1928.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56η

ΤΗΣ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5.50 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν ψηφισθέντα Κανονισμὸν αἱ ἐρωτήσεις στέλλονται ἀπὸ τὰ Γραφεῖα τῆς Βουλῆς εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ ἐὰν παρέλθωσιν 8 ἡμέραι ἄνευ ἀπαντήσεως, ἐγγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Εἶπα νὰ ἐκτυπωθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§4Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὅταν ὅμως δοθῇ ἡ ἀπάντησις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καταχωρίζεται εἰς τὰ ἐπίσημα Πρακτικά. Αὐτὸ τὸ μέτρον τῆς καταχωρήσεως εἰς τὰ πρακτικά, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τίποτε ἄλλο.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς θέλετε δηλαδή; Θέλετε ἰδιαίτερον τεῦχος Πρακτικῶν;

§6Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὄχι. Νὰ καταχωρίζεται ἁπλῶς ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὰ Πρακτικά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Βουλευτά. Αὐτὸ τηρεῖται. (ἀνακοινοῦνται ἀναφοραί). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Π. Εὐριπαῖος, καταθέτει ψήφισμα διαμαρτυρίας τῆς πανεπαγγελματικῆς ἑνώσεως Κυκλάδων διὰ τὴν μέχρι σήμερον ἐπιδειχθεῖσαν ἀδιαφορίαν πρὸς ἐπίλυσιν τῶν ἐπαγγελματικῶν ζητημάτων καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ πρόνοιαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀγγελόπουλος καὶ Α. Μάρκου καταθέτουν τηλεγράφημα τοῦ συνδέσμου παντοπωλῶν Πατρῶν αἰτούντων τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογικῆς κλίμακος ἐπιτηδεύματος εὐκολίας πληρωμῆς φόρων κλπ. Διάφοροι ἕλληνες πολῖται ὑποβάλλουν εἰς τὴν Βουλὴν παράκλησιν ὅπως ἀρνηθῇ αὕτη τὴν παροχὴν δημοτικῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, διότι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συγκέντρωσίν των αἱ πλεῖσται ἐξύβρισαν τὰς καθεστηκυίας ἀρχὰς καὶ ἔδειξαν τάσεις κομμουνιστικάς. Ὁ Ἐμμ. Πολιουδάκης δικηγόρος παρὰ τῷ Ἐφετείῳ Θράκης ὑποβάλλει ἀναφορὰν, δι’ ἧς παραπονεῖται διὰ τὴν ἀκανόνιστον λειτουργίαν τῶν Δικαστηρίων Θράκης. Ὁ ἐπαγγελματικὸς καὶ Βιομηχανικὸς κόσμος Βόλου κατόπιν γενομένου συλλαλητηρίου ἀξιοῖ ἀναστολὴν ἐνοικιοστασίου καὶ ἀναθεώρησιν τῶν φορολογικῶν ἐτῶν 26– 29 κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κακουλίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τῆς περιφερείας Γρεβενῶν διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκεται. Ἐπιτροπὴ γηγενῶν δικαιούχων ἀγοραστῶν κτημάτων ἀνταλλαξίμων διὰ τηλεγραφήματός της παρακαλεῖ ἐπίσπευσιν ψηφίσεως νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μητσοτάκης καταθέτει ψήφισμα τῶν κατοίκων τέως δήμου Καμπανοῦ, δι’ οὗ ζητοῦσι τὴν ταχεῖαν κατασκευὴν τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Χλιαροῦ–Πρασέ– Καμπανοῦ–Σούγιας. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Φωτάκης ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου, δι’ ἧς αἰτοῦνται τὴν ἄμεσον ἐπαναφορὰν τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων εἰς τὴν ἐπαρχίαν των πρὸς ἐξυπηρέτησιν διαφόρων φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Διάφοροι σταφιδικοὶ συνεταιρισμοὶ διὰ τηλεγραφημάτων των παρακαλοῦν ἐπαναφορὰν ἀτελείας ἐπὶ εἰσαγομένων γεωργικῶν εἰδῶν παρὰ συνεταιρισμῶν. Διάφοροι ζωέμποροι εὑρισκόμενοι ἐν πορείᾳ διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦν ὅπως παραταθῇ ἡ προθεσμία δηλώσεως ζῴων κλπ. Οἱ Ὑπογραμματεῖς τῆς Εἰσαγγελίας Μυτιλήνης παρακαλοῦν ἵνα διὰ νόμου ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Ν. Δ. τῆς 19 Μαΐου 1923 καὶ ἐπὶ τῶν ἀποκλεισθεισῶν Εἰσαγγελιῶν Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν τοῦ Κράτους. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Σιακῆς ὑποβάλλει ψήφισμα 1) τοῦ Συνεδρίου Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Βορείου Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως ἐνοικιοστασίου, 2) περὶ βελτιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ 3) περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος κλπ. Ὁ Διοικητὴς τοῦ Βʹ Συντάγματος ὀρειβατικοῦ Πυροβολικοῦ παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς ὅπως παραστῶσι κατὰ τὴν πολεμικὴν ἑορτὴν τοῦ Συντάγματος τὴν τελεσθησομένην τὴν 25ην Μαρτίου. Ὁ Σύνδεσμος Παντοπωλῶν Πατρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ παρακαλεῖ νὰ διαγραφῶσιν οἱ ἀναδρομικοὶ φόροι 1919–25 καὶ ἐλαττωθῶσιν οἱ φόροι ἐπιτηδεύματος. Κάτοικοι Σοφάδων παρακαλοῦν διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῶν τοῦ Στρυμῶνος καὶ Φιλίππων. Καπνεργατικὸς κόσμος Ν. Πετριτσίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν Κυβερνήσεων ἔναντι τῶν ἐργατικῶν τάξεων καὶ παρακαλεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου πρὸς περιστολὴν τῆς ἀνεργίας κλπ. Ὁ Μουφτῆς Κομοτηνῆς ἀναφέρει ὅτι μεταξὺ τῶν Μουσουλμάνων τῆς Δυτικῆς Θράκης ἐκδηλοῦται πνεῦμα στασιαστικὸν ἐξ αἰτίας τῆς συστάσεως τοῦ Τουρκικοῦ Προξενείου καὶ παρακαλεῖ τὴν ἠθικὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως. Τὸ Παράρτημα Συνδέσμου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν Σπάρτης παρακαλεῖ δικαιότερον διακανονισμὸν τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων. Κάτοικοι Μεσαριᾶς–Εὐδήλου παρακαλοῦν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ προσωπικὴ κράτησις τῶν ὀφειλετῶν φόρων μέχρις συγκομιδῆς σταφιδοκάρπου ὡς ἀδυνατοῦντες νὰ καταβάλλωσι τοιούτους. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Πειραιῶς ὑποβάλλει ψήφισμα καὶ παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Αἱ κατοικοῦσαι οἰκογένειαι εἰς τὴν ἀποθήκην Κωνσταντινίδου παρακαλοῦν ὅπως διαταχθῇ ἡ στέγασις τῆς ἀποθήκης. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος καὶ ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Λαρίσης παρακαλοῦν ὅπως υἱοθετηθῇ τὸ σχέδιον τῆς νέας συμβάσεως διαχειρίσεως κτημάτων ἀνταλλαξίμων Μωαμεθανῶν. Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως διεθνοῦς συμβάσεως μετὰ πρωτοκόλλου ὑπογραφῆς ἀφορώσης τὴν μεταφορὰν ὑπὸ διαμετακόμισιν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀκατασχέτου τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν κλπ». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Μ. Κύρκος καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Ἀλεξανδρῆ. Λαμβάνομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν σχετικῆς ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καρδίτσης κ. Π. Ἀλεξανδρῆ, ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς. 1) Ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν ὑπαλλήλου εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς Πολεμικῶν συντάξεων Καρδίτσης, ὅτι διωρίσθη ἡ Εὐτέρπη Παναγιώτου καὶ ἑπομένως τὸ Γραφεῖον τοῦτο λειτουργεῖ ἤδη κανονικῶς. 2) Ὡς πρὸς τὴν μὴ ταχεῖαν ἀπάντησιν τῶν διαφόρων ἀρχῶν εἰς τὰ ἐρωτήματα ἡμῶν, ὅτι παρεκλήθησαν οἱ κ. κ. Γενικοὶ Διοικηταὶ καὶ Νομάρχαι ὅπως δι’ ἐγκυκλίου αὑτῶν συστήσωσι εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοδοσίας των (Ἀστυνομίας, Ταμειακὰς καὶ Δημοτικὰς καὶ Κοινοτικὰς) ν’ ἀπαντῶσι ταχέως οὐ μόνον εἰς τὰ ἀπευθυνόμενα αὐταῖς ἐρωτήματα ὑφ’ ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τῶν οἰκείων Ἐπιτροπῶν ἀπονομῆς πολεμικῶν συντάξεων ἵνα μὴ ἐκ τῆς καθυστερήσεως ταύτης ἐπιβραδύνεται καὶ ἡ ἐκδίκασις τῶν ὑποθέσεων· καὶ 3) Ὡς πρὸς τὰς μεταβολὰς καὶ τὰς μεταβιβάσεις τῶν ἀπονεμηθεισῶν συντάξεων, ὅτι διὰ τοῦ ἀπὸ 13)12)27 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 18 Σεπτεμβρίου 1926 «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3122 κλπ.» ἀνετέθη ἡ ἐνέργεια αὕτη εἰς τοὺς κ.κ. Νομάρχας. Κατόπιν τούτων ἐλπίζομεν ὅτι οὐδεμία πλέον ἄλλη δυσχέρεια θὰ προκύψῃ διὰ τὴν κανονικὴν καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ὅτι αὗται θὰ φέρωσιν εἰς πέρας ἐντὸς τῆς ταχθείσης διὰ τοῦ προμνησθέντος Ν. Δ. προθεσμίας τὸ ἀνατεθὲν αὐταῖς ἔργον».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν Ἐπὶ ψηφίσματος τῆς συνομοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος ὁ κ. Χαβίνης.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν συνεταιρισμῶν Ἀμαλιάδος διὰ τὴν ἀγροφυλακήν. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§11Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§12Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν συνιστῶ.

§13Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ἀπὸ διετίας καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀγροφυλακῆς δὲν ἐλύθη. Νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀναφορά, διὰ νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§14Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ λυθῇ ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκτετοπισμένων εἰς Ζάκυνθον. Ὁ κ. Χασιώτης.

§16Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Ἐπανειλημμένως ὅλοι οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἠπείρου ὑπέδειξαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐξορίας διαφόρων κτηνοτρόφων γεωργῶν διὰ λόγους ληστείας, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐγγύησις ὅτι ἐξετάζονται καλῶς τὰ πράγματα πρὶν γίνουν οἱ ἐκτοπισμοί. Διάφοροι χωροφύλακες ἀποσπασματάρχαι, διότι μαλώνουν μὲ ἕνα κτηνοτρόφον εἴτε διότι κάποιος συκοφάντης καταγγέλλει ἕνα κτηνοτρόφον καὶ χωρὶς νὰ γίνῃ ἔρευνα ἢ ἐξακρίβωσις τὸν συλλαμβάνουν καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα μάλιστα, τὸν ἀποστέλλουν εἰς διάφορα μέρη. Καταστρέφονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁλόκληροι οἰκογένειαι, καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ κάμνει μεγαλύτερον κακὸν ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ κάμνουν οἱ λησταί. Εἶναι 80, 100 οἰκογένειαι διεσπαρμέναι εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ μένουν τὰ παιδιά των νηστικά, τὰ ποίμνιά των ἄνευ φυλάκων, οἱ ἀγροὶ ἄσπαρτοι καὶ μένουν ἐξόριστοι ἐπὶ 6 ἢ 12 μῆνας ἢ καὶ λησμονοῦνται ἐντελῶς. Αὐτὸ τὸ ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔγινεν ἓν σχέδιον νόμου νὰ γίνεται κἄποια ἔρευνα, νὰ ζητῆται ἀπολογία πρὶν γίνῃ ὁ ἐκτοπισμός. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον αὐτὸ ἐλησμονήθη καὶ τοιουτοτρόπως, παρὰ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρέχει τὸ Σύνταγμα, εὑρίσκονται οἱ διάφοροι οἰκογενειάρχαι σκορπισμένοι εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος καὶ καταστρέφονται. Αὐτὰ τὰ παρεστήσαμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὅλοι οἱ βουλευταὶ Ἠπείρου, ἀλλὰ ἀκόμη δὲν ἔκαμεν καμμίαν ἐνέργειαν.

§17Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἦλθε πολλάκις εἰς τὴν Βουλήν. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ κ. Συναδέλφου. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσουν οἱ ἀδικαιολόγητοι ἐκτοπισμοὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν μεταφερθέντες εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ἄλλοτε ὅτι θὰ ἔφερε σχέδιον νόμου, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔφερεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§18Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ἡ ἐρώτησις αὕτη νὰ συζητηθῇ ὅταν θὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ διαγραφῇ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματιῶν Πύργου. Ὁ κ. Ἀναστασίου.

§20Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν συνιστῶ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἶναι ἀξία πολλῆς ἐκτιμήσεως, κ. Βουλευταί, ἡ ἐργασία ἣν παρεσκεύασεν ὁ κ. Γεν. Εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν γενικὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσήγησιν καὶ διὰ τὴν προσοχήν, ἣν ὄντως κατέβαλεν ἐν τῇ ἐπισκοπήσει τοῦ οἰκονομικοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἔργου ὅπως μὴ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς πολιτικῆς πρὸς αὐτὴν ἀντιθέσεως. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνήκει εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ γεγονὸς δὲ τοῦτο ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι εἶναι εὐοίωνον διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἠθῶν. Θὰ ἦτο βεβαίως ἀδύνατον νὰ ἀπεφευχθῇ τελείως ἡ ἀσυναίσθητος ἐπίδρασις τῆς πολιτικῆς ἀντιθέσεως καὶ εἰς τὴν ἐπίδρασιν ταύτην δέον νὰ ἀποδοθοῦν αἱ παρατηρήσεις περὶ τοῦ ὀψίμου τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἃς δὲν ἔλειψαν νὰ ἐπαναλάβουν ὅλοι οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐμμέσως δὲ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συνοδεύσαντες αὐτὴν μετὰ τῶν θερμῶν συστάσεων ὅπως μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ παρεκτροπὴ αὕτη. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς συζητεῖται βραδέως καὶ κατὰ τὸν δωδέκατον μῆνα τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἀλλ’ εἶναι οὐχ ἧττον ἀληθὲς ὅτι αἱ παρατηρήσεις ὑπῆρξαν ἄστοχοι καὶ αἱ συστάσεις περιτταί. Ὁ προϋπολογισμὸς κατετέθη μόλις τὸν Ἰούνιον π. ἔ. ἕνεκα τῆς βραδύτητος τῆς ἀποστολῆς τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν δαπανῶν εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον, ἐξ ὧν τελευταῖος ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Καίτοι δὲ μὲ ἐβάρυνεν ἀμέσως ἡ εὐθύνη τῆς καθυστερήσεως, ἀνέλαβον προθύμως νὰ ὑπεραμυνθῶ τῆς Οἰκουμ. Κυβερνήσεως, διότι ἐνόμιζον ὅτι πληρεστέρα καὶ μᾶλλον ἐπισταμένη ἐπεξεργασία τῶν ἐξόδων ἦτο ἀναγκαία καὶ χρήσιμος. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλειψεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν ρύθμισιν ζητημάτων ζωτικῶν, ἀποτελούντων τὴν προϋπόθεσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως. Κατὰ τὰ μικρὰ διαλείμματα, καθ’ ἃ ἦτο παρών, ἀπησχολεῖτο ἢ μὲ τὰς ὑπουργικὰς κρίσεις, ἢ μὲ τὴν ἐσπευσμένην ψήφισιν ὡρισμένων μέτρων, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς του. Δὲν ὤφειλεν ἄλλως τε νὰ λησμονηθῇ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1912 δὲν ἐξευρίσκομεν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους νὰ συνεζητήθη καὶ νὰ ἐψηφίσθη ἐμπροθέσμως καὶ κατὰ τὴν πρὸ τοῦ 1912 δὲ μακρὰν ὁμαλὴν περίοδον ἡ διὰ δωδεκατημορίων διοίκησις ἦτο ὁ κανὼν καὶ σπάνιαι αἱ ἐξαιρέσεις. Κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετ’ αὐτὸν ὅλα τὰ Κράτη δὲν κατώρθωσαν ν’ ἀποφύγουν τὴν ἀταξίαν ταύτην. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀνέφερε μίαν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας, εἰς ἣν ἀναφέρει οὗτος ὅτι ἡ ἐπιτευχθεῖσα ἔγκαιρος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιψήφισις ἀποτελεῖ ὄχι μόνον τυπικὸν ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὸν ἀγαθόν. Δὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω τίποτε εἰς τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. πολιτευτὴν Κορινθίας ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ πρῶτος προϋπολογισμός, ὅστις ἐψηφίσθη ἐγκαίρως, εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς προσεχοῦς χρήσεως 1928–29, διατρέχει δὲ ἡ ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, τῆς Γαλλίας μὲ τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρωθυπουργὸν κ. Πουανκαρὲ, τὸ τρίτον ἔτος τῆς παραμονῆς της ἐν τῇ Ἀρχῇ καὶ μόλις κατώρθωσεν ἤδη νὰ φέρῃ ἐμπροθέσμως εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1928–1229. Δὲν εἶναι συνεπῶς ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφέρωνται συστάσεις καὶ παρατηρήσεις, ὅταν μάλιστα ὁ τόπος πρὸ ἑνὸς μόλις καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐσφάδαζεν ἀκόμη ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς δικτατορίας, συμβόλου πάσης πολιτικῆς ἠθικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀνωμαλίας, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς συζητεῖται βραδέως. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διϋλίζωμεν τὸν κώνωπα. Τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα ὤφειλε νὰ περισπάσῃ ἀμέριστον τὴν προσοχήν μας ἐν τῇ οὐσίᾳ του, διότι ἀποκαθισταμένων τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, θὰ ἀποκατασταθῇ ἀκόπως καὶ ἡ τυπικὴ ὁμαλότης. Δὲν γνωρίζω εἰς τίνα ἐπιφυλάσσει ἡ τύχη τὴν εὔκολον ταύτην δάφνην διότι ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς προσεχοῦς χρήσεως θὰ παρουσιάσῃ καὶ αὐτὸς ἀπόκλισιν ἀπὸ τῶν προθεσμιῶν, διότι δὲν θέλει ὑποβληθῆ πρὸ τοῦ τέλους Ἀπριλίου καὶ θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐπιψήφισίν του κατὰ τὸν Μάϊον. Δὲν θὰ ἦτο δύσκολον νὰ φέρωμεν προχείρως ἕνα οἱανδήποτε προϋπολογισμόν, ἓν συνοθύλευμα αὐθαιρέτων ἀριθμῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο σφάλμα ἀσυγχώρητον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς μελλούσης χρήσεως, ἥτις θὰ εἶναι ἡ Λυδία λίθος τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, πρέπει νὰ ἑδράζεται ἐπὶ βάσεων στερεῶν καὶ νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς ταλαντεύσεις, ἐπιφυλασσούσας θλιβερὰς ἀπογοητεύσεις εἰς τοὺς πολίτας. Ἵνα γίνῃ ὅμως τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναμείνωμεν τὴν συγκέντρωσιν τῶν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀποτελεσμάτων τῆς ληγούσης χρήσεως, διότι εἶναι τὰ μόνα, ἐφ’ ὧν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν διὰ νὰ φέρωμεν προϋπολογισμὸν εἰλικρινῆ καὶ μετὰ προβλέψεων ἀσφαλῶν. Ἡ συζήτησις, Κύριοι, ἄλλως τε, τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔστω καὶ παρακαίρως, ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἀνάπτυξιν γενικῶν οἰκονομικῶν κατευθύνσεων, ἂν τοιαῦται ὑπῆρχον. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις κατηναλώθη, κατὰ τὴν γνώμην μας, εἰς ἔλεγχον ἐπὶ λεπτομερειῶν δευτερευούσης φύσεως. Τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα δύναται νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ ποικίλας μορφάς. Ὅλα ἐν τούτοις τὰ Κράτη μετὰ τὸν πόλεμον ἔθεσαν εἰς πρώτην μοῖραν τὰς δύο ἀπόψεις, τὴν ταμειακὴν καὶ τὴν νομισματικήν. Διότι ὀρθῶς κατενόησαν ὅτι ὤφειλον νὰ ἐξασφαλίσουν πρότερον τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους καὶ κατόπιν νὰ φροντίσουν διὰ τὴν βελτίωσιν αὐτῆς. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὰς γενομένας παρατηρήσεις ὑπὸ τῶν κ. κ. ἀγορητῶν. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῶν παρατηρήσεων, ἃς ἐξέθεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρ. Ἑνώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ ὑποστηριχθεῖσα μεταφορὰ τῶν ὑπολοίπων δὲν ἀπαντᾶται, καθὼς γνωρίζω, εἰς τὸ προϋπολογιστικὸν σύστημα κανενὸς Κράτους. Τὰ ἐλλείμματα καὶ τὰ περισσεύματα ἀναγράφονται εἰς τὸν ἰσολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ταμείου καὶ κατ’ οὐδὲν θὰ διεφώτιζεν ἡ παράθεσίς των εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν εἶναι ἄγνωστον, νομίζω, εἰς ἡμᾶς ὅτι ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους κατάστασις καὶ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτοῦ διετέλουν εἰς ἀληθῆ ἀποσύνθεσιν ὅτε ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν. Εἶχεν ἔλλειμμα 2600 ἑκατομ., ὅπερ προέκυψε μεθ’ ὅλον ἐκεῖνον τὸν καταιγισμὸν τῶν φόρων τῆς δικτατορίας ἐπὶ τοῦ λαοῦ, ὅστις ἤγαγεν αὐτὸν εἰς κόπωσιν καὶ ἐξέγερσιν πολὺ μεγαλυτέραν τότε ἢ σήμερον. Δὲν γνωρίζω πόσοι ἐπίστευον ὅτι ἔλλειμμα τοιοῦτον θὰ ἠδύνατο νὰ καλυφθῇ ἐντὸς μιᾶς χρήσεως. Ὁπωσδήποτε ἡμεῖς ἔχομεν τὴν τόλμην νὰ ἀναλάβωμεν τὸ βαρὺ ἔργον τῆς ἰσοσκελίσεως, ἐν τῇ πεποιθήσει τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ ἔργου τούτου διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου. Ἔχομεν ἤδη τὰ ἀποτελέσματα 11 μηνῶν τῆς χρήσεως. Ὁ κ. Δεμερτζῆς, συγκρίνων τὰς εἰσπράξεις πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις, εἶπεν ὅτι ἡ χρῆσις θὰ κλείσῃ μὲ ἔλλειμμα 300 περίπου ἑκατομμ., τοῦτο δὲ συνεμερίσθη καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Εὐτυχῶς δυνάμεθα νὰ μὴ εἴμεθα τόσον ἀπαισιόδοξοι, ἔχοντες, ἂν μή τι ἄλλο ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὅτι ὁ κ. Δεμερτζῆς ὄχι πρὸ πολλοῦ χρόνου ἀνεβίβαζε τὸ ἔλλειμμα εἰς 700 ἑκατομμύρια καὶ τὸ ὑπεβίβασεν ἤδη εἰς 300 ἑκατομμύρια, γεγονὸς ὅπερ μᾶς γεννᾷ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἴδωμεν αὐτὸ κατερχόμενον ἔτι βραδύτερον μέχρι τοῦ ἰσοζυγίου, παρακολουθούμενον δὲ ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ κατατεθεὶς τὸν Ἰούνιον κατέληγεν εἰς ἓν ἔλλειμμα 99 ἑκατομμυρίων, ἐδήλωσα δὲ τότε ὅτι ἀνέμενον τὴν κάλυψιν αὐτοῦ ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Τὰ προϋπολογισθέντα ὡρίσθησαν εἰς δραχ. 8.829 ἑκατομ. ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἔχομεν ἤδη εἰσπράξεις 7578 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἔχομεν πρὸς εἴσπραξιν μέχρι τέλους τῆς χρήσεως δραχ. 1251 ἑκατομμύρια ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸ ὅριον τῶν προβλέψεων. Ἀμφότεροι οἱ ἀσχοληθέντες ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου συνάδελφοι, καὶ ὁ κ. Δεμερτζῆς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν μέχρι τέλους τῆς χρήσεως κατορθώσει τὴν εἴσπραξιν ἑνὸς τοιούτου ποσοῦ, διότι δὲν θὰ ἠδυνάμεθα κατ’ αὐτοὺς νὰ εἰσπράξωμεν τὸν Φεβρουάριον πλέον τῶν 900 ἑκατομμυρίων καὶ κατὰ τὴν παράτασιν τῆς χρήσεως πλέον τῶν 200 ἑκατομμυρίων. Θὰ ἔχωμεν οὕτω καθυστέρησιν εἰσπράξεων 150 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Αἱ πιστώσεις ἐξ ἄλλου ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῶν ἀνέρχονται ἤδη εἰς 9.008 ἑκατομμύρια παραμένοντος ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ὑπολοίπου 61 ἑκατομμυρίων. Συμφώνως ὅμως μὲ τὰς δηλώσεις μου, ἂς πρόκειται νὰ καταθέσω τὴν ἑσπέραν ταύτην, θὰ προστεθοῦν νέαι πιστώσεις κατ’ ἐπαύξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δραχ. 113 ἑκατομμυρίων. Θὰ ἔχωμεν δηλ. ἐν συνόλῳ πιστώσεις δραχ. 9.121 ἑκατομ. Θὰ ἔχωμεν λοιπόν, κατὰ τοὺς συναδέλφους, ἓν ἔλλειμμα ὑπερβαῖνον τὰ 300 ἑκατομμύρια δραχ. Ἀλλὰ τὸ πόρισμα τοῦτο ἐξήχθη ἐκ συγκρίσεως θεμελιωδῶς πλημμελοῦς, διότι ἐσφαλμένη εἶναι ἡ σύγκρισις μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ πιστώσεων.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔθεσα αὐτὴν τὴν βάσιν.

§24Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Καὶ εἶναι πλημμελής, διότι αἱ πιστώσεις ἀφ’ ἑνὸς ἀφίνουν πάντοτε ἓν ποσὸν σημαντικὸν ἀδιάθετον αὐξανόμενον ἐκ τῶν ἀνατροπῶν τῶν παρατηρουμένων καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως, ἐξ ἄλλου αἱ εἰσπράξεις εἶναι ἐπιδεκτικαὶ αὐξήσεως καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων. Ὑπολογίζοντες μόνον ἐπὶ τῶν δαπανῶν καὶ εἰσπράξεων, αἵτινες θὰ πραγματοποιηθῶσι διαρκούσης τῆς χρήσεως, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε εἰσπράξεις ἀνέρχονται εἰς 7.598 ἑκατομμύρια ὑπολείπονται πρὸς εἴσπραξιν 1251 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὴν χρῆσιν 1926–1927 εἴχομεν κατὰ Μάρτιον καὶ μέχρι τέλους τῆς χρήσεως εἰσπράξεις 1253 ἑκατομμύρια, ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν ὁμοίας καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀποδόσεις θὰ φθάσωμεν μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας εἰς τὸ ποσὸν τῶν προϋπολογισθέντων μετά τινος μικρᾶς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς. Ὀφείλω ἐν τούτοις νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ Μαρτίου θὰ ὑπολειφθοῦν κατά τι τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἀντιστοίχου μηνὸς καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους ἀλλὰ καὶ διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον εἴχομεν ἀθρόας εἰσαγωγὰς ἐκ συμψηφισμῶν, κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θὰ ἔχωμεν μικροτέρας τοιαύτας, ἐπισπευσθείσης τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῶν κατὰ τοὺς παρελθόντας μῆνας, συνεπείᾳ τῶν ὁδηγιῶν μας. Θὰ καθυστερήσουν συνεπῶς κατά τι αἱ εἰσπράξεις τοῦ Μαρτίου ἐ. ἔ. ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις τοῦ Μαρτίου π. ἔ. Ἀλλὰ εἰς τὸ τετράμηνον τῆς παρατάσεως τῆς χρήσεως θὰ ἔχωμεν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀντιστάθμισμα ἐπαρκὲς ἐκ μεγαλυτέρων ἀποδόσεων, καθόσον ἔχουν ἤδη ὁρισθῇ αἱ εἰσπράξεις τῶν δύο σημαντικωτέρων ἀμέσων φόρων (τῶν οἰκοδομῶν, ἐπιτηδευμάτων κλπ.) τμηματικῶς μέχρι τέλους Ἰουλίου. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θὰ ἔχωμεν συνεπῶς ἓν ἱκανὸν ἀντιστάθμισμα τῆς καθυστερήσεως τοῦ Μαρτίου, εἰς τρόπον ὥστε τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων νὰ ὑπολογίζωμεν ὅτι θ’ ἀνέλθῃ περίπου εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁρισθὲν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὗται εἶναι αἱ προβλέψεις μας ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσπράξεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, εἶπον ὅτι αἱ χορηγηθεῖσαι μέχρις ὥρας πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς 9,121 ἑκατομμύρια, εἰς ἃ συμπεριλαμβάνονται καὶ καὶ 77 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων. Τὸ δάνειον τῶν ἀνταλλαξίμων ἔδει, ὡς γνωρίζετε, νὰ ἐξυπηρετῆται κατὰ πρῶτον λόγον ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας καὶ μόνον νὰ συμπληροῦται ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, συνεπείᾳ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Δυστυχῶς τὰ ἐκ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας καθαρὰ εἰσοδήματα εἶναι ἀσήμαντα, ὁλόκληρον δὲ σχεδὸν τὸ βάρος περιπίπτει εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διὰ τοῦτο ἀνεγράφη μὲν ἀρχικῶς πίστωσις 100 ἑκατομ. καὶ ἀναγκαζόμεθα ἤδη νὰ προσθέσωμεν ἕτερα 77 ἑκατομ. δι’ ὧν ἐλπίζομεν ὅτι θὰ καλύψωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα, ἔχομεν 9.129.000.000 σύνολον πιστώσεων. Ὅπως εἶμαι ἐν τῇ ἀσφαλείᾳ ὑπολογίζω τὰς πιθανὰς ἀνατροπὰς εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον δηλαδὴ μόνον 4% μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος εἶναι κατώτερος τοῦ πραγματικοῦ, διότι γνωρίζω ἤδη ὅτι τὰ 2% εἶναι ἤδη ἐξησφαλισμένα ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν γερμανικῶν ἀποζημιώσεων καὶ τοῦ δανείου τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Οὕτω ἐκ τῶν 9.129.000.000 θ’ ἐκπέσωμεν 364.000.000 καὶ φθάνομεν οὕτω εἰς τὸ ποσὸν τῶν 8.761.000.000. Βλέπομεν ἑπομένως ὅτι τὸ ἰσοζύγιον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐξησφαλισμένον. Ἐὰν ἐπὶ ἄλλης βάσεως ἠθέλομεν στηρίξῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς θὰ ἐφθάνομεν εἰς αἰσιωτέρας ἀκόμη προβλέψεις. Διότι κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν αἱ ἀναληφθησόμεναι ὑποχρεώσεις δὲν θὰ ὑπερβοῦν τὰ 8.500 ἑκ. δρ. Ἀρκοῦμαι ὅμως εἰς τὴν μετριωτέραν πρόβλεψιν, ἥτις καὶ αὕτη μᾶς διασφαλίζει, πλήρως ὡς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον. Ἀπὸ τῆς καταθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν παρῆλθεν ἡμέρα καθ’ ἣν νὰ μὴ διαλαλῆται εἰς τὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι εἰκονικὸς καὶ ἀνειλικρινής, καλύπτων ὑπὸ τὴν ἐπίφασιν τοῦ ἰσοζυγίου ἐλλείμματα ὀγκώδη ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Καὶ ἐλέγοντο οὐχὶ ἄνευ σκοποῦ, ἵνα ἐμπνευσθῇ ἡ δυσπιστία πρὸς τὴν οἰκ. ἐξυγίανσιν καὶ ἡ ἀπόγνωσις εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐλέγοντο παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παραδοκοῦν τὰς ἀναστατώσεις πρὸς κορεσμὸν τῶν σκοτεινῶν των ὑπολογισμῶν. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματός μας εἶπε χθές, «ἰδοὺ λοιπὸν ἓν ἔλλειμμα 200.000.000 τὸ ὁποῖον ἐπῆλθε ἐνῶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤλπιζεν νὰ ἔχῃ περίσσευμα». Καὶ δικαιολογῶν τὴν πλάνην του, προσεπάθησε νὰ τὴν ἀποδώσῃ εἰς τὴν ἀσθένειαν ἑνὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ φιλοσοφῶν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἶπεν, ἀλλοίμονον ἂν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐξηρτῶντο ἀπὸ τὴν ὑγείαν ἑνὸς ὑπαλλήλου. Ἀλλ’ ἐγώ, Κύριοι, οὐδέποτε ὑπεσχέθην ὅτι κατὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν θὰ εἴχομεν πλεόνασμα. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τελευταίως εἶπον ὅτι ἐνῶ οἱ ἄλλοι ἐκφράζονται περὶ τῶν ἐπαπειλουμένων τεραστίων ἐλλειμμάτων, ἐγὼ εἶχον τὴν κρυφίαν ἐλπίδα περισσεύματος. Οὐδέποτε ἔδωκα τὴν ἐπαγγελίαν περισσεύματος καὶ ἔτι ὀλιγώτερον νὰ ὁμιλήσω περὶ ἐλλείμματος καὶ νὰ ἀποδώσω μάλιστα τὸ ἀνύπαρκτον ἔλλειμμα τοῦτο εἰς τὴν ἀσθένειαν οἱουδήποτε ὑπαλλήλου. Εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι αἱ καθυστερήσεις τῶν εἰσπράξεων ἦσαν μεγαλύτεραι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο καὶ ὅτι ἡ καθυστέρησις αὕτη θὰ ἠδύνατο ἐν μέρει νὰ ἀποδοθῇ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν ἀπουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ τοῦ ὅτι ὁ καθ’ ὅλα ἄξιος Διευθυντὴς τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ἀπεμακρύνθη οὐσιαστικῶς λόγῳ ἀσθενείας τῆς διευθύνσεως τούτου. Γνωρίζετε δὲ κ. Βουλευτὰ Ἀργολιδοκορινθίας, ὅτι τὰ πρόσωπα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐμψυχώνουν τὰς ὑπηρεσίας καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ ταμειακὴ ἀπόδοσις ἐὰν ἠσκεῖτο ἡ ἐποπτεία ἄγρυπνος ἐπὶ τῶν ταμιακῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον. Τοῦτο εἶπον ἐγώ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐνεφυλλοχώρησαν καὶ πλεῖσται ἄλλαι μεταβολαί. Ὑπάρχουσιν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἐψηφίσθησαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεδίδοντο ἀρκεταὶ δεκάδες ἑκατομμυρίων, ὑπεχρεώθημεν δὲ ἐξ ἄλλου ν’ ἀναγράψωμεν πιστώσεις 166.000.000 πρὸς κάλυψιν μὴ πραγματοποιηθεισῶν οἰκονομιῶν. Ἐὰν ἄλλως ἐξελίσσοντο τὰ πράγματα καὶ δὲν ἐνεφανίζετο ἡ ὑποβολιμικὴ ἀντιφορολογικὴ κίνησις, θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀποβλέπωμεν ὄντως εἰς πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐχρησίμευεν ὡς περιθώριον ἀσφαλείας διὰ τὸ μέλλον ἢ ὡς ἀπόθεμα διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀμεσωτέρων μας ἀναγκῶν. Δὲν εἶχον σκοπόν, Κύριοι, σήμερον νὰ ὁμιλήσω περὶ οἰκονομιῶν. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὅμως ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Καὶ θὰ ὑπομνήσω ἐν πρώτοις εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας δυνατὰς οἰκονομίας ἐκ τῆς ἀπολύσεως 10.000 ὑπαλλήλων ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐπιτύχω τὴν προσωρινὴν ἀπόσπασιν ἐκ τῶν λοιπῶν ὑπουργείων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς καθυστερούσης βεβαιώσεως τῶν φόρων, διότι εὑρέθην πρὸ τῆς ἐπιμόνου ἀρνήσεως τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἰσχυριζομένων ὅτι θὰ ἐχώλαιναν αὗται καὶ διὰ τῆς προσωρινῆς ἔστω μειώσεως τοῦ προσωπικοῦ. Ἀνέφερα τοῦτο ἵνα δείξω πόσον δίκαιον εἶχον, ἰσχυρισθεὶς ὅτι αἱ οἰκονομίαι προσκόπτουν εἰς δυσχερείας καὶ ἐνίοτε εἰς ἀντιδράσεις. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἰκονομιῶν, ἀλλ’ ὅτι αἱ οἰκονομίαι ἀπαιτοῦν πίστιν, τῆς ὁποίας φαίνομαι ἐκ τῶν δηλώσεών μου στερούμενος. Ὁ κ. πολιτευτὴς ἐκ Κορινθίας, εὑρισκόμενος ἤδη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, θέλει νὰ ἐμφανισθῇ ὡς δῆθεν ἱεροφάντης τῆς ἰδέας τῶν οἰκονομιῶν. Τί ὠφελεῖ ὅμως νὰ ὁμιλῇ τις περὶ οἰκονομιῶν; Τὸ ζήτημα εἶναι ὅταν εὑρίσκεταί τις εἰς τὴν Ἀρχὴν νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ πραγματοποιῇ τὰς οἰκονομίας. Καὶ ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω γεγονότα τινά. Πρῶτον, ἅμα τῇ ἀναλήψει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατηρτίσθη παρ’ ἐμοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων, καὶ ὅταν εἶδον ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτῆς δὲν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν, συνέστησα τὰς διμελεῖς ἐπιτροπὰς καὶ προέβην ἔτι περαιτέρω εἰς τὸ νὰ ἀπαλείψω μόνος δαπάνας μὲ τὸν κίνδυνον νὰ προκαλέσω δυσαρεσκείας καὶ προστριβάς. Οὐδὲν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐγένετο κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἔθεσα ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, ἐξορκίζων τὴν Κυβέρνησιν, τὴν συγκεντροῦσαν πάσας τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις, νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν πανελλήνιον θέλησιν. Καὶ ἐνῷ τοιοῦτον ἀγῶνα διεξῆγον εἰς τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, εἶχον τὸ θάρρος νὰ τοὺς καλύπτω εἰς τὴν Βουλήν, λέγων, ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι ἔργον δυσχερέστατον. Τὴν ἰδέαν τῶν οἰκονομιῶν οὐδέποτε ἀπέκρουσα ἐγὼ διότι αὗται εἶναι χρήσιμοι πρὸς πρόληψιν τῆς σπατάλης καὶ πρὸς παρακώλυσιν οἱασδήποτε ροπῆς πρὸς δημιουργίαν νέων δαπανῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐμφανίσωμεν καὶ νέας οἰκονομίας. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήσαμεν κἂν τὰς ἐπαγγελθείσας οἰκονομίας. Ἀναφέρω τὰ κυριώτερα κονδύλια τῶν οἰκονομιῶν αἵτινες κατέστησαν ἀνέφικτοι ἐλπίζω δὲ ὅτι θὰ ἀναμνησθῇ οὗτος τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας δὲν κατωρθώθη τοῦτο ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Πρώτη εἶναι ἡ μείωσις τῶν δαπανῶν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν καταβολὴν τῶν συντάξεων τῶν θυμάτων πολέμου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω ὑπὸ τίνας περιστάσεις διέφυγεν ἡ οἰκονομία αὕτη τῶν 60.000.000; Πεντήκοντα ἀκόμη ἑκατομμύρια διέφυγον ἐξ αἰτίας τῆς μὴ διαρρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τῶν δύο ἀστυνομικῶν Σωμάτων. Διατὶ δὲν ἐξετελέσθη ἡ σχετικὴ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς θὰ ἀπαντήσετε.

§26Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Οἰκον.). Ὄχι ἐγώ, ἀλλὰ σεῖς, κ. Συνάδελφε, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ συγχώνευσις τῶν δύο ἀστυνομικῶν σωμάτων, ὑφ’ ὃν τύπον εἶχε ἀποφασίσει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ γνωρίζετε διατί, καὶ ἐχάθη οὕτω μοναδικὴ εὐκαιρία, διότι κατόπιν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἀπέβη ἔτι μᾶλλον δυσχερής.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἦτο παρὼν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ σᾶς ἀπήντα ἐπ’ αὐτοῦ.

§28Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἄλλη οἰκονομία, 700,000 ἐκ καταργήσεως ἱεροδιδασκαλείων καὶ τινων γυμνασίων δὲν ἐπραγματοποιήθη, συνεπεία τῆς ἀρνήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Εἰς αὐτὰ δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ τὴν μὴ ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης τῆς διατροφῆς τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ. Αὗται εἶναι αἱ μὴ πραγματοποιηθεῖσαι οἰκονομίαι. Ἔχομεν λοιπὸν 166.000.000 αὔξησιν δαπάνης διὰ μὴ πραγματοποιηθείσας οἰκονομίας τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην δὲν γνωρίζω ἂν ὑπέχῃ ὁ ὁμιλῶν πρὸς Ὑμᾶς ἢ ἄλλος τις. Ἕτερον πλῆγμα κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατηνέχθη ἐκ τῆς κινήσεως κατὰ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων κινήσεως, ἥτις κατέρριψε τὰς εἰσπράξεις τοῦ Φεβρουαρίου ἐξ ἀμέσων φόρων κατὰ 120 ἑκατομμ. δραχμῶν. Ὁ κ. Μάξιμος μᾶς εἶπεν ὅτι αἱ ἐξεγέρσεις δὲν γεννῶνται ἐκ τῆς δημοκοπίας ἄνευ θετικῶν καὶ βαθυτέρων αἰτίων, τὴν ἄποψιν δὲ ταύτην ἐδέχθη καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰπὼν ὅτι μόνον τὰ γεγονότα ἔχουν σημασίαν. Ἀλλὰ οἱ λαοί, οἵτινες δὲν ἐξεγείρονται εἰς τὰ περιόδους τῆς οἰκονομικῆς καταρρεύσεως, δὲν ἐξεγείρονται ἔτι μᾶλλον ἄνευ ὑποκινήσεως εἰς τὰς περιόδους τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Ὑπάρχει βεβαίως δυσπραγία. Ἀλλ’ ἡ δυσφορία ὀφείλεται εἰς τὴν εὐτελῆ ἐκμετάλλευσιν τῆς δυσπραγίας. Δὲν ὑπῆρξεν ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ διατυμπανίζεται ὅτι ὑπεβλήθησαν φόροι 3.000.000.000. Ἦτο λοιπὸν τί δύσκολον κατόπιν τούτου νὰ ἐξεγερθῶσιν ἀφελεῖς τινες χωρικοί; Καὶ τὸ παράδειγμά των νὰ εὕρῃ μιμητὰς τοὺς ποθοῦντας τὴν ἀποφυγὴν ὀχληρῶν ὑποχρεώσεων; Ἀλλ’ ἐλέχθη ὅτι δὲν ἐφρόντισα ἐγκαίρως νὰ διαφωτίσω τὸν λαόν. Καὶ ἀνέγνωσα τὴν εἰσήγησίν μου ἐν ᾗ σαφῶς καθώριζα ὅτι τὰ ἐπιβαλλόμενα πρόσθετα βάρη ἐπρόκειτο νὰ ἀνέλθουν μόνον εἰς 600.000.000. Τί ἠθέλατε πλέον τούτου νὰ πράξω; Ἐλέχθη ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος προωρισμένος νὰ ἐξυπηρετήσῃ μεγάλας καὶ ἐπειγούσας ἀνάγκας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντικατοπτρίσῃ πιστῶς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀμφιβάλλω ἂν οἱοσδήποτε προϋπολογισμὸς δύναται νὰ ἀντικατοπτρίσῃ πιστῶς τὴν πολιτικὴν οἱασδήποτε Κυβερνήσεως. Μᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἀνεπτύξαμεν οὐδὲν πρόγραμμα οἰκονομικόν. Ἀλλ’ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι ἐγένετο καὶ εἰς ἄλλας Χώρας, ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ἦτο ἀρκετὸν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πανταχοῦ ὅπου ἐπεδόθησαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνασύνταξιν δὲν ἐπεχείρησαν οἰκονομικὰς μεταρρυθμίσεις, καὶ ὅπου ἐπεχείρησαν τοιαύτας τὰς κατηύθυναν πρὸς τὴν παραγωγικότητα τοῦ φόρου καὶ ὄχι πρὸς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην. Ἡμεῖς ἐν τούτοις κατηρτίσαμεν σύστημα μέτρων, ὑπ’ ὄψιν ἤδη τῆς Βουλῆς εὑρισκομένων, διὰ τῶν ὁποίων τίθεται ἀσφαλὴς ἡ βάσις τῆς φορολογικῆς ἀναμορφώσεως ἐν τῷ μέλλοντι καὶ ἐξασφαλίζεται ἡ φορολογικὴ ἰσότης, ἐπὶ πλέον δὲ ἐφροντίσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῆς ὑπηρεσίας τῆς βεβαιώσεως καὶ ἐθέσαμεν εἰς λειτουργίαν καὶ τὴν Σχολὴν τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, ὅπως οἱ ὑπάλληλοι ἐξερχόμενοι τῆς Σχολῆς ταύτης ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς νέας φορολογικῆς πολιτικῆς Ἐθέσαμεν δηλαδὴ τὰς βάσεις μιᾶς ὄντως δικαίας κατανομῆς τῶν βαρῶν. Ὁ συκοφαντικὸς θρῦλλος τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας 2 δισεκαμμυρίων δύναται ἑπομένως νὰ θεωρηθῇ σήμερον ὡς καταλυθεὶς ὁριστικῶς. Ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καίτοι ἀνήκων εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, εἶπεν ὅτι τὰ πρόσθετα βάρη δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθοῦν ἄνω τῶν 700 ἑκατομμυρίων, ὁ δὲ κ. Δεμερτζῆς ἐδέχθη ἐπίσης τοῦτο. Ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἀπολύτως περὶ τούτου πεπεισμένη. Ἀλλὰ καὶ τὰ 700 αὐτὰ ἑκατομμύρια δὲν ἐπεβάρυναν παντάπασι τὸν λαόν, καθόσον ταῦτα ἀπερροφήθησαν μέχρις ὀβολοῦ ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ὁ τιμάριθμος οὐδαμῶς ηὐξήθη. Οὕτω δὲ ἐκαλύφθη ἓν ἔλλειμμα 2.600 ἑκατομμυρίων χωρὶς νὰ αὐξήσῃ οὔτε κατὰ ἓν μόριον ἡ φορολογικὴ πίεσις καὶ ἀκόμη μὲ ἀθρόας φορολογικὰς ἀνακουφίσεις χορηγηθείσας εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Μᾶς εἶπον ἀκόμη ὅτι στερούμεθα παραγωγικῆς πολιτικῆς. Εἶχον τὴν εὐτυχίαν πρό τινος νὰ συναντηθῶ μὲ ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ κόσμου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου τῶν Βιομηχάνων, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε εἶχεν εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχομεν ἡμεῖς παραγωγικὴν πολιτικήν. Καὶ τὸν ἠρώτησα: δὲν ἔχομεν ἡμεῖς παραγωγικὴν πολιτικήν; Δὲν εἶναι λοιπὸν παραγωγικὴ πολιτικὴ ἡ συνέχισις διὰ τοῦ τριμεροῦς τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως; Δὲν εἶναι παραγωγικὴ πολιτικὴ ἡ κατάργησις τοῦ βαρύνοντος τὴν Ἑλλάδα οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἀγορῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς; Δὲν εἶναι παραγωγικὴ πολιτικὴ ἡ κατάργησις τοῦ βαρύνοντος τὴν Ἑλλάδα οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἀγορῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς; Δὲν εἶνε παραγωγικὴ πολιτικὴ ἡ μείωσις διὰ τοῦ τριμεροῦς τοῦ τόκου καὶ ἡ καθήλωσις τοῦ νομίσματος εἰς ὡρισμένην τιμήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψε τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου, τῆς γεωργίας τῆς βιομηχανίας, παραγόντων οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον δὲν ἦσαν παρὰ ἁπλοῖ παῖκται εἰς τὸ μέγα χαρτοπαίγνιον τοῦ συναλλάγματος; Δὲν εἶνε παραγωγικὴ ἡ πολιτικὴ αὕτη ἡ ἔχουσα ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν τραπεζιτικὴν καὶ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ νομίσματος, ἡ πολιτικὴ ἡ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἔργων τὰ ὁποῖα καὶ μόνα θ’ ἀποδώσουν ἐργασίαν εἰς τὰς ἐργατικὰς χεῖρας; Ἀλλὰ τότε ποία εἶναι ἡ παραγωγικὴ πολιτική; Καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου τῶν Βιομηχάνων ἀπήντησεν ὅτι ἡ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἀσκουμένη ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται παρὰ νὰ τύχῃ ἐνθέρμου ὑποστηρίξεως.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. Μετὰ τὴν Διακοπήν. ὥρα 7 καὶ 55.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§31Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κατέθεσα Κύριοι Βουλευταί μεταξὺ τῶν παραγόντων τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ νομίσματος. Θεωρῶ δὲ ὄντως αὐτὴν κυριώτατον ταύτης παράγοντα καὶ παραμένει δι’ ἐμὲ σκοτεινὸν εἰς τί ὀφείλεται ἡ ἐναντίον αὐτῆς ἐκστρατεία. Ἐξ αὐτῆς μᾶς εἶπε χθὲς ὁ ἔντιμος πολιτευτὴς ἐκ Κορινθίας προέκυψεν ἡ διαφωνία καὶ ἡ διάσπασις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡμεῖς ἐπεδιώκαμεν τὴν νόμιμον σταθεροποίησιν, τὸ δὲ Λαϊκὸν Κόμμα ἀποκρούει ταύτην. Εἶμαι ὑπόχρεως, Κύριοι, ἐφ’ ὅσον ὁ ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μᾶς ἐβεβαίωσε, ὅτι ὁ λόγος τῆς διασπάσεως τῆς Οἰκουμενικῆς ὑπῆρξεν οὗτος νὰ παράσχω πίστιν εἰς αὐτόν, ἡ σειρὰ ὅμως τῶν γεγονότων εἶναι δυνατὸς νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἀλλοίας ἐντυπώσεις. Ἡ νόμιμος σταθεροποίησις ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πολὺ πρὸ τοῦ Αὐγούστου κατὰ τὰ ὁποῖα ἐπῆλθεν ὁ χωρισμὸς ἡμῶν, ἀνεπτύχθη δὲ μετὰ πάσης σαφηνείας καὶ ἐνώπιον Βουλῆς κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησιν ἀκόμη κατὰ τὸν Αὔγουστον μῆνα. Τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου κυρίως ἐπὶ μακρὰς ἡμέρας καὶ νύκτας ἀπησχολήθην, ἐν τῇ γενικότητι τῆς σταθεροποιήσεως, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν καλυμμάτων, καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο ἡ ἀφορμὴ τῆς ῥήξεως, διότι ἀληθῶς δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐξηγήσω ποία ἦτο ἡ ταλαιπωρία τῆς μακροημέρου προσπαθείας ὅπως ἐξεύρωμεν μίαν λύσιν, μίαν βάσιν τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς διαθέσεως τῶν καλυμμάτων Ἐὰν ἡ διαφωνία ἡμῶν ἦτο ἡ σταθεροποίησις καὶ ἐὰν ἡ διαφωνία ἡμῶν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν βάσιν, ἀπέβλεπεν εἰς τὴν σταθεροποίησιν, καὶ ἂν ἐπετυγχάνομεν τὴν λύσιν ἐπὶ τῆς διαθέσεως τῶν καλυμμάτων, θὰ προέκυπτε ἡ διαφωνία ἐπὶ τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἑπομένως εἶνε περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπ’ αὐτό. Ἀλλ’ ἐπιστεύετο πάντως τότε, ὅτι ἐὰν ἐπήρχετο συμβιβασμὸς εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τῶν καλυμμάτων, θὰ ἐτηρεῖτο ἡ Κυβερνητικὴ συνοχὴ καὶ θὰ ἐτηρεῖτο ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προγράμματος τοῦ τεθέντος εἰς ἐφαρμογήν, δηλαδὴ μετὰ τὴν ἐπιδίωξιν τῆς νομίμου σταθεροποιήσεως.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πιθανὸν νὰ εἴχατε αὐτὴν τὴν ἰδέαν.

§33Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ τὴν ἰδέαν μου λέγω ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δέχομαι, ὅτι εἰς τὸ βάθος τῆς διανοίας τοῦ κ. Συναδέλφου ἡ διαφωνία ἤδραζεν ὄχι εἰς τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων, ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταθεροποιήσεως ἢ καὶ εἰς ἀμφότερα ταῦτα τὰ ζητήματα. Διατί ὅμως ἀπεκρούετο καὶ τότε διατί ἀποκρούεται καὶ σήμερον ἡ σταθεροποίησις; Μᾶς εἶπον ὅτι αὕτη προϋποθέτει ἐξόφλησιν τοῦ κυμαινομένου χρέους, ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἰσοζύγιον ἐμπορικόν. Ἀλλὰ καὶ ἡ παροῦσα χρῆσις ἀποκλείεται νὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα, ἐκτὸς ἀπροόπτου, καὶ ἡ χρῆσις ἡ προσεχὴς θὰ ἔχῃ, θὰ τὸ ἴδητε ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα, ἐξησφαλισμένον τὸ ἰσοζύγιον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἀποβλέπωμεν ὡς πρὸς τὸ μέλλον εἰς μίαν παγίαν οἰκονομικὴν βελτίωσιν. Κυμαινόμενον χρέος δὲν ἔχομεν οὐδ’ ἑνὸς ὀβολοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν; Χιλιάκις εἶπον καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο ἀδιαφιλονίκητον ἀλήθειαν ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελεν νὰ ὑπολογίσῃ μετ’ ἀκριβείας τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ὁπουδήποτε θὰ ἐπιχείρῃ ἔργον ἀκατόρθωτον. Τί συνέβη εἰς τὴν Ἰταλίαν πρὸ ὀλίγου; Δυνάμει διατάγματος τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1926 διετάχθη ἡ ἐπανεκτίμησις ἐπὶ βάσεως ἐπιστημονικωτέρας τῆς ἀξίας τῶν ἐξαγωγῶν καὶ ἐκ τῆς διορθώσεως μόνον ταύτης, προέκυψεν ὑπερτίμησις κατὰ 2 δισεκατομμύρια λιρεττῶν ἤτοι 8 δισεκ. δραχμῶν. Καὶ ὅταν τοῦτο συμβαίνει εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, ποῖοι ὑπολογισμοὶ εἶνε δυνατοὶ προκειμένου περὶ τῶν ἀδήλων πόρων; Οὐδεὶς εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπολογίσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἰδίως, τὴν κίνησιν τῶν εἰσερχομένων καὶ ἐξερχομένων κεφαλαίων. Ἀλλὰ ποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι διὰ τὴν σταθεροποίησιν εἶναι ἀναγκαῖον τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν; Νόμιμος σταθεροποίησις ἔγινε καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ εἰς τὴν Οὐγγαρίαν μὲ ἔλλειμμα ἰσοζυγίου πληρωμῶν, καὶ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιούσης ἐσημειώθη εἰσροὴ κεφαλαίων, ὥστε τὸ ἔλλειμμα μετεβλήθη εἰς πλεόνασμα. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἔμπρακτον σταθεροποίησιν καὶ ἔχομεν ἤδη προφανῆ τὴν εἰσαγωγὴν ξένου συναλλάγματος. Τί συνέβη λ.χ. μὲ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ; Οἱ ἔμποροι ἠγόραζον καὶ πρὶν τὰς ἰδίας ποσότητας καπνοῦ, ἀλλ’ ἀπέσυρον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μόνον τὸ συνάλλαγμα, τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὰς ἀμέσου ἀγοράς, ἐνῷ σήμερον, ἕνεκα τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν, ὅλα τὰ κεφάλαια τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὰς ἐτησίας ἀγορὰς τοῦ καπνοῦ, εἰσέρχονται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ κατατίθενται εἰς τὰς Τραπέζας. Ἔχομεν συνεπῶς μίαν ἐπαύξησιν τοῦ συναλλάγματος. Τί δὲ θὰ συμβῇ ὅταν τὸ κεφάλαιον δὲν θὰ διατρέχῃ κανένα κίνδυνον νὰ ἐξατμισθῇ ἀπὸ μίαν ἀπότομον νομισματικὴν κατάπτωσιν; Αὐτὸ θὰ εἶνε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς σταθεροποιήσεως. ἐξυγίανσις δηλ, τῆς νομισματικῆς ἀγορᾶς Ἀμφιβάλλω ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον Κράτος τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν σταθεροποίησιν. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος λέγει ὅτι ἡ σταθεροποίησις εἶνε πρόωρος, καὶ ἀνέφερε τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας καὶ Ρουμανίας, ἔνθα δὲν προέβησαν εἰς τὴν σταθεροποίησιν. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἰταλία ἥτις ἀντέδρα μέχρι τινὸς εἰς τὴν σταθεροποίησιν ἠσπάσθη ἤδη αὐτήν. Οἱασδήποτε ὅμως καὶ ἂν ἔχῃ ἰδέας ὁ Γάλλος πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταθεροποίησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν κώλυμμα δι’ αὐτήν, εἰμὴ ἡ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λοιπῶν λόγων δι’ οὓς ἐπιβραδύνθη σήμερον ἡ σταθεροποίησις ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλ’ ἀναμφιβόλως εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ σταθεροποίησις ἐκείνη, δὲν τελῇ σήμερον παρὰ μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἡ Ρουμανία εἶναι σήμερον εἰς ἀναζήτησιν τοῦ δανείου διὰ τὴν σταθεροποίησιν, τὸ αὐτὸ δὲ πράττει καὶ ἡ Γιουγκοσλαυΐα. Καὶ θέλετε ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποτελέσῃ μοναδικὴν ἐξαίρεσιν ἥτις διατελεῖ διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῆς σταθεροποιήσεως ὑπὸ ἐξαιρετικῶς εὐμενεῖς συνθήκας; Ὁ Ἀρχηγὸς ὅμως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἠσπάσθη ἤδη τὴν ἰδέαν τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως. Εἶπεν ὅτι νὰ κάμωμεν ἕνα σταθμὸν ἀναμονῆς ἵνα ἀναπνεύσωμεν. Ὁ σταθμὸς ὅμως αὐτὸς δὲν θὰ ἦτο σταθμὸς ἀναμονῆς, ἀλλὰ θὰ ἦτο σταθμὸς καταρρεύσεως. Διατὶ νὰ ἀναμείνωμεν; Μίαν ἐξήγησιν εὑρίσκομεν, εἰς τὴν ἀναπτυχθεῖσαν ἀπὸ τὸν κ. Κουμάνταρον καὶ κ. Κακουλίδην πολιτικὴν τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως τοῦ νομίσματος, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι υἱοθέτησε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἴσως διὰ νὰ υἱοθετήσῃ ταύτην διότι ἐγοητεύθη ἀπὸ τὴν φράσιν ὅτι ἡ σταθεροποίησις ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν τοῦ νομίσματος. Κανὲν Κράτος δὲν ἐφήρμοσε τὴν πολιτικὴν ταύτην. Ἐπεχείρησεν ἡ Δανημαρκία νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν ταύτην καὶ ἐντὸς δύο ἡμερῶν οἱ βαθμιαῖοι σταθμοὶ τῆς ἀναμονῆς παρεσύρθησαν ὡς πτίλα ἀπὸ τὴν ὑποτιμητικὴν κερδοσκοπίαν καὶ ἀποτέλεσμα ἦτο ἡ ἀπότομος μετάπτωσις. Τὴν ἰδέαν τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως ἔτρεφε καὶ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐνθυμεῖσθε τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἰταλίας, ἀλλ’ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς ἰδέας ταύτης ἦτο ἡ φοβερὰ κρίσις ἡ ὁποία ἐπῆλθεν, ἥτις ὀλίγον δεῖν παρέσυρε καὶ τὸ καθεστὼς τῆς Ἰταλίας, ἐὰν τοῦτο δὲν εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ κάμῃ στροφὴν καὶ νὰ καθηλώσῃ τὸ νόμισμα διὰ τῆς σταθεροποιήσεως εἰς τὰ 92. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ποτὲ ἐσκέφθησαν ἐν Γαλλίᾳ νὰ ἐφαρμόσουν τὴν πολιτικὴν ταύτην, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐτόλμησαν νὰ τὴν ἐξαγγείλουν, διότι τοιαύτη ἐξαγγελία τῆς πολιτικῆς τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως ἀπετέλει καταστροφήν. Τί θὰ γίνῃ ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἐξαγγελίας τῆς πολιτικῆς ταύτης ἐν Ἑλλάδι; Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς θὰ μεταβληθῇ εἰς χαρτοπαίγνιον καὶ θὰ ὑπάρχῃ μεγάλη προσφορὰ συναλλάγματος χωρὶς νὰ ὑπάρχουν ἀγορασταί. Καὶ θὰ συρρεύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρος ἡ διεθνὴς κερδοσκοπία καὶ τὸ νόμισμα θὰ ἔλθῃ εἰς ἐπίπεδα ὀλέθρια, τὴν δὲ ἑπομένην θὰ ἔχωμεν ἀκάθεκτον ἀνατίμησιν. Εἶναι συνεπῶς δυνατὸν εἰς τὰς διακυμάνσεις ταύτας νὰ ἀνθέξῃ τὸ νόμισμά μας; Ἡ πολιτική μας εἶναι ἡ ἀσφάλεια καὶ ἡ ἐγγύησις παντὸς τιμίως συναλλασσομένου. Καὶ ἐλέχθη μὲν ὅτι ἡ βαθμιαία ἀνατίμησις ἠδύνατο νὰ ὠφελήσῃ τὰς τάξεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πλάνη, διότι ἡ κρίσις ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἔχῃ ἄμεσον συνέπειαν καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων, οἵτινες θὰ στενάζουν ὑπὸ τὴν πτέρναν μιᾶς καταστροφῆς. Τὸ σύστημα ἡμῶν ὑπῆρξε σαφὲς ἀνέκαθεν καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ μᾶς προσπορίσῃ τὰ ἄμεσα καὶ ἀπώτερα ὀφέλη καὶ τὸ μόνον ἱκανὸν νὰ ἑδραιώσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κοινωνικῆς μας οἰκονομίας, ἡ δὲ ἑδραίωσις τῆς νομισματικῆς ἀξίας εἶναι ἡ ἀσφάλεια καὶ τὸ ἐχέγγυον πάσης εὐθηνίας εἰς τὸν τόπον. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς ἡμῶν τὸ ἔχετε ἤδη ὑπ’ ὄψει σας. Γνωρίζω πόσον εὐκόλως λησμονοῦνται αἱ παρελθοῦσαι καταστάσεις, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κάμω παραβολὴν τῆς σημερινῆς καταστάσεως μὲ τὴν προηγουμένην. Λέγω μόνον ὅτι πᾶσα ἔρευνα ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἡμῶν πείθει πάντα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνῆλθεν ἐκ τοῦ βαράθρου. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ὑπῆρξεν εὐκαιρία νὰ μὴ ὑπομνήσῃ τὰς δύο κεντρικὰς ἰδέας ὑπὸ τῶν ὁποίων κατέχεται, τὴν καθεστωτικὴν ἐκκρεμότητα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, καὶ ὅτι δι’ αὐτὸν ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα ἔρχονται εἰς δευτερεύουσαν μοῖραν. Ἔχει τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ καθεστωτικὸν ζήτημα δὲν ἐλύθη καὶ ὅτι ὁ χρόνος τῆς λύσεως πρέπει νὰ τίθεται ἐν γνώσει τῆς παρατάξεως εἰς ἣν ἀνήκει. Τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν παραμένει ἄλυτον. Ἐπίσης θεωρεῖ ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν πρέπει νὰ λυθῇ κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κόμματος αὐτοῦ. Ταῦτα τὰ ἔθιξα ἐν παρέργῳ διότι δὲν θὰ ἐπεθύμουν μία μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς νὰ προσηλωθοῦν εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἀντιλήψεις. Διότι, ἐὰν αἱ ἀπόψεις αὗται καὶ μόνον τοὺς ἀπασχολοῦν βεβαίως καὶ ἡ σταθεροποίησις καὶ τὸ ἰσοζύγιον εἶναι ἐπιζήμια: ὄχι ὅμως διὰ τὸν τόπον ἀλλὰ διὰ τὰς ἀπόψεις των. Ἐὰν αἱ ἀπόψεις αὗται ὀφείλουν νὰ ἀποτελοῦν τὴν ἀπασχόλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρέπει τότε καὶ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ θεωρεῖται ἐπιζήμιον, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη οἰκονομικὴ βελτίωσις τοῦ τόπου. (Θόρυβος ἐν τῇ αἰθούσῃ). Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις σας, ἀλλ’ ἂς μὴ ἐξουδετεροῦτε τὰς δυνάμεις σας εἰς τὰς ἀντιλήψεις ταύτας, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ παράσχετε τὴν συνδρομήν σας εἰς τὰ ζητήματα τοῦ τόπου. Εἰς τὴν Γαλλίαν πρὸ δύο ἐτῶν ὑπάρχει ἕνωσις κομμάτων διϊσταμένων πρὸς ἄλληλα, ἴσως περισσότερον παρ’ ὅσον διϊστάμεθα ἡμεῖς καὶ ἡ συνεργασία αὕτη διανύει ἤδη τὸ τρίτον ἔτος της. Καὶ ἔχομεν καὶ τὸ παράδοξον φαινόμενον, ἡ συνεργασία νὰ παρατείνεται καὶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἡμεῖς τοιαύτας αὐτοθυσίας δὲν ζητοῦμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἡ ἔστω καὶ παθητικὴ συμβολὴ εἰς τὴν ἐπιχειρουμένην ἐξυγιαντικὴν προσπάθειαν. Λέγω ὅμως ὅτι καὶ οἱανδήποτε ἀντίστασιν καὶ ἂν εὕρωμεν θὰ ἐπιχειρήσωμεν νὰ τελειώσωμεν τὸ ἔργον ἡμῶν, διότι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι διὰ τῆς χειρός μας νὰ ὑπογράψωμεν τὴν χρεωκοπίαν καὶ καταστροφὴν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτει τὰς κάτωθι δηλώσεις τροποποιήσεως τοῦ ὑπὸ ψήφισιν πρ)σμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1927–28 (ἀναγινώσκει). Πρ)σμὸς ἐξόδων Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Κεφ. 14 δὶς Ἄρθρον 1. Ποσὸν διαθέσιμον πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν πιστώσεων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, αἵ τινες ἤθελον εὑρεθῇ ἐν ἀνεπαρκείᾳ.

Προσθέτων ὅτι κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἡ ἐν τῷ ὑπὸ ψήφισιν πρ)σμῷ ἐμφανιζομένη διαφορὰ ἐσόδων ἀπὸ τὰ ἔξοδα

Ἡ ζητουμένη αὔξησις τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τῆς πιστώσεως διὰ τόκους δανείου ἀνταλλαξίμων καὶ τὴν ἀναπλήρωσιν τῆς πιστώσεως διὰ τὴν εἰς μετρητὰ πληρωμὴν τοῦ ⅒ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων μὲ τὰ ὁποῖα θὰ πιστωνόμεθα ἐκ τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἀνταλλαγῆς, ὡς καί τινων ἄλλων πιστώσεων. Ἐπίσης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων καὶ εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1928–29».

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀντίθεσις τῶν ἰδεῶν εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα εἶναι φυσική, τοῦτο δὲ ἀκριβῶς ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Καὶ δὲν παρεξενεύθην καθόλου δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντικρούων ὅσα ἐγὼ εἶπον. Καὶ δὲν θ’ ἀνηρχόμην ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἀπεμακρύνετο τόσον εὐκόλως, γεγονότων καὶ γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ ἀνεπτύχθησαν. Εἰς μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε χθές, διακόπτων με, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ἐγὼ ὡμίλουν περὶ τοῦ σημαντικοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἕνεκα τοῦ συστήματος τῶν δύο ποιοτήτων ἄρτου, ὅπερ ἐφήρμοσα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ εἶπεν ὅτι οὐδὲ ὀβολὸς εἰσήχθη, διότι τὸ σύστημα δὲν ἐφηρμόσθη. Δὲν ἐπρόσεξα ἀκριβῶς τὴν ὥραν ἐκείνην, ἀπασχοληθεὶς ὑπό τινος βουλευτοῦ, διότι θὰ ὑπεμίμνησκον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ σύστημα ἐφηρμόσθη ἐπὶ 5 περίπου μῆνας, ἐμοῦ ὑπουργοῦντος, ὥστε δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀκριβείᾳ, εἰπὼν ὅσα εἶπε.

§36Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομ.). Εἶναι ἡ ἐντύπωσίς σας ἐσφαλμένη. Τὰ πρακτικὰ λέγουν τί εἶπον. Εἶπον ὅτι δὲν ἔμεινεν ἐν ἐφαρμογῇ ἡ διαρρύθμισις αὕτη καὶ ὅτι οὐδὲ πολλοστημόριον ἐκ τῶν 200 ἑκατομ. εἰσῆλθε.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπορῶ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, πῶς θέλετε καὶ τοὺς λόγους σας νὰ μεταβάλητε. Λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διϊσχυρίσθη ὅτι ἐκ τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ τῶν 200 ἑκατομ. οὐδὲ πολλοστημόριον εἰσήχθη εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, διότι τὸ σύστημα τῶν δύο ποιοτήτων ἄρτου δὲν ἔμεινεν ἐν ἐφαρμογῇ. Καὶ ἐγὼ λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἰσήχθη ὅλον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον συνεκομίσθη κατὰ τὴν πεντάμηνον ἐφαρμογήν του. Καὶ ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, ἐὰν ἐγὼ εἶμαι ἐν ἀκριβείᾳ, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν, διότι τὰ γεγονότα βοῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι περιττὴ ἡ ἀπάντησις. Θὰ κάμω ἤδη μερικὰς παρατηρήσεις καὶ διὰ σχετικὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶπε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς ὅλα, εἰς ὅσα ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀγόρευσιν, διότι θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μνείαν μιᾶς ἐκτεταμένης ἀγορεύσεως καὶ δὲν ἐπιθυμῶ καθολοκληρίαν νὰ πράξω τοῦτο. Θὰ εἴπω μόνον σχετικὰ τινα πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Δὲν ὡμίλησα περὶ τῶν οἰκονομιῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, διότι εἶπον διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ἀνεξαρτήτως οἱωνδήποτε ἄλλων περιστατικῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς διὰ νὰ ἰσορροπήσῃ ἐχρειάσθη καὶ φορολογίαν τινὰ καὶ οἰκονομίας. Δὲν θέλω ἐπίσης νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς ἐφαρμοσθείσης καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων, διότι τὴν ὁμοίαν εὐθύνην, ἣν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν αὐτὴν φέρω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Ἐδικαιολόγησα μάλιστα εἰπών, ὅτι καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀτέλειά τις εἴτε πρὸς τὸ ἓν εἴτε πρὸς τὸ ἄλλο μέρος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἶχε πάρα πολλὰ προβλήματα ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὥστε νὰ μή τῆς παρέχεται ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς καλυτέραν τακτοποίησιν τῶν οἰκονομιῶν καὶ πρὸς ρύθμισιν τῶν φορολογιῶν. Οὐχ ἧττον προχωρῶν εἶπον καὶ χθές, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν μείζων πίστις καὶ μείζων προσοχὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν οἰκονομιῶν νὰ ἔφερε καλύτερα ἀποτελέσματα. Τοῦτο δέ, τὸ ὁποῖον ἔλεγον χθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω σήμερον, ἔρχεται νὰ πιστοποιήσῃ δι’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προαναγγέλλων εἰς ἡμᾶς ἐνταῦθα, ὅτι εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν θὰ ἐπιφέρῃ μείζονας οἰκονομίας.

§38Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Νέας.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μείζονας. Ἅμα προσθέσητε τὰς νέας εἰς τὰς πρώτας, ἔχετε μείζονας. Ἁπλούστατα. Καὶ ἐὰν ἔκαμα μίαν σύστασιν, διότι περὶ συστάσεως πρόκειται, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι μείζονα πρέπει νὰ ἐντείνῃ εἰς τοῦτο τὴν προσοχήν του, τοῦτο τὸ ἔκαμα διότι ἐκ διαφόρων δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ ἔκαμε, νομίζω ὅτι ἢ δὲν ἔχει ἢ δὲν ἐμπνέει εἰς τὸν κόσμον τὴν πίστιν ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ τοῦτο δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀρνηθῇ ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἦτο ἀκριβές, διότι καὶ ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐπανέλαβε τὰ αὐτὰ περὶ τοῦ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν, προσεπάθησε δὲ μόνον νὰ δικαιολογήσῃ ὅτι ὅσα εἶπε περὶ τοῦ μὴ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν τὰ εἶπεν, εἴτε διὰ νὰ καλύψῃ τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ διὰ ποῖον ἄλλον λόγον. Ἐν τούτοις, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγε ταῦτα, εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἐγένα καὶ ἐνέπνεεν εἰς τὸν κόσμον τὴν ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν, διότι ὁ κόσμος δὲν ἐπείθετο. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προχωρῶν, διὰ νὰ ἀναπτύξῃ πόσον κῦρος εἶχε τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον ὑπετέθη ὅτι δὲν συνεμερίζετο σύσσωμος ἡ Κυβέρνησις, δὲν συνεμερίζοντο δηλ. πάντα τὰ μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Κυβέρνησιν, ἀνέφερεν ἐνταῦθα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν προδικασίαν τὴν γενομένην ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ περὶ τοῦ τρόπου τῆς καταρτίσεως τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προέβη εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῆς διαδικασίας ταύτης, ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι καὶ ἐκ τῆς διαδικασίας προκύπτει ὅτι δὲν ἐπίστευεν ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν, διότι εἶχε λησμονήσει ὅτι ὅτε συνίστα τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομιῶν, ἔλεγεν ὅτι τὴν συνίστα ἵνα καταδείξῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ οἰκονομίαι αὗται καὶ ἵνα πεισθῶσι περὶ τούτου οἱ ἔξωθεν φωνασκοῦντες περὶ τοῦ δυνατοῦ αὐτῶν.

§40Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα;

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑμεῖς μάλιστα. Δὲν δύναμαι νὰ συντάσσω πρωτόκολλα διὰ τὰ λεγόμενά σας.

§42Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δύνασθε ὅμως νὰ συντάσσητε ἀνακρίβειας. Ἔχετε τὴν συνήθειαν ν’ ἐπικαλῆσθε πράγματα τὰ ὁποῖα ἄλλος δὲν εἶπε. Κάθε ὁμιλίαν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὴν φέρετε ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς φέρετε ταῦτα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσω.

§44Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὰ διαψεύδω κατηγορηματικῶς.

§45Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι.

§47Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἐπιτρέπει, διότι δὲν τὸν συμφέρει.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω τοῦτο: δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν προδικασίαν τῶν γενομένων ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὅταν σεῖς τὴν φέρετε, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ ὅ,τι ἐκεῖ ἐγένετο καὶ ἐὰν θελήσητε νὰ βοηθήσω τὴν μνήμην σας, σᾶς φέρω τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε καὶ ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, λησμονεῖτε τὰ πράγματα ταχέως.

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἐλησμόνησα ποτὲ πράγματα οὐσιώδη. Θέλετε μάλιστα νὰ σᾶς προσδιορίσω κατ’ ἀκρίβειαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλετε;

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε (θόρυβος).

§51Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὁποῖον παρετήρησα σχετικῶς πρὸς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν, δὲν γνωρίζω δικαίως ἐκ ποίας προκαταλήψεως ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸ ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ οὐδέποτε ἐφαντάσθην καὶ πρὸ παντὸς δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τοῦ ὁποίου συνειργαζόμην, ὅτι δηλαδὴ εἰκονικῶς συνέστησε τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομιῶν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν εἶχε πίστιν ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τῶν οἰκονομιῶν καὶ διὰ τοῦτο ἐπίστευεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἔπρεπε νὰ συγκροτηθῇ διὰ νὰ πιστοποιηθῇ τὸ περιστατικὸν ὅτι δὲν εἶνε εὔκολοι αἱ οἰκονομίαι. Οὐδέποτε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διενοήθην νὰ σᾶς ἀποδώσω ὅτι ἐκάμετε πρᾶξιν εἰκονικὴν τρόπον τινά, διὰ νὰ πλανηθῇ ἡ κοινὴ γνώμη, διότι ἐὰν τοιαύτην εἶχον ἰδέαν περὶ τῆς πράξεως ἐκείνης, θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ ἀξιόμεμπτος διότι τὴν πρᾶξιν ἐκείνην συνυπέγραψα καὶ ἐγὼ καὶ ἀποτελεῖ πρᾶξιν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν θὰ προχωρήσω ἐπὶ ὅσων παρατηρήσεων ἔκαμε σχετικῶς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῶν οἰκονομιῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ ἀποδοθῇ ἰδιαιτέρως εὐθύνη πρὸς τοὺς συναδέλφους του περὶ τῆς ἐκτελέσεως. Καὶ ἀληθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν καὶ μᾶς συνίστα νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, ὥριζε μάλιστα καὶ τὰ ποσὰ α, β, δι’ ἕκαστον Ὑπουργόν. Ἀλλὰ τοῦτο ἦτο σύνθημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐδυσχεραίνετο πᾶν ἔργον οἰκονομίας, διότι λέγω ὅτι ἐὰν, μετὰ πλήρους πεποιθήσεως, ἐβαίνομεν ἐὰν εἴχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνωσι κατ’ αὐτὸν τὸν χρόνον αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι ἀπῄτουν μείζονα χρόνον, διαρρυθμίσεως ὑπηρεσιῶν διαφόρων διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπήρχοντο αἱ οἰκονομίαι. Ἀποτέλεσμα δὲ τοῦ ἀμελετήτου τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ σύστημα οἰκονομιῶν εἶναι ὅτι καὶ ἐκεῖναι αἱ οἰκονομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐξετελέσθησαν, ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡμολόγησεν ὅτι δὲν ἐφηρμόσθησαν. Καὶ δὲν ἐφηρμόσθησαν βεβαίως αἱ οἰκονομίαι αἱ ὁποῖαι ἀφεώρων τὰς συντάξεις τῶν παθόντων, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰθισμένοι νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν ὡς παθόντες, ἀδιάφορον ἂν κακῶς, δὲν ἠδύναντο τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ στερηθῶσιν αὐτῆς χωρὶς νὰ ἔχωσι μίαν βεβαίαν πρᾶξιν ἐκ τῆς ὁποίας νὰ ἀπεδεικνύετο ὅτι κακῶς ἐλάμβανον ὅ,τι ἔλαβον. Καὶ ἐνθυμεῖσθε κατὰ ποῖον κάκιστον τρόπον ἦλθεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα ἐκεῖνο τῆς οἰκονομίας, ὅτι πρὸς στιγμὴν ἔπαυσεν ἡ παροχὴ ὅλων τῶν συντάξεων καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καλῶς ἐλάμβανον καὶ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ λαμβάνωσι καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπεδεικνύετο ὅτι κακῶς ἔλαβον. Εἴχομεν μίαν ἐξέγερσιν, ἡ ὁποία ἴσως θὰ ἀπέβαινε καὶ εἰς πολλὰς παρεκτροπάς, ὡς ἐκ τοῦ ἀκαταλλήλου τοῦ συστήματος τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐζητήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ οἰκονομία ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξήγειρε δικαιουμένους καὶ μὴ δικαιουμένους. Ἦτο συνεπῶς πεπρωμένον νὰ ματαιωθῇ ἡ οἰκονομία ἐκείνη. Τὸ ζήτημα εἶναι τί ἔκτοτε ἐνεργήθη διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ποῖοι εἶναι οἱ κακῶς λαμβάνοντες συντάξεις, ἵνα μὴ ἐξεγείρωνται οἱ δικαίως λαμβάνοντες.

§53Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐξακολουθεῖ σύντονος ἡ ἐκκαθάρισις.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἦλθε ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπαίτιος μιᾶς δευτέρας ματαιώσεως τῆς οἰκονομίας ἦτο ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Λυποῦμαι ὅτι δὲν παρευρίσκεται τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς τὸ εἶχεν ἤδη εἴπῃ διατί δὲν ἐγένετο ἡ οἰκονομία ἐκείνη, ὁπότε δὲ θὰ ἀσχολῆτο ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλή. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον πολὺ ἀπησχόλησεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν δύο Ἀστυνομιῶν. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη μετὰ τόσης θετικότητος ὥστε νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐφαρμογή της, ἀδιαφόρως ἐὰν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις. Ἀλλ’ ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, εὐθὺς ἀμέσως ἀνεχωρήσατε διὰ Γενεύην. Καὶ σᾶς πιστοποιῶ ἐπισήμως, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ὁποῖον ἀπετάθην, καὶ νομίζω ὅτι δὲν τὸ ἀγνοεῖ καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ἐνταῦθα τότε παραμένων, μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης νὰ γίνῃ ἐν ἀπουσίᾳ τῶν δύο μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα μετέβησαν εἰς Γενεύην.

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ ἀπόφασις εἶχε ληφθῆ. Ὥστε δὲν σᾶς ἠμπόδιζεν ἡ ἀπουσία τῶν δύο Ὑπουργῶν.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζητε τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ κ. Παπαναστασίου πάντως θὰ ἐνθυμεῖται.

§57ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπενέβη.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπόφασις πρὶν ἐπανέλθωσιν οἱ δύο ἀπουσιάζοντες ὑπουργοί.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Πρὶν ἀναχωρήσωμεν εἴχομεν λάβει τὴν ἀπόφασιν.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ὅταν ἐπανήλθατε, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἠρωτήσατε, ἔχοντες τὴν διαχείρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, πῶς δὲν ἠρωτήσατε διατί ἐπεβράδυνεν ἡ ἐφαρμογή;

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Διότι ἤρχισεν ἡ Κυβερνητικὴ κρίσις.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴχατε καιρὸν προηγουμένως. Ὅταν ἐπανήλθατε σεῖς ἐμεσολάβησεν διάστημα δύο ἢ τριῶν περίπου μηνῶν, καὶ ὅταν ἐπανήλθατε καὶ διελύθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, σεῖς ὑπεύθυνος διαχειριστὴς τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠρωτήσατε τοὐλάχιστον διατί ἡ οἰκονομία αὐτὴ ἡ ἀποφασισθεῖσα δὲν ἐξετελέσθη. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἔκτοτε ἐπράξατέ τι. Πάντως ἑπτὰ ἤδη μῆνες ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως παρῆλθον, ἀλλ’ οὔτε σήμερον πράττετέ τι πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Καὶ γνωρίζετε καὶ σεῖς καθὼς γνωρίζει πᾶς τις ἐνταῦθα, διὰ τίνα λόγον δὲν λύεται τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ γνωρίζετε κάλιστα. Μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ εὕρετε αἴτιον τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δὲν φέρει οὐδεμίαν εὐθύνην καὶ ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἀντιπολιτευθῇ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφρόντισε κατὰ πάντα τρόπον, ἵνα μὴ γεννηθῇ οὐδεμία ἐν τῇ ἔξω ἀνησυχία. Αὐτὰ εἶναι ποὺ δὲν ἐφηρμόσθησαν. Τὰ αὐτὰ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τῶν 7,000,000, ἀδιαφόρως ἂν διεφώνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκπαίδευσιν. Διότι, ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἦτο Ὑπουργός, ἀλλὰ δὲν προέβη. Τί ἐπράξατε σεῖς κατὰ τὸ θέρος, ἀφοῦ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπεχώρησεν; Διατί δὲν κατηργήσατε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθησαν, ὥστε, ἐὰν ὑφίσταται ἡ μείωσις, νὰ ὑφίσταται μόνον διὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπῆρχεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις; Διατί δὲν τὸ ἐκάματε ὕστερα, ποὺ εἴχατε πλήρη τὴν ἐλευθερίαν; Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ εὐθύτης ἀπαιτεῖ καὶ σεῖς νὰ εἴπετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ χθὲς τὴν ἑσπέραν εἶπον, δηλ. ὅτι ἦσαν δυσχέρειαι πολλαί, ποικίλλαι, ὅτι ἦτο ὁ χρόνος ὀλίγος διὰ τὰ πολλὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Κυβέρνησις. Ἦτο δὲ καὶ ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις τοιαύτη, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπεν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τῆς βουλήσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἐνεργήσωσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μέτρα πλέον ἀπαραίτητα δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι. Θὰ ἠδύνασθε νὰ εὕρετε ἐπαρκῆ τὴν δικαιολογίαν καὶ περαιτέρω προχωρῶντες θὰ ἠδύνασθε νὰ σύρετε τὴν μάχαιραν μέχρις ἐκεῖ ποὺ ἔπρεπε. Καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος, Κύριοι, νὰ ἀναιρέσω καὶ ἄλλας τινὰς παρατηρήσεις μὴ συμφωνούσας πρὸς τὴν ἀγόρευσίν μου, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ταύτην τὴν ἑσπέραν. Ὄτι δῆθεν ἐγὼ υἱοθέτησα γνώμην ἐκδηλωθεῖσαν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τοῦ κ. Δεμερτζῆ, ὅτι οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν ἀντιφορολογικὴν πολιτικὴν διὰ τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τοῦ λόγου του τοῦ εἰσηγητικοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἂν ἀναγνώσητε τὸν λόγον μου θὰ ἴδητε ὅτι ὑμεῖς ἐθέσατε κατὰ μέρος τήν εὐθύνην ὅτι ἠσκήθη ἀντιφορολογικὴ πολιτική. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι περίεργον ὅτι καὶ σεῖς εἴχατε τὴν ἰδέαν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὡμίλησε περὶ τούτου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι σεῖς τὴν ἀπεδώσατε εἰς τοὺς ἀντιθέτους, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἐνησκήθη τοιαύτη πολιτική, ἐνησκήθη παρ’ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος κατεπλήξατε τὸν κόσμον, λέγοντες ὅτι δύο δισεκατομμύρια ἑξακόσια ἑκατομμύρια χρειαζόμεθα διὰ νὰ ἰσορροπήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Καὶ τὸ μὲν ἓν δισεκατομμύριον θὰ τὸ εὕρωμεν ἐξ οἰκονομιῶν, τὸ δὲ ἄλλο ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἑκατομμύρια πρέπει νὰ τὸ εἰσπράξωμεν ἐκ φόρων. Αὐτὴ ἡ ἀντιφορολογικὴ πολιτικὴ ἠσκήθη σᾶς εἶπεν ὁ κ. Δεμερτζῆς. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζω οὔτε τοῦτο, ἐὰν εἶναι ἐπαρκὴς λόγος, τὸ ὅτι ἠσκήθη ἀντιφορολογικὴ πολιτικὴ ὅπως τινὲς ὑπεστήριξαν χωρὶς νὰ τὸ ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, ἢ ὅτι ἡ ἀσθένεια ἀνωτέρου ὑπαλλήλου ἦτο δυνατὸν νὰ συνδράμῃ. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι καθῆκον ἔχετε, ὅταν βλέπετε ἐξέγερσιν τοιαύτην τοῦ λαοῦ ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς ἀκρότητας, νὰ μὴ ἀρκῆσθε εἰς διασταθμίσεις στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐπροτείνατε, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχουν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα τοὺς ἀποδίδετε, ἀλλὰ ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη, νὰ ἐξετάσητε βαθύτερον μήπως ὑπάρχουν ἄλλα αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν εἰς αὐτὴν τὴν καθυστέρησιν τοῦ φορολογουμένου πολίτου καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι οἱ λαοὶ δὲν ἐξετάζουν τὰς ἐφημερίδας. Δὲν δίδουν προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδρᾷ εἶναι ὁ εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος τὸν παρακολουθεῖ καὶ ὁ ὁποῖος θίγει τὸ θυλάκιόν του. Καὶ πρέπει εἰς τοῦτο, μὴ θέλων περισσότερον νὰ ἐπεκταθῶ, νὰ σᾶς εἴπω τί ἦλθεν καὶ σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Σᾶς εἶπε: Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ τὸν λαὸν τὸ ἔτος τοῦτο ἐζητήσαμεν ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἑκατομμύρια περὶ πλέον, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν νέαν φορολογίαν τὴν ὁποίαν εἰσεπράξαμεν ἐντατικῶς. Αὐτὸ εἶπον ἐγὼ καὶ αὐτὸ εἶναι γεγονὸς ὅτι περιπλέον ἐξήχθη ἐκ τοῦ θυλακίου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἑκατομμύρια δηλαδὴ ἐζητήσαμεν ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἑκατομμύρια καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε τὴν ἀντοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅταν τοῦ ζητᾶτε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν φόρων. Ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ καὶ πιστοποιῶ καὶ εἶναι πλέον παραδεδειγμένον παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς νέαν φορολογίαν. Ἡ νέα φορολογία εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιστοποίησε, καὶ ὁ κ. Εἰσηγητὴς πρὸ αὐτοῦ, ἐπίσης λεπτομερῶς ἀνέπτυξε. Ἡ νέα φορολογία λοιπὸν ἦτο μόνον 700.000.000, ἀλλὰ τὸ οὐσιαστικόν, τὸ οὐσιῶδες εἶναι ὅτι παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐζητήθησαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 1.600.000.000 προερχόμενα τὸ μὲν ἐξ ἐντατικῆς φορολογίας πρὸς εἴσπραξιν, τὸ δὲ ἐκ τῆς νέας φορολογίας. Καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον νὰ ἀναζητήσετε τὰ αἴτια ποῦ ὀφείλεται ἡ ἀντοχή, μήπως δὲν εἶναι ἐξ αὐτῶν ποῦ ὑποθέτετε. Ὁ δὲ διαδεχθεὶς ἐμὲ ἐπὶ τοῦ βήματος εἰδικώτερον ἐπέστησε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ περιστατικοῦ τούτου. Οὐδέποτε ἐγὼ εἶπον ὅτι υἱοθέτησα τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι ἡ ἀντιφορολογικὴ πολιτικὴ ἠσκήθη παρ’ ὑμῶν καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἰσεπράξαμεν. Καὶ ἔχω καθῆκον, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἀφήσω νὰ γεννηθῇ οὐδεμία πλάνη, περὶ τῶν ὅσων εἶπον. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ, ἐὰν εἶναι ὀρθά, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα, ὁσάκις μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία. Ἀλλὰ εἰς ἓν ἐπρόσεξα πάντοτε, νὰ μὴ εἶμαι ἀνακριβής, νὰ μὴ δίδω ἀφορμήν, ἐφ’ ὅσον μοῦ εἶναι δυνατόν, ἐφόσον ὡς ἄνθρωπος δυνατὸν νὰ πλανῶμαι νὰ παραστήσω τι ἄλλο, ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἀκριβῶς συνέβη. Δύο λέξεις θὰ εἴπω ἀκόμη περὶ τοῦ τελευταίου ζητήματος τῆς σταθεροποιήσεως, τὸ ὁποῖον τόσον ἀληθῶς εὐγλώττως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἀποκρούσω γνώμην, ὡς δῆθεν ὑποστηριζομένην ὑπ’ ἐμοῦ, τὴν ὁποίαν ὅμως οὐδέποτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπεστήριξα. Ἐγὼ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶπον ὡς εἰδικῶς, πρὸς τὴν νόμῳ σταθεροποίησιν, ὅτι ἡ νόμῳ σταθεροποίησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπῄτει προηγουμένως νὰ ἔχωμεν ἀσφαλὲς ἰσοζύγιον, καθὼς καὶ σταθερὸν καὶ ἰσοζύγιον τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Ταῦτα κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὑφίστανται. Ἐξ ὅσων εἶπον περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐξ ὅσων εἶναι γνωστὰ περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἰσοζυγίου, ταῦτα εἶναι λίαν ἐπισφαλῆ καὶ κατὰ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ κατὰ τὴν γνώμην ἡ ὁποία παρὰ πάντων ἡμῶν ἐξεδηλώθη, δὲν εἶναι δυνατόν, ἂν δὲν ὑπάρχουν αἱ δύο αὐταὶ προϋποθέσεις, νὰ προβῶμεν εἰς νόμῳ σταθεροποίησιν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν. Διότι ἂν προβῶμεν εἶναι κίνδυνος μέγιστος νὰ ἀποτύχῃ καὶ τὰ κακὰ τὰ ἐκ τῆς ἀποτυχίας θὰ εἶναι μεγάλα. Τοῦτο ἔπραξε καὶ πράττει ἡ Γαλλία, τοῦτο ἔπραξε καὶ πράττει ἡ Τσεχοσλοβακία, τοῦτο ἔπραξε καὶ πράττει ἡ Ρουμανία. Καὶ νομίζω ὅτι παρὰ πάντων ὑποστηρίζεται, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον καὶ θὰ ὑπομνήσω καὶ ἄλλα τινά, τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν καὶ δὴ ἐκεῖνα τὰ ποῖα σχετικῶς εἶπεν ὁ κ. Πουανκαρέ, ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Εἶπεν ἐκεῖνος ὅτι θὰ ἦτο καταδίκη, ἂν δὲν εἴχομεν ἰσοζύγιον τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, νὰ προβῶμεν εἰς σταθεροποίησιν, διότι τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς χειροτέραν κατάστασιν. Αὐτὸ εἶπεν ὁ Πουανκαρέ, τὸ ὁποῖον μετέφερα μάλιστα ἐκ τῶν γαλλικῶν εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας. Ὅπως σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἔχετε τὴν ἐναντίαν γνώμην ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, ὅπως γίνῃ ἡ σταθεροποίησις. Κανεὶς δὲν δύναται νὰ σᾶς ἀπαγορεύσῃ νὰ ἔχετε τὴν γνώμην αὐτήν. Εἰς τοῦτο δὲν ἐπιμένω. Ἐκθέτω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ πεισθῇ σήμερον ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ἀλλὰ κατὰ καθῆκον ἐκθέτω τὴν γνώμην μου. Τοῦτο σᾶς εἶπον, κ. Ὑπουργέ, καὶ δὲν εἶπον ἐγὼ ὅσα ἠθελήσατε νὰ μοὶ ἀποδώσητε ταύτην τὴν ἑσπέραν. Ἐπὶ πλέον εἶπον, ὅτι ὑγιὴς πολιτική, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν εἰς τὴν νόμῳ σταθεροποίησιν, ὄχι μόνον διότι δὲν ὑπάρχουν οἱ ὅροι οὓς σᾶς εἶπον, ἀλλὰ διότι ἔχομεν καθῆκον νὰ σταθεροποιήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, τῶν ὁποίων ἐμνήσθην διὰ τὴν νόμῳ σταθεροποίησιν καὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ προχωρῶσι τὰ γεγονότα ταῦτα καὶ νὰ ἐπιδράσουν ἐπὶ τῆς de facto σταθεροποιήσεως. Διότι ὅταν τὰ γεγονότα ταῦτα ἐξασφαλισθῶσι καὶ πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ νόμῳ σταθεροποίησις, θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ γεγονότα νὰ ἐπιδράσουν ἐνεργητικῶς ἐπὶ τοῦ νομίσματός μας, δεδομένου ὅτι οὐχὶ οἱ νόμοι καὶ αἱ ἰδέαι, ἐπὶ τοιούτων περιστάσεων, ἀλλὰ τὰ θετικὰ πράγματα δίδουν τὰ θετικὰ πορίσματα. Δὲν εἶπον ποτὲ ἐγὼ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς Δανιμαρκίας, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐπεκαλέσθητε, νὰ θέσωμεν κατώτερον ὅριον σταθεροποιήσεως. Εἶναι βεβαίως σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσε μία χώρα, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἀποκρουστέον, ἀλλ’ ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ σταθεροποιήσωμεν τὰ γεγονότα, διότι ἐκ τούτων καὶ μόνον ἐξαρτᾶται ἡ ἐπωφελὴς σταθεροποίησις. Θὰ ἐπιδράσουν ταῦτα ἐπίσης καλῶς, ἴσως καὶ καλύτερον διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ νομίσματός μας. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν οὐδένα λόγον νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν νόμῳ σταθεροποίησιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ ἐπιδράσουν εὐεργετικῶς ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν νομίσματος. Διότι ἐὰν σπεύσωμεν, εἶπα καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ ταύτην τὴν ἑσπέραν, χωρὶς νὰ ἀσκηθῇ ἡ ἐπίδρασις ἡ ἐνεργητικὴ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν σταθεροποίησιν, εἶναι κίνδυνος διὰ τῆς ἐπερχομένης διὰ τοῦ νόμου σταθεροποιήσεως νὰ καταδικάσωμεν τὸ νόμισμα ἡμῶν εἰς μίαν Ἐθνικὴν χρεωκοπίαν καὶ νὰ ἐπιφέρωμεν καὶ ζημίας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐστηρίχθησαν ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος. Τί σᾶς ἐμπόδιζε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σταθεροποιήσητε αὔριον τὴν δραχμὴν μὲ τὴν τιμὴν τῆς λίρας εἰς 375; Ἀφήσατε πρῶτον νὰ ἐνεργήσῃ ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐπέρχεται διὰ τῆς βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, ἵνα ἴδωμεν μὴ ἡ τιμὴ τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος εἶναι καλλυτέρα αὔριον. Διότι ἂν σταθεροποιήσωμεν διὰ τοῦ νόμου μίαν τιμήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κανονική, βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ χρεωκοπία. Ταῦτα, κ. Ὑπουργέ, καὶ δὲν εἶπα τίποτε ἐξ ὅσων σεῖς μοῦ ἀποδίδετε. Κατέληξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θεωρήσῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὅτι δὲν προσέφερε συνδρομὴν εἰς τὰ ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβεν τὴν ἐντολὴν παρὰ τοῦ λαοῦ, διότι εἶναι ἐσφηνωμένον εἰς δύο ἰδέας, εἰς τὴν τοῦ καθεστωτικοῦ ζητήματος καὶ εἰς τὴν τῶν ἐκλογῶν δι’ ὡρισμένου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα προσέφερεν ἢ μὴ ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, μολονότι ἔχει τὰς ἰδέας αὐτοῦ, θὰ τὸ κρίνῃ ὁ λαός. Σεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἔχετε νομίζω λόγον γιὰ νὰ διατυπώσετε τοιαύτην κατηγορίαν. Θὰ κριθῇ αὔριον παρὰ τοῦ λαοῦ, ἐὰν παθητικὴν μόνον συμβολὴν παρέσχεν ἢ ποίαν ἐνεργητικὴν ἐνεργητικωτάτην συμβολὴν παρέσχεν εἰς τὴν κατάστασιν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Καὶ θὰ κριθῇ αὔριον, ἐὰν ἄνευ τῆς ἐνεργείας τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴμεθα εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον, θὰ κριθῇ, ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐχόμενον τῶν ἰδεῶν του, διότι τοῦτο εἶναι ἀρετὴ ἑνὸς Κόμματος, εἶναι ἀρετὴ ἑνὸς πολιτικοῦ νὰ μὴ πετᾷ τὰς ἀρχάς του, ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐπαναλαμβάνω, ἐχόμενον τῶν ἰδεῶν του καὶ τῶν ἀρχῶν του δὲν ἔστεργεν ὑφιστάμενον μίαν, οἵαν αὐτὸ ἔκρινεν, θυσίαν νὰ συμπράξῃ εἰς τὴν κατάρτισιν μιᾶς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἦτο ἡ μόνη ὑπὸ τὰς περιστάσεις ἐκείνας ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐξαγάγῃ τὴν Χώραν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὴν ὁποίαν διετέλει, θὰ κριθῇ, λέγω, ἐὰν θὰ ἐπετύγχανε τοῦτο. Δὲν ἔπραξε τίποτε, Κύριοι, ὑπὲρ ἡμῶν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Δὲν αἰσθάνομαι ὅσον δήποτε καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐκείνης ἐζημιώθη τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὡς Κόμμα, δὲν αἰσθάνομαι ὅτι ὑπέστη τοῦτο καμμίαν θυσίαν. Εἶμαι εὐτυχής, τοὐναντίον, ὅτι ἔπραξα κἄτι τὸ ὁποῖον ἦτο πρὸς ὄφελος τοῦ Ἔθνους, διότι τοῦτο ἦτο τὸ καθῆκόν μου, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον παντὸς πολιτικοῦ, νὰ τηρῇ τὰς ἀρχάς του ἐφ’ ὅσον συντελεῖ εἰς τὴν προαγωγὴν καὶ εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας. Καὶ ταύτην τὴν ἀρχὴν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔθεσεν ὡς βάσιν καὶ ὑπέστη θυσίας, διὰ τὰς ὁποίας θὰ γράψῃ διὰ μακρῶν ἡ ἱστορία (χειροκροτήματα).

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.) Ἐὰν ὁ κ. Συνάδελφος περιωρίζετο εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, δὲν θὰ ἠγείρετο κανὲν ζήτημα! Τὸ ζήτημα ἠγέρθη, διότι ἐπεξετάθην εἰς ἀνάλυσιν ὅλων τῶν λόγων ἐκείνων διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐγένετο ἡ ἐπέκτασις τῶν οἰκονομιῶν εἰς κλίμακα εὐρυτέραν καὶ ἡ ματαίωσις τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων αἵτινες ἀπεφασίσθησαν. Δὲν εἶχα καμμίαν ἀπολύτως τὸ εἶπα καὶ ἐξ ἀρχῆς, διάθεσιν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν σήμερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν οἰκονομιῶν θέματος τὸ ὁποῖον ἔκρινα ὅτι ἦτο ἐξηντλημένον ἐκ τῶν προηγουμένων πρὸς τὴν Βουλὴν δηλώσεών μου. Ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι μετὰ τὴν ἐξήγησιν τῶν κυριοτέρων ἀπόψεων τὰς ὁποίας ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀνέπτυξεν, εἶπεν ὅτι αἱ οἰκονομίαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν εἰς εὐρυτέραν κλίμακα, διότι κατὰ τὴν γνώμην του —ἔσπευσα νὰ προσθέσῃ, αἱ οἰκονομίαι χρειάζονται καὶ ἀπαιτοῦν πίστιν καὶ τῆς πίστεως αὐτῆς ἐστερήθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Βεβαίως ἔσπευσα νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὴν ἰδέαν τῆς τρωθείσης ἐπὶ τέλους δικαιοσύνης ἐναντίον ἑνὸς Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος πᾶσαν θυσίαν κατέβαλε καὶ προσπαθείας ὅπως μὴ ὑστερήσῃ τὸ ἔργον τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως οἰκονομιῶν. Ἐφρόντισα, λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅλην τὴν ἀλήθειαν, νὰ ἐκθέσω εἰς αὐτὴν ὅλα τὰ γεγονότα μετὰ πλήρους ἀκριβείας. Ὑπέμνησε τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον καὶ ἀνέφερεν, διὰ τοῦ ὁποίου ἔτεινε νὰ παραστήσῃ ὅτι τίποτε ἐγὼ δὲν ἔπραξα καταρτίσας τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐμπειρογνωμόνων. Τὴν κατήρτισα μόνον καὶ μόνον πρὸς τὸ θεαθῆναι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ παραστήσω ὅτι θέλω τὰς οἰκονομίας, ἀλλὰ πράγματι δὲν τὰς θέλω.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν ἐξακολουθήσετε μὲ αὐτὸ τὸ μέτρον ν’ ἀντικρούετε ὅσα ἀνέπτυξα, εἶμαι ὑποχρεωμένος, διότι δὲν ἔχω τὴν δύναμιν τῆς ἀντοχῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποχωρήσω.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Συνάδελφε, δὲν δύνασθε ν’ ἀπευθύνετε τοιαύτην μομφὴν ἐναντίον συναδέλφου σας. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε εἰς ἕναν ἀγορεύοντα ἀπὸ τοῦ βήματος ἀντίπαλόν σας, ἢ θ’ ἀποκαταστήσῃς τὴν ἀδικίαν, ἢ θὰ μὲ ἴδῃς ἐγκαταλείποντα τὴν ἕδραν αὐτὴν εἰς ἔνδειξιν ὅτι διαστρέφεται ἡ ἀλήθεια. Τοιαῦτα διλήμματα εἶναι ἄγνωστα εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ δέχομαι ἀπολύτως ἀλλὰ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ σᾶς διακόπτω.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελεῖ ἡ ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνάπτυξις τῶν ἰδεῶν προνόμιον μόνον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι θ’ ἀναπτύσουν τὰς γνώμας των μετ’ ἐμποδίων. Ἔλεγον, λοιπόν, κύριοι, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι ἐγὼ εἰς μίαν συνεδρίασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομιῶν τὴν ὁποίαν ἐσύστησα ὅτι δὲν εἶναι δυναταὶ οἰκονομίαι. Λέγων τοῦτο ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, μίαν ἀνακρίβειαν. Οὐδέποτε εἶπον ἐγὼ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὅτι συνέστησα τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομιῶν διὰ ν’ ἀποδείξω τὸ ἀδύνατον τῶν οἰκονομιῶν, διότι τότε ὅλαι αἱ κατόπιν προσπάθειαί μου θ’ ἀπετελοῦν μίαν προσπάθειαν ἀπολύτως κωμικήν, ἀπολύτως ἀνύπαρκτον, θὰ εὕρισκον δὲ πόλεμον ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν συνυπουργῶν μου. Ὑπάρχει ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀνέφερε καὶ τὸ γεγονὸς πρέπει ν’ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτῇ ἔννοιαν. Ὅταν συνέστησα τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐμπειρογνωμόνων διὰ νὰ μελετήσῃ καὶ προτείνῃ τὰς δυνατὰς οἰκονομίας περιέλαβον μεταξὺ αὐτῶν ἕνα πρόσωπον εἰδικώτατον, ἔχων ὡς ἐκ τῆς θέσεως αὐτοῦ, καὶ κῦρος καὶ αὐθεντίαν καὶ ἀπήχησιν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην. Τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο διὰ μιᾶς συνεχοῦς ἀρθρογραφίας ὑπεστήριζε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἀποκατάστασις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν ἔποψιν τῶν δαπανῶν εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1914 ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ περιορισμὸς τῶν ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων ἀπὸ 44.000 εἰς 14.000. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς ὅταν μοῦ ἐδήλωσε τὸ μέλος ἐκεῖνο τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐμπειρογνωμόνων ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔσπευσα μετά τινος ὠμῆς εἰλικρινείας νὰ τοῦ ὑπομνήσω ὅτι ὅταν λέγετε ἀπὸ πρόσωπον τοιοῦτον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1914 καὶ ἑπομένως ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὅριον τὸ 1914 δηλ. εἰς τοὺς 14.000 ὑπαλλήλους ὅταν λέγετε τοῦτο καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ κοινὴ γνώμη ἡμῶν ἐθίζεται μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ὑπάρχουν ἀργόμισθοι 28.000 καὶ ὅτι ὑπάρχουν δαπάναι περιτταὶ αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζω ποῦ ἀνέρχονται, δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀποστραγγίζουν τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ πράξῃ ἓν ἐκ τῶν δύο ἢ νὰ παραμείνῃ καὶ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ πεποίθησίς του αὐτὴ ἦτο ἀκριβής, ἢ νὰ παραμείνῃ καὶ πεισθῇ ὅτι εὑρίσκετο ἐν πλάνῃ, νὰ διακηρύξῃ τὴν πλάνην αὐτὴν εἰς τὸν λαὸν διότι ἦτο ἀδύνατον ἐξ ὅσον ὁ λαὸς ἐπίστευεν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ περιστείλωμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὰς δαπάνας, ἦτο ἀδύνατον νὰ πείσωμεν αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς νέας θυσίας. Αὐτὸ ἦτο τὸ γεγονός. Ἤθελον δηλαδὴ νὰ ἄρω μίαν παρεξήγησιν καὶ μίαν πλάνην ἡ ὁποία ἐνεσταλάζετο εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ εἰς αὐτὸν νοσηρὰ ἐντύπωσις. Εἶπον δηλ. ὅτι ἓν ἐκ τῶν δύο εἶναι δυνατὸν διὰ τὸ Κράτος, ἢ νὰ ζήσῃ μὲ τὸ ὅριον τῶν δαπανῶν τοῦ 1914 καὶ τότε πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1914, ἢ δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ, καὶ τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαφωτίσωμεν τὸν λαὸν καὶ νὰ μὴ τὸν διαβουκολῶμεν. Αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη παρατήρησις. Ἂν ἦτο ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὰς οἰκονομίας, ἀφίνω τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διατὶ αἱ οἰκονομίαι αὗται δὲν ἐπραγματοποιήθησαν; Εἶναι ἐν ἐντελεῖ ἀγνοίᾳ τοῦ ἐπεισοδίου τὸ ὁποῖον ἀνέφερα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν τῶν δύο ἀστυνομικῶν σωμάτων; Ἠρώτησεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος διατὶ λοιπόν, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν αἱ οἰκονομίαι μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος; Ἀλλ’ ἔχω ν’ ἀπαντήσω ὅτι αἱ δυσχέρειαι αἱ ὁποῖαι κατέστησαν ἀδύνατον τὴν πραγματοποίησιν τῶν οἰκονομιῶν εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, συγκεντρώσασαν ὅλας τὰς λαϊκὰς δυνάμεις, φαντάζεσθε ὅτι αἱ δυσχέρειαι αὗται δὲν ἀνέκυψαν πολλαπλάσιαι ἐπὶ τῶν διαδόχων ἡμερῶν καὶ δύνασθε...

§68Β. ΣΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνέφικτοι.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ δὲν τὸν κατηγορῶ διότι εἶπεν ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι ἀνέφικτοι· ἐγὼ τὸν κατηγορῶ διότι εἶπεν ὅτι αἱ οἰκονομίαι ὀφείλουν νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὴν πίστιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔλειψεν ἡ πίστις καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι αἱ δυσχέρειαι Κυβερνήσεως περιωρισμένου συνασπισμοῦ πολλαπλασιάζονται. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινεν ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυσκολώτερον νὰ γίνῃ ἐπὶ Κυβερνήσεως περιωρισμένης συμπράξεως. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἄπορον, οὔτε ἦτο ἄξιον ἐρωτήσεως διατὶ αἱ οἰκονομίαι κατόπιν ἐδυσχεράνθησαν ἔτι περισσότερον. Μὲ ἤλεγξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι δὲν ἀπέδωκα πιστῶς τοὺς λόγους του ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν, τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ περὶ τῆς νομισματικῆς ἐξυγιάνσεως, ὅτι ἀπέδωκα εἰς αὐτὸν τὴν ἰδέαν τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως καὶ ὅτι αὐτὸς οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην ἄποψιν, ἐνῶ διέψευδεν ὅ,τι πρὸ ἑνὸς λεπτοῦ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἰδέα ἡ ἰδική μου, ἡ ἰδέα πάντοτε τοῦ συναδέλφου, ἡ ἰδική μου ἰδέα εἶναι ν’ ἀφήσωμεν τὰ γεγονότα νὰ ἀκολουθήσουν τὸν δρόμον των. Καὶ ὁ δρόμος τῶν πραγμάτων βεβαίως δὲν θὰ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι εὐκταῖον νὰ φθάσῃ εἰς νέαν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος, ἐνῷ δὲν θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποκλείσωμεν τὴν βελτίωσιν τοῦ νομίσματος. Ἐὰν ἐκ τῶν γεγονότων ὑποστῇ τὸ νόμισμα βελτίωσιν, ὀφείλομεν τὴν βελτίωσιν αὐτὴν νὰ τὴν δεχθῶμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ συναδέλφου, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα τῆς βαθμιαίας ἐξυγιάνσεως. Τί ἄλλο εἶναι ἡ βαθμιαία ἀνατίμησις; Ἡ ἰδέα αὐτὴ εἶναι ὅτι τὸ συνάλλαγμα πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἔκθετον εἰς ὅλας τὰς συγκινήσεις καὶ προσβολὰς καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν τὴν μίαν ἡμέραν ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῆς πραγματικῆς καὶ ψυχολογικῆς καταστάσεως ν’ ἀνατιμᾶται καὶ τὴν ἄλλην ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν ἄλλων γεγονότων νὰ ὑποτιμᾶται; Ὄχι. Τὴν ἔννοιαν ταύτην ὑποθέτω ὅτι ἠννόει, ὅτι ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῶν εὐμενῶν γεγονότων θὰ ἔχωμεν μίαν βαθμιαίαν βελτίωσιν τοῦ νομίσματος. Ἀλλ’ ἡ βαθμιαία αὐτὴ βελτίωσις τοῦ νομίσματος ἐπιφέρει, ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἐπέφερε. Καὶ ἠρώτησε, διατὶ θέλετε ἀπὸ τοῦδε νὰ καταδικάσωμεν τοὺς κατόχους τοῦ χαρτονομίσματος εἰς μίαν ἀπώλειαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ, καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν γοητευτικὴν φρᾶσιν τοῦ κ. Συναδέλφου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν, τοῦ νομίσματος; Διατί θέλετε νὰ τοὺς καταδικάσωμεν, μίαν ἀπώλειαν; Ἂν ἦλθον τὰ γεγονότα καὶ ἡ ἱστορία μακρῶν ἐτῶν καὶ καθιέρωσε τὴν ἀπώλειαν ταύτην κατὰ τρόπον ἀναπότρεπτον, ἐδημιουργήθησαν αἱ νέαι οἰκονομικαὶ συνθῆκαι, ἐδημιουργήθη καὶ ἡ προσαρμογὴ τοῦ οἰκονομικοῦ βίου μὲ μίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν ὑπάρχουσαν πρὸ πολλοῦ. Διότι τὸ σταθερὸν ἐπίπεδον τοῦ νομίσματος, εἶναι ἐπίπεδον ὑπάρχον ἀπὸ πενταετίας, ἀνώτερον τῶν 500 δραχμῶν. Ὅλαι αἱ ἐργασίαι ἡμῶν, ὅλαι αἱ συνθῆκαι τῆς ζωῆς, ὅλοι οἱ ὅροι τῆς παραγωγῆς, πᾶσαι αἱ πράξεις καὶ συναλλαγαί, ἔχουν διαρρυθμισθῆ ἀκριβῶς εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦτο. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ἀπώλειαν τὴν ὑπέστησαν πλέον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ μεταβάλουν αὐτό, ζητοῦν νὰ κερδοσκοπήσουν. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν ἀπὸ τὰς τιμὰς καὶ ποῦ θέλετε νὰ τοὺς ἀνεύρωμεν; Θέλετε νὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν; Ὄχι· θὰ δημιουργήσωμεν κερδοσκόπους οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπομυζοῦν τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ. Θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ προσθέσω τοῦτο: ὅτι οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ μίαν τοιαύτην, ἀκατανόητον δι’ ἡμᾶς πολιτικήν, εἶναι αἱ τάξεις τῶν εὐπόρων, αἱ τάξεις τῶν δανειστῶν. Αὐτοὶ καὶ μόνον ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν, αἱ τάξεις τῶν δανειστῶν ἐπὶ ζημίᾳ ὅλων τῶν ἄλλων ἐργαζομένων τάξεων. Αὐταὶ θὰ ἴδουν διὰ μιᾶς τὰ εἰσοδήματά των αὐξανόμενα καὶ θὰ ἴδωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀφειλέται ποσῶν, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀντιστοιχοῦν πρὸς μίαν ἀξίαν, νὰ συντρίβωνται ὑπὸ τὸ βάρος τὸ νέον. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνατιμητικῆς πολιτικῆς, πολιτικῆς καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποβλεπούσης εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ὀλίγων, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν πολλῶν. Ἐν Γαλλίᾳ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ ἀφίσουν τὸ νόμισμά των ἔκθετον. Σᾶς εἶπον καὶ πρίν, ἔγινε μία ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ραγδαία καὶ ἔφθασεν εἰς ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὴν τιμὴν τῶν 250 καὶ κατῆλθε εἰς τὴν τιμὴν τῶν 164. Δὲν εἶχον τὸν χρόνον αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις νὰ ρυθμισθοῦν ἐπὶ βάσει τοῦ ἀνωτέρω ἐπιπέδου. Ἦτο δυνατόν, λοιπόν, καὶ ἐκεῖ νὰ φροντίσουν νὰ παγιώσουν τὸ νόμισμα αὐτῶν εἰς τὴν κατωτέραν τιμήν, διότι δὲν εἶχον οὐδὲν νὰ ζημιωθοῦν ἐκ τῆς κατωτέρας αὐτῆς τιμῆς. Δὲν ἐφαντάσθησαν ποτὲ τοιαύτην πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ τὸ ἐπροστάτευσαν τὸ νόμισμά των καὶ ὅταν ἔφθασε εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 123 δραχμῶν, πρὸς τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει ἡ προσαρμογὴ τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων, ἐσταμάτησαν ἀμέσως καὶ δὲν τὸ ἀφῆσαν τὸ νόμισμα αὐτῶν νὰ ἀνέλθῃ καὶ νὰ κατέλθῃ. Καὶ ἡ προσαρμογὴ τῶν οἰκονομικῶν μας σχέσεων ἔγινε σήμερον πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ ὑπάρχοντος νομίσματος, ἐπαναλαμβάνω, τιμὴν ὑπάρχουσαν ἀπὸ 15 ἐτῶν Θέλετε σήμερον νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν; Διότι ἀπὸ τότε ὅλαι αἱ τιμαὶ ἔχουν προσαρμοσθῆ καὶ ὅλαι αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις ἔχουν προσαρμοσθῆ πρὸς ἓν ἐπίπεδον ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἄνω τῶν 330 δραχμῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχουν ἀκόμη ἕνα λόγον νὰ ἐπιχειρήσουν μίαν ἀνατίμησιν, δηλ. νὰ προσπαθήσουν νὰ βελτιώσουν τὸ νόμισμά των, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν ὅλη ἡ μεσαία ἀστικὴ τάξις ὑπῆρξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι κάτοχος τίτλων καὶ χρεωγράφων τοῦ κράτους. Τὰ χρεώγραφα τοῦ Κράτους, οἱ τίτλοι καὶ αἱ ἀξίαι τοῦ Κράτους εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν εἶναι διαδεδομέναι εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις ὅσον εἰς τὴν Γαλλίαν. Εἶχε λοιπὸν τότε νὰ σκεφθῇ ἡ Γαλλία μήπως ἠδίκει μεγάλας λαϊκὰς μάζας, σταθεροποιοῦσα τὸ νόμισμα εἰς τιμὴν ἀνωτέραν τοῦ πραγματικοῦ ἐπιπέδου. Αὐτὰς τὰς σκέψεις εἶχε. Σεῖς ἔχετε ἕνα κάτοχον τίτλων τοιούτων, κάτοχον δηλ. ὁ ὁποῖος νὰ ζημιωθῇ; Ἔχομεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν διάδοσιν τῶν δημοσίων ἀξιῶν εἰς τὰς μεσαίας καὶ κατωτέρας τάξεις μας;

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ δύο ἀναγκαστικὰ δάνεια τὰ ἔχει ὁ λαός.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια δὲν ἀποτελοῦν τίτλους. Τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια ἀποτελοῦσι νόμισμα διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον περιῆλθεν ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα. Δὲν ἀπετέλεσαν ποτὲ δι’ ἡμᾶς, ὅπως ἀπετέλεσαν εἰς τὴν Γαλλίαν τοποθέτησιν τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἡ ἀγορὰ τῶν ἀξιῶν ἀποτελεῖ τοποθέτησιν, εἰς ἡμᾶς ἀπετέλεσε μίαν ἀνάγκην. Ἐκεῖνοι ὅμως οἱ ὁποῖοι ἀρχικῶς ἐζημιώθησαν ἐκ τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου δὲν εἶναι οἱ σημερινοὶ κάτοχοι τοῦ χαρτονομίσματος. Εἶναι ἄλλοι οἱ κάτοχοι καὶ θὰ δημιουργήσωμεν μίαν ὠφέλειαν ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄποψις αὐτὴ δὲν ἠμπόδισε τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποφασίζῃ καὶ ἀπὸ τοῦ νὰ τείνῃ εἰς τὴν νόμιμον σταθεροποίησιν. Διὰ νὰ ἴδητε ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ νόμιμος σταθεροποίησις, διὰ νὰ ἴδητε πόσον προσεκτικὸς ὀφείλει τις νὰ εἶναι εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀνατιμήσεως ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα γεγονός. Τὸ γεγονὸς τῆς Πολωνίας. Τί ἐγένετο εἰς τὴν Πολωνίαν; Εἰς τὴν Πολωνίαν ἐγένετο κατὰ τὸ 1924 μία σταθεροποίησις διὰ λόγους καθαρῶς τεχνικούς, διὰ τὸν ἀνταγωνισμὸν τὸν προκληθέντα ἐλλείψει ἐπαρκῶν καλυμμάτων καὶ ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τοῦ προκληθέντος μεταξὺ Ἐκδοτικῆς Τραπέζης καὶ μιᾶς ἰσχυροτάτης ἑτέρας ἐμπορικῆς τραπέζης, τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν κατορθώθη νὰ μονιμοποιηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ σὸλτ εἰς τὸ ὅριον τῶν 25 καὶ 22. Ὑπέστη μίαν πτῶσιν διαδοχικήν, ἡ ὁποία ἔφθασε τὴν τιμὴν τῆς λίρας εἰς 43½. Ἡ διαφορὰ δηλ. μεταξὺ τῆς ἰσοτιμίας τῶν 25 καὶ τῶν 22 καὶ τῶν 43 εἶναι ἕνα ἄνοιγμα 18 μονάδων. Δὲν εἶναι βεβαίως ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς ἕνα νόμισμα τὸ ὁποῖον ἐφθάρη καὶ ἔφθασεν ἀπὸ 25 δραχ. εἰς 400 καὶ 500 δραχ. Διότι ἕνα νόμισμα τοιοῦτον εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀνατιμήσεως. Ἔφθασε λοιπὸν ἡ τιμὴ τοῦ σὸλτ τότε εἰς 43½ κατὰ λίραν. Καὶ τώρα συνῆψε, καθὼς γνωρίζετε, ἓν μέγα δάνειον διὰ νὰ ἐπιχειρήσῃ μίαν νέαν, ἐπὶ ἀσφαλεστέρων βλέψεων, νομισματικὴν ἐξυγίανσιν. Ὑπάρχει τι ἁπλούστερον, εἰλικρινές; εἴπατέ μου! Ὅταν ἡ τιμὴ τῆς λίρας εἶχε 43½ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσιν ἀμέσως, ὅτι διατὶ νὰ κάθηνται καὶ νὰ χάνωνται εἰς σκέψεις. Τὸ ὀρθότερον εἶναι ἀπὸ 43½ κατόπιν τοῦ ἐφοδιασμοῦ τὸν ὁποῖον ἔκαμον νὰ φθάσουν τὴν τιμὴν τῆς λίρας εἰς 43½, νὰ ὁρίσουν τὴν τιμὴν εἰς 25 καὶ εἰς 22. Τί ἐγένετο;

§72Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Καὶ ἐκεῖ ἐπῆγε στὰ 400.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Νὰ σᾶς ἐπαναλάβω. Ἔγινε πρῶτα μία σταθεροποίησις εἰς τὴν Πολωνίαν, μὲ τιμὴν 25, 22, ἔγινε μία ὑποτίμησις εἰς τὴν τιμὴν τῶν 43½, πρόκειται ἤδη νὰ γίνῃ καὶ μία νέα ἀπόπειρα νομισματικῆς ἐξυγιάνσεως. Διετηρήθη ἡ αὐτὴ νομισματικὴ βάσις. Δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι ἐὰν ἀποκαταστήσωσι τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ 24, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ καταφύγωσιν εἰς ἄλλας ἐρεύνας τί νὰ κάμωσι. Ἔγινεν ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ ἐκεῖ, καὶ κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Καμερέρ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν παγκόσμιον αὐθεντίαν εἰς τὰ νομισματικὰ ζητήματα, τί ἀπεφασίσθη; Ἀπεφασίσθη ἡ ἀνατίμησις ἀπὸ τὰ 43 εἰς τὰ 25; Ὄχι. Ἀπεφασίσθη ἡ σταθεροποίησις εἰς τὰ 43½ διότι ἐθεωρήθη τὸ ἄλλο ριψοκίνδυνον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὸν τόπον. Καὶ θέλετε σεῖς νὰ ἀφήσωμεν τὸ νόμισμά μας ἔκθετον εἰς στιγμὰς τοιαύτας, ὅπως τὸ ἴδωμεν εἰς ραγδαίαν ὑποτίμησιν; Αὐτὴ εἶναι ἡ σταθεροποίησις καὶ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅταν σᾶς λέγω ὅτι ἔχετε τὴν πολιτικὴν τῆς βαθμιαίας ἀνατιμήσεως, δὲν παρεξήγησα οὐδόλως τὰς ἀντιλήψεις σας. Θέλετε τὸ νόμισμα νὰ τείνῃ εἰς τὴν βελτίωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται. Οὐδαμοῦ ἐπεχείρησαν τὸ ἀντίθετον, διότι οἱοσδήποτε καὶ ἂν τὴν ἠκολούθει θὰ ἀπέβαινεν εἰς βλάβην καὶ καταστροφὴν τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα).

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἐπιφυλαχθῶ εἰς ἄλλην περίστασιν νὰ δώσω τὴν δέουσαν ἀπάντησιν.

§75Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ὑπὸ πνεῦμα μεγαλειτέρας διαλλακτικότητος καὶ ὄχι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ὀξύτητος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον διεξήχθη τὴν ἑσπέραν ταύτην Διότι πάντες ἐν τῇ Βουλῇ, καθῆκον ἔχομεν νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως θέσῃ ἀσφαλεῖς τὰς βάσεις τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τῆς χώρας. Ὡραῖον παράδειγμα τῆς προσπαθείας ταύτης παρέσχεν ὁ Εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Πεσμαζόγλου, εἰς τὴν ἀνὰ χεῖρας ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις προϊὸν ἐπιστημονικῆς εὐσυνειδήτου ἐργασίας, χειραγωγοῦσα ἀληθῶς διὰ μέσου τοῦ Λαβυρίνθου, οἷος ὑπῆρξε πάντοτε ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμός, καθιστᾷ εὐχερὲς τὸ ἔργον καὶ τῶν ὁμιλούντων καὶ τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο ἑπομένως οὐσιώδης παράλειψις ἐκ μέρους μου νὰ μὴ ἐκφράσω τὰ θερμά μου συγχαρητήρια, ἀλλὰ καὶ τὰς θερμάς μου εὐχαριστίας πρὸς αὐτόν. Ὁ προϋπολογισμός, τοῦ ὁποίου τὴν ψήφισιν ἐπιζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἔχει ἐξαιρετικῶς εὐνοηθῇ ἀπὸ τὴν τύχην. Γνήσιον τέκνον ὄχι μόνον τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει πολιτικῶν ἀρχηγῶν, τῶν ἡγουμένων σήμερον τῆς μείζονος καὶ τῆς ἐλάσσονος ἀντιπολιτεύσεως, οὐδένα διατρέχει κίνδυνον νὰ δεχθῇ τὰ βέλη τῶν τελευταίων, συγκρατουμένων ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τῆς πατρότητος, καὶ μετὰ τὴν ἑκουσίαν ἢ ἀκουσίαν ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς στέγης, ὅσον καὶ ἂν ἡ ἀπομάκρυνσις αὕτη παρουσιάζει σήμερον δύσμορφον καὶ ἀτελὲς τὸ ἄλλοτε ὡραῖον κοινὸν τέκνον. Ἔχει ὅμως εὐνοηθῇ καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Διότι ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ἐξαιρετικῇ ἐπιεικείᾳ αὐτῆς, ἐπιεικίᾳ ἥτις μεταβάλλει αὐτὴν εἰς σῶμα ἐπιλῆσμον τοῦ προορισμοῦ της, ἐπέτρεψεν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, νὰ παρουσιάσῃ τὴν σημερινὴν εἰκόνα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προϋπολογισμὸς νὰ συζητῆται κατὰ τὸ τελευταῖον δεκαήμερον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ. Ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς ἀποτελῇ τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτικῆς μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν εἰς τὴν ἔγκαιρον κατάθεσιν καὶ ψήφισιν αὐτοῦ ἀποδίδει ὁ Καταστατικὸς χάρτης τόσην σημασίαν, ἀσφαλῶς τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφίσῃ ἀπαθῆ τὴν Βουλήν, δοθέντος μάλιστα ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος κατὰ τὰς ἐξαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως θέτει ἑδραίαν τὴν βάσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως τῆς Χώρας. Διότι θὰ ὁμολογῆτε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι συζήτησις προϋπολογισμοῦ, ἐκτελεσθέντος ἤδη κατὰ τὰ 23)24 οὐδεμίαν πρακτικὴν σημασίαν ἔχει, εἰμὴ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, ὅτι αὕτη δύναται νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν εἰς τὸν ἀρτιώτερον καταρτισμὸν προϋπολογισμοῦ τοῦ προσεχοῦς οἰκονομικοῦ ἔτους. Θὰ ἦτο ὅμως παράλειψις νὰ ἀφεθῇ ἄνευ διαμαρτυρίας ἡ ψήφισις προϋπολογισμοῦ, φέροντος ἔκδηλον τὴν σφραγῖδα τοῦ ἐμπειρισμοῦ, προϋπολογισμοῦ ὅστις συνετάχθη ὄχι μόνον κατὰ παράβασιν τῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιστήμης, ὄχι μόνον κατὰ παράβασιν θεμελειώδους Συνταγματικῆς διατάξεως, ὁριζούσης ὅτι οἱ πολῖται εἰσφέρουν εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀντοχῆς, ἀλλὰ καὶ κατὰ παράβασιν ἀκόμη τῶν προεκλογικῶν ἐπαγγελιῶν τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Πάντες οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ εἰς τὰ προεκλογικά των προγράμματα ἐχαρακτήρισαν τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τὸν εἰσαχθέντα ἐπὶ τῆς δικτατορίας Παγκάλου καὶ καταργηθέντα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ στρατηγοῦ Κονδύλη, ὡς φόρον καταθλιπτικὸν καὶ ὀπισθοδρομικὸν καὶ ρητὰς ἔδωκαν ὑποσχέσεις ὅτι ἂν ὁ λαὸς ἤθελεν ἐγκρίνει τὸ πρόγραμμά των, πρῶτον αὐτῶν μέλημα θὰ ἦτο ἡ διαρρύθμισις τῆς φορολογίας, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐκλείψουν αἱ ἄπειροι φορολογικαὶ ἀνισότητες καὶ τὰ βάρη νὰ μεταφερθοῦν ἐκ τῶν ἀσθενεστέρων ὤμων πρὸς τοὺς εὐρωστοτέρους, ἐκ τῶν δεινῶς πιεζομένων λαϊκῶν τάξεων πρὸς τὴν τάξιν τῶν πλουσίων. Καὶ ὅμως ὁ φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἐπεβλήθη, συμφωνούντων ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, ὅλοι δὲ οἱ ἐπιβληθέντες φόροι ἐβάρυναν τὰς λαϊκὰς τάξεις διὰ τῆς ἀποκλειστικῆς προτιμήσεως πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους, γενομένης ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Καὶ διὰ μὲν τὸ ζήτημα τῆς παραβιάσεως τῶν προεκλογικῶν ὑποσχέσεων τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν δὲν θέλω ἐπιμείνει ἐπὶ πολύ. Διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποφανθῇ τελικῶς πάλιν ὁ λαὸς κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἐὰν ἔθιξα τὸ ζήτημα τοῦτο τὰ ἔθιξα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνωστὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν δυσαρμονίᾳ πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἐντολὴ παρεβιάσθη ἀπὸ ὅλους μὲν τοὺς Πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ἀπὸ δὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Δημοκρατικῶν κομμάτων καὶ εἰς τὸ Πολιτειακόν, διότι παρὰ τὴν ρητὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ ζήτημα λελυμένον δι’ ἐπανειλημμένων ἐγκύρων λαϊκῶν ἐτυμηγοριῶν, ἐκ τῶν ὁποίων μάλιστα ἡ τῆς 7ης Νοεμβρίου 1926 οὐδὲν ἔδαφος συζητήσεως ἀφίνει διὰ καλῆς πίστεως συζητητάς, ἐδέχθησαν οὗτοι νὰ προέλθουν εἰς συζητήσεις ἀνακινήσεως, καὶ ὅτι ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς ἀπετέλει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἀποτελεῖ καὶ σήμερον τὸ ριζικὸν φάρμακον τῆς σημερινῆς νόθου καταστάσεως, ἐγκλειούσης τόσους κινδύνους καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐὰν ἔθιξα τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ἔθιξα διὰ νὰ τονίσω ἀκόμη μίαν φορὰν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅτι αἱ ἐξεγέρσεις αἵτινες παρετηρήθησαν ἐν Κρήτῃ καὶ Κερκύρᾳ δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ὑποκινήσεως τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐπιζητούσης νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι ἡ φυσικὴ συνέπεια τῆς δυσαρμονίας μεταξὺ κοινῆς γνώμης καὶ Βουλῆς καὶ τοῦ κλονισμοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ πρὸς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀντιπροσώπους αὐτοῦ. Ἐξετάζων τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως θὰ εἶχα νὰ ἐπιφέρω τρεῖς παρατηρήσεις. Πρῶτον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς κατηρτίσθη οὐχὶ διὰ τῆς ἐναρμονίσεως τοῦ μακρυτέρου σκέλους τῶν ἐξόδων πρὸς τὸ βραχύτερον σκέλος τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀποκλειστικῆς ἐπεκτάσεως τοῦ βραχυτέρου σκέλους τῶν ἐσόδων πρὸς τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἀποτυχίαν τῆς προσπαθείας πρὸς ἐπιβολὴν οἰκονομιῶν. Διὰ τὴν ἀποτυχίαν ταύτην τὴν μεγαλυτέραν, βεβαίως εὐθύνην φέρει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ οἱ συμμετέχοντες εἰς τὴν πρώτην Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι ἀνεύθυνοι. Ἐλέχθη πρὸς δικαιολογίαν ὅτι παρόμοιαι προσπάθειαι γενόμεναι εἰς ἄλλα Κράτη ἀπέτυχον. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ναὶ μὲν τοιαῦται προσπάθειαι ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ δὲν ἀπέδωκαν τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, πάντως ὅμως ἐπέφεραν περιορισμὸν τῶν ἐξόδων ἄξιον λόγου. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Γαλλίαν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἡ γενομένη προσπάθεια οἰκονομιῶν ἀπέδωκεν ἀξιόλογα ἀποτελέσματα διὰ τῆς καταργήσεως πολλῶν περιττῶν θέσεων. Ἡ πλήρης ἀποτυχία τῶν οἰκονομιῶν παρ’ ἡμῖν προξενεῖ μεγαλειτέραν ἀπογοήτευσιν διότι ἡ πρώτη Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐπετύγχανεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐὰν εἶχε τὴν καλὴν θέλησιν. Διότι καὶ λόγῳ τῆς συμμετοχῆς ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Χώρας, συμμετοχῆς ἀποκλειούσης τὸ μεγαλείτερον ἐμπόδιον, τὸν ὑπολογισμὸν δηλονότι τῆς κομματικῆς ζημίας τοῦ ἑνὸς κόμματος ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἄλλου, καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως οἱασδήποτε ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ λόγῳ τῆς θερμῆς ὑποστηρίξεως τῆς κοινῆς γνώμης, θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν οἰκονομιῶν, ἡ Κυβέρνησις, μὲ μικρὰν προσπάθειαν, νὰ ἐπιτύχῃ ἀποτελέσματα ἀνώτερα τῶν ἐπιτευχθέντων. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἡ μέχρι σήμερον πεῖρα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους δὲν πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης, ἐφόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν θέλει ἐπιβαρύνει ἀναγκαίως ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβραδυνθῇ ἐπὶ μακρόν. Ἡ ἀξίωσις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπως ἡ μισθοδοσία αὐτῶν ἐναρμονισθῇ περισσότερον πρὸς τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς, εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ παρ’ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἐπιδιωκούσης σοβαρῶς τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας. Διότι θὰ ἦτο ἀκατανόητον νὰ πιστεύῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως μὲ κρατικὰ ὄργανα ἀδυνατοῦντα νὰ ἀποζήσουν ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Ὁ ταχὺς διακανονισμὸς τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιβάλλεται ὄχι μόνον χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς τάξεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ χάριν αὐτοῦ τοῦ κρατικοῦ συμφέροντος.

§76Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Νομίζετε ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀμέσως τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους; Διότι τώρα δίδομεν 12 καὶ ὁ τιμάριθμος εἶναι 20.

§77Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ λυθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀναχωροῦσαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κράτος τοῦ ὁποίου τὰ ὄργανα δὲν ἀμείβονται ἐπαρκῶς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, θὰ εἶναι μικροτέρα τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Κράτος ἐκ τῆς διατηρήσεως τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι μόνον ἐκ τῆς καταχρήσεως τοῦ χαρτοσήμου τὸ Κράτος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπέστη ζημίαν πεντήκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἀναμφισβήτητον δὲ εἶναι ὅτι τὸ πλαστὸν χαρτόσημον ἐπωλεῖτο εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα.

§78Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν σημερινὴν δυσχερῆ θέσιν δὲν θὰ εἶχον ποτὲ τὸ θάρρος νὰ προτείνωμεν ἀπὸ τὸ 12 νὰ φθάσῃ εἰς τὸ 20.

§79Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ αὔξησις θὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ ἢ ἂν θὰ εἶναι μικροτέρα εἶναι ζήτημα δευτερεῦον. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων (στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν) πρέπει νὰ ἐναρμονισθῇ πληρέστερον πρὸς τὸν τιμάριθμον. Γενικῶς ἐξετάζων τὸ ζήτημα φρονῶ ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ὅτι χάριν αὐτοῦ τοῦ κρατικοῦ συμφέροντος πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀντὶ πάσης θυσίας ἡ τάξις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ὅτι ὑπάρχει μεγίστη δυσαναλογία μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Τὴν δυσαναλογίαν ταύτην ἐπηύξησεν ἔτι μᾶλλον ἡ ἐπιβληθεῖσα φορολογία ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἔπληξε κατὰ κανόνα τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ ἥτις φορολογία ἐπηύξησεν ἔτι μᾶλλον τὴν ὑπάρχουσαν δυσαναλογίαν, ὥστε ὁ προϋπολογισμός, ἐξεταζόμενος ἀντικειμενικῶς, νὰ φέρῃ ἀντιλαϊκὸν καὶ πλουτοκρατικὸν χαρακτῆρα. Οἱ ἄμεσοι φόροι ἀντιπροσωπεύουν τὸ ἓν πέμπτον περίπου τῶν ἐσόδων, ὅλα δὲ τὰ λοιπὰ ἔσοδα προέρχονται ἐκ τῆς ἐμμέσου φορολογίας, πληττούσης τὰς μεγάλας μάζας. Ἐνῷ δὲ ἡ ἀπόδοσις τῶν ἐμμέσων φόρων, οἵτινες ἀντιπροσωπεύουν καὶ τὸ μέγιστον μέρος τῶν ἐσόδων, εἶναι ἱκανοποιητικὴ καὶ κατὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος, τῶν προϋπολογισθέντων μὴ ἀφισταμένων τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ποσῶν, ἡ ἀπόδοσις ἀτυχῶς τῶν ἀμέσων φόρων καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ὑπῆρξε διόλου ἱκανοποιητική. Ἡ δυσαναλογία ὅμως αὕτη μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ἀποτελεῖ ἐμπειρισμὸν ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνον. Ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῶν λαϊκῶν τάξεων δὲν δύναται νὰ ἐπεκτείνεται ἐπ’ ἄπειρον, διότι ἡ οἰκονομικὴ αὐτῶν ἀντοχὴ εἶνε πεπερασμένη. Εἰς ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, τὰ εὑρεθέντα μεταπολεμικῶς πρὸ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἀπέστρεψαν τὸ πρόσωπον ἀπὸ τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, ὀλιγώτερον ἀντιπαθῆ καὶ παρέχουσαν ἐγγυήσεις σταθερᾶς καὶ βεβαίας ἀποδόσεως, ἀλλ’ ἐπεδίωξαν, δι’ ἀμέσου προοδευτικῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν προσόδων, νὰ καλύψουν τὰ μεγάλα ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει τὸ ἀντίθετον διότι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ περισσότερον ὅλων ἡ σημερινὴ διὰ τῆς ἐμμέσου φορολογίας ἐπιδιώκει τὴν ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Τρίτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον νὰ κάμω γενικῶς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ὅτι ἐπιβεβλημένη φορολογία, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἄνισος καταμερισμὸς αὐτῆς, ἔχει ὑπερβῆ τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι πρὸς ἐξακρίβωσιν, ἐὰν μία φορολογία ὑπερβαίνει τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν ἑνὸς λαοῦ, δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μόνον, τί ποσὸν φόρων ἀντιστοιχεῖ κατὰ κεφαλήν, ἀλλὰ τί ἀπορροφᾷ ἡ φορολογία ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐὰν μία χώρα εἶναι πλουσία, ἐὰν δηλονότι τὸ ἐθνικόν της εἰσόδημα εἶνε πλούσιον ἡ διὰ τῆς φορολογίας ἀφαίρεσις καὶ μεγαλειτέρου ποσοστοῦ δὲν καθιστᾷ δυσχερῆ τὴν θέσιν τῶν κατοίκων. Ἐνῷ ἀντιθέτως ὅταν μία χώρα ἔχει πενιχρὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα ἡ διὰ τῆς φορολογίας ἀφαίρεσις καὶ μικροτέρου ποσοστοῦ ὁδηγεῖ τὸν λαὸν εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ἀτυχῶς ἐν Ἑλλάδι συμβαίνουν ἀμφότερα. Διότι καὶ τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι πενιχρὸν καὶ ἡ φορολογία, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀνίσου καταμερισμοῦ αὐτῆς, ἀπορροφᾷ τοιοῦτον ποσοστόν, ὥστε χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τις τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἐπιβληθεῖσα φορολογία ὄχι μόνον ἔφθασεν, ἀλλὰ καὶ ὑπερέβη ἤδη τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅτι ἄνευ ἀμέσου καὶ ἀποτόμου στροφῆς πρὸς κατεύθυνσιν ἐπιμερίζουσαν τὰ βάρη δικαιότερον καὶ ἀνακουφίζουσαν τὰς λαϊκὰς τάξεις, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὁδηγεῖ τὴν Χώραν πρὸς πλήρη χρεωκοπίαν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου συγκριτικὴν μελέτην τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τῶν κυριωτέρων Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν καὶ συγκριτικὴν μελέτην τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον ἀπορροφᾷ ἡ φορολογία. Κατὰ στατιστικὴν προπολεμικὴν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῆς Ἀγγλίας ἀνεβιβάζετο εἰς 4200 χρυσᾶ φράγκα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν 4 μελῶν, ἐν Γαλλίᾳ ὑπελογίζετο εἰς 2600 χρυσᾶ φράγκα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν ὁμοίως ἐκ 4 μελῶν. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτοὺς τοὺς προπολεμικούς, διότι ἀσφαλῶς μεταπολεμικῶς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὔξησεν, εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν ὑπελογίζετο εἰς 44 ἀγγλικὰς λίρας, εἰς τὴν Γαλλίαν εἰς 25 ἀγγλικὰς λίρας καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν εἰς 18. Ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ἡ φορολογία ἀφαιρεῖ ποσοστὸν ἀπὸ 18% μέχρι 23%. Παρ’ ἡμῖν ἡ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου φορολογία ἀφαιρεῖ πλέον τοῦ ἑνὸς τρίτου ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὑπολογιζομένου ἐτησίως οὐχὶ εἰς 16 δισεκατομμύρια δραχμῶν, ὅπως ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἰς 20 δισεκατομμύρια ἤτοι εἰς 12 περίπου ἀγγλικὰς λίρας κατὰ κεφαλήν, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖ ἡ ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων φορολογία, ἀνερχομένη εἰς ἀρκετὰ σεβαστὸν ποσὸν καὶ ἡ φορολογία ἡ ἐπιβεβλημένη ὑπὲρ Αὐτονόμων Ὀργανισμῶν, Ταμείων κλπ. Ὑπὸ τοιαύτας ὅμως συνθήκας ἡ αἰσιοδοξία τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι διόλου δεδικαιολογημένη. Διότι ἀνεξαρτήτως τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἀπέδωκαν, εἰς εἰσπράξεις, οἱ πρῶτοι δέκα μῆνες τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, ἀποτελεσμάτων ὀφειλομένων εἰς τὴν ἐντατικὴν εἴσπραξιν, οὐχὶ μόνον τῶν τρεχόντων φόρων ἀλλὰ καὶ τῶν καθυστερουμένων, ἀνεξαρτήτως λέγω τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, κατὰ μαθηματικὸν πλέον ὑπολογισμόν, ἡ χώρα ὁδηγεῖται οἰκονομικῶς κατὰ κρημνῶν, ἄνευ τοὐλάχιστον ταχίστης φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ συντόνου ἐφαρμογῆς προγράμματος ἀναπτύσσοντος τὰς πλουτοπαραγωγικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας. Ἡ αἰσιοδοξία αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀποτυχίας, τὴν ὁποίαν ἐσημειώσαμεν εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν πολεμικῶν μας χρεῶν. Πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἡ σπουδή, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν πολεμικῶν μας χρεῶν, συνοδευομένη μὲ τὰς διαρκεῖς ἐξαγγελίας περὶ τῆς οἰκονομικῆς εὐρωστίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐγένετο ἀφορμή, ὥστε ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία νὰ λησμονήσουν τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα, ἀγῶνα ἐξυπηρετικὸν κατ’ ἴσην μοῖραν, ἂν μὴ κατὰ πρῶτον λόγον, τῶν Συμμαχικῶν συμφερόντων καὶ νὰ ἀξιώσουν παρ’ ἡμῶν διακανονισμὸν ἐπαχθῆ, ἐπαχθέστατον, ἀντικείμενον ὄχι μόνον πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τῶν σχετικῶν συνθηκῶν ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν ἠθικὸν νόμον τὸν ὁποῖον οὐδὲν Κράτος ἐπιτρέπεται ἢ δύναται νὰ παραγνωρίζῃ, ὅσον δήποτε ἰσχυρὸν καὶ ἂν εἶναι τοῦτο. Οὐδείς, κύριοι, δανειστὴς εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ ἐπιεικὴς ἀπέναντι ὀφειλέτου διακηρύσσοντος ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἀπὸ τῆς στέγης τῆς οἰκίας του, πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ὅτι ἔχει τὰ θυλάκιά του πλήρη χρυσοῦ. Ἐὰν ἀντὶ τῆς τακτικῆς ταύτης ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἠκολούθει τὴν ἐνδεδειγμένην ὁδὸν καὶ προσήρχετο ἐνώπιον τῶν δανειστῶν ἡμῶν διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὴν δύσκολον οἰκονομικὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀσφαλῶς θὰ ἐπετύγχανε εὐνοϊκώτερον διακανονισμὸν τῶν χρεῶν μας μετὰ τῆς Ἀγγλίας, θὰ ἠδύνατο βασίμως νὰ ἀξιώσῃ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἐπέτυχεν ἡ Ἰταλία, τῆς ὁποίας ἡ οἰκονομικὴ θέσις ἦτο πολὺ καλυτέρα τῆς ἰδικῆς μας, εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν της πρὸς τὴν Ἀγγλίαν. Εὐνοϊκὸς δὲ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν μας μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἀσφαλῶς θὰ διευκόλυνε, ἐπὶ τὸ εὐνοϊκώτερον, τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν μας πρὸς τὴν Γαλλίαν. Διότι ὁ πρῶτος διακανονισμὸς ἀπετέλει προηγούμενον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν μας πρὸς τὴν Γαλλίαν. Ἐὰν δηλονότι ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν μας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν ἦτο εὐνοϊκώτερος, ἀσφαλῶς καὶ ὁ διακανονισμὸς τῶν χρεῶν μας πρὸς τὴν Γαλλίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους. Ἐξήρθη, κύριοι, ἡ ἐπιτυχία αὕτη τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ ἐψάλλησαν διθύραμβοι ἀπὸ ὡρισμένην μερίδα τοῦ τύπου καὶ μάλιστα ἀπὸ μεγάλην πρωϊνὴν ἐφημερίδα, διευθυνομένην ἀπὸ συμπατριώτην μου, τὸ γνωστὸν ὄργανον τῆς πλουτοκρατικῆς ὀλιγαρχίας, τῆς ὁποίας ἡ ἀρθρογραφία, ἀπὸ τῆς ληστρικῆς συμβάσεως τῆς Πάουερ μέχρι τῆς ἁμαρτωλῆς συμβάσεως τοῦ Μακρῆ, ἀποτελεῖ αὐθάδη διαρκῆ πρόκλησιν πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ ὅμως ὅ,τι δὲν κατώρθωσεν ἡ προσωπικὴ ἐμφάνισις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Παρισίοις τὸ κατώρθωσεν ἐν Οὐασιγκτῶνι ὁ πρεσβευτής μας κ. Σιμόπουλος, ἐπιτυχὼν διακανονισμὸν εὐνοϊκώτερον τῶν δύο ἄλλων. Μόνον τὸ γεγονὸς αὐτὸ πιστοποιεῖ τὴν ἀλήθειαν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἠκολούθησε ἐσφαλμένην τακτικήν, διότι ὤφειλε νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ εὐνοϊκώτερον περιβάλλον καὶ νὰ προχωρῇ πρὸς τὰ ὀλιγώτερον εὐνοϊκά, καὶ ὄχι νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὰ ὀλιγώτερον εὐνοϊκὰ καὶ νὰ προχωρῇ πρὸς τὰ εὐνοϊκώτερα. Οὐδὲν δὲ κώλυμα ὑπῆρχε πρὸς τοῦτο, οὔτε ἡ ἀνάγκη τῆς συνομολογήσεως τοῦ τριμεροῦς δανείου, ἀφοῦ, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ὅπως ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀγορὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ μᾶς ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς, ὅπως ἀπέδειξαν αἱ προτάσεις της καὶ διὰ τὸ τριμερὲς δάνειον καὶ διὰ τὸ δάνειον τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας τῶν γνωστῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα «Μακρῆς», καὶ νὰ μᾶς χορηγήσῃ δάνειον ὑπὸ ὅρους θίγοντας ὀλιγώτερον τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας καὶ ὀλιγώτερον ἐπαχθεῖς ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Ἀλλ’ ὃ γέγονε γέγονε, διότι ὁ διακανονισμὸς τῶν μετὰ τῆς Ἀγγλίας χρεῶν μας ἐνεκρίθη ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ ἀπὸ τὴν παμψηφίαν αὐτῆς, πλὴν ὀλίγων βουλευτῶν συμφωνούντων πρὸς τὰς γνώμας ἡμῶν. Εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον θὰ παραμείνῃ πάντοτε αἰνιγματικὴ ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς διακανονισμὸν τῶν πολεμικῶν χρεῶν σήμερον, ὁπότε εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπερμέτρους θυσίας διὰ νὰ καλύψῃ τὰ μέχρι σήμερον ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἠδύνατο ν’ ἀναβάλῃ ἐπ’ ὀλίγον τὸν διακανονισμόν. Δὲν ἐγεννήθη ἆρά γε ποτὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀνησυχία ὅτι ζητεῖ θυσίας ὑπερβαινούσας τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν ἑνὸς λαοῦ, διατελοῦντος ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαπενταετίαν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ὑπὸ ἀνωμάλους περιστάσεις, καὶ ἐπιβαρυνθέντος εἰς τὸ διάστημα τῆς τελευταίας πενταετίας ὑπὸ δύο ἀναγκαστικῶν δανείων ἀφαιρεσάντων τὰ 75% τοῦ ρευστοῦ χρήματος; Καὶ εἰς ἄλλα Κράτη ἐπεχειρήθη οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις, ἀλλὰ παντοῦ αὕτη εἶχε προϋπόθεσιν μακρὰν χρονικὴν περίοδον, ἐπιτρέπουσαν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Εἰς οὐδὲν ὅμως Κράτος παρετηρήθη τὸ ἐγχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θελήσαντος ἐντὸς ἑνὸς καὶ μόνου ἔτους νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας διὰ βαρυτάτης φορολογίας, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα εὐρύτατον ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς καὶ ἀναπτύξεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ μόνον δύναται νὰ στηριχθῇ πραγματικὴ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις. Κατ’ ἐπανάληψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεκήρυξεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ φιλαγροτικὴν πολιτικήν. Θὰ ἐνδιατρίψω ὀλίγον ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς βαρυνούσης τὰ γεωργικὰ προϊόντα, διὰ νὰ καταδειχθῇ ἡ ἐνυπάρχουσα φορολογικὴ ἀνισότης καὶ ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως ἐπὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Καὶ πρώτη φορολογικὴ ἀνισότης παρατηρεῖται εἰς τὴν φορολογίαν τῆς σουλτανίνας σταφίδος. Διότι ἐνῷ ἡ σουλτανίνα σταφὶς Κρήτης πληρώνει ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἀνερχόμενον, μετὰ τῶν λοιπῶν δημοτικῶν καὶ λιμενικῶν φόρων, εἰς δραχ. 4 κατ’ ὀκᾶν, ἡ σουλτανίνα σταφὶς τῆς Κορίνθου πληρώνει μόλις 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἡ ἀνισότης αὕτη παρέμεινε, παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς περὶ φορολογικῆς ἐξομοιώσεως. Καὶ κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Κρήτης ἐπλήρωσαν εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν σουλτανίνας περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ κατόπιν τῆς παρατηρηθείσης δικαιοτάτης ἐξεγέρσεως εἰς Κρήτην κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος καὶ ἐξομοιώσεως γενικῶς τοῦ δασμοῦ τῆς σουλτανίνας. Ἔρχομαι εἰς τὴν φορολογίαν τῆς κορινθιακῆς σταφίδος. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς μετὰ τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ ἐλαίου ἀποτελοῦν τὰ κυριώτερα γεωργικὰ προϊόντα τῆς Χώρας μας καὶ ὅτι τὰ τρία αὐτὰ προϊόντα ἀντιπροσωπεύουν σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἡμῶν. Ἐὰν προχείρως ὑπολογίσωμεν τὴν ἐτησίαν παραγωγὴν τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος κατὰ μέσον ὅρον εἰς 300–350,000 000 ἑνετικὰς χιλιόλιτρα, τὴν δὲ τιμὴν τοῦ ἑνετικοῦ χιλιολίτρου εἰς δραχμὰς 3.000–3.500 εὑρίσκομεν ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ παρατιθεμένου εἰς τὴν ἀνὰ χεῖρας ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι γεωργικὸν προϊόν ἀξίας ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχμῶν ἐπεβαρύνθη κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1921 –22 μὲ φόρον 2.000.000, κατὰ τὸ ἔτος 1922–23 μὲ φόρον 3.100.000 δραχ., κατὰ τὸ ἔτος 1923–24 μὲ φόρον 2.700.000 δραχμῶν κατὰ τὸ ἔτος 1924–25 μὲ φόρον 5.000.000 δραχ., κατὰ τὸ ἔτος 1925–26 μὲ φόρον 2.500,000 δραχ., κατὰ τὸ ἔτος 1926–27 μὲ φόρον 12.000.000 δραχ. Διὰ δὲ τὸ τρέχον ἔτος 1927–28 ὁ φόρος ἔχει ὁρισθῆ εἰς 40.000.000 δραχμῶν. Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1922 μέχρι τοῦ ἔτους 1927 ἡ σουλτανίνα σταφὶς τῆς Κρήτης, τῆς ὁποίας ἡ ὅλη παραγωγὴ ἀνέρχεται εἰς ἓξ ἕως ὀκτὼ ἑκατομμύρια ὀκάδας εἰσέφερεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ὡς φόρον ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον εἰσέφερεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἡ Κορινθιακὴ σταφίς, ὅπως ἀποδεικνύει ὁ κατωτέρω πίναξ. —Φόρος σταφίδος Κρήτης

Κατὰ τὸ ἔτος 1927–1928 προϋπολογίζονται 15 ἑκατομμύρια. Ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὸν σχετικὸν πίνακα, ἀνέρχεται: Ἑνιαῖος ἔγγειος φόρος καπνοῦ

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίαν ἀξίαν εἰς δραχμὰς ἀντιπροσωπεύει ἡ ἐτησία παραγωγὴ καπνοῦ;

§81Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ ἔχει ὁρισθῆ εἰς 16% ἐπὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ παραγομένου καπνοῦ, ἐκ δὲ τοῦ προϊόντος τοῦ φόρου ἀποδίδεται 20% διὰ γραμματίων τρεχουμένων λογαριασμῶν εἰς τοὺς Δήμους ἢ Κοινότητας εἰς ἃς παρήχθη ὁ καπνός, τὸ δὲ ὑπόλοιπον 12,8% καθαρὸν προϊὸν βεβαιοῦται ὡς δημόσιον ἔσοδον, ἐνῶ ἡ φορολογία τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος μέχρι τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους εἶναι ζήτημα ἐὰν ἀντιπροσωπεύῃ 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι ἡ ἐλαφρὰ αὐτὴ φορολογία ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἢ μᾶλλον ἡ πλήρης φορολογικὴ ἀσυδοσία τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, δικαιολογεῖται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι διὰ τῆς παραχωρήσεως εἰς ἠλαττωμένην τιμὴν τοῦ παρακρατήματος πρὸς βιομηχανοποίησιν, ὁ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰσπρατόμενος φόρος ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος θεωρεῖται ἐν μέρει φόρος ἐπιβαρύνων τὴν σταφίδα. Ἡ δικαιολογία ὅμως αὐτὴ δὲν εἶναι ἀληθής. Πρὸ 30 καὶ πλέον ἐτῶν, ὅτε διὰ πρώτην φορὰν ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, ὁ φόρος οὗτος ὡρίσθη εἰς τέσσαρα ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν. Ἡ ἰδία φορολογία διετηρήθη καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1905, ὅτε εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τῆς Ἑνιαίας. Ὅταν ἑπομένως ἓν προϊὸν πρὸ τριακονταετίας καὶ πλέον ἐφορολογεῖτο διὰ τεσσάρων ἑκατομμυρίων χρυσῶν δραχμῶν, αἵτινες ἀντιπροσωπεύουν τὸ ποσὸν τῶν ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων σημερινῶν δραχμῶν, κατὰ τὴν ἐποχὴν δὲ ἐκείνην εὑρίσκετο τὸ Κράτος ὑπὸ οἰκονομικὰς συνθήκας καλυτέρας ἀσφαλῶς, ἡ φορολογία τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, ἥτις κατὰ τὴν τελευταίαν ἑξαετίαν ἐποίκιλεν ἀπὸ δύο ἕως τρία ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν καὶ μόνον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὡρίσθη εἰς τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν εἶναι ἐξαιρετικῶς ἠλαττωμένη καὶ ἀποδεικνύει κατὰ τὸν μᾶλλον σαφῆ τρόπον ὅτι ἀπέναντι τοῦ προϊόντος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πολιτικὴν χαριστικήν, μὴ ἐπιτρεπομένην ὑπὸ τῶν σημερινῶν δυσχερῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Κράτος. Λέγομεν δὲ ταῦτα οὐχὶ ἐκ στενῆς τοπικιστικῆς ἀντιλήψεως, ἀλλὰ διότι νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, ἐξετάζουσα τὴν ἐπιβεβλημένην φορολογίαν, νὰ προβῇ εἰς φορολογικὴν διαρρύθμισιν, ἐξασφαλίζουσαν τὴν κατανομὴν τῶν βαρῶν κατὰ τρόπον δικαιότερον, διότι τοῦτο ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν ὑγιοῦς γεωργικοῦ προγράμματος καὶ συντελεῖ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἀντιθέτως ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου εἶναι βαρυτάτη. Εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν προϋπολογίζεται τὸ ἔσοδον ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος εἰς ἑκατὸν περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ φορολογία αὕτη ἐπιβεβλημένη εἰς προϊὸν παραγόμενον κατὰ διετίαν, εἰς προϊὸν τοῦ ὁποίου ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ συλλογὴ ἀπαιτεῖ μεγάλας δαπάνας, εἶναι βαρυτάτη. Διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον ἡ φορολογία αὕτη εἶναι βαρεῖα, θὰ σᾶς δώσω μερικὰς πληροφορίας περὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου εἰς ἄλλα Κράτη. Οὕτω ἐνῷ τὸ ἔλαιον ἐν Κρήτῃ π.χ. ὑποβάλλεται εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν 12% ἐπὶ τῆς ἀξίας του, ἐπιβαρύνεται δὲ μὲ πλείστους ἄλλους φόρους, Δημοτικούς, Λιμενικοὺς κλπ. ἀναβιβάζοντας τὸν δασμὸν εἰς 7 περίπου δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐν Τύνιδι τὸ ἔλαιον πληρώνει ἐξαγωγικὸν δασμὸν 32 Γαλλικὰ φράγκα τὰ 100 κιλά, ἐλάχιστος δὲ εἶναι ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς καὶ ἐν Ἱσπανίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ.

§82Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν προμηθεύονται ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἔλαιον, κύριε συνάδελφε. Σᾶς δίδω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν.

§83Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσάγεται ἔλαιον ἑλληνικόν.

§84Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Θέλω νὰ πιστοποιήσω τοῦτο, ὅτι τὸ ἔλαιον εἶναι ἓν πλούσιον προϊὸν τὸ ὁποῖον πράγματι ὑπόκειται εἰς βαρεῖαν φορολογίαν. Θέλετε μάλιστα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἐλαία φορολογεῖται ἀκόμη βαρύτερον;

§85Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ φορολογία τῆς ἐλαίας ἔχει ὁρισθῆ εἰς 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, μὲ βασικὴν τιμὴν ἐλαίου δραχμῶν 10, αὐξανομένην κατὰ 2 λεπτὰ δι’ ἑκάστην κατὰ 1 δραχμὴν αὔξησιν ἢ ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου. Ἑπομένως ἡ φορολογία τῆς ἐλαίας εἶναι ἐλαφροτέρα.

§86Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Λογαριάσετε πόσας ὀκάδας ἐλαιῶν θὰ βάλετε διὰ νὰ κάμετε μίαν ὀκᾶν ἐλαίου καὶ θὰ ἴδητε τὴν διαφοράν.

§87Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ φορολογία τῆς ἐλαίας εἶναι ἐλαφροτέρα, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν ἀνωτέρω ὑπολογισμόν. Πάντως ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου εἶναι βαρυτάτη καὶ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος, ἐνῶ καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἐλαίας. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι, κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν εἰς τὸν Νομὸν Ἡρακλείου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατάγεται ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἐξερριζώθησαν 600.000 ἐλαιόδενδρα, ἀφορμὴ δὲ τούτου ὑπῆρξεν ὁ διωγμὸς ὑπὸ τὸν ὁποῖον εἶχε τεθῆ μέχρι σήμερον τὸ ἔλαιον διὰ τῶν διατιμήσεων, τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῆς βαρυτάτης φορολογίας. Ἐν Τύνιδι εἰς τὸ διάστημα τῆς τελευταίας τριακονταετίας ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἑξαπλασιάσθη, χάρις εἰς τὰ προστατευτικὰ μέτρα τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως.

§88Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἡ ἐπίσημος στατιστικὴ λέγει ὅτι ἑκατονταπλασιάσθη.

§89Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ οὔτε διὰ τὴν περιφέρειάν σας. Ἐν Κρήτῃ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας δεκαετίας ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς εἶναι ἐλαχίστη καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀστοργίαν ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀπέναντι τοῦ ἐλαίου, τοῦ πολυτίμου αὐτοῦ γεωργικοῦ προϊόντος. Εὑρίσκω ὅτι ἀπὸ φορολογικῆς ἀπόψεως αἱ ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι καὶ αἱ Τράπεζαι τελοῦν ὑπὸ ἐξαιρετικὴν εὐμένειαν. Ἐκ τῆς φορολογίας κινητῶν ἀξιῶν κλάσεως αʹ καὶ βʹ ἐβεβαιώθησαν κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1924–1925 εἴκοσι ἑκατομμύρια δραχμῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1925–1926 τριάκοντα δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν. Κατὰ τὸ ἔτος 1926–1927, λόγῳ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐκτάκτου προσωρινοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν καὶ τῆς παραλλήλου αὐξήσεως τοῦ φορολογικοῦ συντελεστοῦ ἀπὸ 12% εἰς 18% ἢ 20% διὰ τὰς Τραπέζας, ἐβεβαιώθησαν κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1926–27 ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ δὲ τὸ ἔτος 1927–28 προβλέπεται τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ ἐπίσης εἰς 30 ἑκατομ. δραχμῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ φορολογία αὕτη ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ πολὺ μεγαλύτερον ποσόν, θὰ κατωρθοῦτο δὲ τοῦτο ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια ὥστε νὰ φορολογοῦνται ὅλα τὰ κέρδη τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ὁποίων διαφεύγει σήμερον τὴν φορολογίαν διὰ τῆς μεταφορᾶς εἰς ἀπόσβεσιν ἢ εἰς ἔκτακτον ἀποθεματικὸν καὶ διὰ τῆς ἐμφανίσεως ψευδῶν ἰσολογισμῶν.

§90Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ὅταν θὰ διαλυθοῦν αἱ Ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι θὰ πληρώσουν τὸν φόρον.

§91Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀπὸ πενταετίας οὐδεμία διάλυσις Ἀνωνύμου Ἑταιρείας ἐσημειώθη. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι αἱ Ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι, διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς διαφεύγουν τὴν φορολογίαν τῶν κερδῶν των, τὸ δὲ Δημόσιον ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν στερεῖται σοβαρωτάτου ποσοῦ. Θὰ εἴπω ὀλίγας τινὰς λέξεις σχετικῶς μὲ τὰς κρίσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ οἰκονομικοῦ του προγράμματος. Τὰ μέχρι σήμερον ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογοῦν τὴν αἰσιοδοξίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Διότι ναὶ μὲν τὰ ποσὰ τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐσόδων κατὰ τοὺς πρώτους δέκα μῆνας δὲν ἀφίστανται πολὺ τῶν προϋπολογισθέντων, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ προξενήσῃ ἐντύπωσιν ἡ μείωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου καὶ ἡ μείωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ μηνὸς Μαρτίου. Ἡ μείωσις αὕτη, ἀπόδειξις τῆς κοπώσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν δικαιολογεῖ ποσῶς τὴν αἰσιοδοξίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ περὶ ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις ἀσφαλῶς καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ παρουσιάσῃ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπολογίζω εἰς τὸ ποσὸν τῶν 400 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ προσεχὴς προϋπολογισμὸς θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ νέας ἀναποτρέπτους δαπάνας τοὐλάχιστον ἑπτακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὡς σαφῶς καθορίζει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ καταρτισμὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προσεχοῦς ἔτους κατὰ τὸν ἴδιον ἐμπειρικὸν τρόπον καθ’ ὃν κατηρτίσθη καὶ ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμός, δηλαδὴ ἄνευ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ὥστε τὰ φορολογικὰ βάρη νὰ κατανεμηθοῦν δικαιότερον καὶ νὰ ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα ἀναλογία μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, καὶ ἄνευ συντόνου ἐφαρμογῆς προγράμματος ἀναπτύσσοντος τὰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγὰς τῆς Χώρας, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς νέα ἐλλείμματα, ὥστε ὁλόκληρος ἡ μέχρι σήμερον ὑπεράνθρωπος προσπάθεια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἀποβῇ ματαία καὶ νὰ καταστῇ ἐξαιρετικῶς δύσκολον τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τῆς χώρας δι’ ἐκείνους οἵτινες θὰ διεδέχοντο τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1927 –1928 κηρύσσεται περαιωμένη. Ἄρθρον 1ον. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ κατατεθέντος Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους χρήσεως 1927–1928, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, δι’ ἀναστάσεως. Συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ κυρώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1927–1928». Ἄρθρον 1, 2, 3 καὶ 4ον, ἀναγινώσκονται καὶ γίγονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον. (Ὥρα 11 μ. μ.)