1928.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61Η

ΤΗΣ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 5. μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία τεχνιτῶν ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἄμεσον οἰκονομικὴν ἀρωγὴν τῶν πυροπαθῶν ἐργατῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Μοσχούλας καταθέτει ἀναφορὰν περιπτεριούχου ἀναπήρου Ἀριστείδου Χριστοδούλου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, τὸ ὁποῖον διέταξε τὴν ἄρσιν τοῦ περιπτέρου του. Ὁ κτηματικὸς συνεταιρισμὸς Κοπανακίου καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ἀγροτικῆς λαϊκῆς Τραπέζης Κριεκουκίου παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθῇ ἀτέλεια ἐπὶ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ θείου. Ὁ ὁπλαρχηγὸς Φώτιος Διπλατάκης ὑποβάλλει μήνυσιν κατὰ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης ἐπὶ ἐπιθέσει κλπ. Ὁ πανελλήνιος σύλλογος ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς καὶ θαλάσσης ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως ἡ Βουλὴ διὰ νομοσχεδίων λάβη προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς πασχούσης τάξεως τῶν ἐφέδρων. Οἱ βιομήχανοι βυρσοδέψαι Καρλοβασίου Σάμου ὑποβάλλουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦν ὅπως ματαιωθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης περὶ διπλασιασμοῦ τοῦ δημοτικοῦ φόρου τῶν εἰργασμένων δερμάτων, διὰ νὰ προληφθῇ σοβαρὸν πλῆγμα εἰς τὴν βυρσοδεψικὴν βιομηχανίαν τῆς Σάμου. Ἡ Ἕνωσις Ἀποστράτων καὶ Συνταξιούχων Πατρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, παρακαλοῦσα ὅπως αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις τῶν μελῶν της διὰ τῆς δικαίας κατανομῆς τῶν ἐκ τῶν κρατήσεων λόγῳ συντάξεως εἰσπραττομένων 70 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἤδη δαπανῶνται ὡς ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ Σύνδεσμος ἀποστράτων ὁπλιτῶν ξηρᾶς καὶ χωροφυλακῆς ὑποβάλλει ὑπόμνημα ζητῶν τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεων. Ὁ Σιωνιστικὸς Θρησκευτικὸς Σύλλογος «Μισραχῆ» Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις Καπνεργατῶν Καρδίτσης διαμαρτύρεται διὰ τὰς γενομένας συλλήψεις, καταδιώξεις καὶ ἐκτοπίσεις ἐργατῶν. Ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα Φιλιατρῶν, τὸ Γεωργικὸν Ταμεῖον Ψάρι Τριφυλλίας, οἱ Συνεταιρισμοὶ Φιλιατρῶν, ἡ Ἀγροτικὴ Λαϊκὴ Τράπεζα καὶ ὁ Συνεταιρισμὸς Ἀμαλιάδος παρακαλοῦν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ χαλκοῦ καὶ θείου. Ὁ Λαὸς Δράμας διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν καταστηματαρχῶν τῆς πόλεως, οἵτινες δι’ ἰδιοτελεῖς σκοποὺς ἐζήτησαν τὴν ἄνευ δημοπρασίας ἐκποίησιν τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων, καθόσον τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν προσφύγων. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Παραρτήματος Σωχοῦ διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἄδικον ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας περὶ ἀπαλλοτριώσεως οἰκοπέδου ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀνήκοντος εἰς τὴν ὀργάνωσιν «Παῦλος Μελᾶς». Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. Μπούκουρας καταθέτει τηλεγραφικὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων Ἄνω Πηνείας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν παράνομον ἔκδοσιν πρωτοκόλλων φορολογίας τοῦ ἐλαίου παρ’ ἐνοικιαστοῦ. Ὁ Σύνδεσμος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς παρακαλεῖ ὅπως τὸ δικαίωμα τοῦ ταξειδεύειν σιδηροδρομικῶς ἢ ἀτμοπλοϊκῶς μὲ ἀνάλογον ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτούς. Οἱ πρόσφυγες ἀρχηγοὶ οἰκογενειῶν Τριπόλεως ὑποβάλλουν ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν κωλυσιεργίαν τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἀπαλλοτρίωσιν ἀγρῶν καταλλήλων πρὸς ἀνέγερσιν ἀστικοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ. Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. Βολουδάκης καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἀποστράτου ἀντισυνταγματάρχου τῆς Χωροφυλακῆς Σαράντη Ὀρφανουδάκη, παρακαλοῦντος τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπανορθώσῃ τὸ προσγενόμενον εἰς αὐτὸν ἀδίκημα διὰ τὴν μὴ ἀπονομὴν συντάξεως ἀνωτέρου βαθμοῦ. Ὁ Βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ξ. Μαυρομμάτης καταθέτει τηλεγραφικὴν παράκλησιν τῶν φαρμακοποιῶν Ἀγρινίου ζητούντων τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ φαρμακευτικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἔφεδρος ἀρχίατρος Νικόλαος Βασιλειάδης, κάτοικος Θεσσαλονίκης, ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐκθέτον τὴν πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως δρᾶσιν του ὡς ἀρχιάτρου καὶ τὴν κατόπιν ἐν τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν του καὶ παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ μέριμνα πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως. Ὁ Σύνδεσμος Ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Κερκύρας ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν μὴ ἐπιψήφισιν εὐεργετικῶν ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νομοθετημάτων. Οἱ βουλευταὶ Λαρίσης κ. κ. Β. Ζησιάδης καὶ Δ. Καζάκης καταθέτουν τηλεγράφημα τῶν Προέδρων τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ καπνοπαραγωγῶν Καζακλάρ, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην πρόσθετον ἐπιβολὴν φορολογίας 4% ἐπὶ ἐγγείου φόρου. Οἱ Πρόεδροι τοῦ Συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως γεωργῶν Καζακλάρ, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ παραγωγικοῦ κόσμου Ἁλμυροῦ, τὰ μέλη τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Λαρίσης, ὁ Καπνοπαραγωγικὸς Συνεταιρισμὸς Καζακλάρ, ὁ Συνεταιρισμὸς πωλήσεως καπνοῦ, ὁ Συνεταιρισμὸς Δουρσανάδων καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ Εὐξεινουπόλεως διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην πρόσθετον φορολογίαν 4% ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου καπνοῦ. Ὁ Γεωργικὸς Πιστωτικὸς Συνεταιρισμὸς Μερόπης, ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Ζευγολατίου, τὸ Γεωργικὸν Ταμεῖον Σανδανίου, ὁ Γεωργικὸς Προμηθευτικὸς Συνεταιρισμός, αἱ ἀγροτικαὶ λαϊκαὶ Τράπεζαι Μερόπης καὶ Οἰχαλίας, ὁ Συνεταιρισμὸς Κωνσταντινῶν καὶ ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Ἠλείας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῶν μεσιτῶν Πατρῶν εἰς τὰ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Οἱ ἰδιοκτῆται Λαρίσσης, Θεσσαλονίκης, Βόλου καὶ Πατρῶν ζητοῦν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Ξ. Μαυρομμάτης καταθέτει τηλεγράφημα καπνεργατῶν Ἀγρινίου ζητούντων διορισμὸν ἰατρῶν ἰδίας των ἐκλογῆς ἀντὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Σωματείου διοριζομένων. Ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Ν. Κολυβᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ τῶν λοιπῶν ὑφισταμένων σωματείων καὶ συλλόγων Ζακύνθου, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται διὰ τὰ λαμβανόμενα διὰ συλλήψεως τῶν πολιτῶν πιεστικὰ μέτρα πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ ζητοῦν τμηματικὴν καταβολὴν φόρων καὶ ἀναστολὴν παλαιῶν ὀφειλομένων, ἀπειλοῦντες κήρυξιν ἀπεργίας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Ζησιάδης καὶ Δ. Καζάκης καταθέτουσι τηλεγράφημα συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως γεωργῶν Γιαννούλης–Καζακλὰρ διαμαρτυρομένων διὰ πᾶσαν ἐπιβολὴν προσθέτου νέας φορολογίας 4% ἐπὶ ἐγγείου φόρου καπνοῦ, παρακαλούντων ὅπως διὰ συμβάσεων ἐξασφαλισθῇ διάθεσις μεγάλων ποσοτήτων καπνοῦ εἰς ξένα μονοπώλια. Ἐπίσης παρακαλοῦσι ν’ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις πωλήσεως γʹ ποιότητος καπνοῦ, διότι τοῦτο προσβάλλει ζωτικὰ συμφέροντα καπνοπαραγωγῶν. Ὁ κ. Α. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. δι’ οὗ ἐκυρώθη ἡ ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Ἰουνίου 1926 ὑπογραφεῖσα τελωνειακὴ συμφωνία μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑνώσεως τῶν Σοβιετικῶν Σοσιαλιστικῶν Δημοκρατιῶν». Οἱ κ. κ. Δ. Δούκας, Γ. Χατζηγεωργίου, Δ. Σιακῆς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς τοῦ μισθοῦ τοῦ Τμηματάρχου εἰς τοὺς Εἰσηγητὰς καὶ τῶν τούτοις ἐξομοιουμένων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων. Οἱ κ.κ. Α. Μαζαράκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ στρατολογίας διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Θ. Τουρκοβασίλης καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς ἐρωτήσεις τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Α. Στρατηγοπούλου ἐν σχέσει πρὸς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σ. Μαλούχου εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν. «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς ὅτι οὗτος ἀναδιωρίσθη εἰς τὴν θέσιν ταύτην ὡς πρώην τοιοῦτος, ἡ διάταξις δὲ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927, καθ’ ἣν διὰ τὸν ἀναδιορισμὸν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀφορᾷ τοὺς παυθέντας καὶ οὐχὶ τοὺς παραιτηθέντας, πρὸς τὴν γνώμην δὲ ἡμῶν ταύτην συμφωνεῖ καὶ ὁ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης Νομικὸς Σύμβουλος κ. Δ. Κουμᾶντος, τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ὁποίου διαβιβάζομεν ἀντίγραφον. Ὡς πρὸς τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ εἰρημένου Εἰσαγγελέως εἰς Ἀντεισαγγελέα Ἐφετῶν γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἰσχυρισμὸς ὅτι οὗτος ἐγένετο δι’ ἀποφάσεως τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐλέγχεται ἀνακριβής, καθόσον συνεπεία ἀποφάσεως τῆς τότε Ἐπαναστατικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μεθ’ ὁμοίαν τοιαύτην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς 20ῆς Δεκεμβρίου 1922, ἐξεδόθη τὸ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους Β. Διάταγμα, δι’ οὗ ὑπεβιβάσθη οὗτος εἰς θέσιν τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἣν θέσιν μὴ ἀποδεχθεὶς παρῃτήθη. Ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τούτου ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου πληροφοροῦμεν ὑμᾶς, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν τὸ ἄρθρον 96 τοῦ Συντάγματος περὶ τοποθετήσεων ἐννοεῖ, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον τοποθετεῖ τοὺς προαγομένους δικαστικοὺς λειτουργοὺς καὶ οὐχὶ τοὺς τὸ πρῶτον διοριζομένους ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δὲν δύναται κατὰ γενικὴν ἀρχὴν νὰ νοηθῇ διορισμὸς ἄνευ τοποθετήσεως, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν τῷ διορισμῷ ἔγκειται καὶ ἡ τοποθέτησις. Ἐν σχέσει πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀρχαιότητος τῶν Πρωτοδικῶν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἧς ἀντίγραφον ἐπισυνάπτομεν, ὁ κανονισμὸς τῆς ἀρχαιότητος τῶν Πρωτοδικῶν μὴ δημοσιευθεὶς ἐντὸς τῆς ὑπὸ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως 1922 προθεσμίας εἶναι ἄκυρος καὶ συνεπῶς οὐδεμίαν ἰσχὺν ἔχει, ἐπανῆλθε δὲ ἐν ἰσχύϊ ὁ πρὸ τῆς ἀποφάσεως τῆς ῥηθείσης Ἐπαναστάσεως ἰσχύων τοιοῦτος». Ὁ κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουρ. τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομ.) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ καθορισμοῦ πόρων καὶ μετόχων τοῦ Ταμείου Συντάξεων ἠθοποιῶν, μουσικῶν καὶ τεχνιτῶν θεάτρου».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἐπίσης εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μέλη τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπῆς ὥρισα συμφώνως τῷ Κανονισμῷ τοὺς Βουλευτὰς κ. κ. Κ. Γκότσην, Σ. Κρεμεζῆν καὶ Γ. Πεσμαζόγλου. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φ. Μοσχούλας.

§4Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, ἐπιστολὴν τουτέστιν ἐν εἴδει ἐγγράφου, ἐν ᾗ οὗτος παρουσιάζει τὴν κατάστασιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας ὀλίγον ἀνώμαλον, ἐλλείψει ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ Ἀντεισαγγελέων. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τοῦ ὑφισταμένου, ὀργανικαὶ θέσεις Ἀντεισαγγελέων ὑπάρχουσι τρεῖς. Ἐν Καλάμαις λειτουργοῦσι τρία ἀνακριτικὰ γραφεῖα, μένουσιν ἐν τούτοις ἐκκρεμεῖς ὑπὲρ τὰς 300 ὑποθέσεις.

§5Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἔλλειψις καὶ δικαστῶν.

§6Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Οἱ τοποθετηθέντες, κ. Πρόεδρε, ἐξ ἀτυχήματος ἔλαβον ἀναρρωτικὴν ἄδειαν. Δύο ἐξ αὐτῶν ἀπουσιάζουν, ἀφοῦ ἐτοποθετήθησαν. Τελευταίως ἐτοποθετήθη εἷς, ὁ ὁποῖος ἀκόμη δὲν ἐπῆγε. Ἤθελον νὰ καταστήσω τοῦτο γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§7Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐρώτησιν, ἡ ὁποία δὲν διεβιβάσθη εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν πληθώραν τῶν ὑποθέσεων. Εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ, ζητεῖ δὲ τὴν ἐνίσχυσιν διὰ δύο ἀντεισαγγελέων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§8Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικ.). Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἔχον ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Εἰσαγγελία Καλαμῶν ἔχει ἰδιαίτερον φόρτον ὑποθέσεων, διὰ τελευταίου Διατάγματος ἐκδοθέντος ηὔξησε τὰς ἐκεῖ θέσεις τῶν ἀντεισαγγελέων ἀπὸ δύο εἰς τρεῖς. Ἀτυχῶς ὁ εἷς τῶν ἀντεισαγγελέων ἠσθένησε καὶ οἱ ἰατροὶ ἀπεφάνθησαν ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὸν ἑξάμηνος ἀναρρωτικὴ ἄδεια, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐχορήγησε εἰς αὐτὸν δίμηνον ἀναρρωτικὴν ἄδειαν. Ἡ ἄδεια ἔληξε καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς θὰ εὑρίσκεται συντόμως εἰς τὴν θέσιν του. Ἐκτὸς τούτου ὁ ἕτερος ἀντεισαγγελεὺς ἔπαθεν ἡμιπληγίαν καὶ εὑρίσκεται κλινήρης πρὸ τριμήνου. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαναγκάσῃ τις αὐτὸν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του. Τοῦ τρίτου ἀντεισαγγελέως ἐκοινοποιήθη ἡ μετάθεσις πρὸ εἰκοσαημέρου καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του.

§9Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν ἐπαρκεῖ αὐτὸς μόνος.

§10Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικ.). Θὰ εἶναι δύο.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερλερές.

§12Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§14Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἔχω παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν κακῶς διετυπώθησαν οἱ λόγοι σας, δώσατε μίαν σημείωσιν.

§16Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἶπον. Πρόκειται περὶ ἄλλου Συναδέλφου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ διορθώσητε καὶ τοῦ κ. Συναδέλφου τὰ λεχθέντα.

§18Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δύναμαι νὰ τὰ διορθώσω διότι ἀφοροῦν ἐμέ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ λεχθῇ τώρα.

§20Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ φέρω παρατηρήσεις τώρα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα σεῖς νὰ ὑπαγορεύσητε εἰς τὰ Πρακτικὰ τί εἶπεν ὁ Συνάδελφός σας. Θὰ δημοσιευθῇ ὅ,τι εἴπητε τώρα εἰς τὰ αὐριανὰ πρακτικά.

§22Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Νὰ δημοσιευθῇ; κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς κ. Εὐριπαῖος δὲν εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὡς ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑβρίζωνται ὑπάλληλοι ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ εἶπεν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τώρα.

§25Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐὰν ὁ κ. Εὐριπαῖος διάκειται συμπαθῶς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν μεταλλείων...

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τώρα. Θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι διεμαρτυρήθητε, διότι δὲν ἀπεδόθησαν ἀκριβῶς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Εὐριπαίου. Περίεργον πρᾶγμα.

§27ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ εἶπεν.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ γραφῇ ἐπίσης ὅτι ἡμεῖς λέγομεν ὅτι τὰ εἶπεν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν Ὁ κ. Κρεμεζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεταιρισμοῦ Ξυνιάδος.

§30Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε εἶναι γνωστὸν τὸ ζήτημα. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ σύμβασις εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἐπικυρωθῇ ἢ νὰ ἀκυρωθῇ, διότι ἡ ἐκκρεμότης ἔχει ἀναστατώσει ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀναπήρων πολέμου ὁ κ. Χαβίνης.

§32Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀνάπηροι πολέμου ζητοῦν, ὅπως τὰ καφφενεῖα, τὰ εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμοὺς λειτουργοῦντα, δίδωνται εἰς τοὺς ἀναπήρους, κατόπιν διαγωνισμοῦ μεταξὺ αὐτῶν. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων Λέσβου ὁ κ. Χαβίνης.

§34Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§35Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι διὰ τὸ ζήτημα τοῦ «πόθεν ἔσχες». Ἔχω ἐρωτήσει ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ἡ πρότασίς μου διεβιβάσθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Φουρφουροῦ Κρήτης ὁ κ. Φωτάκης.

§37Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Οἱ κάτοικοι αὐτοὶ ἐπανειλημμένως ἀπηυθύνθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ἐγεννήθη εἰς τὴν χάραξιν τοῦ δρόμου μὲ τοὺς κατοίκους τοῦ Βιτάλι. Θὰ παρακαλέσω νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα δι’ ἑνὸς ἐπιδιαιτητοῦ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Πανελληνίου Ἑνώσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Πύργου, ὁ κ. Μπούκουρας.

§39Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ Πύργου ἀξιοῦν, ὅπως ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Εἶναι ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ ἔργον τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος.

§40Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ἐὰν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων», τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰσήχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὸ ἐπεξειργάσθη αὕτη, καὶ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἱστιαίας, ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς.

§42Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τοὺς κατοίκους Ἱστιαίας, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐπανάληψιν ἐπλήγησαν ἀπὸ τὸν χείμαρρον. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των αὐτῆς ζητοῦν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας νὰ ληφθοῦν ριζικώτερα μέτρα, πρὸς ἀποφυγὴν νέων καταστροφῶν. Θὰ ἤθελα νὰ μάθω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν.

§43Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκ.). Ἐλήφθησαν τὰ κατάλληλα μέτρα, ριζικώτερα μέτρα δὲν δύναται νὰ ληφθοῦν, καθόσον δὲν εἶναι δυνατόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ὁ κ. Φωτάκης, ὡς εἰσηγητής, ἔχει τὸν λόγον.

§45Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, ὅπως ἐτονίσθη ἄλλως τε καὶ παρὰ πολλῶν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, ὅτι μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα, γενομένη εἰς τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, δὲν ἔχει παρὰ καθαρῶς ἀκαδημαϊκὸν χαρακτῆρα. Ἡ προσπάθειά μου λοιπόν, ἐκπληροῦντος ἓν καθῆκον ὡς εἰσηγητοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων 4 Ὑπουργείων, θὰ ἔχῃ σημασίαν τὴν ὁποίαν βέβαια θ’ ἀναγνωρίσουν οἱ πλεῖστοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τὸ νὰ θίξω σημεῖα τινὰ καὶ νὰ ὑποβάλω ὡρισμένας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν σχέσιν μᾶλλον πρὸς τὸν μέλλοντα νὰ κατατεθῇ προϋπολογισμόν, ἀφοῦ, ἐπαναλαμβάνω, σήμερον εὑρισκόμεθα περὶ τὸ τέλος τῆς οἰκονομικῆς χρήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἀκόμη ὅτι μόλις εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ ἀνέθεσε τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Συγκοινωνίας, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας, περιωρίσθην εἰς τὸ νὰ ὑποβάλω μίαν καθαρῶς τυπικὴν ἔκθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αἰσθάνομαι ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἀναλύσω ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐκθέσω ὡρισμένας ἀντιλήψεις καὶ γνώμας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον μελέτης, καὶ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ εἰς τὸν μέλλοντα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ κατατεθῇ προϋπολογισμόν. Βεβαίως εἶναι μία κοινοτάτη δημοσιονομικὴ ἀρχή, ὅτι ὅταν ἕνα Κράτος εὑρίσκεται πρὸ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν θὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν ἢ τὴν ἐπιβολὴν νέων φορολογιῶν. Ὑπὸ συνθήκας ἀναλόγους, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθημεν ἡμεῖς, εὑρέθησαν καὶ ἄλλα Κράτη, καὶ ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τῶν Κρατῶν αὐτῶν ἐβελτιώθη ἀκριβῶς διότι ἀπέβλεψαν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐνεδείκνυοντο καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς, ἀλλά, καὶ διὰ τὴν περιστολὴν πάσης περιττῆς δαπάνης ἡ ὁποία δὲν ἦτο παραγωγικὴ καὶ δὲν θὰ ἐκλόνιζε τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ γενικῶς εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ ἐκ τῶν μακρῶν συζητήσεων καὶ ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων ἀγορεύσεων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἄλλων ῥητόρων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τῶν ἐξόδων, καὶ ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ ἐμπεριστατωμένης εἰσηγήσεως τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὅταν κατετέθη ὁ προϋπολογισμὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπίστευσεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ληξάσης πλέον χρήσεως θὰ ἔκλειε μὲ ἓν ἔλλειμμα 49.000.000. Ἐκ τῶν γενομένων βελτιώσεων καὶ μεταβολῶν, παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρὰ τοῦ ἀναπληροῦντος αὐτὸν κ. Μερλοπούλου, καὶ τελευταῖον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, βλέπομεν ὅτι τὸ ἔλλειμμα ὑπολογίζεται εἰς 172 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀποθεματικοῦ εἰς 61 ἑκατομμύρια. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, χωρὶς βέβαια νὰ κομίζω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος τοῦ τόπου, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς συνθήκας τὰς ἐμφανισθείσας, ὅτι ἡ ἀκολουθουμένη ἐν τῷ συνόλῳ οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ἂν μὴ ἡ μόνη ὀρθή, πάντως ἡ μόνη δυνατή. Κατεκρίθη βεβαίως ὅτι εἶναι δανειακὴ πολιτικὴ καὶ ὅτι ἄγει εἰς χρεωκοπίαν. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ λαβόντα χώραν παρ’ ἡμῖν ἐν τῷ παρελθόντι, καταλήγω εἰς ἓν συμπέρασμα. Ὅτι ἐὰν δὲν ἦτο ἴσως ἡ μόνη ὀρθή, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἡ μόνη δυνατή, ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, καὶ τονίζω ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος κατὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις, διότι μετὰ τόσους ἐσωτερικοὺς κλειδωνισμούς, μετὰ τὰς ἐσωτερικὰς διαμάχας, αἱ ὁποῖαι συνέτριψαν κατὰ μέγα μέρος τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, ἐχάραξεν ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς ἐν τῷ συνόλῳ. Διὰ νὰ ὁμιλήσω κατόπιν ἀναλυτικώτερον περὶ τῶν ἐξόδων, ὁ προϋπολογισμὸς παρουσιάζει μίαν τεραστίαν αὔξησιν, ἀναλόγως πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοὺς προπολεμικούς. Ἐπὶ παραδείγματι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1914 παρουσιάζει ἔξοδα 502.000.000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1924 παρουσιάζεται μὲ 5.514.000.000. Ἑπομένως ἔχομεν μίαν τεραστίαν αὔξησιν ἐξόδων. Τώρα θὰ γεννηθῇ ἴσως ἡ ἀπορία, εἶναι μοναδικὸν αὐτὸ τὸ φαινόμενον; Ἀσφαλῶς ὄχι. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν συνέβη τὸ ἴδιον· κατὰ τὸ 1913 ὁ προϋπολογισμὸς ἦτο 1.904 ἑκατομμύρια φράγκα, κατὰ δὲ τὸ 1922 9 δισεκατομμύρια, ἤτοι ἑπτάκις περίπου ἀνώτερος. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἀγγλίας κατὰ τὸ 1913 ἦτο 81 ἑκατομμύρια λίραι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1922 ἀνῆλθεν εἰς 290 ἑκατομμύρια λίρας ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων. Τώρα, ἐν σχέσει μὲ τὸν κατ’ ἰδίαν πρ)σμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ 1922 παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς: Ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 4682 ἑκατομμυρίων ἐξόδων ἔχομεν ἔσοδα 4299 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1924–1925 ἐπὶ ἐξόδων 4233 ἑκ. ἐτησίως ἔχομεν ἔσοδα 3 δισεκατομμύρια. Τὸ 1925 ἐξακολουθεῖ ἡ αὔξησις ἐπὶ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων 7 δισεκατομμυρίων, τὸ κονδύλιον προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν παρουσιάζει ἔξοδα 2234 ἑκατομμύρια. Τὸ 1926–1927 ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 9 δισεκατομμυρίων ἐξόδων, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὡς γνωστὸν ὑπάγονται τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, 4074 ἑκατομ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως ἀναγράφεται ἓν συνολικὸν ποσὸν δαπανῶν 4053 ἑκατομ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν· συνεπεία ὅμως τῶν γενομένων μεταβολῶν ὁ προϋπολογισμὸς παρουσιάζει ποσὸν δαπανῶν 3828 ἑκατομμύρια. Ἐκ τούτου ἀφαιρουμένων τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Χρέους, μένει ποσὸν διὰ τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας 512 ἑκατομ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ ὅλας τὰς ἐπελθούσας μεταβολὰς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν παρουσιάζει διαφορὰν ἔναντι τοῦ ὑπολογισθέντος ποσοῦ 152 ἑκατομμύρια, περίπου ἐπὶ ἔλαττον. Ἐρωτῶ ὅμως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι δαπάναι ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν; Ἡ πρώτη ἐπιτροπή, ὡς γνωστόν, τῶν Οἰκονομικῶν προέτεινε διαφόρους μεταβολὰς καὶ σύμπτυξιν ὑπηρεσιῶν, ὥστε νὰ θεωρῇ ἐφικτὰς ὡρισμένας οἰκονομίας. Ἀντιθέτως ἡ ἐπιτροπὴ Ἐμπειρογνωμόνων ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι τὸ μόνον Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν βλέπει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι. Βεβαίως, ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἐξόδων ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δανείων καὶ θὰ αὐξάνῃ καθ’ ἑκάστην χρῆσιν κατὰ προοδευτικὴν κλίμακα, ζήτημα εἶναι ἐὰν ἠμποροῦν νὰ γίνουν οἰκονομίαι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμπτύξεως ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν. Παρατηρῶ μάλιστα ὅτι εἰς τὰς γενομένας μεταβολὰς εἰς τὸν τελευταῖον πίνακα τὸν ὁποῖον κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπάρχει εἰς διάφορα κονδύλια αὔξησις τοῦ προβλεπομένου κονδυλίου ἀρκετὰ σημαντικοῦ ποσοῦ καὶ ὑπέρβασιν τοῦ προβλεφθέντος. Ἐπὶ παραδείγματι ἐνῷ ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ὑπελογίσθη εἰς 600 χιλιάδας δραχ. βλέπω ὅτι ηὐξήθη κατὰ 300 χιλιάδας δρ. Βεβαίως εἶναι μία δαπάνη ἀπολύτως δεδικαιολογημένη διότι γνωρίζομεν ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ ζήτημα τῆς καταπολεμήσεως τοῦ λαθρεμπορίου. Θὰ ἐδικαιολογεῖτο μάλιστα κανεὶς νὰ ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ τῆς ἐπιβαλλομένης προσοχῆς καὶ σοβαρότητος, διότι οὐδενὸς τὴν ἀντίληψιν διαφεύγει ἡ ἐπερχομένη ζημία καὶ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον ἐκ τῆς μάστιγος ταύτης. Ἑπομένως ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη. Ἐπίσης βλέπω μίαν αὔξησιν τῆς δαπάνης προκειμένου περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως, ἡ ὁποία ἀπὸ 500 χιλιάδας ἔφθασε τὸ ποσὸν τῶν 850 χιλιάδων δρχ. Ηὔξησε δηλ. κατὰ 350 χιλιάδας. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον δικαιολογεῖται ἡ δαπάνη αὕτη ἀπολύτως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει καταστῆ κοινὴ ἀνάγκη, ἡ διαρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος, ὡς ἀποφαίνονται ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς ἀμέσου φορολογίας—ἄλλοτε εἶχεν ἀσχοληθῆ ὁ κ. Δεμερτζῆς μὲ τὴν θαυμασίαν του μελέτην ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ ἔτους 1913, αἱ δὲ διατυπωθεῖσαι εἰς τὴν μακρὰν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν γνῶμαί του εἶναι ἄξιαι ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ μελέτης. Δικαιολογεῖται λοιπὸν καὶ ἡ αὔξησις αὕτη τῶν δαπανῶν ἂν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπωφελῶς. Ἐπίσης παρατηρῶ, ὅσον ἀφορᾷ ἕτερον κονδύλιον, τὸ ποσὸν τῆς προσδιοριζομένης ἀμοιβῆς διὰ τὸν προϋπολογισμὸν εἰς μηνυτὰς καὶ καταδότας παραχαράξεως ἢ ὑπεξαιρέσεως χαρτοσήμου αὐξηθὲν ἀπὸ 100 χιλιάδων κατὰ 50%. Κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐφείδοντο πάσης οἱασδήποτε δαπάνης, δυναμένης νὰ ἀποβῇ παραγωγική. Καὶ τονίζω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ζήτημα αὐτό, διότι διετέλεσα καὶ ἐγὼ ἐπὶ μακρὸν εἰς δικαστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ἀνατεθειμένη ἡ ἐξέλεγξις τῶν συμβολαιογράφων, ἡ ὁποία ἐξέλεγξις ἦτο ὅλως τυπική, κατόπιν τῶν ἀλλεπαλλήλων τροποποιήσεων καὶ διαρρυθμίσεων τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποστῆ ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου καὶ τῆς ἐλλείψεως εἰδικότητος τῶν ἐντεταλμένων τὸν ἔλεγχον δικαστικῶν ἀρχῶν. Εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Τὸ καταχρασθὲν ποσόν, ἐὰν δὲν ὑπερβαίνῃ τὰ 40 ἑκατομμύρια δραχμῶν, πάντως εἶναι σημαντικόν, εἶναι δὲ ἀπογοητευτικὸν ὅτι ἕνα μέγα μέρος συμβολαιογράφων, ἀπολαμβάνον ἐμπιστοσύνης παρὰ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Κοινωνίας, ἀπεδείχθη ὅτι ἔκλεπτε τὸ Δημόσιον αἰσχρῶς. Ἑπομένως ἡ δαπάνη αὕτη δικαιολογεῖται ἀπολύτως, διότι δὲν ὑπάρχει ὀδυνηρότερον σύμπτωμα ἠθικῆς ἀποσυνθέσεως, ὅταν τὸ λειτούργημα τοῦ συμβολαιογράφου παρεξηγήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἔστω καὶ ἀπὸ εὐαρίθμους λησμονήσαντας τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν ἀπέναντι τῆς κοινωνίας ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τοῦ νόμου.

§46Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρξαν δύο ἢ τρεῖς συμβολαιογράφοι οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς προέβησαν εἰς καταχρήσεις, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν συμβολαιογράφων παρουσιάζεται ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Σχεδὸν ὅλοι οἱ συμβολαιογράφοι εὑρέθησαν ἔχοντες πλαστὰ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τώρα χαρτόσημα ἀξίας 5 ἕως 10 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀπεδείχθη δὲ, ὡς μανθάνω, ὅτι τὰ πλαστὰ αὐτὰ χαρτόσημα προήρχοντο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ταμείου Πληρωμῶν. Ἐκεῖ κάποιος καταχραστὴς φαίνεται εἶχε τὰ πλαστὰ αὐτὰ χαρτόσημα. Δὲν ἤθελα νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν διὰ νὰ ὑπεραμυνθῶ τῶν καταχραστῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον πλαστὰ χαρτόσημα καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν περισσότεροι τῶν δύο ἢ τριῶν, ἀλλὰ διότι κλονίζεται ἡ πίστις ἐπὶ τοῦ ἀξιώματος τῶν συμβολαιογράφων.

§48Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν, ποὺ μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ δώσω ἐξηγήσεις τοῦ λόγου μου. Ἐτόνισα τὴν σημασίαν ποὺ ἔχει τὸ ζήτημα. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ γενομένη αὔξησις τῶν δαπανῶν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο.

§49Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ἀποφαίνεται κανείς, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἡ ὁποία μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ προσοχῆς ἐξετάζει τὸ ζήτημα τῶν συμβολαιογράφων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ποσότητές τινες μικραί, ἀνάξιαι λόγου εὑρέθησαν εἰς συμβολαιογράφους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας. Καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια μήπως ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ Δημοσίου διωχετεύθησαν τὰ πλαστὰ χαρτόσημα. Δι’ αὐτὸ αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ ἔπαυσαν νὰ καταδιώκουν τοὺς συμβολαιογράφους, δὲν ὑπερβαίνουν δὲ τὰς 8–10 χιλιάδας δραχ. τὰ πλαστὰ χαρτόσημα ποὺ εἶχον. Ἐνῷ ἄλλους συμβολαιογράφους, τὸν Μπόσδα κ.λ.π. ὁ ὁποῖος ἔχει 12 χιλιάδας δραχμῶν τὸν προεφυλάκισαν καὶ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν φυλακῶν, κατόπιν τοῦ εὐεργετήματος τῆς προσωρινῆς ἀπολύσεως. Εἶναι λοιπὸν πολὺ τολμηρὸν νὰ λέγωμεν οἱονδήποτε, ἐφόσον ἡ ἀνάκρισις ἔχει ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος. Ἐλήφθη πρόνοια ἐπίσης ὅπως οὐδεὶς εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς διὰ μικρὸν ποσὸν χαρτοσήμου.

§50Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἐγὼ ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν. Δὲν εἶπον τίποτε διὰ νὰ θίξω τοὺς συμβολαιογράφους τοὺς εὑρεθέντας ἁπλῶς ὑπὸ κατηγορίαν, πολλοὶ τῶν ὁποίων ἴσως ἀποδειχθοῦν ἀθῶοι, ἀλλὰ τὸ εἶπον ἵνα τονίσω πόσην σοβαρότητα ἔχει τὸ ἀδίκημα τῆς παραχαράξεως καὶ κυκλοφορίας πλαστῶν χαρτοσήμων καὶ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἔλλειψις προνοίας καὶ ἐλέγχου προληπτικοῦ ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰδικώτερον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἡ ὑπαλληλικὴ ἀρχὴ εἶναι ἀνίκανος εἰς τὸ εἶδος αὐτὸ τοῦ ἐλέγχου καὶ λόγῳ ἐλλείψεως γνώσεων οἰκονομικῶν καὶ λόγῳ τῆς ἀγνοίας τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τονίζω ὅτι δὲν βλέπω σπατάλην πραγματικήν, δὲν βλέπω δὲ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ περιθώριον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν ἄξιαι λόγου οἰκονομίαι. Ἀκριβῶς ὅμως ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω ποίας ὑποχρεώσεις φυσικὰ ἔχει κατ’ ἐξοχὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἐν γένει μελέτην καὶ διαρρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων καὶ τὴν ἐν γένει συμπλήρωσιν τῶν φορολογικῶν νόμων. Παρετήρησα δ’ ὅτι γίνεται μία εὐχάριστος ἀπαρχὴ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εἰς τὸ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν διόρθωσιν ὡρισμένων ἐλλείψεων, ὅσον ἀφορᾷ ἰδίᾳ τοὺς ἀμέσους φόρους. Ὁπωσδήποτε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἀποτελοῦν τὴν ἀπόπειραν μιᾶς νεωτέρας οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς. Ἐπίσης δὲ οὐ δύναμαι παρὰ νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ψήφισις ὡρισμένων μέτρων, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁμιλῶ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τονίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, μὲ τὰ ὁποῖα συνδέεται ἡ ἀνάπτυξις τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου.

§51Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὰ ἔσοδα.

§52Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Ἀνάγεται εἰς τὰ ἔσοδα, ἀλλ’ ἔχει μεγάλην σημασίαν διότι ὡς γνωρίζετε ὅλοι, ἀπὸ ἀπόψεως ἰσότητος, οἱ ἕλληνες πολῖται φορολογοῦνται κατὰ τρόπον ἄνισον. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ φορολογίας σταφίδος διὰ τὴν Κρήτην, ἐπὶ Κρητικῆς Πολιτείας, ὑπ’ ἀριθ. 405, τότε ἡ Κρήτη παρῆγε 10 χιλιάδας ὀκάδας, ἐνῷ σήμερον παράγει 9.000.000 σύμφωνα μὲ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἡρακλείου, ἀνάλογόν τι δὲ συμβαίνει καὶ μὲ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαιοσάπωνος, ἡ ὁποία πρὸς προστασίαν ὡρισμένων βιομηχανιῶν ἐφηρμόσθη κατὰ τρόπον ἄδικον καὶ ἄνισον, ὥστε νὰ κλονισθῇ σοβαρῶς ἡ τοιαύτη βιομηχανία ἐν Κρήτῃ. Ἄλλοτε ὑπῆρχον 100 ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον σάπωνα εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἀλλαχοῦ καὶ τώρα περιωρίσθησαν εἰς 8 καὶ μόνον. Τώρα ἐν σχέσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας προβλέπονται ἔξοδα τακτικὰ «492.668.598, ἔκτακτα 84.022.645, ἔκτακτα δὲ βας κατηγορίας 2.666.666 ἤτοι ἐν ὅλῳ 579.357.909. Διὰ τῶν γενομένων ὅμως μεταβολῶν εἰς τὸ κονδύλιον τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν διὰ τὴν χρῆσιν 1927–1928 θέλει ἀνέλθῃ περίπου εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 610.675.474, ἔναντι ἐξόδων τῆς χρήσεως 1926–1927, 676.634. 815». Βλέπομεν λοιπὸν μίαν μείωσιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὰ ἔξοδα 1926–1927, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι δὲν πρέπει νὰ συγκρίνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν γενικῶς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μὲ τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς δικτατορικῆς περιόδου. — Εἶναι ἀρκετὰ χαρακτηριστικὴ μάλιστα ἡ προχθεσινὴ διαλογικὴ συζήτησις μεταξὺ τοῦ Ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπίσης ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀποδώσαντος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἔλλειψιν πίστεως εἰς τὸ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν μεγάλα πράγματα, ἐν σχέσει μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν, διὰ τῆς περικοπῆς περιττῶν δαπανῶν. Δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἴσως τοῦτο δὲν εἶναι μακρὰν τῆς ἀληθείας, δὲν πιστεύει πολὺ εἰς δυνατὰς οἰκονομίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς δικτατορίας, ἀδιάφορον διὰ ποίους λόγους, εἶχε δώσῃ μίαν μεγάλην ὤθησιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰς νέας Χώρας, ὁ λόγος δὲ οὗτος συνετέλεσεν ὥστε νὰ παρατηρηθῇ συμπάθεια ἀπὸ μέρους πολλῶν ἁπλοϊκῶν εἰς τὴν δικτατορικὴν περίοδον, διότι οὗτοι δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν τὰ ἀπώτερα αἴτια καὶ τὰς ἀπειλουμένας ζημίας. Δὲν εἶμαι βέβαια ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς θαυματουργὸν ἢ καὶ ταχυδακτυλουργόν. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς δικτατορίας κατηργήθησαν ὡρισμέναι ὑπηρεσίαι, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ κατόπιν ἀνασυνεστήθησαν. Πλὴν ὅμως τούτου εἴχομεν καὶ ἄλλους λόγους, ἕνεκα τῆς ὀξύτητος τῶν πολιτικῶν ἀγώνων, ποὺ δὲν κατώρθωσαν νὰ γίνουν σοβαραὶ οἰκονομίαι, εἴτε ἐκ καταργήσεως ὑπηρεσιῶν, εἴτε ἐκ τῆς ἀπολύσεως ὑπαλλήλων, διότι μὲ τὴν ἑκάστοτε ἀλλαγὴν τοῦ καθεστῶτος ἐπανεσυνιστᾶτο ἡ καταργηθεῖσα ἢ συμπτυχθεῖσα ὑπηρεσία καὶ ἀνεδιωρίζοντο οἱ ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι, ὑπὸ τὸ πρόσχημα βελτιώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν, εἴτε ἐπανορθώσεως ἀδικιῶν, πράγματι ὅμως ἐκ κομματικῆς προθέσεως. Οἱ δύο παράγοντες οἱ ὁποῖοι θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικότητος εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅσον ἀφορᾷ καθαρῶς τὴν γεωργίαν, ὡς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας διὰ τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας. Πᾶσα δαπάνη διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς θὰ ἦτο μηδαμινὴ ἀπέναντι τῶν ἐσόδων τὰ ὁποῖα θὰ εἴχομεν. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ ἀτύχημα νὰ κατάγωνται ἀπὸ περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν σχεδὸν θέσιν μὲ τὴν Ἤπειρον. Καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπολύτως ἐπεκρότησαν τὴν χαραχθεῖσαν συγκοινωνιακὴν πολιτικήν, διότι γνωρίζω πολὺ καλὰ ποίαν σημασίαν εἶχεν ἡ λύσις τοῦ συγκοινωνιακοῦ ζητήματος ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Κρήτην, ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικότητος. Καὶ θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, ἀκριβῶς διότι ἐνῷ ἐδημιουργήθη μία κυβερνητικὴ κρίσις διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε προθεσμία 15 ἡμερῶν διὰ τὴν ἐπανάληψιν διαγωνισμοῦ, ἐν τούτοις παρῆλθε τόσος καιρὸς καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ κινδυνεύει ν’ ἀποτελματωθῇ. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας ἀπησχολήθη διὰ μακρῶν εἰς τὴν ἔκθεσίν της καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ τῶν Ἐμπειρογνωμόνων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον εὑρισκόμεθα περὶ τὸ τέλος τῆς χρήσεως, δύναται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ σκέψεις καὶ τῶν Ἐμπειρογνωμόνων καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ οἱαδήποτε δαπάνη θὰ εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἂν ἐπρόκειτο ἐπὶ τέλους νὰ ναυαγήσῃ ἡ διὰ συμβάσεως λύσις τοῦ ζητήματος τῆς συγκοινωνίας, θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία σοβαρὰ πρόνοια ἐν τῷ μέλλοντι νὰ κατατεθῇ Προϋπολογισμός. Μάλιστα εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλα τὰ πολιτικὰ Κόμματα ἀπὸ κοινοῦ ὑπέβαλον τὸ γνωστὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως, διότι μετεῖχε τότε ἀκόμη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ ἂν μέμφεται κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν μέμφεται διὰ τὴν βραδύτητα τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, ἄγνωστον διὰ ποίους λόγους, εἰς τὴν λύσιν τῆς κρατούσης ἐκκρεμότητος. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας αἱ δαπάναι περιεστράφησαν ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὁπωσδήποτε ὑπερβολικὸν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικίου τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 1.575.000. Ἐπίσης ὑπάρχει ἕνα ἔκτακτον κονδύλιον 1.900.000 διὰ τὴν Στατιστικήν, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν εἰδικὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, αὐξηθεῖσα δυνάμει τελευταίου νόμου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν φθάνει νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησίν του, ἀλλὰ προτείνει οἰκονομίας ἀνερχομένας εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4.000.000, τοῦτο ὅμως εἶναι ζήτημα τοῦ μέλλοντος νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμός. Βεβαίως οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο σοβαρῶς νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται σπουδαιότατα θέματα καὶ τὸ πείραμα τῆς καταργήσεως ἐπὶ δικτατορίας ἀπέτυχε. Πάντως ὅμως ἡ μέριμνά του διὰ τὴν βιομηχανίαν δέον νὰ καταστῇ πρακτικωτέρα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς τὴν Κρήτην ὑπῆρχον 100 σαπωνοποιεῖα τὰ ὁποῖα ἐκινδύνευσαν νὰ καταστραφοῦν λόγῳ καὶ τῶν ἀνωμαλιῶν καὶ τῆς προχειρολογίας μὲ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῆς παρακολουθήσεως τῶν ζητημάτων ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπίσης καὶ εἶναι σχετικὸν καὶ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ ἐτονίσθη ποία εἶναι ἡ σημασία τῶν γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι εἰς ἕνα συνεταιρισμὸν ἀπεστάλησαν ἐξ Ἀμερικῆς ἀπὸ φιλόστοργα τέκνα ὡρισμένα ἐργαλεῖα καὶ δὲν εὑρέθη κανὲν Ὑπουργεῖον ἁρμόδιον, ὅπως διευκολύνῃ τὸν συνεταιρισμὸν τοῦτον εἰς τὴν ἀτελῆ παραλαβὴν τῶν ἐργαλείων του παρὰ τοῦ τελωνείου Ρεθύμνης. Πρόκειται δὲ περὶ τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου Κρήτης. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1927–1928 προβλέπει τακτικὰ ἔξοδα 71.163.376 ἔκτακτα 104.458.141 μετὰ τῶν συμπληρωματικῶν ἐκτάκτων ὅμως ἀνῆλθεν εἰς 407.995.507. Βεβαίως ὁ προϋπολογισμὸς φαίνεται τεράστιος ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῶν κονδυλίων φαίνεται ὅτι τὸ μεγαλύτερον ποσὸν διατίθεται διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἄλλο μέγα μέρος διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς, ὥστε, καθὼς φαίνεται ἀπὸ τοὺς ἀναλυτικοὺς πίνακας, εἶναι ζήτημα ἂν δαπανῶνται 12.000.000 διὰ τὴν καθαρῶς γεωργικὴν πολιτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται ἡ κτηνιατρικὴ ὑπηρεσία, τὸ ζήτημα τῆς φυτοπαθολογίας καὶ τόσαι ἄλλαι ὑπηρεσίαι. Εἶναι παράδοξον ὅτι ὅπως καὶ εἰς τὰ ζητήματα τῆς συγκοινωνίας, οὕτω καὶ εἰς τὰ ζητήματα τῆς γεωργίας, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δοθῇ μεγαλυτέρα προσοχή, ἀποδεικνύεται ἡ μεγαλυτέρα γλισχρότης καὶ ἀδιαφορία. Παρατηρεῖται γενικῶς, ἂν κανεὶς μελετήσῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀπὸ τοῦ 1914 καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι κατὰ περίεργον σύμπτωσιν εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτοὺς αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῆς καθαρῶς γεωργικῆς πολιτικῆς, ἀντὶ νὰ βαίνουν αὐξανόμεναι, βαίνουν ἐλαττούμεναι, ὥστε μοῦ φαίνεται ὅτι οὔτε τὰ δύο χιλιοστὰ τῶν ἐσόδων δὲν διατίθενται διὰ τὴν καθαρῶς γεωργικὴν πολιτικήν. Ἐν τούτοις ὅπως ἐχαράχθη μία ὡρισμένη δημοσιονομικὴ πολιτική, ὅπως ἐγένετο κἄποια ἀπόπειρα νὰ χαραχθῇ μία συγκοινωνιακὴ πολιτική, κατ’ ἀνάλογον τρόπον ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἔχει χαραχθῆ καὶ μία σαφὴς καὶ ὑγιὴς γεωργικὴ πολιτική, διὰ τὴν ὁποίαν πᾶσα οἱαδήποτε δαπάνη θὰ ἀντεπεκρίνετο εἰς πνεῦμα δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ποίαν κολοσσιαίαν σημασίαν θὰ εἶχε μία σαφής, καθωρισμένη καὶ μελετημένη πολιτικὴ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς παραγωγῆς. Προχθὲς ἀκριβῶς, ἐκ μιᾶς μελέτης τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, εἶδον ὅτι ὑπελογίσθη κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν νομογεωπόνων, ποία εἶναι ἡ παραγωγὴ ἐλαίου καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἰς μίαν ἐσοδείαν καὶ ὑπολογίσθη εἰς 83.000.000 ὀκάδας. Μόνον δὲ ἀπὸ τὴν Κρήτην 38.000.000 ὀκάδας. Καὶ συμφώνως μὲ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ὑπελογίσθη ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου καὶ ρυγχίτου θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς μίαν ἐσοδείαν νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου κατὰ 123.000.000 δραχμῶν, ἀπὸ πλεονάζουσαν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου εἰς μίαν περίοδον γενικῆς ἐσοδείας. Ἐν τούτοις εἶναι κανεὶς ὑποχρεωμένος, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, νὰ ἐξάρῃ ὡρισμένα σημεῖα γεωργικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἀπὸ ἐτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ συνεχισθῇ καὶ ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐξάρω τὰ γενόμενα σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀναμίξεως τοῦ σπορελαίου, διὰ τὴν κατάργησιν τῶν διατιμήσεων, διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς ὀπωρῶν ἀπὸ τὰ φυλλοξηριῶντα μέρη. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν κομίστρων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν μεταφορὰν τῶν γεωργικῶν προϊόντων.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, τί ποσὸν διατίθεται διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου;

§54Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν σχετικὸν ἀναλυτικὸν πίνακα, διὰ τὴν καταπολέμησιν ὅμως τῆς ἀκρίδος ἀναγράφονται 5 ἑκατομμύρια, ἔχομεν δὲ τὸ ταμεῖον ἐλαίας διὰ τὴν προστασίαν ἐλαιοπαραγωγῆς, ὑπάρχουν ἀνώτεραι σχολαὶ γεωργικαὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐδῶ, καὶ ἐχαράχθη ὡς πρόγραμμα συμπληρώσεως τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς, υἱοθέτησεν δὲ τὸ ζήτημα ἡ νέα Κυβέρνησις, ἡ ἵδρυσις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης τῆς ὁποίας τὴν ἵδρυσιν ἔχει καθῆκον νὰ ἐπισπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ παρ’ ὅλον τὸ ποσὸν τὸ μέγα τὸ ὁποῖον διατίθεται ὅπως βλέπετε ἀπὸ τοὺς πίνακας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὰ 9)10 τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ πάσχουν ἀπὸ ἔλλειψιν γεωργικῆς τραπέζης. Αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς πολλοὺς συναδέλφους καὶ δὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἐκ Κρήτης, διότι ὑπάρχει μὲν τὸ παλαιὸν Κοινωφελὲς Ταμεῖον Κρήτης τὸ ὁποῖον παρεῖχεν εὐκολίας εἰς τοὺς γεωργοὺς ἄλλοτε, δὲν εἶναι ὅμως σήμερον εἰς θέσιν ἐλλείψεως κεφαλαίου νὰ ἱκανοποιήσῃ οὔτε μέρος τῶν ἀναγκῶν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς νήσου. Καταλήγων ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὀλίγα μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ ὡς εἰσηγουμένου τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων αὐτῶν. Βεβαίως ἐρωτᾶτε: Τίνα γνώμην ἔχετε; Ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου, προβαίνοντες εἰς ἐλάττωσιν δαπανῶν κλπ; Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς ἕνα ὡρισμένον σημεῖον τῆς λόγῳ μιᾶς διαλογικῆς συζητήσεως μεταξὺ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος λέγω, ὅτι ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἐὰν ὑμεῖς πιστεύετε εἰς οἰκονομίας ἢ ὄχι. Διότι βεβαίως ἓν οὐσιῶδες σημεῖον τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Οἰκουμενικῆς καὶ τῶν μετέπειτα ἦτο τὸ ζήτημα καὶ τῆς περιστολῆς πάσης περιττῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου. Ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ τῶν γνωστῶν λόγων καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προελθούσης ἐκ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς δικτατορίας, ἔπρεπε νὰ χαραχθῇ μία ὡρισμένη καὶ σαφὴς οἰκονομικὴ πολιτικὴ καὶ ἴσως ἡ μόνη δυνατὴ ἦτο ἡ χαραχθεῖσα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξεφράσατε ὅμως ὡρισμένους δισταγμοὺς περὶ τοῦ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ περιμένωμεν μίαν αἰσθητὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν.

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.) Κάλυψιν ἑνὸς τόσον μεγάλου ποσοῦ ἐλλείμματος.

§56Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐτόνισε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἐγένοντο ἐπανειλημμένως ἀπόπειραι, καὶ ἐπαύοντο ἐπανειλημμένως ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους ὅμως ἐβλέπομεν νὰ βγαίνουν ἀπὸ τὸ παράθυρον καὶ νὰ εἰσέρχωνται ἀπὸ τὴν πόρτα. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω τὴν γνώμην ὅτι λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς ἄλλα Κράτη, ὑπὸ ἀναλόγους συνθήκας, χωρὶς νὰ ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ἔχετε καθῆκον σεῖς εἰς τὸν μέλλοντα προϋπολογισμὸν νὰ ἀποβλέψητε μὲ μεγαλυτέραν προσοχὴν καὶ σοβαρότητα, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ κατὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει ἐν μέρει δίκαιον. Κρίνων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1916 ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ἀκριβῶς τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει) «Ὅσον μεγαλύτερον εἶναι τὸ χάσμα μεταξὺ τῶν δύο σκελῶν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τόσῳ ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν ἰσορροπίαν καθίσταται δυσκολωτέρα καὶ ἐπώδυνος. Καὶ οἱ θρῦλοι φέρουσι μέχρις ἡμῶν τὴν Κυβέρνησιν ἐπιδιώκουσαν τὸ οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον κατὰ δύο τρόπους. 1) Δι’ οἰκονομιῶν καὶ 2) δι’ ἐπιβαρύνσεως τῶν ὑφισταμένων φόρων καὶ ἐπιβολῆς νέων. Αἱ οἰκονομίαι, ὡς μέτρον ἔκτακτον καὶ μεταβατικόν, ἀποσκοποῦν πρόσκαιρον ἐξοικονόμησιν τῶν ταμιακῶν ἀναγκῶν δι’ ἀναστολῆς δαπανῶν, δυναμένων ἀζημίως νὰ ἀναβληθῶσι, δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἱκανοποιητικὰ ὅπως δήποτε ἀποτελέσματα. Χρῄζει πάντως καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην πολλῆς προσοχῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας δύναται νὰ θίξῃ καιρίως τὰς δημοσίας λειτουργίας καὶ νὰ προκαλέσῃ βραδύτερον μεγαλυτέρας δαπάνας. Ἡ ἀναστολὴ λ.χ. τῆς κατασκευῆς δημοσίων ἔργων δὲν εἶναι πάντοτε τόσον ἀβλαβής, ὅσον φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως. Ὡς μέτρον ὅμως ἀποβλέπον εἰς τὴν σταθερὰν κατάργησιν τακτικῶν δαπανῶν, χαρακτηριζομένων ὡς περιττῶν, ἀπεδείχθη ἀσήμαντον κατὰ κανόνα δὲ καὶ ἐπιζήμιον». Κρίνων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1916, ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλεγεν ὅτι ἡ πολιτικὴ ἱστορία ἀποδεικνύει τοῦτο περιτράνως. Καὶ προσέθετε καταλήγων (ἀναγινώσκει). «Οὐχὶ ἅπαξ δι’ ἀλογίστου περικοπῆς θέσεων καὶ προσωπικοῦ αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι μετεβλήθησαν εἰς ἀψύχους μηχανὰς βραδέως καὶ χαλαρῶς κινουμένας, ἐχρειάσθη δὲ κατόπιν πολλαπλασία δαπάνη πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς κανονικῆς καὶ ἐνημέρου λειτουργίας των». Βεβαίως ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένοντο αἱ ἑκάστοτε ἐκκαθαρίσεις, δὲν σᾶς ἀδικεῖ ἀπολύτως.

§57Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ὅταν ἔλεγον αὐτὰ δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν καμμίαν ἐκκαθάρισιν, οὔτε εἰς ποῖον βαθμὸν ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν ἀποτελέσματα ταμειακὰ ἀπὸ τὰς οἰκονομίας. Διότι αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐγὼ ἐπεθυμοῦμεν τοῦτο, περιώρισαν τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἐλάχιστον. Ἀλλὰ ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν ἀλογίστων τούτων οἰκονομιῶν; Ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ὁλόκληρον τὸ Κράτος ἐστερεῖτο ἐντελῶς καταλλήλου προσωπικοῦ καὶ ἐδέησε, καθὼς γνωρίζετε, εἰς τὸ 1916 νὰ γίνῃ μιὰ ἀνακαίνισις, μιὰ πρόσθετος δαπάνη καὶ οὕτω πὼς ἐξηκολούθησεν τέλος πάντων τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα τοῦ ἐλέγχου. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἦτο ἐν τοιαύτῃ καθυστερήσει, ὥστε ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς διὰ τὴν πολιτικὴν τῶν Κυβερνήσεων ἦτο ἔλεγχος εἰκονικός, διότι δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ οὐδεμιᾶς βάσεως. Ὑπὸ τοιαύτην λοιπὸν ἔννοιαν αἱ οἰκονομίαι διὰ τὰς δαπάνας διετέλουν, διότι ἡ σπατάλη ἑνὸς χρήματος τὸ ὁποῖον ὅμως ἀποτελεῖ τὴν πρωτίστην ὑποχρέωσιν δι’ ἓν Κράτος δὲν λέγεται σπατάλη. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο πόλοι πέριξ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ βαδίζῃ μία πολιτικὴ οἰκονομική. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι διατηρῶ εἰς τὴν ἀντίληψίν μου τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ δὲν ἀπεμακρύνθην βλέπετε. Διατηρῶ τὰς ἀντιλήψεις μου.

§58Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Ἐὰν πρόκειται βεβαίως νὰ γίνουν οἰκονομίαι καθ’ ὃν τρόπον ἔγιναν, τότε βεβαίως μία ἄλλη Κυβέρνησις...

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Περὶ αὐτοῦ ὁμιλῶ. Ἐὰν θέλετε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι ἀποτελεῖ οἰκονομίαν ἡ ἐκκαθάρισις, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν. Ἀποτελεῖ ἔλλειμμα. Ἐὰν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν περιττὰς λειτουργίας θὰ μὲ εὕρητε πρόθυμον ἀπολύτως, ὅπως ὑποθέτω καθ’ ὅλον τὸ μέχρι σήμερον διάστημα. Ἕτερον ἑκάτερον.

§60Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς δι’ οἰκονομιῶν, οὕτως εἰπεῖν, ἀνακουφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν φόρων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔγραφε τότε τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὔχομαι εἶναι νὰ μὴ στραφῶμεν πρὸς τὰ ὀπίσω καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, νὰ ἐξακολουθήσῃ δὲ ἀμετάπτωτος ἡ ἐφαρμογὴ τῶν τεθέντων ἤδη καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ φορολογικῷ δικαίῳ ὑγιῶν δημοσιονομικῶν κανόνων καὶ ἡ κατανομὴ τῶν φορολογικῶν βαρῶν νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν ἀντοχὴν καὶ τοὺς καθόλου πόρους ἑκάστου τῶν φορολογουμένων». Ἀκριβῶς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀποτελεῖ ἓν σοβαρώτατον σημεῖον βεβαίως τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἐὰν τοὐτέστιν οἱ ὑπάρχοντες φόροι ὑπερβαίνουσι τὸ ὅριον τῆς φορολογικῆς ἀντοχῆς τοῦ λαοῦ, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς καθένα, ἔχοντα στοιχειώδεις δημοσιονομικὰς γνώσεις, ποῖος εἶναι ὁ ἀντίκτυπος εἰς τὴν καθόλου οἰκονομίαν ὅταν εἷς λαὸς φορολογεῖται παραπάνω ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἀντοχήν. Ἐν τούτοις μὲ ὅλους τοὺς δισταγμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμοζομένην πολιτικήν, ἀνομολογῶ ὅτι εἰς τὸν μέχρι τοῦδε ἐφαρμοσθέντα προϋπολογισμὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νά ἐπενεχθῶσιν ὡρισμέναι οἰκονομίαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρετηρήθη ὅτι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν οἱ αὐτοὶ ἀκριβῶς ὅροι, τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν ἀναλόγους οἰκονομικὰς κρίσεις μὲ ἡμᾶς, ἐπετεύχθησαν θαυμάσια ἀποτελέσματα ἀπὸ ἀπόψεως ἐξυγιάνσεως τῶν οἰκονομικῶν, ὄχι μόνον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς δικαίας καὶ πανδήμου φορολογίας, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς περιστολῆς πάσης περιττῆς δαπάνης. Τὸ ὅτι δὲ εἰς ὡρισμένα σημεῖα τοῦ ἐφαρμοσθέντος προϋπολογισμοῦ ἔγιναν καὶ σπατάλαι καταφαίνεται ἐξ ἑνὸς καὶ μόνον περιστατικοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀπασχολήσῃ κανένα, ὅταν θὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ὅτι ἐνῷ εἰς τὸν κατατεθέντα προϋπολογισμὸν προεβλέπετο δαπάνη 1.500.000 διὰ τὰς μεταθέσεις τῶν δικαστικῶν, ἡ δαπάνη ἔφθασε τὸ κολοσσιαῖον ποσὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων.

§61Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡμεῖς πταίομεν;

§62Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Καὶ ὀφείλει νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἐνῷ αἱ Βουλαὶ συνήθως δεικνύουσι τάσεις σπατάλης καὶ αἱ Κυβερνήσεις θέτουσιν ἀνασταλτικὸν φραγμόν, παρετηρήθη ἀντιθέτως ἐδῶ ὅτι καὶ ἡ ψυχολογία τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιλήψεων τῶν κομματικῶν μελῶν αὐτῆς, ἔτεινεν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ προγράμματος, ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ ποίαν σημασίαν ἔχει αὐτό, θὰ σᾶς εἴπω μὲ δύο λέξεις διὰ νὰ τελειώσω. Λέγω ὅτι καὶ ἄλλα Κράτη εὑρεθέντα ὑπ’ ἀναλόγους οἰκονομικὰς συνθήκας μὲ ἡμᾶς, κατώρθωσαν νὰ ἐξυγιάνωσι τὰ οἰκονομικά των διὰ μιᾶς σαφοῦς, συγχρονισμένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς, προσαρμοζομένης μὲ τὰς ἰδιαιτέρας συνθήκας τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν περιστολὴν πάσης περιττῆς δαπάνης, ὅπου δήποτε καὶ ἂν ἦτο, ἀδιαφόρως ἐὰν ἔθιγεν ὡρισμένα ἀτομικὰ ἢ ὁμαδικὰ συμφέροντα. Δὲν ἀγνοεῖ ἄλλως οὐδείς, ὅτι πᾶσα δαπάνη, ἀναγομένη εἰς τὴν κατάργησιν εἴτε σύμπτυξιν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, εἴτε κατάργησιν θέσεων, εἴτε ἐλάττωσιν μισθῶν θίγει μοιραίως ἀτομικά, εἴτε ὁμαδικὰ συμφέροντα. Ἐπὶ παραδείγματι ὅλοι ἔχομεν τρανότατον καὶ τελευταῖον παράδειγμα, τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας. Ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ 1920–21 ἔφθανεν εἰς 37.000.000.000, ἤτοι τὸ δωδεκαπλάσιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐτῶν 1914–1915, ὅτε διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις προσέφυγεν εἰς διάφορα μέτρα, ἐπεβλήθη βαρυτάτη φορολογία ὥστε ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων ἔφθασε τὰ 500%, ἐπὶ τῶν ἐμμέσων δὲ φόρων τὰ 900%, μὲ ἕνα τεράστιον ἐσωτερικὸν ἔλλειμμα, ὥστε νὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Ἰταλία ἔβαινε πρὸς μίαν χρεωκοπίαν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1920 καὶ ἐντεῦθεν ἐφηρμόσθη τοιαύτη πολιτικὴ ὥστε ἐνῷ κατὰ τὸ ἔτος 1920 προϋπελογίζετο τὸ ἔλλειμμα εἰς 100.000.000, ἔφθασε μόλις εἰς τὰ 7.500.000. Τελευταῖον δὲ ἐὰν δὲν θαυμάζῃ κανεὶς εἰς τίποτε ἄλλο τὴν πολιτικὴν τοῦ Μουσσολίνι ὀφείλει ν’ ἀπονείμῃ δίκαιον ἔπαινον εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Παρετηρήθη ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ἔφερεν εἰς τὴν φορολογίαν, διὰ τῆς πανδήμου πρὸ παντὸς φορολογίας, ὥστε, καὶ αὐτοὶ οἱ ἐργάται νὰ φορολογῶνται ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰ εἰσοδήματά των, ἐπετεύχθη εἰς τὴν καθόλου οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς Ἰταλίας τοιαύτη πρόοδος, ὥστε ὁ τελευταῖος προϋπολογισμὸς νὰ παρουσιάζῃ περίσσευμα. Τώρα, ἐν σχέσει μὲ τὴν Γαλλίαν ἐπίσης ἐμνημόνευσα εἰς ποῖον σημεῖον εἶχε φθάσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Γαλλίας, ὅτι καὶ ἐκεῖ εἶχον φθάσῃ εἰς μεγάλην οἰκονομικὴν ἀνωμαλίαν καὶ ὅτι καίτοι προσέφυγον εἰς διάφορα μέτρα ἐν τούτοις διῆλθον ὀξυτάτην οἰκονομικὴν κρίσιν, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τὸ ἔτος 1913 ἀπετέλει τὰ 27% τῶν δαπανῶν, κατὰ τὸ 1922 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἐν Γαλλίᾳ ἀπῃτοῦντο τὰ 47% ἐκ τῶν ἐσόδων, δηλ. ἦτο χειροτέρα ἡ θέσις των ἀπὸ ἡμᾶς ὅπου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἀπαιτοῦνται τὰ 30% τῶν ἐσόδων. Ἐν τούτοις καὶ ἐκεῖ μὲ τὴν ἀπόπειραν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις Πουανκαρέ, μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε κατὰ τὸ 1924, μὲ τὴν μεγάλην προσπάθειαν τοῦ Καγιὼ, ἀδιάφορον ἐὰν ἔπεσεν οὗτος, καὶ μὲ τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις συνασπισμοῦ ὑπὸ τὸν κ. Πουανκαρέ, ἐπῆλθεν ὄχι μόνον ἐλάττωσις κολοσσιαία τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ βαίνουν πρὸς μίαν οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν, τὴν ὁποίαν βλέπει τις ἐκδηλουμένην καὶ εἰς τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ μεγάλου πολεμικοῦ χρέους, εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος καὶ ἐν γένει εἰς μίαν προοδευτικὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν ἐξυγίανσιν ἀξίαν παντὸς ἐπαίνου. Καὶ εἰδικώτερον ἀκόμη εἰς τὴν Ἀγγλίαν παρετηρήθη ἀνάλογον φαινόμενον. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν παρουσιάσθη ἐπίσης ὀξεῖα οἰκονομικὴ κρίσις, διότι μόνον τὸ πολεμικὸν χρέος πρὸς τὴν Ἀμερικὴν ὑπερέβαινε τὰ 4.000.000.000 δολ. ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1919 καὶ ἐφεξῆς ἡ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ Γκίδες πρότεινε τοιαύτας οἰκονομίας, υἱοθετηθείσας καὶ ἀπὸ τὰς Βουλὰς καὶ ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, ὥστε νὰ βλέπωμεν ἀπὸ τοῦ 1919 καὶ ἐντεῦθεν μίαν ἐλάττωσιν δαπανῶν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον, συμβαδίζει καὶ μὲ τὰ ἄλλα φορολογικὰ μέτρα, ἐπέφερε μίαν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν ἐξυγίανσιν. Καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1919–1920 κατὰ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ἔχομεν 1.618,000.000, κατὰ 1920–1921 1.312.000.000, τὸ 1922– 1923 καὶ κατὰ τὸ 1924 790.000.000 εἰς λίρας ἔξοδα. Ὥστε τονίζω ὅτι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, εὑρεθέντα ὑπὸ συνθήκας, ὄχι βέβαια τόσον τραγικάς, ὑφ’ οἷας εὑρέθημεν ἡμεῖς μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, πάντως ἐπετεύχθη βελτίωσις τῶν οἰκονομικῶν των. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐμμένουσα εἰς μίαν πολιτικὴν οἰκονομικήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξε καὶ εἰς τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι πιστεύει ὡς ἔχουσα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Βουλῆς, πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος, δικαιολογεῖ πολλὴν αἰσιοδοξίαν. Ὅσον βέβαια καὶ ἂν ἐκάμφθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὁπότε ἐπεβλήθησαν κολοσσιαῖαι φορολογίαι, ὁπότε ἐπῆλθε τεραστία κυκλοφορία χαρτονομίσματος, ἐπίσης δὲ καὶ ἐντόκων γραμματίων, ἠμποροῦμεν νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ἐὰν πραγματικῶς ἐφαρμοσθῇ μετὰ πίστεως ἡ χαραχθεῖσα πολιτική, εἶναι δυνατὸν νὰ βαίνωμεν εἰς μίαν βαθμιαίαν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν. Ἐὰν ἀντιθέτως ἀπὸ πνεῦμα σπατάλης καὶ ἀπὸ μίαν ψυχοσύνθεσιν, τὴν ὁποίαν παθαίνει ὁ ἄρρωστος ὅταν ἀναρρωνύῃ, δὲν παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὴν γραμμὴν αὐτὴν τὴν οἰκονομικήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸ παντὸς καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμμείνῃ, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι βαίνομεν πρὸς καλύτερον οἰκονομικὸν μέλλον καὶ ὅτι ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ἀρχίσαμεν τώρα ἔπρεπε ν’ ἀρχίσωμεν κατὰ τὸ 1923–1924, ὅτε ὑπῆρχεν ἐλπὶς ν’ ἀποφύγωμεν τὴν ἐπιδρομὴν τοῦ Παγκάλου, ὁ ὁποῖος προσέφερεν ἀληθῶς μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ὑπηρεσία δὲ αὕτη συνίσταται εἰς τοῦτο κυρίως, ὅτι ἔδωκεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κατανοήσῃ ὅτι ἡ δικτατορία δὲν συνεπάγεται μόνον ἐξωτερικοὺς κινδύνους, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὰς καταστροφὰς καὶ ὅτι ὅσα καὶ ἂν εἶναι τὰ ἐλαττώματα τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπερικλείῃ τόσους καταστρεπτικοὺς κινδύνους, ὅσους μία δικτατορία. Ἀναλογιζόμενοι ποῖα ἐλλείμματα εἶχε νὰ καλύψῃ τότε ἡ Κυβέρνησις βεβαίως τότε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ βῆμα τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη εἶναι ἱκανοποιητικὸν καὶ διὰ τοῦτο ἀνήκει, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἔπαινος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρέπει δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ διστάσῃ καὶ πρὸ οὐδενὸς φραγμοῦ καὶ πρὸ οἱωνδήποτε μέτρων πρὸς οἰκονομικὴν ἀναγέννησιν τοῦ τόπου, ἀποβλέπουσα εἰς τὸ παράδειγμα ἄλλων Κρατῶν. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουσι μετ’ αἰσιοδοξίας εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν δὲ ἀποτύχωμεν ἡ εὐθύνη θὰ ἐπιρρίπτεται εἰς τὴν Δημοκρατίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι βεβαίως ὑπεύθυνος καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῆψιν τῶν μέτρων, δὲν θὰ διστάσῃ. Ἡ ἀτομικὴ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἐὰν ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Χώρας, παραγνωρίζοντα τὰ κομματικὰ συμφέροντα καὶ μακρὰν πάσης κομματικῆς ἀντικειμενικότητος, ἀποβλέψωσιν εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τοῦ τόπου, ὅπως ἐγένετο ἀκριβῶς εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου, εἰς τὰ ὁποῖα ἐτέθη τὸ συμφέρον τὸ γενικὸν ὑπεράνω τοῦ κομματισμοῦ, δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νέας δικτατορίας, οὔτε κομμουνιστικὸς, ὁ ὁποῖος εὑρίσκει ἔδαφος εἰς κοινωνίαν πάσχουσαν οἰκονομικῶς. Ὅσον δήποτε καὶ ἂν διαφωνῇ κανεὶς εἰς ὡρισμένα σημεῖα τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἐχαράχθη ἓν σαφὲς καὶ ὡρισμένον οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν βαδίσωμεν πρὸς τὸν δρόμον αὐτὸν, θυσιάζοντες ἕκαστος τὰ κομματικὰ συμφέροντα εἰς τὰ γενικὰ τοῦ τόπου, θὰ δημιουργήσωμεν καλύτερον μέλλον καὶ διὰ τὴν δημοκρατίαν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης.

§64Δ. Ν. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ περιορίσω τὸν λόγον, Κύριοι Συνάδελφοι, ἐπὶ θεμάτων ἀφορώντων μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ περιβάλητε διὰ τῆς ὑπομονῆς σας. Δὲν θ’ ἀσχοληθῶ δὲ λεπτομερειακῶς εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, καθόσον, δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι παρατηρήσεις γινόμεναι ἐκ τῶν ὑστέρων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρωσιν ἴσως καὶ ἂν ἐγένοντο δεκταὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, αἰσθητὴν διαφορὰν εἰς τὰ μέχρι τοῦδε τελεσθέντα. Πάντως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποδώσωμεν τὸν ὀφειλόμενον φόρον τιμῆς εἰς τὸ ἰσχυρὸν δημοσιονομικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης ἐπιτυχίας ὠθεῖ πρὸς εὐνοϊκὴν λύσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις ἔχει ἀπολογιστικὴν ἀξίαν μᾶλλον καὶ οὐχὶ ἀξίαν μελέτης μέτρων προϋπολογισμοῦ. Θ’ ἀποβῇ ὅμως χρήσιμον κατὰ τοῦτο, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρυσθῶμεν διδάγματα διὰ τὸν ὅσον οὔπω καταρτισθησόμενον νέον προϋπολογισμόν. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη, συνεχίζουσα τὸ ἔργον τῶν δύο προηγουμένων κανονικῶν κοινοβουλευτικῶν Κυβερνήσεων, ἀναμφιβόλως συνήντησεν ἐμπόδια δυσυπέρβλητα, κατάστασιν σαθράν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ οἰκοδομήσῃ, καὶ πραγματοποιήσῃ μετ’ ἐπιτυχίας καὶ δυνηθῇ νὰ στηρίξῃ τὴν θεμελίωσιν ταύτην, κατοχυροῦσα ἐπαρκῶς τὰ σαθρὰ μέρη, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἀποδοθὲν ἔργον νὰ δύναται ν’ ἀποτελῇ ἀνεγνωρισμένην ἐπιβράβευσιν τῶν μέχρι σήμερον καταβληθεισῶν προσπαθειῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸ μέλλον τὸ πρόβλημα παρουσιάζεται μᾶλλον ξηρὸν καὶ δεόμενον συντονωτέρων μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ. Δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι τὸ Κράτος ἐκεῖνο εὐσταθεῖ καὶ εὐδοκιμεῖ, εἰς τὸ ὁποῖον μέγα μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, μεῖζον τοῦ διατεθειμένου εἰς ἡμᾶς ἀναλόγως, διατίθεται πρὸς χρῆσιν τῶν παραγωγικῶν Ὑπουργείων. Ποῖα εἶναι αὐτά, τὸ γνωρίζομεν καλῶς. Ἔχομεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ τὸ εἰς ἄλλας πνευματικὰς καὶ ψυχικὰς ἀπόψεις δυνάμενον νὰ θεωρηθῇ παραγωγικόν, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἡ Ἑλλὰς προσεπάθησε νὰ ἀναλάβῃ ἀπὸ τῶν δεινῶν πληγμάτων, τῶν ἐξωτερικῶν πληγμάτων, τῶν ἐξωτερικῶν περισπασμῶν καὶ ἐσωτερικῶν ἀτασθαλιῶν, ἀλλὰ μικρὸν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδώσῃ τὸν ὀφειλόμενον φόρον εἰσφορᾶς εἰς τὰ παραγωγικὰ ταῦτα Ὑπουργεῖα. Ναὶ μὲν ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσῃ περίπου ἰσοσκελισμένος, καὶ τὸ ἔργον τοῦτο ἀποτελεῖ ἔργον τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐν τούτοις, ἂν θελήσῃ τις νὰ ἀτενίσῃ σοβαρῶς εἰς τὸ μέλλον, διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ὑπουργείων τῶν παραγωγικῶν, ὡς τοῦ τῆς Συγκοινωνίας, πρέπει νὰ θέσῃ ὡς βάσιν, ὅτι αἱ δαπάναι ὀφείλουσι νὰ εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλύτεραι ἀπὸ τὰς ἤδη διατιθεμένας. Ἀλλὰ δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὅταν τὰ οἰκονομικά μας διατελοῦσιν εἰς τοιαύτην δυσχέρειαν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν εὐρυτέρας παραχωρήσεις διὰ τὸ μέλλον παραγωγικόν. Βεβαίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος βλέπει ἑαυτὸν καταποντιζόμενον, ὀφείλει νὰ δράξῃ μίαν σανίδα ἵνα σωθῇ. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς σωθῇ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς σανίδος αὐτῆς, ὀφείλει νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἄνευ τροφῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ μέλλον. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ τροφὴ αὕτη εἶναι ἡ θεραπεία ὅλων τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς μὲν τὴν παροῦσαν γεννεὰν θὰ καταστήσουν τὸν βίον ἀνετώτερον, εἰς δὲ τὴν μέλλουσαν γεννεὰν θὰ δώσῃ τὰ μέσα νὰ δημιουργήσῃ ἓν Κράτος πράγματι εὐτυχές. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐξεταζόμενον τὸ πρόβλημα μᾶς δημιουργεῖ ζωηροτάτην καὶ δυσεπίλυτον πρόβλεψιν διὰ τὸ μέλλον, καὶ ἂς μὴ ἀπατώμεθα εἰς τοῦτο. Εἶναι τοιαύτη ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων, ὥστε μέχρι τοῦδε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἰργάσθη ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου ἀποκλειστικῶς ἐμπειρικοῦ καὶ εἴδομεν τὸ περίεργον τοῦτο φαινόμενον, τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπιστημονικόν, καὶ κατ’ ἐξοχὴν τεχνικὸν τοῦτο Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπεν, εἰ δυνατόν, νὰ εἶναι τελείως ἀνεπηρέαστον ἀπὸ παντὸς πολιτικοῦ ἐπηρεασμοῦ, εἴδομεν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἀκριβῶς ἐστηρίχθη ἐπὶ βάσεων ἐμπειρικῶν, διότι ὀψίμως ἐγεννήθη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀπὸ τῆς γεννήσεώς του μέχρι σήμερον ἀντεμετώπιζε πάντοτε φλέγοντα ζητήματα, τῶν ὁποίων ἡ λύσις δὲν ἀφῆκεν οὔτε τὸ χρῆμα, οὔτε τὸν χρόνον διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Εἰς τὰ ξένα Κράτη, Κύριοι, ὅσον ταπεινοῦται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, ὅσον ταπεινοῦται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ὑπουργείου καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τοσοῦτον αὐξάνονται αἱ δαπάναι αἱ χορηγούμεναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὰ ἄλλα παραγωγικὰ Ὑπουργεῖα. Δι’ ἡμᾶς ὅ,τι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ διὰ τὴν παροῦσαν χρῆσιν, θὰ καταστῇ δυνατὸν διὰ τὴν μέλλουσαν. Ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρέπει ἐν μεγαλυτέρῳ μέτρῳ νὰ θεραπευθῶσιν αἱ βασικώτεραι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀνάγκαι καὶ ὁ σώφρων Κυβερνήτης ὀφείλει νὰ προνοῇ πῶς ἐκ τῆς ἐμπειρικῆς βάσεως ἐκ τῆς ὁποίας ὡς ἀφετηρίας ἀνεχώρησε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἐνηρμονισμένον, συγχρονισμένον ἐπιστημονικὸν πλαίσιον. Τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ σκεφθῶμεν ἀπὸ τώρα. Ἡ Ἑλλάς, μέχρι πρό τινος, οὐδεμίαν συγκοινωνιακὴν πολιτικὴν ἠδύνατο ν’ ἀκολουθήσῃ. Ἐστερούμεθα ὁδικῆς πολιτικῆς, στερούμεθα σιδηροδρομικῆς πολιτικῆς, δὲν ἀπεφασίσαμεν νὰ μελετήσωμεν ἀκόμη βασικῶς τὸ ζήτημα τῶν Τ.Τ.Τ. Ἡ γενικότης τῶν ἀπόψεων ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ κρίνω σήμερον ἀπαλάσσει καὶ τὴν Βουλὴν τοῦ νὰ ἀκούσῃ ἐργώδεις ἀριθμοὺς καὶ ἴσως ἐπιτρέψῃ νὰ ριφθῇ ὁ σπόρος μελλοντικῆς ἐργασίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδικὴν πολιτικήν, τὸ ὑπὸ κρίσιν, ὑπὸ ἐφαρμογὴν ἐπίμαχον νομοσχέδιον, δίδει μίαν λύσιν, ἡ ὁποία χαράσσει τὸν πρῶτον σταθμὸν εἰς τὴν ὁδικὴν ἡμῶν πολιτικήν. Κατ’ ἐπανάληψιν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δυσπιστίαν, τὴν ὁποίαν τηροῦμεν, ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐτήρουν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ ποσοῦ τῶν 6.000.000 λιρῶν διὰ τὴν λύσιν τοῦ σκελετοῦ τοὐλάχιστον τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν. Ἐλέγετο πρὸς ἡμᾶς ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, πρὸ ἔτους, ὅτι διὰ τοῦ δανείου ἐκείνου θὰ καθίστατο δυνατὸν νὰ κατασκευασθοῦν 2000 ἕως 3000 χιλιόμετρα ὁδῶν. Κύριοι, διὰ τῶν προσθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τῆς λελογισμένης ἑρμηνείας τοῦ νόμου θὰ πεισθῶμεν ὅτι ἀναγκαιοῦσι προσεχῶς διὰ τὸ δίκτυον τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν τοὐλάχιστον 3000 χιλιόμετρα. Πάντως δὲν δυνάμεθα νὰ ταπεινώσωμεν τοῦτο κάτω τῶν 2700 χιλιομέτρων. Ἀφ’ ἑτέρου πάντοτε ἔτρεφον τὴν πεποίθησιν ὅτι κάτω τῶν 2500 χιλιομέτρων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν καὶ ὅτι δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν διὰ τοῦ δανείου τῶν 6.000.000 λιρῶν νὰ δημιουργήσωμεν ταύτας. Καὶ ἂν ἀκόμη ταπεινώσωμεν ἐπὶ μᾶλλον τὰς προβλέψεις ἡμῶν, δὲν θὰ εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ κατασκευάσωμεν διὰ τοῦ δανείου τούτου ἕνα δίκτυον 1.700 χιλιομέτρων, συγχρόνως δὲ νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας ὁδούς. Ἀλλὰ μὲ τὰς ταπεινώσεις ταύτας τῶν προβλέψεων ἡμῶν, ἐρχόμεθα ἀκριβῶς εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐφρόνουν, ὅτι τὸ δίκτυον τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν θὰ ἀπαιτήσῃ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην τῶν δέκα περίπου ἑκατομμυρίων λιρῶν. Πάντως εἶναι παρήγορον, ἐὰν καταστῇ δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ ποσὸν τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδικὴν ἡμῶν πολιτικήν, σαφῶς βεβαίως ὁρίζει ὁ νόμος δύο τινά: πρῶτον ὅτι οἱ πολῖται θὰ μετάσχουν τῶν βαρῶν τῆς ὁδοποιΐας κατὰ λόγον χρησιμοποιήσεως τῶν ὁδῶν τούτων, ὑπολογίζει μὲ ἄλλους λόγους, ὅτι διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς θὰ συνεισφέρουν πάντες οἱ πολῖται. Διὰ τὰς κατὰ μέρη ὁδοὺς θὰ συνεισφέρουν ἐκεῖνοι ἐκ τῶν πολιτῶν, οἵτινες μέλλουν νὰ ἀπολαύσουν τῶν εὐεργετημάτων τῶν ὁδῶν αὐτῶν. Καὶ δεύτερον ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ κατάρτισις τῶν τριῶν δικτύων τῶν ὁδῶν μὲ ἐπιστημονικὴν βάσιν, εἰς τρόπον ὥστε καθ’ ὃν τρόπον προχωροῦμεν ἀπὸ τὸν γεωδαιτικὸν πρὸς τὸν τριγωνομετρικόν, τοιουτοτρόπως καὶ εἰς τὸ τοπογραφικὸν δίκτυον, συνδέοντες ἰσορρόπως τὴν Χώραν, νὰ προχωρήσωμεν ἀπὸ τοῦ γενικοῦ ὁδικοῦ δικτύου πρὸς τὸ ἐπαρχιακὸν τοιοῦτον, καὶ ἐκεῖθεν πρὸς τὸ εἰδικώτερον ἢ ἀναλυτικώτερον. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν ἡμῶν πολιτικήν, διατελοῦμεν εἰσέτι εἰς πλῆρες σκότος. Δὲν ἐμελετήσαμεν εἰσέτι σοβαρῶς κατὰ πόσον εἶναι χρήσιμοι εἰς ἡμᾶς οἱ σιδηρόδρομοι ἢ κατὰ πόσον εἶναι χρησιμώτεραι εἰς ἡμᾶς αἱ ὁδοί. Κύριοι, ἐπανειλημμένως ἐτόνισα ὅτι, ὡς εἰσάγεται, ὡς εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ λύσις τοῦ προβλήματος τῆς ὁδοποιΐας, μένει ἀνέπαφον καὶ ἄλυτον, βασικῶς τὸ σιδηροδρομικὸν πρόβλημα τῆς χώρας καὶ ἠκούσαμεν καὶ ἡμεῖς τὰ καινὰ δαιμόνια τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὴν χώραν μας. Λέγουσιν, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν ἀσχολοῦνται πλέον εἰς κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Ὄντως εἰς τὴν Εὐρώπην ἠραιώθη ἡ κατασκευὴ νέων σιδηροδρομικῶν ὁδῶν, ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει, διότι ὁ ἀφθόνως ἑστιώμενος ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον αἰσθάνεται ὀλιγώτερον τὴν ἀνάγκην τροφῆς. Ἡμεῖς ὅμως οἱ μὴ ἔχοντες σιδηροδρομικὰς γραμμὰς ἢ ἓν δίκτυον ἀτελές, ἀσύνδετον, μόλις σήμερον προσαρμοζόμενον πρὸς τὴν νεωτέραν τεχνικὴν ἀπαίτησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσωμεν ἐπὶ βάσεως δυναμένης νὰ ματαιώσῃ τὴν συμπλήρωσιν τῶν σιδηροδρομικῶν ἡμῶν δικτύων εἰς τὰς κυριωτέρας τοὐλάχιστον γραμμάς. Καθ’ ὃν χρόνον τὸ Δυτικὸν Ἑλληνικὸν μέτωπον δὲν συνδέεται πρὸς τὸ Ἀνατολικὸν Ἑλληνικὸν μέτωπον, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἤπειρος καὶ Ἰωνία διατελοῦσιν εἰς πλήρη ἀπομόνωσιν ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν, ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἀπὸ τὴν Στερεὰ Ἑλλάδα, καθ’ ὃν χρόνον στερούμεθα ἐγκαρσίου ἄξονος ὁδηγοῦντος ἀπὸ τοῦ Ἰονίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἰσαχθῇ ἡ ἐκ τῆς Δύσεως καὶ ἐκ τῆς Εὐρώπης ζωή, πρὸς τὸ Αἰγαῖον, δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρευόμενοι νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν, ἐὰν οὐχὶ τὴν λύσιν, τοὐλάχιστον τὴν θέσιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ ἡμῶν προβλήματος. Διὰ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι παρέλκουσι προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ αἱ δοθεῖσαι μέχρι σήμερον ἀνεπαρκεῖς λύσεις διὰ τῶν μεμονωμένων δανείων δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Πᾶσα μελέτη ἐπὶ τούτων πρέπει νὰ ἑδραιωθῇ ἐπὶ βάσεως ἐπιστημονικῆς, νὰ ἰσορροπηθῇ, ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ προϋπολογισμὸς μερικῶν σοβαρωτάτων βαρῶν διὰ τὸ μέλλον. Εἰς τὰ προβλήματα ταῦτα τὰ ἀφορῶντα τὰ ὁδικὰ καὶ σιδηροδρομικὰ συμπλέγματα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένον μοιραίως νὰ προβῇ τὸ Κράτος, πρέπει νὰ γίνουν σοβαραὶ μελέται καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ λύσις αὐτῶν εἴτε διὰ συμβάσεων εἴτε διὰ διαγωνισμοῦ. Τὸ ὁδικὸν πρόβλημα τείνει πρὸς μίαν λύσιν. Περιῆλθεν δικαίως δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ πάλιν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ δεχθῇ μίαν λύσιν. Ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ προκριθῇ ὁ εἷς τῶν Οἴκων ἢ νὰ εὑρεθῇ οἱοσδήποτε ἄλλος συνδυασμὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὑποδείξω, μὴ ὢν κάτοχος λεπτομερειῶν, ἢ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ζητήσωμεν νεωτέρας προτάσεις μὲ κάθε τρόπον ἢ προκηρύσσοντες νέον διαγωνισμὸν ἢ εὐρύνοντες τὰ ὅρια τῶν ὑποχρεώσεων. Ἐὰν δὲ ἴδωμεν, ὅπερ ἀπεύχομαι, ὅτι καὶ αἱ λύσεις αὗται δὲν εἶναι συμφέρουσαι, ὀφείλομεν νὰ ἀτενίσωμεν εἰς παραχωρήσεις ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀναγκαῖαι. Δὲν συνηγορεῖ ἡ παραμέλησις τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναβάλλομεν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ λύσωμεν, ἢ νὰ τὸ λύσωμεν βραδύτερον, ἐπανέρχεται ἐπὶ τοσοῦτον ἐπιτακτικώτερον καὶ δυσχερέστερον, ἐφόσον ἠθελήσαμεν νὰ τὸ ἀπομακρύνωμεν. Δὲν ποιοῦμαι συστάσεις, διότι ἀναγνωρίζω ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὰς δεινὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας συνεκροτήθη ὁ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμός, ὡς ἐπίσης συμφωνῶ μὲ τὰς προτάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ σιδηροδρομικὸν μέρος, στηρίζω τὰς ἐλπίδας εἰς τὴν βασικὴν λύσιν τοῦ ὁδικοῦ προβλήματος. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ ἔβλεπα τὰς Κυβερνήσεις τῆς Χώρας μας νὰ ἀρχίσωσι συντόμως. Δὲν δύνανται βεβαίως νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ τέρμα. Πρέπει νὰ ἀρχίσωσι τὴν μελέτην τοῦ συγκοινωνιακοῦ προβλήματος μὲ ὅλην του τὴν μορφήν. Τὸ ὁδικὸν πρόβλημα εἶναι συνδεδεμένον ἀπολύτως καὶ μὲ τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν. Ἀμφότερα λοιπὸν ταῦτα ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡμῶν τὴν λιμενικήν, καὶ μὲ τὰς ἐναερίους συγκοινωνίας καὶ τὰς εἰδικὰς λεπτομερεστέρας συγκοινωνίας τῶν Τ.Τ.Τ. πρέπει νὰ μελετηθῶσι καὶ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν τούτων πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ οὕτως εἰπεῖν ἕνα καταστατικὸν χάρτην τῆς ἐργασίας ἀπὸ τοῦ ὁποίου οὐδεμία Κυβέρνησις ἐπὶ μακρὸν διάστημα νὰ μὴ δύναται νὰ ἀποστῇ. Ἄλλως τε, τὰ ζητήματα τῆς συγκοινωνίας εἶναι ζητήματα οὐχὶ ἑνὸς ἀτόμου, οὐχὶ μιᾶς Κυβερνήσεως. Θὰ καρπωθῶσι τῶν ὠφελημάτων αὐτῶν πολλαὶ γενεαί, ὅλοι οἱ Ἕλληνες πολῖται, ὅλα τὰ κόμματα τῆς χώρας, καὶ οὐδεὶς εἶναι ἐπαρκῶς τόσον μέγας, ὥστε νὰ ζῇ βλέπων τὸ ἀνάστημα αὐτοῦ καλύπτον πλήρως τὰ προβλήματα αὐτά. Πρέπει ὅλοι νὰ ἐργασθῶμεν εἰς τοῦτο. Βεβαίως θὰ ὑπάρχῃ ἡ διαβάθμισις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν βαθμὸν τῆς πρωτοβουλίας καὶ τῆς βοηθείας, καὶ διὰ τοῦτο πρῶτος πάντων ἔδειξα ὅλον τὸν ἐνθουσιασμὸν ὁσάκις εἶδον οἱονδήποτε δίδοντα νέαν κατεύθυνσιν εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν δυσχερῶν τούτων προβλημάτων. Ἂς ἀρχίσωμεν μὲ ἓν σοβαρὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτίσωσιν ὄργανα ἔξω τῆς Κυβερνήσεως. Ἓν τεχνικὸν συμβούλιον εὐρύτερον τῆς δικαιοδοσίας τῶν δημοσίων ἔργων, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ παρίστανται καὶ ὅλοι οἱ κλάδοι τῶν ἄλλων ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται. Δὲν δύναμαι νὰ ὑποδείξω τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, θὰ συνίστων ὅμως τὴν μελέτην τοῦ καταρτισθέντος προγράμματος ὑπὸ τοῦ ἀξ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγ)νίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν δύναται νὰ ἔχῃ διευθύνσεις κεχωρισμένας ἀλλὰ καὶ συνεπτυγμένας εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ εἶναι παραπλεύρως εἷς συνδυασμὸς μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν. Τὸ ἀνώτατον τεχνικὸν ὄργανον θὰ ἀπέκτα ταχύτατα τὴν ἐκτίμησιν τῆς δημοσίας γνώμης, διότι ἐὰν ὁ Ἕλλην πολίτης δυσφορῇ ὁσάκις ἀναγκάζεται νὰ ὑποβληθῇ εἰς οἰκονομίας ἃς χάνει ὅταν ὑποβάλλεται εἰς φόρους, οὐδέποτε ὅμως ἐξεδήλωσε δισταγμὸν εἰς οἱονδήποτε βάρος ἐργασίας ἢ χρήματος, ὁσάκις ἐπρόκειτο εἰς σύντομον λύσιν τοῦ ἐπιμάχου συγκοινωνιακοῦ προβλήματος. Τουλάχιστον ἡμεῖς, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες στενώτερον τὴν ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν μᾶλλον ὑποφέρουσαν ἐκ τοῦ προβλήματος τούτου τοῦ κλάδου κοινωνίαν, γνωρίζομεν μὲ ποῖον παλμὸν συγκινήσεως θὰ ὑπεδέχοντο βασικωτέραν λύσιν οἱ συμπατριῶται ἡμῶν καὶ μετὰ πόσης προθυμίας θὰ συνέτρεχον εἰς τὴν λύσιν αὐτήν. Ἐφ’ ὅσον δὲ τὰ προβλήματα ἐπιστημονικῶς δὲν λύονται, εἰς τί ὠφελεῖ νὰ ἀπαγγείλω εἰς ὑμᾶς ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, οἱ ὁποῖοι δὲν παριστῶσι τὴν κατάστασιν; Παριστῶσιν μίαν φάσιν τῆς καταστάσεως ἐκείνης, ἀπὸ τῆς πραγματικότητος τῆς ὁποίας ἐπιτρέπει εἰς τὸν παρατηρητὴν νὰ ἴδῃ τὴν κατάστασιν ἐκείνην. Τὸ πρόβλημα σήμερον τίθεται ἐντελῶς ἐν τῇ γενικῇ αὐτοῦ μορφῇ. Δὲν θὰ κρατήσω ἐπὶ πολὺ τὴν πολύτιμον ὑμῶν προσοχήν. Οἱ συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ μετέχω, γνωρίζουσιν τοῦ λαλοῦντος τὰς ὑποκειμενικὰς ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ συγκοινωνιακοῦ προβλήματος, διότι καθ’ ὃν χρόνον ἡ Δικτατορία ἐτήρει ὑμᾶς ἔξω τῆς πολιτικῆς καὶ μακρὰν τοῦ στρατεύματος, κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἡγέτου τοῦ κόμματος τούτου εἴχομεν ἀναπτύξει εἰς διαλέξεις τὰς ἀπόψεις αὐτάς. Θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τούτων, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Σήμερον, ἵνα περάνω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ὁδῶν καὶ τῶν σιδηροδρόμων θὰ περιορισθῶ εἰς μίαν καὶ μόνον παρένθεσιν. Ὑπάρχει εἷς τεράστιος κρατικὸς ὀργανισμός, ὁ τῶν σιδηροδρόμων. Οὗτος ὀφείλει ν’ ἀποτελέσῃ τὸ ἀντικείμενον μίαν ἡμέραν ἐνδελεχοῦς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, διότι οἱ κρατικοὶ σιδηρόδρομοι ἀποτελοῦν ὀργανισμὸν τόσον ἐκτεταμμένον, ὥστε νὰ ἀξίζῃ ὅσον ἓν ὑπουργεῖον. Ἔχομεν καὶ τοὺς ἄλλους μικροτέρους σιδηροδρόμους. Καὶ γεννᾶται τὸ πρόβλημα, οἱ κρατικοὶ σιδηρόδρομοι εὑρίσκουσιν τὴν ἀρίστην λύσιν αὐτῶν ὅταν τυγχάνουσι τῆς προστασίας καὶ τῆς πυγμῆς τοῦ Κράτους; Δὲν τὸ γνωρίζομεν, θὰ ἔπρεπε ὅμως καὶ αὐτὸ νὰ συζητηθῇ, διότι εἶναι τόσον μεγάλα τὰ προβλήματα αὐτά, ὥστε ἐκ τῆς καταλληλοτέρας καὶ σκοπιμωτέρας αὐτῶν διαρρυθμίσεως ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἄνεσις εἰς τοὺς πολίτας, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους νὰ ἴδῃ ἑαυτὸν ἐνισχυόμενον ἢ ἀπελαφρυνόμενον κατὰ πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, καὶ δὴ τόσας ὥστε δυσκόλως μία ἄλλη μέριμνα περὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἠδύνατο νὰ ἰσοφαρίσῃ. Πάντως χωρὶς νὰ τὸ λύωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀφείλομεν νὰ τὸ θέτωμεν καὶ θὰ εἴπω ὀλίγας συγκεκριμένας λέξεις ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Τ.Τ.Τ. Ἡ ὑπηρεσία κατήρτισε, συμφώνως μὲ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου, κατήρτισε τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν σήμερον. Βεβαίως κατέβαλε μετ’ ἐπιτυχίας πᾶσαν προσπάθειαν ἡ Κυβέρνησις ἵνα προΐδῃ τὰ μέλλοντα νὰ συμβῶσι καὶ αἱ ἐκτιμήσεις της δὲν ἀφίστανται κατὰ πολὺ τῆς πραγματικότητος. Ἀτυχῶς ὅμως ὀφείλομεν νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι γεγονότα ἀπρόοπτα, τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν, ἐπέφεραν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς κλάδους, ἐκτὸς τοῦ κλάδου τοῦ τηλεφωνικοῦ, τοιουτοτρόπως δέ, ἐὰν ἀτενίσωμεν πρῶτον πρὸς τὸν κλάδον τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἴδωμεν ὅτι αἱ εἰσπράξεις κατὰ τὰς τρεῖς τελευταίας χρήσεις (τοῦ 1924–1925, 60.000.000 περίπου, τοῦ 1925–1926 75.000.000, τοῦ 1926–1927 100.000.000) ὑπῆρξαν προοδευτικαί. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1925–1926 ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1924– 1925 ὑπῆρξαν ἀνώτεραι κατὰ 25%, τοῦ δὲ 1926–1927 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1925–1926 κατὰ 25.000.000. Ἡ ὑπηρεσία ἐβασίσθη ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῆς κινήσεως, τὴν ὁποίαν ἤλπιζε νὰ ἔχῃ, ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν καὶ ἐπὶ τῶν νέων γραμματοσήμων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθοῦν· ὑπέδειξεν ὅλας ταύτας τὰς προσαυξήσεις καὶ ὑπελόγισεν εἰς 130.000.000 δρχ. τὰς εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔμελλον νὰ εἰσπραχθῶσιν. Ἤδη ἔχομεν τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ὀκτὼ μηνῶν καὶ δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι ἀσφαλῶς ὁ ὑπολογισμὸς θὰ πέσῃ, ἔχω τὴν ἰδέαν, κατὰ 8–10%. Ὅπως ὅμως θὰ ἴδωμεν καὶ περαιτέρω, διδασκόμεθα ὅτι, ἐπειδὴ ζῶμεν εἰς μίαν ἐποχὴν διαφόρων ἀπροόπτων, καλὸν εἶναι τὰς προβλέψεις ἡμῶν νὰ ἀποτέμνωμεν κατὰ ποσοστόν, πρὸς ἀποφυγὴν ἀπροόπτων κινδύνων. Ποῖοι ἦσαν οἱ κίνδυνοι οὗτοι; Πρῶτον ὁ νέος τύπος γραμματοσήμων ἀτυχῶς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πωληθῇ, τοὐλάχιστον εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀσχολοῦνται περὶ τὴν συλλογὴν τῶν γραμματοσήμων. Ἡ φιλοτέλεια ἔχει ἀποτελέσῃ εἰς πλεῖστα Κράτη πηγὴν πλούτου. Εἰς ἡμᾶς ἀπέτυχε, διότι τὰ γραμματόσημα ἦσαν ἀξιοθρηνήτου ἀποτυχίας Ἔχομεν κατόπιν τὰς ἐκτάκτους ἐκδόσεις τοῦ Φαβιέρου καὶ τοῦ Ναυαρίνου. Τὰ μὲν τοῦ Φαβιέρου ἔχουν καταπληκτικὴν ἐπιτυχίαν, εἰς τὰ τοῦ Ναυαρίνου ὅμως ἐπῆλθε σύγχυσις ὀνομάτων καὶ διάφοροι ἄλλαι ἀποτυχίαι αἱ ὁποῖαι παραμαρτοῦν εἰς τὴν ἀπεικόνισιν τῆς θαυμαστῆς ἐκείνης ναυμαχίας καὶ οὕτω τὰ γραμματόσημα τοῦ Ναυαρίνου δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ κυκλοφορήσουν. Οὕτως ἐκ τῶν 130.000.000 δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ εἰσεπράχθησαν 121.000.000. Εἶναι δυσάρεστον ὅτι ἔχομεν πτώσεις, αἱ ὁποῖαι φθάνουν 7 ἢ 8%, καὶ αἱ πτώσεις αὗται ἀκολουθοῦν περίπου ταχεῖαν κλίμακα, εἰς ὅλας τὰς προβλέψεις τῶν Τ.Τ.Τ. Βεβαίως ἡ ἐπιδείνωσις τῆς ἐμπορικῆς ἀπραξίας ὑπῆρξε μία δημιουργὸς τῆς πτώσεως εἰς ὅλας τὰς μορφὰς τῆς κινήσεως. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι, δι’ ὀλίγων, εἰς τὰ τηλεγραφήματα. Ἔχομεν κατὰ τὴν χρῆσιν 1924–1925 ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων τοῦ ἐσωτερικοῦ 36.500.000, κατὰ τὸ 1925–1926 42.500.000, κατὰ τὸ 26–27 53.000.000 περίπου καὶ ἀναλόγως λογικώτατα ἡ ὑπηρεσία προϋπελόγισε τὰς εἰσπράξεις τοῦ 27–28 εἰς 63.000.000. Κύριοι, ἔχομεν ἄλλην ἀπογοήτευσιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀπρόβλεπτον. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ἴσως θὰ ἤμην αἰσιοδοξότερος ἐγώ, ἐὰν συνέτασσα ἐγὼ τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον. Ἀλλὰ τὰ γεγονότα πείθουν ὅτι πρέπει κάτωθι τῆς πραγματικότητος νὰ κατερχόμεθα. Ἀνάλογοι αἰτίαι, ὡς ὁ κ. Συνάδελφος λέγει, εἶναι καὶ τὸ διπλοῦν τέλος τῶν πληρωμῶν κατὰ τὰς ἑορτασίμους ἡμέρας καὶ ἡ ἐμπορικὴ καχεξία, ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο φαινόμενον ἀκόμη, ὅτι ἡ ὑπεραστικὴ κυκλοφορία τοῦ τηλεφωνείου ἔχει αὐξήσει. Διὰ τοῦτο, ἵνα προσέλθω εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, λέγω ὅτι ἡ πτῶσις αὐτὴ μᾶς δίδει τὴν παρηγορίαν, τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἀποδίδῃ 5.500.000 διὰ τὸ 12μηνον, ἐφόσον ἀπέδωσε 6.230.000 διὰ τὸ 8μηνον. Ἐν ὅμως εἶναι παραγωγικώτεροι οἱ ὑπολειπόμενοι 4 μῆνες, διότι εἶναι μῆνες συναλλαγῆς ζωηρότεροι, ὡς γνωρίζουν οἱ συναλλασσόμενοι, θὰ ἔχωμεν μίαν μείωσιν τῆς ζημίας ἴσως κατὰ 3–4 ἑκατομμύρια, καὶ τοῦτο λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσοδημάτων τῶν τηλεφωνικῶν. Δὲν θὰ δυνηθῶμεν ὅμως νὰ καλύψωμεν τὴν πτῶσιν τῶν εἰσοδημάτων τῶν τηλεφωνικῶν. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν συνοπτικὴν ἐξέτασιν τῶν τηλεγραφημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐσύρθημεν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀνιούσης κλίμακος ἐλπίδων. Κατὰ τὸ 24–25 εἴχομεν 45.000.000 δραχμῶν, 25–26 51.000.000, 26–27 64 περίπου ἑκατομμύρια, καὶ ὑπελογίσαμεν 1927–28 75 ἑκατομ. Ἦτο πραγματικῶς λογικὴ ἡ πρόβλεψις. Ἐπέσαμεν ὅμως κάτω. Τὸ πολὺ κάτω δὲν ἔχει πραγματικῶς ἀξίαν οὐδεμίαν. Ἐν προκειμένῳ ἡ ἀνταλλακτικὴ ἀξία τῆς δραχμῆς ἐβελτιώθη. Ἡ πρόβλεψις διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον τηρεῖται ἐπὶ ἀνταλλακτικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς ἴσης πρὸς τὸ δέκατον ἕβδομον τοῦ φράγκου, ἅμα τῇ ὑποβολῇ ὅμως τῶν μελετῶν τῆς ὑπηρεσίας ἀνεπήδησεν ἡ δραχμὴ εἰς τὸ δέκατον πέμπτον, δηλ. 370–75, καὶ ἐτηρήθη σταθερὰ περίπου μέχρι τῆς ἡμέρας ταύτης. Ἑπομένως περίπου κατὰ ἰσόποσον θὰ ἐκπεσθῶσιν αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας θὰ ὑφιστάμεθα λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ φράγκου, λόγῳ τοῦ ὅτι θὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταβάλωμεν διὰ τὰς μεταρρυθμίσεις ταύτας εἰς τοὺς ξένους ἡμῶν ἀνταποκριτάς. Ἡ πτῶσις ὅμως αὕτη βεβαίως ἔχει πραγματικῶς ἐπίδρασιν ἴση ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπράξεων τῆς ἐξωτερικῆς ἀνταποκρίσεως. Κύριοι, θὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσωμεν καὶ πάλιν τὴν ἐμπορικὴν καχεξίαν, τὴν βραδεῖαν, ἡ ὁποία ἐμείωσεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰς ἐμπορικὰς συναλλαγάς. Καὶ ἐπειδὴ τρία μόνον λεπτὰ ὑπολείπονται ἀπὸ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τὸ ὁποῖον ἐζήτησα παρ’ ὑμῶν, περαίνω. Ἡ κρίσις αὕτη εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ παρακαμφθῇ. Διερχόμεθα μετ’ ἐπιτυχίας τὸ μᾶλλον πολυώδυνον σημεῖον τῆς ἀναβάσεως ἡμῶν. Ὁ δρόμος βεβαίως δ’ ἀνάντης, θὰ συνεχισθῇ ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ ἡ κλίσις δὲν θὰ εἶναι τόσον ἀνωφερής, ὡς ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀτονήσῃ, καὶ ἂν ἀκολουθήσωμεν μετὰ φειδοῦς καὶ περισκέψεως τὴν σώφρονα πορείαν τὴν ὁποίαν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις ἐχάραξαν, θὰ φθάσωμεν ταχέως εἰς τὴν κορυφὴν ἐκείνην, πέραν τῆς ὁποίας θ’ ἁπλοῦται ἀναπεπταμένον τὸ ὀροπέδιον τῆς παραγωγικῆς ἐργασίας τοῦ λαοῦ ἡμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι βέβαιον ὅτι ἀποτελεῖ μέγαν ἀληθῶς ὀργανισμόν, καθ’ ὅσον ἐκεῖ ἀναγνωρίζομεν πλείστας ὅσας ἐκφάνσεις τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τέχνης καὶ τῆς ζωῆς ταὐτοχρόνως τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Εἶναι ἐκ τῶν ὀψίμων ἀναφανέντων Ὑπουργείων, δὲν τῷ ἐδόθησαν δὲ ἀκόμη τὰ μέσα ἐκεῖνα, ἐφ’ ὧν θὰ ἠδύνατο νὰ στηρίξῃ ἀσάλευτον τὴν ἀκμὴν τῆς ἐργασίας του. Οὐχ ἧττον, βαδίζει στερρῶς πρὸς τὰ ἐμπρός. Δὲν δυνάμεθα ὅμως παρά, κατερχόμενοι τοῦ βήματος, νὰ τονίσωμεν καὶ πάλιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο δὲν στερεῖται ἐπιστημονικῶν στελεχῶν, στερεῖται μόνον ὑλικῶν μέσων διὰ τὴν πλήρη ἀπόδοσιν τῆς ἀναμενομένης παρ’ αὐτοῦ ἐργασίας. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τίποτε τὸ καλύτερον ὑπὲρ αὐτοῦ, εἴμεθα ἐν τούτοις ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἰς τὰς προσεχεῖς χρήσεις θὰ πρέπει νὰ χαράξωμεν πολὺ πλατυτέραν τὴν λεωφόρον τῆς μερίμνης ἡμῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύναται ν’ ἀποδώσῃ πραγματικῶς ὠφέλημα ἔργα διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ (χειροκροτήματα).

§65Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας περιλαμβάνοντας καὶ τὴν Ἀνταλλαγήν. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἐμπορίου τῆς Γαλλίας, εἰς μίαν πρότασίν του κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Γαλλικῆς Ἐκθέσεως ἐν τῷ Ζαππείῳ, εἶπε μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Τοιοῦτον εἶναι τὸ θέαμα, ποὺ ἔχομεν πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας καὶ θαυμάζομεν τὴν ἐργατικὴν ἐργασίαν ἑνὸς ὁλοκλήρου λαοῦ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ θαυμασθῇ, εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ λαοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ νὰ κάμῃ νὰ ζήσουν 1½ ἑκατομμύριον προσφύγων. Καὶ ἀπὸ τοῦδε ἀρχίζει νὰ φαίνεται ἡ εὐδαιμονία τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον ἀθρόα εἰσροὴ τῶν προσφύγων εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος. Ἡ εἴσοδος αὕτη τῶν νέων δυνάμεων ἐπιτρέπει τὴν ἐλπίδα, ὅτι πολὺ συντόμως ἡ Ἑλλὰς θὰ κατορθώσῃ νὰ παρέχῃ τὴν τροφήν της εἰς ὅλους τοὺς κατοίκους της, τονουμένης τῆς γεωργίας, καλλιεργουμένων ἐντατικῶς τῶν ἀμπελώνων καὶ ἐλαιώνων ὅλης τῆς Χώρας καὶ καθισταμένου μεγαλειτέρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῶν φημισμένων καπνῶν της καὶ τέλος διοργανουμένων πολλῶν νέων βιομηχανιῶν». Διὰ τὴν προσπάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὴν ἀλληλεγγύην τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν εἴμεθα ἀπολύτως εὐγνώμονες. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πράγματι ἐδαπάνησε πολλὰ ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ ὅταν ἐδαπάνα αὐτά, δὲν εἶχεν οὐδαμῶς τὴν πρόθεσιν νὰ ἀνοίξῃ χρεωπιστωτικοὺς λογαριασμούς, διότι ἡ συντήρησις καὶ ἡ ὑποστήριξις τῶν προσφύγων ὑπῆρξε μία ἔνστικτος διάθεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπου δήποτε γῆς ἔχει εὑρεθῇ οὗτος. Πρόσφυγας 250.000, ἐξορισθέντας ἐκ τῶν παραλίων τοῦ Πόντου εἰς τὰ Μεσόγεια, διέθρεψαν ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1915–1917, αἱ Ἑλληνικαὶ Κοινότητες τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τοῦ Πόντου. Πρόσφυγας 40.000 ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ Πόντου εἰς τὰ παράλια, μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1916–1918, εἶχε συντηρήσει δι’ ἰδίων δαπανῶν ἡ πόλις Τραπεζοῦς. Πρόσφυγας 95.000 μεταξὺ τοῦ 1916–1922 διετήρησαν, ἐκ τοῦ Πόντου, εἰς Ρωσσίαν, αἱ Ἑλληνικαὶ Κοινότητες Ρωσσίας καὶ Καυκάσου. Πρόσφυγας, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, διετήρησεν ἡ Σμύρνη καθ’ ὅλην τὴν ἑλληνικὴν κατοχήν. Πρόσφυγας εἰς Χαρποὺτ καὶ εἰς ἄλλας μεσόγεια τοῦ Πόντου διετήρησαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κοινότητες Βηρυττοῦ, Χαλεπίου, Ταρσοῦ καὶ Ἀδάνων. Καὶ τοὺς αἰχμαλώτους ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, μετὰ τὴν ἐθνικὴν συμφοράν, ἐν Καισαρείᾳ καὶ ἐν Μουταλάσκῃ καὶ Ἰκονίῳ κλπ. προτοῦ αἱ Κοινότητες αὗται ἀνταλλαγῶσι, διετήρησαν ἀξιέπαινα. Καὶ αἱ Κοινότητες αὗται, καθ’ ὅλην ταύτην τὴν παλίρροιαν καὶ ἄμπωτιν τῆς προσφυγιᾶς, ἐδαπάνησαν ἐξ ἰδίων, χωρὶς ποτὲ νὰ σκεφθοῦν καὶ αὗται νὰ ἀνοίξουν χρεωπιστωτικοὺς λογαριασμούς. Ἐν τούτοις οἱ θεσμοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν τῶν προσφύγων ἀποκατάστασιν, ἔχουν ἐγκαινιάσει τὸ σύστημα τῆς χρεωπιστώσεως, προκειμένου καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ζωάρκειαν καὶ προκειμένου καὶ δι’ αὐτὴν τὴν κινίνην, διὰ τὰ δύο δηλαδὴ στοιχειώδη μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἐν τῇ ζωῇ τὸ κατεσκληκὸς σαρκίον τῶν προσφύγων. Καὶ ἔρχομαι ἀπὸ τὰ σύνορα. Γνωρίζετε, Κύριοι, ποία ἦτο ἡ σύνθεσις τῶν συνόρων μέχρι τοῦ 1922. Κατόπιν τῆς ἀνταλλαγῆς, οἱ πρόσφυγες καὶ ἰδίᾳ οἱ Πόντιοι, ἐξελθόντες ἄρτι ἀπὸ τὰς φλόγας ἑνὸς ὡραίου ἀγῶνος ἀπελευθερωτικοῦ ἐν Πόντῳ, μετέβησαν οἰκειοθελῶς εἰς τὰ σύνορα, διὰ νὰ ὑπερασπίσουν αὐτὰ καὶ διὰ νὰ συνεχίσουν τὰς ἱστορικὰς παραδόσεις τοῦ Ποντιακοῦ Λαοῦ. Καὶ μετέβησαν ἐκεῖ, λαβόντες ὑποσχέσεις ὄχι ὑλικῆς εὐημερίας ἢ ὑλικῆς ἀνέσεως, ἀλλ’ ὑποσχέσεις περὶ ἀρτιωτέρου ἐκ μέρους τοῦ Ἐποικισμοῦ ἐφοδιασμοῦ, εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐκτελέσουν τὸν ὡραῖον σκοπόν, δηλαδὴ νὰ ἀσφαλίσουν τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας κατὰ πάσης ἐξωτερικῆς ἐπιβουλῆς. Καὶ ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν ὅστις ἔχει ἐπισκεφθῇ τὰ σύνορα θὰ εἶδεν ὅτι ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον, πλὴν ὀλίγων γηγενῶν ἐξαιρέσεων, κρατεῖ ἡ γλῶσσα ἡ Ἑλληνική, κρατεῖ τὸ αἴσθημα τὸ Ἑλληνικόν, κρατοῦσιν οἱ παλμοὶ οἱ ἐθνικοί. Ἐστάλησαν, λοιπόν, ὄχι, ὅπως εἶπα, δι’ ἀγροτικὴν καὶ μόνον ἀποκατάστασιν, — διότι οἱ ἐναπολειφθέντες ἐκ τῶν γηγενῶν ἐπήρκουν εἰς τὸ νὰ σπείρουν καὶ νὰ καλλιεργήσουν τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον κενωθῇ ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν βουλγαρικῶν καὶ τουρκικῶν πληθυσμῶν, — ἀλλ’ ἐστάλησαν ἐκεῖ διὰ ν’ ἀποτελέσουν τοὺς ἀκρίτας τῶν συνόρων. Ἐν τούτοις αἱ δοθεῖσαι ἐπαγγελίαι δὲν ἐξετελέσθησαν. Καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη, ὡς καὶ πρὸ δύο ἐτῶν καὶ πρὸ τριῶν ἐτῶν, ἡ κατάστασις δὲν ἔχει μεταβληθῆ εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ λεχθῇ ὅτι πράγματι προκειμένου περὶ τῶν συνόρων ἔχει ἐφαρμοσθῆ μία «συνοριακὴ πολιτική». Σχολεῖα δὲν ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν χωρία εἰς τὰ ὁποῖα οἱ μαθηταὶ διδάσκονται εἰσέτι ἐντὸς τῶν ἐκκλησιῶν. Δρόμοι δὲν ὑπάρχουν, γέφυραι δὲν ὑπάρχουν, ἀλλὰ καὶ ἂν ποὺ ἔχουν κατασκευασθῆ δρόμοι, μὲ τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν τῶν δρόμων ἔχουν χρεωθῆ οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοί. Ἔχουν χρεωθῆ τὴν ζωάρκειαν, ἔχουν χρεωθῆ τὸ σπῆτι, δηλαδὴ τὸ φυλάκιόν τους, ἔχουν χρεωθῆ τὸ νερὸ τὸ ὁποῖον τοὺς ἐπῆγεν ὁ Ἐποικισμός, ἔχουν χρεωθῆ καὶ τὴν ἄμμον, ἀνάμικτον πολλάκις μὲ τὴν ζωάρκειαν. Ἐδόθησαν ζῶα. Τὰ ζῶα αὐτὰ ἐψόφησαν. Εἶπεν ἡ ὑπηρεσία: ἐψόφησαν, διότι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι κτηνοτρόφοι. Λοιπόν, Κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι ὁ λαός, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς τὰ σύνορα, ἦτο τόσον κτηνοτρόφος, ὥστε τὴν ἐπίδοσίν του νὰ τὴν ἔχῃ ἀναγάγῃ εἰς ἀπαράμιλλον ποίησιν βουκολικήν, εἰς στίχους ποντιακῆς διαλέκτου. Καὶ λαὸς ὁ ὁποῖος τὴν κτηνοτροφίαν ἔχει ἀναγάγει εἰς ποίησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι κτηνοτρόφος. Ἀλλὰ ἐψόφησαν τὰ ζῶα διότι δὲν εἶχον σταύλους, ἐψόφησαν διότι δὲν εἶχον νομήν, ἐψόφησαν διότι δὲν ἠμπόρεσαν νὰ ἐγκλιματισθοῦν, διότι ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς ψόφια καὶ διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι διορθώνουν τὰ δόντια τῶν ζώων διὰ νὰ φαίνωνται νεώτερα. Ὑπάρχουν εἰς τὰ σύνορα οἱ «Μαχαλάδες», ἕνας συνοικισμὸς Ποντιακός, ὁ ὁποῖος ὡς γλῶσσα εἰσχωρεῖ εἰς τὸ ἔδαφος τὸ Βουλγαρικόν. Ὑπάρχει ἕνας δρόμος, ὁ ὁποῖος ἐφάπτεται ἐδάφους ἑλληνικοῦ καὶ βουλγαρικοῦ. Τὸν δρόμον αὐτὸν τὸν κατεσκεύασεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Μὲ τὸν δρόμον αὐτὸν ἐχρέωσαν τοὺς πρόσφυγας! Καὶ ἐρωτῶ ἂν αὐτὸ εἶναι πολιτικὴ συνοριακή, ἂν αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες εἶναι ἀκρῖται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ μέσα διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Ἡ ἑλονοσία μαστίζει αὐτοὺς τοὺς πληθυσμούς. Ὑπεδείξαμεν πολλάκις τὴν ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς λελογισμένης καὶ ἐπιμελημένης συνοριακῆς πολιτικῆς. Εἰς τὰ 1926 ὑπεγράφη μία συντακτικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἵδρυε τρεῖς Ἐποπτείας, μίαν ἐν Σιδηροκάστρῳ, μίαν ἐν Δράμᾳ καὶ μίαν ἐν Κομοτινῇ. Αἱ ἐποπτεῖαι αὗται ἐπρόκειτο νὰ μελετήσουν ἐμπεριστατωμένως τὰς ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν τῆς ὀρεινῆς παραμεθορίου περιφερείας, ἐπρόκειτο νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις ἀφορώσας τὴν ἐγκατάστασιν τῶν οἰκείων πληθυσμῶν, τὴν διαρρύθμισιν κτηματικῶν διαφορῶν, τὴν ἐφαρμογὴν ἐποικιστικῶν μέτρων σχετικῶν πρὸς τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν διαμόρφωσιν γεωργικῶν κλήρων, τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπισκευὴν οἰκημάτων, τὴν ἐν γένει στέγασιν, τὸν ἐφοδιασμὸν καὶ τὴν περίθαλψιν, τὴν ἐξασφάλισιν συγκοινωνιῶν, τὴν ἀνέγερσιν διδακτηρίων, ἐκκλησιῶν, ἀσύλων, τὴν λῆψιν εἰδικῶν μέτρων διὰ τὴν κανονικὴν αὐτῶν λειτουργίαν, τὴν στρατιωτικὴν διαπαιδαγώγησιν καὶ ὀργάνωσιν τῶν κατοίκων, εἰδικὴν ἐπαγγελματικὴν μόρφωσιν αὐτῶν καὶ ἐν γένει τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τούτων μέχρι πλήρους ἀποκαταστάσεως αὐτῶν. Ἑκάστη ἐποπτεία θὰ ἱδρύσῃ καὶ προσκοπικὰς ὁμάδας παρ’ ἑκάστῳ συνοικισμῷ, μεριμνῶσα ταυτοχρόνως διὰ τὴν εἰδικὴν ἐθνικὴν μόρφωσιν. Δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἐποπτειῶν ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομ. δραχμῶν. Τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα, κυρωθὲν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ Ἐπιτροπῆς τῆς παρούσης Βουλῆς, περιλαμβάνει μίαν ὡραίαν συνοριακὴν πολιτικήν. Εἰσηγούμεθα, λοιπόν, εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ὅπως, ἐφόσον εἰς τὸν ψυχορραγοῦντα ἤδη προϋπολογισμὸν δὲν ἔχει ἀναγραφῆ κανὲν κονδύλιον διὰ τοὺς παραμεθορίους πληθυσμούς, εἰσηγούμεθα, λέγω, εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀναγραφῇ τὸ κονδύλιον τῶν 50 ἑκατομ. δραχμῶν εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν διὰ τοὺς παραμεθορίους πληθυσμοὺς πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῶν Ἐποπτειῶν καὶ πρὸς ἐπίτευξιν τῶν σκοπῶν δι’ οὓς ἀπεστάλησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὰ σύνορα. Ὡσαύτως ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπισπεύσει τὴν ἐπὶ ἀστικῆς βάσεως καὶ κλίμακος ἀποζημίωσιν τῶν ἐν λόγῳ παραμεθορίων πληθυσμῶν, διότι ὁ πρόσφυξ εἰς τὰ σύνορα μόνον ὅταν ἀποκτήσῃ τὸ συναίσθημα τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας θὰ ἔχῃ καὶ τὸ παρεπόμενον συναίσθημα τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς ἀτομικῆς ἀνεξαρτησίας διὰ νὰ δύναται νὰ ἀτενίσῃ εὐθαρσῶς καὶ μετὰ πεποιθήσεως πρὸς τὴν ζωὴν καὶ νὰ μὴ μεταπίπτῃ ἀπὸ ἀπογοητεύσεως εἰς ἀπογοήτευσιν.

§66Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Θεωρῶ οὐχὶ μόνον σκόπιμον, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένον ἐθνικῶς, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅταν λέγωμεν σύνορα τὸ νομοθετικὸν διάταγμα κάνει ἐξαίρεσιν, διότι ἀποβλέπει μόνον εἰς τὰ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν σύνορα. Ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῶν Νέων Χωρῶν, διεμαρτυρήθημεν διὰ αὐτὸ τὸ ζήτημα διότι δὲν ἦτο ὀρθὸν τοῦτο ἀπολύτως. Πρέπει δὲ ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ Νομοθετικὸν ἐκεῖνο Διάταγμα ὅταν λέγῃ «συνοριακὴν πολιτικήν», ἀποβλέπει μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰ σύνορα τῆς Βουλγαρίας. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι πλειστάκις μετέβην καὶ διεμαρτυρήθην διὰ τὸ κατ’ ἐξοχὴν σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα, ἐπιστήσας τὴν προσοχὴν αὐτοῦ καὶ ἀξιώσας τὴν τροποποίησιν τοῦ διατάγματος. Καθότι, ὡς ἔχει τὸ Ν. Δ. ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ θὰ βλάψῃ πολὺ καὶ θὰ μαράνῃ τὴν ψυχικὴν ἑνότητα τῶν παραμεθορίων προσφυγικῶν πληθυσμῶν. Διότι πῶς ἐξηγεῖται νὰ λαμβάνεται μέριμνα διὰ τὰ σύνορα πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ νὰ μὴ λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὰ κυρίως σύνορα, τὰ πρὸς τὴν Σερβίαν, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὰς νέας ἐπαρχίας, διεμαρτυρήθημεν; Ὑπάρχει δὲ καὶ ἐπίσημος ἔκθεσις τοῦ Ἐποικισμοῦ, ἡ ὁποία τιμᾷ τὸν Ἐποικισμόν, καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ Διάταγμα αὐτό, θὰ εἶναι ἐγκληματικόν. Δυστυχῶς δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπεκταθῶ εἰς λεπτομερείας τινάς περὶ τῶν συνεπειῶν, ἂν ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ διάταγμα. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς γνώμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τὸ συνοριακὸν πρέπει οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Νέων Χωρῶν νὰ ἐκθέσουν τὴν γνώμην μόνον ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὑπάρχουν πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν δημοσιότητα. Τοῦτο ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ἐννοεῖ τὰ σύνορα τὰ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν καὶ ὄχι ὁλοκλήρου τῆς Χώρας, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐκφράζομεν παράπονα.

§67Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως θέλει ἐπεκταθῆ ἐφ’ ὅλων τῶν συνόρων.

§68Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Συμφωνοῦμεν κ. Συνάδελφε, διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ ἴδωμεν συμπεριλαμβανομένους καὶ τοὺς ἄλλους πληθυσμοὺς περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξ ἴσου φρουροῦν τὰ σύνορα τῆς πατρίδος καὶ τονώνουν αὐτὴν ἠθικῶς καὶ οἰκονομικῶς. Ζητοῦμεν ἐπιμόνως ὅπω τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμ. δραχ. καταχωρηθῇ εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγένετο τοῦτο εἰς τὸν παλαιόν, διότι τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ ὡς ἄνω νομοθετικὸν μέτρον δὲν πρόκειται νὰ συνεχισθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως διὰ τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον ἔχει ἐσχάτως συναφθῆ, διότι τὸ δάνειον αὐτὸ ἀνερχόμενον εἰς 3.000.000 λιρῶν ἔχει διανεμηθῆ ὡς ἑξῆς· 1.950.000 λίραι διὰ τὴν ἀγροτικὴν καὶ 1.070.000 λίραι Ἀγγλίας διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὸ ὑπόλοιπον διὰ τὸν δρόμον Ὀσενίτσης καὶ διὰ γενικὰ ἔξοδα. Ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν 2 περίπου ἑκατομμ. διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν πρόκειται νὰ διατεθοῦν εἰς μὲν τὴν Μακεδονίαν 1.500.000 λίρας, διὰ τὴν Θράκην 140.000 διὰ δὲ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, Ἤπειρον καὶ Νήσους 400.000. Ὅπως ἐδήλωσε ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως καὶ ὅπως ἐδήλωσεν καὶ ὁ γεν. διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας εἰς τὸν τύπον, διὰ τοῦ κονδυλίου τούτου δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀποκατάστασις νέων ἀγροτῶν ἀναποκαταστάτων, ἀλλὰ πρόκειται νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὑπὸ ἐγκατάστασιν εὑρισκομένων προσφυγικῶν οἰκογενειῶν καὶ ὅτι 7 χιλ. οἰκογένειαι ἀγροτῶν προσφύγων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ 5 χιλ. ἀγροτικῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν ἐν Π. Ἑλλάδι, θέλουν μείνῃ ἄνευ ἀποκαταστάσεως καὶ ἄνευ στέγης, ἔξω τοῦ πλαισίου τοῦ δανείου.

§69Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ποῦ εὑρίσκονται;

§70Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Εὑρίσκονται καὶ φθίνουν ὑπὸ σκηνάς, εἰς σταύλους, εἰς πρόχειρα παραπήγματα, εἰς σχολεῖα, εἰς συγγενικὰς οἰκογενείας καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Μακεδονία ἀναζητοῦσαι ἐκτάσεις διὰ νὰ δυνηθοῦν ν’ ἀποκατασταθοῦν. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους παρουσιάζω δὲν εἶναι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους κατεσκεύασα ἐγώ, διὰ νὰ μὴ νομίσητε ὅτι ὑπάρχει μία μεγαλοποίησις, εἶναι ἀριθμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὁμολογοῦν περὶ 12 χιλ. οἰκογενειῶν (κατ’ ἐμὲ εἶναι πολὺ περισσότεραι) αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ μείνουν ἔξω τοῦ πλαισίου τοῦ ἀγροτικοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Πρὸς ἀποκατάστασιν καὶ τῶν οἰκογενειῶν τούτων πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἀνάλογον κονδύλιον εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπ. Γεωργίας. Ἡ Ἐπ. Ἀποκαταστάσεως μέλλουσα νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, δὲν πρόκειται πλέον νὰ ἐπεκταθῇ οὔτε εἰς ἔργα συγκοινωνίας, οὔτε εἰς ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων, οὔτε εἰς ἄλλας δημοσίας ὠφελείας ἐγκαταστάσεις, ἴσως δὲ καὶ ἐκ τῶν ἀστέγων δυνηθῇ νὰ περιλάβῃ μόνον 1500 οἰκογενείας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ Ε.Α.Π. ἐκτὸς τῶν 150 χιλ. λιρῶν διὰ τὸν δρόμον Δράμας–Ὀσενίτσης δὲν θὰ ἐκτελέσῃ ἄλλα ἔργα, ποία ὑπηρεσία ποῖον Ὑπουργεῖον θὰ κατασκευάσῃ τὰς γεφύρας τοὺς δρόμους, τὰς ἐκκλησίας, τὰ σχολεῖα τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν; Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀκριβῶς ἐπιμένομεν, ὅπως εἰς τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν ἀναγραφῇ τὸ κονδύλιον τῶν 50.000.000 δραχ.

§71Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσαι οἰκογένειαι ἔχουν ἀποκατασταθῆ;

§72Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Περὶ τὰς 247 χιλιάδες ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφίσωμεν ἄνευ μερίμνης τὰς 7 χιλ. οἰκογενίας τῆς Νέας Ἑλλάδος καὶ τὰς 6 χιλ. τῆς Π. Ἑλλάδος, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξηγήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην ὅπως περὶ αὐτῶν τῶν ἀπομενουσῶν ἄνευ οἱασδήποτε ἀποκαταστάσεως προσφυγικῶν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν μεριμνήσῃ ὁ νέος προϋπολογισμός. Γνωρίζομεν τὰς δυσχερείας τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ οἱ πρόσφυγες, κύριοι, ἂν θέλετε, ἂς θεωρηθοῦν καὶ αὐτοὶ ὡς ἓν δάνειον παραγωγικόν, διὰ τὸ ὁποῖον νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος ἓν οἱονεὶ τοκοχρεωλύσιον. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι αὐτοὶ οὗτοι ἀποτελοῦν κεφάλαιον παραγωγικόν. Ἔχομεν ἐξ ἄλλου εἰς Ρωσσίαν 150 Ποντίους. Ἀναφέρω καὶ τούτους, διότι ἐφ’ ὅσον συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὀφείλομεν νὰ παρουσιάσωμεν τὴν εἰκόνα ὅλων τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῷ μέτρῳ τῆς οἰκονομικῆς δυνάμεως τοῦ τόπου, εἰς τί δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ποίας ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ θεραπεύσῃ. Ἡμεῖς, ὡς Κράτος, δαπανῶμεν ποσὰ τεράστια ἵνα ἐπιτύχωμεν ὥστε αἱ γεννήσεις νὰ εἶναι περισσότεραι τῶν θανάτων. Ἐδῶ ὁ Θεὸς μᾶς ἔδωσε 150 χιλ. δημιουργημένους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1932 καὶ ἐντεῦθεν ἀναμένουν νὰ ἀνατείλουν ἡμέραι καλλίτεραι, διὰ νὰ κατέλθουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οὗτοι εἶναι Πόντιοι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνταλλάξιμοι. Ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ἐμψύχου αὐτοῦ πολυτίμου ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἐπανεύρῃ τοὺς παλαιοὺς οἰκείους του καὶ συγγενεῖς καὶ συναναμιχθῇ μετ’ αὐτῶν καὶ ν’ ἀποτελέσῃ ἓν σύνολον πάγιον καὶ βιώσιμον, συντελεστικὸν οἰκονομικῆς παραγωγικότητος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ὡς καὶ περὶ τῶν 400 σεισμοπλήκτων οἰκογενειῶν ἐν Γιάλτᾳ διότι πᾶσα παρερχομένη ἡμέρα συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ὑφίστανται καὶ μίαν ἀβαρίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ὀφείλω, καὶ ὡς ἐκπροσωπῶν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ὡς ἰδιαιτέρως προερχόμενος ἀπὸ τοὺς Ποντίους, νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἐρχόμενοι εἰς τὴν Ἑλλάδα θ’ ἀποτελέσουν ἓν κεφάλαιον πλουσιωτάτης καὶ ἐθνικωτάτης ἀποδόσεως. Συναφέστατον μὲ τὴν παγίωσιν τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ μὲ τὸ ριζοβόλημα τῶν ἀγροτῶν εἰς τοὺς συνοικισμούς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἀπολύτως τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, συναφές, λέγω εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῶν σχολικῶν κτιρίων. Περὶ σχολικῶν κτιρίων θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω μᾶλλον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Τὸ γνωρίζω. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὰ σχολικὰ κτίρια εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συγκρατοῦν τὸν προσφυγικὸν συνοικισμόν, διότι οἱ πρόσφυγες φεύγουν ὅταν δὲν ὑπάρχει σχολεῖον εἰς τὸν συνοικισμὸν διὰ τὰ παιδιά των, διὰ τὸν λόγον τοῦτον παρεμβάλλεται, λίαν δικαίως τὸ ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως σχολικῶν κτιρίων καὶ λίαν δικαίως, ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μεριμνήσῃ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων τῆς χώρας, μεριμνήσῃ, λέγω περὶ σχολικῶν κτιρίων. Διότι, τώρα, ἕνας συνοικισμὸς προσφυγικὸς ὁ ὁποῖος, ὅπως εἶπον ἀποδίδει μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν ὕπαρξιν σχολείων καὶ ἐκκλησιῶν, ἕνας προσφυγικὸς συνοικισμὸς διὰ νὰ ἀνεγείρῃ ἓν σχολικὸν κτίριον ὀφείλει νὰ κρούσῃ ὄχι μόνον ἑνὸς καὶ μόνου ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τὴν πόρταν, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποταθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως νὰ πάρῃ ἓν μέρος τοῦ ὑλικοῦ, ν’ ἀποταθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ πάρῃ ἓν μέρος τῶν μετρητῶν, ν’ ἀποταθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διὰ νὰ πάρῃ ἓν κονδύλιον ἀπὸ τὰ διδακτικὰ τέλη, ν’ ἀποταθῇ εἰς τοὺς δημοσίους καὶ κοινοτικοὺς προϋπολογισμούς καὶ εἰς τὴν προσωπικὴν τῶν προσφύγων ἐργασίαν καὶ συνδρομήν, ν’ ἀποταθῇ ἐπὶ τέλους καὶ εἰς τὸν μέλλοντα νὰ λειτουργήσῃ θεσμὸν τῶν ἀνταλλαξίμων Ἑλληνικῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν καὶ ἔτσι λοιπόν, διὰ νὰ κτισθῇ ἓν σχολικὸν κτίριον ὁ πρόσφυξ ὀφείλει νὰ ταλαιπωρῆται πλανώμενος καὶ ἐπαιτῶν ἀπὸ Ὑπουργείου εἰς Ὑπουργεῖον. Ἐφ’ ὅσον δὲ παρ’ ὅλας τὰς ταλαιπωρίας του τὸ βλέπει ἀτελὲς, ἐφ’ ὅσον τὸ βλέπει ἡμιτελές, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ πρόσφυξ νὰ ἀγαπήσῃ καὶ ριζοβολήσῃ εἰς τὸν συνοικισμόν. Ὑπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς παγιώσεως τῶν προσφύγων εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, παρουσιάζομεν τὸ ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως σχολείων ὡς ζήτημα ἐπιτακτικῶς ἐπεῖγον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν καὶ προαγωγὴν τῶν Σχολῶν, τὴν διαβάθμισιν καὶ προαγωγὴν τῶν προσφύγων διδασκάλων, διὰ τὴν τύχην τῶν ἱερέων καὶ ἀρχιερέων τῶν Νέων Χωρῶν, καὶ τὴν διοίκησιν τῆς Ἐκκλησίας θὰ μιλήσω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπ. Παιδείας. Ὥστε ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ὀφείλουν εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν νὰ μεριμνήσωσιν περὶ αὐτῶν τῶν ζωτικωτάτων θεμάτων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν κοινότητα ἡ ὁποία ἐξεπήδησεν ἐκ τῆς τέφρας καὶ τῶν ἐρειπίων ὡς φοῖνιξ, τὸ Κιλκίς, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἑνὸς τελευταίου ψηφίσματος οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ τὴν στέγασιν τοῦ σχολικοῦ κτιρίου. Φαντάζεσθε, κύριοι, τί ὑποφέρουν οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ οἱ ἀπομεμακρυσμένοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κἂν τὴν δύναμιν οὔτε καὶ τὰ μέσα νὰ ἀποτανθοῦν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τὰ ὁποῖα θὰ μεριμνήσουν περὶ τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὸν πόνον τῶν προσφύγων ποῦ δὲν ἔχουν σχολεῖα, καὶ τὴν νοσταλγίαν τῶν σχολικῶν κτιρίων καὶ τῶν σχολικῶν θεσμῶν τοὺς ὁποίους εἶχον πρίν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, λέγω, νὰ σᾶς ἀναγνώσω μέρος τοῦ ψηφίσματος τῆς κοινότητος Κιλκίς, διὰ νὰ ἰδῆτε ὑπὸ ποίου πόνου διακατέχονται αἱ δυστυχεῖς αὗται ὑπάρξεις. «Ὁ χῶρος τῆς ἐνταῦθα σπουδαζούσης νεότητος εἶναι στενὸς καὶ ἀνθυγιεινός. Τοῦτο ἐτονίσθη εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα κατ’ ἐπανάληψιν. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθημεν. Δι’ ὃ συνήλθομεν εἰς τὸ Κοινοτικὸν Κατάστημα ἵνα ἐπικαλεσθῶμεν ἅπαξ ἔτι τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ἀρωγὴν πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ὑπὸ ἀνέγερσιν σχολικοῦ κτιρίου, ἵνα ἀπαλλαγοῦν χίλια δυστυχῆ προσφυγόπουλα ἀπὸ τοῦ νὰ σήπωνται εἰς τὰ ἀνθυγιεινὰ δωμάτια καὶ ἵνα ἀξιωθοῦν καὶ ταῦτα νὰ ἀποκτήσουν τὴν κατ’ ἄμφω εὐεξίαν.

§73Δ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Γνωρίζετε, Κύριε Συνάδελφε τὸ ἐνδιαφέρον ἡμῶν πρὸς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλ’ ὑμεῖς, ὅταν περιωδεύσατε καὶ ἐπήγατε εἰς τὴν Πελοπόννησον, εἴχατε τὴν πρόνοιαν νὰ ἴδητε καὶ τὰ σχολεῖα εἰς τὰ ὁποῖα διαιτῶνται οἱ μαθηταὶ οἱ ἐντόπιοι;

§74Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τὸ ὁμολογῶ, ὄχι.

§75Δ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Σᾶς πληροφορῶ τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ μαθηταὶ ἐκείνων τῶν μερῶν διδάσκονται εἰς τὰς Ἐκκλησίας καὶ ἀντὶ θρανίων κάθηνται εἰς πέτρας. Ὄχι μόνον τρῶγλαι δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ οὔτε χοιροστάσια, διὰ τοὺς μαθητὰς τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν εὑρίσκονται ὅλα τὰ σχολεῖα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, πῶς θέλετε νὰ εὑρίσκωνται τὰ σχολεῖα τῶν προσφύγων εἰς καλυτέραν;

§76Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων. Οὐδένα ἐμέμφθην οὔτε λέγω ὅτι πρέπει μόνον περὶ αὐτῶν νὰ μεριμνᾷ τὸ Κράτος. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι παρουσιάζει ὁ λόγος μου ποιάν τινα μεροληψίαν. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, τῶν προσφύγων. Καὶ δὲν πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ σταυρώνωμεν τὰς χεῖρας καὶ νὰ παρηγορούμεθα, διότι καὶ τὰ σχολεῖα τῶν ἐντοπίων εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Λυποῦμαι, κύριε συνάδελφε, πολὺ δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ τῶν γηγενῶν σχολείων καὶ δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἑνώσητε μεθ’ ἡμῶν τὰς ἐνεργείας σας. Συνιστῶμεν εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, ὅπως τάχιστα θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ταμείων ἀνταλλαξίμων κοινοτικῶν καὶ κοινωφελῶν περιουσιῶν, διὰ νὰ δοθοῦν καὶ ἐκ μέρους τῶν προσφύγων πόροι, ὥστε ἐκ τῶν πόρων τούτων νὰ κατασκευασθοῦν σχολεῖα καὶ Ἐκκλησίαι καὶ διὰ νὰ μὴ νομιζώμεθα καὶ ἡμεῖς ὡς διαρκῶς θέλοντες νὰ βαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν. Σύμφωνα μὲ τὸ Νομοθ. τοῦτο Διάταγμα, διὰ τῆς περισυλλογῆς εἰς ἓν ταμεῖον τῆς περιουσίας τῶν ἐν Τουρκίᾳ κοινοτήτων, μονῶν, σχολῶν, νοσοκομείων καὶ πάσης φύσεως νομικῶν προσώπων, ἱδρυμάτων καὶ ὀργανισμῶν, πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνέγερσιν ἐκπαιδευτικῶν, ἐκκλησιαστικῶν φιλανθρωπικῶν καὶ λοιπῶν ἐκπολιτιστικῶν κτιρίων καὶ ἀσύλων. Εἰδικῶς συνιστῶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ὅπως τάχιστα θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον τοῦτον, ὁ ὁποῖος δὲν πρόκειται νὰ βαρύνῃ κατ’ οὐδὲν τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, διότι οἱ μὲν πόροι αὐτοῦ καὶ τὰ 50.000.000 δρ. εἰς ὁμολογίας ὡς πρώτη προικοδότησις εἶναι ἐκ τῶν περιουσιῶν τῶν τέως ἐν Τουρκίᾳ Κοινοτήτων καὶ κληροδοτημάτων, οἱ δὲ ὑπάλληλοι θὰ μισθοδοτοῦνται ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ταμείου, χωρὶς οὕτω, ὡς εἶπον, κατ’ οὐδὲν νὰ βαρύνεται ὁ προϋπολογισμός. Σκοπὸς ἡμῶν, κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι νὰ διαλαλήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς τὸν ἑλληνικὸν Λαὸν ὅτι δὲν εἴμεθα καθόλου ἐπιρρεπεῖς εἰς τὸ νὰ ζητοῦμεν διαρκῶς, ἀλλ’ ὅτι ἐρχόμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἀπὸ ἀπόψεως ἀγροτικῆς. Εἴπομεν, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὰς δηλώσεις τῆς Ε.Α.Π. δύο ἑκατομμύρια περίπου λιρῶν ἐκ τοῦ τελευταίου δανείου θὰ διατεθῶσι διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἤδη γενομένης ἐγκαταστάσεως, καὶ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ 1500 μόλις οἰκογενειῶν ἐκ τῶν ἀναποκαταστάτων 12.000 τοιούτων.

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀποφασισμένον. Συνεζητήθη διὰ μακρῶν τὸ ζήτημα, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως θὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ ζήτημα. Θὰ ἔπρεπεν, ἴσως, ἕνα μικτὸν σύστημα νὰ ἀκολουθήσωμεν.

§78Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὸ σύστημα καὶ τοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους θέλει δαπανηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἀποκλείεται πᾶσα συγκοινωνιακὴ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωκα, ἀφορᾷ εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἶχεν ἀποφασίσει νὰ προβῇ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἤδη τυχόντων μιᾶς ἐγκαταστάσεως κλήρου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Εἴπαμεν ὅμως ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ἀπόλυτον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἐδέχθη νὰ ἐξετάσῃ τοῦτο εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται ἀπολύτως ὁριστικόν.

§80Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Βεβαίως διαλύονται οὕτω οἱ φόβοι μας μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει προκειμένου διὰ τὰ ἔργα συγκοινωνίας...

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς διαλύσω κανένα φόβον. Πρόκειται νὰ σᾶς δώσω πληροφορίαν ὅτι τὸ ζήτημα, ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὸ θεωρῶ εἰσέτι ἐκκρεμοῦν. Εἶναι δὲ δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νὰ τροποποιήσῃ τὴν πολιτικήν της, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό, καίτοι ὁμολογῶ ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους προβάλλει εἶναι πολλοὶ ἰσχυροί. Οἱ λόγοι εἶναι, ὅτι ἡμεῖς μὲν λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀγρότας ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, αὐτοὶ δὲ ἰσχυρίζονται ὅτι πρέπει νὰ ἀσφαλίσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ὕπαιθρον ἵνα μὴ κατέλθωσιν εἰς τὰς πόλεις. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων ἡ ἀντίληψις μου εἶναι ὅτι δὲν ἐλήφθη ὁριστικὴ ἀπόφασις καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ἐπεφυλάχθη νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν μετὰ προηγουμένην ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, διότι ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο νὰ γίνῃ συγχρόνως.

§82Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ θέλει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, ἄνευ τῆς κατασκευῆς οὐδενὸς κοινωφελοῦς ἔργου, ὡς ἐσυνείθιζε νὰ κατασκευάζῃ μέχρι σήμερον.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐγὼ ὁμιλῶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἔλαβεν τὴν ὁριστικὴν μορφὴν τῆς δαπάνης, δηλαδὴ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, μόνον διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κλήρων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔτυχον μιᾶς ἐγκαταστάσεως, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἔτι περαιτέρω διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον ἀκόμη οὐδεμιᾶς ἐγκαταστάσεως.

§84Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Μᾶς ἀπησχόλησεν ὡσαύτως καὶ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ περαιτέρω διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ συναφθέντος προσφυγικοῦ δανείου. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἐφηρμόσθη ὑπῆρξεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν δαπανηρότατον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρουσίασε μίαν τοιαύτην σπατάλην καὶ ἐξεδήλωσε τοιαύτας νοθείας, ὥστε ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξελέγξωμεν τὸ βιβλιάριον οἱουδήποτε πρόσφυγος ἀγρότου, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκ τῶν εἰς τὴν χρέωσιν αὐτοῦ ἀναγομένων 20–30 χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ¼ ἢ μᾶλλον τὸ ½ μόλις ἔχει περιέλθει οὐσιαστικῶς εἰς τὰς χεῖρας τοῦ πρόσφυγος. Τὸ προσφυγικὸν δάνειον τοῦ 1924 τῶν καθαρῶν 9.970.016 λιρῶν παρουσιάζει 904.405 ἀγγλικὰς λίρας ὡς ἔξοδα γενικά. Δηλαδὴ 10% γενικὰ ἔξοδα ἐπληρώσαμεν ἡμεῖς οἱ πρόσφυγες. Πληρώνομεν ἐπίσης καὶ τόκον 8% διὰ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον εἶχε συναφθῆ πρὸς 7%. Πέραν δὲ τούτων εἶναι καὶ αἱ διαφοραὶ δραχμῆς καὶ λίρας, λίρας καὶ δραχμῆς, αἱ νοθεῖαι, αἱ ἐργολαβίαι, αἱ διάφοροι καταχρήσεις καὶ κλοπαί. Πληρώνομεν καὶ ταύτας ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, χρεωνόμενοι εἰς τὰ βιβλιάριά μας. Μᾶς χρεώνουν καὶ τὴν ζωάρκειαν τῶν 13 ὀκάδων καλαμπόκι! Καὶ ἐρωτῶ: μετανάσται εἴμεθα ἡμεῖς ἢ εἴμεθα πρόσφυγες; Εἴμεθα πρόσφυγες! Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ μιὰ διάκρισις τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰς χρέη ζωϊκά, χρέη πρὸς συντήρησιν τοῦ πρόσφυγος εἰς τὴν ζωήν, καὶ χρέη παραγωγικά, ὡς εἶναι λ. χ. τὰ ἐφόδια, ἡ γῆ, τὸ σπῆτι κ.τ.λ. Καὶ θὰ ἔπρεπε τὰ μὲν χρέη τὰ ζωϊκὰ νὰ ἐπωμίζεται τὸ Κράτος, τὰ δὲ χρέη τὰ παραγωγικὰ νὰ βαρύνουν τοὺς ἀγρότας. Τουλάχιστον αἱ Διοικητικαὶ Ὑπηρεσίαι τοῦ ἐποικισμοῦ τῶν γηγενῶν κολλήγων καὶ ἀκτημόνων πληρώνονται ἀπὸ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ αἱ ἰδικαί μας ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι ἐποικισμοῦ καὶ ἀποκαταστάσεως, ὅλαι πληρώνονται καὶ αὐταὶ ἐκ τοῦ δανείου τούτου καὶ εἰς χρέωσιν ἡμῶν. Τὰ οἰκονομικὰ βάρη τῶν προσφύγων ὁμολογήσατε, κύριοι, ὅτι εἶναι δυσβάστακτα. Δι’ αὐτό, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, εἶπον ὅτι ὅταν ὁ ἑλληνισμὸς ἐδαπάνα ὑπὲρ ἡμῶν δὲν εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ ἀνοίξῃ χρεωλυτικὸν λογ)σμὸν τοὐλάχιστον διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔδωκε διὰ νὰ σώσωμεν τὸ σαρκίον μας. Ἀλλὰ σήμερον θὰ πληρώσωμεν δυστυχῶς καὶ τὸν δρόμον ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ πάῃ ὁ πρόσφυξ καὶ τὰ ὑποζύγιά του.

§85Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πρὸς ἀποφυγὴν ἀδικαιολογήτου δηλητηριάσεως τῆς προσφυγικῆς γνώμης, πρέπει συγχρόνως μὲ αὐτὰ νὰ ἐξαίρεται καὶ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα μᾶς εἴπατε εἶναι ὀρθὰ ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὰ τοκομερίδια τοῦ συναφθέντος δανείου, εἶναι τὸ Κράτος. Οἱ πρόσφυγες τώρα μόλις εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν καὶ τοὺς κάμνομεν εὐκολίας πολλάς, θὰ παρέλθῃ δὲ πολὺς καιρὸς διὰ νὰ συμπληρώσουν τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλῶν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπῆλθε συμφωνία μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, ὥστε ἡ γῆ νὰ δοθῇ ὑπὸ συνθήκας αἱ ὁποῖαι θὰ τοὺς ἐπιτρέψουν νὰ ἀποκατασταθοῦν καὶ νὰ προοδεύσουν εἰς τὸ ἔργον τὸ παραγωγικόν. Βεβαίως σεῖς ἐν τῇ μερίμνῃ σας ὑπὲρ τῆς προστασίας τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων λέγετε ταῦτα, πρέπει ὅμως, ἂν θέλετε νὰ εἶσθε δίκαιοι, νὰ λέγετε καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην ἄποψιν ὥστε νὰ προέρχεται ἡ ἰσορροπημένη ἀντίληψις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προέρχεται ἐκ τῶν ἐδῶ λεγομένων.

§86Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία διενεργεῖται δαπάναις καὶ εἰς χρέωσιν τῶν προσφυγικῶν βιβλιαρίων. Ἂν ὁ χρόνος τὸ ἐπέτρεπε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσουμε καὶ περαιτέρω τί εἶναι αἱ ἀποζημιώσεις ποὺ δίδονται εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ τί θὰ δοθῇ καὶ ποῖα εἶναι τὰ κωλύματα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Ἡ περίθαλψις ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς πρόσφυγας δὲν ἐχρεώθη· ἐχρεώθησαν μόνον τὰ ἔξοδα τῆς ἐγκαταστάσεως. Ὅλαι αἱ λοιπαὶ δαπάναι βαρύνουν τὸ Κράτος.

§88Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε λίαν εὐλαβῶς νὰ ἐπιμένω ὅτι καὶ ἡ ζωάρκεια ἡ χορηγηθεῖσα ἔχει ἀχθῇ εἰς χρέωσιν.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Διὰ τὴν παραγωγήν, μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν.

§90Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Μόλις ἐστάλησαν εἰς τὸ χωριό.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἶναι δύο τὰ στάδια. Πρῶτον εἶναι τὸ στάδιον τῆς περιθάλψεως. Ὁ πρόσφυξ ὅταν ἦλθεν ἐδῶ συντηρεῖτο δαπάναις τοῦ Κράτους χωρὶς νὰ πληρώνῃ. Εὐθὺς ὡς ἐδόθη ἡ ἐγκατάστασις, ἤρχισε νὰ χρεώνεται ἡ ἐγκατάστασίς του δι’ ὅλας τὰς παραγωγικὰς δαπάνας. Μία τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν εἶναι καὶ ἡ ζωάρκεια, περὶ ἧς ὁμιλεῖτε, δηλαδὴ ὁ πρόσφυξ κατὰ τὸ διάστημα τὸ μεσολαβοῦν μεταξὺ τῆς σπορᾶς καὶ τῆς ἐσοδείας ἔχει ἀνάγκην νὰ συντηρῆται καὶ τῷ ἐδόθη μία προκαταβολὴ ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως τὴν ὁποίαν πρόκειται ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ἅμα τῇ ἀποκομίσει τοῦ προϊόντος ἐκ τῆς καλλιεργείας. Αὐτὸ χρειάζεται. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς πρέπει νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἕως τώρα ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας δὲν ἔχουν εἰσπραχθῇ ἀπὸ τὸ δημόσιον πλέον τῶν 37 ἑκατομ. Ἑπομένως τί τὸ θέλετε τὸ θεωρητικὸν μέρος; Αἱ δαπάναι ὅλαι μέχρις ὥρας γίνονται ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§92Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι μὲ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ προτοῦ ἐγκαθιδρυθῇ αὕτη τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἀνέρχεται εἰς 1.600,000 λίρας, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ περιλαμβάνει καὶ τὴν ζωάρκειαν.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Διὰ τὴν ἐγκατάστασιν πάλιν.

§94Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπε «μὴ δημιουργῆτε πεπλανημένας ἐντυπώσεις, τὰ τοκοχρεωλύσια τὰ πληρώνει ὁ ἑλληνικὸς λαὸς» καὶ ἐγὼ σπεύδω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι καὶ τὸ 1.600,000 λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἐχρεώθη πρὸς τὸ Κράτος ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως, ἔρχεται καὶ αὐτὸ ὡς κεφάλαιον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης; δηλαδὴ πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ ἀπὸ τὸν πρόσφυγα ὥστε νὰ ἀποτελῇ καὶ κεφάλαιον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἂς ἀφήσωμεν τὰς θεωρίας. Ἡμεῖς δὲν εἴπομεν οὔτε διὰ τὰ 25 ἑκατομ. οὔτε τίποτε. Ὑπελογίσαμεν καὶ ἕνα κεφάλαιον Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλῶν τῶν προσφύγων. Ἐὰν εἰσεπράττοντο ὅλα, ἔπρεπε νὰ ἀποδώσουν 180 ἕως 200 ἑκατομμύρια. Εἰς τὶ ὑπελογίσαμεν ἡμεῖς; Ὑπελογίσαμεν 30–40 ἑκατομμύρια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπολογισμοί, ὥστε βλέπετε, κ. συνάδελφε, ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῆς θεωρητικῆς παρατηρήσεως τῶν πραγμάτων καὶ τῆς πρακτικῆς. Πιστεύσατε εἰλικρινῶς ὅτι μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῶν δυνάμεων τὰς ὁποίας διέθεσε τὸ Κράτος δὲν ἠδικήθησαν οἱ πρόσφυγες. Τόσον εἶναι τοῦτο βέβαιον, ὥστε ὁ ἐρχόμενος προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ ἕνα βάρος κολοσσιαῖον ἀπὸ ἀποζημιώσεις καὶ ἀπὸ δαπάνας τῶν προσφύγων. Πρέπει νὰ εἴδετε εἰς τὶ ποσὸν τεράστιον θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἐτησία καταβολὴ τοῦ Κράτους διὰ τὴν προσφυγικὴν ὑπόθεσιν, καὶ δικαίως, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ στάδιον δυνατοτήτων, τὸ ὁποῖον δὲν μποροῦμε νὰ ὑπερβῶμεν ὅσον καὶ ἐὰν τὸ θέλωμεν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδημιούργησαν αἱ ἱστορικαὶ περιστάσεις τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατρέψωμεν. Ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας ὀφείλει νὰ ἐκδηλωθῇ ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Μόνον τὰ ἀδύνατα δὲν θὰ γίνουν. Μόνον τὸ συμπληρωματικὸν μητρῷον καὶ ἡ ὑπηρεσία διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν προσφύγων θὰ ἀνέλθῃ πλέον τῶν 600 ἑκατομ. εἰς βάρος τοῦ Κράτους. Ἔπειτα ἔχομεν καὶ τοὺς πρόσφυγας ἐκ Βουλγαρίας, ἔχομεν δὲ ὕστερα καὶ τοὺς ἕλληνας ὑπηκόους. Ὑπάρχει φυσικὰ ἓν ὅριον, τὸ ὁποῖον δὲν μπορεῖ νὰ τὸ ὑπερβῶμεν. Ὅλοι μας προσπαθοῦμεν καὶ κάνομεν τὰ ἀδύνατα διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμα ὅτι δείχνεται τὸ Κράτος ἄστοργον δὲν εἶναι ἀκριβές.

§96Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Δὲν παρουσίασα τὸ Κράτος ὡς ἄστοργον.

§97Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἔφθασεν ἴσως καὶ πέραν τῶν δυνάμεών του.

§98Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἔχει ἐφαρμοσθῆ καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει κοστίσει τόσον πολὺ εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Ἐπιβάλλεται ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν γένει, ἐπισκοποῦσα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται μέχρι σήμερον, καὶ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ὑπῆρξε δαπανηρότατον καὶ κουραστικώτατον διὰ τὸν πρόσφυγα, χρησιμοποιήσῃ ἕτερον σύστημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ νέου προσφυγικοῦ δανείου. Θὰ συστήσωμεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συστήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ ἀποφύγῃ τὸ σύστημα τῶν δικαιολογητικῶν καὶ τῶν τμηματικῶν χορηγήσεων ξυλείας καὶ κεράμων καὶ πλίνθων καὶ τσιμέντου καὶ καρφοβελονῶν κλπ. καὶ ἐν γένει τὴν καταταλαιπώρησιν τοῦ πρόσφυγος. Διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ φτιάξῃ αὐτὸς ἕνα σπῆτι πρέπει νὰ κατεβαίνῃ εἰς τὴν Θεσ)νίκην νὰ φέρῃ δικαιολογητικὰ διὰ τὴν ξυλείαν, δικαιολογητικὰ διὰ τὰς καρφοβελόνας, δικαιολογητικὰ διὰ τὰ κεραμίδια, δικαιολογητικὰ διὰ τὰς πλίνθους καὶ ἐν γένει ὅλα αὐτὰ ἀπορροφοῦν τὸν πρόσφυγα εἰς ὁδοιπορικὰ καὶ εἰς ἡμεραργίας ἐτησίως ἄνω τῶν 150 ἡμερῶν. Εἷς λαμπρὸς ὑπάλληλος τοῦ Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας παρουσίασε τοῦτο δι’ ἀριθμῶν κτυπητῶν καὶ ἀναμφισβητήτων εἰς μίαν ἐμπεριστατωμένην καὶ λίαν μελετημένην ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀποδεχόμεθα καὶ ἡ ὁποία ἀναγνωσθεῖσα εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ Ἐπιτροπῆς, ἔκαμεν αἴσθησιν εἰς ὅλους τοὺς Συναδέλφους. Οὕτω, λοιπόν, ὁ πρόσφυξ ἐτησίως, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν συντέλεσιν τοῦ σπιτιοῦ αὐτοῦ καὶ τὴν προμήθειαν εἰς εἶδος τῶν ἐφοδίων, ὑφίσταται τὰ πάνδεινα, καθ’ ἣν στιγμὴν συγχρόνως ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ τοῦ δίδονται ὄχι πάντοτε ἐν καλῇ καταστάσει. Καὶ ὅμως θὰ χρεωθῇ μὲ ὅλα αὐτά, ἔστω καὶ ἀκατάλληλα δι’ ἐφοδιασμόν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον συνιστῶμεν, ὅπως τὸ σύστημα τὸ μέχρι σήμερον ἐφαρμοσθέν, τὸ ὁποῖον κατηνάλωσε ψυχικὰς καὶ σωματικὰς καὶ οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ πρόσφυγος, τὸ ἐγκαταλείψωμεν ἀπολύτως καὶ ἐφαρμόσωμεν ἓν σύστημα τοιοῦτον, ὥστε ἐφόσον ἡ Ε.Α.Π. τὸν πρόσφυγα τὸν ἔχει πλέον εἰς τὸ χέρι καὶ δὲν μπορεῖ νὰ φύγῃ, ἀντὶ νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ νὰ παίρνῃ τὰ ἐφόδιά του καὶ πάλιν εἰς εἶδος, νὰ τοῦ δίδωνται εἰς μετρητά, κατὰ δόσεις, ὥστε νὰ ἐφοδιάζεται αὐτὸς ὁ ἴδιος ὡς νοικοκύρης καὶ ὄχι ὑπὸ διαρκῆ κηδεμονίαν. Συγχρόνως συνιστῶμεν καὶ ἐπιμένομεν ὅπως ἀνασυσταθῶσι τὰ γνωμοδοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν εἰς τὰς διευθύνσεις τοῦ Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας. Ὑπῆρχεν ἓν γνωμοδοτικὸν συμβούλιον εἰς κάθε διεύθυνσιν ἀποτελούμενον ἀπὸ πρόσφυγας, τὸ ὁποῖον διεφώτιζε, συνεζήτει, ἐγνώριζε καὶ ἔλεγε τὰς τοπικὰς ἀνάγκας τῶν προσφύγων καὶ οὕτω ἐγίνετο μία ἐργασία κατόπιν συζητήσεως καὶ κατόπιν μελέτης καὶ οὐχὶ ὡς σήμερον, ὅπου τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ διευθυντοῦ ἢ τοῦ προϊσταμένου καὶ ὅπου οὐδὲν γνωμοδοτικὸν συμβούλιον λειτουργεῖ. Ἡ λειτουργία τοιούτων συμβουλίων θὰ εἶναι πολυτιμοτάτη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἐπανασύστασιν τῶν ἐν λόγῳ γνωμοδοτικῶν συμβουλίων πρὸς γνωμάτευσιν καὶ διαφώτισιν ὅσον ἀφορᾶ τὸν τρόπον καὶ τὰ μέσα τῶν ἐν ἀποκαταστάσει προσφυγικῶν οἰκογενειῶν. Ἐὰν ὑπάρχωσι προστριβαὶ μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, αἱ προστριβαὶ αὗται εἶναι ἔξω τῆς θελήσεώς των καὶ τοῦτο διότι δὲν ἔχει γίνει ἡ καταμέτρησις καὶ ἡ διανομὴ τῆς γῆς καὶ δὲν γνωρίζουσιν ἐπακριβῶς εἰς κάθε περιφέρειαν πόσος εἶναι ὁ κλῆρος ὁ ἀγροτικός. Ὑπάρχουν οἰκογένειαι ποὺ ἔχουν 7 μόνον στρέμματα, ἄλλαι ἔχουσι 30, ἄλλαι ἔχουν 25 καὶ ἄλλαι 10, διότι δὲν ἐγένετο ἡ καταμέτρησις, ἢ κτηματογράφησις καὶ δὲν ἐγένετο καὶ ἡ διανομή. Ἐὰν γίνῃ ἡ διανομή, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι αἱ περισσότεραι τῶν προστριβῶν θέλουσι διαλυθῇ. Τὸ ζήτημα τῆς στενότητος τῆς γῆς εἶναι σπουδαιότατον, ἅμα δὲ συντελεσθῇ ἡ διανομὴ αὐτή, ἑκάστη οἰκογένεια θὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ κλῆρον, θὰ ἔχῃ μάλιστα καὶ δι’ ἀγρανάπαυσιν καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐκλείψωσιν αἱ προστριβαί. Ἐφόσον ὅμως δὲν γίνεται ἡ καταμέτρησις, δὲν γίνονται δὲ καὶ τὰ ἔργα τὰ ἀποξηραντικά, εἶναι φυσικὴ συνέπεια νὰ ἔχωμεν προστριβάς, νὰ περιερχώμεθα δὲ εἰς δυσχέρειαν ἀποκαταστάσεως τῶν οἰκογενειῶν, αἵτινες αὔριον θὰ σχηματισθοῦν ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν γεννήσεων καὶ τῶν γάμων.

§99Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθοτάτη καὶ πράγματι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον ἰδιαιτέρως ἐμερίμνησα περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Πρόκειται νὰ λάβω μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ πολλαπλασιασθῶσι τὰ ὑπάρχοντα συνεργεῖα ἵνα ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου, ὅσον τὸ δυνατόν, διαστήματος ἐπιτευχθῇ ἡ διανομὴ τῆς γῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία, διὰ τὴν ἀπονομὴν τοῦ κλήρου. Διότι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον σήμερον ὁ γεωργὸς εἶναι βέβαιον ὅτι παραγνωρίζει τὴν γῆν, μὴ γνωρίζων ἂν θὰ εἶναι κάτοχος τῆς γῆς αὐτῆς ἢ ὄχι. Ὥστε νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ συντελέσω ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι προσέτρεξα καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν τὸ ὁποῖον μοὶ παρέσχε τὴν βεβαίωσιν, ὅτι θὰ μοὶ παράσχῃ πᾶσαν συνδρομὴν πρὸς τοῦτο.

§100Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁ κίνδυνος τῆς στενότητος τῆς γῆς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτραπῇ ἐν ἀρκετῷ μέτρῳ διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων τῆς συγκοινωνίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ὑπάρχει ἡ περιφέρεια Ὀσενίτσης εἰς τὴν περιφέρειαν Δράμας. Ἐκεῖ δύνανται νὰ ἐγκατασταθῶσι 10 χιλιάδες οἰκογένειαι σύμφωνα μὲ τὴν τελευταίαν τριμηνιαίαν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὅπως γράφει ἡ ἔκθεσις καὶ ὅπως γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς προσωπικῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῶσι 10 χιλιάδες οἰκογένειαι Νερὸ ἄφθονον, κλῖμα θαυμάσιον, φύσις ὀργιάζουσα εἰς βλάστησιν καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐστείλαμεν τὰς οἰκογενείας αὐτὰς ἐκεῖ, διότι δὲν ὑπάρχουν δρόμοι. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν 2 χιλιάδων οἰκογενειῶν τὰς ὁποίας ἐγκατέστησεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως αἱ περισσότεραι ἔφυγον ἀπὸ τὴν περιφέρειαν ταύτην, διότι ὑπάρχει μόνον μία σχεδία ἐπὶ τοῦ Νέστου, ἡ ὁποία ἑνώνει τὴν Ὀσένιτσαν πρὸς τὸ ἕτερον τμῆμα τῆς περιφερείας Δράμας. Καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα καὶ κατὰ τὰς πλημμύρας ἀποκλείεται ἡ περιφέρεια Ὀσενίτσης ἀπὸ τὸν ἄλλον κόσμον. Φοβήθηκε τὸ μάτι μου ἐκ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῶν δύο χιλιάδων οἰκογενειῶν δὲν ἔμειναν οὔτε αἱ μισαί. Ἀτυχῶς ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως περιορίζεται εἰς τὴν ἀγροτικὴν συμπληρωματικὴν ἀποκατάστασιν, ἡ ἔλλειψις δὲ συγκοινωνίας παρακωλύει πολλάκις τὴν ἐγκατάστασιν πληθυσμῶν εἰς τόπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εὐφορώτατοι. Εἰς τὸν νέον προϋπολογισμόν, ἐξαιρετικῶς καὶ μόνον διὰ τὴν Ὀσένιτσαν θὰ διατεθοῦν 150.000 λίραι. Λόγῳ αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει τὸ ἑξῆς: ὅτι εἰς τὸ χωρίον Πέροβο ἐνῷ εἰς τὴν Δράμαν τὸ σιτάρι ἔχει 6.65 δρχ. εἰς τὸ χωριὸ αὐτὸ πωλεῖται πρὸς 13 δραχμάς. Πῶς λοιπὸν ὁ γεωργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ νὰ ἀποκατασταθῇ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ σῖτος εἰς τὴν Δράμαν εἶχε 6 δραχμὰς καὶ εἰς τὸ χωριὸ 13;

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν παράγει ἐκεῖ σιτάρι;

§102Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Σίμψων λέγει καὶ περαιτέρω ὅτι λόγῳ τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῶν δρόμων, οὔτε οἱ καπνέμποροι δὲν μεταβαίνουν ἐκεῖ πρὸς ἀγορὰν τοῦ παραγομένου καπνοῦ. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος ποὺ δὲν δυνάμεθα νὰ στείλωμεν οἰκογενείας ἐκεῖ.

§103Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα τὸ καλαμπόκι τὸ τρώγουν 11 δρχ. ἐλλείψει συγκοινωνίας. Κύριε συνάδελφε, πάντως, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν δυνηθῇ, θὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ὁδικὸν δίκτυον εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὸν πλοῦτον θὰ αὐξήσωμεν, καὶ τὴν ἀκρίβειαν τῆς ζωῆς θὰ καταπολεμήσωμεν.

§104Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τώρα, Κύριοι, τὸν κίνδυνον τῆς στενότητος τῆς γῆς θὰ ἠδύνατο καὶ ἓν ἄλλον μέτρον νὰ ἀποτρέψῃ. Ἡ ἐφαρμογὴ δηλ. τοῦ νόμου τοῦ κατοχυρωματικοῦ τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας, ὡσαύτως δὲ τοῦ ὑφισταμένου περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, καὶ ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν. Ὑποδεικνύομεν τὰ μέτρα ταῦτα, διότι ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ὁ προϋπολογισμὸς ἐξ αἰτίας τῆς προσφυγικῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ θέλομεν νὰ συμβάλωμεν, ὥστε νὰ εἶναι ἐλαφροτέρα ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτοῦ, ὑποδεικνύοντες τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι μία ἀνακούφισις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν στενότητα τῆς γῆς, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους τῶν ὁμολογιῶν. Ἡ ἀγόρευσις ἡμῶν ἰδίως εἰς ταῦτα ἀποβλέπει, εἰς τὸ νὰ παρουσιάσωμεν δηλ. καὶ ἡμεῖς τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα, ἐφ’ ὅσον ἀπορρέουν ἐκ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, θὰ ἠδύναντο νὰ συμβάλωσι εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τοῦ ὁποίου καὶ ἡμεῖς, πληρώνοντες φόρους, συμμετέχομεν τὰ βάρη καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν αὐτὴν στοργὴν καὶ συμπάθειαν, μόνον ἐὰν ἤρετο τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν —ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ ἐπιβαρύνσεων—καὶ ἐφηρμόζετο ὁ παλαιὸς νόμος ὁ ὁποῖος ἦρεν τὸ θεμιτὸν μίσθωμα καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν δι’ ἐλευθέρας δημοπρασίας ἐνοικίασιν τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν.

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ κατήργησε;

§106Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη—μόνον τότε πιστεύσατε, ὅτι θὰ ἔχομεν ἕνα εἰσόδημα πολλῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, εἰσόδημα τὸ ὁποῖον σήμερον θὰ συνέβαλε εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν διὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι σήμερον σκεπτόμεθα πῶς νὰ μὴν ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐξ ἄλλου, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ θεμιτοῦ μισθώματος ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι, κατέστησαν ἡ μάστιγξ τῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν καὶ στενεύουν ἔτι περισσότερον τὴν ἤδη στενὴν καλλιεργήσιμον γῆν. Τί ἄραγε συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν; Ὑπάρχουν βοσκαὶ αἱ ὁποῖαι μὲ τὸ παλαιὸν νομοθέτημα ἔφερον ἐνοίκιον 240 χιλιάδας δραχμάς, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν δὲ τώρα τοῦ νόμου τοῦ λεγομένου ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν ἢ θεμιτοῦ μισθώματος ἐπιτρέπεται εἰς τὸν παλαιὸν ἐνοικιαστὴν νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ἐπιφέρῃ μείωσιν εἰς τὸ μίσθωμα, καὶ τοιουτοτρόπως μίσθωμα 240 χιλιάδων δραχμῶν κατῆλθε εἰς 50 μόνον χιλ. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴν τεραστίαν διαφοράν, καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ διὰ μίαν ἀκόμη δραχμὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φροντίζει νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Αὐτὸ εἶναι κέρδος θετικὸν ἀποσπασθὲν ἐκ τῶν χειρῶν μας. Τὸ εἴχομεν καὶ μᾶς διέφυγε. Πολλάκις ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὅπως φέρῃ εἰς ἰσχὺν ἕνα σχέδιον νομοθετικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὰ Χριστούγεννα, καὶ ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ φέρῃ εἰς ἐφαρμογήν, ὅπου σήμερον θὰ εἴχομεν ἐξ ἰδίων πόρων πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ συνέβαλλον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν. Ἀκολούθως σᾶς ἀναφέρω τὸν κτηνοτρόφον τὸν ὁποῖον ὁ ἐποικισμὸς καταστρατηγῶν τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ὁμαδικῆς ἐγκαταστάσεως μικρῶν κτηνοτρόφων εἰς χωριστοὺς συνοικισμούς, παρεμβάλλει εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς προσφυγικοὺς πληθυσμούς. Ὁ κτηνοτρόφος, κύριοι, πολλάκις ἐπιφέρει ἀγροζημίας. Ἀλλὰ τί νὰ κάμῃ ὁ ζημιωθείς; τὸ χωριὸ ἀπέχει πολλὰς ὥρας ἀπὸ τὸ Εἰρηνοδικεῖον· νὰ ἀπουσιάσῃ ὁ ἀγρότης δὲν τὸν συμφέρει καὶ τοιουτοτρόπως ὁ κτηνοτρόφος ἐπιβοηθούμενος ἀπὸ τὸ νομοθέτημα τοῦτο τὸ ὁποῖον ζημιοῖ οἰκονομικῶς καὶ ἀγροτικῶς τὸν πρόσφυγα εἶναι ἀπολύτως κυρίαρχος ὅλων τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, καὶ ὁ πρόσφυξ χωρὶς νὰ ἀποζημιωθῇ, διὰ νὰ μὴ δώσῃ καὶ χρήματα λόγῳ ἀμοιβῆς εἰς δικηγόρους, εἶναι ἀναγκασμένος νὰ παραιτηθῇ τοῦ ἀγῶνος, ὁπότε τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία τὴν ἀφίνομεν ἕρμαιον καὶ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κτηνοτρόφου. Δι’ αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἔπρεπε νὰ θεσπίσῃ τὸν θεσμὸν τῶν κινητῶν Εἰρηνοδικείων, ὁπότε καὶ θὰ πτοηθῇ ὁ κτηνοτρόφος διότι θὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ ἐμπόδια, ὡς πρὸς τὸν ζημιούμενον, τῶν ἀποστάσεων καὶ τῶν δαπανῶν. Ὡσαύτως ὁ πρόσφυξ θὰ ἔπρεπε νὰ ξεκουρασθῇ ἀπ’ ὅλα αὐτὰ τὰ δαπανηρὰ μέσα, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κρατήσῃ καὶ ριζοβολήσῃ εἰς τὸ μέρος αὐτοῦ, διότι φοβοῦμαι ὅτι ἡ στενότης τῆς γῆς, ἡ ἀστάθεια τοῦ ἀγροτικοῦ κλήρου, ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων συγκοινωνίας καὶ ἄλλων διοικητικῶν πολιτικῶν, ὑγειονομικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν εὐκολύνσεων θὰ τὸν κάμῃ νὰ νοσταλγήσῃ τὴν πόλιν, καὶ θὰ ζημιώσῃ καιρίως τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Ὡμίλησα κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπ. Γεωργίας καὶ περὶ διαφόρων ζητημάτων ἀναγομένων καὶ εἰς ἄλλας ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἁρμοδιότητας, διότι ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ προαχθῇ ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ συντονίσῃ καὶ νὰ ἐναρμονίσῃ ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ποθουμένη ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις. Πρέπει δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἐπαγρυπνῇ μήπως ἐκ τῆς ὀλιγωρίας τῶν διαφόρων ὀργάνων ἀποθάνῃ ἔστω καὶ εἷς πρόσφυξ, πενθήσῃ ἔστω καὶ εἷς ἀγροτικὸς καὶ μείνει ἔστω καὶ ἓν πλέθρον γῆς ἄνευ καλλιεργείας. Ἀκούομεν διαρκῶς, ὅτι οἱ πρόσφυγες, ἐλθόντες εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπεβάρυναν τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν φόρων ποὺ πληρώνουν, ἐντὸς ἐλαχίστων ἐτῶν τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι, συνέπραξαν καὶ εἰς τὴν δι’ ἀριθμῶν ἀποδεικνυομένην αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὰ 1924 ἡ Ἑλλὰς παρήγαγε δημητριακὰ 294.120 τόννους, ἐνῷ εἰς τὰ 1927 παρήγαγε 680 χιλιάδας τόννους δημητριακῶν. Συγκεκριμένως δὲ εἰς σῖτον εἰς τὰ 1924 ἡ Ἑλλὰς παρήγαγε 118.286 τόννους, ἐνῷ εἰς τὰ 1927 παρήγαγε 246.637 τόννους. Ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἐτριπλασιάσθη, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν σιτηρῶν ἠλαττώθη. Εἰς τὰ 1924 εἰσήχθησαν 407.161, ἐνῷ εἰς τὰ 1926 εἰσήχθησαν 318.605 τόννοι.

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐδιπλασιάσθη μόνον ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ.

§108Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἤκουσα ὅτι ἦτο 17 ἑκατομμύρια ὀκάδες καὶ πέρυσι ἐγένετο 52 ἑκατομμύρια.

§109Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι 17 ἀλλὰ 24 ἑκατομμύρια.

§110Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἴσως. Καὶ εἰς τοῦτο, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἐποικισμὸς ὁ ὁποῖος τοὺς γεωπόνους τοὺς ἐχρησιμοποίει μόνον διὰ τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν συνέβαλε, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐντεῦθεν μία αὔξησις περισσοτέρα ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν δημητριακῶν. Ὑπάρχει εἷς καπνέμπορος Πόντιος. Αὐτὸς εἰς μίαν περιφέρειαν ἔδωσε εἰς τοὺς πρόσφυγας καλὸν σπόρον καὶ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἡ περιφέρεια Αἰκατερίνης παρήγαγε πολὺ περισσότερον καὶ καλλίτερον ποιοτικῶς καπνόν. Δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε εἷς ἀγοραστὴς καπνοῦ, πρὸ πολλοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὁ ἐποικισμὸς ὁ ὁποῖος περιωρίσθη εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐλάχιστα ἐπεδόθη εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν προαγωγὴν τοῦ ἀγρότου. Ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ σημειώσω ὅτι πολύτιμος εἶναι ὁ θεσμὸς τοῦ ταμείου Προνοίας Καπνοῦ, τὸ ὁποῖον ἐργάζεται πολὺ καλά. Τώρα θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀποζημιώσεων, διότι καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν τόκων καὶ τῶν καλυμμάτων τῶν ὁμολογιῶν. Ἐὰν θέλετε δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν. Πάντως θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τελειώσω τὸ θέμα μου περὶ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, τῶν γενομένων αὐθαιρεσιῶν καὶ τῶν ἑκάστοτε ἀποκαλύψεων εἰς βάρος τῶν προσφυγικῶν περιουσιῶν διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὄχι μόνον ἐκτάσεις ἀστικάς, ἔχομεν τόσας, ὥστε αὗται νὰ ἀρκοῦν νὰ καλύψουν τὰς ὁμολογίας διὰ τὸ συμπληρωματικὸν καὶ πέραν τοῦ συμπληρωματικοῦ, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ πόρους τοσούτους, ὥστε νὰ πληρώνωνται καὶ οἱ τόκοι καὶ ὀλίγα πλέον ποσὰ νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τοὺς προϋπολογισμούς, ἀρκεῖ νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅμως τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀπασχολοῦν πρὸ πολλοῦ τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην καὶ τοὺς πρόσφυγας, θὰ ἐπιθύμουν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ ἀφορῶν τὰς ἀστικὰς ἀποζημιώσεις καὶ τὰς συναφεῖς ἀγροτικὰς τοιαύτας Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποζημιώσεις ἀπὸ πολλοῦ χρόνου συγκινοῦν καὶ τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς δικαιούχους. Ὀφείλω ὅμως πρωτίστως νὰ δηλώσω, ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία ὅλης αὐτῆς τῆς δικονομίας τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων καὶ ἡ ὑπηρεσία ὡσαύτως τῆς τραπέζης πληρώνεται ἀπὸ τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα. Αἱ χίλιαι ἑκατὸ ἐκτιμητικαὶ ἐπιτροπαί, τὰ διάφορα ἐφετεῖα, τὰ διάφορα γνωμοδοτικὰ συμβούλια, ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐξαιρέσει 8 ἢ 10 μονίμων ὑπαλλήλων, ὅλοι αὐτοὶ πληρώνονται ἀπὸ τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα διὰ τοῦ 1%, τὸ ὁποῖον ἡ τράπεζα πληρώνουσα τοὺς δικαιούχους, κρατεῖ ἀπὸ τὰς ἡμετέρας ἀποζημιώσεις.

§111Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Εἶναι τοῦτο φανερόν. Δὲν θέτω ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν κατ’ ἀπόλυτον τρόπον, βασιμότητα τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν θέτετε, ἀλλὰ τὰ πράγματα διαφέρουν καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐφέτος ἀναγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἰσπράξεις ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, ἀλλά...

§112Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἄλλο θέλω νὰ εἴπω· θὰ διαστείλω τὰς δαπάνας.

§113Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ποίας δαπάνας;

§114Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν αἱ δαπάναι τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῆς ἀνταλλαγῆς, τὴν ὁποίαν ἀφῆκαν οἱ Τοῦρκοι, ὑπάρχουν γνωμοδοτικὰ συμβούλια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὑπάρχουν διάφοραι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου. Λοιπὸν τὰς δαπάνας αὐτὰς τὰς πληρώνει ἡ Τράπεζα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἡ δὲ Τράπεζα κρατεῖ αὐτὸ τὸ 1% ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας μᾶς δίδει. Ἐπίσης ἡ Τράπεζα ἡ ἰδία ἔχει ὁλόκληρον προσωπικὸν διὰ τὴν διαχείρησιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν αὐτῶν κρατεῖ 2% ἀπὸ τὰ μισθώματα ½% ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀνταλλαξίμων. Θέλω νὰ εἴπω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια πληρώνονται ἀπὸ τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Συνάδελφε, πέραν αὐτῶν τῶν καταβολῶν αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐπλήρωσε τὸ κράτος 300 ἑκατομμύρια καθαρά.

§116Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ κ. Ὑπουργέ. Αὐτὰ εἶναι ὀφειλὴ τοῦ Κράτους πρὸς τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα διὰ τὰ ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν μισθώματα.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Μὰ τί σημαίνουν οἱ τόκοι, ὅλαι αὐταὶ δὲν εἶναι δαπάναι;

§118Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θέλω νὰ κάμω διαστολὴν τῶν δαπανῶν καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμω μερικοὺς καλοὺς λογαριασμούς, διὰ νὰ εἴμεθα καλοὶ φίλοι.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐφέτος ἐπλήρωσε ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς καθαρὰ 300 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§120Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τούτου, κ. ὑπουργέ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους, τὸ κράτος ἐπλήρωσε περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια. Μέρος τῶν τόκων τούτων τὸ χρεωστεῖ τὸ κράτος εἰς τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα, διότι συμφώνως μὲ ἄρθρον 12, παράγραφος 2 τοῦ ἐδαφίου 4 τῆς μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης Συμβάσεως, τὸ κράτος πληρώνει τοὺς τόκους λόγῳ χρέους, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ μισθώσεων εἰσπραχθεισῶν παρ’ αὐτοῦ ἐξ ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ μὴ παραδοθεισῶν εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν. Θά μοι ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τοῦτο. Ἐπειδὴ παρὰ τῇ δημοσίᾳ Ἑλλ. Γνώμῃ ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις ὅτι ὅλη ἡ πληθὺς αὐτὴ τῶν ἑκατομμυρίων πληρώνεται ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς ἐκπρόσωπος καὶ ἐγὼ τοῦ ἑλλ. λαοῦ νὰ τὸν διαφωτίσω ὅτι γίνεται ἁπλούστατα πληρωμὴ κρατικῆς ὀφειλῆς μὲ ὅλην τὴν τιμὴν καὶ εὐγενῆ προαίρεσιν, τοῦ νὰ μὴν ὑποτιμῶ καὶ τὰς θυσίας αὐτοῦ. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 42, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὸ κράτος ὡς ὀφειλέτην δι’ ὅσα μισθώματα ἔχει εἰσπράξει ἀπὸ τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Νὰ μὴ τὰ ἀναφέρω, κ. Ὑπουργέ;

§121Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι τὸ κράτος ἐκ τῶν γενικῶν του πόρων διέθεσεν κατὰ τὸ 1927 300 ἑκατομμύρια. Αὐτὸ εἶναι τόσον καθαρόν, ὥστε δὲν θὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὰς λεπτομερείας. Ἐὰν δὲν ὤφειλε καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν σκοπόν τινα ἡ διάθεσις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, δὲν θὰ ἐγίνετο. Ἀποτελεῖ καθῆκον ἂν θέλετε ἀποτελεῖ συμφέρον διότι συμβάλλει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν προσφύγων καὶ τῆς ὁλότητος· ἀλλ’ εἶναι γεγονός. Αὐτὸ πιστοποιῶ ἐγώ. Δὲν λέγω ὅτι ἀδικαιολογήτως κατεβλήθη. Λέγω ὅτι κατεβλήθη ἐκ τῶν γενικῶν τοῦ Κράτους πόρων ποσὸν 300 ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Δὲν διαφωνῶ κ. Ὑπουργέ.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.) Σύμφωνοι λοιπὸν εἴμεθα.

§123Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἀλλὰ θέλω νὰ παρουσιάσω τὰς σχέσεις τὰς οἰκονομικὰς Κράτους καὶ τῆς Προσφυγικῆς ὁλότητος. Καὶ πέραν τούτου τὸ δημόσιον καὶ οἱ Δῆμοι εἶναι καὶ πάλιν χρεῶσται εἰς τὴν Προσφυγικὴν ὁλότητα, διότι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Κατοχυρωτικοῦ τῆς 3 Ἀπριλίου 1926 ἀναγράφει τοῦτο (ἀναγινώσκει) «εἰς ἃς περιπτώσεις ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ἐπὶ ἀνταλλαξίμων ἀγροτικῶν ἀκινήτων, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ὑπὸ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου τιμῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τῆς δυνάμει τοῦ παρόντος καθορισθησομένης καταβάλλεται ὑπὸ τοῦ Κράτους». Ὑπάρχουν ἀπέραντοι ἐκτάσεις Μουσουλμανικῶν τσιφλικίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχον κολλήγοι ἢ ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος ἔχει ἐγκαταστήσει ἀκτήμονας. Αὐτὰς τὰς ἐκτάσεις τὰς ἔχει ἀπαλλοτριώσει τὸ Κράτος ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῶν γηγενῶν καὶ λέγει τὸ κατοχυρωτικὸν ὅτι θὰ ὑπάρξωσι 2 τιμαί. Ἡ μία τιμὴ εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ νόμου περὶ ἀπαλλοτριώσεως, ἡ ἄλλη τιμὴ εἶναι ἡ σημερινὴ τιμὴ ἡ ἀγοραία τοῦ ἀνταλλαξίμου κτήματος. Τὴν διαφορὰν μεταξὺ τιμῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ σημερινῆς τιμῆς, συμφώνως πάντοτε μὲ τὸν ἴδιον νόμον, τὴν πληρώνει τὸ Κράτος εἰς τὴν διαχειρίστριαν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἔρχομαι καὶ ἐρωτῶ Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν: Τὸ Κράτος ἔχει καταρτίση τὸν πίνακα ὁ ὁποῖος νὰ ἐμφαίνῃ ἀφ’ ἑνὸς τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀφ’ ἑτέρου τὴν διαφορὰν μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν τῶν ἀπαλλοτριωθέντων καὶ νὰ μᾶς λέγει ὁ πίναξ ὅτι τὸ Κράτος χρεωστεῖ εἰς τὴν Προσφυγικὴν ὁλότητα διὰ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τὰ 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν; Διατὶ νὰ μὴ δικαιοῦμαι ἐγὼ ὁ Βουλευτὴς νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην ὅτι ἔχομεν καὶ μερικοὺς λογαριασμοὺς εἷς τῶν ὁποίων εἶναι οὗτος καὶ ὅτι ἐὰν εἴχωμεν τὸν πίνακα αὐτὸν θὰ ἐγνωρίζαμεν, ὅτι τόσα χρεωστεῖ τὸ Κράτος εἰς τὴν Προσφυγικὴν ὁλότητα;

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κατὰ τί θὰ ἐμείουν ταῦτα τὸ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§125Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Θὰ ἐχρησίμευε διὰ τὴν διαφώτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία μᾶς εἶναι πολύτιμος.

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ὑπάρχει ὑποθέτω κανεὶς εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ τὸ κατὰ βάσιν δίκαιον τῶν Προσφυγικῶν ἀξιώσεων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι, ὅτι προσπαθοῦμεν νὰ φθάσωμεν τὰς χορηγίας αὐτὰς τὰς ὀφειλομένας εἰς τοὺς Πρόσφυγας μέχρι τοῦ ἀκροτάτου ὁρίου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Χώρας δυνάμεων. Αὐτὸ λέγω. Λέγω ὅτι τὸ Κράτος διαθέτει διὰ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ 300 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἐὰν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ ἕνα λογαριασμὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξηκριβωμένος ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν. Καὶ αὔριον ἐὰν ἀνακαλύψωμεν ὅτι αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῆς τρεχούσης τιμῆς τῶν κτημάτων πρὸς τὴν τιμὴν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, κατ’ οὐδὲν θὰ διευκολύνῃ ἐμὲ καταρτίζοντα τὸν προϋπολογισμὸν καὶ προσπαθοῦντα νὰ κάμῃ αὐτὸν ἰσοσκελῆ.

§127Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἀφοῦ θέλετε καὶ βεβαίως ἔχετε τὴν πρόθεσιν νὰ εἶσθε δίκαιος καὶ ἐν πνεύματι δικαιοσύνης νὰ κρίνετε τὴν κατάστασιν ὀφείλετε νὰ ζητήσετε καὶ ἕνα ἄλλον πίνακα, τὸν ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἔχομεν, τῶν λιρῶν τῶν διατεθεισῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους μὴ ἀνηκουσῶν ὅμως εἰς τὴν Προσφυγικὴν περιουσίαν, διατεθεισῶν δὲ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τοιαύτας λεπτομερείας Κύριε Συνάδελφε, τὸ οὐσιῶδες εἶναι, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσι χρήματα θὰ διατεθῶσι.

§129Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, θὰ ἀντιπαρέλθω τοὺς τόκους· ἀλλ’ ἐὰν ἐγνωρίζαμεν σήμερον εἰς πόσα ἑκατομμύρια ἀνέρχεται ἡ ἀξία κατὰ τὸν νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τοὺς κολλίγους καὶ τοὺς ἀκτήμονας γηγενεῖς, τοὐλάχιστον ὁ πίναξ οὗτος θὰ ἐχρησίμευε, ὥστε αἱ ὀφειλαὶ τῶν κολλίγων θὰ ἀπετέλουν ἓν κάλυμμα διὰ τὰς Προσφυγικὰς ὁμολογίας.

§130Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κάλυμμα δηλαδὴ ὀφειλόμενον ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι ποῖον θέλετε νὰ ἐπιβαρύνωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ καλύμματος; Εἰπέτε μας παρακαλῶ.

§131Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τοὺς κολλίγους. Τὸ ἓν ἑκατομμύριον 600 χιλιάδες λιρῶν τὸ ἔχετε ὡς κεφάλαιον τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης.

§132Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν κατάρτησιν μιᾶς βιωσίμου ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν ἀγροτικὴν πολιτικὴν μὲ ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν μὲ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῶν κτημάτων; Δηλαδὴ θὰ εἶναι κάλυμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὡς βάσιν τὴν καταβολὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους;

§133Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἴσως νὰ μὴν ἔγινα ἀντιληπτός. Ἐδῶ ὑπάρχουν δύο τιμαί. Ἡ μία τιμὴ εἶναι συμφώνως μὲ τὸν νόμον τὸν ἀγροτικὸν ἐκείνη τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσῃ ὁ κολλίγος. Αὐτὴν τὴν τιμὴν θέλω νὰ τὴν θεωρήσω ὡς κάλυμμα τῶν Προσφυγικῶν ὁμολογιῶν, ὅπως καὶ τὴν διαφορὰν τιμῆς ποὺ ὀφείλει τὸ Κράτος τὴν θέλω διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων. Νομίζω ὅτι εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Δὲν θίγω τὸν προϋπολογισμόν. Λέγω τοῦτο, ὅτι τὸ κατοχυρωτικὸν λέγει τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐὰν παραδώσωμεν μίαν ἀνταλλάξιμον ἔκτασιν εἰς τοὺς κολλίγους γίνονται δύο ἐκτιμήσεις. Ἡ μία ἐκτίμησις εἶναι αὐτή, χρεώνομεν τὸν κολλίγον μὲ ἓν κομμάτι γῆς τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὴν ἀνταλλάξιμον Προσφυγικὴν περιουσίαν καὶ ἐδόθη εἰς τοὺς γηγενεῖς. Αὐτὴ λοιπὸν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἓν κάλυμμα διὰ τὰς Προσφυγικὰς ὁμολογίας. Ἡ δὲ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τιμῶν, ὀφειλομένη κατὰ τὸ κατοχυρωτικὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους θὰ ἀπετέλει προϊὸν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων.

§134Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Σήμερον καταβάλλεται εἰς τὸ Κράτος, καὶ θὰ ἀποτελέσῃ κάλυμμα τὸ ἴδιον εἶναι.

§135Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ αὐτοῦ κατοχυρωτικοῦ λέγει, ὅτι ἐκεῖ ὅπου οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἔχουν καταλάβει διὰ ρυμοτομίας ἀκίνητα ἀνταλλάξιμα εἰς τὰ κέντρα τῶν πόλεων καὶ κωμοπόλεων, τὸ τίμημα αὐτὸ τῶν ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων ἀποδίδεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Σήμερον εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ παντοῦ ὅπου ἐφηρμόσθη τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, κατέλαβαν ἀστικὰ οἰκόπεδα ἀνταλλάξιμα οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Καὶ λέγω: ἐὰν σήμερον, κ. Ὑπουργέ, εἴχαμε τὸν πίνακα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐμφαίνει τί ἀνταλλάξιμα ἀστικὰ οἰκόπεδα ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ τῶν κωμοπόλεων, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἔχουσι καταλάβει διὰ ρυμοτομίας τὸ τίμημα τούτων θὰ ἀπετέλει ἓν πρόσθετον κάλυμμα διὰ τὰς ὁμολογίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκδοθοῦν. Ἐπίσης τὸ κατοχυρωτικὸν λέγει, ὅτι πᾶσα προγενεστέρα ἀπαλλοτρίωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ φυτειῶν, ἐπὶ δασώδους ἐκτάσεως, λειβαδίων καὶ πᾶσα πώλησις βακουφίων, γενομένη κατὰ παρέκκλισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἐπίσης ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἡ γενομένη ἐπὶ ἐντὸς πόλεων, κωμοπόλεων καὶ χωρίων εὑρισκομένων οἰκοπέδων θεωρεῖται ἐξ ὑπαρχῆς ἄκυρος καὶ τὸ ἀκίνητον ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν. Καὶ λέγω ὅτι: ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον μέχρι σήμερον ἔκαμνε τὴν ἀπαιτουμένην ἐργασίαν, ἠκύρωνε τὰς ἐν λόγῳ ἀπαλλοτριώσεις καὶ παρουσίαζεν ἕνα πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰς διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀποδιδόμενα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κτήματα, θὰ εἴχομεν ἐπίσης ἓν πρόσθετον κάλυμμα διὰ τὰς μελλούσας νὰ ἐκδοθῶσιν ὁμολογίας. Ἀλλὰ ἡ ἐργασία αὐτὴ δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον. Τὸ ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ Κατοχυρωτικοῦ ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ Νόμος μὲ ὅλους τοὺς τύπους, σήμερον πλεῖστα ἀστικὰ ἀνταλλάξιμα ἀκίνητα, καταπατούμενα ὑπὸ διαφόρων, θὰ ἀπεδίδοντο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ θὰ παρουσιάζετο οὕτω ἄλλο ἀστικὸν κάλυμμα διὰ τὰς ὁμολογίας τὰς ἐκδοθησομένας. Αὗται δὲν εἶναι θεωρίαι. Ἐὰν ἐγίνοντο ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα καὶ ζητῶ θὰ εἴχομεν ἕνα πίνακα ἐμφαίνοντα πολλὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκάλυπτον τὰς ὁμολογίας αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐκδοθῶσιν. Ἐγώ, ἐλαυνόμενος ἀπὸ ἀγαθὰς προθέσεις, θέλω νὰ φωτίσω τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ παρουσιάσω πηγὰς εἴτε τόκου, εἴτε καλυμμάτων. Ἐὰν ρίψετε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν καταπατηθέντων Μουσουλμανικῶν κτημάτων θὰ φρίξητε κυριολεκτικῶς καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι μία ὁλόκληρος περιουσία, ὑπὸ τὰ ὄμματα ἡμῶν, καταπατεῖται καὶ διαρπάζεται. Ἐπειδὴ δὲν ἐφηρμόσθησαν αἱ νομοθεσίαι καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐγένοντο αἱ δέουσαι διοικητικαὶ ἐνέργειαι, ἔχομεν πολλὰς ἀπωλείας. Τὸ συνεργεῖον Κρήτης, ἐντὸς ἑπτὰ μηνῶν, ἀνεκάλυψε καὶ παρέδωκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐν Ἡρακλείῳ 31,000.000 δραχ. καὶ ἐν Χανίοις 14,000.000, δηλαδὴ ἐντὸς ἑπτὰ μηνῶν ἓν συνεργεῖον κατώρθωσε κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος νὰ ἀνακαλύψῃ ἀκίνητα ἀξίας 45,000,000, τὰ ὁποῖα μέχρι χθὲς ἐνέμοντο καὶ διεχειρίζοντο διάφοροι Δῆμοι καὶ Κοινότητες, φυσικὰ ἢ νομικὰ πρόσωπα. Θὰ ἀναφέρω δύο κλασσικὰ παραδείγματα, διὰ νὰ ἴδητε πῶς καταπατεῖται ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία καὶ πῶς, ἐὰν ἐπολλαπλασιάζοντο τὰ συνεργεῖα καὶ ἐφηρμόζετο ὁ νόμος, ζήτημα μᾶς λυμμάτων διὰ τὰς ἐκδοθησομένας ὁμολογίας δὲν θὰ ὑφίστατο.

§136Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἔχω πίνακα ἐμφαίνοντα τὴν ἀξίαν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων, τῶν παραδοθέντων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀξίας ἐν ὅλῳ 57.000.000 δρ., κατόπιν δὲ τούτου σκέπτομαι νὰ πολλαπλασιάσω τὰ συνεργεῖα καὶ νὰ κάμω ταῦτα 16, καὶ ἐλπίζω νὰ ἔχωμεν σοβαρώτατα ἀποτελέσματα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ δύναμαι νὰ ἔχω προβλέψεις, ἐὰν τὸ ποσὸν θὰ εἶναι διπλάσιον.

§137Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦτο ἐργαζόμεθα. Καὶ ἐν τούτοις, κ. Συνάδελφε, ἐνῷ τὰ νεκροταφεῖα ἀποτελοῦν τὸν κλασσικὸν τύπον τῶν βακουφικῶν κτημάτων, καθόσον κατὰ κυριότητα μὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸν Θεόν, νέμονται δὲ αὐτὰ οἱ νεκροὶ καὶ κατὰ τὸ Μουσουλμανικὸν δίκαιον εἶναι ἀναπαλλοτρίωτα καὶ δὲν ἐκποιοῦνται, ἐν τούτοις, λέγων ὁ Δήμαρχος Χανίων, τὴν 26 Ν)βρίου 1927, δημοσιεύει εἰς τὴν ἐφημερίδα ὁ «Παρατηρητὴς» μίαν εἰδοποίησιν, διὰ τῆς ὁποίας λέγει: (ἀναγινώσκει) «Γνωστοποιεῖται, ὅτι τὴν 14ην Δεκεμβρίου 1927 ἐνεργηθήσεται ἐπαναληπτικὴ πλειοδοτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 23, 24, 25, 26, 33, 34, 38, 42, 44, 45, 46, 47, 48, 61, 62, 63, 64, 101, 102, 103, 104 καὶ 105 δημοτικῶν (!!!) γηπέδων εὑρισκομένων ἐν τῷ χώρῳ τῶν τέως μουσουλμανικῶν Νεκροταφείων (!) κτλ.». Ὁ Δῆμος τῶν Χανίων βλέπετε ὅτι οἰκειοποιεῖται τὰ νεκροταφεῖα, τὰ τεμένη εἰς οἰκόπεδα καὶ τὰ βγάζει εἰς τὴν δημοπρασίαν, ἐνῷ τὰ νεκροταφεῖα τόσον θεωροῦνται ὡς βακούφια καὶ συνεπῶς ἀνταλλάξιμα, ὥστε οὔτε κἂν δωρητήριον ἔγγραφον δὲν ζητεῖται. Καὶ εὑρέθη ὁ κ. Δήμαρχος τὰ τετράγωνα αὐτὰ νὰ τὰ παρουσιάσῃ ὡς δημοτικὰ καὶ νὰ τὰ βγάζῃ εἰς δημοπρασίαν. Ὡς ἐγγύησιν δὲ ζητεῖ ἀπὸ τοὺς μετέχοντας εἰς τὴν δημοπρασίαν ἀνὰ 20.000 δραχ. δι’ ἕκαστον τετράγωνον. Φαντασθῆτε πόσον πολύτιμα εἶναι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα, ὥστε δι’ ἐγγύησιν ἑνὸς ἑκάστου ζητοῦνται 20.000 δραχ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἕνας κλασσικὸς τύπος τῆς καταπατήσεως τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Δεύτερος τύπος εἶναι ἡ μὴ ἀνταλλαξιμοποίησις, ἡ παράνομος ἀναγνώρισις μὴ ἀνταλλαξιμότητος διαφόρων ἑκατομμυριούχων Μουσουλμάνων. Θὰ ἀναφέρω ἕναν τύπον, τὸν Νεσιμὴ Χιλμῆ βεϊζαδὲ ἢ Βοσκάκην, ἐν Χανίοις, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν περιουσίαν ἄνω τῶν 25.000.000 δραχμῶν. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης, κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1924, ἐρωτᾷ ἐὰν ὁ Νεσιμὴ Βοσκάκης ἔφυγε πρὸ τοῦ 1897, ὁ Δῆμος ἀπαντᾷ ὅτι πράγματι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔφυγε μετὰ τῆς οἰκογενείας του εἰς Κων)πολιν ἀπὸ τοῦ 1897! Καὶ ἀπαντᾷ ἔτσι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Νεσιμὴ Βοσκάκης εἶναι ἐγεγραμμένος εἰς τὰ δημοτολόγια τοῦ Δήμου Χανίων τοῦ 1900, καθ’ ἣν ἐπίσης στιγμὴν ἔχει λάβει ἑλληνικὸν διαβατήριον ἀπὸ τὸν Νομάρχην Χανίων καὶ ἀναφέρεται ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 1769 ἐγγράφῳ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ καθ’ ἣν πάλιν στιγμὴν φέρεται ἐγγεγραμμένος εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοῦ 1911 καὶ εἰς τὸ συμπληρωματικὸν μητρῷον τῶν ἀρρένων τοῦ 1917! Καὶ ἐν τούτοις ὁ Δῆμος τὸν παρουσιάζει τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ὅτι ἔφυγε πρὸ τοῦ 1897 καὶ ἑπομένως ὡς μὴ ἀποκτήσαντα ποτὲ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν καὶ ὡς κατ’ ἐξοχὴν μὴ ἀνταλλάξιμον, δυνάμενον οὕτω νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν 9ην δήλωσιν τῶν μὴ ἀνταλλαξίμων. Καὶ πέραν τούτου. Ὅταν ἀπέθανεν αὐτὸς ὁ Νεσιμὴ Χιλμῆς βεϊζαδὲ ἢ Βοσκάκης, πάλιν ἐρωτᾷ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ποίους ἀφίνει κληρονόμους καὶ ἀπαντᾷ ὁ Δῆμος ὅτι ἡ θυγάτηρ αὐτοῦ Φικρὲτ εἶναι σύζυγος τοῦ ἀνεγνωρισμένου Τούρκου ὑπηκόου Μεχμὲτ Ἀλῆ Μπαλοζάκη καὶ οὕτω ὁ Δῆμος χρίει καὶ τὸν γαμβρὸν ὡς μὴ ἀνταλλάξιμον, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Μεχμὲτ Ἀλῆς Μπαλοζάνης ἐνεγράφη εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ Δήμου Χανίων κατὰ τὸ ἔτος 1920, ὁ δὲ ἀποθανὼν πενθερός του μέχρι τοῦ 1924 ἐποιεῖτο τὰς διατριβάς του ἐν Ἑλλάδι, συνῆπτε συμβόλαια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπεκαλεῖτο τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὁ Δῆμος τοὺς παρουσιάζει ὡς Τούρκους ὑπηκόους, ἐπὶ τῇ βάσει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μαρτυρικῶν καταθέσεων, τὴν στιγμὴν ποὺ ὑπάρχουν ὅλαι αὐταὶ αἱ γραπταὶ ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Δήμου ἀποδείξεις! Σύμφωνα δὲ μὲ τὰς ἀπαντήσεις ταύτας τοῦ Δήμου καὶ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης τὸν κρίνει καὶ τὸν ἀναγορεύει μὴ ἀνταλλάξιμον. Καὶ ἔτσι μία περιουσία 25.000.000 ὅλων δραχμῶν ἐξανεμίζεται καὶ φυγαδεύεται. Εὐτυχῶς ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπελήφθη ἤδη τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν τώρα εἶναι ὁ Εἰσαγγελεύς, νὰ μείνῃ ἀνενόχλητος, νὰ ἀφεθῇ νὰ κάμῃ τὸ ἔργον του ἀνεπηρέαστος, διότι ὡς ἔχω πληροφορίας ὁ Δήμαρχος εὑρίσκεται ἐνταῦθα διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἴσως νὰ προλάβῃ τὸ κακόν. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις εἶναι ἀπολύτως ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε συγκλονίσει τὴν ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην, πρὸς τὸ ζήτημα δηλ. τῶν χαμιτικῶν κτημάτων, πρὸς τὸ ζήτημα ἐπίσης τῶν κατασκευασθέντων τίτλων ἰδιοκτησίας εἰς τὴν Ἀν. Μακεδονίαν καὶ πρὸς ἕτερον ἐπίσης ζήτημα ἀναγνωρίσεως ὡς Τούρκου ὑπηκόου ἐν Θεσσαλίᾳ ἑνός, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκτεθῆ ὡς ὑποψήφιος εἰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐν Ἑλλάδι! Καὶ ἔτσι ἡ φάμπρικα αὐτὴ τῆς 9ης δηλώσεως ἐστέρησε τὴν προσφυγικὴν ὁλότητα ἀπὸ μίαν κολοσσιαίαν κτηματικὴν περιουσίαν, ἡ ὁποία σήμερον θὰ συνετέλει καὶ αὐτὴ εἰς τὸ νὰ καλυφθῇ ἓν μέρος τῶν ὁμολογιῶν, καὶ νὰ ἀνακουφισθοῦν τόσαι χιλιάδες δυστυχῶν προσφυγικῶν ὑπάρξεων, τηκομένων καὶ φθινουσῶν ἐν τῇ ἀγωνιώδει ἀναμονῇ τοῦ Συμπληρωματικοῦ Μητρώου. Ἀνέφερα τὰ δύο μόνον ταῦτα κλασσικὰ παραδείγματα, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μέγα μέρος τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας μας διέφυγεν ὑπὸ τὰ ὄμματά μας καὶ ὅτι ἐὰν γίνῃ μία ἐντατικὴ ἔρευνα θὰ ἀνακαλυφθῇ μία τεραστία ποσότης ἀνταλλαξίμων περιουσιῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ τῶν συνεργείων τῆς ἐρεύνης ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα προσεκτικοί. Πρέπει νὰ ἔχωμεν δεδομένα ἐπιστημονικά, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ προβῶμεν εἰς ἀνακαλύψεις· καὶ ὄχι μὲ τὸ μάτι. Πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὰ Συνεργεῖα μίαν συνταγὴν ἐπιστημονικήν, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς συνταγῆς τὰ συνεργεῖα νὰ δυνηθῶσι νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας. Οἱ νόμοι ὑπάρχουν, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ἔλειψε δυστυχῶς. Ἐφαρμόσατε τοὺς νόμους. Αὐτὸ ζητοῦμεν ἡμεῖς. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾶ τὸ συμπληρωματικόν, ὅσον ἀφορᾶ τὰ καλύμματα καὶ ὅσον ἀφορᾶ τοὺς τόκους. Ὁμολογοῦμεν ὅτι τὸ φορτίον εἶναι μέγα. Ἀλλὰ δέον ὡσαύτως νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι καὶ ἀγρόται καὶ ἀστοί, ἀσκοῦντες τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματα αὐτῶν, θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀποκατασταθῶσι παραγωγικῶς ἐν τῇ Χώρᾳ αὐτῇ καὶ ν’ ἀποβῶσιν—ὡς ἀπέβησαν ἤδη—χρήσιμοι διὰ τὴν Χώραν. Πολλάκις βλέπω νὰ γίνεται λόγος περὶ τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀφομοίωσις τῶν προσφύγων πρὸς τοὺς γηγενεῖς καὶ νὰ λείψῃ ἡ λέξις «πρόσφυξ». Κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν, ἡ λέξις πρόσφυξ ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς μίαν προσωπικὴν κατάστασιν. Ἐξαρτώμεθα ἐκ μιᾶς συμβάσεως ἀνταλλαγῆς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν δικαιώματα ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ πολιτικά, οἰκονομικὰ καὶ ἀστικά, ὀφείλομεν, ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας, νὰ ἀποδεικνύωμεν ὅτι εἴμεθα πρόσφυγες. Ὥστε ἡ προσφυγικότης εἶναι ἰδιότης προσωπική, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ ριζοβολήσωμεν καὶ ν’ ἀποκατασταθῶμεν ἐν τῇ Χώρᾳ αὐτῇ ὡς πολίτας παραγωγικούς. Ὅταν ἀφομοιωθῶμεν οἰκονομικῶς, ὅταν πλέον ἐξαντληθῇ ἡ σημασία τῆς ὑφισταμένης διεθνοῦς συνθήκης ἀνταλλαγῆς, τότε αὐτομάτως θὰ ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τοῦ τίτλου αὐτοῦ «πρόσφυξ» καὶ θὰ παραμείνῃ πλέον δι’ ἡμᾶς ὡς μία ἀνάμνησις παλμῶν καὶ θλίψεων. Ἀλλὰ τό γε νῦν ἔχον, ἄνευ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἰδιότητος ταύτης, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν ἢ νὰ ἀσκήσωμεν ἐνώπιον τοῦ Δημοσίου τὰ καθ’ ἡμᾶς. Ἀφ’ οὗ ἡ γλῶσσα εἶναι ἡ ἰδία, οἱ παλμοὶ εἶναι οἱ ἴδιοι, οἱ ἀγῶνες εἶναι οἱ ἴδιοι, αἱ σκέψεις καὶ αἱ βλέψεις εἶναι αἱ ἴδιαι, πῶς ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται λόγος περὶ ἀφομοιώσεως προσφύγων καὶ γηγενῶν! Ζήτημα τοιαύτης ἀφομοιώσεως δὲν ὑπάρχει καὶ εἶναι ἔγκλημα νὰ ὁμιλῇ κἂν κανεὶς περὶ αὐτοῦ. Ὅλοι ἀποτελοῦμεν ἕνα λαόν, μίαν φυλήν, μὲ ἑνιαίαν καὶ ἀδιαίρετον Ἑλλάδα! Ἐκεῖνο ποὺ ζητοῦμεν εἶναι μόνον ἡ οἰκονομικὴ ἀφομοίωσις καὶ ἡ ἄσκησις τῶν ἐκ τῶν συμβάσεων ἀπορρεόντων δικαιωμάτων. (Χειροκροτήματα).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουμάνταρος ἔχει τὸν λόγον.

§139Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, Κύριοι Βουλευταί, οὐχὶ νὰ ἐλέγξω ἢ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅσον εὑρισκόμεθα κατὰ τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ ταῦτα ἔχουσι πραγματοποιηθῆ ἤδη. Ἀλλ’ ἀνέρχομαι τοῦτο διότι κρίνω σκόπιμον καὶ ἐπάναγκες νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ σημείων τινῶν ἀφορώντων ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ἐν γένει δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς νομισματικῆς τοιαύτης, ἐπὶ τῆς ὁποίας κατὰ μέγα μέρος στηρίζει καὶ τὴν οἰκονομικήν μας τακτοποίησιν. Θὰ προσπαθήσω δὲ νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν λακωνικώτατος, καθ’ ὅσον ἡ Βουλὴ φαίνεται κουρασμένη ἐκ τῆς πολυημέρου συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ καταδείξω ὅσον τὸ δυνατὸν συντόμως ὅτι ἡ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς νομισματικῆς τοιαύτης καὶ μὲ τὰ ἀνεπαρκῆ μέσα ἅτινα μέλλει νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτῆς, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας καὶ τὴν ρύθμισιν τῆς νομισματικῆς μας καταστάσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον θέλει ὁδηγήσει τὴν χώραν εἰς ἀνεπανόρθωτον οἰκονομικὴν καταστροφήν, ἂν μὴ ἐγκαίρως καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καιρὸς ἡ Κυβέρνησις δὲν σπεύσῃ νὰ κάμῃ παρέκκλισιν τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, ἢ συμπλήρωσιν τῶν οἰκονομικῶν της ἐφοδίων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, Κύριοι Βουλευταί, ὡς κατανοοῦμεν πάντες, ἀποτελεῖ τὴν ψυχήν, τὴν κινητήριον δύναμιν τοῦ ὅλου Κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ νοσοῦντος ἢ χωλαίνοντος τούτου, νοσεῖ καὶ χωλαίνει ὁλόκληρον τὸ σῶμα τοῦ Κρατικοῦ ὀργανισμοῦ. Εἶναι δὲ ἀληθὲς καὶ διαισθανόμεθα πάντες, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ προορισμοῦ του, καθυστερεῖ κάπου καὶ πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν ποῦ καὶ ποῖα τὰ αἴτια τούτου. Κατ’ ἐμὲ εἰς τρία κυρίως σημεῖα πρέπει νὰ στρέψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχήν της, τὰ ὁποῖα θεωρῶ κατὰ μέγα μέρος καὶ ὡς αἰτίαν τοῦ κακοῦ. 1) Εἰς τὴν πολυνομίαν καὶ τὸ πολυσύνθετον τῆς φορολογίας, 2) Εἰς τὴν ποιότητα καὶ ἱκανότητα τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων καὶ 3) εἰς τὴν μὴ παιδαγώγησιν τοῦ Λαοῦ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεών του. Ἡ διὰ πολλῶν νόμων πολυσύνθετος καὶ σχεδὸν ἀκατανόητος παρὰ τῷ Λαῷ φορολογία εἶναι καὶ μία τῶν αἰτιῶν καθυστερήσεως τῆς πληρωμῆς καὶ ἀποδόσεως τῶν φόρων. Ὡς ἔχει σήμερον ἡ φορολογικὴ Νομολογία, οὐδεὶς ἐκ τῶν πολιτῶν γνωρίζει τί ἐπακριβῶς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ πῶς πρέπει νὰ συντάξῃ τὰς διαφόρους δηλώσεις αὐτοῦ, καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ προστρέξῃ εἰς εἰδικοὺς καὶ νὰ ὑποστῇ μίαν ἄλλην φορολογίαν, τὴν ὁποίαν μετὰ δυσφορίας ἀνέχεται· ἐὰν δὲ προσθέσωμεν εἰς τοῦτο καὶ τὴν χαρακτηριστικὴν ἀμέλειαν τοῦ Ἕλληνος πρὸς πληρωμὴν τῶν ὑποχρεώσεών του, φθάνομεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς καθυστερήσεως καὶ τοῦ ἐκπροθέσμου τοῦ φορολογουμένου. Πρὸς τοῦτο φρονῶ ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἁπλοποιήσῃ καὶ συνοψίσῃ τὰς διαφόρους φορολογίας, ὥστε νὰ καθίστανται νοηταὶ παρὰ τοῦ φορολογουμένου πολίτου. Δευτέρα αἰτία, ὡς εἶπον, εἶναι ἡ ποιότης καὶ ἡ ἱκανότης τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἐν τῷ οἰκονομικῷ κλάδῳ ὑπάρχουσιν ἄριστοι, ἱκανοὶ καὶ ἔντιμοι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἀνίκανοι ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων των καὶ τοῦτο, τὸ μὲν ἐξ ὑπερμέτρου ζήλου, ἢ στενῆς ἀντιλήψεως καὶ ἀνοήτου ἐπιδείξεως αὐτῶν πρὸς τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, τὸ δὲ ἐξ ἀνικανότητος καὶ ἀμαθείας ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται τόσαι ἀδικίαι καὶ πολλάκις τόσον ἐγκληματικαὶ κατὰ τῶν φορολογουμένων, ὥστε νὰ γεννᾶται τὸ συναίσθημα εἰς τὸν φορολογούμενον πολίτην, ὅτι τὸ Κράτος τὸν ἀδικεῖ καὶ νὰ θεωρῇ τοῦτο ὡς ἕνα τῶν ἐχθρῶν του. Καὶ τρίτη αἰτία κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ μὴ διαπαιδαγώγησις τοῦ λαοῦ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του πρὸς τὸ Κράτος, καθ’ ὅσον μέγιστον μέρος, ἵνα μὴ εἴπω τὸ ὅλον τοῦ λαοῦ, εἴτε ἐκ παραδόσεως ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς Τουρκοκρατίας κρατούντων τότε, εἴτε ἐκ τῶν ὅσων ἀνέφερον προηγουμένως μετὰ δυσφορίας προσβλέπει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του πρὸς τὸ Κράτος, ἐνῷ τὰ πάντα ἐξ αὐτοῦ ἀναμένει. Ἀλλὰ καὶ πάντα ταῦτα ἐὰν θεραπευθῶσι, καὶ ὅσαιδήποτε φορολογίαι ἐὰν ἐπιβληθῶσι, καὶ ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀγογγύστως ὑποστῇ ταύτας, εἰς οὐδὲν ἤθελεν ὠφελήσει, ἐὰν ἡ γενικὴ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι καὶ ἡ συνᾴδουσα τῶν περιστάσεων, ἢ ἀποτύχῃ ἐκ κακοῦ ὑπολογισμοῦ καὶ κακῆς ἐκτιμήσεως. Κατὰ τὰς συνεδριάσεις, κ. Βουλευταί, τοῦ παρελθόντος μηνὸς Αὐγούστου, ὁπότε συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον ψηφίσματος τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν συνεδρίασιν ἡ Κυβέρνησις ἐξέθεσεν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ σύστημα αὐτῆς τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀκολουθήσει πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας καὶ παγίωσιν τοῦ νομίσματός μας, λαβόντες τότε τὸν λόγον ὑπεδείξαμεν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτό, τουτέστιν τὸ τῆς μειωτικῆς διατιμήσεως, θὰ ἐπιφέρῃ ἐφαρμοζόμενον ὀδυνηρὰ ἀποτελέσματα, τόσον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ὅσον καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς τοιαύτης. Πρὸς δὲ κατεδείξαμεν τότε τὸ ἀδύνατον τῆς νόμῳ σταθεροποιήσεως τῆς δραχμῆς κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο μὲ κεφάλαια ἀνεπαρκῆ καὶ ἄνευ τῆς ἐπιτεύξεως προϋποθέσεών τινων ἀπαραιτήτων τοῦ συστήματος τούτου καὶ ὅτι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις, οὐδὲν ἕτερον ἤθελεν ἐπιτευχθῇ εἰμὴ μόνον ὁ διακανονισμὸς τῶν πιστωχρεώσεων τοῦ παρελθόντος, οὐχὶ μόνον τῶν Κρατικῶν τοιούτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιωτικῶν, διὰ χρεωκοπικῆς ἐξοφλήσεως τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα καθιεροῖ καὶ τῆς ὁποίας τὰ καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα διὰ μακρῶν ἀνεπτύξαμεν τότε.

§140Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἰσέρχεσθε, κ. βουλευτά, εἰς ἔλεγχον τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§141Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἐξετάσεως ζητήματος οὐσιωδεστάτου, σχέσιν ἔχοντος τόσον μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ μὲ τὸν προϋπολογισμόν, τόν τε ὑπὸ συζήτησιν καὶ μέλλοντα, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιθυμῇ ν’ ἀκούσῃ, ὡς καὶ ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, σχετικὰς τινὰς παρατηρήσεις μου, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλω καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας.

§142Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εὐχαρίστως θὰ σᾶς ἀκούσωμεν, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, μὲ τοῦτο, ὅτι ἐὰν πάντες οἱ ρήτορες θελήσωσι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς ἔλεγχον τῆς γενικῆς πολιτικῆς δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§143Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μας ἐκείνην ἐξυμνήσαμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἱδρύσεως νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ὡς ἀποτελοῦσαν σπουδαιότατον ἱστορικὸν σταθμὸν διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, ἥτις διὰ νὰ ὀρθοποδήσῃ οἰκονομικῶς ἔχει ἀνάγκην μιᾶς νέας οἰκονομικῆς καὶ συναλλαγματικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης τὴν παρεδέχθημεν ὡς ἀνεξάρτητον καὶ αὐτοτελῆ καὶ μὲ νέα ἐπαρκῆ κεφάλαια, ὁπότε ἤθελε συντελέσει σπουδαίως οὐχὶ μόνον πρὸς παγίωσιν καὶ ἐξυγίανσιν τῆς νομισματικῆς μας καταστάσεως ἐντὸς καθωρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ἀλλὰ καὶ πρὸς οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν τῆς Χώρας κατ’ ἴδιον σύστημα ὅπερ ἐκτενῶς ἀνεπτύξαμεν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, μὴ μελετήσασα καλῶς τὴν κατάστασιν καὶ πάντα τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τῆς παρέχει ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ στηριχθῇ καὶ καταρτίσῃ ἴδιον σύστημα σταθεροποιήσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, ἔσπευσεν ἁπλῶς νὰ ἀντιγράψῃ τὰ εἰς ἄλλας Χώρας καὶ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας ἐφαρμοζόμενα μέτρα, τὰ ὁποῖα, ὡς θέλομεν ἀποδείξει, δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν καὶ ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας νῦν διατελοῦμεν. Ἡ ζητηθεῖσα καὶ παραχωρηθεῖσα ἄδεια, Κύριοι Βουλευταί, παρὰ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν πρὸς σύναψιν τοῦ τριμεροῦς δανείου σκοπεῖ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ τὴν νόμῳ σταθεροποίησιν τοῦ νομίσματός μας, ἄνευ τῆς ὁποίας ὡς φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις. Ἡ καθιέρωσις ὅμως τῆς νόμῳ σταθεροποιήσεως ἐν τῇ Χώρᾳ ἡμῶν, ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις, δὲν εἶναι τόσον ἁπλῆ καὶ εὐχερής, ὡς φαντάζονταί τινές. Ἡ νόμῳ σταθεροποίησις, (ἣν ἡμεῖς ἀπεκρούομεν κατὰ βάσιν διὰ τὰ καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα συνεπάγει εἰς τὰς κατωτέρας ἰδίως λαϊκὰς τάξεις) ἀποτελεῖ ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἵνα εὐδοκιμήσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἔστω καὶ μὲ τὰ ἐπιβλαβῆ διὰ τὴν Κοινωνίαν ἀποτελέσματά της, εἶναι ἀνάγκη νὰ πραγματοποιηθῶσι προϋποθέσεις καὶ ὅροι τινὲς ἀπαραίτητοι, τῶν ὁποίων ἡ ἔλλειψις ἢ ἡ μὴ καλὴ ἐκτίμησις αὐτῶν δύναται νὰ ματαιώσῃ καὶ ὁδηγήσῃ ἡμᾶς εἰς τὸ ἀντίθετον τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Αἱ προϋποθέσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνεπτύχθησαν, κεφαλαιωδῶς εἶναι αὗται. 1) Ἡ ἐξακολούθησις ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἰσοσκελίσεως τοῦ δημοσίου προϋπολογισμοῦ. 2) Ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἢ ἰσοζύγιον πληρωμῶν. 3) Πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ εὐστάθεια τῆς χώρας καὶ 4) Κεφάλαια ἐπαρκῆ εἰς χρυσὸν τῆς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ συστήματος τούτου. Ἐπὶ τῶν τριῶν πρώτων προϋποθέσεων πολλὰ ἐλέχθησαν κατὰ τὰς Συνεδριάσεις τοῦ παρελθόντος μηνὸς Νοεμβρίου συζητουμένου τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, ὁπότε καὶ ἐκτενῶς ἀνεπτύχθησαν αὗται παρὰ πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης προϋποθέσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἠμφισβητήθη καὶ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ ἤδη συζητουμένου προϋπολογισμοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ οὗ ἐβεβαίωσε τὴν ὕπαρξιν ἰσοσκελίσεως, ἀνέπτυξε καὶ θεωρίαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαραίτητος νὰ προϋπάρχῃ ἰσοσκέλισις, ἀλλ’ ὅτι αὕτη θὰ εἶναι ἐπακολούθημα τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ νομίσματός μας. Ἀλλ’ ἡ θεωρία αὕτη δὲν ἔχεται πραγματοποιήσεως ἐπὶ τοῦ συστήματος τῆς νόμῳ σταθεροποιήσεως, ἐνῷ δύναται νὰ ἔχηται πραγματοποιήσεως ἐπὶ μόνου τοῦ συστήματος τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως τοῦ νομίσματος, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξαμεν εἰς προηγουμένην μας ἀγόρευσιν καὶ τοῦ ὁποίου τὰ πολλαπλᾶ πλεονεκτήματα τότε ἀνεπτύξαμεν. Καὶ ὅπως καταδείξωμεν ἐμφανέστερον τοῦτο, ἂς λάβωμεν ὡς παράδειγμα τὸν συζητούμενον προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ἀναγράφει ἔσοδα μὲν περὶ τὰ 9.000.000.000, ἔξοδα δὲ περίπου τὰ αὐτά, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῆς στήλης τῶν ἐξόδων ἀναγράφει ποσὸν συναλλαγματικῆς διαφορᾶς (ἐπὶ 4.000.000 λιρῶν περίπου ὅσας χρειάζεται διὰ τοκοχρεωλύσια) 1.346.000.000 δραχμῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν εἰς χρυσὸν τοκοχρεωλυσίων μὲ τιμὴν λίρας δραχμὰς 385, καὶ ἂς δεχθῶμεν καθ’ ὑπόθεσιν ὅτι ἡ τιμὴ τῆς σταθεροποιήσεως θὰ μείνῃ αὕτη ἡ τῶν 385 δραχμῶν. Ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ πιθανώτερον, ἀφήσῃ ἔλλειμμα περὶ τὰ 150.000.000 ὡς ἐκ τῆς κρίσεως ἣν παρατηροῦμεν τόσον ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας, ὅσον καὶ ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, καθ’ ὅσον εἰς μεγάλας περιφερείας τοῦ Κράτους, ὡς ἐκ τῶν θεομηνιῶν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν τῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν προβλεπομένων ποσῶν, πόθεν ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἰσοσκελίσῃ καὶ κατά τινα τρόπον διὰ τῆς σταθεροποιήσεως τῆς δραχμῆς θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοσκέλισις ὡς ἐπακολούθημα αὐτῆς; Ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τοῦ συστήματος τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀποδέχεται καὶ ἐπέρριψεν εἰς αὐτὸ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τοῦ συστήματος τῆς Νόμῳ σταθεροποιήσεως, ἐνῷ συμβαίνει τοὐναντίον, ὡς ἀπέδειξα εἰς προηγουμένην μου ἀγόρευσιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξισωθῇ τὸ ἔλλειμα διὰ τῆς κατὰ 30 ἢ καὶ πλέον μονάδας βελτιώσεως τῆς δραχμῆς μας, ὁπότε τὸ ποσὸν τῶν 1.346.000.000 τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἐπὶ 4.000.000 λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὸ τοκοχρεωλύσιον, θὰ ὑπεβιβάζετο περὶ τὸ 1.200.000.000 δραχμῶν καὶ οὕτω θὰ ἐκαλύπτετο τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν προϋπόθεσιν, τουτέστιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν δίδει μεγάλην σημασίαν ἐπὶ τούτου, καθ’ ὅσον, ὡς παρετήρησε, καίτοι εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ὑπάρχει παθητικὸν εἰς τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον, ἐν τούτοις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπῆρξε μεγάλη εἰσροὴ συναλλάγματος ἐξ ἀδήλων πόρων, ἥτις ἐκάλυψε τὰς ἀπαιτουμένας ὑποχρεώσεις, χωρὶς ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς νὰ διαταραχθῇ· τοὐναντίον μάλιστα ὑπέστη καὶ βελτίωσιν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς τοῦτο, καθ’ ὅσον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὡς ἐκ τῆς εἰσόδου τῆς Χώρας εἰς μίαν πολιτικὴν ὁμαλότητα διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, τῆς προβλέψεως τοῦ νέου δανείου καὶ τῆς προβλέψεως ἐκ πρώτων ὅλων τῆς βελτιώσεως τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς, ἐνεθάρρυνε τοὺς κατόχους συναλλάγματος νὰ εἰσαγάγωσι μέρος τούτου, εἴτε πρὸς κερδοσκοπίαν ἐπὶ τῆς βελτιώσεως τῆς δραχμῆς εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, καὶ νὰ ἔχωμεν τὰ εὐχάριστα ἀποτελέσματα, ἅτινα ὑπέμνησεν ὁ κ. Ὑπουργός· ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ σημασίαν σοβαρὰν ἐπὶ τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ὡς σπουδαίου παράγοντος ἐπὶ τῆς σταθεροποιήσεως τῆς δραχμῆς. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην προϋπόθεσιν, τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς μας καταστάσεως, ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἀπεφήνατο· ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ἀστάθεια τῆς Χώρας ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ ἐγκυμονῇ μεγίστους κινδύνους, ἱκανὴ αὐτὴ καὶ μόνη νὰ ἀπειλήσῃ τὴν ὑπόστασιν ἡμῶν ὡς Κράτους. Ἑπομένως αἱ κύριαι τρεῖς προϋποθέσεις πρὸς πραγμάτωσιν τοῦ συστήματος τούτου ἐλλείπουσι καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν ποῦ ἡ Κυβέρνησις ἐστηρίχθη, ὥστε νὰ σπεύσῃ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς ἄνω προϋποθέσεις πραγματοῦνται, καὶ ἂς προβῶμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς τετάρτης προϋποθέσεως, ἂν τοὐτέστιν τὰ κεφάλαια εἰς χρυσὸν τῆς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης εἰσὶν ἐπαρκῆ διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἐκ τοῦ τριμεροῦς δανείου τὸ μὲν ⅓ αὐτοῦ θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, τὸ δὲ ἕτερον ⅓ διὰ τὴν πληρωμὴν διαφόρων χρεῶν τοῦ δημοσίου, τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸ παράρτημα 5 τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης· καὶ μόνον τὸ ὑπολειπόμενον ⅓ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου θὰ δοθῇ πρὸς τὴν νέαν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἐξόφλησιν μέρους τοῦ Δημοσίου Χρέους, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβιβασθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς αὐτήν. Εἰς τὰ τρία ταῦτα ἑκατομμύρια λιρῶν δέον νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἐκχωρούμενα ἐκ τοῦ ἐνεργητικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης (καὶ εἰς χρέωσιν τῆς νέας Ἐκδοτικῆς) καὶ τὰ ὁποῖα σαφῶς ἀναγράφονται εἰς τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, τοὐτέστιν.

Ἤτοι δέκα ἑκατομμύρια λιρῶν περίπου διὰ τὸ στρογγύλον τοῦ ἀριθμοῦ. Τὰ 10.000.000 λιρῶν στερλινῶν δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ ἀντικρύσουν οὐδὲ τὸ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μεταβιβασθησόμενον παθητικὸν εἰς χαρτονόμισμα πρὸς τὴν νέαν Ἐκδοτικήν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέρχεται εἰς 5.715.000.000, ὑπολογιζομένης τῆς λίρας εἰς 375 δραχμὰς ἑκάστης, καθ’ ὅσον τοῦτο μὲ τιμὴν λίρας 375 θὰ ἀπαιτήσῃ περὶ τὰ 16 ἑκατομμύρια λίρας στερλίνας ὡς ἀντίκρυσμα καὶ τὸ ὁποῖον χαρτονόμισμα θὰ κυκλοφορῇ ὡς τραπεζογραμμάτιον τῆς νέας Ἐκδοτικῆς κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης.

Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν δέκα ἑκατομμυρίων λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον λεπτομερῶς, ἀναβιβάζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 12.250.000 λιρῶν, ἢ ὅτι ἡ σταθεροποίησις γίνεται εἰς τὰς 459 δραχμὰς κατὰ λίραν πρὸς ἐξίσωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, μᾶς ἀνέφερε, ὅτι ἡ ἱδρυθησομένη νέα Ἐκδοτικὴ Τράπεζα θὰ ἔχῃ κάλυμμα 100 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων της. Βεβαίως θὰ ἐννοῇ τὸ ποσὸν τῶν 10.000.000 λιρῶν καὶ τὸ ὁποῖον εἰς διαφόρους ἀγορεύσεις του μᾶς τὸ ἀνέφερε ἄλλοτε ὡς κάλυμμα καὶ ἄλλοτε ὡς ἀντίκρυσμα τοῦ ἤδη κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος, καὶ νομίζω ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ γίνεται σύγχυσίς τις ἐπὶ τῶν ὅρων καλύμματος καὶ ἀντικρύσματος. Καθ’ ὅσον, ὡς γνωρίζομεν πάντες, κάλυμμα, ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἐπιστήμῃ, μιᾶς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης λέγεται τὸ ἐναποταμίευμα ποσότητος χρυσοῦ εἰς τὰ ταμεῖα αὐτῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου τῆς δίδεται τὸ δικαίωμα ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ τὸ διατηρῇ ἄθικτον. Ἀντίκρυσμα δὲ τῶν τραπεζογραμματίων μιᾶς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης λέγεται ἡ ἀξία, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ ἐκδότρια Τράπεζα ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν τραπεζογραμματίων της καὶ ἡ ὁποία θὰ συνίσταται εἴτε εἰς χρυσὸν εἴτε εἰς συνάλλαγμα ἢ ἐμπράγματα δικαιώματα ἢ ἐνοχικὰς ἀπαιτήσεις ἴσης ἀξίας τῶν διατεθησομένων Τραπεζογραμματίων της· ἑπομένως κάλυμμα καὶ ἀντίκρυσμα εἰσίν ἕτερον ἑκάτερον. Τὰ ἀντικρύσματα δὲ ταῦτα, μετὰ τοῦ ἐναποταμιεύματος ἢ καλύμματος, εἰσὶν ἀπαραίτητα νὰ συνυπάρχωσιν εἰς μίαν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἔχει σταθερὰν ἀξίαν τὸ τραπεζογραμμάτιόν της καὶ εἶναι συνυπεύθυνα ἀμφότερα ἔναντι τῶν κομιστῶν τῶν τραπεζογραμματίων μεθ’ ὅλης τῆς περιουσίας τῆς Τραπέζης. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ποῖον θεωρεῖ ὡς κάλυμμα 100% τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος καὶ τὸ ὁποῖον, ὡς εἴπομεν, θὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὴν νέαν Ἐκδοτικὴν καὶ θὰ κυκλοφορῇ ὡς τραπεζογραμμάτιον αὐτῆς; τὰ 10.000.000 λίρας στερλίνας; Ἀλλὰ τὰ 10.000.000 λίρας ἂν θεωρήσωμεν ὡς κάλυμμα τῶν κυκλοφορούντων τῆς νέας Τραπέζης τραπεζογραμματίων, ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀντίκρυσμα αὐτῶν εἰς χρυσόν, συνάλλαγμα ἢ ὀλιγοχρόνια δάνεια, λήξεως τριμήνου προθεσμίας ὡς τὸ καταστατικὸν αὐτῆς ὁρίζει; Ἐὰν πάλιν θεωρήσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 10.000.000 λιρῶν ὡς ἀντίκρυσμα τῶν κυκλοφορούντων Τραπεζογραμματίων, ὅπερ καὶ πράγματι θὰ εἶναι, ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἐναποταμίευμα ἢ κάλυμμα αὐτῶν; Ἄρα ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἕτερον θὰ ἐλλείπῃ ἐξ αὐτῆς, καὶ ἑπομένως ἡ νέα συσταθησομένη Ἐκδοτικὴ Τράπεζα ἱδρύεται ἐπὶ βάσεων οὐχὶ σταθερῶν καὶ θέλει καταπέσει ὡς χάρτινος πύργος ὑπὸ τὴν πρώτην πνοὴν ἀντιξόου ἀνέμου. Ἡ δὲ αἰσιοδοξία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ κατατεθειμένον εἰς ξένας Τραπέζας Ἑλληνικὸν συνάλλαγμα θέλει εἰσρεύσει ἀθρόως εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἀγοράς, μετὰ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ νομίσματός μας, ἂς μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ αἰσιοδοξία του αὕτη εἶναι ὑπερβολική, καθ’ ὅσον οὐδεὶς ἐχέφρων, ὅταν κατανοηθῇ καλῶς ἐπὶ ποίων βάσεων ἱδρύεται ἡ νέα Ἐκδοτικὴ Τράπεζα, θέλει εἰσαγάγει συνάλλαγμα ἢ χρυσὸν καὶ ἀνταλλάξει τοῦτον μὲ τὸ ὑπάρχον χαρτονόμισμα, τὸ ὁποῖον θὰ κυκλοφορῇ ὡς τραπεζογραμμάτιον τῆς νέας Τραπέζης ἄνευ καλύμματος καὶ τὸ ὁποῖον πολὺ συντόμως θὰ εὑρεθῇ καὶ ἄνευ ἀντικρύσματος πρὸς ἐξαργύρωσιν μὲ τὴν τιμὴν τῆς σταθεροποιήσεως, ἀλλὰ φοβοῦμαι, μήπως συμβῇ τοὐναντίον, δηλαδὴ καὶ οἱ κατέχοντες τότε χαρτονομίσματα καὶ οἱ ἰσχυροὶ οἰκονομικοὶ ὀργανισμοί, ἐξαντλοῦντες τὰς πρὸς τὴν νέαν Τράπεζαν πιστώσεις των, θὰ σπεύσωσι νὰ ἀνταλλάξωσι ταῦτα μὲ τὸν χρυσὸν ἢ συνάλλαγμα τῆς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης φυγαδεύοντες καὶ τοῦτον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ τότε μετὰ πάροδον οὐχὶ μακροῦ χρόνου θὰ εὑρεθῇ ἡ νέα Ἐκδοτικὴ Τράπεζα κατέχουσα εἰς τὸ ἐνεργητικὸν αὐτῆς μόνον χαρτονόμισμα καὶ τριμήνους ἀπαιτήσεις καὶ κάλυμμα τούτων τὰ μακροχρόνια χρέη τοῦ Δημοσίου. Ἡ δὲ ἀξία πλέον τῶν τραπεζογραμματίων της θὰ συνίσταται εἰς τὴν πίστιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν δυναμικὴν ἱκανότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁπότε πᾶς τις δύναται ἀπὸ τοῦδε νὰ προΐδῃ ποίαν πτῶσιν θέλει λάβει ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς μας, ἀντὶ τῆς ἐπιδιωκομένης σταθεροποιήσεως, ἥτις πτῶσις θὰ ἐπιφέρῃ καὶ τὴν πτώχευσιν τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης ὡς τοιαύτης καὶ θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ καὶ πάλιν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν μετὰ τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα ἐρείπια. Τοιαύτη θὰ εἶναι ἡ τύχη τοῦ νομίσματός μας καὶ τῆς νέας Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, Κύριοι Βουλευταί, ἥτις, πίπτουσα ἀσφαλῶς μετὰ παρέλευσιν οὐχὶ μακροῦ χρόνου θέλει συμπαρασύρει μεθ’ ἑαυτῆς καὶ ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς.

§145Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἀριθμοὺς καὶ κονδύλια, διότι δὲν ἀσχολοῦμαι εἰς τοιαῦτα, καὶ ἐκτὸς τούτου ἔχω ἀποτύχει εἰς τὰ οἰκονομολογικά, ἔχω ἄλλωστε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι κατ’ οὐσίαν ἀπολογισμὸς καὶ ὡς τοιοῦτον τὸν ἐκλαμβάνω ὡς μίαν κινηματογραφικὴν ἀναπαράστασιν τῆς ζωῆς καὶ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς κινήσεως τοῦ λαοῦ. Θέλω λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ κάμω μερικὰς συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἐφόσον ἤθελε κρίνει αὐτὰς ὀρθάς, διὰ τὸν μέλλοντα νὰ συνταχθῇ προϋπολογισμὸν καὶ ὄχι κατ’ οὐσίαν διὰ τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸν καὶ κατ’ οὐσίαν ἀπολογισμόν. Καί πρώτη σύστασις εἶναι, ὁ προϋπολογισμὸς ὁ συνταχθησόμενος νὰ συνταχθῇ μὲ τὴν πρόβλεψιν τῆς θεσπίσεως τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως, διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ καὶ τὸ Κράτος ἀπὸ πολλὰς ἐνοχλήσεις καὶ νὰ ἐλευθερωθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι ἀπὸ τὴν τυραννίαν τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν. Διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως θὰ ἀναζωογονηθοῦν καὶ θὰ εὐημερήσουν αἱ ἐπαρχίαι, καὶ ἡ παραγωγικότης θὰ πολλαπλασιασθῇ. Δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ἀφορῶν τὰς Νέας Χώρας, ἀλλὰ καὶ τὴν Παλ. Ἑλλάδα καὶ ὁλόκληρον τὴν Χώραν. Ἔχων λοιπὸν ὑπ’ ὄψει πάντοτε τὸν μέλλοντα νὰ συνταχθῇ προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ὑποβάλω γνώμας καὶ συστάσεις διὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα φαίνονται μὲν ἐκ πρώτης ὄψεως ἄσχετα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτόν, ἐν τούτοις ἐξεταζόμενα μετὰ προσοχῆς εἶναι ἀσφαλῶς πολὺ σχετικώτερα ἀπὸ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔθιξαν ἄλλοι, προηγουμένως, Συνάδελφοι, ὡς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα π. χ. τὸ πολιτειακὸν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα μοῦ φαίνονται ὅτι μικροτέραν σχέσιν ἔχουν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἴπω ἐγώ. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λύσῃ τὸ ταχύτερον τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ βοηθήσῃ καὶ θὰ προαγάγῃ τὴν παραγωγικὴν πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ ἀρχηγός τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω δικαιότατα σεμνύνεται. Θὰ βοηθήσῃ λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας πολὺ τὴν παραγωγικὴν πολιτικήν. Ἐψηφίσθη πρὸ καιροῦ σχετικὸς νόμος, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπέκτασιν ζητοῦν ὅλα τὰ μέρη δι’ ἀναφορῶν των καθημερινῶν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐν τούτοις ὁ νόμος αὐτὸς οὔτε εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἐφηρμόσθη ἀκόμη. Θὰ ἤθελον λοιπὸν ὅσον τὸ δυνατὸν γρηγορώτερον νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἄλλο ζήτημα ἐπίσης ἀφορῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις, ἡ μὴ χρησιμοποίησις τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων. Εἶναι καὶ ταῦτα μία περιουσία, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πηγὴ πλούτου, ἐνῷ τώρα εἶναι ὄχι πηγὴ ἀλλὰ πληγή. Θὰ ἤθελα καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν δραστηριότητα, νὰ τὸ κανονίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν γρηγορώτερον. Περιεκόπησαν τὰ κτήματα αὐτὰ ἀπὸ τὴν περιουσίαν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, ὅπου ἦσαν ἐν ἀπολύτῳ ἀσφαλείᾳ, καὶ ἐδόθησαν καὶ πάλιν εἰς τὸ Γ. Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ σπατάλη. Ἡ Ἄμυνα ἦτο μία ἀσφάλεια δι’ αὐτὰ καὶ μάλιστα μὲ τὸν Δ)τὴν, τὸν ὁποῖον ἔχει, μὲ τὸν Πρόεδρόν της καὶ μὲ τὸ λοιπὸν προσωπικόν, ἐνῷ ἡ κακοποιὸς δρᾶσις τοῦ Γ. Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους. Ἄλλο ζήτημα ἐπίσης ἀφορῶν τὴν Γεωργίαν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου. Ὁ νέος προϋπολογισμὸς ἤθελε συνταχθῇ μὲ βάσιν τὴν δι’ ὅλον τὸ Κράτος ἀφομοίωσιν τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου, διότι εἰς ἄλλα μέρη ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ εἰς ἄλλα ἐπὶ ὅλης τῆς παραγωγῆς. Τὸ πόσον βαρύνει ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, διότι καταντᾷ νὰ πάρῃ ὁ παραγωγὸς σχεδὸν τὸ ἥμισυ ἀπὸ ὅσον παράγει. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ καταστήσῃ τὰ ταμεῖα τῆς ἐλαίας ὑποχρεωτικὰ διὰ τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας, διότι προαιρετική, ὅπως εἶναι, καὶ μὲ τὰς πλημμελεῖς, δυστυχῶς, ἐνεργείας τῶν γεωπόνων ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ γλίσχρα μέσα ποὺ διαθέτουν δὲν ἔδωκαν τὰ ταμεῖα ἀποτελέσματα ἀνάλογα. Πᾶσα δὲ δαπάνη ὑπὲρ τῆς ἐλαίας ἀναμφιβόλως θὰ ἀποδώσῃ πολλαπλάσια. Ἀρκούμενος εἰς ταῦτα διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ συστάσεις μου αὗται θὰ γίνουν δεκταί, ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ ζήτημα τῆς Κυριακῆς ἀργίας, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ καὶ αὐτὸ ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ μὴ φαίνεται ὅτι εἶναι παραγωγικόν, ἐξεταζόμενον καλῶς φαίνεται ὅτι ἐπιδρᾷ καὶ τοῦτο οὐσιωδῶς ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Ὁ νόμος περὶ Κυριακῆς ἀργίας ὡρισμένως παρεξηγήθη εἰς τὴν ἐφαρμογήν του καὶ μάλιστα εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, ὅπου χρησιμεύει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐξουσίας τοῦ χωροφύλακος, κάποτε δὲ καὶ τῶν ἀποδοχῶν του. Ἡ Κυριακὴ ἀργία πρέπει ἐκεῖ ἐντελῶς νὰ καταργηθῇ, εἰς δὲ τὰς πόλεις νὰ μεταρρυθμισθῇ καὶ διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀλλὰ καὶ τοῦ κοινοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι πολλὰς εὐκολίας ἐκάματε τώρα τελευταίως εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλὰ δὲν φθάνουν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε καὶ τὴν ἀργίαν τῶν δημοσίων γραφείων νὰ μεταρρυθμίσῃ χάριν τῶν ἐργαζομένων τάξεων. Οἱ χωρικοὶ βασανίζονται καὶ ἡμεραργοῦν, πολλὲς φορὲς ἐπὶ ἡμέρας, διὰ μικροϋποθέσεις των εἰς δημόσια γραφεῖα, ὅπως καὶ μὲ τὸ κλείσιμον τῶν καταστημάτων κατὰ τὰς Κυριακὰς ἀναγκάζονται νὰ διακόπτουν τὴν ἐργασίαν των τὴν παραγωγικὴν κατὰ τὰς ἐργασίμους ἡμέρας καὶ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς πόλεις διὰ τὴν προμήθειαν τῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς των εἰδῶν. Χάριν λοιπὸν καὶ τοῦ ἀτομικοῦ συμφέροντος τῶν ἐργαζομένων, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, θὰ πρέπῃ ὅσον τὸ δυνατὸν γρηγορώτερον νὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα, διὰ τὴν ἀποτροπὴν τῶν ζημιῶν ἐκ τούτου. Καταλήγων, ἀπευθύνομαι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ ζητῶ ἐπίσης, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναφορὰν ποὺ ἀνέπτυξα προτήτερα, τὴν ὑποχρεωτικὴν ἐπίβλεψιν τῶν ὑδραυλικῶν ταμείων, ἀλλὰ μὲ καλὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Κράτους, ὁπότε καὶ ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι ἀνάλογος καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν ὀφειλομένων προθυμοτέρα, διότι τότε μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀναγκαίων ἔργων θὰ ἐνισχυθῇ ἡ πρὸς φορολογίαν προθυμία. Καὶ τέλος συνιστῶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας, τῆς ὁποίας τὴν ἀναβολὴν δικαίως μετὰ τόσης δυσμενείας σχολιάζει ὁ λαός.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυροῦνται οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθν. Οἰκονομίας, Συγκοινωνίας, Γεωργίας, τῶν Ταμείων Ἐποικισμοῦ, Ἀντιφυλλοξηρικῆς Ἀμύνης, Ἐλαίας καὶ ἐποπτείας Ἐλέγχου φορολογίας οἰνοπνεύματος.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5ην μ. μ. (Ὥρα 11.30′)