1928.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57Η

ΤΗΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μπότσαρης καὶ Δ. Δούλης καταθέτουν τηλεγράφημα τῶν προέδρων τῆς ὁμοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἠπείρου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας διαμαρτυρίας καὶ ζητούντων τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ἐνοικιοστασίου Τσιτσεκλῆ. Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Βαρθολομιοῦ παρακαλεῖ ὅπως ἐπαναφερθῇ ἡ ἀτέλεια τῶν γεωργικῶν εἰδῶν τῶν εἰσαγομένων παρὰ τῶν συνεταιρισμῶν. Ὁ σύλλογος Ποντίων, Βιθυνίας, ἡ ἕνωσις Καπαδοκῶν, ὁ Θρακικὸς σύλλογος, ἡ ἕνωσις Κωνσταντινουπολιτῶν, ὁ Παμμικρασιατικὸς καὶ ὁ Βυζαντινὸς σύλλογος διαμαρτύρονται ἐντόνως κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ συνδέσμου ἐνοικιαστῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων ἀποβλέποντος εἰς ἰδιοποίησιν τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Οἱ στρατιωτικοὶ πολιτικοὶ καὶ ναυτικοὶ συνταξιοῦχοι ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦσι τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Πολλοὶ τῶν κατοίκων Ζακύνθου, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων, ὑποβάλλουν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν ὅπως ψηφίσῃ ἀνάλογον σύνταξιν ὑπὲρ τῆς χήρας τοῦ τιμήσαντος ἄλλοτε τὴν Βουλὴν πολιτικοῦ Κ. Ἀργασάρη Λομβάρδου ἐγκαταλείψαντος τὴν σύζυγον αὐτοῦ ἐν παντελεῖ πενίᾳ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γεωργιάδης καταθέτει αἴτησιν τοῦ συλλόγου τῶν μισθωτῶν τῆς πόλεως Γυθείου διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διότι καίτοι καὶ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον καὶ οἱ σύλλογοι καὶ ὅλα τὰ σωματεῖα ἐζήτησαν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τὸ Ὑπουργεῖον ἐκώφευσεν εἰς τὰς παρακλήσεις των καὶ δὲν ἐπέτρεψε τὴν ἐπέκτασιν αὐτοῦ ὑπεῖκον εἰς ἀξιώσεις βουλευτῶν. Οἱ κατάδικοι οἰκογενειάρχαι Θεσσαλονίκης ὑποβάλλουσι θερμὴν παράκλησιν ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ κύρωσις τοῦ διατάγματος περὶ ἀναστολῆς ποινῶν. Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Κομοτηνῆς ὑποβάλλουν παράκλησιν περὶ ὑποβολῆς εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ τροποποιηθέντος ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς Ν. Δ. ὑπὲρ τῶν ἀτυχησάντων καταδίκων οἰκογενειαρχῶν. Ὁ πρόεδρος τῆς συνοικιακῆς ὀργανώσεως Ἁλυσσίδας Πατησίων ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν ἐγκατάστασιν κλινικῶν φθισιατρικῶν ἐντὸς τῆς πρωτευούσης. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν καὶ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Κερκύρας ὑποβάλλει αἴτησιν μισθωτῶν, παρακαλούντων τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς νέων αὐξήσεων ἐπὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ραφτανέων παρακαλεῖ ὅπως χαρισθῇ ὁ ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς φόρος ἀραβοσίτου μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας, λόγῳ ἐλλείψεως καὶ ὑπερτιμήσεως αὐτοῦ εἰς δραχμὰς 10 κατ’ ὀκᾶν. Ἡ Ἕνωσις Μεταλλεργατῶν Πατρῶν παρακαλεῖ νὰ μὴ ἀπαλλαγοῦν τοῦ δασμοῦ τὰ εἴδη τῶν συνεταιρισμῶν τὰ παρασκευαζόμενα ἐν Ἑλλάδι. Οἱ προμηθευτικοὶ συνεταιρισμοὶ τέως ἁμαξηλατῶν ὑποβάλλουν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν νὰ τοῖς χορηγηθοῦν ἀμέσως τὰ ἐκ τοῦ νόμου ὁριζόμενα δάνεια καὶ ἀτέλεια τῶν αὐτοκινήτων των καθὼς καί τινα ἄλλα αἰτήματα. Τὸ Λύκειον τῶν Ἑλληνίδων ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὰς Ἑλληνίδας ἔστω καὶ ἀστικὴ μόνον ψῆφος, συμφώνως μὲ τὸν ψηφισθέντα παρὰ τῆς τελευταίας Βουλῆς νόμον. Τὸ Σωματεῖον Καρροποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν διὰ τοῦ νόμου σύστασιν εἰδικοῦ ταμείου καί τινα ἄλλα αἰτήματα. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης κ. Δ. Τσιόκος καταθέτει τηλεγράφημα τῶν προέδρων Κοινοτήτων Βούλιτσα–Παναγιᾶς καὶ Κλεισούρας καὶ παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἐν λόγῳ κοινοτήτων χρηματικὸν βοήθημα λόγῳ θεομηνίας. Ὁ κ. Γ. Ἐξηντάρης (Ὑπουρ. τῆς Γεωρ.) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 14 Ἰουλίου 1927 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Κεφαλληνίας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ καθορισμοῦ πόρων ταμείου ἀντιφυλλοξηρικῆς» καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1927 συμβάσεως «περὶ συγκεντρώσεως καὶ διαθέσεως ἐγχωρίου σίτου». Ὁ κ. Γ. Ἐξηντάρης (Ὑπουρ. τῆς Γεωρ.) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δασικὸν Γραφεῖον τοῦ Διεθνοῦς Γεωργικοῦ Ἰνστιτούτου τῆς Ρώμης». Ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1) «Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεών τινων τῆς διαθήκης Μ. Κοργιαλένιου» καὶ 2) «Περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Τρικκάλοις τῆς Θεσσαλίας κτημάτων τῆς κληρονομίας Κ. Ζάππα». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1928 –1929. 2) «Περὶ φορολογίας παντὸς εἴδους σταφίδων Κρήτης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος πλὴν τῆς Κορινθιακῆς». 3) «Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1927–1928 τῶν Ὑπουργείων, Οἰκονομικῶν, Συγκοινωνίας, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας».

§2Α. ΜΕΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἐὰν προσεκλήθησαν οἱ κύριοι βουλευταὶ εἰς τὰ ἐγκαίνια τῆς Γαλλικῆς ἐκθέσεως, διότι ἐπιδεικνύεται κάποια περιφρόνησις πρὸς τὴν Βουλήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσεκλήθη τὸ προεδρεῖον. Οἱ λόγοι σας εἶναι περιττοί. Προσεκλήθη τὸ προεδρεῖον καὶ εἰς τὰ ἐγκαίνια καὶ εἰς τὸ τέϊον καὶ εἰς τὸ γεῦμα, ἀλλὰ λόγῳ τῶν ἀσχολειῶν του δὲν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεταβῇ.

§4Α. ΜΕΛΑΣ. Εἶναι περίεργον νὰ ἀγνοοῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ κύριοι βουλευταί.

§5Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σοβαρώτερον εἶναι ὅτι ἐπετράπη ἡ λιανικὴ πώλησις τῶν ἐμπορευμάτων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐζημίωσεν τοὺς ἐμπόρους.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ἐπὶ ἀναφορᾶς στρατευθέντων φοιτητῶν, ὁ κ. Μοσχούλας.

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχεν ληφθῇ βεβαίως ἕνα μέτρον εἰς τὸ παρελθὸν περὶ χορηγήσεως ἀναστολῆς προσωρινῶς εἰς τοὺς φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι διήνυον τὸ τρίτον ἢ τέταρτον ἔτος τῆς θητείας. Ὁ ὀργανισμὸς ὁ στρατιωτικός, ὁ νέος, περιλαμβάνει διατάξεις τινάς, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς πολέμου, προκειμένου περὶ τῶν φοιτητῶν νὰ ληφθῇ ἕνα γενικὸν μέτρον, νὰ προσέρχωνται μετὰ τὸ τέλος τῶν σπουδῶν των· διότι ὅταν προσέρχωνται εἰς τὸ μέσον, εἶναι φυσικὸν καὶ τὰς σπουδάς των νὰ τὰς ἀφίνωσιν ἡμιτελεῖς καὶ νὰ μὴ δύνανται εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῆς πατρίδος νὰ φανῶσι χρήσιμοι. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐνόμισα ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ διὰ τοὺς φοιτητὰς τῆς κλάσεως τοῦ 1925– 1926. Ὁ ὀργανισμὸς βεβαίως περιλαμβάνει τοιαύτην διάταξιν, ἀλλ’ αὕτη ἰσχύει ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους.

§8Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν.

§10Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ Ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐξόδων τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι λίαν συνοπτική, τοῦτο δὲ διότι διέρρευσεν ἤδη τὸ οἰκονομικὸν ἔτος καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐξετελέσθη. Ἐν τούτοις μικρὰ ἀνάπτυξις καὶ ἐπὶ τῆς συνοπτικῆς ταύτης ἐκθέσεως δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπος, διὰ νὰ καταδειχθῇ τὸ πνεῦμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ τὸ ἑπόμενον ἔτος 1928–29. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι Κράτος, ὅπως τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον ἐξῆλθεν ἀπὸ ἕνα καταστρεπτικὸν πόλεμον, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ φροντίσῃ περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὸ ὁποῖον ἔχασεν ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν τὸ πολεμικὸν κατὰ τὰς ἀτυχεῖς ἐπιχειρήσεις, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἄπρακτον καὶ νὰ μὴ θέλῃ ὅπως, ἀμέριμνον, διὰ τῆς προσαρμογῆς εἰς τὰ εἰρηνικὰ ἔργα, νὰ ἐπανεύρῃ τὴν ἀρχικήν του εὐτυχίαν. Ἀλλὰ θὰ διέπραττεν ἓν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἐγκλημάτων, ἂν ἔθετε τὴν ἐθνικὴν ἄμυνάν του εἰς δευτέραν μοῖραν. Τὸ ἡμέτερον Κράτος ἕνεκα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γειτόνων του καὶ ἕνεκα τῶν αἰσθημάτων των, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ πρόθεσις ἀκόμη ἐπιβουλῆς κατὰ τῆς ἐδαφικῆς ἀκεραιότητος αὐτοῦ, δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαράσκευον. Ὑπάρχουν ζητήματα πλεῖστα ἐκκρεμῆ, τὰ ὁποῖα ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσουν δυσχερείας, διὰ τὴν λύσιν τῶν ὁποίων πρέπει νὰ εἶναι παρεσκευασμένον. Δι’ ὅλους λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ ἦτο ἐγκληματικὸν ἂν ἤθελε παραμελήσῃ τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ ἄμυναν καὶ ἂν δὲν ἐλάμβανε μέριμναν πραγματικὴν πρὸς ἀνασυγκρότησιν πλήρη τῆς πολεμικῆς του ὀργανώσεως. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ καταστήσωμεν ἀντιληπτὸν ἐπίσης ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς πολεμικῆς τοῦ Κράτους, ὀφείλουν νὰ καταβάλουν πᾶσαν προσοχήν, ὥστε ὅλαι αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀντιμετωπίζουν τὸ κλονιζόμενον οἰκονομικῶς Κράτος, νὰ γίνωνται μετὰ φειδοῦς καὶ κατὰ τρόπον πρακτικῶς ἀποτελεσματικόν. Πᾶσα φθορὰ χρήματος ἐπὶ ματαίῳ καὶ πᾶσα ἄσκοπος δαπάνη γενομένη, θὰ ἐγείρῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους θὰ βλάψουν, ἀλλὰ θὰ ἐγείρουν θυέλλας αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκσπάσωσι ραγδαίως. Διότι πραγματικῶς τὸ Κράτος ἡμῶν εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας καὶ δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώθη νὰ εὕρωμεν τὸν ὁριστικὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον θὰ ἀκολουθήσωμεν. Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὸ 1924 εἶχεν καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομιῶν, τῆς ὁποίας σκοπὸς ἦτο ὅπως, ἐλευθέρα κομματικοῦ ἐπηρεασμοῦ, προβῇ εἰς τὴν περικοπὴν ὅλων ἐκείνων τῶν δαπανῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, δαπανῶν τὰς ὁποίας εἶχον δημιουργήσει αἱ ἔκτακτοι καὶ ἀνώμαλοι περιστάσεις. Αἱ ἀποφάσεις ἐκεῖναι τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομιῶν, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔφερον ἀποτελέσματά τινα. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω ὅτι ὑπῆρξεν μόνον ἐμπειρικὴ ἡ ἐργασία, διὰ τῆς περικοπῆς διαφόρων κονδυλίων καὶ διὰ περικοπῆς διαφόρων δευτερευουσῶν περιουσιῶν. Ἀλλὰ τὸ ἀληθές, τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἀληθῶς οἰκονομίαι θὰ ἐπέλθουν μόνον ὅταν ἐπέλθῃ ἀνασυγκρότησις τῶν οἰκονομικῶν σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν τὴν δημιουργίαν καλῶς λειτουργουσῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὑπηρεσιῶν μὲ οἰκονομίαν ἀνάλογον τῶν πόρων τοῦ Κράτους. Ἐπηκολούθησεν ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία ἔκαμε μίαν ἐργασίαν ἐπίπονον, βεβαίως ὠφέλιμον. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν δύναμαι νὰ εὕρω ὅτι ἐλειτούργησεν ἐκείνη ἡ μέθοδος καὶ ἡ προγραμματικὴ ἐκείνη ἐργασία ἡ ὁποία θὰ μᾶς εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἔπειτα ἀπὸ μακρὰ ἔτη θ’ ἀκολουθήσωμεν. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι θὰ συνεχίσωμεν τὴν ἐργασίαν τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομιῶν φροντίζοντες συγχρόνως ὅπως, ἐφαρμόζοντες τὰς οἰκονομίας, δημιουργήσωμεν κάτι τελειότερον καὶ ὀφελιμώτερον. Πολλάκις ἡ δαπάνη καὶ ἡ ἀσωτεία ἐμποδίζουν τὴν καλὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν, ἐνῷ τὸ νοικοκυριὸ καὶ ἡ φειδὼ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν καλὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐπωφελεστέρας ὑπηρεσίας. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ πολεμικὰ ὑπουργεῖα ἡ Βουλὴ ἴσως, πρὶν κατατεθῇ ὁ νέος προϋπολογισμός, θὰ ἀσχοληθῇ μὲ ὀργανισμοὺς οἵτινες θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν ποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ. Ἀρκούμεθα, διὰ τοῦτο, σήμερον, ν’ ἀναφέρωμεν ὀλίγα τινά, ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα προεβλέφθησαν καὶ τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆλθον τελικῶς αἱ δαπάναι τῶν 3 ὑπουργείων. Ὅπως γνωρίζετε αἱ δαπάναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέρχονται, αἱ μὲν τακτικαὶ εἰς δραχμὰς 932.060.000, αἱ δὲ ἔκτακτοι εἰς δραχμὰς 552.859.667, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 1.484.959.667, προσθέσατε εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τὸ ποσὸν τῶν 33.467.276, ὅτε τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν ἀνέρχεται εἰς 1.518.386.943. Ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἓν ποσὸν 70.000.000, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα. Καὶ ἀκόμη, διὰ νὰ ἔχωμεν πλήρη τὴν ἀντίληψιν τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα ὑφίσταται τὸ Κράτος χάριν τῶν στρατιωτικῶν ὑπηρεσιῶν, πρέπει ν’ ἀναφέρωμεν καὶ τὸ ποσὸν τῶν συντάξεων τὰς ὁποίας πληρώνει τὸ Κράτος εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς συνταξιούχους, καὶ τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 175 ἑκατομμύρια. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συνολικῶς τὰ κονδύλια αὐτὰ ἀνέρχονται εἰς 1695 ἑκατομ. Θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω ἀκόμη, ὅτι ἐδῶ ἀναφέρομεν αὔξησιν 33 ἑκατομ. εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ. Διὰ τὰ ἔξοδα αὐτὰ δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων δὲν ἦτο πλήρως σύμφωνος, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 250.000.000. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων, ἦτο ὀλίγον τολμηρὸς καὶ πρωτότυπος, ἴσως ὅμως ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ συζήτησις περί τινων μέτρων, τὰ ὁποῖα συνέστησεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐμπειρογνωμόνων, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἦσαν μέτρα τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ δὲν ἦτο ἀδύνατος. Δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν π.χ. τὴν γνώμην τῶν Ἐμπειρογνωμόνων, κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς μέγας ἀριθμὸς στρατιωτῶν ὑπηρετούντων ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν νὰ μὴ στρατωνίζεται καὶ νὰ μὴ σιτίζεται παρὰ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ δικαιοῦται νὰ διαμένῃ ἐκτὸς τοῦ στρατῶνος καὶ νὰ καταβάλλῃ ἐξ ἰδίων τὴν τροφήν του. Κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν τὸ μέτρον τοῦτο ἠμποροῦσε νὰ εὕρῃ ἀντιρρήσεις, δεδομένου ὅμως ὅτι ὁ νῦν στρατωνισμὸς δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εὕρῃ ἀμέμπτους, τὸ μέτρον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ λαμβανομένων, φυσικῷ τῷ λόγῳ, ὅλων τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ καθίστων τὴν παρουσίαν τῶν ὑπηρετούντων στρατιωτῶν ἀκριβῆ εἰς τὰ καθήκοντά των. Τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐμπειρογνωμόνων ἔχετε ἤδη ἀναγνώσει, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐγὼ περισσότερα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀρκούμενος νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν ἠδύνατο νὰ γίνῃ μία περικοπὴ δαπανῶν 300 ἑκατομμυρίων.

§11Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐκ τοῦ συσσιτίου μόνον;

§12Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Τὸ ποσὸν συσσιτίου εἰς ὅλον τὸν στρατὸν εἶναι 270.000.000. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς τινῶν νὰ ἔχωμεν 300. 000.000;

§13Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ἐξ ὅλων τῶν κονδυλίων, ὄχι μόνον ἐκ τοῦ συσσιτίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπολογίζει ὅτι διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροφοδοσίαν, ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ οἰκονομία 70.000.000. Τὰ ἄλλα εἶναι ἀπὸ ἄλλα κονδύλια. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, εἶχεν ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τῶν τακτικῶν δαπανῶν εἰς 269.287.000, τὰ δὲ ἔκτακτα ἔξοδα εἰς 152.000.000. Ἐν συνόλῳ δραχ. 421.287.000. Διὰ τῶν γενομένων τρίτων μεταβολῶν τὸ συνολικὸν ποσὸν ηὐξήθη κατὰ 35.180.322. Καὶ οὕτω αἱ δαπάναι ἀνῆλθον εἰς 460 ἑκατομ. περίπου.

§14Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Μετὰ τὰς μεταβολὰς ἀνῆλθεν εἰς 477.046.992.

§15Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἔχετε δίκαιον. Εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθῶσιν 23.000.000 τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, καὶ ὅπως ἐπράξαμεν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ ποσὸν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἀνερχόμενον εἰς 30.000.000. Αἱ συντάξεις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ ἀνέρχονται εἰς 22.000.000. Καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, Κύριοι, ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐμπειρογνωμόνων προέτεινε μέτρα τινά, τὰ ὁποῖα, βεβαίως, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, διότι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίζῃ πραγματικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῶν οἰκονομιῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐμπειρογνωμόνων φρονεῖ ὅτι ἐάν...

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι χρήσιμα τὰ μέτρα τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ πραγματοποιήσιμα.

§17Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λέγει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐμπειρογνωμόνων, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις ποῖαι εἶναι αἱ μονάδες ἐκεῖναι αἱ χρησιμεύουσαι διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Λέγει τίνι τρόπῳ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς μονάδας αὐτὰς εἰς τὴν διάθεσίν μας διὰ περίπτωσιν ἀνάγκης καὶ νὰ μὴ δαπανῶμεν ποσὰ δυσανάλογα πρὸς τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν. Προτείνει διάφορα μέτρα λογικώτατα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν πραγματικῶν οἰκονομιῶν. Ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἄλλων εἰδικῶν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὑπηρεσίαν ναυτικὴν πολὺ καλλιτέραν, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν ἕνα σύστημα οἰκονομικωτέρας διαχειρίσεως τῶν ναυτικῶν τῆς Χώρας πραγμάτων. Κύριοι, πραγματικῶς ἐπὶ ἀρκετὰ ἔτη θὰ ἀναγκασθῶμεν, μέχρι τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας οἰκονομικῶς, νὰ δαπανήσωμεν μεγάλα ποσά. Καὶ ὅπως εἶπον προηγουμένως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς δαπάνας αὐτάς. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη αὕτη ἡ ὀργάνωσις νὰ ἀποδώσῃ καὶ ὀφέλη εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς καταναλώσεως. Εἶναι δυνατὸν αἱ προμήθειαι νὰ γίνωνται κατὰ τρόπον πρακτικώτατον. Εἶναι δυνατὸν καὶ παραγωγὴν ἀκόμη νὰ δημιουργήσωμεν, κατὰ σύστημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ. Γνωρίζω τὴν ὀλίγην ἐμπιστοσύνην, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς Κρατικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ ἐξηγοῦμαι: Δὲν ἐννοῶ Κρατικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἐννοῶ βοήθειαν τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς παραγωγούς, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ προμηθείας εἰς καλλιτέραν τιμήν. Πάντως αὐτὰ δὲν εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συζητηθῶσι σήμερον. Ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅταν ὁ Στρατὸς καὶ ὁ Στόλος, μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτουν, θελήσουν νὰ σκεφθοῦν κατὰ τρόπον πρακτικὸν καὶ μὲ ἀπόφασιν νὰ βοηθήσουν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωσι πραγματικὰ ὀφέλη, νὰ παρουσιάσουν πραγματικῶς ἀποτελέσματα τοιαῦτα, ὥστε ἀπέναντι τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὀργάνωσιν τοῦ αὐτοῦ, νὰ μὴ ἔχῃ ὡς ὄφελος μόνον τὴν ὀργάνωσιν τῶν δυνάμεων αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ ὡς ὄφελος καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς.

§18Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπὶ εἰδῶν, τὰ ὁποῖα παράγει ὁ τόπος, βεβαίως.

§19Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ βιομηχανοποιηθοῦν ἐνταῦθα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§20Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ σᾶς ἀπήντησα.

§21Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν φυσιγγίων, τὸ ὁποῖον παρηκολούθησα καὶ ἐγώ, κατόπιν συνομιλίας μετὰ προσώπων γνωριζόντων τὴν βιομηχανίαν αὐτήν, μετὰ προσώπων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην, κατέληξα ὅτι τὸ Κράτος, ἐὰν θέλῃ νὰ θέσῃ μίαν βάσιν μόνιμον καὶ στερεάν, πρέπει νὰ συμφωνήσῃ μετὰ τοῦ βιομηχανικοῦ αὐτοῦ Καταστήματος ὅπως τοῦ ὁρίσῃ ἕνα ὡρισμένον, ἐπαρκές, πλούσιον βιομηχανικὸν κέρδος, καὶ νὰ παρέχῃ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος, ἀγοραζομένων τῶν πρώτων ὑλῶν παρ’ αὐτοῦ τοῦ Κράτους.

§22Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν παρέλειψε τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ τὴν βιομηχανίαν αὐτήν. Τὴν ἐνίσχυσε πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως.

§23Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶπα νὰ τὴν ἐνισχύσῃ.

§24Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐνίσχυσις εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§25Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Νὰ ἀγοράζῃ εἰς τρόπον ὥστε νὰ κερδίζῃ καὶ ὁ βιομήχανος, ἀλλὰ νὰ κερδίζῃ λογικῶς. Οἱ βιομήχανοι δὲν δικαιοῦνται νὰ ζητήσουν προστασίαν τοιαύτην, ὥστε ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος νὰ πραγματοποιοῦν κολοσσιαῖα κέρδη καὶ τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ ἐνισχύσῃ τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ μὲ τρόπον λογικὸν καὶ ἀναφέρω τοῦτο ὡς παράδειγμα, καὶ ἀκριβῶς ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ ὅλα τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παραχθῶσιν ἐν τῷ τόπῳ. Καὶ τοιουτοτρόπως καὶ ἡμεῖς καλλιτέρας δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τιμάς, δυνάμεθα δὲ νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν καὶ εἰς ἄλλας βιομηχανίας ὅπως προαχθῶσιν. Ἐπίσης εἶναι πλεῖστα ἄλλα ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις δύνανται νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας μὲ τὸ προσωπικὸν καὶ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας διαθέτει. Καὶ θὰ ἀναφέρω ἕνα πρόχειρον παράδειγμα, τὴν ὁδοποιΐαν, τὴν ὁποίαν συνεζητήσαμεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ἐπροσέξατε ὅτι ἀντιπροσωπεύει ἕνα ποσὸν 5% διὰ μελέτας δῆθεν; Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ὅτι τὸ ½ τοῦ ποσοῦ θὰ δαπανηθῇ διὰ κατασκευὴν νέων ὁδῶν διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἀπαιτηθῇ ἡ σύνταξις μελέτης, ἔχομεν ἕνα ποσὸν 3 ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ πληρώσωμεν διὰ μελέτας 5% ἢ 4½%. Δὲν εἶναι δυνατὸν βέβαια νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ὥστε νὰ ἴδωμεν ποῖον ποσὸν δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν μεταχειριζόμενοι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ διὰ τὴν σύνταξιν τῶν μελετῶν αὐτῶν, ἀλλὰ κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ἐξοικονομήσῃ ἕνα ποσὸν 100 χιλιάδων λιρῶν. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι ὅλαι αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν ἔργα τοιαῦτα, ἐκτελοῦν τὰς μελέτας δι’ ἀποστράτων.

§26Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ στρατὸς παίρνει καὶ αὐτὸς ἰδιωτικοὺς μηχανικοὺς διὰ τὰς ἐργασίας του.

§27Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἰδιωτικοὺς μηχανικοὺς μπορεῖ νὰ πάρῃ ἡ Ἑταιρεία, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἔχει τοὺς στρατιωτικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπεραρκοῦν.

§28Κ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Δὲν ἐπαρκοῦν, κ. Βουλευταί. Δὲν πρέπει νὰ ἐπαρκοῦν ποσοτικῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ ποιοτικῶς. Σήμερον εἰς τὸν τυχόντα ἀξιωματικὸν μηχανικὸν δὲν μπορεῖτε νὰ ἀναθέσητε κατασκευὴν μπετὸν ἀρμέ, τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν μηχανικῶν ὀλίγοι δύνανται νὰ ἐκτελέσουν, πολὺ περισσότερον οἱ στρατιωτικοὶ μηχανικοὶ — καὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ ἥμισυ σχεδὸν — εἰς τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε νὰ τοὺς ἀναθέσητε τοιαῦτα ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα οὔτε ἡ ἐκπαίδευσις ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων εἶναι ἐπαρκὴς ἀλλὰ χρειάζεται συμπληρωματικὴ ἐκπαίδευσις, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν πεῖραν.

§29Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην, διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὑπηρέτησαν πολλοὶ ἀπότακτοι εὐδοκιμώτατα καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐχαιρόμην νὰ τοὺς βλέπω.

§30Κ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν τοπογραφίαν.

§31Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι, κ. Ὑπουργέ. Εἶναι δὲ δυστύχημα τὸ ὅτι μὲ τοὺς νόμους ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν παραγωγικὴν ἐκείνην ἐργασίαν καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ στράτευμα καὶ νὰ δυσχεράνουν τὴν ἐργασίαν. Καὶ σᾶς λέγω ἀκόμη, ὅτι ἐὰν εἶχον τὸν κατάλληλον καιρὸν θὰ προεκάλουν τὴν μετεκπαίδευσίν των ὥστε νὰ μείνουν μονίμως καὶ ὁριστικῶς ὡς μηχανικοί.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ μελέται τῆς ὁδοποιΐας εἶναι σοβαρώταται καὶ πρέπει νὰ γίνουν ἀπὸ μηχανικούς.

§33Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σᾶς πληροφορῶ, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι ἔχομεν ἔργα θαυμάσια ἀπὸ ἀποτάκτους. Ἔχομεν ἀκόμη καὶ κτηματολόγιον θαυμάσιον. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐργάζονται. Ἐργάζονται καὶ παραεργάζονται. Ἀλλοίμονον ὅμως ἐὰν ὅλος αὐτὸς ὁ ὄγκος τῶν ἀξιωματικῶν μας δὲν δυνηθῇ νὰ κάμῃ τὰς μελέτας τῶν ὁδῶν μας. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ ἰδέα μου ὅτι ὁ ὄγκος αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μορφωμένων ἀνθρώπων, ἡ ἰδέα μου ὅτι δύνανται νὰ παράσχουν ὑπηρεσίας τοιαύτας ἐκτὸς τῶν αὐστηρῶς στρατιωτικῶν καθηκόντων, εἶναι τόσον ριζωμένη ἐν ἐμοί, ὥστε θὰ ἀγωνισθῶ ὅσον τὸ δυνατόν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ἐνδεχόμενον αὐτό, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐργασθῶμεν ὅλοι διὰ νὰ παραγάγωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος. Μόνον τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἔργα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολοῦν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους διαθέτομεν σήμερον, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ πληρώνῃ δι’ ὅλα τὰ διάφορα ἔργα τὰ ὁποῖα συντελοῦνται, οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ τοῦ στρατοῦ νὰ φθάσῃ ταχέως εἰς τὸ τέρμα της, ἐὰν τοιοῦτον πνεῦμα νοικοκυρωσύνης καὶ ἀποφάσεως πρὸς ἐργασίαν δὲν ἐφαρμοσθῇ. Ἕνα τοιοῦτον σύστημα δύναται ταχύτερον νὰ φέρῃ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως καὶ ὄχι μόνον νὰ τὸ φέρουν ταχύτερον εἰς πέρας, ἀλλὰ καὶ μὲ ἔξοδα πολὺ ὀλιγώτερα, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς θὰ διαθέσωμεν. Εἶναι μία ἰδέα τὴν ὁποίαν ἔχω μελετήσει καὶ ἐπείσθην ὅτι οὕτω πρέπει νὰ γίνῃ. Γνωρίζω ὅτι θὰ ἐγερθοῦν ἀντιρρήσεις, ἀλλ’ ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἐὰν ἐπιμείνωμεν διὰ παραδειγμάτων καὶ διὰ προηγουμένων συζητήσεων θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι πρέπει ὅλοι νὰ ἐργαζώμεθα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ποῖος εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει;

§35Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, πρέπει νὰ πείσωμεν καθ’ ἕνα, ὅτι πρέπει νὰ δουλεύῃ. Ἔχω, Κύριοι, τὴν ἰδέαν αὐτήν, ὅτι τὸ στράτευμα δύναται νὰ παράσχῃ, ἐκτὸς τῆς ὠφελείας αὐτῆς τῆς προπαρασκευῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἄμυναν τῶν συμφερόντων του, δύναται, λέγω, ἐπίσης νὰ συνεισφέρῃ κατὰ τρόπον σοβαρώτατον διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου. Ἡ ἰδέα αὐτὴ πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ γίνῃ συνείδησις ὅλων. Ὅταν τοῦτο ἐπιτευχθῇ, νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι ὅ,τι δίδομεν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, δὲν θὰ τὸ δίδωμεν μόνον δι’ αὐτήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς μας παραγωγῆς.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ δρόμους.

§37Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ διὰ πολλὰ ἄλλα πράγματα, ὄχι μόνον διὰ δρόμους. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν τῶν τακτικῶν δαπανῶν εἶναι 151 ἑκατομμύρια 34 χιλ. δρχ., ἀλλὰ διὰ τῶν μεταβολῶν ηὐξήθησαν εἰς 210.423.000, ἅτινα πάλιν διὰ μεταβολῶν ηὐξήθησαν εἰς 219.801.600. Καὶ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ, Κύριοι, εἶναι δυνατόν, διὰ διαρρυθμίσεως ἀναλόγου, περὶ τῆς ὁποίας εἶναι περιττὸν σήμερον νὰ ὁμιλήσω ἐκτενῶς, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πέρας τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, νὰ γίνουν ἀρκεταὶ οἰκονομίαι. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκτέλεσις ὅλων ἐκείνων τῶν ἐκτάκτων ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦν τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, εἰς τρόπον ὥστε νὰ φθάσωμεν συντόμως εἰς τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου θὰ εἶναι μόνον τακτικαὶ καὶ ὄχι ἔκτακτοι. Ὅπως εἶπον καὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται πλέον πρὸ τετελεσμένου προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν δὲ ἐκάμαμεν καὶ λόγον τινὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐξόδων, ἦτο μόνον διὰ νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον σκεπτόμεθα, καὶ τὰς βάσεις μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἐξετάσωμεν τὸν ὑποβληθησόμενον νέον προϋπολογισμόν. Συνεπῶς ἡ Βουλή, κατὰ τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν δύναται παρὰ νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§39Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ὅτου εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, διὰ πρώτην φορὰν βλέπω νὰ συζητεῖται προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Ἀναδιφήσας τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀφ’ ὅτου σχεδὸν ὑπάρχει Ἑλλὰς δὲν εὗρον ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐμπεριστατωμένως ἐξητάσθη ἐὰν τὸ δαπανώμενον χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διατίθεται λογικῶς καὶ σκοπίμως, ἢ μήπως δαπανᾶται τοῦτο ἀλογίστως. Ἐπειδὴ δὲ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ μιᾶς χώρας καθορίζεται ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἕκαστον κλάδον θὰ προσπαθήσω, κύριοι Συνάδελφοι, νὰ συζητήσω μεθ’ ὑμῶν ἐὰν τὸ χρῆμα, ὅπερ δαπανᾶται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δαπανᾶται λογικῶς, δαπανᾶται σκοπίμως καὶ πῶς θὰ ἦτο σκοπιμώτερον καὶ φρονιμώτερον νὰ δαπανᾶται τοῦτο, ἐὰν εὕρωμεν ὅτι δὲν δαπανᾶται σκοπίμως. Μέχρι τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, κύριοι Βουλευταί, πάντες γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ ὅτι σκοπὸς τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλος, εἰμὴ ἐξυπηρέτησις τῆς Ἐθνικῆς ἰδέας, τῆς μεγάλης ἰδέας δηλαδὴ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν δούλων ἀδελφῶν. Ἐπῆλθεν δυστυχῶς ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφὴ καὶ τοὺς ὑποδούλους ἀδελφοὺς ἐφέραμεν ἐδῶ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα! Μετὰ τὸν μέγαν πόλεμον, ὅπως γνωρίζετε πάντες, συνεκροτήθη ἡ κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία σκοπεῖ τὴν εἰρηνικὴν διαβίωσιν τῶν λαῶν καὶ τὴν λύσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων οὐχὶ διὰ πολέμου. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι Συνάδελφοι ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ κόσμος τὸ σύμπαν ἐν τῷ φυσικῷ καὶ ζωϊκῷ βασιλείῳ, ἡ ζωὴ θὰ ὑφίσταται διὰ τῆς πάλης. Ὁ ἰσχυρότερος θὰ προσπαθῇ πάντοτε νὰ ζῇ εἰς βάρος τοῦ ἀσθενεστέρου. Ὑπάρχει λοιπὸν καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη Στρατοῦ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς τιμῆς τῆς χώρας καὶ μετὰ τὴν καταστροφήν, ἥτις δυστυχῶς ἐξηφάνισε πρὸς τὸ παρὸν τὴν μεγάλην ἰδέαν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὅτι ἡ ἐπιθυμία μας εἶναι νὰ διαβιώσωμεν εἰρηνικῶς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν Στρατόν, ὥστε νὰ δυνάμεθα ν’ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ παντὸς ποὺ θὰ θελήσῃ νὰ θέση χεῖρα ἐφ’ ἡμῶν. Ἐλπίζω ὅτι αἱ προπαγανδιζόμεναι νέαι ἰδέαι δὲν εὑρίσκουν ἀπήχησιν παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ, ὅστις εἶναι ἀρκούντως εὐφυὴς ν’ ἀντιλαμβάνηται ὅτι ἂν ἐν Ρωσσίᾳ ὁ κάματος τοῦ Στρατοῦ ἐχρησίμευσε πρὸς ἐπιβολὴν τῶν νέων ἰδεῶν, εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι εἰς οὐδεμίαν χώραν περισσότερον τῆς Ρωσσίας κατεβλήθη μεγαλειτέρα προσπάθεια πρὸς ἵδρυσιν Στρατοῦ. Ὁρμώμενος λοιπὸν ἐκ τῆς βάσεως τῆς ἀνάγκης Στρατοῦ ἐξετάσωμεν ἂν γίνονται πᾶσαι αἱ δαπάναι λογικῶς καὶ συμβάλλουν πρὸς δημιουργίαν τοῦ Στρατοῦ οὗτινος ἔχομεν ἀνάγκην. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα μας. Τὸ ζήτημα τῆς Στρατιωτικῆς ὀργανώσεως παρουσιάζει δυὸ μορφάς: τὴν ποιοτικὴν καὶ τὴν ποσοτικὴν σύνθεσιν. Θὰ ἐξετάσω καὶ τὰς δύο. Ἡ ποιοτικὴ πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ νομοθεσία μιᾶς χώρας νὰ ἐπιτρέπῃ καὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀβίαστον παραγωγὴν τοῦ μεγίστου δυνατοῦ ἔργου, παρὰ τῶν τέκνων ἑκάστης χώρας. Πρέπει δηλονότι μία χώρα νὰ δύναται νὰ παράγῃ ἡγήτορας τοιούτους, ὥστε ὅσον ἐπιτρέπει τὸ πνεῦμα αὐτῆς, νὰ δύνανται καὶ νὰ παρασκευάζουν τὴν χώραν πρὸς πόλεμον καὶ ἐν πολέμῳ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν νίκην. Ἐὰν τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἡ χώρα ἔχει πλημμελῆ νομοθεσίαν. Εἶχε καὶ ἔχει ἡ Ἑλλὰς τοιαύτην νομοθεσίαν ὥστε νὰ δύναται τὸ πνευματικὸν ὑλικὸν αὐτῆς νὰ δύναται ν’ ἀποδίδῃ τὸ μέγιστον δυνατὸν ἔργον; Ὄχι δυστυχῶς, κύριοι Συνάδελφοι! Δὲν εἶχεν. Καὶ διατὶ δὲν εἶχεν; Μὴ οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί, οἱ κυβερνῶντες τὴν χώραν ταύτην ἠμέλησαν τὸ σπουδαιότερον τῶν καθηκόντων καὶ δὲν ἔδωσαν τὴν προσοχὴν τὴν πρέπουσαν πρὸς παρασκευὴν καὶ ὀργάνωσιν τῆς Χώρας, ὥστε νὰ δύναται ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της; Ὄχι! Ἄπαγε τῆς βλασφημίας! Οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ πάντοτε καὶ εἰς τὰς δυσχερεστέρας περιστάσεις εἰς ἃς εὑρέθη ἡ Ἑλλάς, προσέφερον ὅ,τι ἐζητεῖτο ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας. Τί συνέβαινε λοιπόν; Μὴ ἄρα γε οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ βοηθῶσι καὶ νὰ καθοδηγῶσι τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς, δὲν ἐσκέπτοντο ὀρθῶς; Ἐγὼ θ’ ἀναφέρω τὰ πράγματα καὶ τὰ γεγονότα καὶ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν θὰ κρίνῃ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἄνευ σκοποῦ. Θ’ ἀναφέρω τὰ πράγματα μὴ τυχὸν καὶ σήμερον δυνάμεθα ν’ ἀρυσθῶμεν διδάγματα. Κατὰ τὸ 1897 ἤχθη ἡ χώρα πρὸς πόλεμον καὶ ἡττήθη ἡ Ἑλλὰς καὶ ὑπέστη ὅσα γνωρίζομεν ὅτι ὑπέστη. Ποία ἦτο ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις; Διεθέτομεν τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἓν σύνταγμα μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχε 13 Συνταγματάρχας! Διεθέτομεν τρία συντάγματα πυροβολικοῦ καὶ εἴχομεν 12 συνταγματάρχας! Διεθέτομεν 10 συντάγματα πεζικοῦ καὶ οὐδεὶς συνταγματάρχης ὑπῆρχε διοικῶν Σύνταγμα. Τίνα προορισμὸν εἶχε τότε τὸ πεζικόν, ἡ βασιλὶς τῶν ὅπλων; Ἦτο ἐπιφορτισμένον μὲ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, τὴν ἀστυνομίαν, τὴν καταδίωξιν τῶν λῃστῶν καὶ δὲν ἠξεύρω μὲ τίνας ἄλλας ὑπηρεσίας πλὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κυρίου προορισμοῦ του. Καὶ ποία ἦτο ἡ ἐποχή; 27 ὅλα ἔτη μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Γαλλίας τοῦ 1870 εἶχον παρέλθει... Γνωρίζετε πάντες, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ὅλη ἡ Νομοθεσία μας προέρχεται ἐκ Γαλλίας, ὅλαι αἱ μόδαι τὴν δευτέραν ἡμέραν ἔρχονται εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡ Γαλλικὴ Ἐθνοσυνέλευσις μετὰ τὴν καταστροφὴν ἐξήτασε βαθέως διατὶ κατεστράφη ἡ Γαλλία. Μὴ ἄρα γε ἦτο ὁ μέγας ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος κατέστρεψεν αὐτήν; καὶ εὑρέθη καὶ ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο ὁ ἀριθμός· τί ἦτο; μὴ δὲν εἶχον οἱ Γάλλοι πατριωτισμόν, ὁρμήν, θυσίας μήπως δὲν προσέφερον; ὄχι. Δὲν εἶχον κεφαλὰς μορφωμένας, αἱ ὁποῖαι νὰ δύνανται νὰ λαμβάνουν τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ λαμβάνουν καὶ νὰ μὴ φοβῶνται τὰς εὐθύνας. Αἱ μορφωμέναι λοιπὸν κεφαλαί, αἱ ὁποῖαι καὶ μόνον δύνανται νὰ ἔχωσι τὸ θάρρος τῆς εὐθύνης, καὶ γνωρίζωσι νὰ ριψοκινδυνεύωσιν ἐλλείπουν. Ἀντιθέτως οἱ Γερμανοὶ μετὰ τὰς Ναπολεοντίους καταστροφὰς ἐσκέφθησαν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μορφωθῶσι κεφαλαί, ὅπως δύνανται νὰ λαμβάνωσι ἀποφάσεις, καὶ κατήρτισαν τὴν Ἀκαδημίαν Πολέμου, τῆς ὁποίας οἱ μαθηταὶ ἐνίκησαν τοὺς Γάλλους, ἀναπαυομένους εἰς τὰς δάφνας τοῦ Ναπολέοντος. Ἵδρυσε λοιπὸν καὶ ἡ Γαλλία τὴν ἀνωτέραν Πολεμικὴν Σχολήν, ἥτις ἐλειτούργει μέχρι τοῦ 1897, 22 ἔτη καὶ δυστυχῶς ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐσκέφθη περὶ αὐτῆς. Ἡ ἀνωτέρα Πολεμικὴ Σχολή, κύριοι Συνάδελφοι, ἐξεδικήθη τὴν Γαλλίαν κατὰ τὸν Μέγαν Πόλεμον. Αὐτὴ ἐνίκησε τοὺς Γερμανούς. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν λοιπὸν ἡγήτορας καὶ ἐπιτελεῖα νὰ παρασκευάσουν τὴν χώραν πρὸς πόλεμον καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν ἐν πολέμῳ τὴν νίκην καὶ ὑπέστημεν τὴν καταισχύνην ἐκείνην. Εἰς τὰ 1904 ἐγένετο ὁ πρῶτος ὀργανισμὸς ὁ ταξινομήσας πάσας τὰς μονάδας καὶ ἡ ἱδρυθεῖσα τότε Γενικὴ Διοίκησις ἐβελτίωσε τὴν κατάστασιν, ἀπαλλάξασα τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ τῆς πολεμικῆς, ἀλλ’ οὐδεμία πραγματικὴ πρόνοια περὶ δημιουργίας ἡγητόρων καὶ ἐπιτελείων ἐγένετο, αἱ δὲ ἐφαρμοζόμεναι μέθοδοι διοικήσεως ἐπέφερον τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909. Κατὰ ταύτην ἐτέθη διὰ πρώτην φορὰν ἡ βάσις τῆς παρασκευῆς ἡγητόρων, ἀλλ’ οἱ ἐπακολουθήσαντες πόλεμοι ἀνέκοψαν τὸ ἀρξάμενον ἔργον. Κατὰ τοὺς πολέμους ἐθαυματούργει ἡ φυλὴ εἰς ὁρμήν, πατριωτισμόν, εὐστροφίαν, ἀλλ’ ὑστέρει κατὰ τοὺς ἡγήτορας καὶ τὰ ἐπιτελεῖα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξησφάλισε διὰ τῶν προσόντων του τούτων τὴν νίκην κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, ἀλλ’ ἐπλήρωσεν αὐτὴν ἀκριβά, μὲ τρομακτικὰς θυσίας. Ἐν τέλει ἐπῆλθεν ἡ ἐθνικὴ καταστροφή. Ἡ ἧττα, κ. Συνάδελφοι, ἦτο συνέπεια τῆς τηρηθείσης πολιτικῆς, ἀλλ’ ἡ καταστροφὴ ὑπῆρξε συνέπεια τοῦ ὅτι στρατιωτικῶς δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων ὁ Ἑλληνικὸς στρατός. Πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ καταστροφὴ νά...

§40Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ διαίρεσις τὰ ἔκαμεν.

§41Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ἄλλο τίποτε δὲν θίγω. Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ καταστροφή, ἡ συμφορὰ ἡ ὁποία ἐπῆλθεν θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν ἔντιμον ὑποχώρησιν ἢ ἧτταν, διὰ νὰ δοθῇ ὅλος ὁ χρόνος πρὸς διαπραγμάτευσιν καὶ διάσωσιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὑλικοῦ, καὶ ἀσφαλῶς θά ἠδυνάμεθα νὰ κρατήσωμεν τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην. Ὥστε, κύριοι Συνάδελφοι, κατανοεῖτε τὴν σπουδαιότητα ποὺ προσλαμβάνει μία ὀρθὴ στρατιωτικὴ πολιτικὴ διὰ μίαν χώραν, καὶ ποίας συμφορᾶς πρόξενος δύναται ν’ ἀποβῇ μία ἀσύμφορος στρατιωτικὴ πολιτικὴ ὡς ἐκείνη ποὺ ἐτηρήσαμεν ἐπὶ ἕνα αἰῶνα. Μετὰ τὴν καταστροφὴν ἐπῆλθεν ἡ Ἐπανάστασις, γνωρίζετε δὲ τὰ γεγονότα. Εἶχον διορισθῆ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ στρατοῦ τοῦ Ἕβρου. Κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1923 ἤμην Μέραρχος εἰς Βέρροιαν καὶ ἀναπολῶν τὴν καταισχύνην τοῦ 1897, τὰς ἀπωλείας τῶν Βαλκανικῶν πολέμων καὶ τὴν ἐθνικὴν καταστροφὴν, ἀπεφάσισα ἑκουσίως ν’ ἀποδυθῶ εἰς τὴν Πολιτικὴν καὶ νὰ ἀφιερώσω τὰς δυνάμεις μου διὰ τὴν δημιουργίαν στρατοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχει πράγματι ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς. Ἐξελέγην βουλευτὴς καὶ ἅμα τῷ σχηματισμῷ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως παρουσιάσθην εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, τὸν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἀφοῦ τοῦ ἀνέπτυξα τὴν Στρατιωτικὴν κατάστασιν τῷ ὑπέδειξα τὴν ἀνάγκην μετακλήσεως Γαλλικῆς ἀποστολῆς πρὸς ἵδρυσιν ἀκαδημίας πολέμου καὶ πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς ἱκανότητος τῶν στελεχῶν. Ὁ κ. Βενιζέλος, διστάσας πρὸς στιγμὴν διὰ τὴν νέαν ἀποστολὴν, ἐδέχθη τὰς ἰδέας μου καὶ μοὶ ὑπεσχέθη ὑποστήριξιν. Τὴν 4 Ἰανουαρίου 1924 ὑπέβαλον 4 προτάσεις Νόμου δι’ ὧν ἐτίθεντο αἱ βάσεις τῆς πραγματικῆς πρὸς νόμιμον προπαρασκευήν. Ὡς γνωρίζητε ὁ κ. Βενιζέλος παρῃτήθη ἐσχημάτισεν κυβέρνησιν ὁ κ. Καφαντάρης καὶ οὗτος παρητήθη καὶ ἐδέησε ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπαναστασίου νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀνάκλησις τῆς νέας ἀποστολῆς καὶ νὰ τεθῇ ὁ πρῶτος θεμέλιος λίθος ὑγιοῦς στρατιωτικῆς πολιτικῆς. Ἐκφράζω προσωπικῶς τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ σᾶς παρακαλῶ, κύριοι Συνάδελφοι, νά πιστεύσητε ὅτι ἡ ἱδρυθεῖσα καὶ λειτουργοῦσα Ἀκαδημία Πολέμου ἀποτελεῖ ἐγγύησιν ὅτι θὰ ἐκδικήσῃ μίαν ἡμέραν τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ἐξησφαλίσαμεν ὅμως τοὺς ἡγήτορας καὶ τὰ ἐπιτελεῖα τοῦ μέλλοντος, πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τοὺς ἐκτελεστὰς, δηλαδὴ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, εἰς τρόπον ὥστε ἄνευ κωλυμάτων οὗτοι νὰ δύνανται νὰ ἀποδίδουν τὸ μέγιστον δυνατὸν ἔργον. Ἀπὸ τοῦ 1914, κύριοι Συνάδελφοι, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καθιέρωσεν διὰ νόμου τὴν ἑνιαίαν προέλευσιν, πρὸς ἄρσιν τῶν μειονεκτημάτων ποὺ παρουσίαζον αἱ διάφοροι προελεύσεις· ἔχω ἐνταῦθα τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὀφειλομένην εἰς τὴν γραφίδα τοῦ μακαρίτου Ξενοφῶντος Στρατηγοῦ καὶ ἥτις δικαιολογεῖ πλήρως τὴν μεταβολήν. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἐλειτούργησεν ἀπὸ τοῦ 1914 ἕως 1925 καὶ ἀπέδωκεν ἄριστα ἀποτελέσματα. Δυστυχῶς ὁ δικτάτωρ εὑρὼν ἓν σχέδιον νόμου, ὀφειλόμενον εἰς τὸν νῦν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, συνέστησεν ἐκ νέου τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν. Γνωρίζω τὰς σκέψεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ τῆς ἀνασυστάσεως τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν· θέλει νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ πάλιν δι’ αὐτοῦ ὑπαξιωματικοὺς καὶ νὰ ἔχωμεν ἅμιλλαν μεταξὺ τῶν δύο προελεύσεων. Ἄς ἐξετάσωμεν, Κύριοι Συνάδελφοι, καὶ τοὺς δύο λόγους. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν τὰς σκέψεις μου, κύριοι συνάδελφοι, καὶ διὰ τὰ δύο ζητήματα καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§42Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Θὰ εἴπω μόνον ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ πρωτοτύπου σκέψεως, ἀλλὰ ὑπῆρξε τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἀπὸ τριάκοντα ἐτῶν καὶ εἶχε δώσει ἄριστα ἀποτελέσματα, δεύτερον δὲ εἶναι καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἰσχύει εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀρνούμεθα τὰς βάσεις.

§43Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Συναδέλφους νὰ μὲ ἀκούσουν. Μέχρι τοῦδε ἀνέπτυξα τὴν ἑξῆς βάσιν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ νομοθεσία τοιαύτη ὥστε ἀβιάστως νὰ δύναται νὰ ἀποδίδῃ τὸ μέγιστον ἀποτέλεσμα· θὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας ὑμῶν, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον ἐκθέτων πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὰ σημεῖα ταῦτα καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ ἀποφανθῇ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκθέσω τὰ σημεῖα ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὴ μὲ διακόψητε καὶ ἂν τις ἔχει ἀντίρρησιν ἂς κρατήσῃ σημειώσεις καὶ ἂς ἀπαντήσῃ, διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ εἴπω ἀφ’ ὅτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν Βουλὴν θὰ τὰ εἴπω.

§44Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὥστε καὶ τὰ δύο συστήματα ἀπέδωκαν ἀρίστους καρπούς.

§45Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κατὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Κατ’ ἐμὲ ἠκούσατε τί ἔκαμε τὸ ἄλλο σύστημα.

§46Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. (Ὑπ. Στρατ.). Εἶσθε καὶ σεῖς.

§47Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὸ γνωρίζω καλῶς, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς ἐξ αὐτῶν καὶ ἔζησα μὲ τὰ γεγονότα αὐτὰ, ἐπειδὴ δὲ οἱ κύριοι Συνάδελφοι δὲν γνωρίζουν τὰ λαβόντα χώραν, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέτω τὰ γεγονότα. Δὲν πρόκειται ἄλλως τε περὶ ἐμοῦ διότι ἐγὼ ἐξῆλθον, ὡς σᾶς εἶπον, καὶ εἶμαι ἤδη πολιτευόμενος.

§48Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ σᾶς τιμᾶ ἰδιαιτέρως.

§49Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· ἐγὼ θέλω νὰ προσφέρω ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον μας.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε εἰς τὴν συζήτησιν.

§51Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἄς ἐξετάσωμεν λοιπὸν καὶ τοὺς δύο λόγους. Πραγματικῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλειτούργει τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, εἴχομεν ὑπαξιωματικοὺς ἀναμφισβητήτως, ἀλλὰ τί συνέβαινεν; Ὅλοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ γίνουν ἀξιωματικοί, οἱ πολυπληθέστεροι ἔμεναν, καὶ χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσουν μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἔφθαναν εἰς τὸ 30ὸν ἔτος, ὁπότε δὲν εἶχον πλέον δικαίωμα διαγωνισμοῦ. Ἔχασαν διὰ παντὸς τὰ ἔτη ποὺ θὰ ἠδύναντο νὰ ἐπιζητήσουν ἓν ἐπάγγελμα καὶ ναυαγοὶ πλέον, μὲ τὸ φαρμάκι εἰς τὴν καρδίαν, εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ποὺ ζῶμεν, ἀπέτυχον καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ ἐπιτύχουν καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ γίνωνται ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ Στρατεύματος, λαμβάνοντες τὸν τίτλον τοῦ εὐεργετικοῦ εἰς βάρος καὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ τῶν ἀτόμων· λέγω εἰς βάρος τοῦ Στρατοῦ διότι, ἐνῷ λέγομεν ὅτι θέλομεν νὰ ἔχωμεν μορφωμένους ἀξιωματικούς, δὲν τὸ ἐπιτυγχάνομεν, εἰς βάρος δὲ τῶν ἀτόμων διότι αἰσθάνονται, καὶ εἶναι πράγματι, τοὺς ἑαυτούς των ἠδικημένους. Δυνάμεθα ὅμως νὰ ἔχωμεν καὶ ὑπαξιωματικοὺς καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα. Ἰδοὺ πῶς. Ὑποθέτω ὅτι πάντες γνωρίζετε ὅτι νέοι τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἀντὶ νὰ γίνουν ποιμένες καὶ γεωργοί, εὐχαρίστως θὰ ἐπεδίωκον νὰ ἀποκτήσουν μίαν θέσιν, παραδείγματος χάριν εἰσπράκτορος, ἀγρονόμου ἢ εἰς τοὺς Σιδηροδρόμους, ἢ τὰς τελωνειακὰς θέσεις, τὰς ὁποίας νὰ καταλαμβάνουν μόνον οἱ ἔχοντες εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν ὑπαξιωματικοῦ 6–8 ἐτῶν· τὸ τοιοῦτον εἶναι δικαιότατον, διότι ὅμως μόνον θὰ εὑρίσκωμεν νέους τελειοφοίτους ἑξαταξίου σχολείου, οἵτινες συμπληροῦντες τὸ 16 ἔτος θὰ ἠδύναντο, φοιτῶντες εἰς προπαρασκευαστικὴν σχολὴν ὑπαξιωματικῶν ἐπὶ 6 μῆνας, θὰ ἠδύναντο νὰ τροφοδοτοῦν τὰς μονάδας δι’ ἀρίστων ὑπαξιωματικῶν, ἀλλὰ θὰ εἰσαγάγωμεν καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἃς ἀνέφερον τὴν ἔννοιαν τῆς πειθαρχίας τοῦ Κράτους, ἧς τοσοῦτον ἔχομεν ἀνάγκην κατὰ τοὺς τελευταίους ἰδίᾳ χρόνους. Ὑποθέτω ὅτι κατανοεῖτε τὴν σημασίαν τοῦ πράγματος. Ἀγωνίζομαι πρὸ μακροῦ διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς ἰδέας ταύτης, διότι ὁ νόμος περὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ 1914 ἐναυάγησεν καθ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκωμεν Ἑλληνόπαιδας νὰ κατατάσσωνται μόνον καὶ νὰ μένουν ὑπαξιωματικοί. Πολλοὶ στρατιωτικοὶ μὲ ἐρωτοῦν: δύναται νὰ γίνῃ αὐτό; Θὰ ἦτο ἔξοχον. Διατί, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ μὴ γίνῃ, ἀφοῦ τοσοῦτον δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Χώραν; Ἀντὶ τοῦ διαγωνισμοῦ εἰσάγομεν αὐτὸ τὸ προσόν. Τὸ θεωρεῖτε δύσκολον; Βεβαίως ὄχι. Ἀρκεῖ νὰ τὸ κατανοήσωμεν καὶ τὸ θελήσωμεν. Τί συμβαίνει μὲ τοὺς ὀλίγους τοὺς ἐπιτυγχάνοντας νὰ γίνουν ἀξιωματικοί; Οὗτοι μέχρις οὗ γίνουν ἀξιωματικοὶ ἐφρόντιζαν νὰ ἐπιτύχουν τοῦτο. Μόλις δὲ γίνουν ἀξιωματικοὶ καὶ ἂν πληροφορηθοῦν ὅτι μόνον ἡ διαφορὰ ἡλικίας (οἱ μὲν δύνανται νὰ ἐξέρχωνται 30 ἐτῶν οἱ δὲ 20) δὲν θὰ τοῖς ἐπιτρέψῃ νὰ διοικήσουν, παραλύουν, ἀποκαρδιοῦνται κυριολεκτικῶς, ὄχι δὲ μόνον ἅμιλλα ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τῶν δύο προελεύσεων ἀλλὰ ἐχθρότης. Πιστεύσατε, κύριοι Συνάδελφοι, καὶ γνωρίζω καλῶς τὸ πρᾶγμα, ἐὰν οἱ πόλεμοι καὶ οἱ καθεστωτικοὶ ἀγῶνες δὲν ἐπέτρεπον ὅλοι νὰ καταλάβουν τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς, θὰ εἴχομεν τραγικὰς συνεπείας. Μὴ θελήσωμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐγκληματικὴ αὕτη στάσις τῆς Πολιτείας, δημιουργούσης θύματα διὰ τῆς νομοθεσίας, διότι ἅμιλλα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὑπὸ ἀνίσους ὅρους. Παρετηρήσαμεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οὔτε ὑπαξιωματικοὺς δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καλλιτέρους ἐκείνων, οὓς προτείνω, οὔτε ἅμιλλα δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἑπομένως πίπτουν καὶ οἱ δύο δικαιολογητικοὶ ὅροι. Μὴ ἀκούετε ὅτι αὐτὸ ὑπάρχει καὶ ἀλλοῦ, διότι οὐδαμοῦ ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις τοῦ νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον ὡς ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ἠξεύρω ἂν ποτὲ καὶ ἐδῶ θὰ δημιουργηθοῦν τάξεις, ἀλλὰ σήμερον οὐδεὶς ἀναγνωρίζει τί εἶσαι καὶ τί εἶμαι ἐγώ, ὅταν φέρουν τὴν αὐτὴν στολὴν καὶ μάλιστα ὅταν τις νομίζει ὅτι παράγει μεῖζον ἔργον καὶ μόνον ἡ ἡλικία νὰ τὸν σταματᾷ. Σᾶς εἶπον περὶ τῆς ποιοτικῆς ἀπόψεως τοῦ Στρατοῦ. Τώρα θὰ ἐξετάσωμεν τὴν ποσοτικὴν ἄποψιν. Ἵνα κατατοπίσω ἐντελῶς ὑμᾶς, διὰ νὰ ἔχετε μίαν ἰδέαν σαφῆ, θὰ σᾶς διαφωτίσω τί διαθέτουν διὰ τὸν Στρατὸν αἱ διάφοροι Χῶραι. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὴν Γαλλίαν, ὡς μᾶλλον ὠργανωμένην ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς χώραν, καὶ ὅλα τὰ περιστοιχοῦντα ἡμᾶς Βαλκανικὰ Κράτη συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς Τουρκίας, καὶ εὑρίσκω ὅτι ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 42.000.000.000 φράγκων ἡ Γαλλία διαθέτει 6.777.881.791 φράγκα, δηλ. τὰ 16% τοῦ προϋπολογισμοῦ της διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας.

§52Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχει καὶ ἔκτακτον προϋπολογισμόν.

§53Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μάλιστα. Ἡ Τουρκία, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 194.474.400 Λ. Τ. διαθέτει διὰ τὸν Στρατὸν 73.220.059 Λ. Τ., ἤτοι τὰ 32%, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 627.000 Λ. Τ., ἤτοι τὰ 2. 9%. Ἡ Σερβία διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 18,5%, διὰ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 2%. Ἡ Βουλγαρία 23%. Ἡ Ρουμανία ἐπὶ 38 350.000.000 λέϊ, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 7.800.000.000 λέϊ, ἤτοι 23%. Ἡ Ἑλλὰς διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 17%, τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 4,7%.

§54Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐκτὸς τῆς Ἀεροπλοΐας;

§55Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐκτὸς τῆς Ἀεροπλοΐας καὶ ἐκτὸς μιᾶς τελευταίας προσθήκης 37.000.000 ἐπὶ τῶν δηλώσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπομένως, Κύριοι, βλέπετε, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὅτι δὲν ὑπερβάλλομεν τοὺς ἄλλους, τοῦτο δὲ ἔπρεπε νὰ λεχθῇ, διότι ἠκούσατε πολλάκις ὅτι πολλὰ δαπανῶνται διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εὑρισκόμεθα, λοιπόν, ἐν τῇ αὐτῇ ἀναλογίᾳ, μολονότι εὑρέθημεν ὑπὸ ὅλως ἐξαιρετικὰς συνθήκας, λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπωλέσαμεν ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου καὶ πρέπει νὰ διαθέσωμεν πολλὰ πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ.

§56Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Περιλαμβάνετε καὶ τὰς δαπάνας τῆς Ἀεροπλοΐας;

§57Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι.

§58Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι μερικὰ ἔκτακτα ἔξοδα.

§59Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Πιθανόν· ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤθελον νὰ ἐξαγάγω τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως διαθέσεως πιστώσεως, εὑρισκόμεθα περίπου ἐν τῇ αὐτῇ ἀναλογίᾳ καὶ μάλιστα δαπανῶμεν ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα θὰ ἔπρεπε νὰ δαπανήσωμεν.

§60Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε σύγκρισιν. Ἡ Βουλγαρία δὲν ἔχει θητείαν, ἔχει ἐθελοντικὴν κατάστασιν.

§61Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἂς ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὴν Βουλγαρίαν· ἔχω τὰ ἄλλα στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων συνάγεται, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρούμεθα κάμνοντες σπατάλην. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα νὰ παρατηρήσωμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν πῶς διατίθεται τὸ ποσὸν τοῦτο. Διατίθεται κατὰ τὸν καλλίτερον καὶ σκοπιμώτερον τρόπον, ἢ μή τάχα καὶ δὲν διατίθεται; Καὶ πάλιν θὰ παρατηρήσωμεν τί πράττουσιν οἱ ἄλλοι διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, διότι ἐγὼ ἔχω ἀποκρυσταλλώσει τὰς ἰδέας μου, τὰς ὁποίας θὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν. Σᾶς εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα μόνοι εἰς τὸν κόσμον, πρέπει νὰ βλέπωμεν τί κάμνουν οἱ ἄλλοι καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἐξέλεξα τὴν Γαλλίαν, ἀπὸ ἀπόψεως καλλιτέρας ὀργανώσεως, τοὺς δὲ γείτονας ἡμῶν λόγῳ περισσοτέρου ἐνδιαφέροντος. Ἡ Σερβία, διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, διατηρεῖ 16 μεραρχίας πεζικοῦ καὶ 1 ἀνακτορικὴν φρουρὰν ἤτοι ἐν ὅλῳ 17, ἔχει δύναμιν στρατολογικῆς ἀποδόσεως 75–80 χιλιάδας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γαλλίαν, αὕτη κατέληξε τελευταίως εἰς 20 μεραρχίας καὶ ἔχει 230 χιλιάδας στρατολογικὴν ἀπόδοσιν. Σᾶς ἀναφέρω τὸ γεγονὸς τοῦτο, κύριοι Συνάδελφοι, διότι πρέπει νὰ γνωρίσητε ὅτι ἔχει μεγίστην ἐπίδρασιν, ὅτι αὐτὸ κυρίως εἶναι ὁ ρυθμιστὴς τοῦ σχηματισμοῦ τῶν μονάδων. Αὗται αἱ μονάδες πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐν μὲν εἰρήνῃ νὰ δύνανται νὰ ἐκγυμνάζουν τὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας, νὰ ἐξασφαλίζουν τὴν ἡσυχίαν αὐτῆς, καὶ νὰ δύνανται, ἀναπτυσσόμεναι ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, νὰ περιλάβουν ὅλον τὸν μάχιμον πληθυσμὸν τῆς Χώρας. Θέλομεν, ἑπομένως μονάδας οἰκοκυρευμένας. Νὰ ὑπάρχῃ δύναμις ἀνδρῶν διὰ διοίκησιν καὶ κυρίως διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἀποθήκας ἐπιστρατεύσεως, περιεχούσας τὰ παντοειδῆ ὑλικά, ὥστε ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ δύνανται νὰ κινητοποιηθῶσι. Διὰ νὰ ἐκπληροῦνται οἱ ὅροι τῆς ἐκπαιδεύσεως, πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἄνδρες, ὧν ἡ στρατολογικὴ ἀπόδοσις ποικίλλει, τελευταῖον ἀπὸ 40–55 χιλ., ἀπομένουν δὲ κατὰ τὸν βʹ. μῆνα ἱκανοὶ περὶ τὰς 45 χιλιάδας. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὰς 5.000 περίπου διὰ τὴν προκάλυψιν, μένουν 40 χιλιάδας. Δι’ αὐτῶν, Κύριοι, θὰ οἰκοδομήσωμεν. Ἐὰν εἴχομεν διετῆ θητείαν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ διπλασίου ἀριθμοῦ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ 57% διατίθενται διὰ τὸ πεζικὸν καὶ εἰς στρογγυλὸν ἀριθμὸν τὰ 60%, ἔχομεν 24 χιλιάδας διὰ πεζικὸν καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ κατέλθωμεν τῶν 1.000 ἀνδρῶν κατὰ σύνταγμα, καταλήγομεν εἰς 24 συντάγματα πεζικοῦ, ἤτοι εἰς 8 μεραρχίας. Εἰς τὰς 7 μεραρχίας ἐπιμένει ὁ κ. ἐκ Πρεβέζης Συνάδελφος εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ἐπέμενε δι’ ἑνὸς περισπουδάστου ἄρθρου του εἰς τὴν «Πολιτείαν» ὁ στρατηγὸς Λεοναρδόπουλος καὶ ἡ ἀναλογία τοῦ πληθυσμοῦ μας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Σερβίαν, τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν μᾶς δίδει. Κατὰ τὸ 1925 ἐπρότεινα νὰ καταργηθῇ ἓν σύνταγμα Πεζικοῦ ἐκ τῶν Μεραρχιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τότε Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἦτο ἀνένδοτος. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν γνώμην μου. Ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν ἐπρόλαβε νὰ ψηφίσῃ τὸν ὀργανισμὸν διότι ἀνετράπη. Ἦλθεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐδέχθη τὰς τότε ἀπόψεις μου. Ἀλλὰ σήμερον φρονῶ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἶναι πολὺ ἀλλοία τῆς τότε καὶ προτείνω μεγαλυτέραν ἐλάττωσιν. Δηλαδὴ τί ζητῶ; Ἐπειδὴ ἔχει δημιουργηθῇ μία κατάστασις πραγματική, ἣν δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν, ἔχομεν δηλαδὴ τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς καὶ ἐπειδὴ πάντως ἡ ἐλάττωσις τῶν μονάδων θὰ ἐπιφέρῃ ἐπιβράδυνσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐσκέφθην ὅτι μεγαλυτέραν δυσκολίαν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν παρουσιάζεται διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν διοικήσεων τῶν ἐπιτελείων καὶ τῶν τεχνικῶν σωμάτων, διὰ τοῦτο προτείνω δέον νὰ καταργηθῇ ἓν Σύνταγμα Πεζικοῦ ἐξ ἑκάστης Μεραρχίας καὶ τῶν τεχνικῶν Σωμάτων ἐν σχετικῇ ἀναλογίᾳ. Τοῦτο θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν εἰρήνῃ, εἰς τὸ ὁποῖον κυρίως ἀποβλέπομεν. Δυστυχῶς τὸ κακὸν ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1913. Τότε δι’ ἑνὸς ἄρθρου μόνον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν θέσιν τῶν στρατηγῶν ὁ Εἰσηγητής, αἱ 4 προπολεμικαὶ μεραρχίαι ἔγιναν 5 σώματα στρατοῦ καὶ μία ἀνεξάρτητος μεραρχία, ἤτοι 16 μεραρχίαι. Τότε ἀμέσως δὲν παρουσιάσθη ἡ γυμνότης τῶν μονάδων ἐκείνων, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι κατὰ τὸ 1914 ποὺ ἐλειτούργησεν ὁ νόμος αὐτὸς ἐγυμνάσθησαν αἱ ἀγύμναστοι κλάσεις τῆς Μακεδονίας, τῆς Κρήτης καὶ τῆς Ἠπείρου καὶ παρουσίασαν πραγματικὴν δύναμιν μονάδων ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ζωὴ καὶ ἐκπαίδευσις. Εἰς τὸ 1915 ἐκηρύχθη ἐπιστράτευσις· ἡ ἐπιστράτευσις ἐκείνη ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτίσωμεν οὐδὲ κἂν αὐτὰς τὰς μονάδας τὰς ὁποίας εἴχομεν ἐν εἰρήνῃ καί παρουσίασε μόνη ἡ Ἑλλὰς τὸ φαινόμενον τοῦτο, ὅτι δηλ. ἐνῷ εἰς πάσας τὰς χώρας ὁ πυρὴν τὸν ὁποῖον ἔχουσι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς εἰρήνης διπλασιάζεται καὶ τριπλασιάζεται, μόνη ἡ Ἑλλὰς λέγω δὲν ἠδυνήθη νὰ παρατάξῃ ἐν πολέμῳ τὸν ἀριθμὸν ποὺ διετήρει ἐν εἰρήνῃ. Ἀνέπτυξα ὑμῖν ὅτι καὶ εἰς τὴν Δʹ. Ἐθνοσυνέλευσιν ἠγωνίσθην νὰ προσαρμόσω τὰς μονάδας εἰς δυνατότητας τῆς Χώρας. Ἡ Δʹ Ἐθνοσυνέλευσις ἀνετράπη καὶ ἦλθεν ὁ δικτάτωρ, ὅστις κυρίως ἐπροπαγάνδισεν τοῦτο, ὅτι δηλ. ἠναγκάσθη νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἐμερίμνα διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τῆς Χώρας. Εἴδομεν τί οὗτος ἔπραξεν. Καθὼς παρετηρήσαμεν, ἡ προπαρασκευὴ πρὸς πόλεμον πρὸς δύο πρέπει νὰ στραφῇ κατευθύνσεις. Τὴν ποιοτικὴν τοῦ στρατοῦ ἐξασφάλισιν καὶ τὴν ποσοτικήν, μὲ παράλληλον ἐφοδιασμόν. Τί ἔπραξε διὰ τὴν ποιοτικήν; Κύριοι Συνάδελφοι ὡς θεσμὸς κατέστη δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰ ἔθιμα τοῦ στρατοῦ μας, ὅτι οὐδεὶς στάσιμος δὲν δύναται νὰ προαχθῇ καὶ νὰ διοικήσῃ μονάδα. Τοῦτον τὸν θεσμὸν ἦλθεν ὁ δικτάτωρ καὶ κατήργησε πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν συνεργατῶν του. Μεγαλύτερον ράπισμα κατὰ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπινοηθῇ. Τὴν διάταξιν ταύτην ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κονδύλη τὴν κατήργησε. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἠκύρωσε, θελήσασα νὰ δείξῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς ἀνωμάλους καταστάσεις νὰ ἐπιτυγχάνωνται ἀθέμιτα ὀφέλη εἰς βάρος τῆς Χώρας, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχωσι πάντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἂν ποτὲ ἀναβιώσῃ ὁ Κοινοβουλευτισμὸς τὰ ἀθέμιτα ταῦτα ὀφέλη θὰ χάνωνται. Χθές, δυστυχῶς, ὁ κ. Κρεμέζης μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι δὲν ἐξετελέσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος.

§62Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα ἐδημοσιεύθη μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ δὲν ἐξετελέσθη;

§63Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Αὐτὸ ἤκουσα αὐτὴ ἦτο ἡ ψυχολογικὴ παρασκευὴ παρὰ τοῦ δικτάτορος καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Θὰ ἐνθυμῆσθε τὰ ἐξασκηθέντα μέσα πρὸς κλονισμὸν τῶν χαρακτήρων καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἂν ἀπαιτεῖται ἐπαγγελματικὴ ἱκανότης καὶ μορφωμένοι ἀξιωματικοὶ διὰ τὴν διεξαγωγὴν ἑνὸς πολέμου, ἀπαιτεῖται πρὸ παντὸς μεγάλος χαρακτὴρ δι’ ἐκείνους οἵτινες εἰς μίαν στιγμὴν θὰ ἀναλάβουν ἐπὶ τῶν ὤμων των τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἐν ᾧ οἱ ὦμοι αὐτῶν κάμπτονται καὶ κλονίζονται ἀπὸ ἕνα βαθμὸν ἢ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξουν ὅταν θὰ ἐκσπᾷ ἡ θύελλα ἐπὶ τῶν ὤμων των. Αὕτη λοιπὸν ἦτο ἡ ἠθικὴ παρασκευὴ πρὸς πόλεμον. Τί ἔπραξε πρὸς ὑλικὴν παρασκευήν; Μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 22, ἡ ὁποία ἔθεσεν ἀμέσως τὰς πρώτας βάσεις τῆς στρατιωτικῆς ὑλικῆς παρασκευῆς πρὸς πόλεμον καὶ ἐγένοντο παραγγελίαι πρῶτον ἐπὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Μαυρομιχάλη, κατόπιν ἐπὶ κ. Κατεχάκη, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ, καὶ κατόπιν ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Γόντικα, ἐγένετο παραγγελία 8.000.000 δολλαρίων περίπου διὰ τὴν συμπλήρωσιν ὁλοκλήρου τῆς παραγγελίας τοῦ Πυροβολικοῦ τῆς Χώρας. Προεκήρυξε διαγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν ὅπλων Πεζικοῦ καὶ ἐπρόκειτο τὰς ἡμέρας ἐκείνας νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις. Ἐπίσης προεκήρυξε διαγωνισμόν, διὰ προμήθειαν πιστολίων καὶ πολυβόλων. Ὥστε βλέπετε, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ἐγένετο καὶ μὲ τὸ παραπάνω ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἦλθεν ὁ δικτάτωρ καὶ ὑπέγραψε σύμβασιν διὰ τὴν προμήθειαν ὅπλων. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο γνωρίζετε τόσα, ὥστε ἐγὼ ἀποφεύγω νὰ κάμω κρίσιν. Εὑρῆκε τὰς πιστώσεις διὰ τὰ πυροβόλα καὶ τὰ πιστόλια καὶ εἶναι ἡ μόνη προμήθεια ποὺ ἐνήργησεν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὅλη ρεκλάμα, ἥτις δυστυχῶς διὰ μίαν στιγμὴν ἐπιστεύθη καὶ ἀπὸ πολὺν κόσμον. Αὕτη εἶναι, κύριοι Συνάδελφοι, ἡ προσπάθεια παρασκευῆς πρὸς πόλεμον, διὰ τῶν ὅπλων τῶν ὁποίων τὴν θεωρίαν γνωρίζετε. Ἐπίσης εἶχε προβλέψει διὰ τὴν προμήθειαν πιστολίων καὶ ὅπλων πολυβόλων καὶ εἶχε προκηρυχθῇ δημοπρασία διὰ τὴν 29 Ἀπριλίου 1925, ἡ δημοπρασία ὅμως δὲν ἐξετελέσθη, διότι ἦλθεν ἡ δικτατορία τοῦ Παγκάλου. Αὗται εἶναι, κύριοι Συνάδελφοι, αἱ προμήθειαι περὶ τῶν ὁποίων ἔγινεν τόσος θόρυβος διὰ νὰ παρουσιασθῇ ὅτι εἶχε καταρτισθῇ ἡ Χώρα πρὸς πόλεμον.

§64Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὥστε τί ἀπομένει ἀπὸ τὰς προμηθείας πρὸς ἐξοπλισμὸν ὑπὸ τῆς δικτατορίας;

§65Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὅλα ἦσαν πλάνη καὶ φενάκη, πλὴν τῆς παραγγελίας ἣν ἔκαμε, τῶν πολυβόλων καὶ πυροβόλων, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπρόλαβε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου. Ἐπανῆλθε κατόπιν, Κύριοι, τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἐσχηματίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἦλθε τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν πάντες νὰ ἐπιλύσῃ. Παρουσιάσθη τότε ἡ μοναδικὴ εὐκαιρία καὶ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀφ’ οὗ οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπαναφέρουν τότε διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀπομακρυθέντας ἱκανοὺς ἀξιωματικούς, νὰ ὁρίσουν τοὺς ἀνωτάτους ἡγήτορας τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τούτους, ἀφοῦ προσέθετεν καὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους προσέλαβον ἐκ τῶν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος, νὰ καταρτίσουν συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὁρισθῇ τοῦτο: Αὐτὸν τὸν στρατὸν ἀπεφασίσαμεν νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλάς. Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων στελεχῶν καὶ ἐκ τῶν εὑρισκομένων ἐκτός, νὰ μείνουν τόσοι κατὰ βαθμόν· διὰ τοὺς ὑπολοίπους ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ μείνουν καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἱκανοὶ ὄντες δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθουν νὰ ἀμειφθοῦν οἰκονομικῶς. Τοῦτο λοιπὸν ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἡτοιμαζόμην νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ ἐπειδὴ τότε παρετείνετο ἡ συζήτησις δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, οὔτε καὶ γνωρίζω ἂν θὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη μου, διότι εἶχεν ἀποφασισθῇ νὰ καταρτισθοῦν δύο συμβούλια καὶ ὡς γνωρίζετε ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο. Ἑτέρα εὐκαιρία παρουσιάσθη ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίας. Πρὸς τοῦτο ἐδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐξουσιοδότησις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης ἐξεδόθη Ν. Δ. δι’ οὗ ἐπῆλθεν, ὡς σᾶς προανέφερον, περικοπὴ θέσεων, ἃς ἀπὸ τοῦ 1925 ἐπρότεινα, ἀλλὰ δὲν ἐπῆλθον ὅσαι ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπέλθουν. Ὅταν εἶδον νὰ γράφεται ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ν. Δ. ἐκείνου ἐπρόκειτο νὰ γίνουν προβιβασμοί, ἔφερον τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐλήφθη ὁμοφώνως ἀπόφασις καὶ ἐστείλαμεν ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ὅτι δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸ Ν. Δ. καὶ νὰ ἐνεργήσῃ προβιβασμούς, πρᾶγμα ὅπερ θὰ ἐδημιούργει μίαν ἐπὶ πλέον ἀνωμαλίαν ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἐνέκρινε τὸ Ν. Δ. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει καὶ οἱ προβιβασμοὶ ἐγένοντο. Τὸ Ν. Δ. οὐ μόνον ἐδημιούργησε θέσεις εἰς ἀνωτάτους βαθμοὺς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ἀλλὰ καὶ διετήρησε μονάδας ὡς π. χ. 2 Μεραρχίας Ἱππικοῦ, ἐνῷ τυγχάνει γνωστὸν ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν ἐν πολέμῳ νὰ παρατάξωμεν 2 Μεραρχίας Ἱππικοῦ. Ὡς παρετηρήσαμεν, κ. Συνάδελφοι, ἡ στρατ. πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας καὶ δὲν διατίθενται αἱ πιστώσεις ὡς ἔπρεπε νὰ διατεθῶσιν, ὡς ἀνέπτυξα ὑμῖν, ἀλλὰ σπαταλῶνται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐγὼ ἔπραξα τὸ καθῆκον μου πρὸς ὑμᾶς. Ἐναπόκειται καὶ εἰς ὑμᾶς νὰ πράξητε τὸ ἰδικόν σας. (Χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 11 μ. μ. Μετὰ τὴν Διακοπὴν ὥρα 11 καὶ 55.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπούμπουλης.

§68Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε, δὲν θὰ εἶναι ἡ ὁμιλία μου τόσον βραχεῖα ὅσον εἶναι ἡ ἐπιθυμία μου νὰ ἦτο. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον ὅτι, ἐὰν ὁ σεβαστὸς μου Ναύαρχος ἤθελε νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος, νὰ ὁμιλήσῃ, διότι εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς ὁμιλίας μου θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἦτο ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις παροῦσα νὰ μὲ ἀκούσῃ, καθόσον ἀφορῶσιν οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγένοντο εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ τὰς καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται. Ὑπάρχει τοιοῦτον ὑλικόν, τὸ ὁποῖον δύναται ὄχι μόνον ὥρας τινὰς πολυτίμους διὰ τοὺς κ. Συναδέλφους νὰ καταναλώσῃ, ἀλλ’ ὁλοκλήρους ἡμέρας, πρὸς ἔλεγχον τῶν πεπραγμένων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἑπομένως θὰ ἐξακολουθήσω καὶ αὔριον τὴν ὁμιλίαν μου. Νομίζω, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἐπικρατήσασα ἄλλοτε σκέψις παρὰ τοῖς Ἕλλησιν, ὅτι ἡ Ἑλλάς, χώρα ναυτική, πρέπει κυρίως νὰ βασίζῃ τὰς πολεμικὰς αὑτῆς δυνάμεις ἐπὶ τὸ ναυτικὸν αὑτῆς, καὶ ὄχι μόνον κυρίως νὰ βασίζῃ αὐτὰς ἐπὶ τὸ ναυτικόν, ἀλλ’ ὅτι ἔχουσα ἐπαρκῶς ἐξωπλισμένον τὸ πολεμικὸν ναυτικόν της, τὰς πολεμικὰς αὑτῆς δυνάμεις, δύναται νικηφόρως νὰ διεξαγάγῃ πᾶσαν πολεμικὴν ἐπιχείρησιν, νομίζω, λέγω, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη, ἀπηρχαιωμένη πλέον, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ βάσιν εἰς τὴν σημερινὴν ἀντίληψιν. Καὶ τοῦτο, διότι ὁ πόλεμος τοῦ 1912 καὶ 1913 καὶ ὁ πόλεμος τοῦ 1897 ἀκόμη ἀπέδειξεν ὅτι τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν δὲν εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον καὶ μόνον δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ Ἑλλάς, διότι τὰ ὅρια αὐτῆς εἶναι ἀναπεπταμένα κατὰ ξηρὰν ὡς ἦσαν καὶ τότε. Ἑπομένως τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν δὲν εἶναι, παρὰ μία ἐπιβοηθητικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου ἐκείνου, κύριοι Συνάδελφοι, μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ θεωρήσωμεν ὅτι περιττεύει πᾶσα ἐνίσχυσις τῶν Ναυτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν κατὰ ξηρὰν καὶ μόνον δύναμιν, ἢ ὅτι δυνάμεθα νὰ παραμελήσωμεν καὶ ταύτην ἀκόμη, ὅπως δυστυχῶς συμβαίνει μὲ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τοῦ σημείου, λέγω, ἐκείνου μέχρι τοῦ σημείου τῆς παραμελήσεως τῶν Ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν εἶναι τοιαύτη ἀπόστασις, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται νὰ τὴν ἀνέχεται ὄχι μόνον ἡ παροῦσα Βουλὴ ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός. Καὶ δυστυχῶς αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς πείθουν ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτῆς τείνει πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ τόνωσιν τῶν Ναυτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὁσονδήποτε καλῶς προπαρασκευασμένη καὶ ἂν παρουσιάζεται ἡ Ἑλλὰς ἂν καὶ δὲν εἶναι ναυτικὴ Ἤπειρος, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, ἐν ὅσῳ ἔχομεν ἐκτεταμένην παραλίαν, νὰ βασισθῶμεν μόνον εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Διότι, ὅπως καλλίτερον ἐμοῦ γνωρίζουν ἄλλοι τῶν Κυρίων Συναδέλφων, εἰδικῶς σπουδάσαντες εἰς τὰ στελέχη τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστράτευσις, λόγῳ τῆς μικρᾶς συγκοινωνιακῆς πολιτικῆς παρελθουσῶν Κυβερνήσεων, ἀπαιτεῖ 72 ἡμέρας, ὅπως μὲ ἐπληροφόρησαν, διὰ νὰ συντελεσθῇ ἄνευ τῆς βοηθείας τοῦ στόλου. Ἐὰν δὲ παραβλέψωμεν ἀκόμη καὶ τὸν κίνδυνον τὸν ὁποῖον θὰ διατρέχουν αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου, νῆσοι αἱ ὁποῖαι εἶναι λίαν εὔκαιροι εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν κυρίαρχον, ἐὰν παραβλέψωμεν ἀκόμη τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων ἐκ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν Μεραρχιῶν τοῦ Ἀρχιπελάγους, πάντως αὐτὸς μόνον ὁ ἀνεφοδιασμὸς τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ μας ἐπιβάλλει νὰ ἔχωμεν τὴν κατὰ θάλασσαν ὑπεροπλίαν, ὑπεροπλίαν τὴν ὁποίαν ζηλοφθόνως καὶ ὑπερηφάνως ἡ Βασιλευομένη Δημοκρατία ἐκράτησε ἐπὶ μίαν ἑκατονταετηρίδα, διὰ νὰ ἀπολεσθῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς παρελθούσης διετίας. Προτοῦ ὅμως, Κύριοι, εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ναυτικοῦ προϋπολογισμοῦ, προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν δαίδαλον τῶν ἀριθμῶν, τὸν ὁποῖον παρέταξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ μᾶς ἐξηνάγκασε νὰ ἀνατρέξωμεν καὶ ἀναδιφήσωμεν ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος, ὄχι μόνον τὰ νῦν ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν εἰς βοήθειαν τὸ παρελθὸν τῆς ναυτικῆς ἱστορίας καὶ ἐπεκαλέσθημεν εἰς βοήθειαν ἡμῶν στατιστικὰς καὶ ἀριθμοὺς τοῦ 1915, 1912 καὶ 1897 ἀκόμη, διὰ νὰ συναγάγωμεν συμπεράσματα, προτοῦ νὰ εἰσέλθωμεν, λέγω, εἰς αὐτὸν τὸν δαίδαλον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς ἐπ’ ἀρκετόν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ χωρίσω εἰς δύο συγκεκριμένα μέρη τὴν παροῦσαν ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, μέρη, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐντελῶς ἄσχετα ἀλλήλοις, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς κακῇ τῇ μοίρᾳ, συσχετίζονται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Προϋπολογισμόν, εἰς τὸ μέρος τῆς Ἀεροπορίας καὶ εἰς τὸ μέρος τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἐξέλιξις, Κύριοι Συνάδελφοι, τῆς πετομηχανικῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καὶ κυρίως κατὰ τὸν μέγαν πόλεμον, ὑπῆρξε τόσον ταχεῖα, τοιαῦτα ἅλματα προόδου ἐπετέλεσεν ἡ ἀεροπορικὴ ἐπιστήμη, ὥστε ἀκόμη καὶ τὰ μεγαλύτερα τῶν Ἐθνῶν τῆς Δύσεως νὰ μὴ δύνανται εἰς ἀπαραγράπτους καὶ ἀδιασείστους ὀργανώσεις νὰ διατυπώσωσι τὰ πορίσματα τῆς πείρας αὐτῶν, ὀργανώσεις αἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ ὠθήσωσι πρὸς μίαν εὐρυτέραν, πρὸς μίαν μεγαλυτέραν, πρὸς μίαν ὡραιοτέραν σταδιοδρομίαν τὸ εὐγενὲς αὐτῶν ὄνομα. Τὴν μοῖραν αὐτὴν ἀκολουθήσασα καὶ ἡ Ἑλλάς, εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τελείαν ἀνοργάνωσιν τῆς Ναυτικῆς ἀεροπορίας. Εἶναι ἀληθές, ἀληθέστατον, Κύριοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ ὑπερηφανεύηται διὰ τὸ ὅτι πρώτη αὐτὴ παρουσίασε τὸ παγκόσμιον ρεκόρ, συστήσασα ὑδροπλάνα ἀπὸ τὸ 1913 καὶ ἐχρειάσθη ἓξ μῆνας ἡ ἀεροπορία τῆς Δύσεως διὰ νὰ παρουσιάσῃ ἀεροπόρον καταρρίψαντα τὸ ρεκὸρ τῆς πτήσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ σεμνύνηται ὅτι πρώτη αὐτὴ μετεχειρίσθη τὴν πετρελαιομηχανὴν ὡς πολεμικὸν ὅπλον καὶ εἰς τὸ Μπιζάνι κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 12. Πῶς λοιπὸν ὁ πρωτοπόρος αὐτὸς τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας, πῶς λοιπὸν ὁ πρωτοπόρος αὐτὸς τῆς διασκελίσεως τοῦ διαστήματος διὰ τῆς πετομηχανῆς κατέπεσεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ὄχι μόνον νὰ μὴ συναγωνίζηται τὰ λοιπὰ Κράτη, οὐδὲ τὰ ὅμορα, ἀλλὰ νὰ εὑρίσκηται εἰς μίαν ἀθλίαν ἀπὸ ἀεροπορικῆς ἀπόψεως κατάστασιν; Ἴσως θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν λόγον παρὰ τῶν διαφόρων κυβερνησάντων τὸν τόπον, διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῆς τε Ἀεροπορίας τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς ξηρᾶς. Ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ ἀποφύγωμεν σήμερον νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας. Ἡμεῖς σήμερον θὰ διατυπώσωμεν τὰ ζητήματα ὡς ἔχουσι, καὶ ὁ κόσμος ἂς κρίνῃ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἀεροπορία εὑρίσκεται εἰς φοβερὰν μειονεκτικὴν θέσιν, ἀπέναντι τῆς ἀεροπορίας τῆς τε Τουρκίας καὶ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Ἐάν, Κύριοι, ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ τοῦ ἀεροπορικοῦ πολεμικοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς Τουρκίας, θὰ εὕρωμεν ὅτι ἡ Τουρκία διέθετε, κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ παρελθόντος ἔτους 35 ἐκπαιδευτικὰ ἀεροπλάνα, 10 καταδιωκτικά, 8 ἀναγνωρίσεως καὶ βομβαρδισμοῦ μάχης λεγόμενα, κατὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, 10 ὑδροπλάνα βομβαρδισμοῦ καὶ 2 μεγάλα βαρέος βομβαρδισμοῦ, ὡς τὰ ἐνεργοῦντα τὴν συγκοινωνίαν Ἰταλίας –Πειραιῶς–Κωνσταντινουπόλεως, δυνάμενα νὰ μεταφέρωσιν ὁλοκλήρους τόνους σιδήρου πολεμικοῦ, ἤτοι 125 ἐν συνόλῳ ἀερόπλοια, ἐκ τῶν ὁποίων 60 Γαλλικοῦ τύπου, 15 Ἰταλικοῦ καὶ τὰ ὑπόλοιπα Γερμανικοῦ. Μέχρι τέλους τοῦ ἔτους ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Τουρκίας ἀναβιβάζει καὶ ἀνεβίβασεν ἤδη τὰ ἀεροπλάνα της εἰς 300 καὶ τοὺς πιλότους της εἰς 500. Σήμερον δὲ εἰς τὸ Ἐσκῆ–Σεχήρ, καὶ εἰδοποίησα ἐγκαίρως δι’ ἐπερωτήσεως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διαπραγματεύεται τὴν σύστασιν δύο ἐργοστασίων μὲ τὸν αὐτὸν ἀεροπορικὸν Οἶκον, εἰς τὸν ὁποῖον παρεδώκαμεν ἡμεῖς τὸ ἐργοστάσιον τῶν ἀεροπλάνων μας, οἱ δὲ διευθυνταὶ αὐτοῦ πηγαίνουν καὶ ἔρχονται εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἡμεῖς δὲ δὲν γνωρίζομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰς πραγματικὰς ἀεροπορικὰς δυνάμεις τῆς Τουρκίας, ἐνῷ ἡ Τουρκία αὔριον θὰ γνωρίζῃ τὰ πάντα, λόγῳ τῶν σχέσεων τὰς ὁποίας ἔχει μὲ αὐτοὺς τοὺς κατασκευαστάς. Ἡ δὲ Σερβία ἔχει ἀρκετὰ ἰσχυρὸν στόλον, τὸν ὁποῖον τὸ ἀεροπορικὸν τμῆμα ἀναβιβάζει μέχρι τέλους Μαΐου τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως, κατ’ ἐντολὴν τῆς Βουλῆς, διὰ τὸν σχηματισμὸν τεσσαράκοντα στολίσκων ἀεροπλοίων στρατοῦ, πρὸς 3–5 στολίσκους ἀνὰ πᾶν Σῶμα στρατοῦ, 8 στολίσκους διὰ τὰς ναυτικὰς βάσεις καὶ ἕνα στολίσκον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἐπιτελείου, ἤτοι περίπου 600 ἀερόπλοια καὶ 1000 ἀεροπόρους. Ἀπέναντι αὐτῶν, Κύριοι, τὶ διαθέτομεν γνωρίζουν πολὺ καλὰ οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἐμὲ νὰ ἀναφέρω περὶ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ του, ἀνεμνήσθη καὶ τοῦ Ἀεροπορικοῦ Σώματος καὶ ἀνεγράφη κονδύλιον, ὑπὸ κεφάλαιον 8 καὶ ἄρθρον 1, ἐκ 2.400.000 δραχ. διὰ βενζίνην κινήσεως τῶν ἀεροπλάνων. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισε νόμον, νῦν τροποποιημένον, δι’ οὗ ζητεῖ τὰ αὐτά· ἀπαιτεῖ δηλ. ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀεροπόρους τοῦ Ναυτικοῦ, ἵνα θεωρηθῶσιν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ μὴ ἀποταχθῶσιν, ὅπως ἐκτελῶσιν 18 ὡρῶν πτῆσιν κατὰ ἑξάμηνον. Ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἑνὸς κονδυλίου συνεπλήρωσε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀνεμνήσθη καὶ αὐτὸς τῶν ἀναγκῶν τῆς βενζίνης καὶ προσέθεσε 200 ἔτι χιλιάδας δραχμῶν, καὶ τοιουτοτρόπως παρουσιάζεται τὸ σύνολον τῶν 2 ἑκατομμυρίων 600 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλά, Κύριοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ, ἢ μᾶλλον ἀξιώσῃ, ὅπως ἔχει δικαίωμα καὶ ὅπως ἔχει καθῆκον, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς ἀεροπλοΐας, ἡ βενζίνη αὐτὴ δὲν ἀρκεῖ οὐδὲ κἂν διὰ νὰ ἐκτελῶσι τὰς ἑξαμήνους ὑποχρεωτικὰς πτήσεις, διὰ νὰ θεωρηθῶσιν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ μὴ ἀποταχθῶσιν ἀπὸ τὰ στελέχη τοῦ Ναυτικοῦ οἱ μόνιμοι καὶ οἱ ἔφεδροι χειρισταί. Μὲ τί βενζίνην θὰ πετάξουν οἱ μαθηταί; Καὶ μόνον αὐτὴ ἡ βενζίνη χρειάζεται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἀεροπόρων; Εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἀεροπόρος, χωρὶς νὰ δύναται, ὄχι μόνον νὰ διατηρῇ τὰς πτητικὰς αὐτοῦ ἱκανότητας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξελίσσεται εἰς τὴν ἀεροπορικὴν τέχνην, ἐκτελῶν μόνον τὰς ὥρας τῆς πτήσεως τοῦ πτητικοῦ ἑξαμήνου; Αὐτή, Κύριοι, εἶναι μία ἀπὸ τὰς κυρίας αἰτίας τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπλοΐας. Δυστυχῶς, κακῇ τῇ μοίρᾳ, διὰ τὴν ἀεροπορίαν τῆς τε θαλάσσης καὶ τῆς ξηρᾶς, διότι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ αὐτὸ σφάλμα περιέπεσεν, ἀναγράψας ἑπτὰ μόνον ἑκατομμύρια δι’ ἐπισκευὰς καὶ συντήρησιν, ἐκπαίδευσιν καὶ πτῆσιν, δυστυχῶς, λέγω, διὰ τὴν ἀεροπορίαν τῆς τε ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, πάντοτε ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς, λόγῳ τοῦ διοικητικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, ἄνθρωποι ἐνδεεῖς τῆς ἀεροπορικῆς τέχνης. Εἶναι ἱκανότατοι καὶ ἐντιμότατοι ἀξιωματικοί, ἀλλὰ πάντως ἄνθρωποι μηδεμίαν σχέσιν ἔχοντες πρὸς τὴν πετομηχανήν, καὶ συνεπῶς μὴ γνωρίζοντες καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐκτιμήσωσι τὰς ἀνάγκας τῆς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ἀφθονίδης ἦτο Διοικητὴς τῆς Ἀεροπορίας τῆς Ξηρᾶς, ὅτε ὑπεβλήθη ὁ Προϋπολογισμός.

§69Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εὗρον Διοικητὴν τῆς Ἀεροπορίας τὸν κ. Ἀδαμίδην. Ὁ κ. Ἀφθονίδης ἦτο Διοικητὴς ἐπὶ δικτατορίας.

§70Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ ἐγνώριζον αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐν τῷ Ναυτικῷ ἔχομεν ἀνθρώπους ἀνειδέους τῆς ἀεροπορικῆς τέχνης.

§71Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Κύριε Συνάδελφε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν γνωρίζετε ἀξιωματικὸν ἀνώτερον τοῦ Ναυτικοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἀρχηγία τῆς ἀεροπορίας, ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι σήμερον διευθύνουν αὐτήν.

§72Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν ἐχθρικῶς πρὸς ἐμὲ διακείμενον, τὸν κ. Μελετόπουλον ἀξιωματικὸν καὶ ἐκ τῶν πρώτων ἀεροπόρων τοῦ Ναυτικοῦ.

§73Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἕνα ξανθόν;

§74Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προσωπικῶς δὲν ἔχω καμμίαν φιλίαν καὶ καμμίαν σχέσιν. Ὁ ἐντιμότατος καὶ ἱκανότατος, ὁμολογουμένως, ἀξιωματικὸς κ. Βούλγαρης ὅστις δυνατὸν νὰ εἶναι λαμπρὸς εἰς τὰ πλοῖα, δὲν γνωρίζω ὅμως κατὰ πόσον δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀεροπορίας.

§75Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Θὰ σᾶς ἠρώτουν κατὰ πόσον θὰ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι καὶ ἀεροπόρος ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§76Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω, διὰ ν’ ἀντιληφθῇ, κ. Ὑπουργέ, ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς ἀεροπορίας πρέπει νὰ εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ γνωρίσει, νὰ ἔχῃ μελετήσει καὶ νὰ ἔχει ζήσει τὴν πετομηχανήν. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὁ ἀεροπόρος διατασσόμενος, ὀφείλει νὰ ἵπταται, καὶ νὰ μὴ ἀποφεύγῃ τὰς πτήσεις. Ὑποχρεοῦται ὁ ἀεροπόρος καὶ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν νὰ ἐκτελῇ παράτολμα καὶ παρακεκινδυνευμένα γυμνάσια. Ὅταν ὅμως ὁ Διοικητής, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἀεροπορίας, λόγῳ τοῦ κινδύνου, ἀπαγορεύει τὰ παρακεκινδυνευμένα γυμνάσια, καὶ πέραν ἀκόμη τῆς ζώνης τοῦ Ἀεροδρομίου, οὐδέποτε θὰ δημιουργήσητε ἀεροπόρους. Καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ἡ ἄγνοια τῶν στοιχείων τῆς ἀεροπορίας παρὰ τῷ Διοικητῇ αὐτῆς, δὲν θὰ ἐθρηνοῦμεν σήμερον τὸν θάνατον τοῦ Πάρταλη καὶ τοῦ Λάσκαρη. Διετάχθη ὁ Διοικητὴς Πάρταλης, πεπειραμένος χειριστὴς τοῦ μετώπου, νὰ ἐπιβῇ ὡς παρατηρητὴς τοῦ Λάσκαρη, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας στιγμὰς τὸ ἀεροπλάνον ἐθεάθη περιστρεφόμενον περὶ ἑαυτὸ καὶ κατέπεσεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ ἐπῆλθεν ἡ καταστροφή. Τὸ τοιοῦτον ἐθεωρήθη μυστήριον, διὰ τοὺς πολλούς. Διὰ πάντα ὅμως ἀεροπόρον, κ. Ὑπουργέ, δὲν ὑπῆρξε μυστήριον. Διὰ πάντα ἀεροπόρον ὑπῆρξε δῆλον ὅτι ὁ ἱκανὸς χειριστής, ἀντιληφθεὶς τὸ σφάλμα τοῦ μαθητοῦ, ἠθέλησε νὰ τὸ διορθώσῃ. Ἀλλ’ ὁ μαθητὴς δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπακούσῃ, διότι ἐφρόνει ὅτι καλῶς διευθύνει, καὶ οὕτω οἱ δύο ἐνήργησαν ἀντιθέτως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐφονεύθησαν καὶ οἱ δύο ἀεροπόροι. Ἐάν, κ. Ὑπουργέ, ἡ Ἀεροπλοΐα δὲν ἐδιοικεῖτο ἀπὸ ἀνειδέους—δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ κ. Βούλγαρη, διότι δὲν ὁμιλῶ διὰ πρόσωπα—ὁμιλῶ γενικῶς—ἀλλ’ ἐκυβερνᾶτο ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους καὶ τοὺς γνωρίζοντας, βεβαίως δὲν θὰ ἐθρηνοῦμεν οὐδὲ αὐτὸ τὸ δυστύχημα, οὐδὲ τὸ δυστύχημα τοῦ Παπαγεωργίου, Δημοτάκη, οὐδὲ ἴσως καὶ τὸ προχθεσινὸν δυστύχημα.

§77Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Κύριε Συνάδελφε ἐρωτῶ ὑμᾶς. Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ἀδαμίδης, Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας, νὰ θέσῃ αὐτοὺς τοὺς παθόντας εἰς τὸ ἀεροπλάνον καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ πετάξετε...

§78Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως.

§79Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐφόσον λοιπὸν δὲν ἀποκλείετε τοῦτο, ἕπεται, ὡς φυσικὴ συνέπεια, ὅτι οἱ ἱπτάμενοι δυνατὸν νὰ ἔκαμαν ἀδέξιον χειρισμόν, ἐκ τούτου δὲ τὸ δυστύχημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, καὶ οὐχὶ ἐκ πταίσματος τῆς Διοικήσεως.

§80Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, περιπίπτετε εἰς τὸ αὐτὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιπίπτουσιν οἱ ἑκάστοτε Διοικηταὶ καὶ ἀνίδεοι τῆς ἀεροπλοΐας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κακίσω. Πᾶν ἄλλο. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἐὰν ὁ Διοικητὴς ἦτο ἀεροπόρος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατῆλθεν ὁ ἀεροπόρος, ὁ πετάξας μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Πάρταλη καὶ Λάσκαρη νὰ ἐξακριβώσῃ πῶς ἔγινε τὸ δυστύχημα καὶ ἐπιστοποίησεν ὅτι ἡ ἀτμόσφαιρα ἐπάνω ἦτο τόσον ἀνώμαλος, ὥστε καὶ αὐτὸς νὰ εὕρῃ μεγάλας δυσκολίας, ποτὲ δὲν θὰ ἔθετε παρατηρητὴν πεπειραμένον καὶ χειριστὴν μαθητήν.

§81Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁμιλεῖτε περὶ γεγονότων ἀπεχόντων χρονικῶς. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν ὡς νὰ ἦσαν ἀποδεδειγμένα καθ’ ὃν τρόπον τὰ παριστᾶτε ὑμεῖς, ἀλλ’ ἐγὼ σήμερον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κρίνω τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε.

§82Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύνανται νὰ τὰς κρίνουν αὔριον καὶ θὰ τὰς κρίνουν, ἀνακοινουμένας διὰ τοῦ τύπου, ὅλοι οἱ ἀεροπόροι Ἕλληνες.

§83Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Γνωρίζω τὰ πράγματα ἐγώ, Κύριε Συνάδελφε, καὶ λέγω, ὅτι εἶναι ἰδιαίτερα τὰ καθήκοντα τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἀεροπορίας ἀπὸ τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὴν ἱκανότητα τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἀεροπόρος. Ἕτερον ἑκάτερον. Ἄλλα τὸ διοικεῖν τὴν ἀεροπορίαν καὶ ἄλλο τὸ ἔχειν τὴν ἱκανότητα πρὸς τὸ ἵπτασθαι. Εἶναι πολὺ διάφορον. Ἐὰν ὁ Ἐὰν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας σφάλλῃ, διότι ἐμπιστεύεται τὸ ἀεροπλάνον εἰς μὴ δεδοκιμασμένον χειριστήν, βεβαίως δύνασθε νὰ καταλογίσητε σφάλμα εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλ’ ἐφόσον ὁ Διοικητὴς τῆς Ἀεροπορίας ἐμπιστεύεται τὸ ἀεροπλάνον εἰς ἀνεγνωρισμένον ἀεροπόρον, δὲν δύνασθε νὰ καταλογίζετε σφάλματα εἰς τὸν διοικοῦντα τὴν Ἀεροπορίαν.

§84Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχομεν διάφορον ἀντίληψιν, κ. Ὑπουργέ. Ἡμεῖς ὄχι μόνον καταλογίζομεν σφάλματα, ἀλλὰ καταλογίζομεν ἀκέραια τὰ σφάλματα εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἀεροπορίας. Σᾶς εἶπον ὅτι οἱ ἀεροπόροι θὰ μᾶς κρίνουν αὔριον τίς ἐκ τῶν δύο ἔχει δίκαιον. Ὄχι δὲ μόνον αὐτό, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλας λεπτομερείας, μικράς, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀντιληφθῇ κανείς, ὅστις δὲν ἔζησεν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν ᾗ περιπτώσει εἷς ἀεροπόρος, μίαν ἡμέραν, σᾶς εἶπεν, εἰς σᾶς τὸν Διοικητήν, εἶμαι ἀδιάθετος, δὲν ἔχω κέφι, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ὑποχρεώνετε νὰ πετάξῃ. Διότι ἡ πτῆσις διατασσομένη αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὀλεθρία. Μέχρι αὐτῆς τῆς λεπτομερείας φθάνει ἡ Διοίκησις τῆς ἀεροπορίας. Τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ ἀντιληφθῶσιν ἄνθρωποι μὴ εἰδικοί.

§85Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὅταν ὁ χειριστὴς εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ πετάξῃ, ὁ Ἀρχηγὸς δὲν ὤφειλε νὰ διατάξῃ.

§86Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τουναντίον, ὁ κανονισμὸς λέγει ἓν πρᾶγμα, ὁ ἀεροπόρος διατασσόμενος ὀφείλει νὰ ἵπταται. Πέραν αὐτοῦ δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο. Καὶ λέγει καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι ἡ ἀσθένεια πιστοποιεῖται ὑπὸ ἰατροῦ. Ἄλλο μειονέκτημα τῆς ἀεροπορίας εἶναι ἡ ἀνομοιογένεια τοῦ ὑλικοῦ, ἀνομοιογένεια, ἥτις δυστυχῶς ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν δύο ἀεροποριῶν ὑφίσταται, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς ταύτας τὰς στρατιωτικὰς οἰκογενείας, ἐντὸς τῶν ἰδίων αὐτῶν στελεχῶν ὑπάρχει. Τὸν τελευταῖον μόλις καιρὸν κατεβλήθη κάποια προσπάθεια τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ, τὸ κατὰ δύναμιν, ὁ τύπος τῶν Ἀεροπλάνων καὶ ὁ τύπος τῶν μηχανῶν, ἐνῷ ἐὰν ὑπῆρχε συγχρονισμὸς τῶν δύο ὑπηρεσιῶν, ἐὰν ὑπῆρχε συνεργασία συστηματικὴ τῶν δύο σωμάτων ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὡρισμένος τύπος ἀεροπλάνων καὶ ὡρισμένος τύπος μηχανῶν δι’ ἀμφότερα τὰ σώματα, ὄχι βεβαίως ὅλοι ἀλλὰ νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν εἰς τὸ ἐλάχιστον, 3 ἢ 4 ἢ 5 τύπους εἰς ἀμφότερα τὰ σώματα. Ἀντὶ τούτου δυνάμεθα ν’ ἀπαριθμήσωμεν ὁλόκληρον κατάλογον τύπων μηχανῶν τῆς Ναυτικῆς ἀεροπλοΐας καὶ ὁλόκληρον κατάλογον μηχανῶν στρατιωτικῆς ἀεροπλοΐας, ὁλόκληρον κατάλογον τύπων ἀεροπλάνων στρατιωτικῆς ἀεροπλοΐας καὶ ὁλόκληρον κατάλογον τύπων ναυτικῆς ἀεροπλοΐας. Καὶ ἔχομεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ἀερόπλοια τοῦ ναυτικοῦ.

§87Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. (Ὑπ. Στρατ.). Εἰς τὴν ἀεροπλοΐαν τῆς ξηρᾶς ἕνας καὶ μόνον τύπος ὑπάρχει ὁ τύπος Μπεγέ. Ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε...

§88Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατεδικάσθησαν αὐτά.

§89Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. (Ὑπ. Στρ.). Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι παλαιά. Εὑρέθησαν καὶ ὑπάρχουν.

§90Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυστυχῶς ἠγοράσθησαν καί τινα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐπέταξαν. Τεσσαράκοντα τύπου Σαμψὼν ἠγοράσθησαν καὶ οὐδέποτε ἐπέταξαν.

§91Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ἀπὸ διετίας ποὺ εἶμαι ὑπουργὸς ἕνας τύπος ἠγοράσθη.

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἠγοράσθησαν;

§93Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ Σαμψὼν εἶναι τοῦ 1921– 1922. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§94Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Νὰ σημειώσητε πρὸς τὸν τύπον τῶν ἀεροπλάνων καὶ τὴν φορολογίαν τῆς προμηθείας.

§95Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά. Καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δικαιολογεῖ τὸ σφάλμα του εἰς δῆθεν τύπον μηχανῶν, καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἠγοράσθησαν 30 Μπεγέ, 15 μὲ τὸν ἕναν τύπον μηχανῶν καὶ 15 μὲ τὸν ἄλλον.

§96Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ὄχι εἰς τὴν τελευταίαν.

§97Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν περυσινήν, ἀπὸ τὰ 100.000.000 τῆς ἀεροπορίας ἀπὸ αὐτὰ ἠγοράσθησαν 30 ἀερόπλανα μεταλλικά. Τὰ 15 εἶναι μὲ Μπεγὲ καὶ τὰ ἄλλα μὲ Ρενώ. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἐπίσης ἀερόπλοια διαφόρων τύπων. Ἡ ἀνομοιογένεια αὕτη, Κύριοι, τῶν ἀεροπλάνων τῆς τε ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, ἴσως νὰ ὀφείλεται εἰς ἀπειρίαν τῶν ἰθυνόντων καὶ ἄγνοιαν ἴσως. Δύναται ὅμως νὰ ἔχῃ καὶ ἀλλαχοῦ τὰ ἐλατήρια. Καὶ δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἐγίνετο μία ἀνάκρισις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἀνάκρισις τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐνέκρινεν ἡ Βουλὴ τὸν σχηματισμὸν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τὰ ἀεροπλάνα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐπιτροπὴ ὅμως ἡ ὁποία οὐδέποτε συνεστήθη. Εἰς τὰς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐνδιατρίψω περισσότερον, καθόσον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχω παρὰ ἓν δεδομένον, διὰ τὴν προμήθειαν τῶν Σαμψών, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας εἰς οὐδένα, διότι δὲν γνωρίζω πῶς προῆλθεν ἡ προμήθεια αὕτη. Ὅπως ἐπίσης δὲν θὰ ζητήσω εὐθύνας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν F. B. A. οὔτε διὰ τὴν προμήθειαν τῶν Affaldo. Διεδόθη ὅτι τὰ ἀεροπλάνα ἠγοράσθησαν διὰ λόγους ἐθνικῆς ἀνάγκης, ὑποχρεούσης ὥστε νὰ ἀγοράσωμεν τοιαῦτα ἂν καὶ δὲν ἦσαν τὰ καταλληλότερα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπασχοληθῶμεν ὀλίγον εἶναι ἡ προμήθεια τῶν μηχανῶν Κόντορ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλε εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μὲ ἀρκετὸν ἐπιμίσθιον ὁμάδα ἐκ τῶν ἐπιλέκτων ἀεροπόρων μας οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν Ἀγγλικῶν ἐργοστασίων καί τινων Γαλλικῶν καὶ καθώρισαν ἕνα τύπον μηχανῶν καὶ ἀεροπλάνων κατάλληλον διὰ τὴν ναυτικὴν ἀεροπορίαν. Δυστυχῶς τὸ μυστικὸν αὐτὸ τοῦ καθορισμοῦ δὲν ἐκρατήθη ἀπόλυτον καὶ εἰς τὴν πρώτην παραγγελίαν παρουσιάσθησαν πολλοὶ διεκδικοῦντες παρὰ τοῦ ἐργοστασίου τὴν ἀντιπροσωπείαν του καὶ ὑποσχόμενοι, ἐὰν μοῦ δώσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν ἐμένα θὰ ἐκτελέσω τόσα ἀεροπλάνα παραγγελία». Δυστυχῶς ὅμως δι’ αὐτοὺς καὶ εὐτυχῶς διὰ τὸ ἐργοστάσιον ὁ ἀριθμὸς παρ’ ὅλων ἐπηυξάνετο ὁ αὐτὸς καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ἐργοστάσιον ἐσκέφθη ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ ὡρισμένον ἀντιπρόσωπον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ποῦ ἦτο ὡρισμένος ὁ τύπος τοῦ ἀεροπλάνου καὶ τῆς μηχανῆς Νάπι Λάϊερ ἢ νάπι ἄβο κλπ. τὸ Συμβούλιον τῆς ἀεροπορίας συνελθόν, ἔλαβεν τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀγορᾶς μηχανῶν Ὂλς Χολς ιγκλ τὴν κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ προσωπάρχου τῆς τότε ἀεροπορίας κ. Παπαγεωργίου. Δὲν γνωρίζω οὔτε ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην, ἐλέχθη ὅτι ὁ προσωπάρχης δὲν συμμετέσχε τοῦ συμβουλίου καὶ μετὰ ταῦτα προσεκλήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρακτικὸν τῆς κυρώσεως. Δὲν προσυπέγραψε διαμαρτυρόμενος δικαιολογημένως, διότι αἱ μηχαναὶ Ὂλς Χολς ιγκλ ἦτο τύπος μηχανῆς μὴ ἁρμόζων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀεροπορίαν καὶ λόγῳ τῆς βαρύτητος αὐτῶν καὶ λόγῳ τῶν ἐλαχίστων στροφῶν καὶ λόγῳ τῆς μικροτέρας ἀποδόσεως. Ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρωτόκολλον καὶ ἐν τέλει προήλθομεν εἰς συνεννοήσεις πρὸς τὰ ἐργοστάσια διότι παραδόξως τὴν αὐτὴν ἡμέραν τῆς παραγγελίας ἐδόθη καὶ ὁλόκληρος ἡ πίστωσις τῆς πληρωμῆς τῶν ἀεροπλάνων πρὸς τὴν Τράπεζαν μὲ Credit irunoeable καὶ τὰ ἐργοστάσια εἶπον: μὲ ἐπληρώσατε, ἐγὼ αὐτὰ θὰ σᾶς δώσω. Καὶ ἐν τέλει ἤλθομεν εἰς νέας συνεννοήσεις ἡ νέα παραγγελία δίδεται τὴν 16 Ἀπριλίου 1925 καὶ αἱ μηχαναὶ ἐκεῖναι ἀντικατεστάθησαν διὰ νέων πολυτελεστέρων, ὡραιοτέρων, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἐπίσης δὲν εἶχον δοκιμασθῆ εἰς τὴν ἀεροπορίαν οὐδενὸς Κράτους. Λέγεται δὲ ὅτι ἡ Ἀγγλία ἐδοκίμασε τὰς μηχανὰς αὐτὰς καὶ τὰς ἀντικατέστησεν ἀπὸ τὰ ἀεροπλάνα ἄγνωστον διὰ ποῖον λόγον. Αἱ μηχαναὶ αὗται, Κύριοι ἐστοίχισαν 9,000,000, παραμένουν δὲ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Φαλήρου, φθειρόμεναι, μὴ διατηρούμεναι καλῶς, ὡς τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πιστοποιοῦν. Παρὰ τοῦ ἐργοστασίου Φαλήρου, ἐδηλώθη ὅτι ἐπειδὴ δὲν πληρώνεται γι’ αὐτὴ τὴν δουλειά, δὲν εὐθύνεται. Καὶ οὕτω παρέμειναν μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀχρησιμοποίητοι ἐπὶ μίαν διετίαν αἱ εἰρημέναι μηχαναί, διατὶ δὲν εἴχαμεν τύπον ἀεροπλάνων διὰ νὰ τὰς χρησιμοποιήσωμεν ἕως ὅτου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ἐργοστάσιον ἔγραψεν ὅτι ἐτελειοποίησε τὸν τύπον του αὐτὸν καὶ παρακαλεῖ νὰ τοῦ ἀποσταλῶσι ὀπίσω αὗται διὰ νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι καλαὶ μηχαναί. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τέλειαι, ἀλλὰ δὲν ἐδοκιμάσθησαν διὰ τὴν ἰδικήν μας ἀεροπλοΐαν. Ἡ περίεργος σύμπτωσις αὐτῆς τῆς παραγγελίας νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ ὀλίγον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ταῦτα πάντα ἐγένοντο, παρ’ ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἤρχετο ἡ παραγγελία τοῦ τύπου μηχανῶν Napier Nazer, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐκλέξει ἡ ἐπιτροπή. Ὑποβάλλονται διάφοραι προσφοραὶ διὰ τὸν τύπον αὐτόν. Ὁ κ. Φωκίωνος ὑπέβαλε προσφορὰν πρῶτος. Οἱ κ. Σωτηρόπουλος καὶ Ἀγέλαστος δεύτερον καὶ κατ’ ἐμὴν πληροφορίαν μὴ ἐξηκριβωμένην μίαν προσφορὰν εἰς τὸ ἐργοστάσιον Klablod τοῦ Φαλήρου. Μετὰ πάροδον ὅμως ἀρκετῶν ἡμερῶν παρουσιάζεται καὶ μία ἀναφορὰ μὴ πρωτοκολημένη κανονικῶς εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ αὐτοῦ προμηθευτοῦ τῶν μηχανῶν Νάπιερ Νάϊν, μὲ προσφορὰν τῶν μηχανῶν Νάπιερ Νάϊν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 2,600 λιρῶν. Ἦτο φυσικὸν δύο τινὰ νὰ συμβῶσι. Πρῶτον τὸ Ὑπουργεῖον ἢ νὰ ἐξέλεγε τὸν προσφέροντα τὴν χαμηλοτέραν τιμὴν ἀντιπρόσωπον, ὡς πλέον συμφερωτέραν, ἢ νὰ ἐξέλεγε κατὰ προτεραιότητα παραγγελίας, ἢ νὰ ἐκάλει καὶ τοὺς τρεῖς καὶ νὰ ἔλεγε: «Κύριοι, μεταβῆτε εἰς τὰς ἑταιρείας σας καὶ ὅποιος μοῦ δώσει τὴν μικροτέραν τιμὴν ἀπὸ αὐτὸν θὰ προμηθευθῶ». Ἀντὶ ὅμως τούτου ὑπάρχει ἓν τηλεγράφημα, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Μπλάκμπορν, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἀντὶ 2,300 λιρῶν προσφέρει τὰς μηχανὰς ταύτας. Ἡ προσφορὰ αὕτη δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Αἱ μηχαναὶ αὐταὶ πάντως ἠγοράσθησαν 2,600 λίρας, διορισθέντος ἀντιπροσώπου τῶν ἐργοστασίων Νάπιερ Λ. τοῦ αὐτοῦ ἀντιπροσώπου ὁ ὁποῖος ἐπρομήθευσε τοὺς Ροΰς κλπ. Τὸ τηλεγράφημα εἶναι τῆς 16 Ἀπριλίου 1925, ληφθὲν εἰς Ἀθήνας τὴν 10 π. μ.

§98Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ δώσητε ἀντίγραφον τοῦ τηλεγραφήματος;

§99Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§100Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τότε;

§101Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὁ κ. Ἀθ. Μιαούλης, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εἰς αὐτὸν τὴν εὐθύνην.

§102Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Καὶ αὕτη ἡ συγκατάβασις τὴν ὁποίαν κάμετε νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, διότι πρέπει νὰ εὐθύνεται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διὰ πᾶσαν παράβασιν.

§103Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ συνήθισα νὰ ἐπιρρίπτω τὰς εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου ἁρμόζει, εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους.

§104Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὁ ὑπουργὸς φέρει ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην.

§105Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Καλυκοποιείου καίτοι διεφώνησα διὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν, οὐδόλως ἐκάκισα τὸν Ὑπουργόν, διότι δὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς ὅταν οἱ διάφοροι του τμηματάρχαι, τοῦ εἰσηγοῦνται ἄλλα ὁ μὲν καὶ ἄλλα ὁ δέ. Εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπηρεασθῇ ὁ Ὑπουργός. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐπρομηθεύθημεν τὰς μηχανὰς Νάπιερτ πρὸς 2,600 λίρας καὶ περιέργως πῶς μετὰ τρίμηνον διάστημα ἐπρομηθεύθημεν τὰς αὐτὰς μηχανὰς ἀπὸ τὸν αὐτὸν ἀντιπρόσωπον πρὸς 2,300 λίρας.

§106Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ποίαν ἐποχήν;

§107Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 2 Φεβρουαρίου, ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει ἡ ὑπόθεσις ἡ τελευταία τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τῆς προμηθείας τῶν ἀεροπλάνων Ἀρών. Λέγεται διὰ τὰ ἀεροπλάνα Ἀρών, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἵπτανται. Ἐν τούτοις ἡ Γαλλία ἐχρησιμοποίησε τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ καὶ πιθανὸν τὰ παραδοθέντα ἐνταῦθα ἀεροπλάνα νὰ μὴ εἶναι καλῶς συνδεδεμένα, πιθανῶς νὰ μὴ εἶναι καλῆς ποιότητος. Δὲν θέλω δι’ αὐτοῦ νὰ δικαιολογήσω τήν προμήθειαν. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Οὐδὲ θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας διὰ τὴν προμήθειαν ταύτην.

§108Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐπὶ τίνος Ὑπουργοῦ ἐγένετο ἡ προμήθεια αὕτη;

§109Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Μπόταση, νομίζω. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας δὲν ἔγινε.

§110Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ ἀπαλλάξω ἐμαυτὸν τῆς εὐθύνης.

§111Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ ἀλληλοκατηγγέλθησαν ἀξιωματικοί. Οἱ μὲν κατήγγελον τοὺς δέ. Ἕνας Πλωτάρχης κατήγγειλεν ἕνα Ναύαρχον, δὲν ἐνθυμοῦμαι τίς ἢ ὁ, διότι διὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ ὅτι δὲν πετοῦν τὰ ἀεροπλάνα, ζητεῖ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δοθεῖσαν παραγγελίαν διὰ τὰ ἀεροπλάνα τοῦ Μπλάκερ. Ἑπομένως διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ποινικὴν ρήτραν ὑπὸ τὴν πρόφασιν ὅτι δὲν πετῶσι ταῦτα.

§112Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Μετὰ δοκιμὴν τῶν ἀεροπλάνων Ἀρὼν, ἡ ὁποία δὲν ἀπέδωσε τὰ συμπεφωνημένα ἀποτελέσματα, ὑπῆρχον ὑπὸ κατασκευὴν εἰς τὰ ἐργοστάσια Μπὲγκλερ ἀεροπλάνα ὁμοίου τύπου. Ὅταν δὲ ἡ δοκιμὴ ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ ὡς παρηγγέλθησαν, τότε ἐγένετο νέα συμφωνία μὲ τὸ ἐργοστάσιον προμηθείας καὶ κατασκευῆς ἀεροπλάνων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ θὰ εἶχον τὴν αὐτὴν ἐπιτυχίαν, ὡς καὶ τὰ προμηθευθέντα ἐν Γαλλίᾳ. Ἐγένετο νέα σύμβασις μὲ τὸν Οἶκον Μπλάκερ, ἵνα μεταποιήσῃ τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ καὶ τὰ μεταβάλῃ εἰς τύπου Μπάγκλερ.

§113Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ πλωτάρχης ὅμως κατήγγειλεν ὅτι αὐτὸ δὲν ἔγινε διότι τὰ ἀεροπλάνα δὲν πετοῦν, ἀλλ’ ἐγένετο διὰ νὰ μὴ πληρώσῃ ὁ Μπλάκερ τὴν ποινικὴν ρήτραν. Καὶ ὁ πλοίαρχος κατήγγειλε τὸν πλωτάρχην πάλιν, ὅτι αὐτὰ τὰ ἀεροπλάνα δὲν πετοῦν. Πάντως ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσετε ὅτι τὰ ἀεροπλάνα δὲν εἶναι καλά.

§114Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ νέα συμφωνία μὲ τὸν Οἶκον Μπλάκερ ἐγένετο ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ προφυλάξῃ τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὰς περαιτέρω ζημίας. Διότι ἂν τὸ ἐργοστάσιον Μπάκλερ κατεσκεύαζεν ὁμοίου τύπου ἀεροπλάνα, θὰ ἐζημιώνετο τὸ Δημόσιον. Δι’ αὐτό, λοιπόν, τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ νὰ προλάβῃ νέαν ζημίαν τοῦ Κράτους, προέβη εἰς νέαν συμφωνίαν. Ἐν τῇ συνομολογήσει τῆς συμφωνίας αὐτῆς δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρόθεσις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς εὐθύνης του τὸ ἐργοστάσιον.

§115Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀποδέχομαι ἀπολύτως, κ. Ὑπουργέ, τὴν ἀντίληψίν σας καὶ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Πλέον κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, δι’ ἐμὲ δὲν μένει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἀεροπλάνα Ἀρὼν δὲν ἦσαν ἐν τάξει, καὶ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παραμένει ἀκεραία ἡ εὐθύνη τοῦ προμηθευθέντος καὶ ἑπομένως ἡ κατ’ αὐτοῦ μήνυσις τοῦ πλωτάρχου, ὅτι ἐπρομηθεύθη ἀεροπλάνα μὴ ὄντα ἐν τάξει. Διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀπησχολήθη καὶ ἀπασχολεῖται Ναύαρχος τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, διατελῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ μὴ ἀσχολούμενος εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ὑπόθεσιν πρὸ ἑξαμήνου, τοῦ ὁποίου αἱ ἀποδοχαὶ ὑπερέβησαν τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸ Δημόσιον λόγῳ τῶν ἀεροπλάνων, διότι 200 λίρας κοστίζει κάθε ἀεροπλάνον.

§116Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Εἶναι πεπλανημένη ἡ γνώμη αὕτη. Δὲν εἶναι τόσαι αἱ ἀποδοχαί.

§117Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλετε νὰ συνομολογήσητε ὅτι ὀφείλει ἡ ἀνάκρισις νὰ λάβῃ ἓν τέρμα, διὰ νὰ μάθωμεν ἐὰν εἶναι ἀληθῆ τὰ καταγγελόμενα παρὰ τοῦ πλοιάρχου, ὅτι ὁ πλωτάρχης ἐπρομήθευε τόσον κακὰ ἀεροπλάνα, ἢ τὸ καταγγελόμενον ὑπὸ τοῦ πλωτάρχου.

§118Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν ἀεροπλάνων τύπου Ἀνριώ, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Μπόταση, ἡ προμήθεια αὐτὴ ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει συμβολαίου, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, διὰ νὰ πιστοποιήσω καὶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ συμβόλαιον εἶναι ἀτελῶς συντεταγμένον, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν εὐθύνην εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸν παραλαβόντα τὰ ἀεροπλάνα ἐν Γαλλίᾳ. Εἶναι ἀντικείμενον ἐρεύνης τὸ πρᾶγμα. Χαίρω δὲ διότι μοῦ δίδεται ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἐὰν ὁ οἶκος Μπλάκερ πρέπει νὰ πάρῃ τὰ 100.000 φράγκα. Σᾶς παρέχω πάντως τὴν πληροφορίαν ὅτι δὲν δύναται νὰ καταλογισθῇ εὐθύνη εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸν παραλαβόντα τὰ ἀεροπλάνα.

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι θά ὁμιλήσω ἐπὶ ὡρισμένων γεγονότων. Ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐνεργήσῃ μίαν ἀνάκρισιν ἐπὶ ὡρισμένων προμηθειῶν· ὅτι δὲ θὰ φθάσω ἐν τῇ κατακλεῖδι τοῦ λόγου μου, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ παραστῇ, θὰ ἀπαριθμήσω ὁλοκλήρους καταλόγους προμηθειῶν τελευταίων, διὰ τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ γίνῃ κἄποιος ἔλεγχος. Τοιουτοτρόπως, κ. Συνάδελφοι, ἐπρομηθεύθημεν τὰς μηχανὰς αὐτὰς καὶ ἐπρομηθεύθημεν καὶ τὰ ἀεροπλάνα. Ἀλλὰ συμβαίνουν καὶ ἄλλα ἀκόμη. Ἐνῶ ἔχουν παραληφθῆ 12 τορπιλλοαεροπλάνα τύπου Βέλος, ἀκόμη δὲν ἐξηλέγχθη ἡ πραγματική των ταχύτης, ἢ μᾶλλον αἱ ἀλληλοδιαδόχως παραλαβοῦσαι ταύτην ἐπιτροπαὶ ἐπανειλημμένως διεμαρτυρήθησαν, λέγουσαι ὅτι δὲν ἀποδίδουν τὴν κεκανονισμένην παρὰ τῶν συμβολαίων ταχύτητα. Ἡ πεῖρα, ἐὰν θελήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς νὰ βασισθῶμεν, ἀποδεικνύει τὸ ἑξῆς: ὅτι ἀεροπλάνον τύπου Βέλος ἀνεχώρησεν ἐκ Φαλήρου πρὸς καταδίωξιν τοῦ δικτάτορος καὶ ἐν ὄψει τοῦ Καβομαλιᾶ ἠναγκάσθη νὰ στρέψῃ, ἤτοι ὅτι ἐξετέλεσε διαδρομήν, ἀποδεικνύουσαν ταχύτητα 50 περίπου μιλλίων ἀντὶ 86 ποὺ ἔπρεπε. Πάντως τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τότε τὴν παραλαβὴν τῶν ἐν λόγῳ ἀεροπλάνων τύπου Βέλος, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ παραγγείλῃ μηχανήματα διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς ταχύτητος. Τὸ μηχάνημα ἀφίχθη ἐνταῦθα πρὸ μηνῶν ὁλοκλήρων καὶ ὅμως ὁ ἔλεγχος τῆς ταχύτητος δὲν ἐγένετο. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεπιστώθη ἀπὸ ὅλας ἀνεξαρτήτως τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι παρέλαβον τὸν εἰρημένον τύπον ἀεροπλάνων, εἶναι ὅτι ὁ τύπος αὐτοῦ τοῦ ἀεροπλάνου δὲν ἔδοσε οὐδὲ τὸ ἥμισυ τοῦ καθ’ ὕψος διαστήματος 8000 ποδῶν· ὑπῆρξε τὸ μέγιστον ὕψος τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λάβῃ εἰς τὸ διάστημα 2 ὡρῶν χωρὶς τὸν πλήρη αὐτοῦ φόρτον καὶ ὅμως τὰ ἀεροπλάνα ταῦτα παρελήφθησαν. Καλὸν θὰ εἶναι καὶ δι’ αὐτὸ νὰ γίνῃ ἕνας ἔλεγχος, κ. Ὑπουργέ. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι Συνάδελφοι, παρατηρῶ ὅτι πολλαὶ ἀνωμαλίαι συνέβησαν εἰς τὰς προμηθείας τῶν ἀεροπλάνων. Δυστυχῶς σήμερον ἐπληροφορήθην ὅτι ἔλαβε χώραν εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον τοῦ Πειραιῶς μία δίκη τοῦ κελευστοῦ Φραγκάκου. Θὰ εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν μελετήσῃ ὁ ἴδιος καὶ νὰ προσέξῃ εἰς τὴν κατάθεσιν ἑνὸς ὑποπλοιάρχου, ὁ ὁποῖος καταθέτει πολλά. Ἐπίσης νὰ προσέξῃ εἰς τὴν λεπτομέρειαν τοῦ ὅτι αἱ προανακρίσεις, ἀρχίσασαι ἀπὸ ὡρισμένον πλωτάρχην, κατὰ τὰς πληροφορίας ἃς ἔλαβον, ἐξηφανίσθησαν καὶ τὴν ἑπομένην ἤρχισαν νέαι ὑπὸ ἄλλον ἀξιωματικόν. Ταῦτα πάντα κατετέθησαν ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ὑποπλοιάρχου. Εἶναι τοιαύτης φύσεως ἡ ὑπόθεσις, σχέσιν ἔχουσα πρὸς τὰς καταχρήσεις ποὺ δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ προβῶ περαιτέρω. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐκτὸς ὅπως ἀνέφερον ὡρισμένα δεδομένα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ὠθήσουν εἰς τὴν σκέψιν ἐνεργείας μιᾶς ἀνακρίσεως, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν ἐξ ἐπιπολαιότητος ἢ καὶ ἐσκεμμένως ἔγινεν ἡ προμήθεια αὐτή, ἐκτὸς, λέγω, αὐτῶν ὑπάρχει καὶ τὸ κομματικὸν μέρος μιᾶς ὑποθέσεως. Εἶναι ἡ παραγγελία τῶν ἀνταλλακτικῶν μηχανῶν τύπου Δερτζὲ 2.000 λιρῶν ἀξίας ἡ ὁποία ἐδίδετο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατηρτίζετο καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς καταδίκης τῶν εἰρημένων μηχανῶν καὶ ὅταν πλέον τὰ ἀνταλλακτικὰ ἔφθασαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, αἱ μηχαναὶ ἦσαν εἰς τὰ ἄχρηστα τοῦ Ναυστάθμου καὶ ἐπωλοῦντο διὰ παλαιὰ σίδηρα. Ὅλα αὐτὰ δὲν προέρχονται ἀπὸ τίποτε ἄλλο, ἀλλ’ ὅπως εἶπον ἀπὸ τὴν ἀνομοιογένειαν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τὴν ἀνομοιογένειαν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν ναυτικὴν ἀεροπορίαν ἀπὸ τὴν ἀπειρίαν ἴσως ποὺ διοικοῦνται καὶ τίνα ἐκ τῶν διοικουμένων καὶ γενικῶς ἀπὸ τὸ μὴ ἑνιαῖον τῆς ναυτικῆς ἀεροπλοΐας. Ἡ ἀνομοιογένεια δὲ αὕτη, Κύριοι, δὲν εἶναι εἰς τὸ ὑλικὸν μόνον, τὸ ὁποῖον κατήντησε νὰ ἔχωμεν ἕνα ὡραιότατον Μουσεῖον τῆς ἐξελίξεως τοῦ ναυτικοῦ ἀεροπλάνου, Μουσεῖον τὸ ὁποῖον ἐστοίχισε πολλὰ ἑκατομμύρια εἰς τὸ Δημόσιον χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀεροπλάνα. Ἡ ἀνομοιογένεια ὑπάρχει ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν πρὸς τιμήν του πλέον, ἔχει ἑνιαίαν ἐκπαίδευσιν, ἀσχέτως τοῦ ἂν αὕτη δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἀλλὰ θὰ φθάσῃ ἐξελισσόμενον. Τὸ Ναυτικὸν ἔχει πληθὺν ἐκπαιδευτῶν. Δὲν συνεπληρώθη ἔτος ποὺ ἐδαπάνησεν ἑκατοντάδας ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων διὰ νὰ ἐκπαιδεύσῃ εἰς τὴν Εὐρώπην κατάλογον ἀεροπόρων ἐκπαιδευτῶν. Δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ στείλῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ἓν ξένον σχολεῖον τῆς Ἀγγλίας π. χ., ἀλλὰ τοὺς ἐμοίρασεν ἄλλους εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἄλλους ἀλλοῦ κ. ο. κ. Καὶ τοιουτοτρόπως ἕκαστος ἀεροπόρος ἔχει εἰδικὴν μόρφωσιν καὶ εἰδικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι διάφορος εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα. Ἐσχάτως ἱδρύθη ἐν Φαλήρῳ σχολεῖον ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ὅμως πᾶν ἄλλο ἢ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος του. Εἶναι μόνον σχολεῖον σωφέρ, χειριστῶν ἀεροπλάνων καὶ ὄχι ἀεροπόρων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν της τὴν πρὸ ἔτους ὁμιλίαν μου καὶ ἐστάθμιζε καλῶς τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι προσγίνονται καὶ προσεγένοντο καὶ θὰ προσγίνωνται καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν Χώραν ἐκ τῆς προμηθείας ἀκαταλλήλου ὑλικοῦ ἐκ διαφόρων τύπων ἀεροπλάνων καὶ τῆς σπατάλης τῆς προσγενομένης ἐκ τοῦ καταμερισμοῦ τῶν Διοικήσεων καὶ τῆς συγκρούσεως τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δύο Ἀεροπλοϊῶν δὲν θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ τοιαύτης καταστάσεως σήμερον. Διότι εἰς τὸ ἀεροδρόμιον Τατοΐου ὑπάρχουν καὶ ἡ Ἀεροπλοΐα ξηρᾶς καὶ ἡ Ἀεροπλοΐα θαλάσσης. Ἄλλη ἡ Διοίκησις Ἀεροπλοΐας ξηρᾶς καὶ ἄλλη ἡ Διοίκησις Ἀεροπλοΐας θαλάσσης. Ἄλλα αὐτοκίνητα μεταφέρουν τοὺς ἀεροπόρους θαλάσσης καὶ ἄλλα τοὺς ἀεροπόρους ξηρᾶς. Ἄλλα σπίτια ἐκτίσθησαν διὰ τοὺς ἀεροπόρους ξηρᾶς καὶ ἄλλα διὰ τοὺς ἀεροπόρους θαλάσσης. Ἄλλα ὑπόστεγα κατεσκευάσθησαν διὰ τὴν ξηρὰν καὶ ἄλλα διὰ τὴν θάλασσαν. Ἐὰν ἐλάμβανε, λοιπὸν, σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὸ ζήτημα ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνάγκας τῆς ὁμοιογενείας τοῦ ἀεροπορικοῦ σώματος, τοῦ καθορισμοῦ διὰ μελέτης ἐκ τῆς πείρας τῶν ὡρισμένων ἐκείνων τύπων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως θὰ ἐξελίσσωνται σὺν τῷ χρόνῳ δι’ ἀμφοτέρας τὰς Ἀεροπλοΐας ἢ καὶ δυναμένων νὰ συγκερασθῶσι, νὰ συγκερασθῶσιν ἀμφότερα τὰ εἴδη τῆς ἀεροπλοΐας, ὥστε ἀεροπλάνον τοῦ α μὲ μηχανὴν τοῦ β νὰ ἀντικαθίσταται εἰς τὸ γ ἀεροπλάνον, ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει της ταῦτα καὶ ἵδρυε τὴν τρίτην κατάστασιν, ἀντίθετον πρὸς τὴν ξηρὰν καὶ τὸ ναυτικόν, τὴν κατάστασιν τῶν ἐναερίων δυνάμεων τῆς Χώρας—μὴ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι ζητῶ νὰ δημιουργηθῇ Ὑπουργεῖον—πᾶν ἄλλο! Ἐὰν ἵδρυε, λέγω, τὴν τρίτην κατάστασιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ὀνομάσῃ Διεύθυνσιν, νὰ ὀνομάσῃ Τμῆμα, ὑπὸ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο Ὑπουργεῖον καὶ νὰ τὴν ὑπαγάγῃ ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχόν του, ἀλλὰ μὲ διεύθυνσιν τελείως ἀνεξάρτητον, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπεμβαίνωσι τὰ Ὑπουργεῖα τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ταύτης ὑπηρεσίαν, Διεύθυνσιν, ἡ ὁποία νὰ συνεργάζεται στενῶς μετὰ τῶν δύο Ὑπουργείων καὶ νὰ διαθέτῃ τὰς ἀεροπορικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας τῶν δύο Ὑπουργείων, θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν εἰς τὸ νοητὸν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν τῶν ἀναγκαιουσῶν διὰ τὰς δύο ὑπηρεσίας. Πλὴν δὲ τούτων θὰ εἶχεν ἀναμφισβήτητον καὶ ἀναντίρρητον τὴν μεταβολὴν τοῦ μουσείου αὐτοῦ τῆς ἀεροπορίας μας, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν τόσα ἑκατομμύρια ὡραίους στόλους καὶ στολίσκους ἰσχυροὺς τῶν ἐναερίων δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος, ἱκανοὺς νὰ ἐμπνεύσουν τὸν φόβον εἰς τοὺς ἐχθροὺς καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς φίλους. Ἂν ἔκαμνε ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἂς βεβαιωθῇ ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἀεροπορικοῦ Σώματος καὶ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου. Βεβαίως παρουσιάζονται δυσκολίαι πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ αἱ δυσκολίαι αὗται εἶναι μηδαμιναί. Ἀεροπόροι, μεθ’ ὧν ὡμίλησα, ὅλοι παρεδέχθησαν νὰ ἐργασθῶσι ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος. Διότι ὀφείλω νὰ τονίσω, πρὸς τιμὴν τῶν ἀεροπόρων, ὅτι οὐδεὶς ἠγωνίσθη διὰ βαθμούς, ἀλλὰ πάντοτε ἀπὸ κάτι ὑψηλότερον, ἴσως τὴν δίψαν τῆς κατακτήσεως τοῦ ἀέρος. Αἱ δυσχέρειαι αὗται θὰ παρουσιασθῶσι, θὰ παρουσιασθοῦν κυρίως εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ἀρχαιότητος καὶ τοῦ βαθμοῦ μεταξὺ τῶν ἀεροπόρων τῶν δύο Σωμάτων. Ἀλλὰ αἱ δυσχέρειαι αὗται δύνανται νὰ παρακαμφθοῦν εὐκολώτατα. Δὲν ἔχετε παρά, ὅπως γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, καθὼς πληροφοροῦμαι καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν, νὰ γίνουν ξεχωριστὰ τὰ τμήματα τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, οὕτως ὥστε νὰ διατηρηθοῦν εἰς ἕκαστον κλάδον ἡ διοίκησις καὶ αἱ ἀρχαιότητες, ὅταν, πλὴν αὐτοῦ, προέλθωσιν ἀπὸ τὴν νέαν ἀεροπορικὴν σχολὴν οἱ νέοι ἀεροπόροι, εἰς τὴν ὁποίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ εἰσέρχωνται νεαρώτατοι, εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 17 ἐτῶν, διότι τότε εἶναι ἡ ἡλικία ποῦ δύναται νὰ δημιουργήσῃ ὁ ἀεροπόρος, διότι πλέον τῶν 30 ἐτῶν ὁ ἀεροπόρος δὲν δύναται νὰ δημιουργήσῃ, ἀλλὰ οὔτε ἐξελίσσεται πλέον. Καταπίπτει. Διότι εἶναι φυσικὸν σὺν τῷ γήρατι νὰ ἔρχεται καὶ ἡ αὐτοσυντήρησις εἰς τὸν ἄνθρωπον. Καὶ ἀεροπόρος ὅστις διανοεῖται ὅτι δύναται νὰ φονευθῇ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀεροπόρος. Ὅταν λοιπὸν προέλθωσιν ἀπὸ τὴν νέαν σχολὴν οἱ νέοι ἀεροπόροι, τότε θὰ ἐκλείψουν αἱ διακρίσεις. Ἀλλὰ τὸ ἑλληνικὸν Κράτος θὰ ἔχῃ προσπορισθῆ ἕνα παμμέγιστον ὄφελος. Μὲ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δύο ἀεροποριῶν ἀναφέρονται 7 ἑκατομμύρια εἰς τὸν στρατὸν ξηρᾶς καὶ 6 ἑκατομμύρια εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, πράγματι ὅμως φθάνουν τὰ 150 ἑκατομμύρια δι’ ἀμφότερα τὰ Ὑπουργεῖα. Διότι λησμονοῦμεν ὅτι δὲν ἀναφέρονται 30 ἑκατομμύρια πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης καὶ 100 ἑκατομ. διὰ τὸ Ναυτικόν. Ἔχομεν, λοιπόν, 150 ἑκατομμύρια, μὲ τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ἠδυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν Ἀεροπορίαν, ἀλλὰ νὰ ἐπιβληθῶμεν καὶ εἰς τὰ ὅμορα Κράτη. Ὅταν ἔχωμεν 150 ἑκατομμύρια προϋπολογισμὸν διὰ τὰς ἡνωμένας ἀεροπορίας, δὲν φοβοῦμαι τὰ 300 ἀεροπλάνα τῆς Τουρκίας, οὐδὲ τὰ 300 τῆς Σερβίας. Διὰ νὰ φθάσωμεν ὅμως ν’ ἀντεπεξέλθωμεν ἀπέναντι αὐτῶν, καὶ θὰ ἀντεπεξέλθωμεν χάρις εἰς τὴν ἱκανότητα καὶ τὸ θάρρος τῶν ἀεροπόρων μας, πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ δαπάναι καὶ νὰ περιορισθοῦν οἱ ἐξοπλισμοὶ οἱ ἄλλοι καὶ νὰ αὐξηθῶσιν αἱ ἐναέριοι δυνάμεις τῆς Χώρας. Καὶ νῦν, Κύριοι, περατώσαντες τὸ τῆς ἀεροπλοΐας ζήτημα, τὸ ὁποῖον διεξήλθομεν δι’ ὀλίγων, διότι δὲν ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος νὰ ἐπεκταθῶμεν περισσότερον, ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν μηχανῶν καὶ τοῦ συνόλου τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους μᾶς παρέταξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τοὺς ὁποίους δὲν φαντάζομαι νὰ ἀρνηθῇ οὗτος, παρὰ τὸν ἐπισυναφθέντα φάκελλον καὶ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μυλωνᾶ. Καὶ δὲν φαντάζομαι τοῦτο, διότι εὐτυχῶς ἐντὸς τοῦ φακέλλου τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα μοῦ κατετέθησαν, φακέλλου ὀγκοδεστάτου σχετικῶς, μοῦ ἐπεσυνάφθη ἕνα ἀνυπόγραφον ἔγγραφον τὸ ὁποῖον φέρει τὴν σφραγῖδα τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται ὡς ἑξῆς: «διαφορὰ μεταξὺ ὑποβληθέντος καὶ κατατεθέντος εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμοῦ».

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὑποβληθέντος πρὸς τὸν Ὑπουργόν;

§121Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως πρὸς τὸν Ὑπουργόν, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν.

§122Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὑπέστη μεταβολάς.

§123Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι μᾶς δίδωσι τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐπίστευεν ὅταν κατέθετεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν σφάλμα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, πάντως δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τοιοῦτον κολοσσιαῖον σφάλμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀναγράφει τὸ ἔγγραφον 40.500.000, ἀφοῦ ἀφαιρεθῶσιν οἱ δῆθεν εἰς διαθεσιμότητα μέλλοντες νὰ τεθῶσιν, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου προϋπολογισμοῦ τὸ σύνολον εἶναι 41.376.000, τὰ δὲ πραγματοποιηθέντα 43.000.000.

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δέν, ὑποθέτω ὅτι θὰ τὰ εἶδεν ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐτά.

§125Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐν γνώσει του, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ὑπέβαλε δὲν ἦσαν πραγματικοί, ὑπέβαλε τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς.

§126Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἰς ποῖον φάκελλον ἦτο τὸ ἔγγραφον;

§127Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἰς κανένα. Παρενεβλήθη.

§128Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαιῶ ὑπευθύνως ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εὑρέθηκεν εἰς ἕνα φάκελλον, ἀπὸ τὰ ὀγκώδη αὐτὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα μοῦ κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅπως εὑρέθη καὶ ἄλλον ἔγγραφον ἄσχετον πρὸς αὐτό. Εὑρέθη ἔγγραφον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθην ἵνα ἐγείρω ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου. Μοῦ τὸ ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία ἐκ σφάλματος.

§129Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι σημείωμα τὸ ὁποῖον ἐδόθη ὅταν παρεσκευάζετο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐξ αὐτοῦ νὰ στηρίξῃτε σκέψεις καὶ συμπεράσματα.

§130Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἄσχετον ὡς πρὸς τὰς σκέψεις μου καὶ τὰ συμπεράσματα. Αἱ δὲ σκέψεις καὶ τὰ συμπεράσματά μου εἶναι τὰ ἀκόλουθα: ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐν ἐπιγνώσει κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμόν, ἀνακριβῆ παρουσιάζοντα ὀλιγώτερα τὰ ἔξοδά του ἀπὸ ὅ,τι πραγματικῶς θὰ εἶχεν. Ἀπόδειξις αὐτοῦ δι’ ἐμὲ κ. Ὑπουργὲ εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀναγράφεται εἰς τὸ κονδύλιον αὐτό. Κεφάλαιον 1ον ἄρθ. 2 τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀεροπορικῶν ἐπιδομάτων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ μαθητευομένων, εἰς μὲν τὸν πρῶτον σας προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν τῶν 250.000 δραχμῶν εἰς δὲ τὸ κονδύλιον τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προσθέτετε 200,000 δραχμάς, εἰσέτι, ἤτοι σύνολον 450.000 δραχμαί. Κύριε Ὑπουργὲ τὸ ἀεροπορικὸν ἐπίδομα μιᾶς ἑξαμηνίας ἀνέρχεται εἰς 9,000 δραχμάς: οἱ ἀεροπόροι σας εἶναι 50. Μάλιστα διὰ τὴν ἀκρίβειαν 53. Ἑπομένως ἑκάστην ἑξαμηνίαν τὰ ἔξοδα τοῦ ἐπιδόματος ἀνέρχονται εἰς 450.000 δραχμάς, τὸ ἔτος εἰς 900.000 δραχμάς. Πῶς ἀναγράφετε σεῖς 450. 000; Μήπως δὲν ἐπληρώσατε τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν εἰς ἄλλους, ἀλλ’ εἰς τοὺς πλείστους τὴν ἐπληρώσατε. Ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ περιέπεσεν εἰς τοιοῦτον σφάλμα ἡ ὑπηρεσία; Ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ἐπιδομάτων, ἔχετε τὰς ὥρας πτήσεως τῶν μαθητῶν, τὰς ὥρας τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, τὰ ἐπιδόματα τῶν μηχανικῶν. Πῶς δὲν ἀναγράφονται ὅλα αὐτά; Εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε ὅτι τὸ κονδύλιον αὐτὸ θὰ εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 2.500.000; Διατὶ ἀναγράφετε 450.000 δραχμάς; Ἀναγράφετε τὰς δαπάνας τῶν ἐκτάκτων ἀποστολῶν σας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸν πρῶτον προϋπολογισμὸν εἰς 6.900.000. Ὅταν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἢ μᾶλλον ἐπὶ τῇ ἀφορμῇ τῆς καταθέσεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὡμίλησα σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ἀνέφερον μεταξὺ τῶν ἄλλων πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Κανάρην, ὅτι δὲν δύναται νὰ μᾶς βεβαιοῖ ἐπισήμως ὅτι διὰ καύσιμον ὕλην ἐπαρκῶσιν 15.000.000 δραχμαί.

§131Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὄχι 15.000.000.

§132Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προσθέσατε ἄλλα 8.000.000 τώρα ἤτοι 17 ἑκατομμ. Ὅπως ἐπίσης εἶπον ὅτι δὲν δύνανται αἱ δαπάναι τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν, ἀδικαιολογήτου κατ’ ἐμὲ ἀποστολῆς πλείστων, νὰ φθάνωσι μόνον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6½ ἑκατομμ. Καὶ εἶπον εἰς αὐτὸν ὅτι ἂν κρατήσῃ ὁ κατήφορος θὰ ὑπερβῶμεν τὰ 10 ἑκατομμ. Καὶ πράγματι εἰς τὸν κωδίκελλον τοῦ ἀξιοτίμου ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προστίθενται ἄλλα 5.500.000, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν εἰς ἀποστολὰς ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἴσως ἡ ἀποστολὴ τοῦ ὑποπλοιάρχου καὶ ἤδη πλωτάρχου Καλιανέση, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι ἔχετε Σχολὴν Ναυτιλίας ἀξιωματικῶν διὰ τὴν ὁποίαν δαπανᾶτε 2½ ἑκατομ. καὶ ἀντὶ νὰ φοιτήσῃ εἰς τὴν Σχολὴν αὐτὴν τὸν ἐστείλατε εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§133Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἄνευ ἄλλης ἀμοιβῆς, πλὴν τῶν ἀποδοχῶν του.

§134Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς χρυσὸν καταβαλλομένων.

§135Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὄχι, ὅπως πληρώνονται καὶ τῶν ἐδῶ.

§136Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἅμα τὸ βεβαιώνετε τὸ δέχομαι. Δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὁ ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης.

§137Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι καὶ ἄλλοι πλωτάρχαι. Θὰ ἀκούσετε.

§138Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἄλλοι δὲν εἶναι ὑπόδικοι καὶ δὲν ἐκκρεμοῦν ἐναντίον των δικαστικαὶ ὑποθέσεις, ὅπως δι’ αὐτὸν εἰς τὸ πενταμελὲς ἐφετεῖον ἡ ὑπόθεσις τῶν τορπιλλῶν.

§139Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀπεδείχθη ὅτι αἱ τορπίλλαι ἦσαν περίφημοι.

§140Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀπεδείχθη τίποτε. Ἐσταμάτησεν ἡ ὑπόθεσις λόγῳ τῆς ἀπουσίας τοῦ Ἀρβανίτου.

§141Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Αἱ ποινικαὶ ὑποθέσεις δὲν σταματοῦν διότι ὁ δοσίλογος εἶναι εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἐξακολουθοῦν τὸν δρόμον των.

§142Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐμποδίζεται ὅμως ἀρκετὰ ἡ ἀνάκρισις.

§143Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν ἐστάλη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ δίωξις, ἀλλὰ πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας ἐξ ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης.

§144Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Αἱ τορπίλλαι ἀπεδείχθησαν χρήσιμοι;

§145Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἄν θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὰς τορπίλλας ἔχω ἐδῶ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον.

§146Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐδοκιμάσθησαν αἱ πρῶται τορπίλλαι καὶ δὲν ἐλειτούργουν, ἐδοκιμάσθησαν ὕστερον αἱ ἄλλαι καὶ ἀπεδείχθη ὅτι λειτουργοῦν.

§147Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἀνακοινοῦμεν ζήτημα τὸ ὁποῖον χρήζει μακρᾶς ἐρεύνης καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ νομικῆς. Ἀλλὰ προκαταβολικῶς ἐπειδὴ ἡμεῖς ἀνεκινήσαμεν τὸ ζήτημα, ἐπεθύμουν νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν καὶ πρὸς ἡμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα—δὲν λέγω βεβαιότητα—αἱ τελευταῖαι γενόμεναι καὶ ἐξακολουθοῦσαι δοκιμαὶ θὰ ἀποδείξουν ὅτι αἱ τορπίλλαι πᾶν ἄλλο ἢ ἄχρηστοι εἶναι, διότι εἰς τὰς τελευταίας δοκιμὰς τεσσάρων τορπιλλῶν ἀπεδόθησαν πλήρη τὰ ἀποτελέσματα περὶ τῶν ὁποίων προέβλεπε ἡ σύμβασις.

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἀπεδόθησαν χωρὶς νὰ κάμετε ἐπισκευὰς καὶ μετασκευάς;

§149Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Χωρίς. Ἁπλῆ ρύθμισις ἐγένετο.

§150Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ κομμάτια τὰ ὁποῖα ἐπεσκευάσατε καὶ ἀντικατεστήσατε, ἓν πρὸς ἕν, (ἀναγινώσκει ἔγγραφον).

§151Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Νὰ ἀναγνώσετε σᾶς παρακαλῶ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον πιστοποιεῖ πῶς ἐγένοντο αἱ τελευταῖαι δοκιμαί, ἐπιστατοῦντος τοῦ κ. Ἀρβανότου, ἀπὸ τὸν κ. Λιάσκον, διὰ νὰ βεβαιωθῆτε ἂν ἐγένοντο ἀλλαγαί. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε ἀναφέρεται εἰς ἄλλην ὑπόθεσιν. Ἐγὼ θέλω νὰ βεβαιώσω τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι ἐκ τῶν 50 τορπιλλῶν 7 ἔμειναν ὅλως ἀδοκίμαστοι. Αἱ 43 δὲν ἀπέδωσαν τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Τὰς 7 εἴχομεν διαφυλάξει ἀδοκιμάστους ἄχρι τοῦδε, προήλθομεν δὲ εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον μᾶς παρέδωκεν τὰς τορπίλλας, καὶ ἐπετύχομεν βελτίωσιν τῶν τορπιλλῶν ἐν τῇ βεβαιότητι ὅτι δὲν ἦσαν ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἠθέλομεν νὰ ἔχωμεν. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἀναφέρει ποίων ἐπισκευῶν δέονται αἱ τορπίλλαι αἱ ἀποσταλησόμεναι εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν δοκιμασθεισῶν εἰς τὰς τελευταίας δοκιμὰς 4 τορπιλλῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀλλαγῆς, ἁπλῶς διὰ νέας ρυθμίσεως.

§152Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λάθος κάνετε· θὰ σᾶς τ’ ἀποδείξω καὶ δι’ ἑτέρου ἐγγράφου.

§153Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Διαβάστε τὸ ἔγγραφον τῶν τελευταίων δοκιμῶν.

§154Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο μία ἠθικὴ ὑποχρέωσις καὶ τῶν δύο προκατόχων Ὑπουργῶν τῶν Ναυτικῶν νὰ παρίστανται κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§155Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἀναβάλλω δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν τῶν τορπιλλῶν ἂν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§156Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§157Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος τὴν παρατήρησιν αὐτήν, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀναβάλω τὴν συζήτησιν. Ἔχει καλῶς. Ἐπίσης, Κύριοι, ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ κεφάλαιον 1ον ἄρθρον 2ον τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἴδωμεν ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενον τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 40.500.000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἶναι ἀνακριβής, αὐτὸς οὗτος, κατὰ βάσιν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν ὁποῖον προϋπολογίζομεν, διότι ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς εἶναι 41.500.000. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 41.500.000, οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν προϋπολογίζουν καὶ προαφαιροῦν ἐλάττωσιν δαπάνης, λόγῳ διαθεσιμότητος, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ θέσουν ἀριθμόν τινα Ναυάρχων, Πλοιάρχων καὶ Πλωταρχῶν, ἤτοι 4 Ναυάρχους 12 Πλοιάρχους, 6 Ἀντιπλοιάρχους καὶ 8 Πλωτάρχας. Ἂν καὶ πλησιάζει ἔτος ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, πλὴν ἑνὸς Πλωτάρχου, τεθέντος εἰς διαθεσιμότητα λόγῳ ὡρισμένης ἀφορμῆς, οὐδεὶς ἄλλος ἐτέθη εἰς διαθεσιμότητα. Τοὐναντίον τὸ Ναυτικὸν ἔχει τὴν μεγίστην τιμὴν νὰ διευθύνεται παρὰ 9 Ναυάρχων ἐν ἐνεργείᾳ, διοικούντων 5 ἀντιτορπιλλικὰ ἐν ἐνεργείᾳ, ἤτοι ἀναλογοῦν 2 Ναύαρχοι κατ’ ἀντιτορπιλλικόν! Ἐλάχιστος τῷ ὄντι ἀριθμὸς διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς σήμερον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀριθμὸς ὅμως ὁ ὁποῖος παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, μᾶς ἔφερεν εἰς κακὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἐξόδων μας καὶ τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ ἔξοδά μας καὶ 3.000.000 περίπου δραχμῶν ποὺ εἶναι ἡ ἀφαιρεθεῖσα δαπάνη, δῆθεν χάριν οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία ὅμως οὔτε ἐγένετο, ἀλλὰ οὔτε καὶ θὰ γίνῃ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα. Καὶ ἔχομεν τοὺς Ναυάρχους αὐτοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, ἐκτὸς θέσεων, ἀπεσπασμένους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καθημένους εἰς τὴν οἰκίαν των, πλὴν τοῦ κ. Λομπρέστη, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, τοῦ κ. Κριεζῆ, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν θέσιν τὴν ὁποίαν σήμερον μόλις ἐπληροφορήθην, τοῦ Γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στόλου.

§158Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἀνέκαθεν.

§159Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς ἐμὲ ἦτο ἄγνωστος. Τίς ἡ ἐργασία του δὲν γνωρίζω.

§160Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Τὸ λέγει ὁ τίτλος του.

§161Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ὑπόλοιποι εἰς οὐδὲν χρησιμοποιοῦνται.

§162Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Λησμονεῖτε τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στόλου.

§163Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα· θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ αὐτοῦ. Καὶ ἐνῶ οἱ ἄλλοι κάθηνται εἰς τὰς οἰκίας των, λαμβάνοντες μισθὸν ἐν ἐνεργείᾳ μὲ πλήρεις ἀποδοχάς, τὴν θέσιν τῶν Ναυάρχων κατέχουν πλοίαρχοι καὶ ἔχωσι Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου τὸν κ. Τούμπαν καὶ Διοικητὴν τοῦ Πόρου τὸν κ. Δημούλην, ἀσχέτως ἂν ὁ κ. Δημούλης εἶναι ἱκανώτατος ἀξιωματικός. Ἐδημιουργήσατε θέσεις Πλοιάρχων διὰ νὰ δημιουργήσετε βαθμὸν Πλοιάρχου.

§164Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἡ θέσις τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Προγυμναστηρίου Πόρου δὲν εἶναι θέσις Ναυάρχου. Εἶναι θέσις Πλοιάρχου.

§165Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πάντοτε ἦτο Ναύαρχος. Ὅταν δὲ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν Πόρον, ὑπηρέτησα ὑπὸ τοὺς Ναυάρχους κ. κ. Μιαούλην καὶ Κριεζῆν. Ὁ Ναύαρχος κ. Κακουλίδης εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἂν εἶναι θέσις Ναυάρχου ἢ Πλοιάρχου.

§166Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι μία κακὴ συνήθεια, ἡ ὁποία τώρα τελευταία ἐφηρμόσθη καὶ ἡ ὁποία γεννᾷ τὴν ἀντιπειθαρχίαν.

§167Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν εἶναι, τὸ θέαμα εἰς τὸ ὁποῖον παρέστην κύριε Ὑπουργέ, ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, διότι εἶχεν τοὺς ἀδειούχους του, ἐλησμόνησε τοὺς κληρωτοὺς οἱ ὁποῖοι παρέμεναν σὰν μπουλούκια εἰς τὴν ἀποβάθραν τοῦ Πειραιῶς καὶ τέλος ἔστειλε τὴν «Εὐκαιρίαν» νὰ τοὺς μεταφέρῃ τὴν 1 μ.μ. καὶ ἔφθασαν εἰς τὸν Πόρον εἰς τὰς 5 τὸ ἀπόγευμα καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Πόρου ἐξηνάγκασε τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Πόρου νὰ ἐργάζωνται ἕως τὰς 2 τὴν νύκτα ἵνα προφθάσουν νὰ κατατάξουν τοὺς ναύτας. Ἠναγκάσθησαν λοιπόν, κατόπιν διαταγῆς τοῦ ἐκεῖ Διοικητοῦ, νὰ ἐργασθῶσιν ἕως τὰς 2 τὴν νύκτα ἵνα ἀποπερατώσουν τὴν κατάταξιν, αὐτοὶ δὲ ἔτρεμον εἰς τὸ ψῦχος μέχρι τῆς 2ας μετὰ μεσημβρινῆς ἐκτεθειμένοι εἰς τὰς ψεκάδας τῆς χιόνος. Καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ καλέσωσιν...

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως.

§169Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ, σᾶς ἐλέγχομεν ἢ μᾶλλον σᾶς ἐρωτῶμεν ἂν εἰς τὴν θέσιν Ναυάρχου ἔχωσιν Πλοίαρχον.

§170Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἔχετε πλήρη τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἔχετε καὶ τὴν διάθεσιν τὴν ἰδικήν μου νὰ μὲ ἐλέγξετε. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ συζήτησις διεξάγεται ἀντικανονικῶς καὶ ὑποβάλλω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξ ἀπίνης καὶ ἐξ ὑπογείου νὰ προβαίνετε εἰς συζήτησιν ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως καὶ περὶ τῶν ὁποίων διὰ πρώτην φορὰν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, λαμβάνω γνῶσιν ὅτι ἔλαβον χώραν. Δι’ αὐτὰ τὰ παραπτώματα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἀξιωματικός, εἶμαι δὲ ὑπεύθυνος καὶ ἐγὼ ὡς Ὑπουργός, θὰ ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ὑποβληθῇ ἐπερώτησις. Τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως ταύτης θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ κανονικῶς, ὥστε νὰ δύναται καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ σᾶς δώσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ λόγω τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ὑποβάλλεται, δὲν εἶμαι διατεθειμένος οὔτε δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν ταύτην.

§171Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἐζητήσαμεν εὐθύνας τῶν ὑπευθύνων. Ἐζητήσαμεν εὐθύνας ἀπὸ ὑμᾶς τὸν ἴδιον, διότι ἔχετε εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ναυάρχου Πλοίαρχον καὶ σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο θὰ ἔχῃ τὰ κακά του ἀποτελέσματα.

§172Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Παρεμβάλλετε εἰς τὴν συζήτησιν ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχέσιν.

§173Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύνασθε νὰ ἐξακριβώσητε ἂν τὰ λεγόμενά μας εἶναι ἀληθῆ καὶ ἂν ὁ ἰσχυρισμός μας εἶναι ἀληθὴς ἢ ὄχι. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅμως παραμένει ἀκέραιος, ὅτι τὴν θέσιν ναυάρχου δὲν μπορεῖ νὰ κατέχῃ πλοίαρχος.

§174Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἕτερον ἑκάτερον.

§175Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἕτερον ἑκάτερον. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐπερωτήσεων, κ. Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθητε, ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι ἀνέγραψα σωρείαν ἐπερωτήσεων διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν.

§176Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν εἶναι ἐξ ὑπαιτιότητος ἰδικῆς μου. Ὅταν συζητήσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις θὰ μοῦ δοθῇ εὐκαιρία νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§177Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν καὶ πάντοτε ἐπερωτήσεις ἔχομεν.

§178Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἡ μόνη ἡμέρα ποὺ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνωμεν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῇ κρίσει ταύτῃ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ κρίνωμεν τὴν γενικὴν πολιτικὴν αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε κάποτε ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω ἐπερώτησίν μου, μοὶ ἀπήντησεν αὐτολεξεὶ τὸ ἑξῆς: «μεθαύριον ἔχομεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ μᾶς τὰ λέτε». Ἐπομένως πῶς σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει νὰ μᾶς ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξωμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐλέγξωμεν, διότι δὲν ἐλέγχομεν σήμερον, ἀλλὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς θέσεως ἑνὸς ναυάρχου διὰ πλοιάρχου.

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὑποθέτετε ὅτι διαθέτομεν πολλὴν ὥραν τὸν μῆνα ἔστω καὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας καὶ δι’ ἄλλην ἐργασίαν, ἐκτὸς τῶν ἐπερωτήσεων; Πάντοτε ἐπερωτήσεις συζητοῦμεν ὑπὸ διαφόρους μορφάς, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν συστάσεων καὶ ἀναφορῶν κλπ. Δὲν μένει καὶ ἄλλος χρόνος διαθέσιμος διὰ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συζήτησιν ἐφ’ ὅλων τῶν ἐπερωτήσεων τῶν ἐγγεγραμμένων. Ἄλλωστε δὲν γίνεται καὶ τίποτε ἄλλο ἀπὸ ἐπερωτήσεις. Νομοσχέδια δὲν ψηφίζονται, οὔτε σὺν θεῷ θὰ ψηφισθῶσιν.

§180Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω δι’ ὀλίγων λέξεων, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παλαίμαχον τοῦ κοινοβουλίου, ὅτι ἄλλως ἐλειτούργει τὸ κοινοβούλιον εἰς τὰ παλαιὰ χρόνια.

§181Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ γεγονὸς Κύριοι τῆς ἐν ἐνεργείᾳ διατηρήσεως 9 ναυάρχων ἔχει καὶ τὰ ὡραῖά του ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγράψῃ μίαν ἡμέραν ἡ ἱστορία. Παρατηρεῖ πᾶς ὁ εἰσπλέων ἢ ἐκπλέων ἐκ τοῦ κόλπου τοῦ Πειραιῶς ὑπάρχον σῆμα ὑψωμένον ἐπὶ τοῦ ἐφέδρου θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» μοιραρχικὸν διὰ πρώτην φορὰν, ὄχι μόνον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα ναυτικά. Πρώτην δὲ φορὰν πληροφοροῦμαι, ὅτι εἰς ἐφεδρικὸν πλοῖον ἑδρεύει ναύαρχος Μοίραρχος τῶν ἐφέδρων καὶ διὰ πρώτην φορὰν ὑπάρχει καὶ ὁ τίτλος τοῦ Μοιράρχου τῆς ἐφεδρείας, τίτλος ὁ ὁποῖος ἐδόθη διὰ νὰ συμπληροῖ ὁ ναύαρχος τῶν ἐφέδρων τὴν ναυτικήν του ὑπηρεσίαν καὶ νὰ λαμβάνῃ τὰς ἀποδοχάς του δικαιότατα, ἀφοῦ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Πρέπει καὶ κάποια διακριτικὴ τιμὴ νὰ δοθῇ καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν εἰς τὸ ἐφεδρικὸν πλοῖον ὑψωμένον τὸ μοιραρχικὸν σῆμα. Ὁμολογῶ ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν ἀκόμη τοῦ Τουρκικοῦ ναυτικοῦ, ὅτε οἱ τοῦρκοι ναύαρχοι πασσάδες καλούμενοι ἐφύτευαν μπαξέδες εἰς τὴν πρύμναν τῶν πλοίων των ἐπιχωματοῦντος ταύτην, δὲν ὑπῆρχον μοίραρχοι καὶ σήματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτά. Ὁ Μοίραρχος αὐτὸς χρειάζεται καὶ σόμπαν καὶ μάλιστα ἠλεκτρικόν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐδέησε νὰ κάμωμεν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ νὰ πεισθῇ ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ Μοίραρχος νὰ συγκατατεθοῦν εἰς τὸ νὰ μὴ ἀνάβουν τοὺς λέβητας τοῦ «Ἀβέρωφ» καθ’ ἑκάστην διὰ νὰ θερμαίνεται, ἀλλὰ νὰ ἀρκοῦνται νὰ παίρνουν ἠλεκτρικὸν φῶς ἀπὸ τὸ πλησίον εὑρισκόμενον θωρηκτόν. Βεβαίως αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰς αἱματηροτάτας οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθη ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις.

§182Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὀφείλω νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἡ Μοῖρα τοῦ στόλου ἠγκυροβόλησεν εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, ἔκτοτε τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς παρέχεται ἀπὸ τὸν «Ἥφαιστον».

§183Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω εἰς τὰς πληροφορίας σας, διότι μετὰ 3 μῆνας περίπου ἐγένετο τοῦτο, ὅτι πλέον ἐπέβαλλον ἐπερώτησιν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ὡρισμένον πρόσωπον τοῦ ὑπουργείου, δὲν θέλω νὰ τὸ κατονομάσω ἐκάλεσε τμηματάρχην καὶ ἐρώτησεν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ διὰ νὰ γίνῃ οἰκονομία πράγματι ἐνδιαφερόμενον διὰ τὰς οἰκονομίας. Ἑπομένως θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσπαθήσετε νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι τοιουτοτρόπως συνέβη τὸ γεγονὸς αὐτὸ.

§184Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐγὼ ἀντιθέτως, νὰ ἀντλήσητε ἄλλας θετικωτέρας πληροφορίας.

§185Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι εὔκολον τὸ πρᾶγμα νὰ μᾶς προσαγάγητε ἐκ τοῦ ἐπισήμου Ἡμερολογίου τοῦ πλοίου, ποίαν ἡμέραν ἔπαυσαν νὰ λειτουργοῦν οἱ λέβητες. Οἱ λόγοι αὐτοὶ Κύριοι, καὶ πλῆθος ἄλλων σχετικῶν, μὲ ἔκαμαν ὄχι μόνον νὰ πιστεύσω, ἀλλὰ νὰ ἑδραιώσω τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν πιστεύει, ὅτι πράγματι τὰ ἔξοδά των θὰ περιορισθοῦν εἰς τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ἔξοδα. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερεστέραν ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω ἁπλῶς ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν καὶ θὰ καταλήξω εἰς τὴν ὑπόδειξιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὁ σκοπὸς τῆς σημερινῆς ἡμῶν ὁμιλίας δὲν εἶναι νὰ ἐλέγξωμεν, κ. Ὑπουργέ. Ὁ σκοπὸς τῇ σημερινῆς ἡμῶν ὁμιλίας εἶναι νὰ ὑποδείξωμεν ποῦ καλῶς περιεκόψατε τὰς δαπάνας καὶ ποῦ ὀφείλατε νὰ μὴ περικόψητε δαπάνας. Ὁ σκοπὸς τῆς σημερινῆς ἡμῶν ὁμιλίας εἶναι νὰ ὑποδείξωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δυνάμεθα κατὰ τὴν γνώμην μας, νὰ ἐξοικονομήσωμεν δεκάδας ὁλοκλήρους ἑκατομμυρίων, περὶ τὰ 80–90, καὶ νὰ διαθέσωμεν ταῦτα εἰς τὰς πολεμικὰς πιστώσεις τῶν ἀνεφοδιασμῶν, τὰς ὁποίας περιεκόψατε. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ μίαν διακοπὴν ἐπὶ 5′ διὰ νὰ ἀναπαυθῶ ὀλίγον.

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Μάλιστα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά (ὥρα 2 πρωϊνὴ) Μετὰ τὴν Διακοπὴν,

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπούμπουλης.

§189Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ Τουρκία, Κύριοι Συνάδελφοι, σήμερον, ἐν περιπτώσει πολέμου, δύναται νὰ παρατάξῃ τὰ ἑξῆς πλοῖα· (ἀναγινώσκει ὁλόκληρον κατάστασιν, ἀναφέρων καὶ τοὺς τύπους τῶν πλοίων αὐτῶν). Ἀπέναντι τούτων τί ἔχωμεν νὰ παρατάξωμεν ἡμεῖς; Εἶναι γνωστὰ καὶ δὲν δύναμαι, οὐδὲ μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ τ’ ἀναφέρω. Βασίζομαι εἰς τὴν ἐγνωσμένην φιλοπατρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι αἰσθάνεται τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς καὶ οἱ ὀλίγοι λόγοι, τοὺς ὁποίους θὰ εἴπω ἐλπίζω ὅτι θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ταχυτέραν συμπλήρωσιν τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας.

§190Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικὸν δὲν ἔχει προβλέψει πόλεμον πρὸς τὴν Τουρκίαν, καὶ θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκ πνεύματος ἁβρότητος πρὸς ὅμορον κράτος νὰ ἐξετάζωμεν τὸ πρόγραμμα τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας ἐν σχέσει πρὸς τὰς δυνάμεις αὐτοῦ.

§191Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδεὶς ὡμίλησεν ἐν σχέσει πρὸς τὴν θέσιν τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ πᾶς τις ὀφείλει νὰ εἶναι ἕτοιμος, ἐάν ποτε ἤθελε χρειασθῇ, κακῇ τῇ μοίρᾳ, νὰ ἔχῃ τὰς δυνάμεις του, διότι ἐὰν ἀναμείνωμεν καὶ βασισθῶμεν μόνον εἰς τὰς καλὰς γειτονικὰς σχέσεις μας, θὰ ἦτο περισσὸν νὰ διατηρήσωμεν στρατὸν καὶ στόλον. Ἐὰν βασισθῶμεν εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν δισεκατομμυρίων περίπου ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δύο ὑπουργείων, διατὶ δὲν τὰ διαλύομεν; ἢ ἀσχέτως τῶν φιλικῶν σχέσεων πρέπει νὰ εἴμεθα πάντοτε ἕτοιμοι πρὸς πόλεμον; Ἡμεῖς τοῦτο ἐδιδάχθημεν εἰς τὰ στρατιωτικὰ σχολεῖα, ὅπου ἐφοιτήσαμεν, καὶ ἐνεκολπώθημεν καὶ ἐγκολπούμεθα καὶ σήμερον ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα πάντοτε ἕτοιμοι πρὸς πόλεμον. Πλὴν τῶν ἄνω ρηθέντων λειτουργεῖ τελείως ὁ Ναύ σταθμὸς ἐν Νικομηδείᾳ καὶ ἐργοστάσιον ἀεροπλάνων ἵδρυσεν ἐν Ἐσκῆ Σεχὴρ καὶ ἐργοστάσιον ναρκῶν ἐν Νικομηδείᾳ. Ἀπέναντι τῶν παρασκευῶν τῆς Τουρκίας ἓν μόνον θὰ εἴχομεν νὰ προσθέσωμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, διότι περιέκοψε τὴν δαπάνην 5 ἑκατομμυρίων καὶ ἐλυπήθη νὰ χορηγήσῃ τὴν πίστωσιν ταύτην διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ θωρηκτοῦ «Λῆμνος».

§192Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἡ πίστωσις αὕτη ἐχορηγήθη.

§193Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ κάμνει νὰ πιστεύω, ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι εἰς δεδομένην στιγμὴν, καὶ ἐάν ποτε, μοίρᾳ κακῇ ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ παρ’ ἄλλων ν’ ἀποδεχθῶμεν πόλεμον. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίθεται ἀφ’ ἑαυτοῦ εἰς ἐμὲ τὸ ἐρώτημα: ποῖον τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως; Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1915 ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁπότε ὁ Στράτος ἐξέθηκε τὸ πρόγραμμα τῆς τότε Κυβερνήσεως, πρόγραμμα περιλαμβάνον τὴν Δωραίννην, τὴν Σαλαμινίαν καὶ ἄλλα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὰ ὦτά μας ἐλησμόνησαν τὴν λέξιν ναυτικὸν πρόγραμμα. Οὐδὲν δεῖγμα τοιούτου προγράμματος ἔχομεν, ἐκτὸς μόνον τῆς ἐπισκευῆς ὡρισμένων ἐλαφρῶν σκαφῶν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐχορηγήθη καὶ ἡ πίστωσις τῆς ἐπισκευῆς τῆς «Λήμνου». Ἑπομένως βλέπω, ὅτι βαδίζομεν περίπου εἰς τὰ ἴχνη τοῦ προγράμματος τοῦ ναυάρχου Οὐέλ. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὸ πρόγραμμα αὐτό, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἴμεθα τελείως ἀσφαλῶς μὲ τὸ πρόγραμμα τοῦ Ναυάρχου Οὐέλ. Οὐδὲ δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἔχομεν τὴν νίκην ὑπὲρ ἡμῶν ἐπισκευάζοντες τὴν «Λῆμνον» ἐν περιπτώσει ἐπισκευῆς τοῦ «Γκαῖμπεν». Ἐν τούτοις ἀρκούμεθα ὁπωσδήποτε εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ τὶ οἱ Ἄγγλοι παρέταξαν κατὰ τὸν μέγαν πόλεμον ἐναντίον τοῦ Γκαῖμπεν, τοῦ «Γιαβοὺζ» καὶ τοῦ «Μπρεσλάου» εἰς τὰ στενὰ τῶν Δαρδανελλίων καὶ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι τὸ ἐπαρέταξαν τὸ παλαιὸν «Λόρδον Νέλσονα» καὶ τὸν «Ἀγαμέμνονα» πλοῖα ἰσόπαλα περίπου τοῦ Κιλκὶς καὶ τῆς Λήμνου, καὶ μὲ ἓξ μεγάλας νάρκας, κατώρθωσαν νὰ ἐξουδετερώσωσι τὴν ἐπίθεσιν τοῦ «Γιαβοὺζ» καὶ νὰ βυθίσωσι τὸ «Μπρισλάον» τότε δυνάμεθα τέλος πάντων νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι λέγει μίαν πιθανότητα ἑνὸς 70%, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὰ 100% ἐμπιστευομένην εἰς χεῖρας τῶν ἱκανῶν μας ναυτικῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο τοῦ Ναυάρχου Οὐέλς, ἐκτὸς τῆς ἐπισκευῆς αὐτῆς τῶν ἀντιτορπιλλικῶν ἐκτὸς τῶν παραγγελθέντων ἤδη ὑποβρυχίων περιλαμβάνει καὶ ἄλλα πολλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρω. Σήμερον ὅτε ἔχομεν τὸ γεγονὸς τῆς ἀρξαμένης ἐπισκευῆς αὐτῶν θὰ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς πλειοτέραν ἔτι ἐνίσχυσιν τῶν δυνάμεών μας. Ὁ Οὐὲλς τότε ἐζήτησεν ἐκτὸς τῶν ἤδη παραγγελθέντων ὑποβρυχίων μας, τέσσαρα ἀντιτορπιλλικὰ τῶν χιλίων τετρακοσίων τόννων καὶ ἓν τῶν χιλίων ὀκτακοσίων νάρκας καὶ ὅλας ἐκείνας τὰς διαιρέσεις τὰς ὁποίας γνωρίζει πολλὰ καλὰ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἀπέναντι τούτων τί ἐπράξαμεν καὶ πῶς ἐπληρώσαμεν ἡμεῖς τὰς ἀποθήκας μας; Βεβαίως ὑπάρχει τὸ ὑλικόν. Δὲν λέγομεν ὄχι. Ὑπάρχει ὡρισμένος ἀριθμὸς ἐξ αὐτῶν. Διατὶ ὅμως δὲν συνεπληρώσαμεν τὰ ὑπόλοιπα; Καὶ ποῦ εἶναι αἱ πολεμικαί σας πιστώσεις διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑπολοίπων; Τὸ σύνολον τῶν πολεμικῶν σας πιστώσεων ἀνέρχεται εἰς ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 40 ἢ 45 δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, διατίθενται διὰ τὰ ὑποβρύχια. Μένει ὑπόλοιπον 40 ἑκατομμύρια. Τί εἰμπορεῖτε νὰ καλύψετε μὲ 40 ἑκατομμύρια; Δύνασθε νὰ ἐκτελέσητε τὸ πρόγραμμα τοῦ Ναυάρχου Οὐέλς; Ἑπομένως οὐδὲ αὐτὸ ἔχομεν εἰς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως θὰ μοὶ ἀπαντήσητε καὶ πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἀπάντησιν ταύτην, ὅτι δὲν ἔχομεν λεπτά. Δὲν σᾶς ἐζητήσαμεν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀνοίξετε τὰ θησαυροφυλάκια τοῦ Κράτους διὰ τὰς πολεμικὰς παρασκευάς. Δὲν σᾶς ἐζητήσαμεν κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀναγράψετε μεγαλυτέρας πιστώσεις εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας, ἀπὸ ὅσας ἀνεγράψατε Σᾶς ἐζητήσαμεν καὶ σᾶς ζητοῦμεν νὰ κάμετε τὰς ἀναγκαίας οἰκονομίας καὶ νὰ μὴ κάμετε οἰκονομίας, δίκην τοῦ μεθύσου ἐκείνου ὁ ὁποῖος προϋπολογίζων τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἡμερησίας αὐτοῦ ἀποδόσεως ἐκ τῆς ἐργασίας ὑπελόγιζε πάντοτε 45 λ. τὸ κρασὶ μιὰ δεκάρα τὸ ψωμὶ καὶ μιὰ δεκάρα τὸ τυρί. Δὲν ἔβγαινε 45 λ. τὸ κρασί, μιὰ πεντάρα ψωμί, μιὰ πεντάρα τυρί. Δὲν ἔβγαινε κλπ. Σᾶς ἐζητήσαμεν καὶ σᾶς ζητοῦμεν Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ ὑπολογίζητε πάντοτε τὰς πολυτελεῖς σας ὑπηρεσίας καὶ τὸ πῶς θὰ δημιουργήσετε νέας τοιαύτας, τὸ πῶς θὰ συντηρήσητε τὸν ὑπερπλεονάζοντα ἀριθμὸν τῶν ναυτῶν σας, ναυτῶν τοὺς ὁποίους ἀποστερῆτε ἀπὸ τὰς οἰκογενείας των εἰς στιγμὰς τοιαύτης οἰκονομικῆς δυσπραγίας, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ὑποβάλλεσθε εἰς τὴν δαπάνην τῆς πληρωμῆς εἰς αὐτοὺς τῆς τροφῆς καὶ τῶν ἐξόδων των, μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν πολυτέλειαν τῶν ὑπηρεσιῶν σας, πολυτέλειαν ἄσκοπον πολυτέλειαν παράλογον. Οἰκονομίας σᾶς ζητοῦμεν νὰ κάμετε. Ἴσως ἐπειδὴ δὲν συμφωνῶ πρὸς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ναυάρχου Οὐὲλς, ὡς ἐδήλωσα, θὰ μοῦ ὑποβληθῇ τὸ ἐρώτημα δηλ. δὲν θέλεις τὰ λαμπρὰ σκάφη καὶ δὲν θέλεις τὴν ἄμυναν; Ἀλλὰ μήπως, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, σεῖς ὁ ἴδιος πιστεύετε ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἐξασφαλίζει τὴν Χώραν; Σεῖς ὁ ἴδιος, ἢ μᾶλλον ὁ προκάτοχός σας, ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἱδρύσατε τὸ Σχολεῖον Πολέμου καὶ ἐτάξατε καθηγητὰς νὰ διδάξωσι καὶ εἰς τὴν προγραμματικὴν του διδασκαλίαν ὁ καθηγητὴς τοῦ Σχολείου Πολέμου δὲν ἔλεγεν ὅτι ὁ ἐπιτιθέμενος ἔχει τὴν πιθανότητα τοῦ νικητοῦ καὶ ὄχι ὁ ἀμυνόμενος; Πῶς λοιπὸν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀμύνης, ἀφοῦ σεῖς οἱ ἴδιοι δὲν τὸ πιστεύετε; Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος τοῦ Ναυάρχου Οὐὲλς ἀπαιτεῖ κολοσσιαῖον ποσὸν χρημάτων, ἐνῷ ἓν θωρηκτόν, τὸ ὁποῖον σεῖς ζητεῖτε, θέλει 3.000.000 λίρας. Ὄχι κ. Ὑπουργέ, δὲν θὰ σᾶς ζητήσωμεν νὰ ἀγοράσητε θωρηκτόν, μολονότι ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ἔχωμεν καὶ δὲν τὸ ἔχομεν. Ἀντὶ νὰ τὸ ἀποκτήσωμεν πληρώνομεν καὶ ἀποζημίωσιν. Κακίστη ἐνέργεια τῆς τότε Κυβερνήσεως. Δὲν σᾶς ἐζητήσαμεν αὐτό. Ζητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἄλλο. Ἀφοῦ κινδυνεύει νὰ χάσῃ τὴν ὑπόθεσίν της ἡ «Σαλαμῖνος», ἀσχέτως τοῦ ἂν τὸ πλοῖον εἶναι demode, ἀσχέτως ἐὰν τὸ πλοῖον αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνεται πλέον πρὸς τὰς πολεμικὰς συγχρόνους ἀνάγκας, ἀσχέτως τοῦ ὅτι δὲν ἔχει τὰ διδάγματα τοῦ πολέμου, τοὐλάχιστον ἐξασφαλίσατε τὴν ἀγοράν του.

§194Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Τῆς «Σαλαμῖνος»;

§195Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Μὲ αὐτὴν δύνασθε νὰ ἀντεπεξέλθητε κατὰ τοῦ «Γκαίμπεν»

§196Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁπότε θέλομεν τὴν ἔχομεν.

§197Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅπως ὁρίζετε, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὅπως περιεπλέχθη τὸ ζήτημα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμφέρει νὰ ἀναφέρωμεν, ἀλλὰ τὸ γνωρίζομεν πολὺ καλά, φοβοῦμαι πολὺ ὅτι, ὄχι μόνον δὲν θὰ εἶναι ἰδική μας, ἀλλὰ θὰ πληρώσωμεν καὶ ἀποζημίωσιν. Καὶ τότε θὰ εἶναι ἀργὰ διὰ νὰ σᾶς ἐλέγξωμεν πάλιν δι’ ἐπερωτήσεως. Ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα τοῦ ναυάρχου Οὐὲλς περιλαμβάνει γωνιομετρικοὺς σταθμούς· περιλαμβάνει ραδιογραφικοὺς σταθμούς, περιλαμβάνει περιττὰ πράγματα. Δι’ αὐτὰ ἐκάματε τίποτε; Ὄχι. Ἑπομένως εἶναι αὐταπόδεικτον, ὅτι οὐδὲν ναυτικὸν πρόγραμμα ἐν τῇ σκέψει Ὑμῶν ἐνυπάρχει. Ὁλόκληρος ἡ προσπάθεια Ὑμῶν ἐστράφη καὶ στρέφεται εἰς τὸ πῶς νὰ διατηρήσωμεν τὰς πολυτελεῖς μας ὑπηρεσίας, εἰς τὸ πῶς νὰ σπαταλῶνται ἑκατομμύρια εἰς ὑλικὰ καὶ εἰς τὸ πῶς νὰ συντελῶμεν εἰς τὴν κατάρρευσιν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Διότι τὸ Ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος κατέρρευσεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, οἷον δὲν ἠδυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν ἡμεῖς οἱ πάλαι ὑπηρετήσαντες εἰς αὐτό. Κατάρρευσιν, ὄχι ἐκ τῆς κακῆς προθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν, διότι δυνάμεθα νὰ σεμνυνώμεθα καὶ νὰ καυχώμεθα, ὅτι τὰ 90% τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ εἶναι ἱκανοί, ἠθικοί, ἔμπειροι καὶ ἔχουσι πάντα τὸν ζῆλον, ἀλλὰ σεῖς τοὺς ἀπεθαρρύνατε, σεῖς τοὺς διεφθείρατε, μόνον καὶ μόνον διότι παραγκωνίζετε τούτους χάριν 10 ὡρισμένων ἀνικάνων, τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε καὶ ἰδίᾳ τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους. Καὶ ἡ ἐγκληματική, δύναμαι νὰ εἴπω, αὐτὴ διαγωγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ, συνεχίζεται ἀκατασχέτως εἰς πάντα καὶ πρὸς πάσας τὰς διευθύνσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν περιέκοψε πολεμικὰς δαπάνας καὶ μεταξὺ αὐτῶν περιέκοψε τὰς 800.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν βενζινακάτων τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης. Δὲν εἶναι εἷς μὴν ποῦ ἐχάσατε μίαν τορπίλλην, ἀξίας ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, καὶ θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Αὐταὶ εἶναι αἱ λεγόμεναι οἰκονομίαι. Ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἐκεῖ ποῦ πρέπει καὶ ὄχι ἐκεῖ ποῦ δὲν πρέπει. Γίνεται λόγος περὶ ἀγορᾶς βενζινακάτου καὶ οὐχὶ περὶ Στρατολογικοῦ Γραφείου, ἐνῷ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἔχει τὸν προορισμὸν νὰ ἀποδώσῃ ἄνδρας ἐν περιπτώσει πολέμου. Ἀλλὰ ποῦ θὰ τοὺς βάλετε, καὶ τί πολεμικὰ θὰ χρειασθῶσιν ὅταν δὲν ἔχετε πλοῖα καὶ ὅταν ἐχάσατε τορπίλλας καὶ βλήματα; Περιεκόψατε δαπάνας ἐλαχίστας, ὅπως πληρώσητε 600.000 ἢ 700.000 δραχμὰς διὰ τὴν κατασκευὴν ἀποθηκῶν πρὸς τοποθέτησιν τῶν ναρκῶν, καὶ σήμερον ἔχετε τὰς νάρκας εἰς τὸ Ἀρχιπέλαγος καὶ φθείρονται. Ἡ ζημία αὐτὴ δὲν εἶναι μεγαλυτέρα;

§198Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Αἱ νάρκαι εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀποθήκας Ναυστάθμου.

§199Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ μετεφέρθησαν, διότι ὑπέστησαν φθοράν. Ἠγοράσατε 500 νάρκας καὶ ἑτοιμάζεσθε νὰ παραγγείλετε καὶ ἄλλας καὶ τὰς ἠγοράσατε 240 λίρας.

§200Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Θὰ κατασκευάζωνται εἰς τὸ μέλλον ἐδῶ.

§201Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀπεφασίσατε ἀκόμη;

§202Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Καλύτερον νὰ μὴ σπεύδῃ τις εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεων.

§203Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Ὅταν ἔχετε τὰ δείγματα, ὅτι δύνασθε νὰ κατασκευάσητε νάρκας μὲ 100 λίρας καὶ διὰ τῶν μέσων μὲ ὀλιγώτερον, δὲν ἔπρεπε νὰ παραγγείλετε τὰς νάρκας.

§204Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν παρηγγέλθησαν νάρκαι.

§205Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠγοράσατε πρὸ ἑνὸς ἢ δυὸ μηνῶν.

§206Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐκ τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἐπείσθημεν ὅτι δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν νάρκας ἐν τῷ Ναυστάθμῳ. Εἶναι νέον γεγονὸς αὐτό. Χρονολογεῖται ἀπὸ ἑνὸς μηνός.

§207Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πᾶς βουλόμενος δὲν πείθεται. Περιεκόψατε τὴν Σχολὴν τῶν Μηχανικῶν, λόγῳ τῆς δαπάνης τῶν 299.000 δραχμῶν, οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἠδύνασθε εὐκόλως νὰ ἐπιτύχητε διὰ τῆς ἀπολύσεως τοῦ καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι κωφός, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν διδάσκει, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην διδασκαλίας.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τοῦτο δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Μερλοπούλου, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Κανάρη. Νὰ ἐλέγξητε ἐμὲ καὶ ὄχι τὸν Ὑπουργόν.

§209Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐγὼ εἶμαι διὰ τὸ παρόν.

§210Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πληροφοροῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἑτοιμάζεσθε νὰ παραγγείλετε μηχανήματα 12.000.000, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Μηχανικῶν.

§211Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐλέγχετε τὰς σκέψεις καὶ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως;

§212Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς προλαμβάνω διὰ νὰ προσέξητε, καὶ θέλω νὰ σᾶς ἐλέγξω ὅπως ἤλεγξα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, τὸ ὁποῖον ἠγόρασεν ἄχρηστα μηχανήματα ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἀποζημιώσεων.

§213Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Προσέχομεν.

§214Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν προσέχετε. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς ἀριθμούς, ποὺ ὑπεγράψατε ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας σας, θὰ ἰδῆτε.

§215Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Τὰ μάτια μου τὰ κάμνω τέσσαρα.

§216Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ὅλη αὐτὴ κατάστασις, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ τελειώνω σήμερον, ἐπέφερε τὴν κατάπτωσιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἐὰν μᾶς ζητεῖτε, κ. Ὑπουργέ, πιστώσεις διὰ πολεμικὰς δαπάνας θὰ ἐδίδαμεν λευκὴν ψῆφον. Ἐὰν μᾶς ζητεῖτε πιστώσεις δι’ ἐξοπλισμὸν τῆς Ἀεροπορίας θὰ σᾶς τὰς ἐδίδομεν. Ἐὰν μᾶς ζητεῖτε πιστώσεις διὰ γυμνάσια, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνήθως κάμνει ὁ Ἑλληνικὸς στόλος καὶ εἰς τὰ ὁποῖα παρίστανται ὁ Ἀρχιεπιστολεύς, ὁ ἀξιότιμος Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος παρακάθηται ἐδῶ, θὰ σᾶς ἐδίδωμεν τοιαύτας. Ἀλλ’ ὅταν μᾶς ζητεῖτε πιστώσεις διὰ τὰ γυμνάσια, ὡς ἐκεῖνα τῆς Χίου, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ αἰσχύνεται εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, τοιαύτας πιστώσεις δὲν θὰ σᾶς χορηγήσωμεν.

§217Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐζητήσαμεν πίστωσιν διὰ καύσιμον ὕλην.

§218Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν θέτετε Ναυάρχους καὶ Πλοιάρχους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος των, καὶ δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ διδάξωσιν, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀνάγκην διδαχῆς, δὲν θὰ σᾶς χορηγήσωμεν πιστώσεις.

§219Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐγώ, ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, εὗρον τὸν στόλον ἐκτελοῦντα γυμνάσια. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζητήσαμεν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν διὰ καύσιμον ὕλην, χάριν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν γυμνασίων. Τὴν θέλετε τὴν πίστωσιν καὶ τὴν ψέγετε.

§220Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς εἶπον τὸ διατί. Ὅταν ζητεῖτε πιστώσεις διὰ νὰ βουλιάζῃ ἡ «Πάνορμος» καὶ ὁ «Σαμψών», δὲν θὰ σᾶς χορηγήσωμεν πιστώσεις. Θέσατε τοὺς καλοὺς Ἀρχηγοὺς καὶ θὰ ἔχετε τὴν ἀμέριστον ὑποστήριξίν μας καὶ τὴν ψῆφον μας. Ὅταν ὅμως παρουσιάζετε τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, τὸ πλῆθος τῶν καταχρήσεων, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐπαρουσιάσθη, ὅταν ὁ ἀρχιφροντιστὴς τοῦ ἐλαφροῦ στόλου, ὑπόδικος ἤδη διὰ δύο βαρείας πράξεις, ὑπόδικος δίς, ἀπαλλαγεὶς τῆς μιᾶς καὶ διὰ τὴν δευτέραν ὑπόδικος ἀκόμη, διορίζεται ταμίας τοῦ ἐλαφροῦ στόλου, διὰ νὰ ἀπαγάγῃ 800.000 δραχμάς, δὲν σᾶς χορηγοῦμεν πιστώσεις. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ ταμίου τοῦ ἐλαφροῦ στόλου Μιχαὴλ.

§221Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐλέγχετε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι διώρισε τὸν Μιχαὴλ ταμίαν...

§222Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Δὲν σᾶς εἶπον ὅτι τὸν διωρίσατε. Σᾶς εἶπον ὅτι, ἐνῷ εἶχεν ἐκκρεμῆ ὑπόθεσιν, τὸν ἀφήσατε ταμίαν.

§223Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁ Μιχαὴλ κατεδικάσθη ἀπὸ τὸ Ναυτοδικεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 243. Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ πλαστογραφίας καὶ ἡ λέξις εἶναι βαρεῖα, καὶ λέγετε πῶς ἐνεπιστεύθην ἀξιωματικὸν καταδικασθέντα ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ὁ Μιχαὴλ κατεδικάσθη ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἰς φυλάκισιν ἑνὸς μηνός, δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 255, ἤτοι ἐπὶ ψευδεῖ πιστοποιήσει πραγμάτων ψευδῶν ὡς ἀληθῶν. Δὲν κατεδικάσθη δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Κατεδικάσθη δι’ ἄλλην πρᾶξιν εἰς φυλάκισιν ἑνὸς μηνός. Ὁπωσδήποτε τὸ πρᾶγμα μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ εὐθὺς ὡς μοῦ ἀνηγγέλθη ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν, διέταξα νὰ γίνῃ ἀμέσως ἐπιθεώρησις τῆς διαχειρίσεώς του τὴν 21ην Ὀκτωβρίου 1927. Ὁ γενόμενος ἔλεγχος ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν ἀπέδειξεν ὅτι ἡ διαχείρισίς του διεξήγετο ἐν τάξει καὶ κανονικῶς. Ἕπεται ἐντεῦθεν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀντικαταστάσεώς του.

§224Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἐλάβατε γνῶσιν τῆς ἐκκρεμούσης δικογραφίας, τῆς δευτέρας ὑποθέσεως, καθ’ ἣν εἰσέπραττε χρήματα παρὰ τῶν διὰ στρατολογικὰς ὑποθέσεις εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον διαφόρων ἀτόμων. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ καταχραστοῦ Μιχαὴλ θὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, τί μέτρα ἐλάβατε ἐναντίον τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ Συμεών, ὁ ὁποῖος Ταμίας τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ὢν ἐκ τῆς ἐπιπολαιότητός του καὶ τῆς ἀσυγγνώστου ἀμελείας του ἐγένετο αἴτιος τῆς κλοπῆς ἄλλων 700.000 δραχμῶν;

§225Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Παρεπέμφθη εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ μετετέθη.

§226Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὴν λεπτομέρειαν καὶ χαίρω ἰδιαιτέρως δι’ αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργὲ ἡ ὅλη αὐτὴ κατάστασις ἀποδεικνύει κατάπτωσιν τῆς ὁποίας δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ τὴν εὐθύνην της. Ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ περικόψῃ ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πᾶσαν ἀπαιτουμένην καὶ ἔννομον δαπάνην διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἐφρόντισε νὰ περικόψῃ δαπάνας, αἵτινες ἦσαν περιτταί. Τοὐναντίον ἵδρυσε πολυτελέστατα σώματα, ἵδρυσε τὸ Λιμενικὸν Σῶμα μὲ ἕνα προϋπολογισμὸν ἐν συνόλῳ.

§227Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Πότε ἱδρύθη τὸ Λιμενικὸν Σῶμα;

§228Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ἱδρύθη ἕνας Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἠρκέσθη εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ 28 πλοιάρχους τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ διὰ πέντε ἀντιτορπιλλικὰ ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ ἀνεκάλεσε ἐκ τῆς ἐφεδρείας εἰς τὴν ἐνέργειαν πλοίαρχον διὰ νὰ τὸν τοποθετήσῃ. Ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἠρκέσθη εἰς τοὺς 300 ἀξιωματικοὺς τοῦ Πολεμ. Ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑπάρχουν, καὶ εἰς τὴν πλεονάζουσαν πλειονότητα τῶν ἀνωτέρω ἀξιωματικῶν διὰ νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Οἴκου τοῦ Ναύτου, ἀλλὰ ἀνεκάλεσε ἄλλον πλοίαρχον, ἵνα τὸν τοποθετήσῃ ἐκεῖ. Αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Αἱ οἰκονομίαι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἔγιναν καὶ ἀλλοῦ εἰς τὸ ἐντελῶς παρατύπως, ἐντελῶς ἀδίκως, ἐντελῶς—θὰ εἶναι βαρεῖα ἡ φράσις ὅπου θὰ εἴπω—παρὰ πᾶσαν ἠθικὴν καὶ παρὰ πᾶν δίκαιον νὰ τοποθετήσῃ Λιμενάρχην τοῦ Κάρδιφ ὡρισμένον λιμενικὸν ἀξιωματικὸν καὶ ἐπειδὴ ἀντελήφθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον τὸ γεγονὸς καὶ νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ διὰ ῥουσφετολογικοὺς λόγους τοποθέτησις αὐτοῦ, ἐχρέωσεν τὸ Ταμεῖον ἀνεργείας τῶν Ναυτῶν, ἓν Ἰδιωτικὸν Ταμεῖον ποὺ διατηρεῖται ἀπὸ τὸ πενηντάρι τὸ ὁποῖον ἀφίνει κάθε ναύτης ἐργαζόμενος ἵνα δυνηθῇ νὰ πάρῃ ἕνα ἐπίδομα ἐν στιγμαῖς ἀνεργείας καὶ μισθοδοτεῖται μὲ 1.000 δραχμ. τὴν ἡμέραν ὁ Λιμενάρχης τοῦ Κάρδιφ.

§229Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Αὐτὸς ὁ διορισμὸς ἔγινε κατόπιν ἐπιμονῆς τῶν Ἐφοπλιστῶν.

§230Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔπρεπε τότε νὰ τὸν πληρώσουν οἱ ἐφοπλισταί.

§231Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ εἰς τὴν ἀρχὴν ἀνθιστάμην καὶ δὲν εἶχον γνῶσιν ἐὰν ὑπῆρχε ἀνάγκη νὰ γίνῃ. Ἐθεωρήθη ὅτι, καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη ἀντεστρατευόμην, ἡ δαπάνη θὰ καλυφθῇ ἐκ τῶν εἰσπράξεων καὶ ὅτι ἐκεῖ ἡ ἐμπορία μας ὑφίσταται καίριον τραῦμα ἐκ τῆς ἐλλείψεως λιμενικοῦ ἀξιωματικοῦ ἐποπτεύοντος. Καὶ σᾶς ἀπαντῶ εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι ἡ τοποθέτησις ἔγινε διὰ ῥουσφετολογικοὺς λόγους.

§232Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παραδέχομαι τὴν γνώμην σας αὐτήν, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἐρωτήσω διατὶ ἐδόθησαν πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν 10.000 δραχμαὶ ὡς δῶρον ἀπὸ τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον τοῦ Ναυτικοῦ, ἄλλο φιλανθρωπικὸν ἵδρυμα τῶν ἐργαζομένων ναυτικῶν, διότι δῆθεν εἰσήγαγε τὸ νέον σύστημα τοῦ λογιστικοῦ;

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται ὁ ἀξιωματικός;

§234Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κουρμπελῆς.

§235Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Ἐγὼ σᾶς ἔδωκα μίαν πληροφορίαν, διότι αὐτῆς τῆς πληροφορίας εἶμαι ἐν γνώσει διότι ἔκαμα μίαν ἀντίστασιν εἰς τὸν διορισμὸν αὐτὸν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος ἔκαμε ἐκείνην τὴν στιγμὴν μίαν προσπάθειαν οἰκονομικὴν καὶ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐτοποθετήθη.

§236Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συγκατανεύσητε μετ’ ἐμοῦ ὅτι ἐπέσατε θῦμα. Πάντως δὲν ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Ἀνεργείας ναυτῶν. Νὰ τὸ ὡρίζετε εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§237Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἔκρινα ἐκ τῶν παραστάσεων αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐγένοντο ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ τοποθέτησις. Ἐγὼ ἐπρόκειτο νὰ δώσω τὴν συγκατάθεσίν μου. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς ὁμολογήσω, διότι δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἀποκρύπτω τίποτε ἀπολύτως, ὅτι τώρα τελευταίως ποὺ ἤμην εἰς τὸ Λονδῖνον ἡ Πρεσβεία τοῦ Λονδίνου ἦτο σύμφωνος μὲ ὑμᾶς, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο ἡ τοποθέτησις.

§238Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε ἀνακαλέσατέ τον. Ἐδημιουργήθη ἓν κακὸν προηγούμενον τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ποῦ θὰ φθάσουν τὰ ὅρια.

§239Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω αὔριον καὶ ἐλπίζω νὰ ἀνασκευάσω πάντα ἐξ ὁλοκλήρου.

§240Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσετε κ. Ὑπουργέ, διότι ἐγώ, ὅτι λέγω εἶναι ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας ἐδημιουργήθη ἓν Κράτος ἐν κράτει. Ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν, Κύριοι, πὼς εἴμεθα τὸ πρῶτον Κράτος τοῦ κόσμου τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ δύο ναυτολόγια, ναυτολόγιον τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ ναυτολόγιον τῆς ἐμπορικῆς ὑπηρεσίας. Οὐδὲν ἄλλο Κράτος ἔχει Λιμενικὸν Σῶμα, τοῦ ὁποίου τὰ ⅔ τῶν ἀνωτέρω ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἀντιπλοιάρχους σχεδόν, λιμενικὸν Σῶμα εἰς τὸ ὁποῖον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἀνήκοντες δὲν ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς ἑαυτοὺς καὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴ παρὰ μόνον εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμόν, μὴ τυχὸν ὁ εἷς καταπατήσῃ τὸν ἕτερον. Οἱ ἴδιοι ἀναγνωρίζουν ὅτι δὲν δύνανται νὰ σταδιοδρομήσουν.

§241Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Γνωρίζετε πόσοι εἶναι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, διότι εἴπατε ὅτι τὰ ⅔ εἶναι ἀντιπλοίαρχοι, εἶναι 89.

§242Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπα οἱ ἀνώτεροι. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅμως ὅτι τὸ Λιμενικὸν Σῶμα τοῦ 1915 περιεῖχεν 17 ἐν ὅλῳ ἀξιωματικούς. Σήμερον εἶναι 89. Εἰς οὐδὲν Κράτος, Κύριοι, ὑπάρχει Λιμενικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ παραγγέλῃ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον διὰ δημοπρασίας λέμβας ἀξίας τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν εἰς τὸν Ναύσταθμον μὲ τὸ τρίτον τῆς ἀξίας των. Ἔχετε κράτος ἐν κράτει. Αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθητε. Ὄχι μόνον οἰκονομίας δὲν ἐκάματε, ἀλλ’ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Ἱδρύσατε τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον τοῦ Πόρου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ μὴ λειτουργήσῃ, ἐφ’ ὅσον υἱοθετεῖτε οἰκονομίας. Διατηρεῖτε ὑπηρεσία τῶν Φάρων πολυτελεστάτην, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία τῶν Φάρων εἰς ὅλα τὰ ναυτικὰ Κράτη, μηδὲ τῆς Ἀγγλίας ἐξαιρουμένης, ὑπάγονται ὑπὸ τὰς ὑδρογραφικὰς ὑπηρεσίας. Σεῖς ἔχετε ὑδρογραφικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὰ ἓν μέρος καὶ ὑπηρεσίαν Φάρων ἀπὸ τὸ ἄλλο. Τοιουτοτρόπως ἐφθάσαμεν διὰ τῆς δημιουργίας αὐτῶν τῶν θέσεων, ἐνῷ κατὰ τὸ 1915 ἐν πλήρει δράσει τοῦ στόλου, εἴχομεν 172 ἀξιωματικοὺς ἐν συνόλῳ μαχίμους σήμερον νὰ ἔχωμεν 288. Ἐνῷ ἡ σύνθεσις τοῦ πολεμικοῦ Ἀβέρωφ, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν σεμνύνεται τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, διότι πράγματι ὑπῆρξεν ἐν πλήρει δράσει, καὶ τὰ πλοῖα ἔκαμον συνεχῶς γυμνάσια, καὶ ὅλος ὁ στόλος ἐγυμνάζετο συνεχῶς, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ πλήρωμα τοῦ Ἀβέρωφ ἀπετελεῖτο ἀπὸ ὀκτὼ ἀξιωματικούς, σήμερον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνδεκα. Δηλαδὴ σήμερον ἔχομεν τρεῖς περιπλέον. Εἴχομεν τότε 20 κελευστάς, σήμερον ἔχετε 28, Ἀπὸ ὀκτὼ ὑποκελευστάς σήμερον ἔχετε 56. Ἀπὸ 65 διόπους σήμερον ἔχετε 70. Ἀπὸ 379 ναύτας, σήμερον ἔχετε 411. Τὸ πλήρωμα τοῦ «Κιλκίς» ἐν ἐπιθέσει ἀπετελεῖτο ἀπὸ ἓξ ἀρχικελευστάς, σήμερον ἔχει 11, ἀπὸ 14 κελευστὰς σήμερον ἔχετε 19 καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὁλονὲν καὶ προσαυξήσεις ἔχομεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ σπατάλη τὴν ὁποίαν σᾶς λέγω καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν δικαιολογήσετε. Δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογήσετε τὰ ἀδικαιολόγητα, διότι ὅταν σᾶς ἐζήτησα νὰ μοῦ καταθέσετε τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ὑπάρχει στατιστικὴ μιᾶς ἑκάστης τῶν ὑπηρεσιῶν, μοῦ καταθέσατε ἕνα πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου πίνακος ἀποδεικνύεται ὅτι, ἐνῷ σᾶς χρειάζονται 43 ἀξιωματικοὶ, ἔχετε ἐν ἐνεργείᾳ 61. Ἐνῷ σᾶς χρειάζονται 93 κελευσταὶ ἔχετε ἐν ἐνεργείᾳ 120 καὶ οὕτω καθεξῆς. Μήπως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ σᾶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχετε ἀξιωματικοὺς ἐνῷ ἔχετε ἄλλους ναύτας καὶ ὑπαξιωματικοὺς διὰ νὰ χρησιμοποιήσετε; Καὶ ἐνῷ σᾶς χρειάζονται ἐν συνόλῳ 1609 βαθμοῦχοι ἔχετε 1632. Ποῦ θὰ δικαιολογήσητε τοὺς βαθμοὺς αὐτούς; Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη δικαιολογία. Εἰς αὐτοὺς τοὺς πίνακας ἀναβιβάζετε μόνος σας τὸ σύνολον τῶν ἀπαιτουμένων ναυτῶν εἰς 5.188 καὶ μοῦ ἀναφέρατε ὅτι κατὰ τὴν 31ην Ἰουλίου ὑπηρέτουν 5.688.

§243Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). 5.811.

§244Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μοῦ λέγετε ὅτι ἀπαιτοῦνται 3.790 ναῦται καὶ ὅμως εἴχετε τότε 5.493. Καὶ σήμερον ἠξεύρετε πόσους ἔχετε κ. Ὑπουργέ; Ἂν δὲν τοὺς ἠξεύρετε θὰ σᾶς τοὺς εἴπω ἐγώ. Εἴπατε τὸν ἀριθμὸν τῶν 5.711. Σήμερον κ. Ὑπουργὲ ἔχετε 1530 τῆς ἀπογραφῆς 27 Α, 1463 τῆς ἀπογραφῆς 26 Β, 1784 τῆς ἀπογραφῆς 26 Β. 798 τῆς ἀπογραφῆς 25 Β, 225 τῆς ἀπογραφῆς 25 Α, κλπ, ἤτοι ἐν συνόλῳ, ἔχετε εἰς τὰς τάξεις σας 7.235 ἄνδρες, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βεβαιοῖτε ὅτι σᾶς εἶναι ἀπαραίτητοι 3,790. Διατὶ δὲν ἀπολύετε τὴν κλάσιν 26 Β, συμπληρώσασαν ἤδη 18μηνον θητείαν; Διατὶ δὲν τὴν ἀπολύετε, ἐνῷ ἔχετε καὶ τὸ 26 Α, τὸ ὁποῖον θὰ συμπληρώσῃ μετ’ ὀλίγον τὴν θητείαν του, ἀφοῦ σᾶς εἶναι ὑπερβολική. Πρὸς τί αὐτὴ ἡ πολυτέλεια; Ἀλλὰ μήπως ἐφ’ ὑμῶν μόνον γίνεται ἡ σπατάλη; Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Κανάρη. Διατὶ κρατεῖτε εἰς τὸν Πόρον τοὺς προστάτας οἰκογενειῶν; Καὶ εἰς τοῦτο τὸ ζήτημα πρέπει νὰ προσέξῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ προστάται τῶν οἰκογενειῶν ἐν τῷ πίνακι τῶν ναυτικῶν προσέρχονται καὶ ἐκπαιδεύονται ἐπὶ 45 ἡμέρας. Κατόπιν δὲν ἀποσπῶνται εἰς οὐδὲν πλοῖον, ἀλλὰ παραμένουν ἄεργοι καὶ ἐξαπλωμένοι εἰς τὸν ἥλιον ἐν τῷ κεντρικῷ προγυμναστηρίῳ. Ὁ νόμος λέγει νὰ παραμένουν 4 μῆνας. Ἠξεύρετε τί σᾶς κοστίζει καθημερινῶς ἕκαστος ναύτης; 28 δραχμάς. Κάμετε τὸν λογαριασμὸν καὶ θὰ ἴδητε εἰς ποῖον κολοσσιαῖον ποσὸν φθάνετε κρατῶντες αὐτοὺς πέραν τῶν τεσσάρων μηνῶν.

§245Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτά.

§246Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀκριβέστατα. Ἰδοὺ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τί λέγει: Ἡ τροφοδοσία τοῦ ναύτου ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 18 δρ. ἡμερησίως.

§247Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Βλέπετε, 18 καὶ ὄχι 28.

§248Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἑπομένως δαπανᾶτε τὴν ἡμέραν διὰ 2500, τοὺς ὁποίους κρατᾶτε ὑπὸ τὰ ὅπλα, 36.000 εἰς τροφοδοσίαν. Ἀλλὰ ἐκάμετε καὶ ἄλλο. Ἠθελήσατε νὰ αὐξήσετε τὴν τροφὴν τῶν ναυτῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ δυνάμει τοῦ νόμου σας αὐτοῦ θὰ φοιτήσουν εἰς τὴν Σχολὴν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποκελευστοῦ, καὶ ὅταν φθάσουν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν εἰθισμένοι νὰ τροφοδοτοῦνται μὲ 20 καὶ 30 δρχ. ἡμερησίως θὰ ἔλθετε νὰ τοὺς εἴπητε: ἀπὸ τώρα θὰ τρέφεσαι μὲ τὴν μερίδα τοῦ πληρώματος καὶ μὲ 7 δραχ. ἐπὶ πλέον. Ἀλλὰ σεῖς ἀφοῦ τὸν συνειθίσατε ἐπὶ ὀκτὼ χρόνια νὰ τρώγῃ τσάϊ, γεύματα, δεῖπνα κτλ.; Ἢ θὰ δημιουργήσετε τὸ κακὸν νὰ τὸν ἀναγκάσετε νὰ σᾶς ζητήσῃ περισσότερα, ἢ θὰ τὸν ἀναγκάσετε νὰ ἐξεύρῃ πόρους διὰ νὰ ζῇ ὅπως ἔζη. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχετε ἕνα νόμον, τὸν νόμον τῶν ὑποκελευστῶν, εἰς τὸν ὁποῖον λέγεται ὅτι ὑπαξιωματικὸς ἔχων τριετίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἀνὰ ἑκάστην τριετίαν αὐξάνεται ὁ μισθός του κατὰ 20%. Ἀλλὰ ἔχετε καὶ ἄλλον, ὁ ὁποῖος λέγει: κελευστής μετὰ τετραετίαν ἢ πενταετίαν λαμβάνει τὸν μισθὸν τοῦ ἀρχικελευστοῦ. Τοιουτοτρόπως κελευστὴς ἔχων εἰς τὸν βαθμόν του ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν, λαμβάνει 40% περισσότερον τοῦ μισθοῦ τοῦ ἑπομένου βαθμοῦ τὸν ὁποῖον θὰ πάρῃ ὅταν προβιβασθῇ.

§249Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλους βαθμούχους καὶ ὑπαλλήλους.

§250Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ὅταν προβιβάζονται λαμβάνουν ὀλιγώτερον μισθόν· αὐταὶ εἶναι οἰκονομίαι τὰς ὁποίας ὀφείλετε νὰ κάμετε καὶ διὰ σήμερον περαίνω τὸν λόγον καὶ ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις τὰς σπατάλας τὰς ἀφαντάστους, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν ἐπιγνώσῃ τῶν διευθυντῶν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, μόνον καὶ μόνον διότι γίνονται τακτικαὶ ἀλληλογραφίαι καὶ ὑπογραφαί, χωρὶς νὰ ἐλέγχουν τὰ ἔγγραφα. Ἀρκεῖ μόνον ν’ ἀναφέρω ὅτι τὰ ἔξοδα τῶν τριῶν νοσοκομείων, χωρὶς νὰ συμπεριλαμβάνωνται τὰ ἔξοδα νοσηλείας εἰς τὰ διάφορα θεραπευτήρια τῶν πλοίων, ἀντιστοιχοῦν εἰς 1200 δρ. δι’ ἕκαστον ὑπηρετοῦντα ναύτην εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὰς 5 μ. μ.