑπουργὸς καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον δηλώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 29 Αὐγούστου ἐδήλωσα ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα κυβερνητικόν, ἀλλ’ ἕκαστον κόμμα εἶχε δικαίωμα κατὰ τὴν γνώμην του νὰ κανονίσῃ τὴν στάσιν του. Καὶ ὡς μέλος λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως, ρητῶς ἐδήλωσα –καὶ τώρα ἐξελθὼν αὐτῆς ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην—ὅτι θὰ ἐψήφιζα, καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως αὐτῆς Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, διακόπτουσα τὰς ἐργασίας αὐτῆς προσεχῶς, θὰ πράξῃ ἕνα ἐπιτακτικὸν καθῆκον ἄν δώσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ ἢ ὄχι. Θὰ γίνῃ μία κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἥτις θὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν εἰς τρόπον ὥστε νὰ προλάβωμεν οἱανδήποτε ἀνωμαλίαν καὶ οἱανδήποτε κρίσιν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§93Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι οἱαδήποτε ἀνακίνησις τοῦ ζητήματος θὰ προκαλέσῃ μεγαλύτερον κακὸν ἀπὸ τὴν μικρὰν εὐκολίαν τὴν ὁποίαν ζητεῖτε νὰ παράσχητε εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας, δεδομένου ὅτι ἡ εὐκολία τῶν μισθωμάτων αὐτῆς δὲν δύναται νὰ κυμαίνεται πέραν τῶν 100 ἢ 200 δραχμῶν κατὰ μῆνα;

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἐνόμιζον, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς θὰ ἐδημιουργεῖτο ἀνωμαλία τις νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἐγὼ πρῶτος θὰ ἐφρόντιζον νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξέγερσις. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῆς ἐπαφῆς τὴν ὁποίαν ἔχω, σᾶς βεβαιῶ ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, ὁ ζήτημα ὑπάρχει ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι λαμβάνομεν καθ’ ἡμέραν ἀπειρίαν τηλεγραφημάτων ἀπὸ τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχύει τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ συμβουλεύσαμεν τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ κάμνουν ὑπομονὴν διότι θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα ἀμερολήπτως ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δοθῇ μία λογικὴ διέξοδος, χωρὶς νὰ πάθῃ κανεὶς μεγάλην ζημίαν, καθόσον ὅπως ὀρθῶς εἴπετε, πρόκειται περὶ μικρῶν εὐκολιῶν. Μόνον οὕτω τὸ ζήτημα νομίζω, ὅτι θὰ λυθῇ καὶ θὰ κοπάσῃ ὁ θόρυβος. Δι’ αὐτὸ φρονοῦμεν χωρὶς νὰ φαντασθῇ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ καμφθῇ ἀπὸ οἱανδήποτε ἀπειλήν, ὁπότε θὰ εἴμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ Κράτους,—φρονοῦμεν ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ λογικαὶ καὶ μικραὶ αὐταὶ εὐκολίαι εἶναι δίκαιαι καὶ ὀφείλει νὰ τὰς κάμῃ τὸ Κράτος, διότι εἶναι δίκαιαι καὶ ὄχι διότι θὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε κατ’ αὐτοῦ πίεσις.

§95Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ προσθέσετε κάτι εἰς τὴν πρότασίν σας, ἐν σχέσει μὲ τοὺς καταλόγους τοῦ φόρου οἰκοδομῶν, οἱ ὁποῖοι ὁριστικοποιήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μισθωμάτων μὲ τὰς αὐξήσεις.

§96Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐξήσεως ἐκανονίσθη ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν.

§97Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐπὶ συμβάσεων, αἱ ποῖαι δὲν ἔληξαν, ἐπενέβη τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ τὰς ἐρρύθμισεν ἄλλως. Ἡ περίπτωσις αὕτη πρέπει νὰ περιληφθῇ.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας τοῦ ἐνοικιοστασίου δὲν τελειώνομεν ποτέ. Ἔγινε μία παρατήρησις λογική. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἂν ἐπληρώθη ἢ ἐβεβαιώθη φόρος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐξήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἀναβάλωμεν, νὰ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις τοῦ πράγματος. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§99ΑΛ. ΜΕΡΟΣ. Οἱ ἀγροτικοὶ βουλευταὶ τάσσονται μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀπολύτως καὶ ζητοῦσι τὴν ματαίωσιν πάσης αὐξήσεως τῶν ἐνοικίων. Ἐπὶ πλέον διατυπώνουν τὴν ἀξίωσιν ὅπως τὸ ἐνοικιοστάσιον ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὰς μικρὰς πόλεις, διότι παραδόξως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ ἐνοικιοστάσιον τὸ ἐπανέφερεν ἐν ἰσχύϊ εἰς μικρὰς πόλεις διὰ μικροτάτην προθεσμίαν.

§100Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι ἐπ’ αὐτοῦ.

§101Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργ. τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ἡ πρώτη Κυβέρνησις, ἡ μεταδικτατορική, ἂς τὴν εἴπω οὕτω, ἡ ὁποία ἐπελήφθη τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἴσως ὅλων ἐκείνων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησε μία πολιτικὴ περίοδος ἀτυχῶς μακρά, ἐπελήφθη τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου, Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατήρτισε μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐπέφερε τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνεδείκνυοντο ἐκ τῶν περιστάσεων, τροποποιήσεις ἐνέχουσα τὰς ἀπόψεις τοῦ ἰδιοκτητικοῦ κόσμου Αἱ τροποποιήσεις ἐκεῖναι ἐπέφεραν μίαν θύελλαν εἰς τὸν κόσμον τῶν ἐπαγγελματιῶν, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη, ἐνθυμεῖσθε πάντως, κατὰ τρόπον τραγικόν, διότι οὐδεὶς λησμονεῖ τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τοῦ Μαρτίου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔχοντα τὴν ἀφορμὴν αὐτοῦ εἰς τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπήχθησαν διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐκείνου. Ὡς γνωρίζετε ἡ ἀξίωσις τῶν ἐπαγγελματιῶν εἶναι μία: Τὸ ἐνοικιοστάσιον νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Καὶ πράγματι ἔφθασε μέχρι τῆς Βουλῆς, ἀπησχόλησεν αὐτὴν ὁλοκλήρους ἡμέρας καὶ νύκτας μάλιστα, ἡ δὲ Βουλὴ ἀπεφάσισε διὰ δημοψηφίσματος μάλιστα —διότι ἀκόμη εἶχε τὸν συντακτικὸν αὐτῆς χαρακτῆρα—νὰ ἀνασταλῇ τὸ ἰσχῦον τότε ἐνοικιοστάσιον, τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης—διότι τότε ἀκόμη ἀνῆκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν—ἀνετέθη δὲ ἡ ἐντολὴ καὶ ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς μίαν εἰκοσαμελῆ Ἐπιτροπὴν ν’ ἀποφασίσῃ διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον, διὰ τοῦ αὐτοῦ δὲ ψηφίσματος ἐτάχθη καὶ μία προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὤφειλε ν’ ἀποφασίσῃ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ παρατείνῃ δι’ ἑτέρου ψηφίσματος τὴν προθεσμίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπ’ ἕνα εἰσέτι μῆνα, διότι αὕτη δὲν κατώρθωσε νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις, καὶ τέλος ἐξεδόθη τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πλέον ἰσχὺν νόμου καὶ ἰσχύει ὡς ἐνοικιοστάσιον. Δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ὡς κατηρτίσθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον ὅλα τὰ κόμματα ὡς καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις δι’ ἀναλόγου ἀριθμοῦ μελῶν, εἶναι τι τὸ ἄρτιον καὶ τέλειον. Ἀντιλαμβάνεσθε πάντες πόσον εἶναι δυσχερὲς νὰ ρυθμισθῶσι ζητήματα, ὅταν διὰ νόμου θίγεται μία οὐσιώδης ἀρχή, ἐλευθερία τῆς συναλλαγῆς καὶ ἡ ἄρσις τῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο ἔχει πάσας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν ἕνα συμβιβασμὸν μεταξὺ τῶν δύο τάξεων, αἵτινες ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εὑρίσκονται εἰς μίαν ὀξεῖαν ἀντίθεσιν. Ἐνθυμεῖσθε, μάλιστα, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ὅταν τὸ νομοθέτημα ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, πάλιν ἤρχισαν αἱ διαμαρτυρίαι τοῦ κόσμου τῶν ἐπαγγελματιῶν, ὁ ὅποιος ἠξίου τὴν μὴ ἐφαρμογὴν καθόλου τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὸ ποῖον ἐξεδόθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἔφθασε τὸ ζήτημα καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἠδυνήθη τότε νὰ ἀποφασίσῃ, διότι δὲν συνεκεντρώθη ἐπ’ αρκὴς ἀριθμὸς ψήφων, ἀπουσιαζόντων πολλῶν βουλευτῶν. Ἔκτοτε τὸ ζήτημα τοῦτο παρέμεινεν. Ἡ Βουλή, δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι ἔκτοτε συνεχῶς εἰργάσθη καὶ οὐδόλως ἐσκέφθη νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιόν της Βουλῆς, ἵνα ληφθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπόφασις. Τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐκεῖνο, ἐφηρμόσθη καὶ θὰ ἔλεγέ τις, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐκείνου ἀπετέλεσε ἕνα οὐσιώδη σταθμὸν ἐν τῇ ἐξελίξει καὶ τῇ ἐκτιμήσει ἑνὸς τόσον σοβαροῦ κοινωνικοῦ προβλήματος. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πρώτην Ἀπριλίου ἐ. ἔτους, ὁπότε οἱ μισθωταὶ ἔπρεπε νὰ καταβάλωσι τὴν δευτέραν δόσιν τοῦ ἐνοικίου, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλε τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον. Ἠκούσθησαν πάλιν αἱ φωναὶ αἱ συνήθεις καὶ αἱ συνήθεις διαμαρτυρίαι δηλ. οὕτω εἰς κάθε περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα πρὸ ἐφαρμογῆς νέου ἐνοικιοστασίου. Εἴχομεν τὰς διαμαρτυρίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθίγοντο καὶ πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου Εἴχομεν τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ καταβάλουν τὴν δευτέραν δόσιν. Ἀλλὰ καὶ ἀνάλογοι διαμαρτυρίαι ἠκούσθησαν καὶ σοβαρώταται, δύναται νὰ εἴπῃ τις, καὶ ἐκ τοῦ κόσμου τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἐὰν θελήσω νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει ἐκ μέρους ὅλων τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ἐπήρκουν συνεδριάσεις ὁλόκληροι τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοῦτο. Δύο ὅμως τηλεγραφήματα, προερχόμενα, τὸ μὲν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τῆς Θεσσαλονίκης, ἀπὸ τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξελέγη ὁ βουλευτής, ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐρώτησιν κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως —σημειώσατε δὲ ὅτι ἡ Θεσσαλονίκη δὲν εἶναι ἐπαρχιακή τις πόλις, ἀλλ’ ἡ πρωτεύουσα τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἡ δευτερεύουσα πόλις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους,—καί τὸ ἕτερον ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τῆς νήσου Κρήτης, δὲν δύνανται νὰ παροραθῶσιν ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἤσκησαν ἢ ἀσκοῦν ἐπιρροὴν σπουδαίαν ἐφ’ ἡμῶν.

§102Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ποῖοι ὑπογράφουν, κύριε Ὑπουργέ, τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα;

§103Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τῆς Θεσσαλονίκης τὸ ὑπογράφουν οἱ κ. κ. Καλλιδόπουλος πρόεδρος, Βαλαούρης πρόεδρος τῆς μὴ καείσης ζώνης, Ἀγγελάκης Γενικὸς Γραμματεύς, καὶ ἄλλοι, τὸ δὲ τῆς Κρήτης, Γεωργιλαδάκης, Ἀναστασάκης, Παλλιεράκης κλπ. Τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα ἐπαναλαμβάνω, ἐξήσκησαν μεγάλην ἐπιρροὴν ἐφ’ ἡμῶν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ παρίδωμεν, διότι ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῶν, ὅτι ὁ κόσμος τῶν ἰδιοκτητῶν εὑρίσκεται ἐν ἐξεγέρσει καὶ δικαίως διότι οἱ ἐπαγγελματίαι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔρχονται καὶ μᾶς ζητοῦν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου διὰ τὴν ἔλλειψιν στέγης καὶ διὰ λόγους οἰκονομικῆς καχεξίας, ἡ ὁποία μαστίζει τὰς ἐμπορικὰς τάξεις, δὲν εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀληθείᾳ, διότι μήπως ἡ κρίσις δὲν ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας; Δηλαδὴ ἐφύγαμεν ἀπὸ τὴν βάσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸν δικαιολογητικὸν λόγον τοῦ πρώτου νόμου, ὅστις ἐρρύθμισε τὰς σχέσεις μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Καὶ ὁ δικαιολογητικὸς αὐτὸς λόγος ἦτο ἡ ἔλλειψις στέγης κατὰ τὸ 1916. Σήμερον λοιπὸν δὲν ἔχομεν τὴν ἔλλειψιν στέγης. Τὶ λέγουν οἱ ἐπαγγελματίαι; Ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἀναστολῆς αὐτῆς, διότι μαστίζει τὸν ἐπαγγελματικὸν κόσμον μία οἰκονομικὴ κρίσις σφοδρά. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: μόνον τοὺς ἐπαγγελματίας μαστίζει αὐτὴ ἡ κρίσις; Δὲν μαστίζει καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας; Λέγων τοῦτο, Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ ἐπαγγελματίαι ἐδοκίμασαν καὶ μίαν σχετικὴν οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν εἰς βάρος τῶν περιουσιῶν τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐνῶ οἱ ἰδιοκτῆται ὅλας τὰς κρίσεις τὰς οἰκονομικὰς τὰς διῆλθον μὲ ἐστερημένην πλέον ἐκ τῆς κρίσεως τὴν περιουσίαν των καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐὰν ὑποτεθῇ, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἐξάντλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν μὲ τὴν ἄλλην κρίσιν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζουν, προσθέσωμεν καὶ τὴν στέρησιν ἀπὸ τὸ ἐλάχιστον τὸ ὁποῖον λαμβάνουν διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἕνας ὁλόκληρος κόσμος, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν, θὰ ὑποστῇ τὸ τελειωτικὸν κτύπημα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὸν καταδικάσῃ εἰς τὸν ὁριστικὸν θάνατον. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι ἐάν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν τὴν ἀναστολὴν εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας τῆς καταβολῆς τῆς δευτέρας δόσεως, τοῦτο διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας θὰ εἶναι πλῆγμα καίριον. Εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθοῦν εἰς τὰ πόδια τους. Ἀλλὰ μήπως, παρέχοντες κάποιαν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας παρέχομεν ὄντως καλὸν εἰς αὐτούς; Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἐπαγγελματίας τῶν ἐπαρχιῶν οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ συνάψωσιν ἰδιαιτέρας συμβάσεις καὶ νὰ καθορίσωσι τὸ ἐνοίκιον κοινῇ συμφωνίᾳ, εἰς αὐτοὺς τίνας εὐκολίας θὰ παράσχωμεν; Καμμίαν. Τοὐναντίον θὰ ἐμβάλωμεν εἰς νέας ἀναταραχὰς τούτους καὶ ἀπόδειξις τὰ τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα λαμβάνω παρ’ αὐτῶν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω δυσκολίαν ν’ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν, δι’ ὧν ἀξιοῦσιν οὗτοι ἀπὸ τήν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἐπέλθῃ νέα διαταραχὴ εἰς τὴν ὄντως ἐπελθοῦσαν κοινῇ συμφωνίᾳ τακτοποίησιν τῆς καταστάσεως. Καθ’ ἣν στιγμὴν μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐπῆλθεν ἡ ποθητὴ συμφιλίωσις, ἡμεῖς ἤδη, διὰ μιᾶς ἀνακινήσεως τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν τοῦ ἐνοικιοστασίου, θὰ τοὺς ἀνατρέψωμεν ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ὥστε ἐὰν τροποποιήσωμεν τὸ Ἐνοικιοστάσιον, Κύριοι Βουλευταί, θ’ ἀδικήσωμεν καὶ μέγα μέρος τοῦ ἐπαγγελματικοῦ κόσμου τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ ἕν μέγα μέρος τῶν ἐπαγγελματιῶν τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μισθώσει μὲ μεταπολεμικὸν μίσθωμα, καταστήματα ἐπὶ νεοδμήτων οἰκιῶν. Διότι φαντάζεσθε πόσον εἶναι σκληρόν, δύο ἐπαγγελματίαι τῆς αὐτῆς τάξεως πωλοῦντες τ’ αὐτὰ εἴδη ὁ μὲν εἷς νὰ ἔχῃ ἐνοίκιον μεταπολεμικόν, ὁ δὲ ἄλλος νὰ ἐργάζεται ἐπί τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ἐνοικιοστασίου. Τοῦτο προσκρούει καὶ εἰς αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος. Ἑτέρα κατηγορία ἐπαγγελματιῶν, ἀδικουμένη ἐκ τῆς τροποποιήσεως, εἶναι ἡ κατηγορία τῶν μικροϊδιοκτητῶν, καί εἶναι οἱ περισσότεροι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχουν ἕνα κατάστημα μὲ προπολεμικὸν μίσθωμα, ἔχουν ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος μίαν οἰκίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ λάβουν τὴν αὔξησιν τὴν προβλεπομένην ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κατηγορία ἐπαγγελματιῶν, Κύριοι Συνάδελφοι, οἱ ἐπαγγελματίαι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δικτατορίας, νομίζοντες ὅτι θ’ ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον, ἔσπευσαν νὰ συνομολογήσωσι συμβάσεις μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν καί πληρώνουν μεταπολεμικὰ ἐνοίκια. Ἐὰν θελήσητε ν’ ἀθροίσητε ὅλον αὐτόν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπαγγελματιῶν, θὰ ἴδητε ὅτι ἔχομεν ἕνα μέγαν ἀριθμὸν ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι θ’ ἀδικηθῶσιν.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί ἐνδιαφέρεσθε διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας τόσον, καὶ δὲν ἐνδιαφέρεσθε διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς ἀνταλλαξίμων;

§105Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐὰν λοιπὸν κατορθωθῇ νὰ ἐπέλθῃ κάποια συνάντησις μεταξὺ τῶν δύο κόσμων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσον ἀντίθετα συμφέροντα πρὸς ἀλλήλους, ἡ ἀνακίνησις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, θὰ ἔφερε μίαν ἀναστάτωσιν καί θὰ ἐτίθετο ὁλόκληρον τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τάπητος. Ἠκούσατε, Κύριοι, τί εἶπεν ὁ Ἀξιότιμος κ. Ἡγέτης τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος εἰς τὴν πρότασίν του, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν; Ἐζήτησεν ἀναστολὴν μόνον τῆς δευτέρας δόσεως τοῦ ἐνοικίου διὰ τὰ καταστήματα, ἤτοι ἀναστολὴν μέχρι 1ης Σεπτεμβρίου.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γενικῶς.

§107Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τότε ὅμως πλειοδοτοῦμεν διότι οἱ ἐπαγγελματίαι, οἵτινες ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιόν μου, μοῦ ἐζήτησαν ἀναστολὴν τῆς δευτέρας δόσεως μόνον διὰ τὰ καταστήματα. Διὰ τὰς οἰκίας δὲν ἔχουσιν ἀφορμὴν νὰ ζητήσωσιν τοιαύτην ἀναστολήν. Τώρα ἐὰν σπεύσωμεν ἡμεῖς, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀξίωσιν τινὰ οἱ μισθωταί, νὰ δώσωμεν ἀναστολὴν καὶ διὰ τὰς οἰκίας, ἀνατρέπομεν τὴν ὑφισταμένην ἤρεμον κατάστασιν ἀσφαλῶς καὶ φέρομεν ὁλόκληρον τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τάπητος χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λόγος. Ὡμίλησεν ὁ κ. Ἰασωνίδης περὶ τῶν προσφύγων. Ἔχω νὰ εἴπω ταῦτα. Πρῶτον ἔχω μίαν αἴτησιν ἐκ μέρους τῶν Προσφύγων, ἡ ὁποία λέγει τὸ ἑξῆς: «Πρόσφυγες ἰδιοκτῆται ἔχοντες ἀγοράσει οἰκίας ἐνταῦθα, ἀπὸ 15ετίας...» (ἀναγινώσκει).

§108Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ κατοίκων τῆς Τουρκίας, οἱ ὁποῖοι ὅταν εὐδαιμόνουν ἠγόρασαν οἰκίας ἐν Ἀθήναις.

§109Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τοῦτο ὡς ἀληθές, ἀναφέρω ὅμως τὴν αἴτησιν αὐτήν, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἡ τροποποίησις θὰ πλήξῃ καὶ αὐτούς.

§110Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἐλάχιστοι πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀγοράσει κτήματα ἐδῶ προτοῦ γίνουν πρόσφυγες.

§111Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν δύναταί τις νὰ τῆς ἀρνηθῇ ὅτι μετὰ πολλῆς συμπαθείας προσέβλεψε καὶ προσβλέπει καὶ πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς τοὺς ἐπαγγελματίας, θὰ εὕρῃ τὸν καιρὸν νὰ εἰσηγηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς δυνατὰς τροποποιήσεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἤδη ὅμως ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἤδη ὑπάρχον ἐνοικιοστάσιον, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἰσχύς του, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον θὰ ἐξέλθωμεν τὸ ταχύτερον ἀπὸ μίαν κοινωνικὴν ἀνωμαλίαν σπουδαίαν, παρουσιαζομένην ὑπὸ τοῦ ἐνοικιοστασίου, καὶ θὰ ἐξέλθωμεν ἐντελῶς ἀνωδύνως. Ἐὰν τώρα θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἀντίθετον ἀπόφασιν καὶ νὰ παραχωρήσῃ ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου, τότε τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου θὰ τεθῇ ἐπὶ τάπητος, ὄχι ὑπὸ μίαν πλευρὰν μόνον, ἀλλὰ ἀπὸ ὅλας αὐτοῦ τὰς πλευράς, ὁπότε θὰ ἔχωμεν συνεχεῖς καὶ μακρὰς συζητήσεις, θὰ ἔχωμεν τὰς διαμαρτυρίας τῶν δύο αὐτῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἤδη εὑρίσκονται εἰς ἓν σημεῖον ἐπαφῆς, καὶ τὸ κοινωνικὸν τοῦτο πρόβλημα δὲν θὰ ἀμβλυνθῇ, ἀλλὰ θὰ καταστῇ πολὺ ὀξύτερον. Διὰ τοῦτο, ὡς ἁρμόδιος Ὑπουργός, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς γνώμας μου ταύτας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ μὴ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου.

§112Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ αὐτὸ μέτρον λαμβάνεται δι’ ἁπάσας τὰς πόλεις;

§113Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Διὰ τὰς μικρὰς πόλεις ὁ νόμος καθώρισε τοῦτο: διὰ μὲν τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν κάτω τῶν 3.000 αἴρεται αὐτοδικαίως τὸ ἐνοικιοστάσιον, διὰ δὲ τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν πλέον τῶν 3.000 μέχρι 10.000 δύναται νὰ παραταθῇ ἐφόσον ἔχομεν καὶ γνώμην τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου σύμφωνον. Ὅπου ἔχομεν τοιαύτην γνώμην τοῦ Συμβουλίου, συμβουλεύουσαν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐπεκτείνεται τοῦτο ἐπί τι χρονικὸν διάστημα, ὅπου δὲ δὲν ἔχομεν τοιαύτην δὲν γίνεται ἐπέκτασις, διότι ἔχομεν κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου.

§114Α. ΜΕΡΟΣ. Μὰ εἶδον ὅτι ἐπεκτείνεται τὸ ἐνοικιοστάσιον εἰς τὸ Γύθειον καὶ τὰ Φάρσαλα διὰ πέντε μῆνας καὶ εἰς ἄλλας δι’ ἕξ.

§115Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Βεβαίως δὲν ἀφορᾷ ὑμᾶς τὸ Γύθειον, καθότι δὲν προέρχεσθε ἐκεῖθεν. Εἶσθε ὅμως βουλευτὴς καὶ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπερωτᾶτε τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ γενικῶς. Σᾶς ἀπαντῶ λοιπὸν ὅτι μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ μισθωτῶν εἶχεν ἐπέλθει μία συμφωνία περὶ καταρτισμοῦ συμβάσεως, ὅταν ἐπεξέτεινα τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἀλλὰ τὸ ἐπεξέτεινα διότι εἶχον σύμφωνον γνώμην καὶ τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ἀλλ’ οἱ ἰδιοκτῆται ἐφώναζαν καὶ ἔλεγον ὅτι τοὺς ἐγέλασαν οἱ ἐπαγγελματίαι, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἐπεξέτεινε τὸ ἐνοικιοστάσιον. Διὰ τοῦτο εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνω διὰ 5 μῆνας τοῦτο, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ κατορθωθῇ νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ μισθωτῶν.

§116Α. ΜΕΡΟΣ. Διὰ τὰς ἄλλας ἑπτὰ πόλεις ποὺ τὸ ἔχετε ἐπεκτείνει διὰ πέντε μῆνας, τί θὰ συμβῇ;

§117Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ὁ Ὑπουργός, ἐὰν παραμείνῃ Ὑπουργός, ὅταν λήξῃ τὸ πεντάμηνον.

§118Α. ΜΕΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ περισσότερον.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὡς ὀρθῶς εἶπε καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, εἶναι ζήτημα ἐξόχως σπουδαῖον, θέσαν εἰς ἀντιπαράταξιν δύο μεγάλας τάξεις, τὰς τάξεις τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τὰς τάξεις τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἐξέχουσαν δὲ θέσιν ἔλαβε μεταξὺ τῶν τελευταίων ἡ τάξις τῶν ἐπαγγελματιῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν πάντοτε ἐνοικιασταί, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ἰδιοκτῆται. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας ἡ ὁποία ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐδημιουργήθη οὐχὶ μόνον ἐνταῦθα ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ διάφορα ἄλλα Κράτη συνεπείᾳ τοῦ πολέμου. Τὸ ἐνοικιοστάσιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς μὴ ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ὑποθέσεις. Ἀλλὰ ἡ παρέκβασις ἐκ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἐγένετο οὐχὶ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἰδιοκτήτας ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς διαφόρους περιορισμοὺς μὴ ἐπιβαλλομένους εἰς ἄλλας περιστάσεις. Ἀλλὰ διὰ τοὺς μὲν καὶ διὰ τοὺς δὲ ἡ κρατικὴ ἐπέμβασις καὶ ἡ ἐπιβολὴ περιορισμῶν εἶναι ἀποτέλεσμα ἀνάγκης. Βεβαίως πρέπει νὰ γίνῃ πᾶσα προσπάθεια ὅπως ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς, καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐξεδηλώθη τελευταίως διὰ τοῦ ἰσχύοντος Διατάγματος. Ἀλλ’ ἐκ τῆς προσπαθείας αὐτῆς δὲν φαίνεται ἱκανοποιημένη οὔτε ἡ μία πλευρὰ οὔτε ἡ ἄλλη πλευρὰ καὶ ζητεῖται καὶ νέα ρύθμισις τῆς καταστάσεως. Λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ ἀποκομίσωμεν, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἄκρως προσεκτικοί. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, χωρὶς νὰ θέλω μὲ τοῦτο νὰ ἐπιρρίψω μεῖζον βάρος εἰς τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως ὑπέρτατος κριτὴς πρέπει νὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἴδῃ περισσότερον τίνας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ παραδοχὴ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως καὶ νὰ ἀποφασίσῃ. Ἐκτὸς τούτου φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὡς δὲν δύναται νὰ λυθῇ διὰ τῆς Βουλῆς, ἐπίσης δὲν δύναται νὰ λυθῇ καὶ διὰ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Μάλιστα ἡ δι’ ἐπιτροπῶν λύσις θὰ εἶναι χειροτέρα ἢ ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο διὰ τῆς Βουλῆς, διότι αἱ ἐπιτροπαί, κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον συνεδριάζουν καὶ ἀποφασίζουν ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων, ὅταν πρόκειται περὶ ζητήματος τοιαύτης σημασίας εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑφίστανται μείζονα τὴν ἐπίδρασιν τὴν κοινωνικήν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐπὶ τῶν τοιούτων θεμάτων καὶ ἡ ὁποία ἐπηρεάζει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ λυθῶσι ταῦτα εὐκόλως. Δύσκολος εἶναι, ἐπίσης καὶ ἡ κατάρτισις τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἐκ τῆς Βουλῆς προερχομένη καὶ αὐτή, θὰ εἶναι ἢ ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν ἢ ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, κατὰ τὴν ἐκλογὴν δ’ αὐτῆς ἴσως θὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη πολλάκις μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων οἵτινες τάσσονται εἴτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς, εἴτε ὑπὲρ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Θὰ ἦτο δὲ ἐξ ἄλλου αὐθαίρετον ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐν τῇ κυρίᾳ σημασίᾳ τῆς λέξεως δὲν θὰ ἐξεπροσώπει λαϊκὴν ἀντιπροσωπείαν. Διὰ τοῦτο τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τὴν θεωρῶ ἐντελῶς ἀκατάληπτον, καὶ καταλήγω εἰς τὴν γνώμην, ἣν πολλάκις εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ ἁρμοδιωτέρα νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, εἴτε ἀποδεχομένη τὰς προτάσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἴτε ἀπορρίπτουσα ταύτας καὶ κανονίζουσα αὕτη ὡς κρίνῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Κατὰ συνέπειαν δὲ, εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις παροχῆς οἱασδήποτε ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ αὐτὸς ἂς λάβῃ ἀπόφασιν περὶ τῆς πρεπούσης λύσεως, αὐτοῦ. Ἡ τελευταία πρᾶξις ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὥρισεν ἐπιτροπὴν δὲν ἔχει σημασίαν, διότι δὲν μετέβαλεν οὐδὲ μεταβάλλει καθόλου τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Καὶ δὲν τὰ μετέβαλε διότι ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε μίαν γνώμην τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὑποχρεωτικήν, ἀλλὰ δύναται καὶ ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ἐμποδίζεται ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι θέλει. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ αὕτη καὶ μόνη τοῦ ζητήματος, ὡς μόνη ἁρμοδία. Αὐτὴ ἂς κρίνῃ καὶ ἂς ἀποφασίσῃ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀκουσθείσας ἐνταῦθα ἀντιλήψεις.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος, ὁ κυρώσας τὸ ἐνοικιοστάσιον, θεσπίζει ὅτι μόνον διὰ νόμου δύναται νὰ τροποποιηθῇ τοῦτο. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, δεδομένου ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι ζήτημα κοινωνικὸν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι μεγίστην ἁρμοδιότητα πρὸς λύσιν του ἔχει ἡ Βουλὴ. Καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατί ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θεωρεῖ ὅτι ἡ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος διὰ Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη. Σχετικῶς μὲ τοῦτο ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξ ὑπαρχῆς ἐθεώρησεν ὅτι δὲν ἐλήφθη ἐπαρκὴς πρόνοια περὶ λύσεως κοινωνικῶν τινῶν συμφερόντων διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ κατόπιν συζητήσεως ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα καὶ ἐδόθη ὑπόσχεσις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι θὰ ὑποβληθῇ τροποποιητικὸν νομοσχέδιον τοῦ δημοσιευθέντος ἐνοικιοστασίου καὶ ὅτι ἡ τροποποίησις θὰ ἦτο σύμφωνος μὲ τὰς ἐκδηλωθείσας ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιλήψεις. Παρῃτήθη ὅμως τότε ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν ὑπεβλήθη ἡ τροποποίησις. Ἡμεῖς, ἀποτελοῦντες τότε μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐδηλώσαμεν ὅτι τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς τροποποιήσεως καὶ ἐψηφίσαμεν ἔκτοτε ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς τροποποιήσεως. Δὲν ἀνεκινήσαμεν δὲ κατόπιν τὸ ζήτημα καὶ διότι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς εἶχον ἐπείγοντα χαρακτῆρα καὶ διότι ἠλπίζομεν ὅτι θὰ ἐπήρχετο ἐν τῷ μεταξὺ ἐπαφὴ καὶ διευθέτησις τῶν διαμαχομένων συμφερόντων. Ἀνεγνώσθησαν ἐνταῦθα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἄνευ λόγου, ὑβριστικὰ τηλεγραφήματα...

§121Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ τονίσω ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον ὅπως νῦν ἰσχύει, παρ’ ὅλα τὰ διασταυρούμενα παράπονα, ἀποτελεῖ σταθμὸν καὶ μᾶς ὁδηγεῖ δι’ ἀνωδύνου τρόπου εἰς ἔξοδον ἐκ τῆς ἀνωμαλίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: δύναται νὰ κριθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῇ βάσει παραπόνων;

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως.

§123Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅταν δεχθῶμεν τὰ παράπονα τῆς μιᾶς τάξεως, θὰ ἐξεγερθῇ ἡ ἄλλη.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐνοικιοστάσιον βεβαίως δημιουργεῖ ἀδικίας. Ἀλλ’ ἐπεβλήθη πανταχοῦ διότι τὸ κοινωνικὸν συμφέρον ἐβάρυνε περισσότερον ὑπὲρ τῶν ἐνοίκων. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅμως ἂν θὰ βαδίσωμεν ἁλματωδῶς εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου ἢ θὰ βαδίσωμεν ἐξελικτικῶς. Δὲν πρόκειται ἐξ ἄλλου σήμερον νὰ θίξωμεν τὸ ὅλον ζήτημα. Πρόκειται νὰ ἀρθοῦν μερικὰ ἀτοπήματα καὶ νὰ μετριασθῇ καὶ ἡ κρίσις ἡ σοβοῦσα εἰς ὡρισμένας τάξεις καὶ διὰ τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι διορθώνεται ἡ κατάστασις ὅταν ἀναγινώσκωμεν τηλεγραφήματα ἧς μιᾶς τάξεως κατὰ τῆς ἄλλης καὶ ἀρνούμεθα ἐξ ἄλλου νὰ ἐξετάσωμεν ὡρισμένα παράπονα. Καίτοι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ προβλέπω ὅτι ἡ πρότασις μας δὲν θὰ ἔχῃ ὑπεροχήν, ἐν τούτοις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἔστω καὶ δι’ ἀναστάσεως, διὰ νὰ ἐκδηλώσῃ τὰς διαθέσεις της.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν ἀντελήφθη προσηκόντως ὅσα εἶπον. Δὲν ἠρνήθην ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει γνώμην ἐπὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Εἶπον ὅτι ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ, ἀποκρούω ὅμως ὅτι δύναται τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ λυθῇ διὰ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παράδειγμα εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον, διότι ἡ Βουλὴ ὅταν παρέπεμπε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μᾶλλον ἀντιθέτους εἶχε ροπὰς ἀπὸ τὴν λύσιν ἥν ἔδωκεν ἡ Ἐπιτροπή Τοῦτο δέ, διότι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπὴν ἔτυχε νὰ ἔχουν ἀντιθέτους γνώμας. Διὰ τοῦτο ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν. Καὶ ὅσον δὲν θέλω νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ τονίσω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς λύσεις κοινωνικῶν ζητημάτων ἄνευ τῶν ἁρμοδίων. Ἡ Κυβέρνησις, εἰσηγουμένη τὸ ζήτημα καὶ ρυθμίζουσα αὐτὸ, θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ὅλας τὰς ἀπόψεις καὶ θὰ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ, οἱανδήποτε δὲ ἀπόφασιν λάβῃ δὲν θὰ τὴν ἐπικρίνω. Πάντως αὐτὴ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἀποκρούω πᾶσαν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπήν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις παρὰ πολλῶν βουλευτῶν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ἄλλων περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα διὰ Διατάγματος κατὰ τὰς διακοπὰς, κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πρότασις περιλαμβάνει ὅρους διὰ τὴν διδομένην ἐξουσιοδότησιν, καθ’ οὓς αἱ μὲν αὐξήσεις τοῦ Ἀπριλίου θ’ ἀναβληθοῦν διὰ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, θὰ βελτιωθοῦν δὲ αἱ ἐνοικιάσεις τῶν ἀναπήρων πολέμου, τῶν ἐργατῶν, προσφύγων, ὑπαλλήλων κλπ.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησις ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ λύει ὁριστικῶς τὸ ζήτημα διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Δὲν ἐννοῶ μάλιστα καὶ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ γίνῃ καὶ νόμος συμφώνως πρὸς τήν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα τὴν ἐξουσιοδότησιν εἶναι ἐλευθέρα νὰ λάβῃ ἀποφάσεις καὶ νὰ καταρτίσῃ τὸν νόμον. Ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι συνεπῶς μέσον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ φέρῃ εἰς ταχὺ πέρας ζητήματα τῶν ὁποίων θεωρεῖ ἐπείγουσαν τὴν λύσιν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἐξουσιοδότησις. Διότι ἂν ἡ Κυβέρνησις προβαίνῃ εἰς ἐκδηλώσεις σήμερον τῶν ἀπόψεών της, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνοικιοστάσιον, καὶ τὸ ἔπραξε τοῦτο διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, πῶς θέλετε ἡ Βουλὴ νὰ πειθαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ ἄλλο τι παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύει αὕτη; Ἄν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον, δὲν δύναται νὰ ἀναθέσῃ τὸ βάρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἑπομένως νὰ δοθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησίς τις μὲ ὅρους, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὡρισμένας ἀπόψεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνοικιοστάσιον; Ἡ Βουλὴ θέλει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα; ἂς ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καὶ ἂς καταρτίσῃ ἕνα νόμον. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι κομματικὸν καὶ ἑπομένως εἶναι ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ εἶναι περιττὸν νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐκτέλεσιν πράξεως τὴν ὁποίαν δὲν θέλει ν’ ἀναλάβῃ.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐνοικιοστάσιον ἔχει δύο περιπτώσεις γενικάς: Τὴν πρώτην περίπτωσιν τῆς ἀναβολῆς καὶ δεύτερον τὴν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐπ’ ὠφελείᾳ ὡρισμένων κατηγοριῶν πολιτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὴν δευτέραν κατηγορίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἔχει γίνει καὶ εὐρυτέρα συζήτησις κατ’ οὐσίαν, δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι περιορισμοὶ ὥστε νὰ μὴ ἀπομένῃ ἐλευθερία κινήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς περιορισμός. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει: πῶς θέλετε νὰ πειθαναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις; Μήπως, ὅταν δίδεται οἱαδήποτε ἐξουσιοδότησις, μήπως δὲν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ «πειθαναγκασθῇ»; Μήπως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσκομίσῃ ὡρισμένον σχέδιον νόμου, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὸ θέτει ὡς ζήτημα πολιτικόν; Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ἡ ἐξουσία τῆς Βουλῆς. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀσκεῖ ἁπλῶς τὴν ἰδικήν της δικαιοδοσίαν, δίδουσα τὴν ἐξουσιοδότησιν. Διατὶ δὲ δίδεται ἡ ἐξουσιοδότησις; Διότι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς χρόνος πρὸς ψήφισιν τοῦ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Βεβαίως, ἂν ἡ Βουλὴ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της ὑπὲρ τῆς προτάσεώς μας, τότε τέμνει τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ Βουλὴ ἐκδίδει μίαν ἀπόφασιν σύμφωνα μὲ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μὴ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα, ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Εἶναι δυνατὸν ὅμως ἄλλοι λόγοι νὰ ἀναγκάσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα, καὶ τότε θὰ ἔλθῃ νὰ λογοδοτήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ γίνῃ ψηφοφορία καὶ νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις, ὁπωσδήποτε.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§131Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀποσύρομεν τὴν πρότασιν δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι). Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Λύεται ἡ Συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 5 μ.μ. (ὥρα 10.40′ μ. μ.)