1928.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58Η

ΤΗΣ 22 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5.40 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς Συνεδριάσεως.

§2Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Χθὲς ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνέφερα ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ περικοπὴ δαπανῶν 300.000.000. Προσέθεσα δὲ ὅτι ἴσως θὰ ἦτο ἐφαρμοστέα καὶ ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς βουλομένους κληρωτοὺς νὰ διαμένωσι κατ’ οἶκον καὶ διατρέφωνται ἐξ ἰδίων, ἐξ οὗ θὰ προέκυπτε μία ἀξία λόγου οἰκονομία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ἐπὶ τῶν ἐξόδων τροφῆς ἠδύνατο νὰ γίνῃ τόσον σοβαρὰ οἰκονομία, μὲ διέκοψε εἰπὼν ὅτι τὸ κονδύλιον τῆς διατροφῆς ἀνέρχεται εἰς 270 ἐν ὅλῳ ἑκατομμύρια. Ἐξηγήθη ὅτι τὰ 300.000.000 ἀναφέρονται εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν διατροφήν, τοῦτο ὅμως δὲν διηυκρινίσθη καὶ παρακαλῶ ὡς οὐσιῶδες νὰ διασαφηνισθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ Πρόεδροι τῶν προσφυγικῶν ὁμάδων περιφερείας Ἡρακλείου διαμαρτύρονται, διὰ τὴν μελετωμένην παράδοσιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων Κρήτης εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Καλκάνης, Π. Καμπάνης καὶ Μ. Δερλερὲς καταθέτουν ὑπόμνημα τῆς ἑνώσεως βιομηχάνων Σύρου ζητούντων τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ψηφίσματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Θεσσαλονίκης, δι’ οὗ ἐδιπλασιάσθησαν οἱ δημοτικοὶ δασμοὶ τῶν εἰσαγομένων προϊόντων καὶ βιομηχανημάτων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ὁ σύλλογος τραυματιῶν καὶ θυμάτων πολέμου Νομοῦ Ἡρακλείου ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐν τῇ πόλει Ἡρακλείου τὸ Ν. Δ. τῆς 13ης Νοεμβρίου 1927 «περὶ λιανικῆς πωλήσεως σιγαρέττων παρ’ ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου». Διάφοροι ἐπιστήμονες καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νέα Ἰδέα» δημοσιευθείσης οἰκονομολογικῆς μελέτης, περὶ ἱδρύσεως ἐθνικοῦ λαχειοφόρου γραμματίου. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης κ. Θ. Χαβίνης ὑποβάλλει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῶν κοινοτήτων Βούλιστας, Παναγιᾶς, Κλεισούρας, καὶ Πουλιανῶν, αἵτινες αἰτοῦσιν ἄμεσον χορήγησιν χρηματικοῦ βοηθήματος καθόσον κινδυνεύουσι νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, ἕνεκα τῆς πλήρους καταστροφῆς τῶν γεωργικῶν των προϊόντων καὶ τῆς κτηνοτροφίας των κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Σ. Σωτηριάδης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐλίζας Χόρμελ κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτούσης ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ πατὴρ της Φρειδερῖκος Φεὸφ Χόρμελ ὑπηρέτησεν ὡς ἀξιωματικός, ἀφ’ ὅτου κατῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τοῦ τότε Βασιλέως Ὄθωνος μέχρι τῆς ἐκδιώξεώς του μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Στρατηγόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἀναπήρου πολέμου Ξενοφῶντος Καραφυλλῆ, παρακαλοῦντος ὅπως ἐπιτραπῇ μεταφορὰ τοῦ περιπτέρου του. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Χωριανῆς ἐκφράζει τὴν ἱκανοποίησιν τῶν κατοίκων διὰ τὴν δικαιότατα συντελεσθεῖσαν ἐργασίαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐποικισμοῦ κατὰ τὴν διανομὴν τῶν κτημάτων. Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ στρατιωτικὸς ἱερεὺς Γρηγόριος Κουτσουδάκης, κάτοικος Πατρῶν, παραπονεῖται, διότι, καίτοι ὑπηρέτησεν ἐπὶ 40 ἔτη ὡς στρατιωτικὸς ἱερεύς, δὲν τοῦ ἐδόθη μέχρι σήμερον σύνταξις. Ἐπιτροπὴ φορολογουμένων κατοίκων Λιμεναρίων Θάσου παρακαλοῦσιν, ὅπως δοθῇ ἀναστολὴ πληρωμῶν μέχρις ἐκποιήσεως τῶν προϊόντων των. Ὁ Πέτρος Ράπτης ἐξ Ἀγρινίου παρακαλεῖ ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὴν οἰκογένειάν του, στερουμένην τῶν πάντων. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Κερκύρας διαμαρτύρεται διὰ τὸ διάταγμα, περὶ τεκμαρτῆς φορολογίας συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος τοῦ τέως Δήμου Καμπανοῦ ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ταχεῖα κατασκευὴ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Χλιαροῦ–Πρασὲ–Σούγιας. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μπακόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν στρατευθέντων φοιτητῶν ἐξ ἀναστολῆς τῶν κλάσεων 1925–29, παραπονουμένων διότι, καίτοι κατέβαλλον τὸ ὁριζόμενον χρηματικὸν ποσὸν δὲν ἀπελύθησαν ἀκόμη, συμφώνως τῷ νόμῳ. Τὸ Σωματεῖον ἐργατῶν καὶ ἐργατριῶν ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὑποβάλλει ὑπόμνημα παραπονούμενον κατὰ τῆς ἑλληνικῆς ἐριουργίας διότι δὲν χορηγεῖ εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ τὰς ἐργατρίας ἐργασίας ἱματισμοῦ. Ἐπιτροπὴ στρατευθέντων φοιτητῶν κλάσεως 1926 αἰτεῖται ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ὁ νόμος 3385)20)5)27 περὶ τρόπου ἐγγραφῆς καὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων τῶν στρατευθέντων φοιτητῶν τῶν κλάσεων 1924–25. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Ν. Κατσᾶκος Μαυρομιχάλης ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν ἀποστράτων ὑπενωμοταρχῶν Ἀνδρέα Π. Καλαρίτη καὶ Παναγιώτου Γιαννακορέα συνταξιούχων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Τσαλδάρης καὶ Μ. Δερλερὲς καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Νομοῦ Ἄρτης διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν ὅπως ἀναγνωρισθοῦν τὰ δίκαια καὶ αἱ λογικαὶ ἀξιώσεις των ἐπὶ τῆς συντάξεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δερλερὲς ὑποβάλλει, 1) Ὑπόμνημα τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν αἰτούντων τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεών των. 2) Ψήφισμα τῆς Γεν. Συνελεύσεως τοῦ Συνδέσμου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς καὶ 3) Ψήφισμα τοῦ Συνδέσμου ἀλληλεγγύης ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Σχεδίου Νόμου τοῦ ὑποβληθέντος τὴν 16 Ἰανουαρίου 1928 πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Α. Μάρκου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀρχ. Στρ. Ἱερ. Γρηγορίου Κουτσουδάκη περὶ παροχῆς συντάξεως, συνιστᾷ δὲ ταύτην. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Α. Μάρκου καταθέτει τηλ)κὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Ἐπαγγελματιῶν Ἐπιμελητηρίου Πατρῶν, αἰτουμένου ὅπως προϊὸν ἐνεργηθέντος ἐράνου ὑπὲρ ἀντιφθισικῆς Ἑταιρίας διατεθῇ ὑπὲρ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος Πατρῶν. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 7.852.402 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Γκότσης, Α. Μάρκου κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Στρατοδικείου ἐν Πάτραις». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Κοκκινάκης καὶ Πολ. Πολυχρονιάδης καταθέτουσιν πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 «περὶ δικηγόρων» καὶ τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ αὐτοῦ Ν. Δ. ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συντάξεως διατάξεων τοῦ ψηφίσματος τῆς 21 Δεκεμβρίου 1926 «περὶ συστάσεως Ναυτικῶν Συμβουλίων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Γκότσης, Κ. Γόντικας, Α. Μάρκου, Τ. Ἀναστασίου, Δ. Σ. Στεφανόπουλος καὶ Δ. Μπούκουρας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Στρατοδικείου ἐν Πάτραις». Οἱ κ.κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουρ. Ἐθν. Οἰκον.) καὶ Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπουρ. τῶν Οἰκον.) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ καλλιεργείας πρωτοτύπου ἁλυκῆς». Ὁ κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουρ. Ἐθν. Οἰκον.) καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν κειμένων περὶ ἰδιωτικῆς ἐμπορικῆς ἐκπαιδεύσεως διατάξεων κλπ.».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Ναυτικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν των.

§7Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔλεγον χθές, κ. Συνάδελφοι, ἐν τῇ συνεχείᾳ τῆς προσωπικῆς συνθέσεως τοῦ Στρατοῦ, ὅτι δι’ ἡμᾶς σκόπιμον θὰ ἦτο, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀναγκῶν τῆς πραγματικότητος καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀνωτέρων στελεχῶν, τῶν δυσκολιῶν αἱ ἕπονται ὑπάρχουν κυρίως ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως, διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν διοικήσεων, τῶν Ἐπιτελείων καὶ τῶν διαφόρων τεχνικῶν σωμάτων, σκόπιμον, λέγω, θὰ ἦτο ἵνα αἱ Μεραρχίαι ἐλαττωθῶσιν, ὡς καὶ παρ’ ἄλλων ὑπεδείχθη. Καὶ θὰ ἦτο πρέπον καὶ σκόπιμον διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ στρατολογικὴ ἀπόδοσις τῆς Χώρας, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας Χώρας, εἶναι μικρά, καὶ νὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ ἓν Σύνταγμα ἑκάστη Μεραρχία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πυροβολικὸν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐν ἐνεργείᾳ μία μοῖρα, ἐκ δύο πυροβολαρχιῶν κατὰ Μεραρχίαν, μία πεδινὴ μοῖρα κατὰ σύνταγμα καὶ ἀνάλογον βαρὺ πυροβολικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικόν, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠδύναντο, ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως, νὰ καταρτίζωνται αἱ μονάδες, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ περιορισθοῦν. Ἀπὸ ἀπόψεως Ἱππικοῦ ὁ δικτάτωρ, πρὸς ἐξυπηρέτησιν προσώπων, ἠθέλησε νὰ ἱδρύσῃ δύο Μεραρχίας Ἱππικοῦ. Εἰς τὴν Σερβίαν, ἡ ὁποία ἔχει πληθυσμὸν 13½ ἑκατομμυρίων, ὑπάρχουν 2 Μεραρχίαι Ἱππικοῦ. Ἐν Ἑλλάδι, διὰ τοὺς γνωρίζοντας τὰ πράγματα, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ μία Μεραρχία πλήρης Ἱππικοῦ ἐκ τριῶν πλήρων συνταγμάτων, ἅτινα θὰ δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσουν τοὺς σκοποὺς τοῦ πολέμου καὶ τὸν Στρατόν, τὸν ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παρατάξωμεν. Δυστυχῶς καὶ τὸ διάταγμα «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ» ἐν Ἑλλάδι, παραδέχεται δύο Μεραρχίας. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι αἱ Μεραρχίαι αὗται δὲν εἶναι ὡς αἱ Σερβικαὶ ἐκ 4 συνταγμάτων, ἀλλὰ θ’ ἀποτελοῦνται ἐκ δύο συνταγμάτων, ἀλλὰ πάντως θὰ εἶναι δι’ ἡμᾶς πολυτέλεια, φρονῶ ἀδικαιολόγητος, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία μεραρχία, ἐκ τριῶν συνταγμάτων, καὶ ἓν σύνταγμα προωρισμένον ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως νὰ τροφοδοτῇ τὰς μονάδας διὰ τοῦ μεραρχιακοῦ ἱππικοῦ, τοῦ προωρισμένου νὰ προφυλάσσῃ τὰς πρώτας γραμμὰς τῶν μονάδων. Καὶ θὰ ἔλεγον τοῦτο καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐγχωρίου παραγωγῆς ἵππων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος. Τοῦτο δὲ θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς ἱπποπαραγωγῆς, ὅπως καὶ ἐν Τουρκίᾳ, ὑποστηριζομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους. Τὰ συντάγματα αὐτὰ θὰ ἦσαν ἄριστα κατηρτισμένα, δύναταί τις εἰπεῖν, διότι τοιούτου ἱππικοῦ ἔχομεν ἀνάγκην ἀκριβῶς καὶ τοιοῦτον εἶναι σήμερον καὶ τὸ Τουρκικὸν ἱππικόν. Ὁ στρατὸς ὅμως δὲν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ μάχιμα ὅπλα. Ἔχει ἀνάγκην καὶ τῶν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ ἐν καιρῷ πολέμου καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης. Καὶ πρῶτον· τίνα σκοπὸν ἐξυπηρετοῦν αἱ οἰκονομικαὶ αὗται ὑπηρεσίαι; Μέχρι τῶν πολέμων τῶν Βαλκανικῶν, ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρχεν ἓν σῶμα οἰκονομικόν, σκοπὸν ἔχον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Μετὰ τοὺς πολέμους, καὶ λόγῳ τῆς ἐξελίξεως τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, εὑρέθησαν καὶ ἐν Ἑλλάδι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταρτίσουν τὸ σῶμα τῆς Ἐπιμελητείας. Τίνα σκοπὸν ἔχει τοῦτο; Τὸ σῶμα τοῦτο σκοπὸν ἔχει νὰ εἶναι βοηθητικὸς ὀργανισμὸς τῆς Διοικήσεως, διὰ τὴν τροφοδοσίαν ἐν ὥρᾳ πολέμου καὶ διὰ τὴν πρόβλεψιν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων προμηθειῶν. Καὶ τί γίνεται παρ’ ἡμῖν; Κατωρθώθη ὥστε ἐρασιτεχνικῶς νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς ἁρμοδιότητος Ἐπιμελητείας, ἁρμοδιότητος Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας, Πυροβολικοῦ, Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας, Σκευῆς Μηχανικοῦ κλπ. Τοῦτο ἀποτελεῖ γεγονός, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ σπατάλην ἀδικαιολόγητον. Ἔχομεν σχολεῖα ὑπαξιωματικῶν διαχειρίσεως καὶ ἀπὸ τὰ σχολεῖα αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξέρχωνται ἀξιωματικοί, γνωρίζοντες τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τοῦ χρηματικοῦ καὶ ὑλικοῦ. Οἱ ἐξερχόμενοι ἀνθυπολοχαγοὶ θὰ διαχειρίζωνται τὸ χρηματικὸν καὶ τὸ ὑλικόν, διὰ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται εἰς τὰς μονάδας ἐκδίδονται καταστάσεις. Αἱ καταστάσεις αὗται γίνονται ἀπὸ τὰ γραφεῖα τὰ λεγόμενα γραφεῖα ἐκκαθαρίσεως. Ἡ ἐκκαθάρισις, λοιπόν, ἔπρεπε νὰ γίνεται παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καὶ γνωρίζουν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰς ἐκτελοῦν. Διότι «οὐδὲν ἐν τῷ νῷ ὃ μὴ πρότερον ἐν τῇ συνειδήσει». Ὁ σωφρονέστερος τῶν ἀνθρώπων δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ ἓν ἔργον, ἂν δὲν τὸ ἐγνώριζε προηγουμένως. Πρέπει οἱ προβιβαζόμενοι καὶ γενόμενοι λοχαγοὶ ν’ ἀποτελοῦν τὰ γραφεῖα ἐκκαθαρίσεως τῶν μονάδων. Πῶς θὰ ἐγένετο αὐτό; Ὑπάρχει σῶμα Ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἐλέγχει. Λοιπὸν οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί, οἱ ἐξερχόμενοι τοῦ Σχολείου Διαχειρίσεως, νὰ διαχειρίζωνται τὰ διάφορα ὑλικὰ τοῦ Στρατοῦ, προαγόμενοι λοχαγοί, νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὰ γραφεῖα ἐκκαθαρίσεως τῶν μονάδων, καὶ ἀκολούθως ἐξ αὐτῶν, προαγομένων εἰς ἀνωτέρους βαθμούς, νὰ ἀποτελῆται τὸ σῶμα Ἐλέγχου. Οὕτως καὶ οἰκονομίαν θὰ ἔχωμεν μεγάλην, ἀποφευγομένης τῆς σπατάλης, καὶ τάξιν εἰς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ ἔχωμεν τόσην πολυτέλειαν ἀξιωματικῶν, μὲ τόσας ἁρμοδιότητας. Ὄχι βεβαίως. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ὁρμώμενος, τὸ πρακτικὸν πνεῦμα καὶ τὸ ὀρθόν, ὅτε τὸ θέρος ἦλθεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν ἕνα Νομοθετικὸν Διάταγμα, ἐρρύθμισα τὸ ζήτημα αὐτὸ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὡς εἰσηγητής. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινεν ὁμοθύμως τὰ μέτρα αὐτά. Δυστυχῶς αὐτὸ οὔτε ἐκυρώθη, οὔτε ἐδημοσιεύθη. Δὲν γνωρίζω διατί. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνθέσεως προσώπων, πλήρη τὴν εἰκόνα. Θὰ ἠδυνάμεθα δὲ νὰ ἔχωμεν διὰ τῆς καταρτίσεως, λόγῳ στρατιωτικῆς ἀνάγκης, τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἵνα φέρωμεν τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν βαθμῶν, ὅπως σᾶς εἶπον, θὰ ἐπήρχετο μία ὠφέλεια διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Συνταγμάτων ἐπίσης καὶ τοῦ Ἱππικοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως περιττῶν κτηνῶν τοῦ Πυροβολικοῦ, θὰ εἴχομεν μίαν οἰκονομίαν σημαντικήν, ἡ ὁποία θὰ ἠλάττωνε τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Χώρας, τοῦ προωρισμένου διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν αὐτῆς. Καὶ ἀφοῦ ἐξεθέσαμεν τὰ τῆς ποιοτικῆς καὶ ποσοτικῆς συνθέσεως, ὅσον ἀφορᾶ τὰ στελέχη, δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον ἐνταῦθα ἵνα, ἐν ὀλίγαις λέξεσιν, εἴπωμεν καὶ περὶ τῶν ἀνδρῶν. Εἴπομεν χθές, ὅτι σπουδαῖον ζήτημα εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς στρατολογικῆς ἀποδόσεως. Ἡ ἀπόδοσις, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, βαίνει κατ’ αὔξουσαν κλίμακα 40 ἕως 55 χιλιάδων, προκειμένου περὶ τοῦ πεζικοῦ. Ἡ αὐτὴ δὲ ἀναλογία παρατηρεῖται καὶ εἰς τὴν Σερβίαν, ὅπου ἡ ἀπόδοσις εἶναι τριπλασία. Ἡ ἀναλογία δηλ. τῶν 40 χιλιάδων, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀπαλλαγῶν, λόγῳ ἀκαταλληλότητος, καὶ τῶν βοηθητικῶν καὶ τῶν ἀναβολῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ διετὴς θητεία, θὰ εἴχωμεν 40 χιλιάδας καὶ 40 χιλιάδας, 80 χιλιάδας. Ἀλλὰ τοιοῦτον ζήτημα δὲν ὑφίσταται. Ἡ νομοθεσία ἔχει 18μηνον, μὲ τὸ μέτρον δέ, τὸ κανονικῶς ληφθέν, τῆς εἰς 3μηνον ἄδειαν ἀποστολῆς, ἔχομεν 15 μῆνας. Εἶχον τὴν γνώμην καὶ ἐπρότεινα ἀπὸ τοῦ 1924 καὶ ἐπέμεινα εἰς τοῦτο καὶ θὰ ἐπιμείνω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ κατηγορηματικῶς ἡ θητεία εἰς 16 μῆνας. Σᾶς εἶπον χθές, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἐπαγγελματικῆς μορφώσεως τῶν ἀνδρῶν, θὰ ἠδυνάμεθα καὶ κάτω τοῦ ἔτους νὰ περιορίσωμεν τὴν θητείαν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον χθὲς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ μὴ καταβιβάσωμεν τὸ ὅριον. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δύνανται τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ κατατάσσωνται καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ ἀπολύωνται ὁπλῖται μιᾶς κλάσεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν δύο κλάσεις συνυπάρχουσαι. Ἐπίσης εἶχον προτείνει νὰ ἀλλάξῃ ἡ ἡμέρα κατατάξεως. Εἶχον προτείνει, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω, ὅπως, ἀντὶ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου, ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα κατατάξεως ἡ 1η Φεβρουαρίου, διότι κατὰ τὴν περίοδον ταύτην καὶ μέχρι τέλους τοῦ Μαΐου θὰ κατορθοῦται ἡ ἐκγύμνασις τῶν ἀνδρῶν, ὥστε νὰ μὴ χάσουν, ἰδίως οἱ ἀγρόται, παρὰ μίαν σπορὰν καὶ μίαν ἐσοδείαν μόνον. Τὸ σύστημα τοῦτο, λίαν ὠφέλιμον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἐφαρμόζεται εἰς τὰ μεγαλύτερα Κράτη, εἰς Γαλλίαν κλπ. Διότι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅταν ἡ θητεία ἄρχεται καὶ κατέρχεται κάτω ὁρίου τινός, τότε αὐξάνονται αἱ δαπάναι, ἀντὶ νὰ μειώνωνται. Καὶ ἔχομεν ἕνα λογαριασμὸν ἐκ τῶν τελευταίων ἀπόψεων ἐν Γαλλίᾳ ὅπου ηὔξησε κατὰ 130 ἑκατομμύρια ὅσα ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας. Μόνον ὅτι καὶ ἡ θητεία τῶν 18 μηνῶν ἦτο μικρὰ καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀφίσουν τοὺς δεκανεῖς ἴσως ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Εἰς τὸ σημεῖο δὲ τοῦτο ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι ἡ δεκαεξάμηνος θητεία τὴν ὁποίαν προτείνω ἔχει τὸ πλεονέκτημα ὅτι δυνάμεθα διὰ τῆς δεκαεξαμήνου θητείας νὰ παρασκευάσωμεν τοὺς δεκανεῖς καὶ βοηθητικοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ὡς πυρῆνας ὑπαξιωματικῶν κατὰ δεύτερον δὲ λόγον καὶ τῶν ἐπιλοχιῶν. Αὐτοὺς θὰ δυνάμεθα νὰ τοὺς ἔχωμεν διὰ τῆς δεκαεξαμήνου θητείας. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτό, κύριοι Συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα παρ’ ἡμῖν θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη σύστημα ὀργανώσεως στρατοῦ καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ οἰκονομίας ὥστε νὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔκτακτα ἔξοδα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ νὰ ἐφοδιάσωμεν τὸν στρατὸν ἡμῶν. Θὰ ἠδυνάμην εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ εἴπω δύο λέξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἢ μᾶλλον τὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς σήμερον, διότι εὐλόγως γεννᾶται ἡ ἀξίωσις ἐκ μέρους ὑμῶν αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα μᾶς εἴπατε ἀφορῶσιν μίαν στρατιωτικὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία βεβαίως ἀπαιτεῖ χρόνον διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὰς οἰκονομίας τινὰς μὲν τὰς ἀντιλαμβανόμεθα εἶνε δὲ καὶ ἄμεσοι ὅπως εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ σχολείου τινὲς δὲ δὲν δύνανται νὰ γίνουν ὅπως ἡ κατάργησις μονάδων διότι ὑπάρχουν τὰ στελέχη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς γνωρίζετε ὅτι γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπαρχόντων στελεχῶν καὶ δὲν ἀκούσατε νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει τὰ στελέχη αὐτὰ νὰ ἀπομακρυνθῶσι ἀλλὰ εἶπον ὅτι φυσιολογικῶς θὰ ἀπομακρυνθῶσι ὅσοι δὲν δύνανται νὰ ἀνταποκριθῶσι εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς πραγματικὰς ἑνὸς στρατοῦ πραγματικοῦ προωρισμένου νὰ ἐκπληρώσῃ ἕνα προορισμὸν σήμερον τὸν ὁποῖον ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ πᾶς στρατὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἐν διαστήματι πενταετίας θὰ δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν ἀρχικὸν ὀργανισμόν. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταετίας αἱ τακτικαὶ δαπάναι θὰ ἐλαττοῦνται διαρκῶς καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ αὐξάνωμεν διαρκῶς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας, πρὸς ἐφοδιασμόν. Ἤθελον λοιπὸν νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὴν σήμερον ὁ στρατὸς ὁ Ἑλληνικὸς πιστεύω ἀκραδάντως εἶμαι ἐντελῶς βέβαιος περὶ τούτου, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν καλυτέραν κατάστασιν ποῦ ὑπῆρξεν εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐποχήν. Διότι, ὅταν εἴμεθα ἡμεῖς εἰς τὸ στράτευμα συνέβαινε τοῦτο ἡ ἱκανότης ἔβαινε ἐκ τῆς κάτω πρὸς τὰ ἄνω δηλαδὴ τὰ κατώτερα στελέχη ἦσαν ἱκανώτερα καὶ μᾶλλον μορφωμένα καὶ εὑρίσκομεν πολλὰ ἀνώτερα στελέχη, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν εἰς τὴν θέσιν των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συνετέλει οὔτε εἰς τὴν διοίκησιν, οὔτε εἰς τὴν πειθαρχίαν, οὔτε εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Σήμερον τί συμβαίνει; Πρῶτον κατωρθώθη τὸ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καταστήσῃ τὴν χώραν αὐτάρκη, ἱδρύθη ἡ Στρατιωτικὴ Ἀκαδημία, διὰ τῆς ὁποίας ἡ στρατιωτικὴ ἱκανότης τῶν στελεχῶν ἔχει βελτιωθῆ ἱκανῶς καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἐξ αὐτῆς, εἶναι οἱ ἐκλεκτοί. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ κυρίως συνετέλεσε τὰ μέγιστα εἰς τὸ μορφωθῇ ἡ πεποίθησις εἰς τὸν στρατόν μας, ὅτι στρατὸς θὰ πῇ ἐργασία καὶ ἐργασία πρὸς παραγωγὴν ἀποτελεσμάτων. Πάντες δὲ οἱ ἀξιωματικοί, σχεδὸν πάντες πλέον, πλὴν ἐλαχίστων, ἐπιδίδονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔργα αὐτά, ἔργα παραγωγῆς ἀληθῶς δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσουν τελείως ἡμᾶς. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τοῦ λόγου θὰ ἠδυνάμην νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ κυρίως ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, διεπράχθη βαρυτάτη ἀδικία, ἐκ λόγων βεβαίως δικαιολογημένων καὶ ἀφορμῆς δικαιολογημένης, ἀλλὰ ἀδικία βαρυτάτη κατὰ τοῦ στρατοῦ. Διότι εἰς γενομένας παρεκτροπὰς ἀξιωματικῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ δικαιολογήσουν μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλλῃ καὶ νὰ πατάξῃ πᾶσαν τυχὸν κακὴν πρᾶξιν, ὅλα αὐτὰ θὰ ἠδύναντο καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὁ τύπος, καὶ κυρίως πρὸς τὸν τύπον ποιοῦμαι τὴν ἔκκλησιν ταύτην, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλέγξῃ τὰ πρόσωπα αὐτὰ καὶ οὐχὶ νὰ καταφέρεται κατὰ τοῦ στρατοῦ. Διότι σᾶς εἶπον, ὅτι τὸν στρατὸν πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ προσπαθῶμεν νὰ ἐξυψοῦμεν νὰ τονώσωμεν τὸ ἠθικὸν αὐτοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔγεινε μέχρι τοῦδε. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε τέλος πάντων νὰ διαλευκανθῇ, νὰ σαφηνισθῇ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ σαφὴς ἡ ἀντίληψις παρὰ τῷ λαῷ καὶ παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ καὶ κυρίως παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Ἀντιπροσωπείᾳ. Ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐπιστεύθη, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, ἀδικοῦνται. Λέγω τοῦτο ὅτι ἐλέχθη πολλάκις καὶ ἀνέπτυξε πολὺ εὐλόγως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, καὶ ἐπιστεύθη ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἀδικοῦνται ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθούς. Εἶπε πρὸ ἡμερῶν λίαν εὐγλώττως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ὅτι δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ τὸ ἔργον τῶν μὲν πρὸς τὸ ἔργον τῶν δὲ. Εἶναι βαρὺ καὶ ἐπίπονον ὅταν ἐκτελεῖται τὸ στρατιωτικὸν ἔργον. Ἀπὸ τῆς 5ης πρωϊνῆς ὥρας, ἀδιαφόρως ἐὰν εἶναι νύξ, οἱ ἀξιωματικοὶ εὑρίσκονται εἰς τὸν στρατὸν ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐργάζονται καθημερινῶς, ἐργάζονται ἀδιαφόρως τῆς καιρικῆς μεταβολῆς καὶ ὑπὸ αὐστηρότατον ἔλεγχον τῶν ἀνωτέρων καὶ ὑφιστάμενοι τὰς παρατηρήσεις, τὸν ἔλεγχον, εἰς αὐτὰς τὰς ἐργασίας των. Καὶ εἴχομεν μίαν ἐποχὴν μέχρι τοῦ 1914 καθ’ ἣν εἴχομεν ἓν μισθολόγιον ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνεκτὸν καὶ τί μᾶς ἔλεγε τὸ μισθολόγιον τοῦτο; Αὐτὸ ἀκριβῶς ἠθέλησα νὰ εἴπω προχθὲς εἰς τὸν κ. Συνάδελφον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινε καταληπτὸν καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγον. Κατὰ τὴν Δʹ. Ἐθνικὴν Συνέλευσιν τοῦ 1925, ἐψηφίσθη ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος ηὔξανε τοὺς μισθοὺς τῶν ἀξιωματικῶν· διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐλήφθη μία βάσις αὐθαίρετος μὲν ἀλλ’ ἔχουσα σχέσιν τινά πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἐλάμβανον οὗτοι ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατόπιν ἐγένετο σταθερὸς ἐπὶ ὀκτὼ ὁ πολλαπλασιασμὸς καὶ κατελήξαμεν εἰς μίαν βάσιν· ἀλλὰ ποία ἦτο ἡ βάσις; ἦτο 850 τοῦ Ἀντιστρατήγου· τί ἐλάμβανε τὸ 14; 1000 δραχμάς, καὶ ἂν ἦτο ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος θὰ ἐπολλαπλασιάζετο ἐπὶ 11. Ὁ ὑποστράτηγος ἐλάμβανε 750 ἐπὶ 8. Ὁ Συνταγματάρχης 650, 570 ἦτο πρὶν καὶ ἔγινεν 650. Λέγω λοιπὸν ὅτι εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, οἱ στρατιωτικαὶ εἶναι ἠδικημένοι, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους ἀνωτέρους βαθμοὺς τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης ἀκριβές, εἶναι ὅτι οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, λαμβάνουσι ἀνώτερον μισθὸν τῶν ἀντιστοίχων βαθμῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διὰ νὰ ἐννοήσωμεν καλλίτερα ἀναγιγνώσκω τὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω. Τί ἐξάγεται ἐκ τούτου; ὅτι ὁ μισθὸς τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων εἶναι ἀναμφισβητήτως πολὺ μικρός, ὄχι μόνον πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, μολονότι δὲν εἶναι ἡ θέσις του ἐνταῦθα, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μέρους προϋπολογισμοῦ ἀφορῶντος δαπάνας, θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω: Ἀδιστάκτως καὶ προσωπικῶς φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο χρήζει θεραπείας, ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Χώρα στερεῖται τῶν μέσων; Τὸ ἐρώτημα τοῦτο τὸ ἔθηκα πολλάκις πρὸς αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους, κατὰ τὴν κίνησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τῆς ἀναμίξεως πρὸς αὐτούς, λόγῳ τῆς πολιτικῆς ἰδιότητός μου, διότι παρ’ αὐτῶν μοῦ ἐδόθη ἡ λύσις, ὅτι ἡ πρακτικωτέρα λύσις θὰ ἦτο, πρῶτον τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ ἐπιμερισθῇ καλλίτερον μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ὑπαλλήλων. Ἀπὸ τῆς Δʹ Συνελεύσεως ἠγήθην καὶ ὑπέβαλον μίαν πρότασιν, ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ὄχι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ χάριν τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τῶν σχέσεων στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐλπίζω, ὅταν προσεχῶς θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταστατικοῦ χάρτου τῶν ὑπαλλήλων, νὰ ἐπιμερισθῇ καὶ νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πολλάκις λέγοντα, ὅτι αἱ ἀνάγκαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ εἶναι εὐχερὴς ἡ περικοπὴ θέσεων. Πιστεύω ἀκραδάντως καὶ πρῶτος διατύπωσα τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ κεντρικὴ ὑπηρεσία, καὶ ἡ ἐξωτερικὴ νὰ δύναται νὰ γίνεται διὰ μικροτέρου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων καὶ καλλιτέρας ποιότητος ὑπηρεσίαν, νὰ ἔχωμεν, διότι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐμόρφωσα τὴν γνώμην μου προσωπικῶς, διότι δὲν βλέπω, δὲν εὑρίσκω ὅτι γίνεται ἐργασία. Αὐτὴ εἶναι προσωπικὴ πεποίθησις, ἐκ παρατηρήσεων τινῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμα, ὅτι δὲν παρευρίσκονται ὑπάλληλοι εἰς τὰς θέσεις των, καὶ ὅτι δὲν γίνεται ἡ ἐργασία καλή. Καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν εὐσυνειδήτων ὑπαλλήλων, πολλῶν τῶν ὁποίων ἐζήτησα τὴν γνώμην, μοῦ εἶπον ὅτι δύναται εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ὑπηρεσίας νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς τὸ μέλλον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ δαπάνη νὰ ἐπιμερισθῇ διὰ νὰ ἀμείβωνται καλῶς. Ἀλλὰ πάντως εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τοὺς κατωτάτους ὑπαλλήλους νὰ ληφθῇ πρόνοια. Τελευτῶν, Κύριοι, εἶμαι πεπεισμένος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ στρατιωτικῆς πολιτικῆς δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, οὔτε ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀπαιτήσεων, οὔτε ἐκ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Ἡ στρατιωτικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται πλήρως πρὸς παραγωγὴν ἑνὸς στρατοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς. Ἐξέθηκα μεθ’ ὅσης ἦτο δυνατόν, ἀνθρωπίνως, ἀντικειμενικῆς λεπτομερείας καὶ ἐξ ὅσων ἠδυνήθην νὰ ἔχω γνώσεις, ἐνώπιόν σας τὴν γνώμην μου, ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκον μου εὐσυνειδήτως πρὸς τοὺς Ἐθνικοὺς ἀντιπροσώπους. Ἤδη εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ ἐκτελέσητε τὸ καθῆκον σας. (Χειροκροτήματα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§9Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐψηφίσθη, Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου περὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ εἰδικῶν ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1927–28. Κατ’ αὐτὸ τὰ ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς 8.837.369.545. Ἀτυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἐσόδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐσκόπουν νὰ ὑποδείξω παρατηρήσεις τινάς, δὲν δύναμαι ὅμως ἢ νὰ συστήσω θερμῶς τὴν διαγραφὴν τοῦ ἐκ 33 ἑκατομμυρίων ἐσόδου, τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς ἀκατανομάστου λειτουργίας τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν. Ὁ πρὸ ἑξαμήνου περίπου ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀνέγραφε δαπάνας 8837 ἑκατομμύρια, τὸ δὲ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως αὐτοῦ, τὸ ὑποβληθὲν τὴν 8ην Μαρτίου 1928, ἀναγράφει τοιαύτας 9008 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα, μὲ τὰς ὑποβληθείσας δηλώσεις, ἀνῆλθον εἰς 9121 ἑκατομμύρια. Οὕτως ἐμφανίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους 1927–28 μὲ ἔλλειμμα περίπου 300 ἑκατομμυρίων. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ καλυφθῇ.

§10Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Βεβαίως.

§11Σ. ΣΤΑΗΣ. Θὰ καλυφθῇ ἐκ τῆς μὴ πραγματοποιήσεως δαπανῶν τινων, καὶ ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον ἀποδόσεως φόρων τινῶν, ἰδίᾳ τῶν ἐμμέσων, καὶ κυρίως τῶν τελωνειακῶν Ἡ ἀπόδοσις, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ὑπερβῇ τὰς προσδοκίας σας, χάρις εἰς τὴν σωρείαν τῶν φόρων, τῶν ἐπιβληθέντων ὑπὸ τῶν δικτατορικῶν Κυβερνήσεων καὶ παρ’ ὑμῶν τελευταίως. Εἶναι ἄξιον περιεργείας νὰ ἴδωμεν πῶς ἔφθασαν τὰ ἐτήσια ἔξοδα τοῦ Κράτους εἰς 9121 ἑκατομμύρια, ὅσα τὰ ἀναβιβάζει ὁ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμός. Τὰ πραγματοποιηθέντα ἔσοδα κατὰ τὸ 1923–24 ἀνῆλθον εἰς 4706 ἑκατομ., κατὰ 1924–25 εἰς 6105 ἑκατ., κατὰ τὸ 1925–26 εἰς 7803 ἑκατομ. καὶ κατὰ τὸ 1926–27 εἰς 8637 ἑκατομμύρια. Κατὰ δὲ τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸν 1927–28 εἰς 9121 ἑκατομμύρια.

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι πραγματοποιηθέν, εἶναι πίστωσις.

§13Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἀληθῶς εἶναι πίστωσις, ἡ ὁποία ὅμως θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας.

§14Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δύναμαι ἀπὸ μνήμης νὰ σᾶς εἴπω. Ἀλλὰ γνωρίζομεν σήμερον πόσαι αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις. Ἀνέφερον ἤδη ὅτι μόνον τὸ κονδύλιον τῶν Γερμανικῶν ἀποζημιώσεων καὶ τὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως θὰ φέρωσιν ἀνατροπάς, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ καταβιβάσωσι τὰς ὑποχρεώσεις μας κάτω τῶν 9 δισεκατομμυρίων.

§15Σ. ΣΤΑΗΣ. Μὲ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις;

§16Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Μαζὺ μὲ αὐτάς. Ἔχομεν ἀνατροπὰς γνωστὰς περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια, ἑπομένως φθάνομεν εἰς τὰ 9 δισεκατομμύρια. Ὁσονδήποτε δὲ ποσὸν καὶ ἂν ἔχωμεν ἀνατροπῶν, αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις θὰ κατέλθωσιν τοῦ ὁρίου τῶν 9 δισεκατομμυρίων.

§17Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ἔχει συνταχθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας καὶ εἰλικρινείας.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εὐχαριστῶ.

§19Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν ὡμίλουν ἐπὶ τῶν ἐσόδων, μίαν μόνον πρόβλεψίν σας δὲν θὰ ἐδεχόμην ὡς ἀκριβῆ. Ὑπελογίσατε ὅτι θὰ εἰσπράξητε ἐξ ἀμέσων φόρων ἔσοδα 1,483,171,000 εἰσεπράξατε δὲ ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 773,412,749, καὶ εἰσεπράχθησαν, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, 120 ἑκατομμύρια κατὰ τὸν λήξαντα μῆνα Φεβρουάριον, θὰ εἰσπραχθῶσι πιθανῶς, κατὰ τὸν δωδέκατον μῆνα τῆς χρήσεως καὶ τὸ τετράμηνον τῆς διαχειρίσεως ἕτερα διακόσια πεντήκοντα ἑκατομμύρια, καὶ οὕτω θὰ ἔχητε ἔλλειμμα τριακοσίων περίπου ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων.

§20Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἔχετε δίκαιον ἀπολύτως.

§21Σ. ΣΤΑΗΣ. Σημειώσατε, ὅτι εἶναι σπουδαῖον τοῦτο, διότι ἡ καθυστέρησις τῶν ἀμέσων φόρων ἀποδεικνύει κόπωσιν τῶν φορολογουμένων. Οἱ ἔμμεσοι φόροι καταβάλλονται ὑπὸ τῶν φορολογουμένων, διότι ἡ ἀνάγκη τῆς καταναλώσεως τοὺς ἐξαναγκάζει εἰς τοῦτο. Ἐπίσης εἶναι ἄξιον περιεργείας νὰ γνωσθῇ ἡ κλῖμαξ, κατὰ τὴν ὁποίαν ηὔξησαν τὰ ἔσοδα, κατὰ τὴν αὐτὴν χρονικὴν περίοδον. Οὕτω:

Καὶ τέλος κατὰ τὸ 1927–28 ἔσοδα 8837 ἑκατομμύρια προϋπολογισθέντα. Ἡ καταπληκτικὴ αὕτη αὔξησις τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ἐν διαστήματι τεσσάρων ἐτῶν, εἶναι ἀδικαιολόγητος.

§22Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἶναι ἡ αὔξησις ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους.

§23Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν εἶναι ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται εἰς αἴτια ἀόρατα. Τὰ αἴτια ταῦτα ὑφίσταντο καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουν δέ, δυστυχῶς, καὶ σήμερον. Εἶναι ἐπίσης ἄξιον παρατηρήσεως, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ τῶν ἐμμέσων ὑπάρχει καταπληκτικὴ διαφορά. Οἱ ἔμμεσοι φόροι κατὰ τὸ 1923–24 ἀπέδωκαν 1639 ἑκατομμύρια κατὰ δὲ τὸ 1926–27 ἀπέδωκαν 3267 ἑκατομμύρια, ἤτοι ηὔξησαν κατὰ ἑκατὸν τοῖς ἑκατόν, δηλαδὴ ὑπερεδιπλασιάσθησαν. Οἱ δὲ ἄμεσοι φόροι κατὰ τὸ 1923–24 ἀπέδωκαν 667 ἑκατομμύρια, κατὰ δὲ τὸ 1926–27 ἀπέδωκαν 980 ἑκατομμύρια ἤτοι ηὔξησαν κατὰ πεντήκοντα τοῖς ἑκατόν. Καὶ μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν καταπληκτικὴν διαφορὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ τροποποιήσεως τοῦ φορολογικοῦ ἡμῶν συστήματος. «Μὴ κίνει τὰ κακῶς κείμενα». Πᾶσα φορολογικὴ τροποποίησις θὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Κράτους. Ἡ καταπληκτικὴ αὕτη αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ὀφείλεται εἰς τὴν καταθλιπτικὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη παρὰ τῶν προκατόχων σας καὶ παρ’ ὑμῶν αὐτῶν. Κατὰ τὸ 1925–26 ἐπεβλήθησαν οἱ ἑξῆς νέοι φόροι: Φόρος ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου, φόρος ἐπὶ τῆς κινίνης, ὁ τερατώδης αὐτὸς φόρος κατὰ τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ, ἐὰν θέλωμεν νὰ πολεμήσωμεν τὴν μαστίζουσαν τὴν Χώραν ἡμῶν ἑλώδη μίανσιν. Φόρος ἐπὶ τῶν πυρείων, φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, τρὶς ἐν διαστήματι ἐννέα μηνῶν. Ἡ αὔξησις αὕτη ἔφερε τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὸ 1925 κατηναλώθη καπνὸς ὑπὲρ τὰ 6 ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα, κατὰ τὸ 1926 κατηναλώθησαν 4.897.430 χιλιόγραμμα, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 1.200.000 χιλιόγραμμα. Ἀλλ’ οἱ καπνισταὶ βεβαίως δὲν ἠλαττώθησαν, ἀφοῦ ἤρχισαν καὶ αἱ γυναῖκες νὰ καπνίζωσιν. Ηὔξησεν ὅμως τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς ὑπερβολικῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἄλλοι φόροι, ἀόρατοι, ἡ αὔξησις τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἀπὸ δέκα εἰς δώδεκα καὶ κατόπιν εἰς δεκατέσσαρας δραχμάς. Ἄλλοι ἐπιβληθέντες φόροι, ὁ ἐπὶ τῶν αἰγοπροβάτων, ὁ ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, ὁ ἐπὶ τῆς βύνης, ὁ ἐπὶ τοῦ ἅλατος, ὁ ἐπὶ τοῦ οἴνου, ὁ ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν, ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πάλιν, ὁ ἐπὶ τῆς δεκάτης, ὁ τῶν δέκα προσθέτων ἑκατοστῶν, κατὰ Μάρτιον τοῦ 1925, ἐπὶ παντὸς φόρου ἀμέσου ἢ ἐμμέσου, ὁ τῶν ἑτέρων δέκα ἑκατοστῶν, ἐπὶ δικτατορίας, κατ’ Ἀπρίλιον. Ὅλην αὐτὴν τὴν σωρείαν τῶν φόρων τὴν ἐπέβαλον οἱ προκάτοχοι ὑμῶν. Ὑμεῖς δὲ κατὰ τὸ 1927 ἐπεβάλατε τοὺς ἑξῆς φόρους: Τὸν ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τῶν ἀλεύρων, λαθροχειρικῶς, συντελοῦντος καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματός μας, διὰ τῆς μεθόδου τῶν δύο ποιοτήτων τοῦ ἄρτου.

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγένετο μετ’ ἐργασίαν δύο ἐπιτροπῶν καὶ ἀφοῦ ἔγραψεν ὁλόκληρος ὁ τύπος.

§25Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἀπὸ τὴν φορολογίαν αὐτὴν ἀνεμένετε ἔσοδον 180–200 ἑκατομμυρίων, εἰσπράττετε δὲ πολλῷ πλείονα, διότι, ἐνῷ κατὰ Μάρτιον τοῦ 1926 εἰσήχθησαν 49.630 τόννοι δημητριακῶν, κατὰ Μάρτιον τοῦ 1927 εἰσήχθησαν 64.701 τόννοι. Ἄλλος φόρος ὁ προσωρινὸς ἐτήσιος φόρος ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§26Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει φορολογικὴ ἀνακούφισις, νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὑπάρχει φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις. Ἠλαττώσαμεν τὴν φορολογίαν.

§27Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὴν ἠλαττώσατε ἀληθῶς, ἀλλ’ ἐπεβάλετε τὸ ὑπόλοιπον.

§28Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐὰν πρόκειται νὰ κατηγορηθῶ, ὅτι διετήρησα φορολογίαν, τότε βεβαίως δέχομαι τὴν κατηγορίαν.

§29Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἄλλος φόρος ὁ ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ἄλλη μεγάλη φορολογία, ἡ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου δασμολογίου.

§30Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου.

§31Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐν μέρει ἐφηρμόσθη καὶ κατὰ τὸ 1927.

§32Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὄχι, κ. Συνάδελφε, δὲν εἶμαι ὑπόλογος δι’ ὅλας τὰς φορολογικὰς αὐξήσεις ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Κράτους.

§33Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον, ὅτι δὲν εἶσθε ὑπόλογος διὰ τίποτε. Διὰ τοῦ νέου δασμολογίου ἀντικατεστάθη φορολογικῶς ἡ ὀκᾶ διὰ τοῦ χιλιογράμμου.

§34Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἶναι παλαιόν, πρὸ τοῦ 1926.

§35Σ. ΣΤΑΗΣ. Τότε τὸ καταλογίζω εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν φορολογιῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφορολογήθησαν ἐπὶ πλέον μὲ 22% ὅλα τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ἔξωθεν ἐρχόμενα καὶ καταβάλλοντα εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βάρους, ἐκ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς. Ὁ καταβαλλόμενος δασμὸς ἐπὶ 400 δραμίων, ὅσα ἔχει ἡ ὀκᾶ, καταβάλλεται ἐπὶ 312.5 δραμίων, ὅσα ἔχει τὸ χιλιόγραμμον. Ἐθέσατε, ἐπίσης, πρόσθετον φόρον 10% ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ἐξαιρέσει δέκα φορολογικῶν κατηγοριῶν. Ἀνέφερα πάντα ταῦτα, ἵνα καταδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ κατὰ τῶν φόρων ἐξέγερσις δὲν ὀφείλεται εἰς ὑποκινήσεις, εἴτε δημοσιογραφικάς, εἴτε πολιτικάς, ἀλλ’ εἰς ἀληθῆ στενοχωρίαν τοῦ λαοῦ, πρὸς καταβολὴν τῶν νέων αὐτῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐντὸς τετραετίας τῷ ἐπεβλήθησαν, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ ὑπερβαίνωσι τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν ἀντοχήν.

§36Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἔχει καλῶς. Κύριε Συνάδελφε, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τονίσω, εἶναι τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν προκατόχων μας, τῶν ἀμέσως προκατόχων μας, ἐπεβλήθησαν, δὲν γνωρίζω πόσα πολλαπλάσια φόρων. Ἐπεβλήθησαν φόροι ἐπὶ φόρων ἐπὶ δικτατορίας τεράστιοι, αὐτοὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐπεβάλομεν. Καὶ ἐνῷ ἐπεβλήθησαν τόσοι φόροι, ἔχομεν ἓν ἔλλειμμα 1.600.000.000 ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Δὲν θέλω ν’ ἀδικήσω κανένα. Τόσον ἦτο τὸ ἔλλειμμα, 2600 ἑκατομμύρια δραχμῶν σχεδόν, ἀκόμη δὲ μᾶς ἐκληροδότησαν καὶ ὑποχρεώσεις ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχμῶν καὶ πλέον. Καὶ ἡμεῖς, παραλαβόντες τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, ἐπεβάλομεν φόρους μόνον 700 ἑκατομμυρίων καὶ ἐφέραμεν ἰσοζύγιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἄς ἐπέβαλον καὶ αὐτοὶ τοὺς φόρους καὶ ἂς ἔφερον ἰσοζύγιον, διότι ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχεν ἤδη ἐπουλώσει τὰς πληγάς της. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πολιτικῆς ἡμῶν καὶ τῆς πολιτικῆς ἐκείνων. Τί ἠθέλατε νὰ κάμωμεν; Νὰ παραλάβωμεν 2600 ἑκατομμύρια ἔλλειμμα καὶ νὰ μείνωμεν μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας; Μὲ τὰς ἐλαχίστας θυσίας ἐφέραμεν τὴν ἰσορροπίαν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μὴ ἀναγνωριζόμενον.

§37Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ὑπεστήριξα ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ φέρητε τὸ ἰσοζύγιον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐγὼ μάλιστα ὑποστηρίζω ὅτι ἔπρεπε καὶ μεγαλυτέρας νὰ κάμετε θυσίας πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἰσοζυγίου, ἀλλὰ καὶ δι’ οἰκονομιῶν. Τὰς μεγαλυτέρας ταύτας θυσίας δὲν ἠδυνήθητε νὰ τὰς πραγματοποιήσετε, οὐχὶ διότι ἐνδομύχως εἶσθε κατὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ διότι αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖτε, δὲν σᾶς ἐπιτρέπουν νὰ τὰς πραγματοποιήσητε. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ κανονικῶς, ἐφόσον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ καὶ συνήθως Πρωθυπουργός, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸς δικτάτωρ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, ἦτο ὁ κέρβερος τοῦ δημοσίου θησαυροῦ καὶ ὁ δικτάτωρ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ὁμοιογενοῦς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, δὲν ἦτο ὁ αἰχμάλωτος τοῦ Α ἢ τοῦ Β Ὑπουργοῦ, τοῦ διαθέτοντος ψιχία τινὰ κοινοβουλευτικά, πρὸς συγκρότησιν τῆς ἀπαραιτήτου κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, πρὸς καταρτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑποδεικνύει, δὲν παρακαλεῖ, ἀλλὰ διατάσσει, ἐνῷ σεῖς κατ’ ἐπανάληψιν ἐνταῦθα εὑρέθητε ἐν διαφωνίᾳ μετὰ τῶν συναδέλφων σας εἰς ζητήματα οἰκονομιῶν. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ μᾶς εἴπατε, ὅτι ἐζητήσατε νὰ κάμετε οἰκονομίας ἐντεῦθεν, ὑποδεικνύοντες ἴσως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εὕρατε ἀντιδράσεις, ἐζητήσατε ἐκεῖθεν, ἀλλὰ πάλιν εὕρατε ἀντιδράσεις καὶ κατελήξατε νὰ μας εἴπητε ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι ὀδυνηρότεραι τῆς ἐπιβολῆς τῶν φόρων. Ἐὰν εἴχατε κοινοβουλευτικὴν δύναμιν ἰδικήν σας, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἐπετυγχάνετε τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ πολὺ μεγαλυτέρων οἰκονομιῶν καὶ δι’ ὀλιγωτέρων φόρων. Ἀλλὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔφερε πάντας ἡμᾶς ἐδῶ, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, σᾶς κρατεῖ αἰχμάλωτον τῶν πολλαπλῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουσι διάφοροι κύκλοι ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἐφθάσαμεν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς δευτέρας οἰκονομικῆς χρεωκοπίας καὶ παρασκευάζομεν καὶ νέαν τοιαύτην κοινοβουλευτικήν. Ἡ ἀναλογικὴ κατέτμησε τὰς κοινοβουλευτικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας, οὕτως ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἄνευ τῆς ἀνοχῆς τῶν ἀντιπάλων κομμάτων. Μὴ λησμονῆτε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τοῦ ὁποίου εἶμαι καὶ ἐγὼ μία μονὰς, κατ’ ἐπανάληψιν σᾶς ὑπέδειξεν ὅτι ἵσταται παρὰ τὸ πλευρόν σας, ἵνα μὴ ἐπιτρέψῃ ἀνατροπὰς καὶ ἐκβιασμοὺς εἰς βλάβην τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κινδυνεύει ὁ κοινοβουλευτισμός, διότι ἡ ἀναλογικὴ κατέστησεν αὐτὸν οὐχὶ ἀσθενῆ, ὡς εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀλλ’ ἐπιθανάτιον. Ἡ ἀναλογικὴ ἔδωκε, κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δηλῶ ὅτι προέρχονται ἐξ ἐπισήμου πηγῆς. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὰ τέσσαρα μεγάλα κόμματα, τὸ Μεταξικόν, τὸ Λαϊκόν, τὸ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων μετὰ πασῶν τῶν παραφυάδων του.

§38Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου εἶναι παραφυάς;

§39Σ. ΣΤΑΗΣ. Εἶπον τὰ τέσσαρα μεγάλα κόμματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων συνυπολογίζω τὸ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτὴν κ. Παπαναστασίου, τὸ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἔλαβον λοιπὸν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα: Τὸ Μεταξικὸν 101.690, τὸ Λαϊκὸν 178.151, τὸ τῶν Π. Φιλελ. 176.368, ἡ Δ. Ἕνωσις 18.077. Εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα: Τὸ Μεταξικὸν 42.357, τὸ Λαϊκὸν 26.260, τὸ τῶν Πρ. Φιλ. 134.343, ἡ Δ. Ἕνωσις 32.893. Τὸ Μεταξικὸν καὶ τὸ Λαϊκὸν εἶχον κοινοὺς συνδυασμοὺς εἴς τινα μέρη τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τοὺς ὁποίους εἶχον κοινὰ ψηφοδέλτια 44.065. Ἑπομένως εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἔλαβον: Τὸ Μεταξικὸν 143.047, τὸ Λαϊκὸν 204.311, τὸ τῶν Φιλ. 310.611, ἡ Δ. Ἕνωσις 50.960.

§40Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Τὸ Ἑνιαῖον Μέτωπον δὲν εἴπατε.

§41Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ Ἑνιαῖον Μέτωπον ἔλαβεν ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα 40.262.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ἀθροίσματα.

§43Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὰ ἀθροίσματα κατὰ παρατάξεις εἶναι τὰ ἑξῆς: Λαϊκοὶ–Μεταξικοὶ 391.423, Δημοκρατικοφιλ. 361.571. Εἰς τοὺς πρώτους πρέπει νὰ προσθέσωμεν 5403 τοῦ συνδυασμοῦ Ζαΐμη, Ρούφου (Λαλάκη) καὶ εἰς τοὺς δευτέρους 10.423 Ἀγροτικούς, καὶ οὕτω ἡ μὲν πρώτη παράταξις ἔλαβε 396.826 ἡ δὲ δευτέρα 371.995.

§44Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Διαφόρους ἀνεξαρτήτους τοὺς ὑπελογίσατε, κύριε Βουλευτά;

§45Σ. ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα, ἐφόσον ἦτο δυνατὸν, διότι ὑπάρχουσιν ὑποψήφιοι ὑπὸ διάφορα ὀνόματα καὶ διάφορα ἐμβλήματα, ἀλλ’ οἱ τελευταῖοι οὗτοι εἶναι ἐλάχιστοι.

§46Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν Ἀχαϊοήλιδα ὁ συνδυασμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων Δημοκρατικῶν ἔλαβεν 3½ χιλιάδας ψηφοδελτίων.

§47Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχουσι τὰ τῆς Ἀχαϊοήλιδος: Λαϊκὸν 18218. Ἕνωσις Φιλελευθέρων 16651, Ἀνεξάρτητον Ἀντιβενιζελικὸν 5403, Κόμμα Ἐλευθεροφρόνων 4869. Κόμμα Ἀνεξαρτήτων καὶ Προσφύγων 3092, Ἀγροτικὸν κόμμα 865, κόμμα Ἀγροτῶν, Ἐργατῶν καὶ Προσφύγων 433 καὶ Παπαχριστόπουλος 524. Εἶναι ἀκριβῆ ταῦτα, κύριε Συνάδελφε ἐξ Ἠλείας;

§48Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνακριβῆ ταῦτα;

§50Σ. ΣΤΑΗΣ. Εἶναι τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα τοῦ Ὑπουργείου.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἄθροισμα τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἐδώσατε, δίδει 348.000 εἰς τὴν παράταξίν σας.

§52Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἐπροσθέσατε τὰ κοινὰ ψηφοδέλτια 44.065 τῶν κοινῶν συνδυασμῶν Λαϊκομεταξικῶν.

§53ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ κάμετε τὸν λογαριασμὸν πρῶτον τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν μὲ τὸ σῆμα ἑκάστου κόμματος, διότι καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὑπῆρχε πληθὺς συνδυασμῶν δημοκρατικῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξετέθησαν μὲ τὸ σῆμα τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐκ τῶν δύο συγκεκροτημένων κομμάτων. Ἂς κάμωμεν τὸν λογαριασμὸν μὲ τοὺς ἐπισήμους καὶ πάλιν βλέπομεν τοὺς ἄλλους.

§54Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἐπέβαλε σῆμα καὶ ὄνομα κόμματος. Τὸ ἰδικόν σας ἦτο Δημοκρατικὴ Ἕνωσις. Τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τὰ ἐπίσημα.

§55Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ 5404 εἶναι ψῆφοι τῶν Παγκαλικῶν.

§56Σ. ΣΤΑΗΣ. Εἶναι τοῦ κ. Λαλάκη Ρούφου.

§57Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ποίαν σημασίαν ἔχει αὐτό;

§58Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἑπομένως οἱ Φιλελευθεροδημοκρατικοὶ ἔλαβον ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα 361.571, καὶ ἂν θεωρήσωμεν ὡς τοιούτους καὶ τοὺς Ἀγροτικοὺς 10423 ἔλαβον 371.995 ψηφοδέλτια. Ἡ δὲ ἄλλη παράταξις, ἡ λαϊκομεταξική, 396.826, ἑπομένως ἡ ἰδική μας παράταξις ὑπερτερεῖ κατὰ 24.851.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι αὐθαίρετα αὐτὰ τὰ συμπεράσματα.

§60Σ. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Παπαναστασίου, δὲν συνηθίζω ν’ ἀναφέρω ἀνακριβῆ πράγματα.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Συνάδελφε, δὲν ἤθελα νὰ εἴπω αὐτό. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπολογίσητε ψήφους, δοθείσας εἰς ἀνεξαρτήτους συνδυασμοὺς φρονημάτων ἰδικῶν μας, μὲ τὰς ἰδικάς σας. Ὑπελογίσατε εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῶν ἰδικῶν σας ψήφων ὅπως δὲν ὑπελογίσατε εἰς τὸ ἰδικόν μας ψήφους αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν. Ὀρθὸν εἶναι νὰ κάμωμεν τὸν λογαριασμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψήφων αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν.

§62Σ. ΣΤΑΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔπραξα, τὰς 5403 ψήφους προσέθεσα εἰς τὴν παράταξίν μας, διότι εἶναι γνωστὰ τὰ φρονήματα τοῦ λαβόντος αὐτάς. Τίθεμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἵνα ἀπὸ κοινοῦ κάμωμεν τὴν κατάταξιν καὶ τὰς ἀθροίσεις. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἡ μὲν παράταξίς σας ἔλαβε 371.975 ψηφοδέλτια, ἡ δὲ ἰδική μας 396.826.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι διότι δὲν εἶναι σωστὸ αὐτό. Σεῖς ὅλας τὰς ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τοὺς ἐπισήμους συνδυασμοὺς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, προσθέτετε καὶ τὰς ψήφους αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ εἰς συνδυασμοὺς ἄλλων ἀνεξαρτήτων.

§64Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Ἐγὼ σᾶς ἀναφέρω ἀριθμοὺς ἐπισήμους, ἀνήκοντας εἰς τὰ δύο κόμματα.

§65Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Εἶναι 348,000 Λαϊκοὶ καὶ Μεταξικοί.

§66Σ. ΣΤΑΗΣ. Εἰς αὐτοὺς νὰ προσθέσητε 44065 ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς κοινοὺς Λαϊκομεταξικοὺς συνδυασμούς, ὡς ἐν Εὐβοίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ.

§67Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἀλλὰ θὰ ὑπολογίσητε ἀντιστοίχως καὶ τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἔλαβον ὅλοι οἱ ἀνεξάρτητοι Δημοκρατικοὶ συνδυασμοί.

§68Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὅλους αὐτοὺς τοὺς ὑπελόγισα εἰς τὴν παράταξίν σας. Ἐκτὸς τῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, τὰς 40,252, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν σᾶς ἀνήκουν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλαβε χώραν ἀδικία τις εἰς βάρος τῆς Δημοκρατικῆς παρατάξεως, καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ ὑμῶν, διότι τῶν ἀγροτικῶν συνδυασμῶν τὰς ψήφους τὰς προσέθηκα εἰς τὴν παράταξίν σας.

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐλάβομεν 62.000 ψήφους.

§70Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ὑπελόγισα μὲ 50960, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι ἰδικαί σας αἱ 10423 τῶν Ἀγροτικῶν, ἰδοὺ ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι ἂν θέλετε νὰ ἔχωμεν κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ, πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀναλογικήν, καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ πλειοψηφικὸν μὲ σφαιρίδιον, εἴτε μὲ εὐρεῖαν, εἴτε μὲ στενήν, εἴτε μὲ πρωτοδικειακὴν περιφέρειαν. Ἐὰν αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ εἶχον διεξαχθῇ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, θὰ εἴχατε σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν πλειοψηφίαν καὶ θὰ ἠδύνασθε νὰ ἐπιβάλητε τὰς γνώμας σας, θὰ ἠδύνασθε νὰ καταργήσητε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Περιθάλψεως, ὁπότε θὰ εἴχατε πιθανῶς οἰκονομίαν 300 ἑκατομμυρίων.

§71Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Πρὸ Περιθάλψεως δὲν θὰ προέκυπτε καμμία ἀπολύτως οἰκονομία, αὔξησις ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ.

§72Σ. ΣΤΑΗΣ. Πῶς νὰ προκύψουν οἰκονομίαι, κύριε Ὑπουργὲ τὴν Περιθάλψεως, ὅταν ἀναγράφετε εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας 500.000 δραχμῶν δι’ ἀμοιβὴν ἡμερομισθίων πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν συντάξεων τῶν θυμάτων πολέμου καὶ τὰς 500.000 αὐτὰς δραχμὰς τὰς ἀναβιβάζετε δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια (2,500,000) πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἡμερομισθίων, μεταξὺ τῶν ὁποίων τίς οἶδε πόσοι εἶναι ἀργόμισθοι.

§73Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Μοῦ εἴπατε ὅτι διατηρῶ ἀργομίσθους καὶ δαπανῶ 2½ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, διότι, ἐνῶ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἐκδικασθοῦν, ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον, αἱ συντάξεις θυμάτων πολέμου, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν θέλετε νὰ καταργηθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτή.

§74Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὑπάρχουν αἰτήσεις συντάξεως θυμάτων πολέμου ἐντελῶς ἐκκαθαρισμέναι εἰς τὰ γραφεῖα σας καὶ ὅμως παραμένουν ἀνενέργητοι.

§75Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις διὰ μονίμων ὑπαλλήλων; Θὰ ἦτο μία δαπάνη τοῦ δημοσίου ταμείου τεραστία. Θέλετε νὰ μὴ γίνῃ οὔτε διὰ μονίμων, οὔτε δι’ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ πρέπει κάπως νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν συντάξεων. Ὑποδείξατέ μας σεῖς τὸν τρόπον.

§76Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι καθῆκον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ὑποδεικνύῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας. Ἀληθῶς ὑπάρχει ποιά τις ἀνοχὴ καὶ συνεργασία τῶν κομμάτων, ἕνεκα τῶν περιστάσεων ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, ἀλλ’ ὄχι μέχρι τοῦ σημείου τούτου.

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Αὐτὸ εἶναι σχῆμα λόγου.

§78Σ. ΣΤΑΗΣ. Προχθὲς πάλιν εἴπατε, ὅτι ἀντιδρῶμεν παθητικῶς, ἐνῶ τοὐναντίον καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως σᾶς βοηθήσωμεν.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀκούω τόσα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλλιπῆ, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαντήσω.

§80Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν εἴχατε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δύναμιν κοινοβουλευτικήν, ἠθέλατε καταργήσῃ τὴν δῆθεν στρατιωτικὴν ἰατρικὴν σχολήν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μισθοτροφοδοτεῖ 75 νέους...

§81Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ἐγὼ ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ὅτι δὲν ἀντικαθιστᾷ ἡ Ἰατρικὴ Στρατιωτικὴ Σχολὴ τὸ Πανεπιστήμιον. Λαμβάνουν στρατιωτικὴν ἀγωγὴν διότι ἐκ τῆς πείρας ἔχει ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εὑρίσκομεν ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι συγχρόνως καὶ ἐπιστήμονες καὶ νὰ δύνανται νὰ ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των.

§82Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μισθοτροφοδοτεῖ 75 νέους, διὰ νὰ παρασκευάσῃ στρατιωτικοὺς ἰατρούς. Οἱ νέοι οὗτοι φοιτοῦν ὡς φοιτηταὶ τῆς ἰατρικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου μας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καταβάλλει τὰ ἔξοδα τῶν ἐγγραφῶν των, τὰ ἐξέταστρά των καὶ λοιπὰς σχετικὰς δαπάνας των. Ἐρωτῶ σᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶσθε παλαιὸς πολιτευόμενος, ἐνθυμεῖσθε περίπτωσιν προσκλήσεως ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς κατάταξιν ἀνθυπιάτρων, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ προσῆλθον πρὸς κατάταξιν διπλωματοῦχοι τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου;

§83Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Σᾶς βεβαιῶ κ. βουλευτά, ὅτι πρὸ δύο μηνῶν ἐγένοντο προκηρύξεις, καὶ ἐγένετο προπαγάνδα μεγάλη διὰ νὰ προσέλθουν 50, διότι δὲν ἔχομεν ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικούς, τὰ σώματα στεροῦνται τοιούτων, καὶ ἀντὶ τῶν 50 προσῆλθον 25. Εἰς τὸν ἴδιον διαγωνισμόν, πέρυσι, παρουσιάσθη τὸ ἴδιον φαινόμενον, ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχουν στρατιωτικοὶ ἰατροί. Ὀφείλω νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι εἰς τὴν Στρατιωτικὴν αὐτὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν δὲν εἰσήχθησαν ἀπὸ πέρυσι μαθηταὶ καὶ ἡ σκέψις τῆς ὑπηρεσίας ἦτο καὶ εἶναι, ὅτι, ἐπειδὴ εἰσῆλθον αὐτοὶ πρὸ 2 ἐτῶν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποπεμφθῶσιν ἀφοῦ ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις πρὸς αὐτούς. Ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: ὅτι ἐπὶ ἄλλων Κυβερνήσεων ἐγένοντο διαγωνισμοὶ καὶ ἀπεστέλλοντο ὑπότροφοι εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν τῆς Λυών, καὶ ἐννοεῖται ὅτι αἱ δαπάναι ἦσαν ἀπείρως μεγαλείτεραι. Τοῦτο ἐννοεῖται σεῖς πολὺ καλά, ὁ ὁποῖος ὑπήρξατε σεβαστός μοι καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν.

§84Σ. ΣΤΑΗΣ. Εὐχαρίστως δέχομαι τὴν τιμήν, ὅτι ὑπῆρξα καθηγητὴς τοῦ διακεκριμένου στρατηγοῦ καὶ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐξακολουθῶ νὰ δίδω μαθήματα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐγὼ ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ διέγραφον, οὐ μόνον τὸ κονδύλιον τοῦτο τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνήρχετο εἰς 500 χιλ. δρχ. καὶ σήμερον ἀναγράφεται ποσὸν 2½ ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἄλλα. Ἐὰν εἴχατε τὴν δύναμιν νὰ διαγράψητε περιττὰς δαπάνας, θὰ σᾶς ὑπεδείκνυον δαπάνας ἡμερομισθίων ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ ἐργατικοῦ, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι γνωστὴ ἡ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ στρατιῶται δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ γραφεῖα. Εἰς τὸ κεφάλαιον 1 ἄρθρον 3 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, μισθὸς ὑπαλληλικοῦ ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ ἀνεγράφετο κατὰ τὸ 1926–27 πίστωσις 7.900.000. Τὴν πίστωσιν ταύτην διὰ τὸ 1927–28 ἀνεβιβάσατε εἰς 16.000.000! καὶ ἀντιθέτως εἰς τὸ κεφάλαιον Ἐπιμελητείας τὴν ἐκ 5 ἑκατομμυρίων τὴν ἠλαττώσατε εἰς 2 δι’ ἡμερομίσθια ἐργατικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἀποζημιώσεις. Τὴν πίστωσιν δι’ ἔξοδα ἐν γένει καθαριότητος ἐκ 4 ἑκατομμυρίων ἀνεβιβάσατε εἰς 4½.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἶναι δι’ ὅλον τὸ στράτευμα.

§86Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἀλλ’ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ πυροβολικοῦ παρατηρῶ ὅτι τὴν πίστωσιν ἐκ 10.800.000 ὑπεβιβάσατε εἰς 1 ἑκατομμύριον δι’ ἡμερομίσθια καὶ ἀποζημιώσεις ἐργατικοῦ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἐκ τῆς οἰκονομίας αὐτῆς δὲν θὰ πάθῃ ἡ ὑπηρεσία. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Στρατιωτικὴ Ἐκπαίδευσις ἀνεγράφετο διὰ τὸ 1926–27 πίστωσις 500.000, κατὰ δὲ τὸ 1927–28 ἀνεβιβάσατε αὐτὴν εἰς 2.000.000. Ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης καταβάλλονται 144.000 διὰ τὰς ἐγγραφὰς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν 75 φοιτητῶν τῆς Στρατ. Ἰατρικῆς Σχολῆς. Εἰς τὸ κεφάλαιον Ἱππωνεία ἀνεγράφετο κατὰ τὸ 1926–27 πίστωσις 1.750.000, κατὰ δὲ τὸ 1927–28 ἀναγράφεται 9.500.000. Ἡ δαπάνη αὕτη ἴσως εἶναι ἀναγκαία, ἀλλ’ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπει σήμερον δαπάνην πρὸς προμήθειαν ἵππων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ σύνταξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐλάμβανε χώραν ὡς ἑξῆς: Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐκάλει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὥριζε τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐκ τούτων ἀφῄρει τὰς ἐκ δανείων ὑποχρεώσεις καὶ τὰς διὰ τῶν νόμων ἐπιβαλλομένας δαπάνας, μισθούς, συντάξεις κτλ. Τὸ ὑπόλοιπον κατένειμεν εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Ἐὰν Ὑπουργός τις δὲν ἔστεργεν εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν πιστώσεων, ἦτο ἐλεύθερος ν’ ἀποχωρήσῃ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὁ δικτάτωρ. Ἀλλ’ ὑμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔχετε τὴν κοινοβουλευτικὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῆτε. Ἡ ἀναλογικὴ σᾶς τὴν ἀφῄρεσε.

§87Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡ ἀναλογικὴ ἐχρεωκόπησε.

§88Σ. ΣΤΑΗΣ. Καὶ μετ’ αὐτῆς κινδυνεύει νὰ χρεωκοπήσῃ καὶ ὁ κοινοβουλευτισμός, πρὸς χαρὰν τῶν ἐλλοχευόντων δικτατορικῶν στοιχείων. Τοιαῦται οἰκονομίαι δύνανται νὰ πραγματοποιηθῶσιν εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν Ὑπουργείων. Περὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος θὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Κατὰ τὸ 1915 ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἀνήρχετο εἰς 23232 μὲ ἐτησίαν δαπάνην 42 ἑκατομμυρίων καὶ κατὰ τὸ 1926 εἰς 45407, μὲ ἐτησίαν δαπάνην 992 ἑκατομμυρίων καὶ κατὰ τὸ πρὸ ἡμερῶν δημοσιευθὲν ἄρθρον τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ἤδη ἡ ἐτησία δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 1114 ἑκατομμύρια. Ἡ αὔξησις τῆς ἐτησίας δαπάνης φυσικὰ ὀφείλεται εἰς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων.

§89Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἰς τὴν αὔξησιν κατὰ 3)16 τοῦ μισθοῦ των.

§90Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων ἐπιβαρύνει τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, δυνάμει ἐπαναστατικοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος. Ἐν τῷ δημοσιεύματι τῶν ὑπαλλήλων ἀναφέρεται ὅτι ἀπελύθησαν 4.490 ὑπάλληλοι καὶ διωρίσθησαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς σας 5530. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ψηφισθῇ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ συμπλήρωσις πάσης ὑπαλληλικῆς θέσεως κενουμένης, ὁ μισθὸς τῆς ὁποίας νὰ χρησιμοποιῆται πρὸς αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν μικρῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐπίσης νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις τῶν ὑπαλλήλων, τοὐλάχιστον κατὰ δέκα χιλιάδας, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν ὑπολειπομένων. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ληφθῇ ἐφ’ ὅσον οἱ ὑπάλληλοι θὰ συνετισθῶσι, καὶ θὰ παύσωσιν ἀπειλοῦντες δι’ ἀπεργίας καὶ δι’ ὑβριστικῶν δημοσιευμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ μεγάλη πληθὺς τῶν ὑπαλλήλων ἀποδοκιμάζει ὡς γνωρίζω θετικῶς.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις;

§92Σ. ΣΤΑΗΣ. Εὐχαρίστως.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ ἰδέα τοῦ νὰ καθιερωθῇ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, εἴτε νομοθετικῶς, εἴτε διοικητικῶς, τὸ μέτρον τῆς μὴ συμπληρώσεως τῶν κενουμένων θέσεων φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως λίαν ἑλκυστικόν, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι, πλεῖσται τῶν ὁποίων οἱ ὑπάλληλοι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἶναι πλείονες τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ. Τοῦτο συμβαίνει πρὸ πάντων εἰς τὸ κέντρον. Ἀλλ’ εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς ὑπηρεσίας οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἶναι κανονικοί. Ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι εἰς τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι ἐργάζονται καὶ πέραν τῶν ὡρισμένων ὡρῶν, ἡμέρας καὶ νυκτός. Οἱ ταμίαι π. χ., οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι μὲ πολλὰς ὑπηρεσίας, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάθηνται καὶ τὴν νύκτα, ἵνα τελειώνουν τὴν ὑπηρεσίαν των. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι λαμβάνομεν τὸ μέτρον τοῦτο. Τί θὰ συμβῇ; Τὸ μέτρον τοῦτο δὲν θὰ εἶναι ἐφαρμόσιμον εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας. Τὰ κενὰ δὲν δημιουργοῦνται συνειδητῶς, ἀλλὰ κατὰ τύχην. Ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ὁ ἀναγκαῖος. Εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν κενὰ εἰς αὐτὰς καὶ τότε θὰ ἔχωμεν πραγματικὰ κενά. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἐπίσης, εἰς τὰς ὑπηρεσίας ὅπου ὑπάρχουν ὑπεράριθμοι ὑπάλληλοι, νὰ μὴ δημιουργοῦνται κενά, τότε οἱ πρῶτοι κλάδοι δὲν θὰ ἐργάζωνται κανονικῶς.

§94Σ. ΣΤΑΗΣ. Νὰ οἰκονομήσητε τὰ πράγματα διοικητικῶς δι’ ἀποσπάσεως.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι καὶ ἐγὼ ἀντὶ νὰ διορίσω νέους ὑπαλλήλους, ἐζήτησα ἄλλοτε, ἀπὸ ὑπηρεσίας ὅπου ἐνόμιζον ὅτι ἐπλεόναζον, νὰ μοῦ ἀποσπάσουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Τί συνέβη ὅμως; Οἱ ἔφοροι ἐξηγέρθησαν καὶ εἶπον νὰ τοὺς πάρετε ὀπίσω, διότι, ἀντὶ νὰ μᾶς προσφέρουν συνδρομὴν μᾶς παραλύουν ὅλην τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων, ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ἀπέτυχε.

§96Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἡ διακοπή σας κατηνάλωσε πέντε λεπτὰ ἐκ τοῦ χρόνου ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπεσχέθην νὰ περατώσω τὴν ὁμιλίαν μου. Θὰ συντομεύσω ταύτην. Ἐν τούτοις ἔχω ὑποχρέωσιν, ἵνα καταδείξω πῶς συντάσσονται οἱ προϋπολογισμοί, κυρίως τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων. Πρὸς τοῦτο θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅπου εἴχατε μεταβῆ πρὸς σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅπου εὕρατε τόσας ἀντιδράσεις, ὡς θετικῶς γνωρίζω. Ἐν τῷ 5ῳ κεφαλαίῳ, ἐδαφίῳ 2ῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀναγράφονται αἱ «δαπάναι ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν ἀποστολῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἤτοι ὁδοιπορικὰ μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου, ἡμερησίας ἀποζημιώσεως καὶ δίδακτρα...». Ἡ πίστωσις αὕτη ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1926–27 εἰς 7,049,000, τὴν πίστωσιν ταύτην ἠλαττώσατε εἰς 2.621.500 ἐν τῷ συζητουμένῳ προϋπολογισμῷ, καὶ οὕτω ἐσημειώσατε οἰκονομίαν 4.418.500. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ οἰκονομία αὕτη ἦτο φανταστική, ἐζητήθη καὶ ἐχορηγήθη πίστωσις ἀναπληρωματικὴ 4.577.000 καὶ οὕτω διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 7 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς δὲν εἴχατε ἐγκρίνει. Ἐὰν εἴχατε τὴν ἀπαιτουμένην Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, ὅλους τοὺς ἁρμοδίους καὶ ὑπευθύνους τῆς ὑπερβάσεως αὐτῆς, θὰ τοὺς ἐστέλατε νὰ ἰδιωτεύσουν εἰς τὰς οἰκίας των. Ἐὰν εἴχατε τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμοιογενὴς πλειονοψηφία, θὰ ἐπιτρέπατε νὰ δαπανήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας 600.000 δραχ. διὰ τὴν εἰς Γενεύην μετάβασιν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, 354.457 δραχμῶν;

§97Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ποῖος Ὑπουργὸς ἦτο;

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ πρᾶγμα.

§99Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Μπορεῖ εἰς τὰ διεθνῆ συνέδρια νὰ μὴ μεταβῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας;

§100Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερον, οὔτε ἀπέβλεψα εἰς πρόσωπα. Ἀνεκοίνωσα δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ μὴ ἐκτελεσθῶσιν, ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τῶν οἰκονομιῶν τούτων, καταλλήλως ἀνακοινουμένων, ἀσφαλῶς θὰ ἐμετρίαζετο ἡ κατὰ τῶν φόρων παρατηρουμένη ἐξέγερσις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ συλλαλητηρίων καὶ τηλεγραφημάτων ζητεῖ ἐπιμόνως ἐλάττωσιν τῶν φόρων. Ἓν τούτων εἶναι καὶ τὸ ἀποσταλέν μοι ἐξ Ἄργους, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω. «Ἐξ Ἄργους 12)3)28. Ἀριθ. 220. Ἐμπορικός, Ἐπαγγελματικὸς καὶ Γεωργικὸς κόσμος ἐπαρχίας Ἄργους, συνελθὼν χθὲς πάνδημον συλλαλητήριον, διεδήλωσεν ἀφόρητον δυσφορίαν του, συνεπείᾳ βαρείας φορολογίας ἐν παντί, καὶ πρωτοφανοῦς ἐμπορικῆς βιομηχανικῆς καὶ γεωργικῆς ἀκινησίας. Οἰκονομικὴν ἀθλιότητα τόπου ἐπεδείνωσεν ἄδικος τρόπος βεβαιώσεως καὶ σκληρὰ μέτρα εἰσπράξεως οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ἐξαιτούμεθα ἀπαλλαγὴν ἀπὸ συμπληρωματικοὺς φόρους χρήσεων 1918–1924, ἀφοῦ ἀληθῶς ἔκτοτε ἐδηλώσαμεν καὶ ἐγκαίρως ἐπληρώσαμεν. Ἐξαιτούμεθα συστηθῇ ἁρμοδίως ἀμέσως οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους μεγίστη προσοχὴ καὶ δικαιοσύνη εἰς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν φόρων, ἵνα καταστῶμεν ἱκανοὶ εἰς ἐκπλήρωσιν φορολογικῶν μας ὑποχρεώσεων. Ἐξαιτούμεθα ἀναθεώρησιν φορολογικῶν καταλόγων, ἐπιτηδεύματος καὶ γεωργικῶν τοιούτων. Ἐξαιτούμεθα μείωσιν φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἀπαλλαγὴν ἐκ τούτου τῶν χηρῶν, αἵτινες ἀποζῶσιν ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν ἐνοικίων τῶν οἰκιῶν των. Ἐξαιτούμεθα ἐπαναφορὰν ἀγρονομίας. Ἐξαιτούμεθα εἰδικὴν μόρφωσιν ὑπαλλήλων ἐπὶ τῆς λογιστικῆς πρὸς ἔλεγχον βιβλίων κινήσεως. Ἐξαιτούμεθα ἐλαττωθῶσι κόμιστρα 50% σιδηροδρόμων, πρὸς μεταφορὰν γεωργικῶν μας προϊόντων. Διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ Β. Σ. Σμυρναῖος, Δ. Πειρουνάκης, Τζίμης, Φωτόπουλος, Λάμπρος Κοντογιάννης, Γ. Δ. Σμυρναῖος, Β. Μαρούνης, Σ. Κωτσάκης» Κατόπιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἐπιβάλλεται πᾶσα δυνατὴ οἰκονομία καὶ ἀνακούφισις τοῦ κόσμου, ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ νέος προϋπολογισμὸς θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ νέον βάρος, τοὐλάχιστον 700 ἑκατομμυρίων, λόγῳ τῶν νέων δανείων. Θ’ ἀναγκασθῆτε ἢ νὰ καταργήσητε ὑπηρεσίας, περικόπτοντες δαπάνας, ἢ νὰ ἐπιβάλητε νέους φόρους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσητε νέους φόρους, διότι θὰ προκαλέσητε ἐξεγέρσεις λαϊκάς, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀνατρέψωσι τὰ πάντα. Μία μεγάλη οἰκονομία εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας εἰς ἐννέα μόνον μῆνας. Ἡ ἐντεῦθεν οἰκονομία θὰ εἶναι καὶ ἄμεσος καὶ ἔμμεσος, θ’ ἀπαλλαγῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τῆς διατροφῆς τεσσαράκοντα χιλιάδων στρατιωτῶν ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ θ’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὰς ἐργασίας ἰσάριθμοι ἄνδρες, ἐκ τῆς ἐντατικῆς ἐργασίας τῶν ὁποίων θὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία. Ἐν Ἑλβετίᾳ ἡ θητεία εἶναι τρίμηνος καὶ ὑποχρέωσις εἰς συμμετοχὴν τῶν γενικῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων ἀνὰ διετίαν. Ἐν Γαλλίᾳ ἡ θητεία ἠλαττώθη διὰ νόμου τελευταίως εἰς μονοετῆ, πρὸ ὀλίγου δὲ ὁ διακεκριμένος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Καλογερᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ στρατιώτου συντελεῖται ἐντὸς ἑξαμήνου, ὁ δὲ περαιτέρω χρόνος τῆς διαμονῆς του ἐν τῷ στρατῶνι συντελεῖ εἰς ἐξασθένησιν τῆς στρατιωτικῆς πειθαρχίας. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ὀργανισμὸς τῆς Ἑλβετίας εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφυτευθῇ παρ’ ἡμῖν, ὡς ἔχει, διότι βεβαίως εἰς τὸν Ἕλληνα στρατιώτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδώσητε πρὸς φύλαξιν τὸν ὁπλισμόν του, τὸν ἱματισμόν του, τὴν ὑπόδυσίν του, τὸν ἵππον του. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μιμηθῶμεν τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατιώτου, τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ αὐτῶν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, νὰ χρησιμοποιήσωμεν οὕτω ὅλα τὰ στοιχεῖα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὰ ἐπιστημονικά, τὰ ὁποῖα ἡ Χώρα μᾶς παρέχει. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι παρ’ ἡμῖν χωλαίνει ἐν παντὶ ἡ μέθοδος καὶ ἡ ὀργάνωσις. Δι’ ὀργανώσεως καλῆς καὶ μεθόδου ἐπιστημονικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττώσητε τὸν χρόνον τῆς μεταδόσεως τῶν γνώσεων εἰς τὸ ἥμισυ. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο χρειάζεται μία στρατιωτικὴ μεγαλόνοια. Ἀλλ’ ἐν ἐλλείψει τοιαύτης ἂς σχηματίσωμεν ἐπιτροπήν, ἀπὸ διακεκριμένους ἀξιωματικοὺς καὶ πολιτευτάς, ἵνα μελετήσωσι τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ μεγάλην οἰκονομίαν, καταλλήλως λυόμενον.

§101Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατιωτ.). Γνωρίζετε ποῖος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλβετίας; Λοιπὸν δηλῶ ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν τὸ Κράτος μοὶ ἔδιδε τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ ἡ φιλειρηνικὴ Ἑλβετία εἰς τὸν στρατόν. Καὶ πρὶν νὰ εἴπητε αὐτὰ σεῖς, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖτε μετὰ τόσης σοβαρότητος, ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχετε μελετήσει.

§102Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ ἔχω μελετήσει πρὸ πολλοῦ καὶ διὰ τοῦτο ὁμιλῶ.

§103Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τοῦ 1927– 28 εἶναι 85 ἑκατομμύρια ἑλβετικὰ φράγκα, ἐπὶ συνόλου προϋπολογισμοῦ 299 ἑκατομμυρίων. Ἑπομένως ἡ ἀναλογία τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν τῆς Ἑλβετίας, τὴν ὁποίαν ὅλοι φωνάζουν ὅτι πρέπει νὰ μιμηθῶμεν, καὶ πρέπει νὰ παύσουν νὰ φωνάζουν, εἶναι μεγαλειτέρα καὶ ἀπὸ τὴν Σερβίαν καὶ τὴν Ρουμανίαν καὶ τὴν Βουλγαρίαν καὶ ἔρχεται κατὰ σειρὰν μετὰ τὴν Τουρκίαν.

§104Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Οἱ στρατηγοὶ πόσοι εἶναι εἰς τὴν Ἑλβετίαν;

§105Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Δὲν εἶναι αὐτὸ οἰκονομία· μὴ πλανᾶσθε.

§106Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ συζητήσωμεν τὸ σπουδαῖον τοῦτο θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔγραψα δημοσίᾳ.

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Καὶ ὡμιλήσατε.

§108Σ. ΣΤΑΗΣ. Λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ διακεκριμένος ἀξιωματικὸς κ. Μεταξᾶς, ὁ ὁποῖος πολλάκις δημοσίᾳ ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐγκρίνων καὶ ἐπιδοκιμάζων τὰ γραφόμενα ὑπ’ ἐμοῦ περὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ οἰκονομία ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας εἶναι σπουδαία, καὶ αἱ περιστάσεις θὰ σᾶς ἀναγκάσουν νὰ τὴν ἐπιβάλητε. Ἡ μάχαιρα τῶν οἰκονομιῶν πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βάθους τῆς πληγῆς, καὶ καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις. Διατί δὲν καταργεῖτε τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται ἐτησίως 990 χιλ. δραχμῶν;

§109Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι πολυτέλεια ἀσυγχώρητος.

§110Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἀλλὰ πλὴν τῆς πολυτελείας εἶναι καὶ ἄλλη δαπάνη, πλὴν τῶν 990 χιλιάδων, ἄλλων 400 χιλιάδων, τὰς ὁποίας πληρώνει τὸ Δημόσιον δι’ ἐνοίκιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὸ μέγαρον Συγγροῦ, ὅπου νῦν τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, δυνάμει τῆς διαθήκης τῆς δωρητρίας Ἰφιγενείας Συγγροῦ.

§111Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Μάλιστα ἡ ἐγκατάστασις τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου εἰς τὸ μέγαρον Συγγροῦ εἶναι παραβίασις τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου.

§112Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἓν ἐκ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐσκόπουν νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ὑπῆρχεν ἱκανὸς χρόνος, εἶναι τὰ νομοθετικὰ ἐπαναστατικὰ διατάγματα. Γνωρίζω καὶ ἐγὼ τὰς παντοειδεῖς σχέσεις καὶ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἐγέννησαν. Ἀλλ’ εἶναι τόσαι αἱ δαπάναι, αἱ δι’ αὐτῶν ἐπιβληθεῖσαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὥστε ἐπεβάλλετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ θεωρήσῃ αὐτὰ ὡς καταργηθέντα. Δι’ ὅλων σχεδὸν τῶν Νομ. τούτων Διαταγμάτων, ἱδρύθησαν θέσεις τμηματαρχῶν, διευθυντῶν, ἐδόθησαν προσόντα εἰς ὑπαλλήλους στερουμένους τοιούτων, πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν συμφερόντων. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δύναμαι ὀνομαστὶ νὰ σᾶς ἀναφέρω τοιαῦτα τμηματαρχῶν καὶ διευθυντῶν.

§113Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα δὲν ἔχουν;

§114Σ. ΣΤΑΗΣ. Δι’ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα ὁμιλῶ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις, ἀπὸ τῆς Οἰκουμενικῆς, ἐβοήθησε τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς πρὸς κατάργησιν αὐτῶν τῶν ἐπαναστατικῶν Διαταγμάτων. Πολλάκις μάλιστα συνέβη τοὐναντίον.

§115Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἑλληνικὸν λεξικὸν πόσοι εἶναι;

§116Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐγώ, Κύριε Συνάδελφε, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἵδρυσα τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς σύνταξιν τοῦ λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, πρὸ εἰκοσαετίας, περίπου, ἀλλὰ δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι ἤθελε χρησιμεύσει τοῦτο πρὸς ἐκμετάλλευσιν χαριστικήν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἐπείγεσθε ν’ ἀναχωρήσητε, ὁμιλῶ δὲ ἀποτεινόμενος κυρίως πρὸς ὑμᾶς, καταλήγω τὸν λόγον, συνιστῶν γενναίας περικοπὰς δαπανῶν, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1928–29, καὶ μὴ ἐπιβολὴν νέων φόρων, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ μὴ ἐπανίδητε τὰ ἀπαισίας μνήμης δικτατορικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβανόμενα θὰ ὑποδουλώσουν εἰς τοὺς ξένους τὴν Χώραν ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§117Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, αἰσθάνομαι καθῆκον νὰ ἀνακεφαλαιώσω δι’ ὀλίγων τὰ χθὲς λεχθέντα ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου μὲ διέψευσε χθὲς, διὰ νὰ μειώσῃ τὴν ἐντύπωσιν τῆς γενομένης πιστοποιήσεως ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου, ὅτι οἱ λέβητες τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» ἔπαυσαν νὰ θερμαίνωνται καὶ καπνὸς δὲν ἀνέρχεται διὰ νὰ καλύψῃ τὸ σῆμα τοῦ Ναυάρχου τῆς ἐφεδρείας. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρὰ τὴν διάψευσίν του δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ἔγγραφον, διότι δι’ αὐτοψίας σήμερον εἶδον τὸν καπνὸν ἀνερχόμενον ἐκ τοῦ θωρηκτοῦ Βεβαίως εἶναι ὡραῖον νὰ κάμνωμεν τοιαύτην ἐντύπωσιν, εἶναι ὡραῖον νὰ ἀντικρούωμεν καὶ ρήτορας ὅταν λέγωσι τὴν ἀλήθειαν, νὰ τοὺς διαψεύδωμεν ὡς λέγοντας ἀνακριβείας, ἀλλὰ πάντως δὲν στέκει, νομίζω, εἰς τὴν ἐπίσημον θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, μία διάψευσις ἑνὸς ρήτορος ἐν ἐπιγνώσει ὅτι διεψεύδει ἀναληθῶς.

§118Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Κύριε Συνάδελφε ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν προέβην εἰς διάψευσιν τῶν ὅσων εἴπατε. Προέβην μόνον εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν μιᾶς πληροφορίας καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ἐν σχέσει πρὸς ὅ,τι εἴπατε διὰ τὸν «Ἀβέρωφ». Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ διάψευσιν. Ὑμεῖς τὴν χαρακτηρίζετε ὡς διάψευσιν, τὴν ὁποίαν ἔρχεσθε σήμερον νὰ ἀναιρέσητε. Πρέπει νὰ μὲ εὐχαριστήσετε διὰ τοῦτο, διότι σᾶς παρεσκεύασα ἕνα εὔκολον θρίαμβον. Ἀλλ’ ἐπανερχόμενος εἰς ὅσα εἶπον χθές, λέγω ὅτι δὲν ἠρνήθην ὅτι δὲν ἀνάπτονται οἱ λέβητες τοῦ «Ἀβέρωφ». Σᾶς εἶπον ὅτι μετὰ τὸν τερματισμὸν τῶν γυμνασίων, ἡ μοῖρα τοῦ στόλου, κατὰ διαταγὴν προωρμίσθη εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, ὅτι χάριν οἰκονομίας τοῦ ρεύματος τοῦ ἠλεκτρικοῦ τὰ πλοῖα διετάχθησαν νὰ ἀντλοῦν ρεῦμα ἀνὰ 2 ἐναλλάξ. Πότε ἀπὸ τοῦ «Ἡφαίστου» ὁ «Ἀβέρωφ», καὶ πότε ὁ «Ἥφαιστος» ἀπὸ τὸν «Ἀβέρωφ» ὡς ἐπίσης καὶ τὰ δύο ἕτερα πλοῖα ἡ «Λήμνος» καὶ τὸ «Κιλκὶς» ἐφοδιάζωνται διὰ ρεύματος παραγομένου εἰς τὸ Κιλκίς. Ταῦτα σᾶς εἶπον καὶ ταῦτα ἐπαναλαμβάνω σήμερον.

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ πρακτικὰ τὰ ἴδια πιστοποιοῦν κατὰ πόσον τὰ λεγόμενα παρ’ ὑμῶν εἶναι τὰ ἀληθῆ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· διατὶ νὰ παίρνῃ ἠλεκτρικὸν ἀπὸ τὸν «Ἥφαιστον». Διατί νὰ ἔχετε δύο πλοῖα ἐν ἐνεργείᾳ ἐφ’ ὅσον ἠμπορεῖτε δι’ ἑνὸς πλοίου νὰ ἔχετε ρεῦμα.

§120Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐγὼ διέψευσα τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀνάπτονται καθημερινῶς οἱ λέβητες τοῦ «Ἀβέρωφ». Τὸ ἄλλο γίνεται ἐναλλάξ.

§121Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν τὰ πλοῖα νὰ τροφοδοτοῦνται ἀπὸ ἓν καὶ μόνον πλοῖον; καὶ τοιουτοτρόπως νὰ μὴ δαπανῶνται καθημερινῶς 10 χιλιάδες δραχμῶν; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν γίνεται, διότι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν σόμπα του ἀναμένην ὁ Ναύαρχος τοῦ «Ἀβέρωφ». Καὶ ἠναγκάσθην σήμερον νὰ μεταβῶ καὶ νὰ πιστοποιήσω ὅτι ἀνάπτονται καθημερινῶς οἱ λέβητες τοῦ «Ἀβέρωφ». Χθές, Κύριοι Συνάδελφοι, διὰ μακρῶν, εἶναι τὸ ἀληθές, καὶ ἴσως κουραστικῶς διὰ τὴν Βουλήν, διεξερχόμενος τὰ θέματα τοῦ ναυτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὰ θέματα τῆς ἀεροπλοΐας, ὡς πρὸς μὲν τὸ ζήτημα τῆς ἀεροπλοΐας ὑπέδειξα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἀνάγκην τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο ἀεροποριῶν, διὰ τὴν ἱδρύσεως ἀνεξαρτήτου ὀργανώσεως τῶν ἀεροπορικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, ὥστε διὰ τῆς ὀργανώσεως ταύτης θὰ ἦσαν αὐτάρκεις καὶ ὄχι μόνον αὐτάρκης, ἀλλὰ θὰ ἠδύναντο διὰ τοῦ ἰδίου δαπανωμένου κονδυλίου τῶν 150.000.000, περίπου διὰ ἀμφοτέρας τὰς ἀεροπλοΐας, νὰ σχηματίσωμεν στόλον καὶ στόλον ἰσχυρὸν καὶ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν λόγῳ τῆς ἀνομοιομορφίας τῆς ἐκπαιδεύσεως, λόγῳ τῆς κοινῆς διοικήσεως καὶ τοῦ ἀνοργανώτου τῶν ὑπηρεσιῶν, σπατάλην τῶν 150 αὐτῶν ἑκατομυρίων, τὰ ὁποῖα σπαταλῶνται καὶ ἐσπαταλήθησαν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ πλουτίσωμεν ἕνα Μουσεῖον ἀεροπλάνων ξηρᾶς καὶ θαλάσσης. Διότι τόσον εἰς τὴν ξηρὰν ὅσον καὶ εἰς τὴν θάλασσαν, ἔχομεν πλείστους ὅσους τύπους ἀεροπλάνων, ὑδροπλάνων καὶ μηχανῶν. Εἶπον δὲ πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς Ὑπουργούς, καὶ λυποῦμαι διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών, εἶπον, λέγω ὅτι αἱ προμήθειαι αὐταὶ τῶν ἀεροπλάνων δὲν ὑπῆρξαν πάντοτε προμήθειαι τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ μὴ μᾶς δώσουν τὴν ἰδέαν ὅτι συμβαίνουν σπατάλαι καὶ ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ποιά τις δικαστικὴ ἔρευνα ἐπὶ τῶν προμηθειῶν τούτων. Ἐπεκταθεὶς δὲ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀνέφερα ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην γίνονται ἐγκλήματα εἰς τὰς προμηθείας ταύτας, καταθέσας δὲ καὶ τηλεγράφημα ἰδιωτικῆς φύσεως ἐκ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν πρῶτον ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἐργοστάσιον προσέφερε τιμὴν 2.400 λιρῶν διὰ προμήθειαν ἀεροπλάνων «Λίγξ», μηχανῶν μᾶλλον, καὶ ὅτι ἡ προσφορὰ αὕτη τοῦ ἐργοστασίου δὲν εὑρίσκετο ἐν τῷ φακέλλῳ τῷ σχετικῷ τῆς δημοπρασίας τοῦ Ὑπουργείου. Διότι τὰ προμηθευθέντα ἀεροπλάνα ἠγοράσθησαν ἀντὶ 2.600 λιρῶν, ἤτοι 200 λιρῶν ἕκαστον περισσότερον, παρ’ ἄλλου ἀντιπροσώπου καὶ οὐχὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ ἐργοστασίου, ὅστις ἔχει εἰδικῶς διὰ συμβάσεως ἐξουσιοδοτηθῆ νὰ προμηθεύῃ ἄνευ προμηθείας τὰ εἴδη τὰ ἐξ Ἀγγλίας πρὸς τὸ Δημόσιον. Δεύτερον ὡμίλησα περὶ τῆς προμηθείας τῶν μηχανῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄχρηστοι καὶ ἀχρησιμοποίητοι ἀκόμη εἰς Φάληρον, διότι εἶχον χαρακτηρισθῆ ἄχρηστοι ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν ἐπιτροπήν τῶν ἀεροπλάνων, ἡ ὁποία εἶχε μεταβῆ εἰδικῶς εἰς Ἀγγλίαν. Μάλιστα περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, σχετικῶς πρὸς μίαν παλαιοτέραν προμήθειαν τῶν ἀεροπλάνων «Σάμψων», ἢ μᾶλλον τριῶν τύπων ἀεροπλάνων κυρίως τῶν Σάμψων, προμήθεια εἰς τὴν ὁποίαν ὡς καὶ ὁ κ. Χρυσοβέργης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπεν, ὅτι εὐθύνεται τὸ Βασιλικὸν Κράτος, ἀλλὰ προμήθεια διὰ τὴν ὁποίαν τὸ εὐθυνόμενον Βασιλικὸν Κράτος, εὐθύνετο μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ τότε Βασιλικὸν καθεστώς, ἐκπροσωπούμενον διὰ τοῦ ἀειμνήστου Θεοτόκη, διέταξε τὴν ἄμεσον ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς παραλαβῆς, ἀνακρίσεων, αἱ ὁποῖαι ἐξηκολούθησαν καὶ κατόπιν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τί ἐγένετο, πάντως ἡ ὑπόθεσις κατέληξεν εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον. Κατόπιν δὲ ἐκείνων τῶν ἀνακρίσεων ἐγένοντο μηνύσεις ὑφισταμένων κατ’ ἀνωτέρων, ταγματάρχαι ἐμήνυσαν τὸν Συνταγματάρχην των κλπ. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις παραμένει ἐκκρεμὴς ἀκόμη εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Καὶ τόσον ἐκκρεμὴς παραμένει, ὥστε δὲν γνωρίζω ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησε νὰ πληροφορηθῇ καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ, πῶς συνέβη τὸ καταγγελθὲν ὅτι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8786, — ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸν ἀριθμὸν — τσὲκ ἐπ’ ὀνόματι Τραπέζης ἐν Ἀθήναις ἑδρευούσης, ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου, εἰσεπράχθη παρὰ τοῦ ἐν λόγῳ Διευθυντοῦ, τοῦ ἐκδόσαντος τὴν παραγγελίαν, τὴν ἑπομένην τῆς παραγγελίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι, ὅπως ἐπληροφορήθην, ὁ ἐν λόγῳ ἐντολεὺς τῆς παραγγελίας, ἔδωσε τὴν ἐντολὴν τελείως παρατύπως καὶ τελείως ἀνακριβῶς, διότι ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸ πρὸς τὰς Γενικὰς Προμηθείας—τότε ἐλειτούργουν αἱ προμήθειαι αἱ κρατικαὶ—ἔγγραφόν του λέγει, ὅτι νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀγορὰν ἀεροθαλάμων κτλ., τοὺς ὁποίους ἡ ἡμετέρα ἀεροπλοΐα τοὺς θεωρεῖ καταλλήλους καὶ κατασκευάζονται εἰδικῶς δι’ αὐτὴν παρὰ τοῦ ἐργοστασίου τάδε, οὗτινος ἀντιπρόσωπος ἐνταῦθα εἶναι ὁ τάδε. Αὐτὴ ἡ εἴδησις εἶναι τελείως ἀνακριβής, διότι ἦτο ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀεροπλοΐα ἐπρομηθεύετο ἀπ’ αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον. Ἑπομένως, διὰ νὰ δώσω τὰ ἴσα τοῖς ἴσοις, δὲν δύναμαι νὰ κατηγορήσω μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀλλ’ ἐξ ἴσου βαρύνεται, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀνάκρισις, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Περατώσας τὰς ἐπὶ τῆς ἀεροπλοΐας γνώμας μου καὶ ὑποδείξας εἰς τὴν Κυβέρνησιν κολοσσιαίας οἰκονομίας, αἵτινες θὰ ἐπήρχοντο ἐκ τῆς ἑνώσεως τῶν ἀεροπλοϊῶν, ὁπότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀεροπλοϊκοὺς στόλους ἰσχυροὺς, διὰ τῆς τοιαύτης ἑνώσεως, εἰσῆλθον εἰς τὸ καθαρῶς ναυτικὸν ζήτημα. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸ ναυτικὸν αὐτῆς πρόγραμμα, διότι ὡς ἐδήλωσα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, οὐδὲν ἐνδόσιμον δίδει νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς αὐτὸν πιστεύει καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ἀπόδειξις τούτου, τὸ τυχαῖον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εὑρέθη ἐντὸς τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα μοὶ κατέθεσεν αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐξ οὗ ἐβεβαιώθην ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἐν γνώσει, ὅτι ὑπεβλήθη λανθασμένος ἀριθμὸς εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ναυτικὸν αὐτῆς πρόγραμμα, διότι κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν οὐδὲν ναυτικὸν πρόγραμμα διαβλέπω εἰς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαγγέλλεται, ὅτι ἐφαρμόζει τὸ πρόγραμμα τοῦ ναυάρχου Οὐέλλ, πρόγραμμα ἀμυντικὸν καὶ στηριζόμενον ἐπὶ τῶν ἐλαφρῶν μονάδων ραδιογραφικῶν σταθμῶν κλπ., αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο τοῦ Ναυάρχου Οὐέλλ ἐπρέσβευσεν ὡς μίαν ἀπαρχὴν ἐπὶ τῇ προϋποθέσει, ὅτι τὸ «Γκαῖμπεν» εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισκευασθῇ παρὰ τῆς Τουρκίας. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο ἀκόμη τὸ πρόγραμμα δὲν τὸ ἐξετέλεσε κἂν πλήρως ἡ Κυβέρνησις, οὔτε τὴν ἀπαρχὴν δὲν ἐξετέλεσεν. Ἐλάχιστα μόνον πράγματα ἐξετέλεσεν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ «Γκαῖμπεν», δηλαδὴ τὸ «Γιαβοῦζ», σήμερον εἶναι γεγονὸς, ὅτι ἐπισκευάζεται εἰς τὰς δεξαμενὰς τῆς Νικομηδείας. Τί μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις; Καὶ εἶπον τότε τὴν φράσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξενίσθη ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι ἡ Βασιλευομένη Δημοκρατία παρέδωσε ὡς ἱερὰν παρακαταθήκην τὴν ναυτικὴν, ἐν τῷ Αἰγαίῳ κυριαρχίαν, τὴν ὁποίαν διετήρησεν ἐπὶ 100 ἔτη τὸ Βασιλικὸν Κράτος, διὰ νὰ τὴν ἀπωλέσῃ ἐντὸς δύο ἐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις μου, ἡ ὁποία τόσον ἐξένισε καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζων δὲ ὅτι ἔχω πᾶν δικαίωμα νὰ τὴν ἐλέγξω, διότι ἀπορρέω καὶ ἐγὼ ἐκ ναυτικῆς οἰκογενείας, γαλουχηθεὶς καὶ ἐκπαιδευθεὶς παρ’ αὐτῆς διὰ τὰ ναυτικὰ πράγματα τῆς χώρας. Ἀλλὰ προχωρῶν, Κύριοι, εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ναυτικοῦ ζητήματος, ἀσχέτως τοῦ ὅτι Ναυτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα δὲν ὑπάρχει, ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διατί δὲν ἀνέγραψε πιστώσεις διὰ πολεμοφόδια καὶ ἐνίσχυσιν τῶν ναυτικῶν μας δυνάμεων. Δὲν ἠξίωσα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναγράψῃ πιστώσεις ἐπιβαρυνούσας τὸν λαὸν μὲ φορολογίας. Ἀρκετὰ δυσβάστακτοι ἔγιναν οἱ φόροι. Εἶναι γεγονὸς ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ πληρώσῃ πλέον τοὺς φόρους. Ἑπομένως δὲν ἐζητήσαμεν ν’ αὐξήσῃ τοὺς φόρους, ἀλλὰ ἐζητήσαμεν καὶ ἠξιώσαμεν νὰ γίνουν αἱ οἰκονομίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γίνουν, νὰ περικόψουν τὰς σπατάλας, τὰς χαριστικὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τοὺς δώσουν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκπληρώσουν αὐτὴν τὴν ἀποστολήν των. Καὶ εἶπον μεταξὺ τῶν διαφόρων οἰκονομιῶν καὶ τῶν διαφόρων σπαταλῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται, εἶπον καὶ τὸ ζήτημα τοῦ «Ἀβέρωφ». Καὶ διεψεύσθην παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι οἱ λέβητές του καίουν, ἐχάρην δὲ πολὺ διότι σήμερον μοὶ λέγει ὅτι δὲν καίουν. Ἀλλὰ καίουν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, σήμερον. Καὶ ὅμως ἠδύνασθε νὰ ἐξοικονομήσητε ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν, χωρὶς νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν ἔχετε καλώδια καὶ δι’ αὐτὸ καίετε δέκα χιλιάδας δραχμὰς τὴν ὥραν; Καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: Διατί, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, κρατεῖτε ὑπὸ τὰ ὅπλα, εἰς τοιαύτας μάλιστα κρισίμους στιγμὰς οἰκονομικῆς καχεξίας τοῦ τόπου, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δύνανται ἐργαζόμενοι νὰ ἀποδώσουν εἰς τὰς οἰκογενείας των τὰ μέσα διὰ νὰ ζήσουν; Διατί κρατεῖτε ὑπὸ τὰ ὅπλα τρεῖς χιλιάδας, τόσους περίπου, πάντως περισσοτέρους τῶν ὅσων σεῖς μοῦ δηλοῦτε, διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων τὰ ὁποῖα μοὶ κατεθέσατε, ὅτι σᾶς χρειάζονται; Διατὶ κρατεῖτε τὴν κληρουχίαν τοῦ 26 Α ἡ ὁποία συνεπλήρωσε τὴν δεκαεξάμηνον θητείαν της; Διατὶ δὲν ἑτοιμάζετε τὴν ἀπόλυσιν τῆς κληρουχίας 26 Β. ἐνόσω ἐκλήθη ἡ κληρουχία τοῦ 27 Β, καὶ ἑπομένως οἱ ἄνδρες, ὄχι μόνον ἐπαρκοῦν ἀλλὰ καὶ πλεονάζουν; Διατὶ καὶ κατὰ ποίαν λογικὴν ηὐξήσατε τὰ στελέχη, ἢ μᾶλλον τὰς ὀργανικὰς θέσεις, ὅπως λέγομεν ἡμεῖς εἰς τὴν στρατιωτικὴν γλῶσσαν, τὰς ὀργανικὰς θέσεις τῶν πλοίων τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπὸ τὸ 1915 μέχρι σήμερον; Διατὶ εἰς τὸν «Ἀβέρωφ» ἔχετε διακοσίους ἄνδρας περισσοτέρους σήμερον; Διατὶ εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς ἀπογραφῆς αὐτὸ τὸ ἴδιον τὸ Ὑπουργεῖον μοὶ λέγει ὅτι ἔχετε 4 χιλιάδας τόσους ἄνδρας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ σᾶς ἐβεβαίωσα ὅτι ἔχετε 7500 χιλιάδας ἄνδρας ὑπὸ τὰ ὅπλα;

§122Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἔχετε τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν σεῖς;

§123Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 5535 καὶ 1500, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν, γίνονται 7235.

§124Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§125Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σεῖς, ποὺ ἐσυνηθίσατε νὰ ὑποστηρίζητε τὴν Κυβέρνησιν, σεῖς ποὺ ἐπαγγέλεσθε τὸν ἐργατικόν, λέγετε ὅτι πρέπει νὰ κρατῶνται οἱ ἄνδρες εἰς τὸ στράτευμα, ἐνῷ ἡμεῖς οἱ «στρατοκράται», οἱ ἐθνικόφρονες, λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς ἀπολύσουν;

§126Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τοὺς 15 0, τοὺς ὁποίους ὀνομάζετε, λέγω ὅτι κακῶς τοὺς ὑπολογίζετε μαζὶ μὲ τὸν ἄλλον ἀριθμόν.

§127Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὴ προσπαθῆτε νὰ δικαιολογῆτε τὸ ἀδικαιολόγητον σφάλμα σας. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐργατικαὶ ἀντιλήψεις σας, αὐταὶ εἶναι αἱ ἐργατικαὶ πεποιθήσεις σας; Σύρεσθε ἀπὸ τὸ ἅρμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τίποτε ἄλλο.

§128Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Πλανᾶσθε. Ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ ὁμιλήσω, θὰ ἴδητε τὰς ἀντιλήψεις μου σχετικῶς.

§129Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, δι’ ἐπισήμου πίνακός του, μὲ βεβαιοῖ, ὅτι οἱ ἀπαιτούμενοι διὰ τὰς ὀργανικὰς θέσεις ἄνδρες εἶναι 3890 καὶ ἔχετε ὑπὸ τὰ ὅπλα 4293. Ἐγὼ τὸ βεβαιῶ ἐκ τῶν δύο Στρατολογικῶν Γραφείων ὅτι ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τὸν ὁποῖον εἶπον. Εἶπον ὅλα αὐτὰ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶπον ὅτι τὸ ναυτικόν, ἄλλως τὸ ἐγνωρίσαμεν καὶ ἄλλως τὸ βλέπομεν. Εἶπον ὅτι τὸ ναυτικὸν κατέρρευσε καὶ ὅτι ἡ κατάρρευσις αὐτὴ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ πολὺ μακρὰν εἶναι τοῦ νὰ ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνικανότητα, εἰς τὴν ἀφιλοτιμίαν, εἰς τὴν ἀπειρίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Ὄχι, Κύριοι. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ναῦται εἶναι ἱκανώτατοι, εἶναι ἐντιμότατοι καὶ ἔχουσι πάντα ζῆλον διὰ νὰ προοδεύουν καὶ σταδιοδρομήσουν. Ἀλλὰ τὸν ζῆλον αὐτῶν τὸν μειώνει ἡ Κυβέρνησις. Τὸν ζῆλον αὐτῶν τὸν ἐδηλητηρίασεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐπτόησε τὸ ἠθικὸν αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐκλόνισε τὴν πεποίθησιν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ πρὸς τὸν ἀξιωματικόν, διότι ἐκλόνισε τὴν πεποίθησιν τοῦ ναύτου πρὸς τὸν ἀξιωματικόν. Καὶ εἶπον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία χθὲς ἐδικάσθη, διὰ τὸ αἶσχος τοῦ Ναυτικοῦ, εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, τῆς ὑποθέσεως Φράγκου. Τότε θὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναφέρω ποῖοι λόγοι ἐκλόνισαν τὴν πεποίθησιν τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν. Καὶ εἶπον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὅταν θέτωμεν Κυβερνήτας ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπὸ πολλοῦ ἀποταχθῆ, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται διὰ τόσα σφάλματα, καὶ κανεὶς δὲν ἀνέρχεται διὰ νὰ καλύψῃ τὸ σῆμα εἶναι φυσικὸν νὰ κλονισθῇ ἡ πεποίθησις τοῦ ναύτου ἐπὶ τὸν ὑπαξιωματικὸν καὶ ἀξιωματικόν. Καὶ εἶπον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὅταν θέτωμεν Ναυάρχους, ὑψοῦντας τὰ μοιραρχικά των σήματα ἐπὶ ἐφεδρικῶν πλοίων διὰ νὰ εἰσπράττουν τὰ παχυλὰ ἐπιμίσθια 15 χιλ. μηνιαίως, βεβαίως κλονίζεται ἡ πεποίθησις τῶν ναυτῶν. Αὐτὰ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Πλὴν δύο τάξεων ἀνθρώπων, ἢ μᾶλλον τριῶν, εἰς τὸ Ναυτικόν, εἶναι καὶ οἱ ἀσύδοτοι καὶ οἱ ἀχαρακτήριστοι, εἶναι καὶ ἡ τάξις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πλέον πρὸ τοῦ μοιραίου κύπτοντες τὴν κεφαλὴν αὑτῶν, ἀναμένουσιν τὴν ἡμέραν τῆς συντάξεως αὐτῶν. Κατήντησε, Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, οἱ μονομαχοῦντες καὶ φονευόμενοι διὰ μίαν φιλοτιμίαν, νὰ θεωροῦν αὑτοὺς ὑπαλλήλους, ἔχοντας πεποίθησιν εἰς τὸ ἐργάζεσθαι διὰ νὰ εἰσπράξουν ἕνα μισθὸν καὶ ἀπολαύσουν μίαν σύνταξιν ἵνα ζήσουν. Καὶ ἔχομεν καὶ τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν ἀνθρώπων, τὴν εὔπλαστον ἐκείνην μᾶζαν τῆς σφριγώσης νεολαίας, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ διαπλασθῇ εἰς τὴν ὡραιοτάτην καὶ ὑψηλοτάτην αὐτὴν ἰδεολογίαν τῆς ἐννοίας τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι μοιραίως διατασσόμενοι, ἄπειροι ἀκόμη τῆς ναυτικῆς τέχνης, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ αὐτοκτονοῦν ἀναγνωρίζοντες τὰ σφάλματά των. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἀπὸ τὸ τελευταῖον ἀτύχημα ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῇ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ διαλέξῃ τοὺς ἱκανούς, οἱ ὁποῖοι νὰ διδάξουν τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικούς, ὅτι ἡ ψυχή, ἡ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος αὐτῶν εἶναι τὸ καράβι καὶ μόνον αὐτό. Δυστυχῶς εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τοιαῦται ἀντιλήψεις δὲν ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν μόνον τύποι, τύποι οἱ ὁποῖοι δι’ ἡμᾶς εἶναι ὑστερικοὶ καὶ καθυστερημένοι, οἱ ὁποῖοι δροῦν ὅταν βουλιάξῃ κανένα καράβι καὶ αὐτοκτονοῦν ἀπὸ φιλοτιμίαν. Αὐταὶ εἶναι σήμερον αἱ ἀντιλήψεις. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, μὲ αὐτὰς τὰς παλαιὰς ἀντιλήψεις ἔζησα καὶ ἐσταδιοδρόμησα εἰς τὸ Ναυτικόν, αὐτὰ ἐδιδάχθην παρὰ τοῦ Ναυάρχου μου καὶ αὐτὰ θὰ παραδίδω εἰς τὰ τέκνα ἡμῶν. Σεῖς ὅμως διδάσκετε ἄλλα. Ἄλλοτε, ἐνθυμοῦμαι, οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν ἦσαν μετρημένοι καὶ τὸ Ναυτικόν, ὅταν αἱ Κυβερνήσεις διεδέχοντο ἀλλήλας, ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων ποῖος θὰ ἦτο ὁ μέλλων νὰ γίνῃ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Θὰ ἦτο ὁ Βουδούρης, ὁ Στράτος καὶ ποῦ καὶ ποῦ κανένας ἄλλος, ἂν παρεμπιπτόντως ἐνεφανίζετο. Σήμερον δυστυχῶς δὲν γνωρίζω πόσα μέλη Κυβερνήσεως ἐναλλάσσονται διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν θεωρεῖται ὡς ἓν πάρεργον. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ δι’ αὐτοῦ τὸν σεβαστόν μοι καὶ συγγενῆ συγχρόνως Ὑπουργόν, διὰ τὸν ὁποῖον, ὁμολογουμένως, ὁλόκληρον τὸ Ναυτικὸν καυχᾶται διὰ τὴν ἐντιμότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι βεβαίως αὐτὸς ὁ ὑπεύθυνος, ἐὰν δὲν δύναται νὰ ἐνστερνισθῇ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Σώματος. Εἶναι κάτι τι ξεχωριστὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Μόνον εἷς στρατιωτικὸς τὸ ἀντιλαμβάνεται, εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔζησεν ὁλόκληρον τὴν ζωήν του εἰς αὐτά, ἢ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας δυνάμενος νὰ προσανατολισθῇ. Καὶ οὕτως ἔχομεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, μοιραίως κατάστασιν ἀπελπιστικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ.

§130Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὶ συνέβη διὰ τὴν ὑπόθεσιν ἑνὸς ὑποβρυχίου;

§131Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀκούσατε καὶ θὰ μάθετε. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἄλλο ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ἦτο μοιραία συνέπεια τῆς ναυτικῆς καταπτώσεως. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τί ἔλαβε χώραν, διότι μόλις τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι τὸ ἐπαγώγιμον τοῦ «Παπανικολῆ» ἐκάη. Πάντως, Κύριοι, δὲν γνωρίζω, σᾶς εἶπον, ἀπὸ τί ἐκάη. Διὰ νὰ καῇ ὅμως δὲν δύναται παρὰ νὰ συνέβη βραχυκύκλωμα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν συνέβη βραχυκύκλωμα, πρέπει νὰ ἴδωμεν ποία αἰτία τὸ προεκάλεσε. Ἢ κανεὶς ἀξιωματικὸς ἢ κανεὶς ναύτης ἠθέλησε μὲ μαχαίρι νὰ τὸ κόψῃ διὰ νὰ τὸ καθαρίσῃ καὶ νὰ προεκάλεσε τὴν λεγομένην ἕνωσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὁμολογουμένως.

§132Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Πρόκειται περὶ γεγονότος τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι ἔλαβε χώραν.

§133Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπολύτως βέβαιον. Δὲν γνωρίζω ὅμως πῶς ἔλαβε χώραν.

§134Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Αὐτὸ εἶναι εὔκολον νὰ τὸ μάθωμεν.

§135Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ πιστοποιῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔλαβε χώραν· ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν.

§136Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ βεβαιώνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι δὲν εἶναι βέβαιον, θὰ ἐφρόνουν ὅτι τὸ πρᾶγμα ὤφειλε νὰ ἐξακριβωθῇ ἀμέσως, παρὰ νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σήμερον.

§137Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς κάμνει εἰκασίας χωρὶς τὸ γεγονὸς νὰ ἔχῃ ἐξακριβωθῆ ἀκόμη ἂν ἔλαβε χώραν. Ἀναθεματίζω τὸν κ. Συνάδελφον διὰ τὸν κατήφορον τὸν ὁποῖον ἐπῆρε καὶ δηλῶ ὅτι θὰ τὸν ἀπαλλάξω ἀπὸ μίαν ματαιοπονίαν.

§138Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κρίνετε ἐξ ἰδίων τὰ ἀλλότρια. Δυστυχῶς, Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ σημείωσιν δι’ αὐτό. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀνεγράφησαν μερικαὶ ἀνακρίβειαι, ἢ μᾶλλον κακὴ διατύπωσις τῶν ἐκφράσεών μου καὶ κυρίως μία τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἀνασκευάσω. Ἐγὼ κατηγόρησα τὸ ὅτι ἐδόθησαν θέσεις ἀνωτέρων εἰς κατωτέρους, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ ἐννέα Ναυάρχους διὰ πέντε ἀντιτορπιλλικὰ ἐν ἐνεργείᾳ, δηλαδὴ δύο περίπου Ναυάρχους κατ’ ἀντιτορπιλλικὸν καὶ τὴν θέσιν τοῦ Ναυάρχου τοῦ Ναυστάθμου κατέχει πλοίαρχος, καὶ μάλιστα ὄχι ὁ παλαιότερος. Καὶ ὁ πλοίαρχος αὐτός, προχθὲς τὸ ἑσπέρας, τὸ πλοῖον μὲ τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ἡ νέα κληρουχία, τὸ ἔστειλε νὰ μεταφέρῃ τὴν κληρουχίαν εἰς τὰς 2 τὸ μεσημέρι καὶ ἔφθασε εἰς τὰς 5 τὸ ἀπόγευμα καὶ ἐξηνάγκασε τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ Προγυμναστηρίου νὰ ἐργασθῶσι μέχρι τῆς 5ης πρωϊνῆς ὥρας. Τοὺς ἐξηνάγκασε νὰ μὴ τοὺς ὑποβάλλουν εἰς λουτρόν, παρὰ τοὺς ἀσθενεῖς μόνον, ἐξηνάγκασε τοὺς ναύτας νὰ μείνωσιν εἰς τὸ ὕπαιθρον ἐπὶ τόσας ὥρας, ἐνῷ ἐχιόνιζε, καὶ τίς οἶδε πόσοι θὰ εἶναι ὡς ἐκ τούτου ἤδη ἀσθενεῖς. Διατί ὅλα αὐτά; Διότι ἀντὶ νὰ εἶναι Ναύαρχος, εἶναι πλοίαρχος νεώτατος, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν ἔχει τὴν πεῖραν, οὔτε τὴν κρίσιν τοῦ παλαιοῦ ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος τοὺς ναύτας τοὺς ἐθεώρει ὡς παιδιὰ του. Τώρα τὸν ναύτην τὸν νομίζουν ὡς λοῦστρον, βλέπετε σήμερον τὸν σημαιοφόρον νὰ ὑβρίζῃ τὸν ναύτην.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ φέρουν τὸν κομμουνισμόν·

§140Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμεῖς εἴχομεν συνηθείας ἄλλας, ἐν τούτοις ἄλλως βλέπομεν σήμερον τὰ πράγματα. Τὴν κατηγορίαν αὐτὴν κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, τὰ πρακτικὰ τὴν μεταθέτουν εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Πόρου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ τὸ διορθώσῃ. Αὐτή, Κύριοι, ἡ ἀντίληψις τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἡ φέρουσα τὸν κομμουνισμόν, ὅπως πολὺ ὡραῖα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφε. Ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι δὲν διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐπιστολὴ ναύτου γραφεῖσα πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν «Ριζοσπάστην», ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἀτύχημα τῆς «Πανόρμου». Κύριε Ὑπουργέ, τί εἴδους ναυτικὸν εἶναι αὐτό, καὶ πῶς διοικεῖται, ὅταν οἱ ναῦται σᾶς γράφουν τοιαύτας ἐπιστολάς; Πῶς κατήντησε τὸ ναυτικὸν ἔτσι, ὥστε νὰ γράφῃ ὁ ναύτης τοιαύτας αἰσχρότητας κατὰ τοῦ Κυβερνήτου του; Ὅταν, Κύριε Ὑπουργέ, ὑποθέσεις προχείρου φύσεως τὰς παραπέμπετε εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, εἶναι φυσικὸν ὁ ναύτης νὰ χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τοὺς ἀνωτέρους του. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, κ. Ὑπουργέ, πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἔμαθον παρ’ ἑτέρου συναδέλφου, ὅτι ὁ ναύτης αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐμήνυσε ἢ μᾶλλον ὁ εἷς τῶν μηνυτῶν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, χθὲς ἐνεγράφη εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, Κύριε Ὑπουργέ, τῆς κακῆς διοικήσεως, αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ὅταν βάζετε ἀνικάνους διὰ νὰ διοικήσουν. Μοῦ λέγετε, κ. Ὑπουργέ, παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς τὸ ἐπαγώγιμον τοῦ «Παπανικολῆ»· ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος; Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἐξηγήσετε; Θὰ μοῦ εἴπητε εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἀξιωματικὸς τῆς ἐπιστασίας τοῦ ἠλεκτρισμοῦ καὶ ὁ ὕπαρχος. Δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι αὐτοί. Δι’ ἐμὲ εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Πλοίαρχος, τὸν ὁποῖον ἐβάλατε Κυβερνήτην τῶν ὑποβρυχίων, χωρὶς νὰ ἔχῃ πατήσει ποτέ του εἰς ὑποβρύχια. Μήπως δὲν ἔχετε ἄλλους ἀξιωματικούς; Διατί πέρνετε ἕνα ἐντελῶς ἀνίδεον καὶ τὸν βάζετε Κυβερνήτην τῶν ὑποβρυχίων;

§141Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀρχαιότερος;

§142Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ὁ κ. Νικηφοράκης.

§143Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἰς ποῖον ὑποβρύχιον ἦτο Κυβερνήτης;

§144Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως εἰς τὰ παλαιὰ ὑποβρύχια.

§145Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἠκούσθησαν αὐτοὶ καθόλου.

§146Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως δὲν ἠκούσθησαν, ὅπως ἠκούσθη ὁ κ. Μπούκας. Ἀλλὰ εἶναι φυσικόν, Κύριοι, διότι ὅταν τὸ ναυτικὸν ἔχει 28 Πλοιάρχους δὲν ἀρκεῖται εἰς αὐτούς, ἀλλὰ ἀνακαλεῖ ἐκ τῆς ἐφεδρείας, διὰ νὰ κάμῃ οἰκονομίας εἰς τὴν ἐνέργειαν, τὸν πλοίαρχον Μπούκαν, διὰ νὰ τὸν βάλῃ διευθυντὴν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§147ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀνεκλήθη μὲ ἕνα μισθὸν μέγα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχον Ναύαρχοι, μὴ ἔχοντες ἐργασίαν. Ἀνακαλεῖ καὶ ἄλλον ἕνα διὰ νὰ τὸν βάλῃ Διευθυντὴν τοῦ Ναυτολογικοῦ Γραφείου Πειραιῶς, τὸν κ. Δούκαν. Αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι τοῦ στόλου καὶ δι’ αὐτὰς ἐνόμισεν ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἅπαντον τῶν οἰκονομιῶν. Ἂν ὁ Μπούκας εἶναι Διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§149ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλά, κ. Βουλευτά, ἄλλο εἶναι Ἐμπορικὴ Ναυτιλία καὶ ἄλλο ἐμπορικὸς στόλος. Τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν δὲν δύναται νὰ τὴν διευθύνῃ πᾶς τις πλοίαρχος.

§150Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ κάμω μίαν διακοπήν, διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ τὸν κ. Συνάδελφον.

§151ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι δύνασθε νὰ εἶσθε εἰδικὸς καὶ ἄριστος εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν καὶ νὰ μὴ εἶσθε κατάλληλος διὰ τὰ Ἐμπορικά.

§152Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Συνάδελφε, νὰ μᾶς εἴπητε τὰς ἀντιλήψεις σας ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσουν πλέον αὐτοὶ οἱ θεατρισμοί. Εἶναι καιρὸς νὰ συνέλθωμεν καὶ νὰ καταλάβωμεν, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πληρώνει ὁ λαός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ φωνάζητε τὸν πρῶτον τυχόντα, δὲν πρέπει νὰ φωνάζωμεν τοὺς Μπούκηδες καὶ Δούκηδες καὶ νὰ τοὺς παραδίδωμεν ὑπηρεσίας διὰ τὰς ὁποίας ἄλλοι εἶναι οἱ ἐνδεδειγμένοι. Ὅταν κόβωμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν πᾶσαν δαπάνην πολεμικῆς ἐνισχύσεως πραγματικῆς πολεμικῆς ἐνισχύσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ οἰκονομία, ὅπως ἐπίσης καὶ ὅταν στέλλωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀξιωματικοὺς πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ δι’ ἄλλας ἀποστολὰς σωρηδόν. Καὶ ἂν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργός, δύναμαι νὰ καταθέσω τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον παρέλαβον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μὲ τοῦ ὁποίου τὴν ἀνάγνωσιν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Σᾶς τὸν ἐπιδεικνύω μόνον διὰ νὰ τὸν ἴδητε, τί εἴδους εἶναι (ἐπιδεικνύει πίνακα ἐκ τριῶν φύλλων). Αὐτοί, κ. Συνάδελφοι, εἶναι οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκόμενοι ἀξιωματικοί.

§153ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὅλοι αὐτοί;

§154ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πόσοι εἶναι;

§155Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Περὶ τοὺς 40! Αὐτοὶ ὅλοι εἶναι εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπιφορτισμένοι μὲ διαφόρους ἀποστολάς. Καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων νὰ σᾶς εἴπω μίαν περίεργον ἀποστολήν. Εἰς τὸ Παρίσι εὑρίσκετο ὡς ναυτικὸς ἀκόλουθος ὁ κ. Μεζεβίρης, εἰς τὸ Λονδῖνον ὁ κ. Βασιλειάδης. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅτι λόγῳ οἰκονομίας πρέπει νὰ περικόψῃ τὴν μίαν θέσιν Ναυτικοῦ ἀκολούθου καὶ νὰ κάμῃ, ἀντὶ δύο, ἕνα μόνον Ναυτικὸν ἀκόλουθον καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς τὸ Παρίσι. Οὕτω εὑρέθη ὡς πλέον κατάλληλον πρόσωπον διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διπλῆν αὐτὴν ἀποστολὴν ὁ κ. Παπαλεξόπουλος. Εἶναι γνωστὸς εἰς τὴν Βουλήν.

§156ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄριστος ἀξιωματικός.

§157Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§158Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τί ἔχετε νὰ εἴπητε;

§159Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀμέσως θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Λοιπὸν ὁ κ. Παπαλεξόπουλος, ὅπως εἶπον, ἐθεωρήθη τὸ πλέον κατάλληλον πρόσωπον. Ἦτο κατάλληλον διότι ἀφ’ ἑνὸς εἶχε ζήσει πολὺν καιρὸν εἰς τὸ Παρίσι, χάρις εἰς τὸν γάμον του, ἀφ’ ἑτέρου εἶχε πολὺν καιρὸν νὰ πατήσῃ εἰς τὰ καράβια. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἦλθε ἕνα φεγγάρι εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἔβγαλε ἕνα βιβλίον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον τὸ Ὑπουργεῖον δὲν τὸ ἐνέκρινεν, ἀλλὰ τὸ Ἐπιτελεῖον ἔκαμε καὶ μίαν γνωμάτευσιν, τὸ ἴδιον Ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον τὸν διώρισεν, ὅτι εἶναι ἀνόητον. Λοιπόν, ὁ κ. Παπαλεξόπουλος αὐτὸς διωρίσθη Ναυτικὸς Ἀκόλουθος εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς τὸ Παρίσι.

§160Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ὄχι κ. Βουλευτά. Δὲν διωρίσθη. Ὡμιλήσατε πρὶν περὶ τοῦ κ. Βασιλειάδου. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐν Λονδίνῳ ἦτο ὁ κ. Παπαλεξόπουλος, χάριν δὲ οἰκονομίας αἱ δύο θέσεις ἡνώθησαν εἰς μίαν καὶ ἀνετέθη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν κ. Παπαλεξόπουλον.

§161Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χαίρω πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἐξήγησε τὸν λόγον· εἶπεν ὅτι εἰς τὸ Λονδῖνον ἦτο ὁ κ. Βασιλειάδης. Ἀνεκλήθη ὁ κ. Βασιλειάδης καὶ ἐστάλη ὁ κ. Παπαλεξόπουλος. Ὁ κ. Παπαλεξόπουλος ὅμως, ὡς εἶπον, ἦτο νυμφευμένος εἰς Παρισίους. Χάριν οἰκονομίας εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ Λονδίνου καὶ Παρισίων. Ἀλλ’ εἰς τοὺς Παρισίους ἦτο ὁ κ. Μεζεβίρης. Διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκεῖ ὁ κ. Παπαλεξόπουλος σεῖς πρέπει ν’ ἀνακαλέσετε τὸν κ. Μεζεβίρην, κ. Ὑπουργέ. Ἀλλ’ ὁ κ. Μεζεβίρης παραμένει ἀκόμη εἰς τὴν Πρεσβείαν κ. Ὑπουργέ. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ οἰκονομία; Σᾶς ἐρωτῶ κ. Ὑπουργέ.

§162Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὅταν μὲ ἐρωτᾶτε πρέπει νὰ δέχεσθε καὶ τὴν ἀπάντησιν, κ. Βουλευτά.

§163Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, σᾶς ἀκούω κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ σᾶς ἀπαντῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἐὰν ἀνεκαλεῖτο ὁ κ. Μεζεβίρης εἰς Ἀθήνας, θὰ ἐστέλλετο ἄλλος ἀξιωματικὸς τοῦ βαθμοῦ τοῦ κ. Μεζεβίρη πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία τοῦ ἀνετέθη μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς θέσεως τοῦ ναυτικοῦ ἀκολούθου. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ οἰκονομία;

§164Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἡ οἰκονομία συνίστα εἰς τὸ ὅτι ἐὰν ἔμενον καὶ οἱ δύο ἀκόλουθοι, ὁ μὲν κ. Παπαλεξόπουλος εἰς τὸ Λονδῖνον, ὁ δὲ κ. Μεζεβίρης εἰς Παρισίους, διὰ τὴν ἑτέραν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐκ τῶν ὑστέρων ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Μεζεβίρην, θὰ ἐστέλλετο ἄλλος ἀξιωματικὸς ὁμοιόβαθμος.

§165Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λάθος ἔχετε, κ. Ὑπουργέ. Τὴν εἶχεν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ὑπηρεσίαν ὁ κ. Μεζεβίρης. Λοιπὸν δὲν τοῦ ἀνετέθη καμμία ἔκτακτος ὑπηρεσία.

§166Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Πολὺ καλά.

§167Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας, νὰ σᾶς τὸν ἐξηγήσω ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Παπαλεξόπουλου. Ἐκεῖ εἶναι ἡ οἰκονομία.

§168Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦτα πράγματα. Ὁ κ. Παπαλεξόπουλος εἶναι διακεκριμένος ἀξιωματικός. Δὲν εἶναι τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς θέσις πρὸς στιγματισμὸν προσώπων.

§169Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ἔθιξα τὸν κ. Παπαλεξόπουλον, διότι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ τὸν θίξω, ἀλλ’ αὐτὸ κάμνει ὁ ζῆλος ὡρισμένων φίλων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὡς κ. Σακαλῆ.

§170Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶμαι ζηλωτὴς τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἱκανότητος. Οὐδενὸς προσώπου.

§171Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἤθελον νὰ σᾶς θίξω. Καὶ χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διεμαρτυρήθη ἐπανειλημμένως, διότι, ἀποτεινόμενος πρὸς αὐτόν, τοῦ ἐπέρριπτον εὐθύνας. Καὶ ἐδήλωσα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι, ὁμιλῶν διὰ τοὺς προκατόχους του, θὰ ἀπηυθυνόμην πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, σήμερον δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμιλῶν ὅμως περὶ τῶν εὐθυνῶν τοῦ ἰδίου θὰ ἀπηυθυνόμην πρὸς αὐτόν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἀληθές, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν ἢ ὄχι, ὅτι ἀπὸ προκατακλυσμιαίας ἐποχῆς τὸ μὲν «Κιλκὶς» παίρνει λ)σμὸν ἀναλωσίμων ὑλικῶν τριμηνιαίως 1750 κιλά, ἡ δὲ «Λῆμνος», τοῦ αὐτοῦ τύπου θωρηκτόν, παίρνει 450; Εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, ὅτι τὸ μὲν «Κιλκὶς» παίρνει 2½ τόννους λάδι, ἡ δὲ «Λῆμνος» 550 κιλά; Διότι τὸ «Κιλκὶς» εἶχεν ἕνα πλοίαρχον ἐνεργητικὸν καὶ δραστήριον καὶ οἱ φίλοι του Διευθυνταὶ τοῦ Ναυστάθμου, τοῦ ἐνέκριναν πάντοτε αὔξησιν τῶν τριμηνιαίων ὑλικῶν.

§172Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὐτὰ εἶναι διὰ τὴν Εἰσαγγελίαν.

§173Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, ὅτι τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου ἔπαιρναν 3000 κιλὰ κατὰ μῆνα ἕως προχθὲς καὶ μόλις προχθὲς ὁ νέος Διευθυντὴς ἔστειλε διαμαρτυρίαν καὶ εἶπεν ὅτι 75 κιλὰ μοῦ φθάνουν καὶ περισσεύουν;

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί κιλά;

§175Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λάδι. Πρὸς 26 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν τὸ λάδι ἔχομεν διαφορὰν 2.900 ὀκάδας περίπου, ἑπομένως 75.000 δραχ. περίπου. Εἰξεύρετε ποῦ χρησιμοποιεῖται τὸ λάδι αὐτό; Εἰς τὸ νὰ λαδώνουν τοὺς τόρνους ποὺ δουλεύουν. Αὐτὰς τὰς οἰκονομίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἔκαμε τὰς οἰκονομίας εἰς πυρομαχικὰ καὶ γαιάνθρακας;

§176Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ποῦ ἐπῆγε τὸ λάδι;

§177Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως, κύριε Συνάδελφε. Εἶναι ἀληθές, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρὸ καιροῦ συνεστήσατε μίαν Ἐπιτροπὴν παραλαβῆς ὑλικοῦ καὶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ παραλαμβάνουσα τὰ ὑλικά, εὑρέθη πρὸ ἑνὸς καταπληκτικοῦ φαινομένου καὶ ὑπέβαλε μερικὰς ἀναφοράς, ὑπέβαλε μερικὰς διαμαρτυρίας καὶ ὑπέβαλε καταγγελίαν, διότι ἡ ἀναφορὰ τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν προϊστάμενον Ὑπουργὸν ἐνυπόγραφος, καταγγέλλουσα πράξεις, εἶναι καταγγελία καὶ εἰς τὴν καταγγελίαν αὐτὴν σᾶς λέγει ὅτι τὰ σπίρτα καὶ τὸ πετρέλαιον τοῦ Ἑλλ. Μονοπωλίου δὲν τὰ προμηθεύεσθε ἀπὸ τὸ Ἑλλην. Μονοπώλιον, ἀλλὰ τὰ προμηθεύεσθε ἀπὸ προμηθευτάς, μὲ ὑψηλοτέρας τιμάς. Ἡ Ἐπιτροπὴ παρατηρεῖ ὅτι τὴν βενζίνην ἄλλοτε τὸ Κράτος τὴν ἐπρομηθεύετο ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον χονδρικῶς εἰς τὴν τιμὴν Α, σεῖς τὴν προμηθεύεσθε ἀπὸ τὸν αὐτὸν προμηθευτὴν κατὰ 65 δραχμὰς τὸν τενεκὲν περισσότερον.

§178Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. 100 δραχμὰς ἔχει ἐν ὅλῳ ὁ τενεκές;

§179Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Διακοσίας.

§180Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὥστε 65 δραχμὰς περιπλέον; Αὐτὸ εἶναι πρωτάκουστον.

§181Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοιαύτη;

§182Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως.

§183Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἔχετε;

§184Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὴν ἔχω ἐγώ. Ἐξακολουθῶ. Παρατηρῶ, λέγει ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι εἰς τὴν προδιαγραφήν σας τῆς προμηθείας ὑλικοῦ μοὶ λέγετε νὰ παίρνω μόνον τῶν 8 μέτρων. Ἠρώτησα τοὺς ἁρμοδίους καὶ μοὶ εἶπαν ὅτι πάντοτε παρελάμβανον τῶν 5 μέτρων. Ἠρώτησα καὶ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ὑπάρχουν τῶν 8 μέτρων; Μοὶ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἂν θελήσετε νὰ παραγγείλετε θὰ σᾶς κοστίσουν περισσότερον. Τοιουτοτρόπως γίνεται ἡ προκήρυξις τῶν δημοπρασιῶν δι’ ὀκτὼ μέτρα. Ὁ Α προμηθευτὴς παρουσιαζόμενος θὰ δώσῃ μίαν τιμὴν—ἂς εἴπωμεν ὅτι κοστίζουν 60—αὐτὸς θὰ δώσῃ 130, διότι θὰ τοῦ κοστίσουν 1½ φορὰν περισσότερον. Ὁ Β προμηθευτὴς θὰ δώσῃ 110. Καὶ ἔτσι παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ προμηθεύεται τὸ Δημόσιον μὲ τοιαύτην διαφοράν. Λέγει ἡ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν ἀνώτατον Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, μοῦ εἴπατε νὰ παραλάβω βίδας καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν σας τὶς ὀνομάζετε δέσμες, δέσμες κατὰ τὰ παραδεδειγμένα ἐμπορικὰ ἔθιμα εἶναι αἱ γρόσσαι καὶ ἡ βίδα πωλεῖται μὲ γρόσσα, πάντοτε δηλ. 12+12½ βίδες, ὅταν δὲ ἐπῆγα νὰ παραλάβω αὐτάς, μοῦ ἔκαμε ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ταινία τοῦ ἐργοστασίου ἦτο σπασμένη καὶ ξεκολλημένη. Ἄνοιξα τὸ κιβώτιον καὶ εὗρον 10 βίδες ἀντὶ 144. Ἡ δέσμες ἄδειες. Ὁ προμηθευτὴς μοῦ εἶπεν, ὅτι ἐπρομηθεύθησαν ἀπὸ Ἑλληνικὰ ἐργοστάσια. Αὐτὰ εἶναι νέα μέτρα καὶ νέα σταθμὰ χωρὶς νόμο. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πρὸ διετίας ἐνεκαινίασε νέα μέτρα καὶ σταθμά, ἄνευ νόμου, τὴ γρόσσα τὴν ὀνομάζει βίβαν καὶ τοιουτοτρόπως γίνεται μία κλοπή. Ἐν τέλει τὸ σοβαρώτατον πάντων ἡ Ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία διὰ τὸν σάπωνα διότι ἐκ πρώτης ὄψεως δὲν ἦτο καλῆς ποιότητος. Εὐτυχῶς παρευρέθη ἐκεῖ ὁ μηχανικὸς Βιολέτης ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπληροφόρησε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπιστοποίησε ὡς γνήσιον αὐτό, τὸ χημείου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπιστοποίησε ὡς ἄχρηστον. Ἐτεμαχίσαμεν τὸν σάπωνα εἰς δύο, λέγει, ἀφοῦ ἐπήραμε δεῖγμα ἀπὸ πέντε σάκκους, τὸ ἥμισυ τὸ ἐστείλαμε εἰς τὸ Χημεῖον τὸ ἰδικόν μας καὶ τὰ ἄλλα εἰς τὸ Χημεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπήντησε ὅτι ἀφοῦ ἔχετε ἰδικόν σας Χημεῖον δὲν τὰ παραλαμβάνω Τὰ ἐπήγαμε εἰς ἕνα Χημικὸν Μαυρίδην ὁδὸς Σταδίου, δὲν γνωρίζω ἐὰν τὸν γνωρίζετε καὶ ἐπληρώσαμεν 375 δραχμὰς διὰ τὴν ἀνάλυσιν, ἐπαρουσιάσθη μεγάλη διαφορὰ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις, Κύριοι. Καὶ εἶναι σωρεία κατόπιν τοιούτων. Βαρύνομαι νὰ ὁμιλήσω. Εἶναι γαλλικαὶ βίδες, ἐνῶ κατασκευάζονται εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀπὸ τὸν προμηθευτήν. Εἶναι σωρεία ὑλικῶν. Αὐτὰ ἀνεφέρθησαν ὅλα. Μήπως θέλετε νὰ γνωρίσετε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως, διότι φαντάζομαι ὅτι ἐγένετο ἀνάκρισις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δίδει πληροφορίας ἀντιθέτους τῶν ἰδικῶν μου. Ἴσως ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ διαταχθῇ ἀνάκρισις καὶ νὰ μὴ ἔχω γνῶσιν. Ἀσχέτως πρὸς ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν εἶναι γενικὸν τὸ ζήτημα τῶν ὑλικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Προχθὲς τὸ ἑσπέρας ἀκριβῶς ἕνας ἀξιωματικὸς εἰς τοῦ Ζαχαράτου ὅπου ἦτο καὶ συνάδελφος ὁ κ. Σπετσιώτης, μοῦ ἔλεγεν: Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Μίαν ἡμέραν εἰς τὸ «Κιλκὶς» ὁ ἀποθηκάριος μοὶ ἔφερεν αἴτησιν διὰ μίνιον (κόκκινο χρῶμα). Εἶναι χρῶμα ποὺ δαπανῶσι ἐλάχιστα τὰ πλοῖα ἐπειδὴ ἀντελήφθην ὅταν κατῆλθον μίαν ποσότητα εὗρον 4½ τόννους Δὲν εἶχον προφθάσει οἱ τόννοι αὐτοὶ νὰ ἐξαντληθῶσι, διότι αὐτὸ ἔχει τὴν ἰδιότητα νὰ ἐξατμίζεται σὺν τῷ χρόνῳ. Ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι εἰς ὅλα τὰ ὑλικὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ πράγματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς στενοχωρεῖται ὅταν λέγομεν περὶ καταπτώσεως τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Θέλει κατόπιν αὐτῶν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐξυψώσεως αὐτοῦ. Μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα προμηθεύεται τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, ἐὰν πᾶτε εἰς τὰς ἀποθήκας θὰ ἰδῆτε τὰ καρκώματα τῶν 7 καὶ 8 δακτύλων. Τὰ καρκώματα εἶναι ἕνα σχοινὶ χονδρὸ τὸ ὁποῖον μοῦ ἐγέννησε δισταγμὸν καὶ εἶπον, εἰς τί χρησιμεύουν αὐτά, διότι ὅταν ὑπηρέτουν δὲν εἶχον ἴδη, εἶχον ἴδη εἰς τὰς βρατσέρας καὶ νὰ ἔχῃ κάθε καΐκης. Ἐζήτησα νὰ ἐρευνήσω ἀπὸ ποῦ προέρχονται καὶ ποῖον ὑπῆρξε νομίζετε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης μου. Ἀπὸ τὸ 1864 ποὺ ὑπῆρχον ἡ φρεγάδα «Ἑλλὰς» καὶ ὁ «Ἄρης» ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, χρησιμοποιοῦνται αὐτὰ τὰ σχοινιὰ διὰ τοὺς κουβάδες. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ αὐτά.

§185Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παλαιὰ εἶναι ἢ νέα;

§186Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρόπερσι ἐπρομηθεύθησαν. Προχθὲς ἐπῆγα εἰς τὸν Πόρον διὰ οἰκογενειακάς μου ὑποθέσεις καὶ ἐπεσκέφθην, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ὅλους τοὺς πρώην συναδέλφους μου. Ὅταν ἔφθασα εἰς τὰ «Ψαρά», κατὰ τύχην ὑπεγράφετο διαταγὴ περὶ προμηθείας ἄλλων ὑλικῶν τελείως ἀχρήστων. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς προμηθείας τῶν ὑλικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς βαθμοὺς καὶ τὰς θέσεις, εἴπομεν τὸ τί γίνεται ἐκεῖ ἀπὸ χθές. Ἐλησμόνησα ὅμως μίαν μικρὰν λεπτομέρειαν. Τὸ Πολεμικὸν ναυτικὸν ἔχει 4 σαλπιγκτὰς κελευστάς. Τὴν στιγμὴν ποὺ εἰς τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπέλυσεν 60 σαλπιγκτὰς ἐργαζομένους ἀπὸ ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέζων καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των καὶ ἄφησαν ἐν ὅλῳ εἰς ὅλα τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου 46 ἄνδρας. Εἰς τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον τοῦ Πόρου πόσους νομίζετε πῶς ἔχουν; Εἰκοσιδύο τεχνίτας, τὴν στιγμὴν ποὺ ἔχει τόσους καὶ δὲν ξέρει τί νὰ τοὺς κάμῃ. Οὐδέποτε τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον τοῦ Πόρου εἶχε τεχνίτας πλὴν ἑνὸς ἀρχισιδηρουργοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἀρχιτηλεφωνητήν, τὸν ὁποῖον πληρώνει μὲ 100 δραχ. τὴν ἡμέραν καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ παραβαίνει καὶ τοὺς νόμους περὶ ἐργασίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔπρεπε πλέον νὰ ἐπέμβῃ ὁ Συνάδελφος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν ἔχει καὶ ἐργάζεται ὅλας τὰς ἡμέρας τοῦ μηνός, καὶ τὰς Κυριακὰς καὶ τὸ Πάσχα κλπ.

§187Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Κύριε Συνάδελφε, ἂν μοῦ ἦτο δυνατὸν θὰ σᾶς ἔδιδα ἀπάντησιν. Δὲν θέλω ὅμως νὰ σᾶς διακόπτω εἰς κάθε σημεῖον ὑμῶν.

§188Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἔχετε ν’ ἀπαντήσετε ἀπαντήσατε. Δέχομαι διακοπάς.

§189Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἄλλωστε διαλογικαὶ συζητήσεις δὲν ἐπιτρέπονται.

§190Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὴ μὲ διακόπτετε, διότι φαίνεσθε ὅτι κωλυσιεργεῖτε.

§191Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν δύναμαι νὰ συζητῶ διαλογικῶς. Αὐτὸ εἶναι ἄτοπον. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματός μου ὡμιλήσατε καὶ χθές...

§192Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, αἰτιώμενος ἐμέ, ὅτι ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα κτλ., διὰ δεκάτην φορὰν ἐπαναφέρει αὐτὸς τὸ ζήτημα ὅτι θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Ἦτο περιττὸν νὰ μοῦ τὸ πῆτε αὐτὸ κύριε Ὑπουργέ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐχάσαμε 10 λεπτά. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Πολ. Ναυτικοῦ. Ἀλλὰ προτοῦ νὰ τελειώσω καὶ προτοῦ ν’ ἀσχοληθῶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν, κατόπιν τῆς παραγγελίας τοῦ κ. Ναυάρχου θὰ μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποδείξω καὶ μερικὰς οἰκονομίας πραγματικάς, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ κάμῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἄν, κ. Ὑπουργέ, διελύατε τὴν Σχολὴν τοῦ Πόρου—ὁ κ. Γούδας θὰ διαφωνήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν—καὶ μετεποιοῦσατε τὰ καράβια, ἢ μᾶλλον ἐκλείνατε καὶ σχολὰς καὶ ἐξεποιῆτε πλοῖα, ποῖο νομίζετε ὅτι θὰ εἶναι ἡ δαπάνη σας; Τὴν ἔχετε ὑπολογίσει; Κύριε Ὑπουργέ! Ὁ Πόρος σᾶς κοστίζει τὸν χρόνον 11 περίπου ἑκατομμύρια. Ἂν ἀπ’ αὐτὰ τὰ 11 ἑκατομ. ἀφαιρέσωμεν τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ καὶ ἡ Σχολὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἱδρύσητε, ἔχουσα δαπάνας ἀνερχομένας εἰς 500 χιλιάδας τὸν χρόνον, ἀντὶ ποσοῦ ἀνερχομένου εἰς 2 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον, σᾶς ὑπολείπονται 9 ἑκατομμύρια. Ἂν, κ. Ὑπουργέ, εἰς αὐτὰ προσφέρατε τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν λέγεται ὅτι πρὸ διετίας τὸ Ὑπουργεῖον σας προσέφερε καὶ ἴσως πολὺ μεγαλυτέρα, ἂν ἐγένετο δημοπρασία, κατὰ 4½ ἑκατ. λιρεττῶν, διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ἤτοι δεκαὲξ ἑκατ. δραχ., ἔχετε ἐν συνόλῳ 27 ἑκατ. Αἱ Σχολαί σας, κ. Ὑπουργέ, κατὰ πληροφορίας προσώπων τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν γίνουν χωριστὰ αἱ τρεῖς θὰ κοστίσουν 30 ἑκατομ. Ἂν γίνουν εἰς ἓν κτίριον τὸ ὁποῖον νὰ περιλάβῃ καὶ τὰς τρεῖς, θὰ κοστίσουν περὶ τὰ 25 ἑκατ. καὶ τότε θὰ ἔχετε οἰκονομίαν τῶν τριῶν θωρηκτῶν ἀνερχομένην εἰς 3 περίπου ἑκατομμ. Αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι τὰς ὁποίας σᾶς λέγω νὰ κάνετε. Ἄν, κ. Ὑπουργέ, κάνετε μίαν στατιστικὴν τῆς δαπάνης τῶν νοσοκομείων, χωρὶς νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν δαπάνην τῶν ἐν τοῖς πλοίοις νοσηλευομένων ἀνδρῶν, θὰ ἴδητε, ἂν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ὅπως καὶ πρέπει νὰ εἶναι, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἐν τῷ ναυτικῷ ὑπηρετούντων, κυμαίνεται περὶ τοὺς 5½ χιλ. ἀνδρῶν, διὰ τοὺς ὁποίους δαπανῶνται 1300 δραχμαὶ κατ’ ἄνδρα διὰ νοσήλεια αὐτοῦ. Τόσον δαπανᾶται κατ’ ἔτος. Ἂν, κ. Ὑπουργέ, κάμετε μίαν οἰκονομίαν ἁπλῶς, διὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν 3 θωρηκτῶν εἰς τὸν Ναύσταθμον ἔχετε μίαν οἰκονομίαν, λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ κατὰ τοὺς μῆνας ποὺ δὲν θὰ ἐργάζεται τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον, ἔχετε μίαν οἰκονομίαν ἀρκετὰ κολοσσιαίαν ἀναγομένην εἰς 1½ ἑκ. λιρεττῶν. Ἄν, κ. Ὑπουργέ, ἀπαλλάξετε τοὺς προστάτας οἰκογενείας καὶ τοὺς ἀφήσετε νὰ πᾶνε νὰ ἐργασθοῦν διὰ νὰ βγάλουν τὸ ψωμὶ τῶν οἰκογενειῶν των, μόλις τελειώσουν τὰ γυμνάσιά τους, ἐνῶ σήμερον τοὺς κρατεῖτε ἀντὶ τέσσαρας μῆνας ἓξ ἢ ἑπτά, θὰ ἔχετε καὶ ἀπ’ αὐτὰς οἰκονομίαν 800 χιλ. Ἂν κάμετεν εἰδικώτερον τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὑλικοῦ, τὴν ὁποίαν εἶπον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν, μετ’ εὐχαριστήσεως, ἐπληροφορήθην ὅτι κατηρτίσθη μία ἰδιαιτέρα μελέτη, ἐὰν λέγω κάμετε τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν θὰ ἔχετε μίαν οἰκονομίαν ἐν συνόλῳ τὸ ⅓ τοῦ ὑλικοῦ, ἤτοι δι’ ὅλας τὰς παραγγελίας σας οἰκονομίαν 22 ἑκ. περίπου λιρεττῶν. Καὶ θὰ προκύψῃ ἡ οἰκονομία αὕτη ἐὰν κάμετε δημοπρασίαν καὶ τὴν ἀνηγγέλατε 6 μῆνας προτοῦ χρειασθῇ τὸ ὑλικόν, θὰ προκύψῃ δὲ ἀσφαλῶς ἀπὸ τὴν διαφορὰν τοῦ συναγωνισμοῦ. Διότι ἐντὸς μηνὸς ὅπως εἶναι τώρα, οὐδεὶς πλὴν ὡρισμένων προσώπων οὐδεὶς ἄλλος προσφέρει τιμάς. Ἐάν, κ. Ὑπουργέ, ἀπολύσετε τοὺς ὑπεραρίθμους σας ἄνδρας, ὧν ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 2.500.000 ἔχετε οἰκονομίαν τὴν ἡμέραν 39.000 δρχ., 39 δὲ χιλ. δραχμαὶ τὴν ἡμέραν, κ. Ὑπουργέ, εἶναι 1.000.000 τὸν μῆνα καὶ τὸν χρόνον εἶναι 12.000.000 Αὐτὰ τὰ χονδροκονδύλια ἀνέρχονται εἰς 86.482.000. Ὁρίστε αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ἠδύνασθε νὰ κάμετε χωρὶς νὰ θέσετε ἐν ἀποστρατείᾳ τοὺς ναυάρχους τοὺς ὁποίους ἔχετε καὶ τοὺς καμαρώνετε. Αὐτή, Κύριοι, ὑπῆρξεν ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀγόρευσίς μου. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ψῆφον πρὸς τοιοῦτον προϋπολογισμόν, ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι εἶναι ἀπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἐκ τῶν προτέρων ἀνακριβής, διότι δὲν θὰ λησμονήσωμεν ποτέ, ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καθήμενος εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν ὅτε ὑπεβλήθησαν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἐξηντλήθησαν οἱ ἄνθρακές του, μᾶς διέψευδε τότε, ὅπως μᾶς διέψευδε καὶ χθὲς ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτε τοῦ ἔλεγον ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐξηντλήθησαν ἀλλὰ ὑπεραρκοῦν. Καὶ σήμερον ἔχετε ὑπέρβασιν τῆς δαπάνης σας κατὰ 8.500.000 δραχ. τὰς ὁποίας προσεθέσατε εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 4½ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπὴν

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§195Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν μου ὡμίλησα περὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν 50 τορπιλλῶν, τὰς ὁποίας ἐπρομηθεύθη τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, ἀξίας 50 ἑκατομ., αἱ ὁποῖαι τορπίλλαι δὲν ἦσαν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐβεβαίωσεν ὅτι αἱ τορπίλλαι εἶναι λαμπραὶ καὶ ἀρίστης ποιότητος, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων κατόπιν γενομένων δοκιμῶν παρὰ τοῦ παραλαβόντος αὐτὰς ἀντιπλοιάρχου.

§196Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.) Μοῦ εἶναι δυσάρεστον ἀρκετὰ νὰ διακόπτω ὑμᾶς διὰ νὰ ἐπανορθώσω ἀνακρίβειας. Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι ἄριστοι αἱ τορπίλλαι. Εἶπον ὅτι ἐγένετο δοκιμὴ ἐπὶ 4 τορπιλλῶν, αἱ ὁποῖαι ἔδωκαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ἐλπίζω δὲ καὶ αἱ λοιπαὶ νὰ δώσουν τὰ αὐτὰ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα.

§197Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἶναι ἱκανοποιημένον τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τὰς γενομένας δοκιμάς;

§198Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι ἱκανοποιημένον. Ὄχι τόσον ἐγὼ ὁ ὁποῖος στεροῦμαι τῶν τεχνικῶν γνώσεων, ἀλλὰ ἡ ὑπηρεσία.

§199Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴπετε, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ὀφείλεται «εἰς τὴν κακὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν» Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν φράσιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, φράσιν, ἡ ὁποία ἐπιρρίπτει εὐθύνας εἰς τοὺς χρησιμοποιήσαντας τὰς τορπίλλας ἀξιωματικούς, ἐνῷ πράγματι αἱ εὐθῦναι αὗται δὲν τοὺς βαρύνουν. Ἡ ὑπόθεσις τῶν τορπιλλῶν ἐν ὀλίγοις, διότι δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μακρὸν εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὴν 21 Ἰανουαρίου 1924 ὑπεγράφετο μεταξὺ Ὑπουργείου Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἐργοστασίου συμβόλαιον διὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἐν λόγῳ τορπιλλῶν.

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τίνος Ὑπουργοῦ;

§201Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ Ὑπουργείας τοῦ κ. Καναβοῦ.

§202Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ χθὲς ἀνέφερα τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ καὶ σήμερον νομίζω, ὅτι μολονότι τύποις τὰς εὐθύνας φέρει ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἦτο σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, νὰ παρίστατο καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ παραγγείλας τὰς τορπίλλας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἀφίκοντο αἱ τορπίλλαι εἰς Πειραιᾶ.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λησμονεῖτε ὅτι συζητοῦμεν Προϋπολογισμόν.

§204Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Βιαία προσαγωγὴ τῶν ἀπόντων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§205Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἐπιρρίπτω εὐθύνας.

§206Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὁ κ. Καναβός, τὸν ὁποῖον ὀλίγον πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ἠρώτησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, μοῦ παρέσχε τὴν πληροφορίαν ὅτι ὅλος ὁ θρύλος περὶ ἀκαταλλήλου τῶν παραγγελθεισῶν τορπιλλῶν ἐδημιουργήθη ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἐγνώριζον τὸν τρόπον τῆς χρησιμοποιήσεως οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν. Ὅτι ὁ ῥυθμιστής, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα ἐργαλεῖον, δὲν ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τὰς γενομένας δοκιμάς.

§207Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι, παρ’ ὅλον τὸ ὅτι δὲν ἐπιρρίπτω εὐθύνας εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Καναβὸν διὰ τὰς παραγγελίας αὐτάς, ὅπως δὲν ἐπιρρίπτω εὐθύνας εἰς οὐδένα τῶν Ὑπουργῶν διὰ τὴν παραγγελίαν, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἁρμοδίους Τμηματάρχας τοὺς ἀμέσως ὑπευθύνους, εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑπουργοῦ, προσπάθειαν διὰ τῆς ὁποίας καθαρῶς καταγγέλει ὡς ἀνικάνους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσουν, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν ἐπιστημονικώτατα καὶ οἱ ὁποῖοι πράγματι ἀπέδειξαν ὅτι αἱ τορπίλλαι αὗται δὲν εἶναι τορπίλλαι ἄρτιαι. Καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ θέμα. Τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο τῆς ἀγορᾶς τῶν τορπιλλῶν περιελάμβανε καὶ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ παρελαμβάνοντο αἱ τορπίλλαι. Εἴθισται, κ. Συνάδελφοι, εἰς τὰ συμβόλαια αὐτά, νὰ ἀναφέρωνται λεπτομερῶς αἱ δοκιμαί, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἀξιόμαχον αὐτῆς ἡ στερεὰ καὶ ἡ ἐπιμεμελημένη κατασκευή της, καὶ ἐν γένει τὸ ἄρτιον μιᾶς τορπίλλης. Τὸ συμβόλαιον αὐτὸ ἐγένετο τὴν 31 Ἰανουαρίου τοῦ 1914 εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ἐργοστάσιον. Ἀλλὰ δυστυχῶς, λόγῳ τοῦ μεγάλου πολέμου, ἡ παραγγελία αὐτὴ δὲν ἐξετελέσθη. Ἔπρεπε ὅμως τὸ συμβόλαιον νὰ βελτιωθῇ λόγῳ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου καὶ μᾶλλον τῶν πορισμάτων τῆς πολεμικῆς τέχνης. Δυστυχῶς τὸ συμβόλαιον αὐτὸ δὲν ἐνεκρίθη καὶ παρουσιάζονται κολοσσιαῖαι διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς συμβολαίου καὶ τοῦ ἄλλου, διαφοραὶ τῶν ὁποίων συνέπεια ἦτο ἡ κατάστασις τῶν τορπιλλῶν. Κυρίως τὰ σοβαρώτερα μέρη τῶν διαφορῶν εἶναι τὰ ἑξῆς: Διὰ νὰ ἐξελεγχθῇ μία τορπίλλη, εἴθισται νὰ ἀναλύωνται ὅλα τὰ μέρη αὐτῆς. Δηλαδὴ ὅλα τὰ τεμάχια μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς τορπίλλης νὰ εἶναι τοῦ αὐτοῦ διαμετρήματος οὕτως ὥστε νὰ δύναται οἱονδήποτε στοιχεῖον τῆς μιᾶς τορπίλλης νὰ ἐφαρμόζῃ εἰς ἑτέραν, νὰ χρησιμοποιοῦνται ὡς ἀνταλλακτικὰ τῶν μὲν τὰ δέ. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἡ τορπίλλη πρέπει νὰ ἔχῃ συμμετρίαν δηλονότι τὸ βάρος νὰ εἶναι ἴσον ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη, ἐν μιᾷ λέξει νὰ εἶναι ζυγισμένη. Διὰ νὰ πιστοποιηθῇ ἡ τοιαύτη ποιότης τῶν τορπιλλῶν, περιελαμβάνετο εἰς τὸ συμβόλαιον 1914 ὁ ὅρος τῆς ἐκσφενδονίσεως θερμαντῆρος. Θερμαντὴρ εἶναι ἕνα μηχάνημα, συντελοῦν εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς ταχύτητος τῆς τορπίλλης, ὑποβοηθητικὸν τῆς κινήσεως τῆς τορπίλλης. Γυροσκόπιον δὲ εἶναι τὸ μηχάνημα τῆς κατευθύνσεως τῆς τορπίλλης. Εἰς τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924 δηλαδὴ εἰς τὴν νέαν παραγγελίαν αὐτῶν, ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν ἐτέθη καθόλου διὰ νὰ ἐξελεγχθῇ ἡ συμμετρία καὶ ἡ ἀνταλλακτικότης τῶν τεμαχίων. Δεύτερος ὅρος ἦτο εἰς τὸ παλαιὸν συμβόλαιον, ὅτι ὅλα τὰ τεμάχια δέον νὰ εἶναι ἐναλλάξιμα. Εἰς τὸ δεύτερον συμβόλαιον ὡρίσθη μόνον τεμάχια καθοριζόμενα ὡς ἐναλλάξιμα. Τρίτος ὅρος διὰ τὴν συμμετρίαν αὐτῶν, φυσικὰ τοῦ ὅρου τῆς ἐναλλαγῆς τῶν τεμαχίων, εἶναι τὸ ὅτι ἐκ τοῦ σωροῦ ποὺ εἶναι κατανεμημένα τὰ διάφορα τεμάχια τῆς τορπίλλης, θὰ ἐκλέξουν ἐξ ἑκάστου σωροῦ εἰς τὴν τύχην, θὰ συναρμολογήσουν ὅλα αὐτὰ, θὰ ἐκσφενδονίσουν τὴν τορπίλλην καὶ θὰ δώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Αὐτὰ γίνονται διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς καλῆς ἐργασίας τῶν τορπιλλῶν. Ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ νέον συμβόλαιον. Εἰς τὰς γενικὰς ἐκσφενδονίσεις τὸ παλαιὸν συμβόλαιον εἶχε 6,000 μέτρα, τὸ νέον τὰς ἔχει εἰς 1,000 μέτρα, ἂν καὶ ἡ ἀπόστασις πρέπει νὰ εἶναι μεγαλυτέρα. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ ὑπάρχει καὶ κάποιον δίκαιον, διότι εἰς τὰς μικροτέρας ἀποστάσεις, λόγῳ τῆς μεγαλυτέρας πλέον τροχιᾶς τῆς τορπίλλης, ὑπάρχει μεγαλυτέρα πίεσις καὶ ἑπομένως ἐκτοπίζεται περισσότερον ἡ τορπίλλη, ὅταν τῆς ἐλαττώσωμεν τὴν ἀπόστασιν παρὰ ὅταν τῆς τὴν αὐξήσωμεν. Αὐτὸ εἶναι πιθανὸν βελτίωσις τῶν ὅρων. Μετὰ ταῦτα ὑπάρχει μία ἀναλογία δοκιμῶν εἰς τορπίλλας, ἀναλογία ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει ὅσον μεγαλυτέρα εἶναι, τὴν ἀσφαλεστέραν λειτουργίαν τῆς τορπίλλης. Δηλονότι ὅταν ἐκσφενδονίσῃς ἀπὸ 50 τορπίλλας τὰς ὁποίας παρελάβομεν καὶ κάνουν διακοσίας ἐκσφενδονίσεις καὶ πᾶνε λαμπρά, ἡ πιθανότης νὰ ἐργασθοῦν καλὰ εἶναι μεγαλειτέρα, παρ’ ὅταν ἐκσφενδονίσωμεν ἀπὸ τὰς πεντήκοντα τορπίλλας τὰς δέκα μόνον. (Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ παλαιὸν συμβόλαιον εἶχε 5%). Τὸ νέον συμβόλαιον εἶχε 2%. 5%). Θὰ ὑποστοῦν δύο συνεχεῖς ἐκσφενδονίσεις εἰς 200 μέτρα». Τὸ νέον συμβόλαιον δὲν ἔχει αὐτὸν τὸν ὅρον. Τρίτον 1% τῶν τορπιλλῶν θὰ ὑποστῶσι μίαν εἰδικὴν ἐκσφενδόνισιν εἰς 6,000 μέτρα — τὸ συμβόλαιον αὐτὸ ηὔξησε τὸ 1% καὶ τὸ ἔκαμε 3% — καὶ τέταρτον 1% τῶν τορπιλλῶν θὰ ὑποστῶσι μίαν ἐκσφενδόνισιν εἰς 10,000 μέτρων. Τὸ νέον συμβόλαιον δὲν ζητεῖ τὴν ἐκσφενδόνισιν αὐτήν, παρ’ ἀρκεῖται εἰς τὴν πιστοποίησιν, ὅτι ἡ τορπίλλη θὰ λειτουργήσῃ καλῶς, διὰ τοῦ δυναμοφρένου, μηχανήματος διὰ τοῦ ὁποίου ἐξελέγχεται ἡ καλὴ λειτουργία τῆς τορπίλλης, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐγγυηθῇ ὅτι θὰ πραγματοποιήσῃ τὸν ἔλεγχον αὐτόν. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐκ τῆς ἀναλογίας αὐτῆς συνάγεται, ὅτι αἱ μὲν τορπίλλαι τῆς παλαιᾶς παραγγελίας εἶχον 120% δοκιμάς, ἐνῷ αἱ νέαι τορπίλλαι, τῆς νέας παραγγελίας, εἶχον 50% δοκιμάς. Εἶναι μία ἀρκετὰ μεγάλη διαφορά, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τόσον καλὰ τὴν λειτουργίαν τῶν τορπιλλῶν, ὅσον μᾶς ἐξησφάλιζε τὸ παλαιὸν συμβόλαιον. Μετὰ ταῦτα εἶναι αἱ ἀνοχαί, τὰς ὁποίας δέον νὰ παρουσιάζουν αἱ τορπίλλαι εἰς τὰ διάφορα διαστήματα, ἀνοχαὶ τῆς πορείας της, δηλονότι κατὰ βάθος. Διότι ἡ τορπίλλη ρυθμίζεται εἰς ποῖον βάθος θὰ τρέξῃ καὶ εἰς ποίαν ἀπόστασιν θὰ τρέξῃ. Ἀλλὰ τὰ βάθη καὶ ἡ ἀπόστασις δὲν μποροῦν νὰ τηρηθοῦν ἐπακριβῶς διὰ τοῦ χιλιοστοῦ, διότι δὲν εἶναι τόσον τέλεια τὰ μηχανήματα τῆς τορπίλλης καὶ ἔχουν ὡρισμένας ἀνοχάς. Κατὰ τὸ παλαιὸν συμβόλαιον εἰς τὰ πρῶτα 300 μέτρα τῆς τροχιᾶς 3.5. Κατὰ τὸ νέον συμβόλαιον μέχρι τῶν 250 πρώτων μέτρων τῆς τροχιᾶς της ἡ τορπίλλη ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ ὅ,τι δήποτε θέλει. Οὐδεμία ἀνοχὴ τῆς ἐπιβάλλεται. Ἀλλ’ ὁ κ. Κακουλίδης, παλαιὸς ἀξιωματικός, θὰ γνωρίζῃ, ὅτι συχνάκις τὰ πλοῖα εἶναι ὑποχρεωμένα, ἐν ᾗ περιπτώσει χρησιμοποιήσουν τὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὰ τορπιλλοβόλα, τὰς τορπίλλας των, εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ἐκσφενδονίσουν ταύτας, καὶ ἀπὸ διακοσίων ἀκόμη μέτρων ἀποστάσεως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποίαν ἀσφάλειαν μᾶς δίδει τὸ νέον συμβόλαιον, ὅτι ἡ τορπίλλη θὰ ἐπιτύχῃ ἓν ἐχθρικὸν πλοῖον ἀφοῦ ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ οἱανδήποτε διαδρομὴν θελήσῃ κατὰ βάθος, ἢ ὅταν ἔχῃ δικαίωμα νὰ χάνῃ ἅλμα καθ’ ὕψος; Μεταξὺ 300 καὶ 400 μέτρων τὴν ἀνοχὴν περιορίζει εἰς 1.5. Τὸ παλαιὸν συμβόλαιον καθορίζει μεταξὺ 400–500 μέτρων». Τὸ νέον συμβόλαιον ἀπὸ 250 μέτρα καὶ ἄνω τῆς δίδει μίαν ἀνοχὴν ἑνὸς μέτρου μέχρι τοῦ ἀπεριορίστου. Βεβαίως ἀπὸ τῆς ἀποστάσεως τῶν 250 μέτρων μέχρι τῶν 800 τὸ νέον συμβόλαιον εἶναι αὐστηρότερον τοῦ παλαιοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῆς τορπίλλης ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἀκόμη πολὺ αὐστηροτέρους ὅρους τοῦ παλαιοῦ καὶ ὄχι τοὺς ἐλαφροτέρους, τοὺς ὁποίους παρουσίασεν ἡ ἀνοχὴ τῶν διευθύνσεων. Κατὰ τὸ παλαιὸν συμβόλαιον εἰς τὰ 8,000 μέτρα ἔπρεπε τὸ πολὺ νὰ ἔχῃ 60 μέτρα ἀπόκλισιν, κατὰ τὸ νέον συμβόλαιον δύναται νὰ ἔχῃ 85. Κατὰ τὸ παλαιὸν συμβόλαιον εἰς τὰ 6.000 μέτρα πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πολὺ 45. Κατὰ τὸ νέον συμβόλαιον δύναται νὰ ἔχῃ 65. Εἰς τὰ 2.000 μέτρα, κατὰ τὸ παλαιόν, πρέπει νὰ ἔχῃ 15, κατὰ τὸ νέον δύναται νὰ ἔχῃ 20. Καὶ εἰς τὰ 1000 μέτρα, κατὰ τὸ παλαιόν, δύναται νὰ ἔχῃ 10, κατὰ τὸ νέον πρέπει νὰ ἔχῃ 5. Ἡ αὔξησις τῆς ταχύτητος τῆς τορπίλλης οὐδόλως ἐπηρεάζει τὴν εἰς μόνον αὐτὸ τὸ σημεῖον διαφορὰν τοῦ νέου συμβολαίου τῶν 5 μέτρων ἀπὸ τῶν 10. Ἑπομένως τὸ νέον συμβόλαιον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ αὐστηροτέρους ὅρους καὶ ὄχι ἐλαφροτέρους. Αὐτὸ κυρίως, ἴσως, ὑπῆρξε τὸ βασικὸν σφάλμα, τοῦ ὁποίου ἀποτέλεσμα ἦτο ἡ παραλαβὴ τῶν τορπιλλῶν. Διότι ἐὰν ἐξετάσωμεν πίνακα σημειοῦντα τὴν ἐκσφενδόνισιν τῶν ἐν λόγῳ τορπιλλῶν ἐν Ἀγγλίᾳ κατὰ τὴν παραλαβήν, εἰς ὃν ἀναγράφεται ἕνας ἕκαστος ἀριθμὸς τορπιλλῶν μὲ τὰς φορὰς ποὺ ἐξεσφενδονίσθησαν καὶ μὲ τὰ ἀποτελέσματα ἑκάστου ἐκσφενδονισμοῦ, καὶ μὲ πᾶσαν σχετικὴν λεπτομέρειαν, βλέπομεν ὅτι ἐξεσφενδονίσθησαν 241 φοράς, διὰ νὰ ἔχωσιν ἀποτέλεσμα καλόν. Δηλονότι ἡ στατιστικὴ μᾶς δίδει, ὅτι 38% ἐπιτυχίαν εἶχον αἱ τορπίλλαι αὗται, ἐπιτυχίαν ἡ ὁποία, κατὰ τὸ συμβόλαιον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐλεγχθῇ. Καὶ εἰς αὐτὸ δικαιώνω ἀπολύτως τὸν παραλαβόντα, διότι τὸ συμβόλαιον δὲν λέγει τὰς δύο «συνεχεῖς» ἐκσφενδονίσεις. Ὅταν, Κύριοι, ἐκσφενδονίσωμεν μίαν τορπίλλην καὶ βαδίσῃ καλῶς, τὴν περισυλλέγομεν καὶ τὴν ἐκσφενδονίζομεν καὶ πάλιν. Ὅταν δὲ καὶ τὴν δευτέραν αὐτὴν φορὰν βαδίσῃ καλῶς, εἴμεθα ἀρκετὰ πεπεισμένοι ὅτι εἶναι καλή. Τὸ συμβόλαιον ὅμως τὸ νέον δὲν ὁμιλεῖ πουθενά, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμῃ δύο συνεχεῖς ἐπιτυχεῖς ἐκσφενδονίσεις. Τοιουτοτρόπως τὸ ἐργοστάσιον ἐξεσφενδόνισε, φέρ’ εἰπεῖν, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 12 τορπίλλην δύο φοράς, ἐπῆγε καλὰ καὶ τότε ὁ ἀντιπλοίαρχος ἔπρεπε νὰ τὰς παραλάβῃ, διότι κατὰ τὸ συμβόλαιον ἔπρεπε νὰ κάμῃ δύο ἐπιτυχεῖς ἐκσφενδονίσεις, ἀλλ’ ἕως ὅτου νὰ πάγῃ τὰς δύο φορὰς καλὰ ἠναγκάσθη τὸ ἐργοστάσιον νὰ τὰς ἐκσφενδονίσῃ 4 φοράς.

§208Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἐκσφενδονισθῇ εἰκοσάκις, 18 φορὰς νὰ μὴ δείξῃ καλὴν διαγωγὴν καὶ τὴν 19ην καὶ τὴν 20ὴν νὰ πάῃ καλὰ καὶ θὰ θεωρηθῇ ὡς καλῶς ἔχουσα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπὶ τῶν 20 ἐκσφενδονίσεων θὰ ἔχωμεν δύο ἐπιτυχίας, 10% δηλαδή.

§209Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν τὰς δύο πρώτας φορὰς δὲν λειτουργήσῃ καλῶς ἡ τορπίλλη, τὸ ἐργοστάσιον θὰ τὰς πάρῃ, θὰ τὰς ἐπισκευάσῃ καὶ θὰ τὰς ξαναδοκιμάσῃ.

§210Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ὅμως τὸ συμβόλαιον αὐτό.

§211Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ λέγει, ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι, ὅταν μετὰ 7 ἐκσφενδονίσεις εἰς κάθε πέρας ἐκσφενδονίσεως μὴ ἐπιτυχοῦς τὸ ἐργοστάσιον ἐξετάζει τὴν αἰτίαν τῆς μὴ ἐπιτυχοῦς ἐκσφενδονίσεως, ὅταν ἀνεύρῃ τὸ σφάλμα καὶ τὸ διορθώσῃ καὶ ἐκσφενδονισθῇ ἡ τορπίλλη ἐκ νέου καὶ πάει καλὰ καὶ ξαναεκσφενδονισθῇ καὶ ξαναπάῃ καλὰ τότε ἔχει κανεὶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι διορθώθη τὸ σφάλμα καὶ ἠμπορεῖ νὰ τὴν πάρῃ ἕνα καράβι, χωρὶς νὰ παρουσιάζῃ ἐλαττωματικότητα. Αἱ τορπίλλαι, Κύριοι, ἔφθασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρέμειναν εἰς τὰ κιβώτια ἐπὶ μακρὸν χρόνον καὶ ἐν τέλει παρεδόθησαν εἰς τὰ πλοῖα, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἦσαν καλαί. Ἀπὸ τὰς πρώτας ἐκσφενδονίσεις τὰ πλοῖα παρεπονέθησαν ὅτι δὲν λειτουργοῦσι καλῶς. Κατόπιν αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον συνέστησε μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς κ. κ. Καραβίδαν, Παπαγιαννίδην, Χατζάκην κλπ. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ εἰς τὸ πρωτόκολλόν των, ἀφοῦ ἀναφέρουν ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν γενομένων ἐξετάσεων, καταλήγουν λέγοντες, ὅτι αἱ τορπίλλαι παρεξέκλιναν κατὰ 500 μέτρα.

§212Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τί χρονολογίαν ἔχει τὸ πρωτόκολλον;

§213Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 8 Σεπτεμβρίου 1926.

§214Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκετε ἢ νὰ ἀρνηθῇ αὐτήν. Ὅταν παρὰ τῶν κ. Συναδέλφων ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τοῦ φακέλλου, κατέθεσα τὸν φάκελλον, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ ἐπικαλεσθῆτε καὶ ἔγγραφα ἔξω τοῦ φακέλλου.

§215Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λάθος ἔχετε, κ. Ὑπουργέ.

§216Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητήσατε, κ. Συνάδελφε, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκετε.

§217Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Εἶναι κατατεθειμένον, κ. Συνάδελφε.

§218Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἀμφισβητεῖται ἡ γνησιότης τοῦ ἐγγράφου.

§219Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐδιάβασα καὶ ἐγὼ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ εἶδον ὅτι, τοὐναντίον, ὁ κ. Καραβίδας ὡς Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὸ ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ὑποβάλλει τὸ πρακτικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς, χαρακτηρίζει τὸ ὑλικὸν ὡς λίαν ἀξιόμαχον.

§220Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ μοῦ δώσετε τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Καραβίδα, ἡ ὁποία λέγει ὅτι εἶναι ἀξιόμαχον τὸ ὑλικόν, ἐπαφίεμαι δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 18|507|1202 τῆς 8–9-26 καὶ 18|170 διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸ ἔγγραφον τοῦτο πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ βεβαιωθῶσιν οἱ κ. Συνάδελφοι ἐὰν ὁμιλῶ ὀρθῶς ἢ ὄχι. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εὑρίσκεται κατατεθειμένον εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον.

§221Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ σᾶς καταλογίζουν ὅτι φέρετε ἐδῶ πλαστὰ ἔγγραφα. Προφανῶς πρόκειται περὶ ἐγγράφου αὐθεντικοῦ Ὅσοι θέλουν νὰ ὀχυρωθοῦν ὄπισθεν τοιούτων ἐγγράφων πρέπει νὰ λάβουν τὴν ἀπάντησιν, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρά.

§222Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Καραβίδα, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε.

§223Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν εἶδον.

§224Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἔλαβον καὶ ὅτι εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὸ 15 ἡμερῶν.

§225Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐμπιστευτικοῦ 114. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐὰν διαμφισβητήσητε, οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν, θὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν νὰ τὰ καταθέσῃ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ αὐτολεξεὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων.

§226Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀπομένει νὰ κριθῶσιν αἱ ἐκ τῶν ἐγγράφων κρίσεις.

§227Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀναφέρω τὰς κρίσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ποὺ ἔχουν τὴν ὑπογραφήν του. (Ἀναγινώσκει). «Προβαίνομεν ἤδη λεπτομερέστερον εἰς...» Καὶ εἰς τὸ ὕφος αὐτὸ ἐξακολουθεῖ τὸ πρωτόκολλον. Δὲν θὰ ἀναφέρω τὰ σφάλματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα ὀφείλονται εἰς τὴν κακὴν ποιότητα τοῦ μετάλλου τῶν τορπιλλῶν.

§228ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕτερον πρωτόκολλον ὑπάρχει;

§229Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει, ἀλλ’ οὐδεὶς γίνεται λόγος ἂν τὰ μέταλλα ἦσαν καλά. Ἐπίσης λέγει ὅτι ἡ ταχύτης δὲν εἶναι ἰσοδύναμος. Ἐπίσης ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποδίδει μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ὅτι ἐνεφανίσθη κἄποιο ἐλάττωμα εἰς τὸ στόμιον τῆς τορπίλλης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὴν τορπίλλην ἄχρηστον. Καὶ ἰδοὺ τὶ γράφει. (ἀναγινώσκει). Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐὰν τὰ ὑλικὰ εἶναι καλῆς ποιότητος ἐξ ὄψεως φαίνεται ὅτι ἡ ποιότης δὲν εἶναι καλή. Εἴς τινας κάλυκας εὑρέθη καὶ καλάϊ καὶ ὄχι ὀρείχαλκος.

§230Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ποιὸς τὰ λέει αὐτά;

§231Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Καραβίδας. Τὰ παρεδέχθη δὲ καὶ ὁ Ἐγγλέζος.

§232Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Νομίζω, κ. Συνάδελφε, ὅτι δὲν χρειάζεται ἐνώπιον Πολιτικοῦ Σώματος νὰ λέγωνται ζητήματα τοιαύτης τεχνικῆς σημασίας.

§233Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἀνέγνωσα τοὺς ὅρους αὐτούς, τοὺς ἀνέγνωσα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀκούσουν οἱ κ. Συνάδελφοι καὶ νὰ μορφώσουν μίαν γενικὴν ἰδέαν, καὶ δεύτερον νὰ προσέξουν εἰς τὸ ζήτημα τῆς κακῆς ποιότητος τῶν τορπιλλῶν καὶ μετάλλων, ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐπιβεβαιοῦνται καὶ δι’ ἄλλων ἐγγράφων.

§234Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διετάχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις δι’ αὐτά;

§235Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον. Δὲν γνωρίζω ποῖος βαθμὸς ἀμελείας ἁρμόζει. Ἴσως εἶναι καὶ ἀσύγγνωστος ἀμέλεια. Πάντως ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι ἡ ποιότης τῶν τορπιλλῶν εἶναι κακὴ ὡς καὶ ἡ ποιότης τῶν μετάλλων καὶ μὴ χρησιμοποίησιμοι αἱ τορπίλλαι. Ἐν τέλει καταλήγει εἰς μερικὰ συμπεράσματα καὶ λέγει πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια τῶν τορπιλλῶν, συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἐκθέτουν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, φοβερὰ τὸ συμβόλαιον τὸ ὁποῖον συνετάχθη. Καὶ τελειώνει τὸ πρῶτον πρωτόκολλον. Μετὰ τὸ πρῶτον πρωτόκολλον συνεστήθη μία δευτέρα Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀπήντησεν εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τεθέντα ἐρωτήματα περὶ τῶν τορπιλλῶν καὶ εἶπεν, ὅτι αἱ τορπίλλαι δὲν εἶναι ἀξιόμαχοι, ἀλλ’ ὅτι εἶναι δεκτικαὶ βελτιώσεως, ἀπεφάνθη δ’ ἐπὶ πλέον ὅτι δέον νὰ μετακληθῇ ἐνταῦθα ὁ ἐπιβλέψας εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν τορπιλλῶν Ἀντιπλοίαρχος, ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις διὰ τὰ γενόμενα, ἡ δὲ μειοψηφία νὰ ἀνακληθῇ καὶ νὰ λογοδοτήσῃ. Τονίζω τὴν φράσιν λογοδοτήσῃ, διότι συνέβη κἄτι τι πολὺ περίεργον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§236Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ποῦ τὰ λέγει ἡ ἔκθεσις αὐτὰ τὰ πράγματα;

§237Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σελὶς 5. Εἰς τὸ τέλος.

§238Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν βλέπω τοιοῦτόν τι.

§239Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἀναγνώσω αὐτολεξεί (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ὑποβάλλει τὴν γνώμην ὅπως ὁ ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης ἀνακληθῇ καὶ λογοδοτήσῃ κλπ». Τὸ περίεργον, λοιπόν, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι τὸ ἑξῆς. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ μοὶ φανῇ περίεργον, διατὶ ὁ Ὑπουργός, λόγῳ τοῦ γενομένου θορύβου, χωρὶς νὰ ἐνεργήσῃ καμμίαν προανάκρισιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, παραπέμπει ἀπ’ εὐθείας τὴν ὑπόθεσιν, ὅπως ἄλλωστε εἶχε δικαίωμα, εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον. Ὑπέβαλεν ὡς τεκμήριον οὕτως εἰπεῖν τῆς τελέσεως τοῦ ἐγκλήματος τὰ δύο αὐτὰ πρωτόκολλα, διὰ τὰ ὁποῖα ὡμίλησα, τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον. Ἐκλήθη ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς ἀνάκρισιν καὶ ἐκ τῶν ἐρωτήσεων τοῦ ἀνακριτοῦ, ἐπείσθη ὅτι ὁ ἀνακριτὴς δὲν εἶχε γνῶσιν τῆς διαφωνίας του, καθ’ ὅσον οὐδαμοῦ ἀνεύρισκεν εὐθύνην εἰς τὸν ἀντιπλοίαρχον Ἀρβανίτην. Διετύπωσεν εἰς τὸν ἀνακριτὴν τὴν ἀπορίαν του πῶς νομίζει ὅτι δὲν ὑπέχει εὐθύνας ὁ ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης ἀφοῦ ρητῶς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ κατέγραψε τὴν μειοψηφίαν, ζητήσασαν νὰ κληθῇ ὁ εἰρημένος Ἀντιπλοίαρχος νὰ λογοδοτήσῃ! Ὁ κ. ἀνακριτὴς τὸν ἐβεβαίωσεν, ὅτι τοιαύτη τις κατηγορία δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ. Κατόπιν αὐτοῦ, ἀφοῦ ἐπείσθη, ὑπέβαλε μήνυσιν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ παραποιήσει ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐπὶ πλαστογραφίᾳ. Καὶ ἐρωτῶ: τὰ μὲν πολιτικὰ δικαστήρια ἐπελήφθησαν τῆς ὑποθέσεως, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως;

§240Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Μάλιστα ἐπελήφθη καὶ διεβίβασε πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου.

§241Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐρωτῶ, ἐνήργησεν ἀνάκρισιν;

§242Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἀνάκρισιν περί τίνος;

§243Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς μετεγράφη τὸ πρωτόκολλον;

§244Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὑπῆρξε λάθος κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν καὶ τὴν δακτυλογράφησιν.

§245Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Περίεργον ὅμως λάθος, κ. Ὑπουργέ, ὅταν τὰ λάθη, κ. Ὑπουργέ, εὑρίσκωνται περιέργως πῶς εἰς τὸ σῶμα τῆς ἐνοχῆς. Εἶναι περίεργον τὸ λάθος αὐτὸ τῆς ἀντιγραφῆς, ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, ἔχετε καθῆκον νὰ παραπέμψητε ἀμέσως εἰς Συμβούλιον τὸν ἀξιωματικὸν τὸν ὑπεύθυνον διὰ τὴν ἀντιγραφὴν αὐτήν.

§246Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Καὶ περὶ τούτου ἔχει δοθῇ ἤδη ἡ δέουσα διαταγή.

§247Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶχε δοθῇ πρὸ μηνῶν.

§248Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι καταρράκωσις τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος καὶ καταισχύνη ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν, αἱ πλαστογραφίαι καὶ καταχρήσεις καὶ κλοπαί.

§249Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Περὶ τίνων καταχρήσεων, κ. Βουλευτά, ὁμιλεῖτε;

§250Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ αὐτῶν τὰς ὁποίας ἀκούει ἡ Βουλὴ ἀπὸ τεσσάρων καὶ πέντε ὡρῶν καὶ τὰς ὁποίας ἴσως σεῖς δὲν ἀκούετε καὶ τὰς ὁποίας ὀφείλετε νὰ ἀκούσετε καὶ διὰ τὰς ὁποίας ὀφείλετε νὰ ἐνεργήσετε.

§251Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα. Παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον.

§252Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διατάξῃ καὶ διοικητικὴν ἀνάκρισιν.

§253Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ποῖα μέτρα, καθ’ ὑμᾶς, ὤφειλε νὰ λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων;

§254Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρέπει νὰ σᾶς ὑποδείξω ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβετε, τότε δὲν ἔπρεπε νὰ εἶσθε εἰς τὴν θέσιν αὐτήν.

§255Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Πρέπει νὰ μοῦ εἴπετε σεῖς, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ἐντεῦθεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ γίνῃ καὶ δὲν ἔγεινε.

§256Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ὤφειλε νὰ διατάξῃ μίαν διοικητικὴν ἀνάκρισιν, ὤφειλε νὰ προστατεύσῃ τὴν τιμὴν τοῦ Σώματος, τοῦ ὁποίου προΐσταται, τοῦτο σᾶς λέγω.

§257Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Θὰ κατισχύσῃ ἡ φωνὴ τῆς ἀληθείας, κ. Βουλευτά, προκειμένου περὶ τεχνικοῦ ζητήματος. Ἔρχεται διὰ τῆς ἀνακρίσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον δύο ἀλλεπάλληλοι ἐπιτροπαί, ἡ δευτέρα διατελοῦσα ὑπὸ τὴν προεδρείαν ἑνὸς Ὑποναυάρχου. Ὅταν δὲ ἐκ τῶν πειραμάτων καὶ τῶν δοκιμῶν, τὰς ὁποίας ἐνήργησαν αἱ δύο αὗται ἐπιτροπαί, προέκυπτε λάθος περὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ Συμβολαίου, λάθος περὶ τὴν παραλαβὴν τῶν τορπιλλῶν, τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε καθῆκον ἵνα διατάξῃ τὴν περαιτέρω ἐξακρίβωσιν τῆς ὑποθέσεως κατὰ τὸν δικαιότερον καὶ ἀσφαλέστερον τρόπον. Καὶ ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος ἦτο οὐχὶ ἡ παραπομπὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν ναυτικὴν δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἡ παραπομπὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον, ἵνα τὸ Ἐφετεῖον ἀναλάβῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ ἐξακριβώσῃ ἐν πάσῃ τῇ ἐκτάσει τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Συμβολαίου καὶ τὴν προμήθειαν τῶν τορπιλλῶν. Τοῦτο καὶ ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον. Πέραν τούτου οὐδὲν δικαίωμα εἶχε νὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ οὐδὲν ἔπραξεν. Ἤδη καταγγέλεται ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς μίαν ἀβλεψίαν, τὸ γεγονός, ὅτι ἔγγραφον, διαβιβασθὲν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, μαζὶ μὲ τὸν φάκελλον ὁλόκληρον, εὑρέθη ἀτελὲς ἐν τῇ ἀντιγραφῇ. Διεβιβάσθη εὐθὺς ἀμέσως πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ κ. Συνάδελφος, διετάχθη δὲ καὶ ἔρευνα, ἵνα ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον τὸ σφάλμα αὐτὸ εἶναι σφάλμα ὀφειλόμενον εἰς ἀβλεψίαν, ἢ εἶναι σφάλμα γενόμενον ἀπὸ σκοποῦ.

§258Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀπὸ ποίας ὑπηρεσίας ἀπέρρευσε τὸ ἔγγραφον αὐτό, κ. Ὑπουργέ;

§259Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐκ τῆς Διεκπεραιώσεως.

§260Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐκ ποίου τμήματος;

§261Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐκ τοῦ τμήματος τῶν τορπιλλῶν.

§262Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ ποῖος προΐσταται αὐτοῦ;

§263Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὴ λησμονῆτε ὅταν λέγετε ποῖος προΐσταται τοῦ τμήματος αὐτοῦ, ὅτι ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπέμψῃ καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν τμηματάρχην, ἵνα ἐνεργηθῇ δικαστικὴ ἔρευνα, διότι ἐὰν ὁ τμηματάρχης εἶναι ὑπεύθυνος, ὑπάρχει καὶ ἄλλος τμηματάρχης δυνάμενος νὰ πιστοποιήσῃ ὅτι ὁ φάκελλος, ἀποσταλεὶς ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν τορπιλλῶν πρὸς αὐτόν, παρέπεσεν ἐπὶ ἡμέρας.

§264Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Μπούμπουλη, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δύο λέξεις μόνον. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρετήρησεν, ὅτι ἔκαμε πᾶν τὸ εἰς αὐτὸν ἐπιβαλλόμενον διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν γεγονότων. Ὑπάρχουν δύο γεγονότα· ἓν γεγονός, τὸ γεγονὸς τῶν τορπιλλῶν καὶ αὐτὸ καταγγέλλεται. Ἕτερον γεγονός εἶναι τὸ γεγονὸς τοῦ ἐγγράφου, ἡ ἀπόκρυψις τῆς φράσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν ἀξιωματικὸν κ. Ἀρβανίτην, ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπὸ τὸν ἀξιωματικὸν κ. Ἰωαννίδην.

§265Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὸν κ. Νικοτσάραν.

§266Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐκείνη ἡ φράσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος—ναὶ ἢ οὔ;—τὸ σῶμα τῆς κατηγορίας, τὴν βάσιν τῆς κατηγορίας; Εἶναι ἡ φράσις ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας διετυπώθη ὑπὸ δύο μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς κατηγορία καθ’ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ. Εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, σοβαρῶς νὰ λέγετε, ὅτι παραπεμφθείσης τῆς ὑποθέσεως δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον, ἡ φράσις αὐτὴ ὅλως τυχαίως παρελείφθη ἐκ τοῦ ἐγγράφου τοῦ σταλέντος εἰς τὸ Ἐφετεῖον διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῆς κατηγορίας αὐτῆς;

§267Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό. Ἐγὼ εἶπον, δύο τινά, ἢ ἐξέπεσεν ἐκ λάθους ἡ φράσις ἢ ἡ παράλειψις ἐγένετο ἀπὸ σκοποῦ.

§268Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅ,τι εἶναι φανερόν. Δὲν πρόκειται περὶ τυχαίου πράγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὤφειλε νὰ διατάξῃ ταχυτάτην ἀνάκρισιν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του παραπέμψας τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον, ἐξεπλήρωσεν ὅ,τι τοῦ ἐπεβάλλετο καὶ ἔχει ἥσυχον τὴν συνείδησίν του. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ὀρθόν.

§269Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀγόρευσις.

§270Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀγόρευσις, διότι εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ πρᾶγμα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος προΐσταται τοῦ Ὑπουργείου Ναυτικῶν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν καὶ ὄχι νὰ ἀποστείλῃ τὸν ὑπὸ τοιαύτην κατηγορίαν ἀξιωματικὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς προμηθείας εἰς βάρος τοῦ Κράτους, διότι ὁ Ἀρβανίτης ὁ ἀξιωματικὸς εὑρίσκεται εἰς Παρισίους πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλης ὑπηρεσίας, πρὸς παραλαβὴν ἄλλων εἰδῶν.

§271Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶπον καὶ χθές, ὅτι δὲν εἶναι εἰς Παρισίους, εἴτε δὲ ἐν Ἑλλάδι εἶναι εἴτε εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἡ ἀνάκρισις θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὁ Ἀρβανίτης δὲν ἐστάλη πρὸς παραγγελίαν ὑποβρυχίου.

§272Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐδημιούργησεν ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι ἐπὶ μιᾶς μηνύσεως εἰς τὸ Ἐφετεῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς προεξώφλησε τὴν γνώμην τοῦ Ἐφετείου.

§273ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσε ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του, μηνύσας εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ διατάξας ἀνάκρισιν.

§274Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἑξῆς. Ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι διέταξεν ἀνακρίσεις. Πῶς ὅμως, καίτοι παρῆλθον δύο μῆνες, δὲν ἐπερατώθησαν αὗται;

§275Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω. Ὡς ἀνεκοινώθη τὸ γεγονός, διέταξα τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἐναντίον παντὸς ἐνόχου.

§276Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξακολουθῶ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων τοῦ Ὑπουργείου. Ἀποφαίνεται ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι ἡ κακὴ κατάστασις τῶν τορπιλλῶν ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν κακὴν ποιότητα τῶν μετάλλων, ἀλλὰ καὶ εἰς κλιματολογικοὺς λόγους. Ἀλλ’ ἓν ἐργοστάσιον, Κύριοι, ἔχον τὴν ἀξίωσιν νὰ κατασκευάζῃ τορπίλλας, ὀφείλει καὶ ὑποχρεοῦται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὰς κλιματολογικὰς συνθήκας τοῦ τόπου δι’ ὃν προορίζονται αἱ τορπίλλαι. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, περατοῦντες τὴν ἐξέτασιν τῶν δύο αὐτῶν πρωτοκόλλων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὅλην τὴν ὑπόθεσιν, διότι τὰ ἄλλα ἔγγραφα εἶναι ἐπιβοηθητικά, ἐγνωρίσαμεν τὰ ἑξῆς: ὅτι ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπιρρίπτουν τὸ σφάλμα εἰς τὴν κακὴν ἐργασίαν τῶν τορπιλλῶν καὶ εἰς τὰ κακὰ μέταλλα. Παραδέχομαι, ὅτι δύνανται νὰ διορθωθῶσι τὰ σφάλματα ταῦτα, παραδέχομαι, ὅτι τὰ σφάλματα ταῦτα δύναται νὰ προέρχωνται ἐν μέρει καὶ ἐκ τῶν κλιματολογικῶν συνθηκῶν, πάντως ὅμως ἐπιρρίπτω τὴν εὐθύνην, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀφορμὴ ἐκ τῶν κλιματολογικῶν συνθηκῶν, εἰς τὴν ὑπαιτιότητα εἰς τὸ ἀτελὲς τοῦ ἐργοστασίου καὶ εἰς μὴ καλὴν παραλαβήν. Κατόπιν αὐτῆς τῆς διαδικασίας, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ πρωτοκόλλου, ὁ Ἄγγλος μηχανικός, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐνταῦθα ἔκαυσε δύο ἢ τρεῖς μηχανὰς καὶ ὁμολογουμένως δὲν ἐγνώριζεν ἀπὸ τί ἐπῆλθεν ἡ καῦσις. Τὸ σφάλμα ἦτο τυπικὸν καὶ ἀστεῖον καὶ τὸ ἀνεκάλυψεν, ὡς πληροφοροῦμαι, ἕνας κελευστής Βάμβας, τὸν ὁποῖον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιηθῇ κάπως οὗτος διὰ τὴν, ἔστω τυχαίαν, ἀνακάλυψιν. Ἦτο ἕνας τριπλοῦς ἢ τετραπλοῦς σωλὴν μὲ τέσσαρας κρουνοὺς πετρελαίου, ἐλαίου καὶ ὕδατος, ὁ ὁποῖος εἶχε ἀνάποδα βιδωθῆ καὶ ἐκ τούτου μεγαλυτέρα ποσότης πετρελαίου ἔρρεεν, μικροτέρα δὲ ὕδατος καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐγένετο ἡ καλὴ ψύξις καὶ μικροτέρα ἐλαίου καὶ συνεπῶς δὲν ἐγένετο καλὴ λίπανσις, καὶ οὕτω ἐγένετο ἡ καταστροφή. Ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, ἤρχισε μίαν συστηματικὴν μελέτην ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν τορπιλλῶν διὰ νὰ εὕρῃ τὰ σφάλματα. Ἐπεχείρησαν ν’ ἀλλάξουν κατ’ ἀρχὰς τὰ ἀέρια, ἀλλὰ δυστυχῶς, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς αὐτό, ὁ παραλαβὼν τὰς τορπίλλας Ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 345 ἐγγράφου του ἔκτοτε τῇ 7 Ἰανουαρίου 1925 ἔλεγεν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ἦτο δύσκολον νὰ εὑρεθῇ ἄλλο ἔλαιον πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ χρησιμοποιουμένου, ἀλλὰ τῇ ἐπιμονῇ τοῦ ἀντιπλοιάρχου Πλωτάρχου κ. Λιάσκου ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα κατώρθωσε νὰ εὕρῃ ἔλαιον, κατώρθωσε νὰ κανονίσῃ ρυθμιστὰς πιέσεως καὶ ἀφιχθέντος καὶ τοῦ ἀντιπλοιάρχου Ἀρβανίτου ἐγένοντο αἱ νέαι δοκιμαὶ καὶ ἐπῆλθον τὰ καλὰ ἀποτελέσματα. Τοῦτο ὀφείλεται ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἀκεραίως εἰς τὴν ὑποβρύχιον Ἄμυναν καὶ δὴ εἰς τὸν ἀντιπλοίαρχον Λιάσκον καὶ εἰς τὸν κ. Ἀνδρέου, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν ἔσπευσε νὰ τοῖς ἐκφράσῃ τὴν εὐαρέσκειάν του. Πάντως ὅμως αἱ τορπίλλαι αὗται εἶναι καὶ κακῆς ποιότητος καὶ μετὰ τὴν διόρθωσιν ἀκόμη αὐτῶν ὑπὸ τῆς νέας ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἔχουν τὸ ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον ἀπέδειξα κατὰ τὴν ἐκσφενδόνισιν ἀκόμη, τοῦ νὰ μὴ ἀναφλέγεται πάντοτε ὁ θερμαντὴρ τῶν, ἐλάττωμα σπουδαιότατον, διότι καὶ ἡ τελευταία ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν 12ην Ἰανουαρίου 1928, ἀποφαίνεται ὅτι αἱ τορπίλλαι δὲν δύνανται νὰ ἀποδώσωσι τὸ μάξιμουμ τῆς ταχύτητος. Ἐπομένως, Κύριοι, αἱ τορπίλλαι αὗται, ὡς ἄλλως τε ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἔχω, εἶναι ἐλαττωματικῆς κατασκευῆς καὶ κακῆς ἐργασίας καὶ ἔχουν κακὰ μέταλλα, ἐνῷ τὸ συμβόλαιον ἀνέφερε ρητῶς ὅτι τὰ μέταλλα ἔπρεπε νὰ εἶναι τῶν ἐργοστασίων τοῦ ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Κατόπιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἠθέλησε νὰ διατάξῃ τὴν ἐπισκευὴν τῶν τορπιλλῶν ἐνταῦθα εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν, χωρὶς νὰ τὰ παραπέμψῃ νὰ ἐπισκευασθῶσι παρὰ τοῦ ἐργοστασίου τὸ ὁποῖον τὰς κατεσκεύασε. Ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου, μεθ’ οὗ συνεφώνει καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, διεμαρτυρήθη διὰ τὴν τοιαύτην πρόθεσιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀνέφερεν ἐν ἐγγράφῳ του, ὅτι αἱ τορπίλλαι εἶναι ἐλαττωματικαὶ καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπισκευασθῶσιν ἐνταῦθα, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς κ. Μερλόπουλος καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα διέταξε τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν νὰ προβῇ εἰς μερικὰς ἐπισκευάς, ἐξ οὗ προκύπτει ὅτι καὶ οὗτος παραδέχεται ὅτι εἶναι κακὴ ἡ ποιότης τῶν τορπιλλῶν. Αὗται εἶναι, Κύριοι, αἱ τορπίλλαι τὰς ὁποίας παρελάβομεν.

§277Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐδιαβάσατε, εἶναι ὑπογεγραμμένον ὄχι μόνον παρ’ ἐμοῦ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Συνέπεσε δηλαδὴ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν.

§278Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα αὐτὸ θὰ ἔλεγον.

§279Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τῶν 50 τορπιλλῶν αἱ 43 δὲν ἀπέδωσαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, αἱ δὲ 7 δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν. Ἐπροτάθη τελευταῖον ὅπως τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου νὰ προέλθωμεν εἰς συνεννοήσεις μὲ τὸ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιφέρῃ οἷας ἐκεῖνο ἔκρινεν ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Ἐσκέφθημεν ὅτι ἐὰν εἴχομεν ἀσφαλὲς δεδομένον, ὅτι πᾶσαι αἱ τορπίλλαι ἦσαν ἀχρησιμοποίητοι φυσικὸν ἦτο νὰ σκεφθῇ τις ὅτι προτιμώτερον ἦτο νὰ ἀποστείλωμεν τὰς τορπίλλας εἰς τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ τὰς ἐπισκευάσῃ. Ἀλλ’ αἱ γενόμεναι δοκιμαὶ ἀπέδωκαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ὡς εἶπον, τὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τεσσάρων τορπιλλῶν ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικὰ ὥστε καὶ μὲ ἐλαφράς τινας μεταβολὰς καὶ μὲ νέαν ρύθμισιν θὰ δώσουν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν ὅτι παρεῖλκε νὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διὰ νὰ γίνῃ ἐκεῖ ἡ νέα διόρθωσις. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔστεργε νὰ ὑποβληθῇ εἰς ποινικὰς ρήτρας εἰς ἣν περίπτωσιν ἀπεδεικνύετο ὅτι ἡ ἐργασία ἡ μεταγενεστέρα τῆς διορθώσεως τὴν ὁποίαν ἤθελε κάμει δὲν ἀποδώσει τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Εἶχε λοιπὸν τοιαῦτα ἐλαττώματα, τὸ συμβόλαιον τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπέστειλαν τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐργοστάσια, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπεχειροῦμεν τὴν διόρθωσιν τῶν τορπιλλῶν, ὥστε ὁμολογῶ ὅτι ἐδίστασα νὰ ὑπογράψω τὸ συμβόλαιον. Εἴχομεν ἐκ παραλλήλου ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐγένοντο δοκιμαὶ ἐπὶ τεσσάρων τορπιλλῶν μὲ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα καὶ συνηγάγομεν ἐνταῦθα τὴν προσδοκίαν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ὅλαι αἱ τορπίλλαι νὰ ἀποδώσουν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα καὶ ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἀναβάλω τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συμβολαίου τὸ ὁποῖον, ἐνῷ δὲν προσεπόριζεν οὐδεμίαν ὠφέλειαν εἰς τὸ Κράτος, ἦτο δυνατόν, τοὐναντίον, νὰ ἐκθέσῃ αὐτὸ εἰς κινδύνους ζημιῶν.

§280Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωσε πρὸ δύο λεπτῶν τὴν ἀρχὴν εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον τόσην ὥραν ἀγωνίζομαι νὰ ἀποδείξω, ὁμολογήσας ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔστεργε νὰ ὑποβληθῇ εἰς ποινικὰς ῥήτρας διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος περὶ τῆς ἀρτίας ἐπισκευῆς τῶν περιφήμων τορπιλλῶν. Καὶ τὰς τορπίλλας αὐτάς, τὰς ὁποίας τὸ ἴδιον ἐργοστάσιον ποὺ κατεσκεύασε δὲν εἶχε πεποίθησιν ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐπισκευάσῃ ἀρτίως, ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν νὰ τὰς ἐπισκευάσωμεν εἰς τὸν Ναύσταθμον.

§281Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.) Νομίζω ὅτι ὀφείλετε νὰ ἐπανορθώσητε ὅτι εἶπον. Δὲν εἶπον ὅτι τὸ ἐργοστάσιον, ἐπειδὴ δὲν ἔστεργε νὰ ὑπογράψῃ συμβόλαιον, ὑποβάλλον αὐτὸ εἰς ποινικὰς ῥήτρας, ἕπεται ἐντεῦθεν ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ δολιότης τοῦ ἐργοστασίου.

§282Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ λέγω ἐγὼ ἀλλὰ σεῖς.

§283Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§284Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶπον ὅτι Ἀγγλικὸν ἐργοστάσιον ἠδύνατο νὰ εἶνε δόλιον. Λοιπόν, Κύριοι, διὰ τὰς τορπίλλας αὐτάς, τῶν ὁποίων τὸ μέταλλον εἶναι κακῆς ποιότητος, ὅπως πιστοποιοῦν ὅλαι αἱ Ἐπιτροπαί, ὅπως καὶ ἡ τελευταίως συσταθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὲ τὰ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔδωσαν αἱ τορπίλλαι, πιστοποιοῦν ὅτι τὰ μέταλλα εἶναι κακίστης ποιότητος, πιστοποιοῦν ὅτι ἡ ἐργασία εἶναι κακή, πιστοποιοῦν ὅτι ὑπάρχουν σχάσματα εἰς τοὺς κυλίνδρους καὶ μεθ’ ὅλα αὐτὰ νομίζω αἱ τορπίλλαι αὐταὶ δύνανται μὲν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἀλλὰ χωρὶς ἀσφάλειαν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν. Δὲν εἶναι ἀξιόμαχον ὅπλον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀξιόμαχον ὅπλον τορπίλλαι, διὰ τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ὁπωσδήποτε ἔδωσαν καλὰ ἀποτελέσματα, ὁ ὁποῖος παραδέχεται ὅτι ἀφοῦ ἐπεσκευάσθησαν διὰ ἀλλαγῆς ὁλοκλήρων τεμαχίων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἐν τῇ διαταγῇ του, ἀφοῦ ριζικῶς ἐπεσκευάσθησαν παραμένουν ἐν ἀποθηκεύσει εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν, χωρὶς νὰ χρησιμοποιῶνται ἐνῷ πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦνται συνεχῶς εἰς γυμνάσια καὶ οὕτω θὰ καταστῶσι τελείως ἄχρηστοι. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ ὁ ἔνοχος τῆς κακῆς ποιότητος τῶν τορπιλλῶν καὶ νὰ ἐξετασθῇ πῶς εἰς τὴν δικογραφίαν ἐν τῷ 7μελεῖ Ἐφετείῳ παρελείφθη ἡ σπουδαιοτέρα φράσις ἡ ἀνομολογοῦσα τὴν ἐνοχήν. Πάντως ἡμεῖς ἀρνούμεθα νὰ χορηγήσωμεν τὴν ψῆφον μας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτόν. Πληροφοροῦμαι ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ νέα προμήθεια καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν τὸ ἐργοστάσιον νὰ εἴπῃ ὅτι ἀφοῦ παραλάβῃ τὰς νέας προμηθείας τότε δύναται νὰ γίνῃ λόγος καὶ περὶ ἐπισκευῶν.

§285Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐξακριβωθῇ καὶ πρὶν ἀκόμη τὸ Ἐφετεῖον περατώσῃ τὴν δίκην, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα οὐδεὶς εἶναι ἁρμόδιος νὰ προΐδῃ καὶ πρὶν ἢ περατωθοῦν αἱ ἐπισκευαὶ ἐν Ναυστάθμῳ, ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προβαίνῃ εἰς παραγγελίαν νέων τορπιλλῶν, διότι ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι σήμερον ἔγειναν προσφοραί.

§286Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Ὄχι, ὄχι, δὲν εἶναι ἀληθές.

§287Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι Συνάδελφοι, μὴ εἰδικός, ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα τῶν τορπιλλῶν, διότι μοῦ ἐγενήθη ἡ ἀπορία πῶς εἶναι δυνατόν, εἷς ἀξιωματικὸς πτωχὸς καὶ ἔντιμος ἀπὸ τῆς παιδικῆς του ἡλικίας, ὁ Ἀντ)χος Ἀρβανίτης, νὰ παραπέμπεται εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον. Καὶ ἠσχολήθην εἰδικώτερον, μελετήσας τὸ θέμα καὶ χωρὶς νὰ ἀνατρέξω εἰς ὅλας τὰς τεχνικὰς λεπτομερείας τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος καὶ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς, βάσει ἐγγράφων τῶν κατατεθειμένων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διότι ἐγὼ δυστυχῶς δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προμηθεύωμαι ἰδιαιτέρως ἐπίσημα ἔγγραφα, ὅπως ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω ποῦ καὶ πῶς τὰ ἀνεῦρε. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσιν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ Νόμου νὰ μὴ παραδίδουν ἀντίγραφα, παρὰ μόνον εἰς τὸν κατηγορούμενον, καὶ ὅτι ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν. Πῶς σεῖς ἔχετε τὰ ἔγγραφα δὲν τὸ ξεύρω.

§288Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπίσημον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐχρησιμοποίησα. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχετε τὰς ἀπορίας σας δικαιολογημένας, διότι σᾶς παρουσίασα κάτι τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέφυγε νὰ μᾶς ἀποστείλῃ εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εὐθύνομαι ἐγὼ ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός.

§289Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν εἰς τὴν Βουλὴν πᾶν ὅ,τι ἦτο σχετικόν. Δὲν εἶναι κυριολεξία ὅτι ἀπέφυγε ν’ ἀποστείλῃ τὰ ἔγγραφα διότι τὰ ἄλλα τὰ ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§290Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἂν παρακολουθήσῃ κανεὶς τὸν φάκελλον τῶν ἀναφορῶν τοῦ κ. Ἀρβανίτη κατὰ τὴν ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν παρὰ τῷ ἐργοστασίῳ, ὁμολογουμένως θὰ ἐκπλαγῇ πῶς ἦτο δυνατὸν ἓν ἐργοστάσιον ν’ ἀνέχεται τὰς ἰδιοτροπίας τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ. Δὲν θὰ θελήσω νὰ κάμω κατάχρησιν τῆς ὥρας σας, ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔστειλε 43 ἀναφορὰς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς τὰς ὁποίας λέγει ἐπανειλημμένως, ὅτι σήμερον ἔκαμα τοῦτο, σήμερον ἐκεῖνο, ἐδοκίμασα αὐτάς, ἀπέρριψα ἐκείνας· δηλ. ἂν ὑπολογίσητε τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἀντικατέστησε ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐλέγχου θὰ φθάσετε ὥστε τὸ κόστος τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν εἰς τὸ ἐργοστάσιον νὰ εἶναι τριπλάσιον τοῦ εἰσπραχθέντος. Τὴν περιέργειαν αὐτὴν δὲν τὴν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἔχει ἀκόμη.

§291Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν εἶχον τὴν περιέργειαν αὐτήν, σᾶς βεβαιῶ θ’ ἀποροῦσα τί γνώσεις εἶχον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπέρριψαν ἀφοῦ αὐτὰ ποὺ παρελάβομεν εἶναι τοιαῦτα;

§292Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι κατέληξα εἰς τὰ συμπεράσματα αὐτὰ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ἵνα ὑπογραμμίσω ὅτι ὑπάρχει κατατεθειμένη ἐπερώτησις ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπὸ ἐντελῶς ἀντίθετον ὄψιν. Ὁ κ. Ἀρβανίτης, κύριοι Συνάδελφοι, ὅταν ἔφυγε ἔκαμε μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν καὶ τὴν ὁποίαν θὰ παρακάλουν τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω. «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὅπως μοὶ ἐπιτραπῇ...» (ἀναγινώσκει). Ἐὰν δὲν εἶναι γνωσταὶ ἐκ τῶν προτέρων λεπτομέρειαι περὶ τὴν ρύθμισιν τῶν τορπιλλῶν, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ καλὴ λειτουργία τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτῶν, ὅλαι αἱ τορπίλλαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Σημειώσατε ὅτι αἱ τορπίλλαι αὐταὶ ὑφίστανται βλάβην περὶ τὴν δυναμικότητα αὐτῶν, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν ἀτμοσφαιρικὴν θερμοκρασίαν, διότι ἡ ὅλη των ταχύτης στηρίζεται εἰς τὴν πίεσιν τὴν ὁποίαν ὑφίστανται καὶ ἀπὸ τὴν χρῆσιν ὡρισμένων ὀρυκτῶν ἐλαίων, τὰ ὁποῖα εἶναι κεκλεισμένα ἐντός. Καὶ ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν χρησιμοποιηθοῦν, θὰ καταστραφοῦν. Ἀναλόγως τῆς θερμοκρασίας, ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς τοῦ ἔτους, ρυθμίζονται ἐκ τῶν προτέρων καὶ ὕστερα παραλαμβάνονται. Ἀλλὰ τί ἐστὶ τὸ δυναμόφρενον; Ἦλθε τὸ δυναμόφρενον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αἱ τορπίλλαι παρελήφθησαν, ἐπὶ ἓν ἔτος ἐχρησιμοποιοῦντο χωρὶς νὰ ρυθμισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν λόγῳ ἐλαττωμάτων. Οὖσαι ἀρρύθμιστοι ὅταν ἐχρησιμοποιήθησαν, αἱ τορπίλλαι, ἀπέδωκαν ἱκανοποιητικὰ τινα ἀποτελέσματα, διότι ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ ἐδῶ ἐν καιρῷ χειμῶνος. Κατόπιν ὅμως, μετὰ πάροδον ἡμερῶν τινων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων καὶ ἐκ τοῦ ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ ἀρχικὸν συμβόλαιον ἔπρεπε νὰ ἔχουν ταχύτητα 46 μιλλίων, ἔφθανον τὰ 55 μίλλια. Εἶναι μία ἔκθεσις τοῦ κ. Ρουσὲν ἡ ὁποία λέγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐλαττωματικὸν μηχάνημα ν’ ἀποδίδῃ περισσότερον ἀπὸ τὰ συμπεφωνημένα. Ἐγένετο τὸ πρῶτον συμβόλαιον, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. Συνάδελφος. Καὶ εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ποὺ ἐπεκαλέσθη, τοῦ κ. Καββαδία, ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος λέγει ὅτι, ὅπως τὰς χρησιμοποιεῖτε θὰ καταστραφῶσι.

§293Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαβάστε τὴν ἀναφοράν. Διότι ἐὰν ὁ ἀντιπλοίαρχος αὐτὸς λέγει ἄλλα εἰς τὴν μίαν ἀναφορὰν καὶ ἄλλα εἰς τὴν ἄλλην, πρέπει νὰ πάῃ στὸ φρενοκομεῖον.

§294Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐὰν πρέπει νὰ διαβάσω τὰ πράγματα αὐτά, τὰ διαβάζω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐχρησιμοποίηθησαν αἱ τορπίλλαι καὶ ἐπάθαινον ἐπανειλημμένας βλάβας. Τινὲς ἐξ αὐτῶν, 7 τὸν ἀριθμόν, παρέμειναν εἰς τὴν ἀποθήκην τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε νὰ μὴ χρησιμοποιηθῶσι, διὰ νὰ μὴ ἰσχυρισθῇ τὸ ἐργοστάσιον ὅτι αἱ τορπίλλαι ἐβλάβησαν κατὰ τὴν ἐνταῦθα χρησιμοποίησίν των.

§295Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐλήφθη πρόνοια νὰ μείνωσιν ἄθικτοι.

§296Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Μετακαλεῖται κἄποιος Ἄγγλος μηχανικός, ἀλλὰ ὄχι τεχνικός, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ἐδῶ. Ἐν τῷ μεταξὺ οἱ μηχανικοὶ τοῦ Ναυστάθμου...

§297Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ὁ ἀρχιεργοστασιάρχης τοῦ ἐργοστασίου. Εἶναι ὁ καλλίτερος μηχανικός. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι τεχνικὸς μηχανικός.

§298Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκ τῶν γεγονότων ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶναι μηχανικὸς, τεχνικὸς διευθυντὴς τοῦ ἐργοστασίου. Ὥστε δὲν κατώρθωσε νὰ συναρμολογήσῃ τὸ δυναμόφρενον, τὸ ὁποῖον συνηρμολόγησαν ἐκ τῶν ὑστέρων τρεῖς Ἕλληνες μηχανικοί. Μάλιστα. Τρεῖς Ἕλληνες μηχανικοί. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, κατόπιν αὐτοῦ, νὰ φέρῃ κανεὶς ἀποδείξεις, ὅτι δὲν εἶναι ὁ τεχνικὸς Διευθυντὴς τοῦ ἐργοστασίου; Ἔρχεται ὁ Διευθυντής, δὲν κατορθώνει νὰ θέσῃ εἰς λειτουργίαν τὸ δυναμόφρενον, ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν ἀρρύθμιστοι αἱ τορπίλλαι. Τώρα ἀρχίζει νὰ πιστοποιῆται ἐπισήμως, ἀφοῦ ὁ Ἐγγλέζος Διευθυντὴς δὲν κατώρθωσε νὰ κάμῃ τίποτε. Καὶ ἤρχισαν νὰ γίνωνται διαπραγματεύσεις διὰ νὰ διορθώσῃ τὸ ἐργοστάσιον τὰς τορπίλλας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔπρεπε νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ σφάλματα. Συνέστησε τὰ συμβούλια, κατόπιν μιᾶς μηνυτηρίου ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καββαδίας, τμηματάρχης τῶν τορπιλλῶν, κατὰ ἕνα τρόπον οὐχὶ ἐπιτετραμμένον, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰς τορπίλλας ἐπαίχθη μία κωμῳδία εἰς βάρος τοῦ Κράτους ὅτι ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει κατάχρησις καὶ ὅτι ὑπεύθυνοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ Φωκᾶς καὶ Ἀρβανίτης, καὶ ὁ πρῶτος διότι συνέταξε τὸ συμβόλαιον καὶ ὁ ἄλλος διότι παρέλαβε τὰς τορπίλλας ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἐκεῖθεν θὰ κάμετε ὅλοι σας τὴν κρίσιν διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐκ τῶν ὑστέρων λέγουν ὅτι αἱ τορπίλλαι ἔφερον ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι αἱ τορπίλλαι δὲν εἶναι ἐλαττωματικαί. Διότι δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀμύνωνται τοῦ ἑαυτοῦ των, νὰ ἀμύνωνται κατὰ τῶν βολῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀποδώσουν βαρυτάτην κατηγορίαν περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω ἀμέσως. Γίνονται τὰ συμβούλια τὰ περίφημα. Διατί; Διὰ νὰ ἐξακριβώσουν ἐὰν ἡ μηχανὴ ἢ τὰ μέταλλα τῶν τορπιλλῶν εἶναι καλὰ ἤ, ὅπως εἶχον χαρακτηρισθῇ, εἶναι ἄχρηστον ὑλικόν. Διότι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν διὰ νὰ ἐξετάσουν αὐτάς, παρ’ ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦ μηχανικοῦ λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ τορπίλλαι χωρὶς νὰ ρυθμισθῶσιν, ἐν τούτοις αὐτοὶ τὰς ἐχρησιμοποίησαν χωρὶς νὰ τὰς ρυθμίσουν. Καὶ δεύτερον ὅτι, ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται, αἱ τορπίλλαι εἶναι καλαὶ καὶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι τοιαύτην ἔκαμον χρησιμοποίησιν τῶν τορπιλλῶν καὶ τοιαύτην βλάβην ἐπήνεγκον εἰς τὸ Δημόσιον ἢ ἐνήργησαν ἐξ ἀνεπαρκείας καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ εἰς τὸ στράτευμα, ἢ ἦσαν ἐν γνώσει τῆς ἐλαττωματικότητος τῶν τορπιλλῶν. Ἡ διαφορὰ καὶ ἡ διάστασις τῶν ἀντιλήψεων τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν μὲ τὸν Ἀρβανίτην καὶ Φωκᾶν εἶναι γνωστὴ καὶ ἐνήργησαν ἐν γνώσει διὰ νὰ τοὺς συκοφαντήσουν.

§299Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μήπως θέλετε νὰ παρουσιάσετε πολιτικὰς διαφοράς; Μόνον ὁ Ἀρβανίτης εἶναι βασιλόφρων.

§300Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐχαρακτήρισα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε ὡς ἀστεῖα. Ἔχω τὰς ἀντιλήψεις μου. Ἠξεύρω τὰς βασικὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν. Τὸ δεύτερον συμβούλιον ἀποφαίνεται νὰ κληθῇ ὁ Ἀρβανίτης ἀμέσως ἀπὸ τὴν Γαλλίαν ποὺ ἦτο, διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς βολῆς τῶν τορπιλλῶν ὡς εἰδικὸς καὶ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίφημος κατηγορία διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιεφέρθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν — καὶ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον θὰ ἐξασκήσω τὸν ἔλεγχον — χωρὶς κἂν νὰ ἐξετάσῃ, χωρὶς νὰ βεβαιωθῇ διοικητικῶς ἂν ὑπάρχῃ ὄχι ἁπλῆ ἀμέλεια, ἀλλὰ κατάχρησις — διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ κατάχρησις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀμέλεια καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἀμέλεια χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κατάχρησις ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὰς τορπίλλας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θέσιν εἶχε τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον; Εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον θέλω νὰ ἐλέγξω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι πρὶν ἢ ἐξακριβώσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ δόλος εἰς τὴν πρᾶξιν, ἢ ἁπλῆ ὑπόνοια καταχρήσεως, παρέπεμψεν εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον τὴν ὑπόθεσιν, καὶ βεβαίως τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ καὶ ἐκδώσῃ ἄλλην ἀπόφασιν πλὴν τῆς πλήρους ἀπαλλαγῆς τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, ἀλλὰ τὸ στῖγμα τὸ ὁποῖον προσάπτεται διὰ μιᾶς παραπομπῆς εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξαλειφθῇ διὰ μιᾶς ἀθωωτικῆς ἀποφάσεως, προκειμένου περὶ δύο ἀξιωματικῶν καλῶν καὶ τιμίων.

§301Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτικῶν). Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν λευκότητα καὶ ἐντιμότητα τῶν δύο τούτων ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾶτε, ἂν μοῦ ἐπιτρέπεται θὰ δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Ἐλέγχετε τὴν ἐνέργειάν μου διὰ τὴν παραπομπὴν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ ἀπαντῶ ὅτι προκειμένου περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία βαθέως, βαθύτατα συνεκίνησε τὴν κοινὴν γνώμην, οἵα εἶναι ἡ προμήθεια 50 τορπιλλῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπεταμίευσε τὸ Ἑλλην. Δημόσιον 15 ἑκατομ., ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἐνεκόλαπτεν ἓν στῖγμα εἰς τὸ ὅλον Σῶμα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὑποθέσεως εἰς τὴν ὁποίαν κατηγγέλλετο δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἀναγνωσθέντων πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ δὴ ἀπὸ ἐπισημοτάτων στομάτων, οἷα ἦσαν τὰ τῶν ἀποτελεσάντων τὰς δύο ἐπιτροπάς, κατηγγέλλοντο, λέγω, παραβάσεις εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ συμβολαίου τῆς προμηθείας τῶν τορπιλλῶν, ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχεν ἀνάγκην πλέον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν περαιτέρω ἔρευναν τῆς ὑποθέσεως· ἡ περαιτέρω ἔρευνα θὰ ἐστρέφετο περὶ τὸ στάδιον τὸ καθαρῶς τεχνικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἦτο ἁρμόδιος.

§302Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο ἁρμόδιος ὁ ἀνακριτής!

§303Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.)... νὰ εἰσέλθῃ, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ τὸ δικαστήριον λόγῳ τῆς εἰδικότητος τοῦ θέματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίληψιν καὶ θὰ δεήσῃ νὰ προσφύγῃ εἰς πραγματογνώμονας. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχεν ἄλλο καθῆκον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκαθάρῃ τὸ μέτωπον ἐντίμων ἀξιωματικῶν, οἷοι εἶναι οἱ περὶ ὧν πρόκειται, ἀπὸ τὸ στῖγμα τὸ ὁποῖον ἡ κακὴ φήμη ἐνεκόλαπτεν εἰς τὰ μέτωπα καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ὑπόληψιν καὶ αὐτῶν καὶ τοῦ ναυτικοῦ, παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Ἐφετεῖον, ἵνα προκύψῃ ἀπόφασις ἀναμφισβητήτου κύρους, οἵα εἶναι ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις. Δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ναυτικῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀνωτέρας πολιτικῆς δικαιοσύνης τοῦ Ἐφετείου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξεδίδετο ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἂν ἀνεύρισκεν ἐνόχους θὰ καθώριζε ποῖοι εἶναι οἱ ἔνοχοι καὶ ποία ἡ ἔκτασις τῆς εὐθύνης αὐτῶν, ἂν δὲ εὕρισκεν ἀθώους θὰ ἀποκαθίστα λευκοὺς καὶ ἀτρώτους ἀπὸ πάσης κατηγορίας τοὺς ἀξιωματικοὺς περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε. Οὗτος ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παραπέμψαντος τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἐν τῇ μερίμνῃ ὑπὲρ τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀξιωματικῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε. Νομίζω, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι δὲν εἶναι ἀξία ἐλέγχου ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀξία πάσης ἐπικροτήσεως καὶ παντὸς ἐπαίνου.

§304Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον, λυποῦμαι δὲ ἰδιαιτέρως διότι καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τῷ ἀπαντήσω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ στιγματίζεται κανεὶς ὡς καταχραστής, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἂν ἐκ τῶν προτέρων δὲν ὑπάρχει ἔστω καὶ ἁπλῆ ὑπόνοια ὅτι ὑπῆρξαν καταχρήσεις· καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ὑπόνοια ὀφείλετε, Κύριε Ὑπουργέ, νὰ σχηματίσητε μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν, νὰ διατάξητε μίαν διοικητικὴν ἀνάκρισιν ἐξ ἀνθρώπων τεχνικῶν, διότι καὶ μόνος σας ὡμολογήσατε ὅτι εἶναι τεχνικὸν ζήτημα, ἄρα, συμπεραίνω ἐγώ, δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ λύσῃ ὁ ποινικὸς δικαστὴς καὶ ἔπρεπεν ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ὑπῆρξε δόλος, διότι ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ὑπῆρχεν ἀμέλεια ἢ ἐπαγγελματικὴ ἀνεπάρκεια, ἀλλὰ δι’ αὐτὰ δὲν μποροῦν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον.

§305Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Αὐτὰ τὰ πράγματα διήρκεσαν πολὺν καιρόν;

§306Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δύο χρόνια.

§307Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὁ Ἀρβανίτης ποῦ ἦτο;

§308Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν. Μόλις ἔμαθε ὅτι παρεπέμφθη εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, ἦλθεν ὁ ἴδιος ἐδῶ καὶ μόλις ἦλθεν ἐζήτησε νὰ τοῦ ἐπιτραπῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐργασθῇ ὁ ἴδιος εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ τοῦ ἐπετράπη. Πηγαίνει εἰς τὸν Ναύσταθμον. Ἐπιχειρεῖ νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸ δυναμόφρενον. Βλέπει ὅτι δὲν λειτουργεῖ καὶ τῇ βοηθείᾳ 3 ἄλλων ἀξιωματικῶν κατορθώνει μετὰ δοκιμὰς 2½ μηνῶν καὶ ἀφοῦ ἐπήγαινε κάθε μέρα καὶ ἀνακαλύπτει τὸ σφᾶλμα τοῦ δυναμοφραίνου καὶ τὸ θέτει εἰς ἐνέργειαν.

§309Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ ἀνεκάλυψεν ὁ Ἀρβανίτης.

§310Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποῖος τὸ ἀνεκάλυψεν. Ὅποιος θέλει ἂς τὸ ἀνακάλυψε.

§311Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Μόλις ἤρχισε νὰ λειτουργῇ τὸ δυναμόφρενον, χωρὶς νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια παρὰ μόνον τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ζητεῖται μία ἀπὸ τὰς χαλασμένας τορπίλλας, αὐτὰς τὰς ὁποίας κατέστρεψεν ἡ ἄτεχνος χρησιμοποίησις καὶ κάθονται τὴν ρυθμίζουν καὶ κάμνουν προχείρους δοκιμὰς ἐντελῶς ἰδιωτικὰς καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι ἐπήγαινε σύμφωνα μὲ τὸ συμβόλαιον. Ἔρχεται μία ἡμέρα ὁ Ἀρβανίτης καὶ μοῦ λέγει «ἐσώθηκα, ἀποδεικνύω ὅτι τὸ ὑλικὸν εἶναι καλό». Ὑποβάλλεται μία ἀναφορὰ ἀπὸ τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν, μέσῳ τοῦ Ναυστάθμου, εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις ἔκπληκτος λαμβάνει γνῶσιν αὐτῶν καὶ διατάσσει ἐνέργειαν δοκιμῶν καὶ γίνονται ἐπὶ τορπιλλῶν, ἐκ τῶν ἑπτά, τὰς ὁποίας εἶχε κρατήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ μὴ ἀποδώσῃ τὸ ἐργοστάσιον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν μομφὴν ὅτι τὰς κατέστρεψε κατὰ τὴν χρησιμοποίησιν, γίνονται αἱ δοκιμαὶ ἀπὸ ξηρᾶς καὶ ἀπέδωσαν λίαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Αὐτὰ τοὐλάχιστον λέγει ὁ κ. Δρόσος εἰς τὴν αʹ ἔκθεσιν καὶ διατάσσει τὴν ἐκσφενδόνισιν ἀπὸ ἀντιτορπιλλικοῦ καὶ γίνεται ἀπὸ τοῦ «Πάνθηρος».

§312Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαβάστε τί λέγει ὁ κ. Δρόσος διὰ τὸ μέταλλον.

§313Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ (ἀναγινώσκει). «Οἱ ὅροι τοῦ συμβολαίου ἐτηρήθησαν πλήρως κλπ. Ἐὰν ἐγένοντο δοκιμαί μὴ στεφθεῖσαι ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ παρὰ τὰ συμπεφωνημένα, ταῦτα ὀφείλεται εἰς τὸν ζῆλον».

§314Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον εἰς ποίους ὀφείλονται τὰ ἀποτελέσματα. Τὸ ζήτημα εἶναι ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰς εὕρισκον πρὶν ἀχρήστους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν διαρκῶς νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ σύγχυσις εἰς τὸν τόπον μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των καὶ συκοφαντοῦνται, καὶ τῶν ἄλλων.

§315Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι ὑπὸ δίκην οἱ ἐντιμότεροι τῶν ἀνθρώπων καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἐν τάξει.

§316Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἕνα ἀπὸ τὰ δύο συμβαίνει· ἢ ὁ Ἀρβανίτης παρέλαβε τορπίλλας ἀρίστας καὶ δὲν ἠμπορεῖ ἑπομένως νὰ μείνῃ οὔτε ἕνα δευτερόλεπτον ὑπὸ κατηγορίαν ἢ εἶναι συκοφαντία καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ἀκαταδίωκτοι οἱ συκοφάνται.

§317Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκεῖ θὰ καταλήξω, κ. Ὑπουργέ.

§318Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι συνεκίνησαν τὴν κοινὴν γνώμην, ὁμιλοῦντες ἀπὸ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ὁ ἴδιος δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς πιστεύει ὅτι εἶναι ἐν τάξει, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχασε τὴν νηφαλιότητά του.

§319Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κανεὶς δὲν πρόκειται νὰ ἀποφύγῃ τὰς εὐθύνας του, κανείς.

§320Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ συμπέρασμα, λοιπόν, τῆς τελευταίας ἐπιτροπῆς εἶναι τοῦτο· ὅτι τὸ ὑλικὸν εἶναι ἀπολύτως ἄρτιον. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλ’ ἡ ὑποβρύχιος Ἄμυνα, δι’ ἑτέρας της ἀναφορᾶς, λέγει, ὅτι μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τοῦ βασικοῦ λάθους εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπισκευὴ ὅλων τῶν τορπιλλῶν, καὶ προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ βεβαιώσῃ ἂν εἶναι ἀληθές, διότι τόσαι διεξάγοντα διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ ἐργοστασίου, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπισκευὴ νὰ γίνῃ ἀπὸ τὰ ἐντελῶς ἀτελῆ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, ἀπορῶ δὲ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισκευάζωνται ἀπὸ τὰ πρόχειρα συνεργεῖα. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει ὑπεύθυνος ἀναφορὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὅτι αἱ τορπίλλαι αὗται δύνανται νὰ ἐπισκευασθῶσι.

§321Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὅταν ἔχω αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἄγομαι εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπισκευῆς ἔξω. Ἐὰν δὲ μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπισκευασθῶσιν, ὥστε ν’ ἀποδώσωσι τὰ ἱκανοποιητικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐπισκευῆς ἔξω καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου δὲν ἔστερξα νὰ ὑπογράψω καὶ τὸ συμβόλαιον.

§322Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι δύο ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν τορπιλλῶν, κατέχουν τὴν ἐμπιστευτικὴν θέσιν τῆς προμηθείας τοῦ ὅπλου τούτου. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συμβαίνουν αὐτά, διότι ἢ δὲν γνωρίζουσι τὴν χρησιμοποίησιν τῶν τορπιλλῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῖς ἀποδίδω ἀπόλυτον ἐπαγγελματικὴν ἀνεπάρκειαν, διότι ἐχρησιμοποίησαν ἓν ὅπλον τὸ ὁποῖον ἀγνοοῦσιν, ἢ εἶναι κακῆς πίστεως καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον τὸ θάρρος νὰ μηνύσωσι τοὺς ἐργασθέντας εὐσυνειδήτως.

§323Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς Καββαδίας εἶναι ἐκ τῶν ἐντιμοτάτων καὶ ἱκανωτάτων ἀξιωματικῶν.

§324Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐγωπαθής.

§325Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς Καββαδίας ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν, καθ’ ἣν ἐγένοντο τόσαι πρόοδοι εἰς τὸ Ναυτικόν, ἦτο μακρὰν τῶν πολέμων. Τὸ δὲ περιεργότερον εἶναι, ὅτι ἐδημιούργησε μίαν ἄλλην ὑπόθεσιν, ὅτι ὑπεξηρέθη, ὅτι διεγράφη μία σελὶς ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Καὶ ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπεκύρωνε τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία παρεπέμφθη εἰς τὸν ἀνακριτήν, διὰ νὰ ἀποκρύψῃ ὅτι ἐκλήθη ὁ Ἀρβανίτης ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ἴδῃ τὰς τορπίλλας; ποῖος εἶναι ἁρμόδιος; Ὁ ἴδιος ὁ μηνυτής, εἶναι ὁ ἴδιος ἐκεῖνος ποὺ θὰ ἐπεκύρωνε τὴν ἀκρίβειαν τῆς ἀντιγραφῆς τοῦ ἐγγράφου.

§326Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐὰν ἡ πρᾶξις παραλείψεως ἐγένετο ἀπὸ σκοποῦ, θὰ ἦτο ἀνεξήγητος, διότι θὰ ὑπῆρχε τὸ συμφέρον....

§327Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πῶς ἐγένετο;

§328Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.)... καὶ τοῦτο μὲ ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν τοῦ ἐγγράφου ἐξέφυγε μία φράσις.

§329Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ τὸ πλαστὸν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ μίαν μεγάλην ἐντύπωσιν καὶ ἐγένετο ἀγόρευσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ράλλη, ὅτι κατερρακώθη τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Καββαδία. Καὶ ἐγένετο προσπάθεια νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ἐγένετο προσπάθεια νὰ πιστευθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐγένετο παράλειψις, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ἓν τοιοῦτον στοιχεῖον νὰ παραλειφθῇ ἐκ μέρους τοῦ κ. Καββαδία εἰς βάρος τοῦ Ἀρβανίτη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγώ, καταλήγων ἐπὶ τοῦ ζητήματος, νομίζω, ὅτι ἀσφαλῶς ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως ἀπεκατεστάθη ἡ τιμὴ δύο τιμίων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀρκῇ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκέσῃ διὰ τὴν Βουλήν. Μίαν πρότασιν θὰ εἶχον νὰ κάμω, ἐπειδὴ δέ, δυστυχῶς, μόνη ἡ ψῆφος μου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκέσῃ εἰς τοῦτο, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴ μόνη νὰ διατάξῃ τὴν συγκρότησιν μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα. Καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ πορίσματος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο, εἰμὴ ὅτι ἢ ὁ Φωκᾶς καὶ ὁ Ἀρβανίτης, ἀποδεικνυόμενοι καταχρασταί, θὰ πᾶνε φυλακή, ἢ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ θὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀνεπάρκεια καὶ ἡ κακοήθης συκοφαντία τοῦ κ. Καββαδία.

§330Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Καββαδίας εἶναι τόσον ἱκανὸς καὶ δὲν εἶναι ἱκανὸς κανεὶς νὰ τὸν βάλῃ στὸ στόμα του, ὅπως γνωρίζει ὁλόκληρον τὸ Ναυτικόν, ὅπως γνωρίζουν καὶ τόσοι ἄλλοι.

§331Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φρονεῖ, ὅτι ἔχει πλήρη συναίσθησιν τῶν καθηκόντων του. Ὅταν ἔχῃ καθῆκον νὰ ἀμύνεται ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ πράττει χωρὶς νὰ διστάσῃ. Ἀλλ’ ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Συνάδελφος ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἑξῆς δίλημμα, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ τελευταῖαι δοκιμαὶ ἀπέδωκαν πλήρη ἀποτελέσματα, καταλήγων εἰς τὸ πόρισμα ὅτι ἐδῶ ἐνδέχεται νὰ συμβαίνουν δύο τινά· ἢ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν δευτέραν μεγάλην Ἐπιτροπὴν ἦσαν ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει αἱ τορπίλλαι νὰ θεωρηθοῦν ὅτι εἶναι καλαί, ἢ ἐσυκοφάντησαν ἐν γένει δύο ἐντίμους ἀξιωματικούς. Ὁ κ. Συνάδελφος προκαλεῖ ἐνέργειαν καὶ μάλιστα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν μετατόπισιν τῶν εὐθυνῶν. Τοιαύτη πρόθεσις δὲν ἐδόθη διὰ νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑπολήψεως ἀξιωματικοῦ τινος. Ἡ πολιτική μου πεῖρα, Κύριοι, μοῦ ἐπιβάλλει ὅπως προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν λύσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τῆς περιπλόκου, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἤδη.

§332Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα ἐν τούτοις βεβαιοῦν τὴν κακὴν ποιότητα τῶν μετάλλων.

§333Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Συγχωρήσατέ με νὰ μείνω ἐπὶ τῆς θέσεώς μου.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§335Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ἀγορεύσεώς μου, λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας θὰ συντομεύσω ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερον. Θὰ παρακαλέσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν μοῦ λείπει ἓν στοιχεῖον καὶ τοῦτο διότι δὲν εἶχον μελετήσει τὸ ζήτημα καὶ σήμερον κατὰ πρώτην φορὰν μοῦ ἐδόθησαν πληροφορίαι. Μοῦ λείπει τὸ ἑξῆς στοιχεῖον· διατὶ ἂν εἶναι ἀληθὲς αἱ τορπίλλαι ὅταν ἔφθασαν εἰς τὸν Πειραιᾶ δὲν παρελήφθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν ἐδοκιμάσθησαν καὶ δὲν ἀπεθηκεύθησαν ἀμέσως; Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι, ποία εἶναι ἡ πρέπουσα κατὰ τὴν ταπεινὴν γνώμην μου ναυτικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος. Μετὰ λύπης μοῦ ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λέγῃ, ὅτι τί θέλετε νὰ συζητῆτε τώρα ἕνα προϋπολογισμὸν ἑνὸς λήγοντος ἔτους, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁπλῶς ἀπολογισμός.

§336Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐφ’ ὅσον καὶ σεῖς πιστεύετε ὅτι δὲν χρειάζεται μεγάλη συζήτησις, πῶς λέγετε μόνον δι’ ἐμέ; Τὸ βλέπετε ὅτι κινδυνεύει νὰ φθάσωμεν τὰς 15 ἡμέρας, λοιπὸν εἶναι προϋπολογισμὸς ἢ ἀπολογισμὸς αὐτός;

§337Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς παρουσιαζόμενος εἶναι ἡ ἐνσάρκωσις τῆς ὅλης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν προγραμματικῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ ἀσχοληθῶ εἰδικῶς σήμερον ἐπὶ τῆς Ναυτικῆς πολιτικῆς. Πρὸ καιροῦ, πρὸ εἰκοσαετίας, ἔχω γράψει μίαν ἔκθεσιν ὡς μέλος Ναυτικοῦ ἐπιτελείου ἐπὶ Κυβερνήσεως Θεοτόκη περὶ Ναυτικῆς παρασκευῆς τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ τὴν ἀναγνώσῃ, ἂν τρέφῃ ἔστω καὶ μικρὰν ἐκτίμησιν πρὸς ἐμέ.

§338Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Πολλήν.

§339Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ τοῦ συστήσω ἐπίσης καὶ εἰς πάντα τυχὸν ἐνδιαφερόμενον διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ναυτικῆς παρασκευῆς τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀναγνώσῃ καὶ τὸν «Οἰκονομικὸν Ταχύδρομον» τῆς 16 Ἰουνίου 1926, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν Ἑστίαν τοῦ Σεπτεμβρίου 1926, περὶ ρυθμίσεως τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος τοῦ Ναυτικοῦ. Ἡ Ναυτικὴ πολιτικὴ παντὸς Κράτους, κύριοι, ἐξαρτᾶται ἀπὸ πολλὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαριθμήσω καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάσω ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον. Πρῶτον ἀπὸ τὴν ἠθικοπλαστικὴν δύναμιν ἑνὸς λαοῦ, δεύτερον ἀπὸ τὴν Γεωγραφικὴν θέσιν, τρίτον ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, τέταρτον ἀπὸ τὴν δύναμιν τῶν ἀντιπάλων κρατῶν, πέμπτον ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν τοῦ συντελεστοῦ μεταξὺ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν, ἕκτον ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας καὶ 7ον ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιρροὴν τὴν ὁποίαν ἔχει μία ναυτικὴ παρασκευὴ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἠθικοπλαστικὰς δυνάμεις εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, πρῶτον θὰ εἴπω ὅτι ἡ σχετικὴ δυναμικότης ἑκάστου λαοῦ ἐπηρεάζει τὴν Ναυτικὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν Ναυτικὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιβαίνουν Ἄγγλοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλλίτερον ἀπὸ τὸ Τουρκικὸν Ναυτικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιβαίνουσι Τοῦρκοι. Ἑπομένως αὐτὴ αὕτη ἡ ἠθικοπλαστικὴ δυναμικότης τοῦ λαοῦ ἐπηρεάζει τὰ μέλη καὶ τὴν Ναυτικὴν παρασκευὴν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ συντελεῖ τὰ μέγιστα εἰς τὴν νίκην. Ὡς παράδειγμα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως πόσον τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν πράγματι ἐθαυματούργησεν ὄχι διότι εἶχε τὸν σημερινὸν Ναύσταθμον καὶ ὑπουργεῖα νὰ τοῦ προμηθεύῃ τὰ μέσα, ἀλλὰ διότι τὰ πρόσωπα εἶχον τὴν ἱκανότητα ἡ ὁποία συντελεῖ εἰς τὴν πολεμικὴν δύναμιν ἑνὸς ναυτικοῦ. Σήμερον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπηρεάζει τὰ μέγιστα καὶ τὸν Στρατὸν καὶ τὸ Ναυτικόν, εἰς πᾶν Κοινοβουλευτικὸν Κράτος, τὸ Κοινοβούλιον. Νομίζω ὅτι ἡ νίκη ἑνὸς Στρατοῦ καὶ ἡ νίκη ἑνὸς Ναυτικοῦ εἰς μίαν ναυμαχίαν δὲν εἶναι κατὰ μέγιστον ἔργον τοῦ στρατηγοῦ ἢ ναυάρχου, ἀλλ’ ἀπεργάζεται κατὰ μέγιστον μέρος μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον καταρτίζει τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατήρτισε ἕνα στρατὸν ἢ ἕνα ναυτικὸν δὲν εἶναι ὁ στρατηγὸς ἢ ὁ ναύαρχος, ἀλλ’ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπορρέει ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον. Ἑπομένως πρέπει ν’ ἀναλογιζώμεθα ὡς μέλη τοῦ Κοινοβουλίου τὰς μεγίστας εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχομεν διὰ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ. Καὶ θεωρῶ καθῆκον τιμῆς ν’ ἀναφέρω, ὅτι μεταξὺ τῶν συγχρόνων πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν τὸ 1890 ἐξῆλθον τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς ὡς ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἔκαμαν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶχον τὴν ὀξυτέραν ἀντίληψιν τῆς Ναυτικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας, εἶναι ὁ Χαρίλαος Τρικούπης, ὁ Γεώργιος Θεοτόκης, ὁ Νικόλ. Στράτος καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Εἶναι ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀφῆκαν μεγάλα ἴχνη τῆς διαβάσεώς των εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ τῆς ἐπιρροῆς των ἐπ’ αὐτοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, Κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ναυτικῆς παρασκευῆς καὶ δὲν ἀρκοῦν αἱ ξέναι ἀποστολαί. Ἔχομεν γαλλικὸν κανονισμὸν εἰς τὸν στρατόν, ἔχομεν ἀγγλικὸν κανονισμὸν εἰς τὸ ναυτικόν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν οὔτε γαλλικὸν στρατόν, οὔτε ἀγγλικὸν ναυτικόν. Δυστυχῶς δὲ βαρύνει τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν ἀπὸ τοῦ 1915 ἡ εὐθύνη ὅτι ἐξώθησαν αὐτὸ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Χώρας, ἁπαξαπάντων τῶν κομμάτων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, ἀναμίξαντες τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸ ναυτικόν, ἐξώθησαν αὐτὸ εἰς τὸ νὰ διαιρεθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς πολιτικὰ κόμματα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ εἰς τὰ 1922, ὁπότε οὔτε κἂν εἶχον ἰδέαν νὰ πολιτευθῶ, διότι δὲν ἐπολιτεύθην μόνος μου, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὅταν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 μὲ ἐκάλεσε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς τάξεις τοῦ ναυτικοῦ, δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπανέλθω, διότι καὶ τότε ἀκόμη εἶχον εἰσχωρήσει εἰς τὸ ναυτικὸν αἱ διαιρέσεις εἰς κόμματα καὶ φατρίας. Καὶ ἔκαμα τὴν σκέψιν ἢ ὅτι καὶ ἐγὼ ἔπρεπε νὰ γίνω κομματάρχης ἀξιωματικὸς ἢ ὅτι δὲν θὰ καθίστατο δυνατὸν χωρὶς νὰ γίνω νὰ ὑπηρετήσω, διότι θὰ ὑφιστάμην τὰς συνεπείας τῶν κομμάτων καὶ τῶν κομματαρχῶν. Καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἐγκαταλείψω ἓν στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπὸ νεότητός μου πολὺ ἀπέκλινον. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ προσωπικὸν τοῦ ναυτικοῦ, νομίζω ὅτι μετὰ χαρᾶς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον θ’ ἀκούσῃ ὅτι ὡς ἀνθρωπίνη ζύμη εἶναι πρώτης τάξεως καὶ τοῦτο ἐπεμαρτύρησαν πάντοτε καὶ πρὸς ἐμὲ τὸν ἴδιον προσωπικῶς καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ξένων ἀποστολῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ ξένοι, ὅσον ἀφορᾶ τὰ γενικὰ ἐκεῖνα ἐλαττώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τὰ μεγαλείτερα πάντων, τὴν ἔλλειψιν συναισθήσεως πρὸς τὸ καθῆκον καὶ τὸ φίλερι ἀντελήφθησαν ὅτι ἐπισκιάζουν τὰ προσωπικὰ αὐτοῦ προτερήματα. Καὶ ἐπὶ τούτων δέον νὰ στηριχθῇ ἡ ὀργάνωσις τῆς στρατολογίας. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι μακρός, Κύριε Ὑπουργέ, καὶ δὲν ἔχω λόγον νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς στρατολογίας, ὅταν συζητῶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως τὸ ζήτημα τῆς ναυτικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἔχομεν ναύτας εἰς τὸ ναυτικόν; Ἔχομεν μπακάληδες, ἔχομεν ψωμάδες, φουρνάρηδες κατὰ τὰ 7)10, ἴσως καὶ περισσότερον, καὶ μόνον κατὰ τὰ 3)10 ἔχομεν ναυτικούς. Προσέξατε. Χρηστὸς πολιτευόμενος, ὡς σεῖς, φροντίσατε αὐτὸ τὸ σπουδαῖον ζήτημα τῆς στρατολογίας νὰ τὸ κανονίσητε, διότι δὲν ἔχομεν ναύτας, ἔχομεν ἐπαγγελματίας τῆς ξηρᾶς καὶ φροντίσατε νὰ σώσητε αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐφαρμόζοντες ἓν μικτὸν σύστημα.

§340Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Εἶναι ἤδη ὑπὸ μελέτην.

§341Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς συγχαίρω. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ταχεῖα των προαγωγή, γενομένη λόγῳ τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, εἶναι εἰς βάρος τῆς πείρας. Ἐγὼ διὰ νὰ γίνω πλωτάρχης διήνυσα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ 20 ὁλόκληρα ἔτη, εἶμαι σχεδὸν συνομήλικος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἶμαι κατά τι πρεσβύτερος, ὥστε γνωρίζει καὶ οὗτος ὁποία ἦτο ἡ προαγωγὴ ἡ παλαιά. Οἱ σημερινοὶ ἀξιωματικοὶ προβιβάζονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου ἐντὸς ἓξ ἐτῶν ἢ ἑπτὰ ἐτῶν. Δεύτερον στοιχεῖον, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ γεωγραφικὴ θέσις ἑνὸς Κράτους. Ἡ Ἑλβετία δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ στόλον, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην, ἡ Ἀγγλία ἔχει ἀνάγκην, ἀλλὰ εἰς τὴν γεωγραφικήν μας θέσιν, πολύτιμον, μοναδικὴν ἐν τῇ Μεσογείῳ, πρέπει νὰ δώσωμεν ἀξίαν διότι ἂν τὴν ἀφίσωμεν ὡς ἔχει θὰ τὴν παρομοιάσω μὲ ἓν οἰκόπεδον εἰς τὴν Πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον ὁ ἰδιοκτήτης του τὸ φυτεύει γρασίδι. Ὑποθέτω ὅτι διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῇ κανεὶς ἕνα τοιοῦτον οἰκόπεδον, τοιαύτης θέσεως γεωγραφικῆς, πρέπει νὰ οἰκοδομήσῃ οἰκοδομήν, καὶ αὐτὴ εἶναι ὁ νέος Ναύσταθμος περὶ τοῦ ὁποίου κατωτέρω θὰ ὁμιλήσω. Τρίτον στοιχεῖον ἐπηρεάζον τὴν ναυτικὴν πολιτικὴν ἑνὸς Κράτους εἶναι ἡ ἐξωτερική του πολιτική. Παράδειγμα ὁ Γουλιέλμος Βʹ ὁ πρώην αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας, ὅταν ἀπεδίωξε τὸν Βίσμαρκ καὶ ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἀποικιακὴν πολιτικὴν ἔκαμε τὸν τρομερὸν ἐκεῖνον στόλον, τὸν ὁποῖον εἴδομεν κατὰ τὸν πόλεμον. Ἡ Ἰταλία σήμερον τὴν αὐτὴν ἀκολουθεῖ ἀποικιακὴν πολιτικήν. Θέλουσα νὰ δώσῃ διέξοδον εἰς τοὺς πληθυσμοὺς της εἶναι ἠναγκασμένη ἐπίσης νὰ τονώσῃ τὸ Ναυτικόν της. Ἂς ἐξετάσωμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλὰς σήμερον πλέον δὲν ἔχει ἄλλο νὰ πράξῃ ἢ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν σοφὴν συμβουλὴν τοῦ Περικλέους θνήσκοντος, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τοὺς Ἀθηναίους: «προσέξατε, σᾶς ἔκαμα πολέμους καὶ σᾶς ἐμεγάλωσα, προσπαθήσατε νὰ μὴ μεγαλώσετε περισσότερον, διότι δὲν ἔχετε πλέον τὴν δύναμιν νὰ συγκρατήσητε καὶ ἄλλας κτήσεις». Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν ἐξάντλησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν μετὰ τὸν πόλεμον καὶ μετὰ τὴν ἐντατικὴν πολιτικὴν τὴν πολεμικήν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 μέχρι τοῦ Αὐγούστου 1922, ἤτοι ἐπὶ 101 ἔτη, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην τονώσεως ὄχι μόνον τῶν ὑλικῶν της δυνάμεων, τοῦ ἐδάφους της, τῆς διοικήσεώς της, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην τονώσεως καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου της ὑλικοῦ. Διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις ἐν τῷ στρατῷ καὶ τῷ ναυτικῷ ἀνέρχονται περίπου εἰς 40%, ὅτι οἱ ὑποψήφιοι τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Δοκίμων ἀπορρίπτονται κατὰ 50% λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος, ὅτι 30% εἶναι οἱ ἑλονοσοῦντες καὶ φυματιῶντες ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι ἐξ ὅσων ἀναγινώσκω ἡ φυλὴ καὶ ἀπὸ σωματικῆς ἀπόψεως κουράζεται ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ. Ὅλα αὐτὰ θέλουν τόνωσιν. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἦτο πολιτικὴ ἀφροσύνη ἐὰν ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον γεννεὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν τηρήσῃ πολιτικὴν εἰρηνικήν, ὅσον εἶναι δυνατόν, καὶ λάβῃ μέρος εἰς ἕνα τυχοδιωκτικὸν ἐπιθετικὸν πόλεμον. Ἐπομένως ἀπὸ Βαλκανικῆς μὲν ἀπόψεως πρέπει νὰ εἶναι φίλη πρὸς τοὺς δύο τοὐλάχιστον ἐκ τῶν τεσσάρων γειτόνων της, ἀπὸ Εὐρωπαϊκῆς δὲ ἀπόψεως πρέπει, σχετικῶς μὲ τὴν γεωγραφικήν της θέσιν, νὰ εἶναι μὲν πάντοτε φίλη πρὸς τοὺς κατὰ ξηρὰν ἰσχυρούς, ἀλλὰ νὰ εἶναι στενώτατα συνδεδεμένη πρὸς τὴν κατὰ καιροὺς θαλασσοκράτειραν, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὕτη. Σήμερον εἶναι ἡ Ἀγγλία, αὔριον πιθανὸν νὰ εἶναι πάλιν ἡ Ἱσπανία. Συμφώνως μὲ ταῦτα, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς λογαριάζουν, διότι τὸ νὰ θέλῃ τις φίλους εἶναι βεβαίως καλόν, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ τὸν θέλουν καὶ νὰ τὸν χρειάζωνται, δέον ἡ Ἑλλὰς νὰ τονώσῃ τὴν γεωγραφικήν της θέσιν, διότι ἡ γεωγραφική της θέσις εἶναι τὸ πολυτιμότερον στοιχεῖον, ὁ πολυτιμότερος πόρος, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ εἰσφέρῃ εἰς σύμμαχόν της Μ. Δύναμιν. Ὁ θαλασσοκράτωρ οὐδὲ ἀπὸ τὰ θωρηκτά μας ἔχει ἀνάγκην, οὐδὲ ἀπὸ τὰ ὑποβρύχιά μας, οὐδὲ ἀπὸ τὰς τορπίλλας, διότι ἀρκεῖ ἕνα τσὲκ διὰ νὰ τὰ ἀγοράσῃ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀγοράσῃ δι’ ὁσωνδήποτε χρημάτων, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἵνα ἀποκτήσῃ ἡ Ἀγγλία, ὡς τὴν Μάλταν, ἐνεπλάκη εἰς ἕνα πόλεμον διαρκῆ πρὸς τὸν Ναπολέοντα, εἶναι ἡ γεωγραφικὴ θέσις, καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς γεωγραφικῆς μας θέσεως εἶναι ὁ Ναύσταθμος, εἷς Ναύσταθμος, ὁ ὁποῖος χρειάζεται ὄχι διὰ νὰ ἐπισκευάζῃ τὸ «Κιλκὶς» καὶ τὴν «Λῆμνον», ἀλλὰ διὰ νὰ δύναται νὰ εἶναι ὁρμητήριον ἑνὸς μεγάλου στόλου Μεγάλης Δυνάμεως δρῶντος ἐν τῇ Ἀνατολικῇ λεκάνῃ τῆς Μεσογείου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ἀναγκαῖον, εἶναι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἀκριβῶς διὰ νὰ μᾶς λογαριάζουν χρειάζεται νὰ εἴμεθα καὶ κατὰ ξηρὰν ἰσχυροί. Καὶ νομίζω ὅτι τὸ πρώτιστον στοιχεῖον τῆς τονώσεως τῆς κατὰ ξηρὰν δυνάμεως εἶναι ὁ ἐξοπλισμὸς τοῦ πεζικοῦ, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν μόνον 100.000 ὅπλα, τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα παρηγγείλαμεν κακῇ τῇ μοίρᾳ ἐπὶ Δικτατορίας εἰς καρεκλοποιεῖα κλπ., βεβαίως δὲν εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ μᾶς καταστήσωσι σεβαστοὺς καὶ νὰ ἔχωμεν πλεονεκτήματα εἰς συμμαχίαν μετὰ Μ. Δυνάμεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εὕρωμεν τάχιστα ὅπλα. Εἰς ἄλλην ἡμέραν εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν ἀποδίδω σημασίαν εἰς τὸ σύστημα τοῦ ὅπλου, ἂν θὰ εἶναι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο ἢ τὸ ἄλλο. Ἀποδίδω σημασίαν εἰς τὸν ταχὺν ἐξοπλισμὸν τοῦ πεζικοῦ δι’ οἱωνδήποτε ὅπλων. Καὶ νομίζω ὅτι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν οἱονδήποτε ὅπλον στρατοῦ ἐν ἐνεργείᾳ, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν τάχιστα διὰ χρεωλυτικῶν δόσεων ἐντὸς 10ετίας ἢ 15ετίας τὸ πολύ. Τέταρτον στοιχεῖον εἶναι ἡ δύναμις τῶν ἀντιπάλων. Ἐλέχθη πολλάκις καὶ ἀνησύχησεν ἐνταῦθα ἡ Κοινὴ Γνώμη ὅτι ἡ Τουρκία ἐπισκευάζει τὸ «Γκαῖμπεν». Νομίζω ὅτι ἂν ἡ Τουρκία ἐπισκευάζει τὸ «Γκέμπεν» ὑπεύθυνος εἶναι εἰς ἀκέραιον ἡ Ἑλλάς. Δὲν εἶχε κανένα λόγον ἡ Τουρκία νὰ ἐπισκευάσῃ τὸ «Γκαῖμπεν», διότι δὲν δύναται νὰ τὸ παρατάξῃ βεβαίως κατὰ τῆς Ρωσσίας. Ἡ Τουρκία ἐπισκευάζει τὸ «Γκαῖμπεν», διότι τὴν κατεστήσαμεν ἡμεῖς καχύποπτον πρὸς ἡμᾶς. Τὴν κατεστήσαμεν καχύποπτον διὰ πομπώδους διαφημίσεως τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς ἐν Ρώμῃ καὶ προσέτι τὴν κατέστησε καχύποπτον ἡ Δικτατορία διὰ τῶν παραγγελιῶν τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τὸ Ναυτικόν. Ἄμεσος ἀπάντησις ἦτο ἡ ἐπισκευὴ τοῦ «Γκαῖμπεν». Πρέπει βεβαίως νὰ λογαριάζωμεν τὴν Τουρκίαν διὰ τὰς παρασκευάς της, ἀλλὰ νὰ ἑπώμεθα ἡμεῖς, οὐδέποτε νὰ προηγούμεθα καὶ νὰ προκαλοῦμεν. Θέλω ἐπίσης νὰ ἄρω μίαν πλάνην πολλῶν, νομιζόντων ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ ἀμυντικὴ παρασκευὴ καὶ ἄλλη ἡ ἐπιθετικὴ παρασκευή. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, ἀγοράσατε ποτε ἓν περίστροφον, δὲν ἐφαντάσθητε βεβαίως νὰ ζητήσετε ἀμυντικὸν περίστροφον ἢ ἐπιθετικὸν περίστροφον. Ἕνα εἶναι τὸ περίστροφον καὶ μία εἶναι ἡ καλὴ ἄμυνα: ἡ ἐπίθεσις. Ἑπομένως νὰ μὴ ἀπατώμεθα ὅτι ὑπάρχει ἀμυντικὴ ναυτικὴ παρασκευή. Οὔτε ἀμυντικὴ οὔτε ἐπιθετικὴ ὑπάρχει. Μία εἶναι ἡ ναυτικὴ παρασκευή. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβῶς σὰν τὸ ράδιον εἶναι τὸ μυαλό. Ἡ Τουρκία φοβερῶς ἐπισκευάζει τὸ «Γκαῖμπεν». Τί ποιήσωμεν; Πρέπει νὰ ἀγοράσωμεν καὶ ἡμεῖς ἕνα «Γκαῖμπεν» ἢ καὶ μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ «Γκαῖμπεν»; Ἐὰν ἔχωμεν 7.000.000 λίρας καὶ κάμνωμεν ἓν μεγαλύτερον αὐτοῦ καὶ ἐὰν ἔχωμεν ἄλλο 1.000.000 λίρας κατ’ ἔτος διὰ κίνησιν καὶ συντήρησιν, νὰ διαθέτομεν διὰ τὴν συντήρησίν του. Αὐτὸ εἶναι τὸ εὐκολώτερον τῶν πραγμάτων. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ Κοινοβούλιον δύναται νὰ συζητήσῃ τὰ θέματα τῆς ὑπεροπλίας, διότι εἶναι Πολιτικὸν καὶ οὐχὶ Τεχνικὸν Σῶμα. Πάντως δὲν πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας, ὅπως τὰς ἔχωμεν σταυρώσῃ σήμερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπέρασε ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἕνα λαμπρὸν νομοσχέδιον περὶ ἀνωτάτου Συμβουλίου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§342Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Μάλιστα ὑπάρχει.

§343Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὑπάρχει καὶ σᾶς συγχαίρω. Πατήρ του ὑπῆρξε πρὸ 18 ἐτῶν ὁ ἀείμνηστος Στέφανος Δραγούμης. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐνεργείας της σχετικῶς μὲ τὴν ναυτικὴν παρασκευὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ Γκαῖμπεν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ καλυτέρα παρασκευὴ θὰ εἶναι ἡ διπλωματικὴ συνεννόησις μετὰ τῆς Τουρκίας σχετικῶς μὲ τὸ Ναυτικόν, δι’ ἑνὸς συμφώνου ἀναστολῆς ναυπηγήσεων ἑκατέρωθεν, καὶ κἄποια ἐγγύησις ἡ ὁποία νὰ ἀσφαλίζῃ τὸ σύμφωνον τοῦτο. Περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω κατόπιν. Στοιχεῖον πέμπτον εἶναι ἡ ἀναλογία τοῦ Ναυτικοῦ πρὸς τὸν στρατόν. Ἡ Ἀγγλία προπολεμικῶς δὲν εἶχεν μεγάλας δαπάνας, σήμερον δαπανᾷ ἴσον ποσὸν διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικόν. Ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς ὑπάρχει ἡ ἐσφαλμένη γνώμη ὅτι εἴμεθα πρωτίστως ναυτικὸν ἔθνος ἐν πολέμῳ. Δὲν εἴμεθα πρωτίστως ναυτικὸν ἔθνος οὔτε ἐν εἰρήνῃ. Εἴχαμεθα γεωργικὸν κυρίως ἔθνος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς καὶ δευτερευούσης εἴμεθα ναυτικόν, ἀλλ’ ἐν πολέμῳ εἴμεθα πρωτίστως στρατιωτικὸν ἔθνος καὶ δευτερευόντως ναυτικόν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχωμεν ναυτικόν, οὐδέποτε ὅμως πρέπει νὰ νομίζωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξαντλῶμεν διὰ τὸ ναυτικὸν οἰκονομικὰς δυνάμεις μεγαλυτέρας τῆς ἀναλογίας τέσσερα πρὸς ἕν. Καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τῆς ναυτικῆς πολιτικῆς. Ἐπὶ 9000 ἑκατομμυρίων δαπανῶμεν 675 ἑκατομ. κατ’ ἔτος, κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν. Δὲν εἶναι τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 420,000 πλέον 55.000.000 ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων. Ὑπάρχει ὁ Ἐθνικὸς στόλος (ὑπάρχουσι αἱ ναυτικαὶ συντάξεις, ὑπάρχει ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα, τὰ θύματα πολέμου,

§344Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου.

§345Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Βεβαίως, ὑπάρχει καὶ μία λανθάνουσα δαπάνη, ἡ ὁποία ἀναβιβάζει εἰς 7½% τὰς ὁλικὰς δαπάνας διὰ τὸ ναυτικόν.

§346Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ποία δαπάνη;

§347Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἀμέσως θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Εἶναι τὸ τοκοχρεωλύσιον τῶν δανείων μὲ τὰ ὁποῖα ἠγοράσαμεν τὰ τρία θωρηκτὰ τύπου Ψαρρὰ καὶ πληθὺν ἄλλων. Ἀπέθανον τὰ θωρηκτὰ καὶ τὸ ὑλικόν, ἀλλ’ ὄχι τὰ τοκοχρεωλύσια.

§348Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.) Ὑπάρχει καὶ ἡ ἐπικουρία τοῦ ἐθνικοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης τοῦ Στόλου.

§349Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὸ εἶπεν.

§350Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι δαπάναι τὰς ὁποίας πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν πρέπει νὰ εἴπῃ τις ὅτι αὐτὸ δὲν λογαριάζεται, ἀνέρχεται δὲ τὸ μὲν κεφάλαιον ἀπὸ τοῦ 1881 εἰς 160.000.000 φρ. χρυσᾶ, περίπου, ἀπὸ τὴν ὥραν ποὺ ὁ μακαρίτης Τρικούπης Χ. ἠγόρασε τὰ τρία θωρηκτὰ μέχρι τοῦ σημείου ποὺ ἠγοράσθησαν τὰ ἀντιτορπιλλικὰ τύπου Πάνθηρ κτλ. Εἶναι τὸ ὅλον περίπου 6½ ἑκατομ. λίρες. Διὰ τὸν Ἀβέρωφ ἐπὶ 30,000,000 φρ. χρ. τὰ εἴκοσι τρία ἔδωσε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἑπομένως κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου αἱ ὁλικαὶ δαπάναι ναυτικοῦ εἶναι περὶ τὰ 675 ἑκατομ. κατ’ ἔτος. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐὰν τυχὸν εἶσθε θιασώτης, κ. Ὑπουργέ, τῆς ἰδέας νὰ γίνῃ ἡ πολεμικὴ ναυτικὴ παρασκευὴ διὰ δανείου, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Τὰ τρία θωρηκτὰ ἀπέθανον, τὸ «Κιλκὶς» καὶ «Λῆμνος» ἀπέθανον, ἀλλὰ κατόπιν τούτων τὰ τοκοχρεωλύσια θὰ περάσουν πολλὰ χρόνια ἵνα ἀποθάνουν. Ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσητε αὐτὴν τὴν τακτικήν, θὰ ἔλθῃ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μετὰ δύο γενεὰς θὰ εἶναι τοκοχρεωλύσιον διὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν πλοῖα τὰ ὁποῖα ἤδη ἔχουσι ἀποθάνῃ. Εἶναι ὀλέθριον σύστημα ὁ ἐξοπλισμὸς διὰ δανείων, ἀκόμη δὲ χειρότερον εἶναι δι’ ἡμᾶς τοὺς μὴ ἔχοντας ἰδίαν ναυτικὴν σιδηροβιομηχανίαν, εἶναι αἱμορραγία οἰκονομικὴ ἀκράτητος συναλλάγματος πρὸς τὸ ἐξωτερικόν, χωρὶς αὕτη νὰ ὀργώνῃ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο εἶχεν ἀντιληφθῇ ὁ μακαρίτης Παῦλος Καλλιγᾶς, ὅταν ἤκουσα δὲ αὐτὸν ἀγορεύοντα ᾐσθάνθην τὴν βαρύτητα τοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη ἀπὸ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀφοῦ εἶπεν εἰς ἕνα γίγαντα πολιτικὸν τὸν Χ. Τρικούπην: προσέξατε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμά σας τὸ ὁποῖον εἶναι λαμπρόν, ἀλλὰ μὴ ἀρχίσητε ναυτικὰς παρασκευὰς μὲ δάνεια, διότι θὰ ἀγάγωσιν καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν — ἡ ὁποία τότε συνεδέετο οἰκονομικῶς μετὰ τοῦ Κράτους διὰ τῶν δανείων της — εἰς χρεωκοπίαν καὶ καταστροφήν. Μετὰ 6 ἔτη ἐπηλήθευσε, διότι ἡ Ἑλλὰς ἐχρεωκόπησε. Ἦτο πολιτικὸς τοῦ ὁποίου τὸν χαρακτῆρα θαυμάζομεν σήμερον. Ἀντιθέτως εὐεργετικὴ εἶναι ἡ ἀποταμίευσις. Ὁ καταθέτων ἐτησίως χιλίας λίρας ἐπ’ ἀνατοκισμῷ πρὸς 8% ἔχει μεγάλην ὠφέλειαν. Ἐνῷ ὁ δανειζόμενος μετὰ 40 ἔτη ἔχει 40 τοκοχρεωλύσια τῶν ὁποίων τὸ ἄθροισμα ἀνέρχεται εἰς 3000 λίρας. Ἔχομεν καὶ τὸ ταμεῖον τοῦ ἐθνικοῦ στόλου. Πρέπει νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν μέχρις ὅτου τὸ συγκληθησόμενον ἀνώτατον συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συμμετάσχωσι καὶ οἱ 5 ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἄλλως εἶναι περιττὸν— καὶ οἱοιδήποτε στρατιωτικοὶ καὶ ναυτικοὶ ἄνδρες δύνανται νὰ συμβάλωσι εἰς τὴν τεχνικὴν καὶ πολιτικὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος—καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ ναυτικοῦ Συμβουλίου καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου καὶ μόνον ἂν καὶ οἱ 5 ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων μείνουν σύμφωνοι εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ τονωθῇ τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθν. Στόλου διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀποταμιεύσεως, ὅτι δηλ. πρέπει ἅπαξ ἅπαντες οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ προσπαθήσουν ἵνα ἕνα κατώτατον ὅριον κατ’ ἔτος εἰς χρυσὸν νὰ ἀποταμιεύεται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο καὶ νὰ μὴ ἐξοδεύῃ τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ παρὰ ὅταν θὰ ἀνέρχεται εἰς ἓν τοὐλάχιστον ἑκατομμύριον λιρῶν. Σχετικῶς μὲ τὰς οἰκονομίας βεβαίως εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι δύνανται νὰ γίνουν. Διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας καὶ διὰ νὰ μὴ εἶμαι ὀχληρὸς εἰς ἀριθμούς, θὰ εἴπω ὅτι βεβαίως δύνανται νὰ γίνουν οἰκονομίαι 50 ἑκατομμύρια ἀλλ’ ὄχι ἀποτόμως ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἀλλ’ ἐντὸς 4 ἐτῶν καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν διότι μέχρι σήμερον δὲν τὰς ἔκαμεν. Ἀλλὰ ἡ οἰκονομία σχετικὴν μὲ τὸ προσωπικόν, τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἀποτόμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ, ἔχω καθῆκον νὰ ὑποδείξω κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ γίνῃ. Ἀναμφισβητήτως, ἂν τυχὸν τὸ παλαιοπωλεῖον τοῦ στόλου μας ἐλαττωθῇ, πρέπει νὰ γίνῃ ἐλάττωσις τοῦ προσωπικοῦ, ἂν δὲ περισσεύουν σήμερον, θὰ περισσεύουν καὶ τότε πολὺ περισσότεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν συχνὰ ἀκούω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ αὐξάνωμεν τοὺς ἀξιωματικούς, νὰ τοὺς κάνωμεν τρεῖς εἰς τὴν δεκάραν καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν φερόμενοι ὡς μητρυιὰ ἀφ’ οὗ τοὺς ἐπροβιβάσαμεν καὶ τοὺς ηὐξήσαμεν νὰ τοὺς εἴπωμεν: «δὲν σᾶς χρειαζόμεθα, ὁρίστε στὰ σπίτια σας». Τὸ μόνον μέσον εἶναι νὰ ὁρισθοῦν ἐφ’ ἅπαξ τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ τὰ ὁποῖα χρειάζεται ἡ Ἑλλὰς ἐντὸς τῶν λογικῶν ὁρίων τῶν οἰκονομικῶν μας καὶ ὑπηρεσιακῶν μας συνθηκῶν καὶ νὰ μὴ γίνεται προβιβασμὸς μέχρις ὅτου ὁ περισσεύων ἀριθμὸς κατασταλάξῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν ὁ ὁποῖος θὰ ὁρισθῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ σταματήσῃ ἡ προαγωγὴ ἐπ’ ἄπειρον, διότι θὰ σταματήσῃ 15 χρόνια, πρέπει νὰ γίνῃ μία θυσία καὶ νὰ ὁρισθῇ ὅτι μετὰ μίαν ἑξαετίαν θὰ δίδεται μισθὸς ἀνωτέρου βαθμοῦ. Οὕτως εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ πρέποντα στελέχη ἐντὸς 10 ἐτῶν, διότι ἄλλως διὰ τῶν δογμάτων τοῦ Διοκλητιανοῦ θὰ ἔχωμεν ἐπαναστάσεις. Ἑτέρα οἰκονομία, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἶναι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἦτο τόσον ἐρωτευμένος πρὸς τὴν σταθεροποίησιν τῆς λίρας, διότι ἐὰν ἡ λίρα ἔπιπτεν εἴτε ἀποτόμως ἐφάπαξ εἴτε βαθμηδόν, ὅπως ἀποδεικνύω, ὁ ἀντίκτυπος εἰς τὸ ναυτικὸν ἰδίως θὰ ἦτο μέγας. Θὰ εἴχομεν οἰκονομίας ἀπὸ τὰς εἰς χρυσὸν δαπάνας, ἀπὸ τὴν τροφοδοσίαν, διότι ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς θὰ ἔπιπτε, καὶ χωριστὰ τὴν μεγάλην οἰκονομίαν ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀνῆλθεν εἰς 6½ καὶ μετὰ τριετίαν θὰ εἶναι 8½ ἑκατομ. λίραι. Καὶ ἔρχομαι τελευταῖον εἰς τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἐκμεταλλεύσεως διὰ τῆς ναυτικῆς παρασκευῆς. Ἂν ἡ Ἀγγλία σήμερον ἀνακόψῃ ἀποτόμως τὰς ναυπηγήσεις, ριγμὸς καὶ τριγμὸς τῶν ὀδόντων θὰ ἀκουσθῇ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἀγγλίαν. Αἱ ναυτικαὶ παρασκευαὶ ὀργώνουν ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἔδαφος. Εἰς ἡμᾶς συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Εἶναι τὸ δαπανηρώτερον λοῦσο διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἑπομένως ὁ νέος ναύσταθμος θὰ ἄρῃ αὐτὸ τὸ κακὸν διότι, ἀναγκασμένοι νὰ τὸν ἱδρύσωμεν διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν χρυσῆν κλεῖδα δι’ ἄνοιγμα θυρῶν συμμαχιῶν καὶ ἔχοντες ἕνα ναύσταθμον, ὁ ὁποῖος θὰ προσελκύῃ καὶ ξένους στόλους καὶ ἐμπορικὰ πλοῖα, διότι θὰ εἶναι τέλειος, θὰ ἀναπτυχθῇ καὶ τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἔδαφος τῆς χώρας, θὰ γίνῃ τὸ μέγα σχολεῖον ὄχι μόνον τῆς ναυτικῆς βιομηχανίας ἀλλὰ καὶ πασῶν τῶν βιοτεχνικῶν ναυτικῶν καὶ βιομηχανικῶν. Ὁλόκληρος ἡ δαπάνη εἶναι περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια λίρας διὰ νὰ γίνῃ τέλειος, ἀλλ’ ἠμπορεῖ διὰ νὰ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ καὶ νὰ δύναται νὰ μεταφερθῇ ὁ παλαιὸς εἰς τὸν νέον μετὰ δαπάνην 400 χιλιάδων λιρῶν. Καὶ ἐκεῖ τότε θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς ἐξήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σπετσῶν — δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ εἶναι 12 ἢ 10 ἑκατομ., ἀλλὰ πάντως θὰ εἶναι μεγάλη — ἐκ τῆς μεταφορᾶς καὶ τοῦ κεντρικοῦ προγυμναστηρίου καὶ τῆς ναυτικῆς σχολῆς ἡ ὁποία μόνον διὰ νερὸ θέλει χίλιες δραχμὲς τὴν ἡμέραν. Εἰς τὸν νέον ναύσταθμον θὰ συγκεντρωθοῦν τὰ πάντα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς Ἱερᾶς ὁδοῦ καὶ νὰ πωληθῇ τὸ ὑπάρχον κτίριον. Ὁλόκληρον τὸ χρῆμα διὰ τὰς δαπάνας τοῦ νέου ναυστάθμου ἐπὶ 20 ἔτη εἶναι 150 χιλ. λίρας κατ’ ἔτος δηλ. 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι παραγωγικαί, θὰ εἶναι ὡς ἂν τοκίσωμεν κεφάλαιον ἐπὶ πλουτολογικῷ ἀνατοκισμῷ. Ἐκ παραλλήλου πρέπει νὰ τονώσωμεν τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν ὄχι ὅπως τὴν ἔχομεν τονώσει σήμερον ὥστε νὰ λέγουν φύλαττέ με Θεέ μου ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἀπὸ τὴν θάλασσαν φυλάγομαι μόνος μου, πρέπει νὰ τὴν τονώσωμεν κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν καὶ ὄχι μονομερῶς σχετικῶς μὲ τὸ προσωπικόν. Ἂν οἱ παλαιοὶ πλοιοκτῆται ἐτάιζαν τοὺς ναυτεργάτας των φασούλαδα τὸ μεσημέρι καὶ φασόλια γιαχνὴ τὸ βράδυ δὲν πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἀντίθετον νὰ τρώγουν Ἀγγλικὸ μπρέκφερστ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔτρωγα ποὺ ἤμουν ναύαρχος καὶ νὰ χρεωκοπῶμεν τὸ ναυτικὸν κεφάλαιον. Προσέτι νομίζω ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι δύσκολον ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκατόρθωτον ὅτι ἡ ἐμπορική μας ναυτιλία, ἡ ἀκτοπλοΐα τοὐλάχιστον ἐν ἀρχῇ πρέπει νὰ συμπηχθῇ εἰς ἕνα ἀνεξάρτητον αὐτόνομον ὀργανισμὸν ἑνιαῖον ὑπὸ τὴν αἰγίδα μόνον καὶ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κράτους, τὸ ὁποῖον γιὰ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μπῇ μέσα νὰ διοικήσῃ. Νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ δοκιμάσωμεν διὰ τῆς συγκλήσεως ἑνὸς συνεδρίου εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀνταλλαγοῦν γνῶμαι σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα αὐτὸ καὶ ἂν πραγματοποιηθῇ καὶ εὐδοκιμήσῃ καὶ δοθοῦν, δι’ ὡρισμένου τύπου πλοῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρίζῃ τὸ ναυτικὸν ἐπιτελεῖον, ἐπιχορηγήσεις, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δύναται ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ ἑαυτοὺς νὰ ὠφελήσῃ καὶ τὸ Κράτος πλουτοπαραγωγικῶς νὰ ὠφεληθῇ καὶ νὰ ὠφελήσῃ ἐν καιρῷ πολέμου τὸ πολεμικὸν ναυτικόν. Ἐπίσης δέον νὰ ἀποβλέψῃ τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν μετὰ στοργῆς εἰς τὴν ἐν γένει σιδηροβιομηχανίαν τοῦ Πειραιῶς Νομίζω προσέτι ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, κύριε Ὑπουργέ, καὶ τότε ἴσως καὶ τώρα νὰ συνδυάσωμεν τὴν ναυτικὴν καθαρῶς ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοὺς Κλάδους τῶν πληρωμάτων μὲ τὴν θαλασσοπλοΐαν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου τὰ πολεμικὰ πλοῖα δὲν ταξιδεύουν τόσον ὅσον τὰ ἐμπορικά. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀφ’ οὗ ἐφθάσαμεν εἰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας τοιαύτας ὥστε φαίνεται πάρα πολὺ ἡ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις διὰ κάρβουνο καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κινῶμεν τὸν στόλον, νομίζω ὅτι ὑπάρχει κάποιος τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ νεαροὶ ἀξιωματικοὶ καὶ τινὲς κλάδοι τῶν πληρωμάτων νὰ ταξιδεύουν ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων ἰδίως εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν. Ἂς καταλήξω, Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς τὰ συμπεράσματα. 1ον) Ἐκποίησις παντὸς ἀχρήστου ὑλικοῦ μετὰ σύγκλησιν ὀργάνωσιν καὶ γνωμοδότησιν τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὗτινος τονίζω καὶ πάλιν τὴν ἀνάγκην ὅπως συμμετέχουν καὶ οἱ 5 ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, καὶ νὰ προσφωνήσουν ὅλοι, ἄλλως εἶναι ἄχρηστον. 2ον) Ἡ προικοδότησις ἐξ ἀνατοκισμοῦ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Θὰ εἶμαι τῆς γνώμης μέχρι κεφαλαίου 2 ἑκατομ. λιρῶν—θὰ εἶναι κάπως δύσκολον ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου— τὸ κεφάλαιον νὰ μὴ ἐγγίζεται. 3ον) Ἡ ἔναρξις τῆς δημιουργίας τοῦ νέου Ναυστάθμου ὁ ὁποῖος θὰ χρειασθῇ μόνον 3 ἑκατομ. λιρῶν, ἀλλ’ ἐπὶ 20 ἔτη, διὰ νὰ γίνῃ Ναύσταθμος. Ἀπὸ τῆς δαπάνης δὲ τῶν 400 χιλ. λιρῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφέρωμεν τὸν παλαιὸν Ναύσταθμον εἰς τὸν ὁποῖον ὅσα χρήματα ἐξοδεύομεν εἶναι πεταμένα εἰς τὴν θάλασσαν καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ οἰκονομίαν καὶ ὠφέλειαν ἐκ τῆς πλουτολογικῆς ὠφελείας τῆς χώρας. 4ον) Τόνωσιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. 5ον) Κατάργησιν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καὶ ἵδρυσιν κατ’ ἐμὲ ἑνὸς νέου ὑπουργείου εἰδικοῦ διὰ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν, ὑπουργείου σπουδαιοτάτου διότι εἴμεθα ὑπόχρεοι τὴν ἀεροπλοΐαν νὰ τὴν ἀναπτύξωμεν καὶ ἡμεῖς ἀναλόγως καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν κοινὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ δαπάνη τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ὑπουργείου θὰ καλυφθῇ πολλαχῶς καὶ πολλάκις ἀπὸ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας θὰ ἔχομεν ἐκ τῆς συγκεντρώσεως καὶ συγχωνεύσεως τῶν δύο ὑπηρεσιῶν ναυτικοῦ καὶ στρατοῦ εἰς ἕνα νέον ὀργανισμόν. 6ον) Τὸ σύστημα στρατολογίας μικτὸν κληρωτῶν καὶ ἐθελοντῶν, τὸ ὁποῖον συνέστησα καὶ πρὸς τούτοις θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἱδρυθοῦν καὶ πέντε θέσεις στρατολόγων οἱ ὁποῖοι νὰ γνωρίζουν τοὺς πληθυσμούς τοὺς Ψαράδες τοὺς καϊξῆδες, τοὺς καθαρῶς ναυτικούς, ἐξ ὧν θὰ στρατολογοῦν καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται εἰς τὸ ναυτικὸν οὔτε φοιτηταὶ οὔτε μπακάληδες οὔτε ψωμάδες διότι δὲν εἶναι ναυτικοί. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ ἀκολουθήσῃ δύο ὁδούς. Ἢ θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἀπὸ τῆς 25 Μαρτίου 1821 μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου 1922 ὁπότε ἐξαντλοῦσα ἑαυτὴν εἰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς παρασκευὰς εὑρέθη σήμερον αἱμόφυρτος καὶ ρακένδυτος ἢ πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ καθαρῶς φιλειρηνικὴν πλέον πολιτικήν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν Ἕλληνες εἰς τὴν Τουρκικὴν γείτονα δημοκρατίαν, μὲ τοὺς γείτονάς της, νὰ τονώσῃ τὰς ὑλικὰς ἀνθρωπίνους καὶ ἠθικάς της δυνάμεις καὶ νὰ δημιουργήσῃ μίαν νέαν γενεὰν ἡ ὁποία ἐκείνη καὶ μόνον νὰ κρίνῃ μετὰ 33 ἔτη ἂν πρέπει νὰ διαβῇ τοῦ Ἕβρου ἢ ὄχι. (χειροκροτήματα).

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπετσιώτης.

§352Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον. Εἶναι ἡ ὥρα ἐντελῶς ἀκατάλληλος.

§353Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀδύνατον. Συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς 10 ἡμέρας ἤδη καὶ ἔχομεν τόσα σπουδαῖα νομοσχέδια νὰ ψηφίσωμεν. Παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσετε.

§354Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ προϋπολογισμός, ἀπὸ τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ ἀπόψεως ἐξεταζόμενος παρέχει εἰς τὴν Βουλὴν εὐκαιρίαν, οὐχὶ μόνον νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ ἢ νὰ ὑπαγορεύσῃ εἰς αὐτὴν τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως ὡρισμένων κυβερνητικῶν πράξεων. Πλὴν ὅμως τῆς εὐχερείας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ ἐλέγχου τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, παρέχει ἐπίσης τὴν εὐκαιρίαν τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ὑπευθύνων ἄλλως τε διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἐρεύνης τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀποφεύγω νὰ ἐξετάσω συναφῶς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν διεθνῶν της σχέσεων, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει, ἀλλὰ καὶ διότι, προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἡ θέσις εἰς ἣν ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως περιῆλθεν ἡ Ἑλλάς, θὰ ἐζήτουν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅταν ἐπιστῇ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεως, νὰ ὡρίζετο μυστικὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐν πάσῃ εὐρύτητι συζητήσωμεν, ἵνα μὴ ἐκ τῆς συζητήσεως προκύψῃ βλάβη τις τῶν ἐξωτερικῶν συμφερόντων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ, ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συστηματικῶς μέχρι τοῦδε ἀπέφυγε νὰ προβῇ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς δηλώσεις ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἀπέφυγε νὰ πράξῃ τοῦτο εἰς ἄλλας ἀναρμοδίας συγκεντρώσεις καὶ εἰς δηλώσεις διὰ τοῦ τύπου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικρίνω τὸν ἀπόντα Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι νὰ παρίδω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁσάκις ἐπιλαμβάνεται τῆς εὐκαιρίας νὰ παρέχῃ μαθήματα εὐπρεπείας πρὸς τὴν Βουλὴν, διέπραξεν ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μίαν σοβαρωτάτην παράλειψιν. Θὰ ἠδυνάμην ἴσως νὰ ἐπικρίνω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὰ ἀλλεπάλληλα ταξείδια αὐτοῦ εἰς Γενεύην, ὡς καὶ τὰ πλεῖστα, ἰδίως δὲ τὰ δύο τελευταῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χαρακτηρισθοῦν ἀκόμη καὶ ὡς ταξείδια ἀναψυχῆς. Ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ φέρω τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν μέλλουσαν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων τῆς Χώρας.

§355Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τὰ δύο τελευταῖα καὶ ἰδίως τὸ τελευταῖον, ἦτο τὸ ἀναγκαιότατον ἐξ ὅλων καὶ τὸ χρησιμώτερον καὶ τὸ μᾶλλον καρποφόρον.

§356Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομιῶν, ἡ πρώτη, ἡ συσταθεῖσα ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ κ. Ἀθανασίου Εὐταξία, εἶχε ζητήσει, προκειμένου νὰ καταρτισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταρτισθῇ οὗτος ἐντελῶς ἰδιαιτέρως ὑπὸ ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπῆρχον ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δύο καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, συγκεκριμένως ὁ τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου καὶ ὁ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, διὰ νὰ τεθῇ ἐκποδὼν ἡ ὑφισταμένη πολυδαίδαλος καὶ ἀλληλοσυγκρουομένη νομοθεσία τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ ἦτο ἴσως ἐπάναγκες νὰ γνωσθῇ καὶ ποίαν ἰδέαν ἔχει ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τότε Πρωθυπουργός. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω ὀλίγας τινὰς κρίσεις τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου περὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ περὶ τῆς βάσεως τὴν ὁποίαν ἀπετέλει αὕτη, τόσον διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θ’ ἀνελάμβανε νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν, ὅσον καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν Ἀντιπολίτευσιν, ἀφοῦ τονίζει τὰς ὁποίας θ’ ἀπετέλει βάσιν ἐλέγχου τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ἀφοῦ τονίζει ὅτι θεωρεῖ καθῆκόν του νὰ ἐξάρῃ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν ἀναφέρει τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης καὶ συνιστᾷ ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αὗται, ἐφόσον ἠθέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς καὶ ἀνορθώσεως τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον οἱ σύγχρονοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ Ἀρχηγοὶ μάλιστα κομμάτων ἐσεβάσθησαν καὶ σέβονται καὶ συμμερίζονται τὰς ὑποδείξεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας τόσον πανηγυρικῶς ἐξαίρουν καὶ διακηρύσσουν. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κατηγόρησε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἔχει πίστιν ἐπὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν οἰκονομιῶν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἂν παρίστατο τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ἤκουε τὰ ὅσα προηγουμένως ἀνέπτυξα περὶ τῶν ὅσων ἐτόνισεν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ἤκουε δὲ κατόπιν ὅσα πρόκειται νὰ ἀναφέρω σχετικῶς πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀσφαλῶς ἂν εἰς ὑμᾶς ἀποδίδει ἔλλειψιν πίστεως διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν οἰκονομιῶν, δὲν γνωρίζω τὶ θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Δυστυχῶς, ὡς καταφαίνεται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν υἱοθέτησε μόνον πολιτικὴν σπατάλης, ἀλλὰ καὶ πολιτικὴν ἀδικίας. Ἀντὶ νὰ συμμορφωθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν, τῆς ὁποίας τὸ ἔργον τόσον πανηγυρικῶς εἶχεν ἐξάρη καὶ νὰ προβῇ κατόπιν τούτου εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ προέβαινεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐζήτησεν ὡς θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς, κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ψήφισιν εἰδικοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ τῷ παρεῖχε τὴν ἐξουσιοδότησιν ὅπως δι’ ἁπλοῦ Διατάγματος καταρτίσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Βουλὴ ὅμως σύσσωμος ἠρνήθη τοῦτο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποσχέθη ὅτι θὰ καταθέσῃ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ψηφισθῇ κανονικῶς παρ’ αὐτῆς. Οὔτε τὴν ἐπιτροπὴν ὑπέδειξεν, ἀλλ’ ἠθέλησεν ἁπλῶς καὶ μόνον, διὰ τῆς ἀτραποῦ τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, νὰ ἐπιφέρῃ διαφόρους τροποποιήσεις εἰς τὸν συνταχθέντα ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀργυροπούλου, ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ Ν. Διατάγματος, εἰς τὸν ὁποῖον ὀργανισμὸν ἐπέφερε διαφόρους τροποποιήσεις, αἵτινες οὐδὲν ἕτερον ἀπεσκόπουν ἢ ἐλάττωσιν τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων πρὸς δημιουργίαν νέων θέσεων καὶ τὴν παροχὴν εὐκολιῶν δι’ εἰδικῶν διατάξεων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅπως προαγάγῃ κατ’ ἐκλογὴν ὡρισμένους ὑπαλλήλους. Τὸ τροποποιηθὲν οὕτω Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, παρέστη μάλιστα καὶ ὁ ἴδιος κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰς διαφόρους διατάξεις, τοιαύτη δ’ ὑπῆρξεν ἡ ἐντύπωσις ἡ δημιουργηθεῖσα παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ, ὥστε ὁμοφώνως, συμφωνούντων καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν κομματικῶν φίλων του, ἀπερρίφθη ὁ ὀργανισμὸς καὶ ἐπεστράφη συνοδευόμενος παρ’ εἰδικοῦ ἐγγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καταρτίσῃ ἴδιον ὀργανισμὸν ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς συγχρόνους πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, καὶ τὴν ἁρμόζουσαν εἰς τὴν σύγχρονον ἐξωτερικὴν αὐτῆς παράστασιν εἰσαγάγῃ δι’ ἕνα ἴδιον ὀργανισμὸν νὰ ψηφισθῇ κανονικῶς παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐδίστασε πρὸ ὀλίγου ἀκόμη χρόνου νὰ προβῇ εἰς μίαν σκανδαλώδη δύναμαι νὰ εἴπω ἐνέργειαν τῆς προαγωγῆς τριῶν εὐνοουμένων του διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, κατὰ ἕνα τρόπον ἐντελῶς παράδοξον, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πρεσβευτοῦ, ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῦ ἠρνήθη ἡ Βουλή, τοῦ ἠρνήθη κατόπιν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐπεμβαίνουσα ἰδίως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς διατάξεως ἐκείνης διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν προαγωγὴν τριῶν ὑπαλλήλων κατ’ ἐκλογήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀσεβῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἔσπευσε δι’ ἑνὸς ἁπλοῦ Διατάγματος νὰ λύσῃ, ὡς ἄλλος Μέγας Ἀλέξανδρος, τὸν Γόρδιον δεσμόν. Εἶναι τερατῶδες, δύναμαι νὰ εἴπω, διότι διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι, ἀνήκοντες ἀπὸ δεκαπενταετίας εἰς τὸν διπλωματικὸν κλάδον, προήχθησαν κατ’ ἐκλογὴν εἰς πρεσβευτάς, καταπατῶντες τὴν ἀρχαιότητα 18 ἄλλων συναδέλφων των, ἱκανωτάτων δέ.

§357ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος κρίνει τὴν ἱκανότητα τῶν ὑπαλλήλων;

§358Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ νόμος κανονίζει, ἀλλ’ ἡ προαγωγὴ αὐτῶν ἐγένετο κατ’ ἐντελῶς περίεργον τρόπον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ὀργανισμοῦ, ἐθεώρησε παραιτηθέντας τοὺς προαχθέντας καὶ τοὺς προήγαγεν εἰς πρεσβευτὰς παρὰ τὸ ἄρθρον 10, ὅπερ ζητεῖ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ παρὰ τὸ ἄρθρον 22 περὶ παραμονῆς ἐπὶ τριετίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ. Ταῦτα πάντα δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς ἐγένοντο αἱ προαγωγαί. Βεβαίως οἱ προαχθέντες δὲν στεροῦνται ἱκανότητος, ἀλλὰ γνωστὸν εἶναι ὅτι οἱ δύο εἶναι εὐνοούμενοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπε μίαν ἀνακρίβειαν—ταύτην ἐντελῶς παρεμπιπτόντως—προκειμένου νὰ δικαιολογήσῃ τὸ τελευταῖόν του ταξείδιον εἰς Γενεύην διὰ τὸ ὁποῖον χαίρω ὡς ἤκουσα πρὸ ὀλίγου ὅτι ὑπῆρξε τοσοῦτον καρποφόρον· μεταξὺ τῶν ἄλλων δικαιολογιῶν τὰς ὁποίας προέβαλεν, εἶναι ὅτι θὰ ἐπήρχετο μία ἐξοικονόμησις δαπανῶν, διότι θὰ ὥριζεν ἐν Γενεύῃ τοὺς νέους πρεσβευτάς. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, διότι ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, εὑρισκόμενος ἐν Γενεύῃ, δὲν εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἁπλοῦς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ἐφόσον τὴν θέσιν αὐτοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ κατέλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάλληλος εὑρισκόμενος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, δύναται νὰ συντάξῃ τὸ πρακτικὸν τῆς ὁρκωμοσίας ἐνώπιον τοῦ προξένου καὶ νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο ὅπερ ἐξεγείρει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἐξωθεῖ καὶ εἰς ἐπαναστατικὰς ἰδέας ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μαραίνει τὸν ἐπαγγελματικόν των ζῆλον, εἶναι ἀναμφισβητήτως αἱ ἀδικίαι αἱ ὁποῖαι προσγίνονται εἰς αὐτούς. Οὐχὶ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν παρέστημεν μάρτυρες τοῦ φαινομένου ἐκείνου τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ θὰ ἐκρίνοντο αὐστηρότερον οἱ ῥέποντες πρὸς ἀπεργίαν δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι τὰ βίαια μέτρα θὰ μετήρχοντο ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ἐψηφίσατε νόμον, περιέχοντα τὰς αὐστηροτέρας τῶν διατάξεων ἐναντίον ἀνθρώπων, ἔστω καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐπιδιωκόντων τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν, διὰ τοῦ παγκοινῶς ἀναγνωρισθέντος ὡς νομίμου μέσου, τῆς ἀπεργίας. Ἀλλ’ ὅσον δήποτε αὐστηρῶς καὶ ἂν ἐξετάσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀπεργίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πάντως δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι, ἀντιθέτως ἀπ’ ὅ,τι θὰ ὑπηγόρευεν ἡ αὐστηρῶς κοινωνικὴ αὐτὴ ἀντίληψις καὶ ἡ αὐστηρὰ ἀντίληψις ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίου δικαίου, ἡ καθαρῶς νομικὴ ἀντίληψις, οὐδόλως θὰ συνέπιπτε καὶ θὰ συνεφώνει εἰς τὸ ὅτι μέρος τοὐλάχιστον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀσκοῦσι τὴν κρατικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐκμισθοῦσι τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὸ Κράτος, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι δικαίωμα τῆς ἀπεργίας. Βεβαίως τοιαύτην ἀντίληψιν καὶ ἐγὼ τὴν ἀποδοκιμάζω, διότι ἄγει εἰς τὴν ἀναρχίαν καὶ θὰ ἀπέβαινεν εἰς ἄκρον ἐπικίνδυνος ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ὅταν τοιαύτη αὐστηρότητας λαμβάνομεν μέτρα ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, ποῖα μέτρα θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ἐναντίον τῶν ἐφημέρων ἐκείνων ἀντιπροσώπων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον πρωτοφανῆ καὶ πρωτάκουστον τρόπον παραβιάζουσι τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, προκειμένου νὰ προαγάγωσι τὸν φαβορισμὸν ἐν Ἑλλάδι; Τοιοῦτος δὲ φαβορισμὸς δὲν συντελεῖ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἢ εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ εἰς ἀνωμαλίας. Ἐάν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπάρχῃ ἐξέγερσις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ ἐξέγερσις ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς διότι αἱ ἀμοιβαὶ αὐτῶν δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας τῆς ζωῆς, ἀλλὰ κυρίως ἡ ἀγανάκτησις ἀπέναντι τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἐξώθησις αὐτῶν εἰς καταφορὰν κατὰ τοῦ Κράτους, προέρχεται ἐκ τῆς τοιαύτης κακῆς συμπεριφορᾶς ὡρισμένων Ὑπουργῶν ἀπέναντι αὐτῶν καὶ εἰς τὴν σωρείαν τῶν ἀδικιῶν τὰς ὁποίας οὐχὶ μόνον ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὑπέστησαν, ἀλλὰ καὶ διηνεκῶς ὑφίστανται ἐν Ἑλλάδι.

§359Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ποία εἶναι ἡ συμπεριφορὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀπέναντι τοῦ λαοῦ;

§360Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ εἶναι ραγιᾶς ὁ Λαὸς ἀλλὰ νὰ καταγγέλῃ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἀδικοῦν. Ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ καταφεύγῃ εἰς ἀπειλὰς ἐναντίον αὐτῶν, θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ὑπέσχετο τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ταχεῖαν ὑποβολὴν πρὸς ψήφισιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ θὰ εἶχε καὶ ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ χαλιναγωγήσῃ ἐν τῷ μεταξὺ τὰς ὅλως ἀχαρακτηρίστους ἕξεις τῶν Ὑπουργῶν της. Ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν ἑτέρου κεφαλαίου. Ἑτέρα ὑπόδειξις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν ἦτο ἡ διατυπουμένη ἐν κεφαλαίῳ 4, παραγράφῳ 3. «Νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως τῶν 28 ἑκατομ. εἰς 12». Ἐν τούτοις, παρὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, εἰς τὸν ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμὸν ἀναγράφεται ποσὸν μόνον «δι’ ἀπροβλέπτους ἐθνικὰς ἀνάγκας» πέντε (5) ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐπὶ πλέον ἀναγράφεται καὶ ἕτερον κονδύλιον, τοῦτο εἰς μεταλλικὰς δραχμάς, ἀκριβῶς διὰ τὸν ἴδιον σκοπὸν καὶ πάλιν, 1.000.000 μεταλλικῶν δραχμῶν, τὸ ὁποῖον καὶ ἰσοδυναμεῖ πρὸς 15.000.000 δραχμῶν. Εἰς αὐτὰ ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τὸ πρῶτον ποσόν, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1, θὰ ἔχωμεν συνολικὸν ποσὸν 20.000.000 δραχμῶν ἀντὶ τῶν 12.000.000, τὰ ὁποῖα διέγραψεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ θὰ ἐπεθύμουν ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως ἀνεξελέγκτως τῶν κονδυλίων τούτων, δὲν ἀποτελεῖ μόνον σπατάλην τοῦ δημοσίου χρήματος, ἀλλὰ ἄγει πολλάκις καὶ εἰς κινδύνους πολλούς. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ποίαν τύχην ὑπέστησαν 300.000 χρυσῶν φράγκων, διατεθεῖσαι ἀνέκαθεν χάριν σκοπῶν τοὺς ὁποίους καλὸν εἶναι νὰ μὴ ὀνομάσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ πόσον ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἔβλαψε τὰ καθ’ ὅλου Ἑλληνικὰ συμφέροντα; Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θεωρῶ ἐπάναγκες ὅπως, προκειμένου νὰ διατεθῶσι παρόμοια κονδύλια μὴ διατίθενται ταῦτα τῇ ἀποκλειστικῇ ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ ὁ ἑκάστοτε Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοῦτο εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα ἀσφάλεια καὶ σωφρονεστέρα διάθεσις αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἂς προχωρήσωμεν εἰς ἕτερον κονδύλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰδικῶς περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας, τῆς πρεσβευτικῆς καὶ τῆς προξενικῆς τοιαύτης. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὑπῆρξε τὸ φειδωλώτερον εἰς δαπάνας Ὑπουργεῖον. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι πάντοτε ἀπὸ ἀπόψεως δαπανῶν ὑπῆρξε πολὺ συντηρητικώτερον. Ἡ Κεντρικὴ ὑπηρεσία ἠρίθμει, μέχρι τοῦ 1887, μόνον 3 τμηματάρχας. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, τοῦ ΧΝΖ, ὅστις διερρύθμισε τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὅπου, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡ ζείδωρος πνοὴ τοῦ μεγάλου ἀνδρὸς ἔδωκε νέαν κατεύθυνσιν, μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνήρχετο εἰς 16 ὑπαλλήλους καὶ 4 κλητῆρας, ἂν θέλετε δὲ καὶ τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910 προέβλεπεν ἔξοδα «διὰ τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν» δραχ. 133.000, ἐνῷ ὁ σημερινὸς προϋπολογισμὸς ἀνέρχεται εἰς ἔξοδα διὰ τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν 7.731.880, συνολικὸν δὲ 210.423.235, ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος, ὡς προεῖπον, μέχρι τοῦ 1910 ἀνήρχετο εἰς 16 τὸν ἀριθμὸν ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ, σήμερον ἀνέρχεται εἰς 101 ὑπαλλήλους καὶ 18 ἀρχικλητῆρας, κλητῆρας καὶ ἀρχιφύλακας. Μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι συμβαίνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦτο τὸ περίεργον: ὑπάρχει καὶ κουρεύς, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῶν κλητήρων καὶ ἀμείβεται ἰδιαιτέρως διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἓν νεόπλασμα. Τὸ νεόπλασμα τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου. Εἰς μάτην ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔπλεξε τοιούτους παιᾶνας, ἠξίωσε τὴν ἀπόλυσιν 11 περιττῶν ὑπαλλήλων, ἐκτάκτων βοηθῶν κτλ. Ἀπελύθησαν ἔκτακτοί τινες γραφεῖς, ἀλλ’ ἀντὶ τούτων ἐθεσπίσθησαν μόνιμοι θέσεις, ὥστε σήμερον ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Γραφείου τοῦ Τύπου νὰ ἀνέρχεται εἰς 8, ἐκ τῶν ὁποίων εἷς, ὁ διευθυντής, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν προβλέπουσαν μισθὸν 2.000 δραχμῶν, ὁ ὁποῖος παραμένει ὁ αὐτός. Καὶ ἐρωτᾶται: Τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ποίαν ὑπηρεσίαν προσφέρει; Διότι κάλλιστα, ὅπως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν ἀποφαίνεται, τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου δύναται νὰ λειτουργήσῃ διὰ τοῦ Διευθυντοῦ αὐτοῦ καὶ τριῶν γραφέων αʹ τάξεως. Ἀλλὰ παραμένουσιν ἀκόμη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀριθμός τις διπλωματικῶν ὑπαλλήλων ἐν διαθεσιμότητι. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, καὶ ἐρωτᾶται διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰς κενὰς θέσεις, τὰς ὑπαρχούσας, διπλωματικῶν ὑπαλλήλων προήγαγεν ἀνωτάτους τοιούτους, εὑρεθεὶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραβιάσῃ τοὺς κειμένους νόμους, καὶ δὲν ἐχρησιμοποίησεν ἐκ τῶν ἐν διαθεσιμότητι τοιούτων διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Διότι θὰ ἦτο ἀκατανόητον ἂν οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ διατηροῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ λαμβάνουν τὸν μισθὸν αὐτῶν χωρὶς νὰ προσφέρωσι καὶ συγκεκριμένην τινὰ ὑπηρεσίαν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν διαθεσιμότητι ὑπαλλήλων ἀνέρχεται εἰς 16. Ποικίλλει ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ πρεσβευτοῦ, τοῦ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ Ὑπουργοῦ, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου βʹ. ἢ αʹ τάξεως. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν μὲ διαφόρους ἄλλας λεπτομερείας ἀσυγνώστου σπατάλης, ἥτις προκαλεῖ καὶ διαφωνίας εἰς ὅλας τὰς γραμμὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὰς κυριωτέρας ὑποδείξεις καὶ ἴσως ἡ σπουδαιοτέρα θὰ εἶναι ἡ διάταξις τῶν ὑφισταμένων πρεσβειῶν καὶ ἡ σύμπτυξις τινῶν ἐξ αὐτῶν. Ὑπάρχει πρεσβεία ἐν Βιέννῃ καὶ Πρεσβεία ἐν Βουδαπέστῃ. Τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι τόσον ἐκτεταμένα καὶ τόσον σοβαρὰ εἰς τὰς δύο αὐτὰς πρωτευούσας, ὥστε ἡ ὕπαρξις μιᾶς καὶ μόνης Πρεσβείας, ἐν Βιέννῃ, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος ἐν Οὑγγαρίᾳ. Ἐρωτᾶται διὰ ποῖον λόγον νὰ ὑφίσταται πρεσβεία ἐν Χάγῃ καὶ Βαρσοβίᾳ καὶ ἐν Καΐρῳ ἀκόμη, καίτοι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι μεγάλα ἐν Αἰγύπτῳ. Θὰ ἠδύνατο ὅμως εἷς ἁπλοῦς ἐπιτετραμμένος νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἢ δύναται κανεὶς νὰ δεχθῇ, ὅτι πράγματι ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως πρεσβείας ἐν Καΐρῳ, ἀλλὰ ποῖος ὁ λόγος ὑπάρξεως πρεσβείας ἐν Βαρσοβίᾳ καὶ Χάγῃ;

§361Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὅλος ὁ πληθυσμὸς ὁ ἑλληνικός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέχθη τὸν σοβιετισμὸν εἶναι ἐκεῖ.

§362Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν, κ. Συνάδελφε, ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐκεῖ, διότι τότε ἔπρεπε νὰ εἶναι παντοῦ πρεσβεῖαι, διότι ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου ὑπάρχουσιν Ἕλληνες. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὑπεδεικνύετο, ἔστω καὶ διὰ τῆς δημιουργίας μιᾶς προσθέτου ἀλλὰ μικρᾶς δαπάνης, θὰ ἦτο ἡ δημιουργία εἰδικοῦ γραφείου ἐν Γενεύῃ, ὅπως παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας τῆς Κ.Τ.Ε. ἢ τοὐλάχιστον ἡ μετάθεσις τῆς ἕδρας τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Βέρνης εἰς Γενεύην, πάντως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἐκεῖ ἱκανὸν ἀντιπρόσωπον, ὥστε νὰ καθίσταται ἐνήμερος καὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Κ.Τ.Ε. ἀλλὰ καὶ τῶν διαφόρων ζυμώσεων, αἱ ὁποῖαι τελοῦνται ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Ἀντὶ ὅμως τῆς καταργήσεως τῶν διαφόρων πρεσβειῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἢ τὴν κατάργησιν προξενείων τινῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῶν προξενείων τῆς Ἀμβέρσης καὶ τῆς Δρέσδης. Ἐὰν ὑπάρχῃ πράγματι ἐξυπηρέτησις τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων εἰς τὰς διαφόρους Χώρας, αὕτη ἐξυπηρετεῖται διὰ τῶν προξενείων, ὀφείλουν ὅμως οἱ πρόξενοι νὰ ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των καὶ νὰ ἐπαρκῶσι, νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας. Ἡ ὕπαρξις ἄλλωστε προξενείου ἐν Ἀμβέρσῃ, λιμένα μέγαν τῆς Εὐρώπης, εἰς τὸν ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν συχνάζουν τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἑλλάδος, θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἐνισχυθῇ καὶ δι’ ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀποτελεσματικώτερον αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ ἰδίᾳ τῆς τοποθετήσεως Ἑλλήνων ναυτῶν εἰς τὰ πλοῖα τὰ πλησιάζοντα ἐκεῖ. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον καὶ παραιτοῦμαι τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας θὰ εἶχε νὰ ἐπιφέρῃ τις ἀκόμη.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν.

§364Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, λέγω ὅτι διεξάγεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν τριῶν Ὑπουργείων, ἐπὶ δύο ἤδη ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ εἰς μακρὰς συνεδρίας, δὲν ἤκουσε παρὰ μόνον αἰτιάσεις κατὰ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν τριῶν Ὑπουργείων...

§365Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Θέλετε νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον;

§366Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.)... καὶ μόνον ἀντιλογίαι τινὲς ἐγένοντο, ἐν ὅσῳ ἠγόρευον οἱ ὁμιλοῦντες κατὰ τῶν προϋπολογισμῶν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπάντησις.

§367Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τί θέλετε, κ. Συνάδελφε, νὰ ἀναβάλωμεν;

§368Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀφήσωμεν ἀναπάντητα τὰ ὅσα ἐλέχθησαν.

§369Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὲ ἐγγράψητε δι’ αὔριον. Δὲν εἶναι προνομιοῦχοι οἱ Ὑπουργοί.

§370Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον κ. Πρόεδρε.

§371ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 5ην μ. μ. (Ὥρα 3.45′ πρωϊνή)