1928.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55Η

ΤΗΣ 19 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης καταθέτει ψήφισμα πεντακισχιλίων ἐνοικιαστῶν ἀνταλλαξίμων Καβάλλας παρακαλούντων ἀναστολὴν πάσης ἐξώσεως, δημοπρασιῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Φ. Μοσχούλας καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Χατζηδήμου Βουφράδες διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἔλλειψιν καθηγητῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἐνῷ φοιτοῦν ἄνω τῶν 50 μαθητῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Βελλιανίτης καταθέτει ὑπόμνημα Εὐστρατίου Γλύκα, Ἑταιρίας Μανσόκος, ἀδελφῶν Τραπάτσα κλπ. παρακαλούντων ὅπως ἀρθῇ ἡ ἄδικος φορολογία ἐπὶ τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς σχοινοποιΐας πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Φωτάκης, Δ. Μητσοτάκης, Β. Σκουλᾶς καὶ Π. Πολυχρονίδης καταθέτουσι αἴτησιν ἐπιστράτων ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς περὶ ρυθμίσεως τῆς συντάξεως καὶ μερίσματός των κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ δικαίου κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Κατσάνος καὶ Ι. Νικολίτσας καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ταξιάρχου τῆς Τριχωνίας αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως βοσκῆς τῶν ζώων των ἐν τῇ γειτονικῇ περιφερείᾳ των, ἥτις ἀπαγόρευσις καὶ παράνομος κρίνεται καὶ ἄγει αὐτοὺς εἰς ἀπόγνωσιν, διότι ἀδυνατοῦσι νὰ συντηρῶσι τὰ ζῶα των ἐξ ὧν ἀποζῶσιν. Ἐνοικιασταὶ ἀνταλλαξίμων Καβάλλας διὰ τηλεγραφήματός των ὑποβάλλουν ψήφισμα αἰτοῦντες ἄμεσον ἀναστολὴν δημοπρασιῶν, ἀναστολὴν πάσης ἐξώσεως ἐνοικιαστῶν κλπ. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Κιλκὶς διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ γενομένην φυλάκισιν δημοτῶν ἀδυνατούντων νὰ καταβάλωσι τίμημα Θεσσαλικοῦ Ταμείου. Ὁ σύλλογος καπνεμπόρων Μακεδονίας, καὶ ἡ ἕνωσις Καβάλλας διαμαρτύρονται ἐπὶ προτάσεως ἐπιτροπῆς ὁδοποιΐας πρὸς ἐπιβολὴν εἰδικῆς φορολογίας 10% ἐπὶ ἐγγείου φόρου καπνοῦ. Ἡ Εὐτυχία Στέγη παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον προστατεῦον καὶ τὰ δι’ ἑκουσίας ἀναγνωρίσεως καὶ πρὸ τοῦ ἔτους 1917 γεννηθέντα καὶ μὴ προστατευόμενα σήμερον ἐξώγαμα τέκνα. Ὁ γεωργικὸς πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Βελιζίου διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ ἐπιτάχυνσιν ἄρσεως ἀτελείας συνεταιρισμῶν. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Μητσουκίου, Διχορετσάνων κλπ. διὰ τηλεγραφημάτων των παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ διερχομένου ἐκ Κοπραίνης καὶ Πρεβέζης ἀραβοσίτου μέχρι τέλους Ἰουνίου. Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον ἑνώσεως ἀναπήρων Σερρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν περικοπὴν τῶν συντάξεων εἰς ἀναπήρους τμήματος Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔτους 2916. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ψάρας καταθέτει αἴτησιν Νικολάου Σταυρίδη αἰτοῦντος ἵνα τῷ χορηγηθῇ ἄδεια ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος ποτοποιοῦ ἐν Σοφάδες. Προσφυγικαὶ ὁμάδες 16 χωρίων περιφερείας Χαλκίδος αἰτοῦσι τὴν ταχυτέραν διανομὴν καὶ ἐκχώρησιν τοῦ ἀναλόγου κλήρου γαιῶν. Ὁ Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Τρικκάλων καὶ 8 Σωματείων διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς κατάληψιν κτημάτων χαρακτηριζομένων ὑπ’ αὐτῆς ὡς ὀθωμανικῶν Βακουφίων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καζάκης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ λαοῦ Λαρίσης καὶ περιχώρων δι’ οὗ αἰτεῖται ἡ ἄμεσος ἐκτέλεσις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας, ἡ τροποποίησις τῶν ὅρων τοῦ μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ κλπ. Ὁ Φώτιος Διπλαράκης αἰτεῖται τὴν ἀνάκλησιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ Κουκᾶ Ἰωάννου τοῦ Δημητρίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Χασιώτης καταθέτει αἴτησιν προσφύγων δι’ ἀπαλλαγὴν φόρου. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀλεξανδρῆς ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν προσφυγικῶν ὀργανώσεων Βόλου διὰ στέγασιν προσφύγων εἰς ἀνθυγιεινὰ μέρη, ἀντὶ ἐγκαταστάσεως τούτων εἰς πλεονάζοντα ἕτοιμα οἰκήματα. Ὁμοσπονδία Βιομηχανικῶν Ἑνώσεων ἐργατῶν οἰκοδόμων τῆς Ἑλλάδος καὶ Βιομηχανικὴ Ἕνωσις Ξάνθης ὑποβάλλουσι ψήφισμα δι’ οὗ αἰτεῖται ἡ λῆψις μέτρων προνοίας δι’ οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασίν των κλπ. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα Βραχνεΐκων Πατρῶν παρακαλεῖ τὴν ἐπιτάχυνσιν ἄρσεως ἀτελείας Συνεταιρισμῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Καφεκοπτῶν παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ Ν. Δ. περὶ λιανικῆς πωλήσεως καπνοῦ. Ὁ Σύνδεσμος Ἐμποροραπτῶν γυναικείων ἀμφιέσεων καὶ γυναικείων πίλων καὶ ἄλλοι σύνδεσμοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄνευ περιορισμοῦ πώλησιν ἐκθεμάτων τῆς γαλλικῆς ἐκθέσεως σχετικῶς μὲ τὸν κύκλον τῆς ἐργασίας των. Οἱ Κάτοικοι τοῦ χωρίου Βοριανῆς–Δράμας διαμαρτύρονται δι’ ἄδικον διανομὴν οἰκημάτων ὑπὸ ἐκτιμητικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μεσήνης αἰτοῦντος τὴν παντελῆ κατάργησιν τοῦ ἐπιβαλλομένου λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν ἐκ Μεσσήνης ἐξερχομένων. Ὁ βουλευτὴς κ. Λεων. Ἰασωνίδης καταθέτει αἴτησιν προσφυγικῆς ὁμάδος Κομνηνῶν (Χασανίου περὶ ἀποτροπῆς ἰδιοποιήσεως κοινοτικοῦ χώρου παρ’ ἰδιωτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κουμουνδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως πολεμοπαθῶν ἀξιούντων πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2109 βάσει τῆς Συνθήκης Βερσαλλιῶν περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ὁμοίως ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κουμουνδοῦρος καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν πολεμοπαθῶν Νομοῦ Πέλλης δι’ ἀδικαιολόγητον παρέλκυσιν ζητήματος συμμαχικῶν ἀποζημιώσεων. Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 24 Σεπτεμβρίου Ν. Δ. περὶ θέσεως διατάξεών τινων εἰς τοὺς περὶ λιμένων καὶ Πορθμοῦ Εὐρίπου Νόμους». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Γ. Καντιάνη. Αἱ ἐργασίαι τῆς κατασκευῆς τοῦ Διδακτηρίου Καρτερομίου ἤρξαντο διὰ τῆς συστάσεως ἐργολαβίας τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1915 ἀντὶ δαπάνης 56.925, τὸν Ἰούνιον τοῦ ἰδίου ἔτους διεκόπησαν αὗται ἐκτελεσθεισῶν ἐργασιῶν 14.866 δραχ. περίπου λόγῳ ἐλλείψεως πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐργολάβου. Ἐπικολούθησε μακρὰ καὶ ἐπίμονος προσπάθεια τῆς ὑπηρεσίας, ἥτις ἔφθασε καὶ εἰς τὸ νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον, πρὸς ἐξαναγκασμὸν αὐτοῦ, ἵνα ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας, ἀλλ’ οὗτος ὀχυρωθεὶς ὄπισθεν τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως καὶ τῆς ὡς ἐκ τούτου ἁλματωδῶς χωρούσης ὑπερτιμήσεως τῶν ἐργασιῶν, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπαναλάβῃ ταύτας, μολονότι ἡ ὑπηρεσία προέβη ἐν τῷ μεταξὺ καὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν ἐπὶ πλέον δαπάνης 31.355 δραχ. καὶ ἐδέησε νὰ διαταχθῇ ἡ διάλυσις τῆς ἐργολαβίας κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1920. Ἔκτοτε, ὡς γνωστόν, τὰ τῆς ἀνεγέρσεως κλπ. τῶν διδακτηρίων διέπει ὁ Νόμος 2442 καθ’ ὃν ὑπήχθησαν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ μέριμναν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων κατ’ ἀρχήν, ἡ δὲ Κοινότης Καρτερολίου μόλις τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1928 ἀνεκίνησε τὸ ζήτημα, ὁπότε καὶ διετάχθη ἡ ὑποβολὴ προϋπολογισμοῦ μετὰ διαγράμματος διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου. Ἡ μελέτη αὕτη ὑπεβλήθη τὸν Αὔγουστον τοῦ 1927, ἀλλὰ δὲν ἐνεκρίθη λόγῳ τοῦ ὑπερόγκου τῆς τιμῆς τῶν ἐργασιῶν, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἀπαιτουμένη δαπάνη ἀναβιβάζεται εἰς 931 χιλ. περίπου δραχμάς, διότι κανονίζονται τοιαῦται ἐν αὐτῇ τιμαὶ οἷαι αἱ τῶν 680 δραχ. δι’ ἓν κυβικὸν μέτρον τοιχοποιΐας, τῶν 378 δραχ. δι’ ἓν τετραγωνικὸν μέτρον στέγης κλπ., ἐν ᾧ αἱ τρέχουσαι μέσαι τιμαὶ δὲν εἶναι μεγαλύτεραι τοῦ ἡμίσεος τῶν ἀνωτέρω καὶ ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 400 χιλιάδας δραχμὰς κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων δι’ ὧν θὰ καλυφθῇ τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης καὶ περὶ τούτου δέον νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κοινότης, ὁπότε διὰ τῆς τμηματικῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐργασιῶν διὰ προχείρων δημοπρασιῶν ἣν ἐπιτρέπουσιν αἱ κείμεναι διατάξεις, δυνατὸν λίαν συντόμως νὰ περατωθῇ τὸ ἔργον, ἐρχομένου καὶ τοῦ Δημοσίου ἀρωγοῦ διὰ χρηματικῆς ἀναλόγου συνδρομῆς ἐν ἀνάγκῃ πρὸς τοῦτο. Ὁ κ. Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὰς κάτωθι προτεινομένας, μεταβολὰς τοῦ ὑπὸ ψήφισιν προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Συγκοινωνίας καὶ Ναυτικῶν χρήσεως 1927–1928. Προτεινόμεναι μεταβολαὶ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Συγκοινωνίας καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1927–1928. Συγκοινωνίας Τακτικὰ

Ναυτικῶν

Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαδᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας» διὰ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν τῶν λιποτακτῶν καὶ ἀδηλώτων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§3Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς τὴν Βουλήν, προκειμένου περὶ ζητήματος, ἀφορῶντος τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν Ἑλλήνων πολιτῶν. Εἰς τὴν Κομοτινὴν ὑπάρχουν δίκαι τινές, ἐνώπιον τοῦ ἐκεῖ εἰδικοῦ πενταμελοῦς ἐφετείου, αἱ ὁποῖαι ἐματαιώθησαν πρό τινος χρόνου, καθόσον καίτοι ἐπανειλημμένως διέταξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τοὺς ἐκεῖ τοποθετημένους ἐφέτας, ἵνα μεταβῶσι καὶ καταστῇ δυνατὴ ἡ συγκρότησις τοῦ πενταμελοῦς Ἐφετείου, οὗτοι παρὰ τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου δὲν μετέβησαν καὶ οὕτω ἐματαιώθη ἡ συνεδρίασις.

§4Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν δὲν λειτουργεῖ τὸ Ἐφετεῖον.

§5Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη αἱ δίκαι αὗται ἐπροσδιορίσθησαν διὰ τὴν ἐρχομένην Πέμπτην. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἵτινες βασανίζονται ἐν ταῖς φυλακαῖς καὶ δὲν ζητοῦσι τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ γίνῃ ἡ δίκη των, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τοῦ βάρους μιᾶς ἀνυποστάτου κατ’ αὐτῶν κατηγορίας, ἀλλὰ καὶ ταλαιπωριῶν μιᾶς μακροχρονίου φυλακίσεως. Δὲν εἶναι ὄψις Πολιτείας αὐτή, ἐφόσον αὕτη ἠθέλησε νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ Ἐφετεῖον καὶ νὰ μὴ εἶναι δυνατή ἡ συγκρότησις τοῦ Δικαστηρίου, διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπίσης νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει τὸ ἁρμόζον κῦρος νὰ ἐπιτύχῃ τὴν εἰς Κομοτινὴν μετάβασιν τῶν ἐκεῖ τοποθετηθέντων δικαστικῶν. Δὲν ἀρκεῖ ἄσκησις πειθαρχικῆς διώξεως πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἁρμόζον κῦρος ἔναντι τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἵνα λειτουργήσῃ τὸ Ἐφετεῖον, διότι ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν εὐθύνην. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν ὑμετέραν συνδρομὴν κ. Πρόεδρε, ὅπως μεταβιβάσητε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὰ σήμερον ἐνταῦθα λεχθέντα διότι εἶναι ἀκόμη καιρός, διὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Πέμπτης ν’ ἀναχωρήσουν οἱ μὴ ἀναχωροῦντες αὔριον τὴν πρωΐαν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συνεδρίασις τὴν πρωΐαν τῆς Πέμπτης, καὶ ἂς ἐπανέλθωσι κατόπιν οἱ Κύριοι αὐτοί, ἀφοῦ νομίζουν ὅτι πρέπει κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ περιφρονοῦν τὰς διαταγὰς τῶν προϊσταμένων των. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, ἂν οἱ κύριοι αὐτοὶ δὲν ἐννοοῦν νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς θέσεις των, ἂς ὑποβάλλουν τὰς παραιτήσεις των καὶ ἂς μὴ δεικνύωσιν τοιαύτην ἀνυπακοὴν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διατάξω ἀμέσως ν’ ἀποσταλοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης τὰ ὑφ’ ὑμῶν λεχθέντα.

§7Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Καὶ πρὸ δύο μηνῶν, κ. Πρόεδρε, ὅτε ἦτο εἰς περιοδείαν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξεθέσαμεν εἰς αὐτὸν τὴν κατάστασιν καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ἐπανερχόμενος εἰς Ἀθήνας θέλει ἀμέσως ἀντιμετωπίσει τὸ ζήτημα τοῦ ὁποίου τὴν σπουδαιότητα ἀνεγνώρισε. Δυστυχῶς ὅμως, καθὼς πληροφορούμεθα σήμερον τὸ ζήτημα μένει εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν.

§8Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τοῦ ἐφετείου Θράκης ἀπησχολήσαμεν τὴν Βουλὴν κατ’ ἐπανάληψιν, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος μίαν ἐπαρχίαν ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰ σύνορα τοῦ Κράτους. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὁλόκληρον τὴν ἐμφάνισιν τὴν Κρατικὴν εἰς τὰς ἀκρωρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ μὴ τὴν διασύρωμεν. Δυστυχῶς ὅμως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστοῦμεν εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ Ἐφετεῖον παραμένει μὲν, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη μέχρι τοῦδε ἐλλείψει Δικαστοῦ νὰ λειτουργήσῃ, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ἢ νὰ διατάξῃ νὰ μεταβῶσιν οἱ κ. Ἐφέται εἰς τὰς θέσεις των, ὥστε νὰ λειτουργήσῃ τὸ Δικαστήριον ἢ νὰ καταργηθῇ τοῦτο ἵνα μὴ παρουσιαζώμεθα πρὸ μιᾶς παρωδίας δικαιοσύνης.

§9Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου κ. Πρόεδρε, ἔχομεν ὑποβάλει πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Παρακαλοῦμεν νὰ παραπέμψητε τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδραβίδας κ.λ.π.

§12Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνεζητήθη προχθὲς κ. Πρόεδρε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Τ. Ἀναστασίου καὶ Μ. Τσαρλαμπᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιτροπῆς κτηματιῶν Πύργου.

§14Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι Πύργου, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἀγροφυλακή. Ἐπανειλημμένως ἀπησχολήσαμεν τὴν Βουλὴν καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἶναι ἔντονος ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ὅπως τεθῇ πάλιν ἐν ἰσχύϊ ὁ καταργηθεὶς ὑπὸ τῆς Δικτατορίας νόμος περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον δὲν θέλει νὰ δώσῃ καμμίαν προσοχήν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπανασυστήσῃ τὸν καταργηθέντα θεσμὸν ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ὡς ἔχοντες ἴδιον ταμεῖον προικοδοτημένον μὲ εἰδικὰς φορολογίας.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ διηύθυνον πρό τινος τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, σᾶς πληροφορῶ, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐγένετο εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος καὶ ἐτέθησαν ὡς βάσεις αἱ ἑξῆς ἀρχαί. Διὰ τὰς περιφερείας ὅπως εἶναι ἡ Μεσσηνία ἢ Ἀχαΐα, αἱ ὁποῖαι ἐλειτούργουν κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα νὰ ἐπανέλθουν διὰ νόμου οἱ ἀγροφύλακες, εἰς τὰς ἄλλας δὲ ἐπαρχίας νὰ εἰσαχθῇ ἄλλο σύστημα στηριζόμενον εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§16Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ θέλει καὶ ὁ λαός. Ὅσαι περιφέρειαι θέλουν τὸν Νόμον νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ οὕτως δι’ αὐτὰς διὰ τὰς ἄλλας ἂς μὴν ἐπαναφερθῇ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Βουτυρᾶς, Δ. Κάκαβος, Φ. Παπαγεωργίου, Ν. Δαρβέρης, Α. Ξανθόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καλαμαριᾶς Θεσσαλονίκης.

§18Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Καλαμαριᾶς, πρόκειται περὶ προσφύγων οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς παραπήγματα καὶ τοὺς ζητοῦσι νὰ καταβάλουν φόρους. Εὑρίσκω δίκαιον λόγῳ τῆς κρατούσης δυστυχίας νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὥστε νὰ μὴ πληρώσουν φόρον οἰκοδομῶν, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς παραπήγματα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 48 ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Κάκαβος, ἐπὶ ἀναφορᾶς Συντεχν. Ἐπαγγελματιῶν Βορείου Ἑλλάδος.

§20Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Γόντικας καὶ Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματιῶν Πύργου.

§22Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§24Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερ. Διατάξεως τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§26Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν εἶχον ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω, ὅτι, ἐφόσον ἡ συζήτησις ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὁλοκλήρους πέντε συνεδριάσεις, τὸ πλεῖστον δὲ μέρος τοῦ χρόνου κατηναλώθη ὑπὸ τῶν ἀγορεύσεων βουλευτῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν νομίζω, λέγω, ὅτι θὰ ἦτο χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον ν’ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη καὶ βουλευτῶν οἵτινες εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶχον διατυπώσῃ ἐπιφυλάξεις διὰ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ συμφωνία ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῶν βουλευτῶν ὅπως σήμερον τερματισθῇ ἡ συζήτησις νομίζω ὅτι δὲν ὑποχρεοῖ πάντας τοὺς βουλευτάς. Νομίζω δὲ ἐπὶ πλέον ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ Προεδρεῖον, πρὶν ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν νὰ δίδεται ὁ λόγος εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, οὕτως ὥστε ἐμμέσως νὰ ἀποκλείωνται οἱ βουλευταὶ τοῦ λόγου, δὲν εἶναι ὀρθή.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανεὶς δὲν ἐστερήθη τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσῃ. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσετε κανεὶς δὲν σᾶς τὸ ἀφαιρεῖ. Εἶναι δικαίωμά σας καὶ θὰ λάβετε τὸν λόγον καὶ σεῖς μὲ τὴν σειράν σας νὰ ὁμιλήσετε. Αὐτὸ δὲ τὸ ὁποῖον εἴπατε περὶ συμφωνίας, τοὐναντίον εἶναι εἷς ἀπαράβατος κοινοβουλευτικὸς κανών, ὅτι ὁσάκις μέλος τι τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἀρχηγὸς Κόμματος ζητήσῃ τὸν λόγον, δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ σᾶς βεβαιῶ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἐξετέλεσε τὸ Προεδρεῖον τὸ καθῆκόν του, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐζήτησε πρὸ ὑμῶν νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ εὑρίσκετε τὴν παρατυπίαν τοῦ Προεδρείου.

§28Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα λαμβάνουν τὸν λόγον πρὸ τῶν ἄλλων οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Νομίζω ὅμως ὅτι, ἐφόσον ἐτέθη ἡ ἀρχὴ νὰ ὁμιλοῦν τελευταῖοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ τελευταῖος πάντων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων βουλευτῶν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήθη ἤδη ὁ κατάλογος. Παραμένουν μόνον οἱ κ. κ. Στάης καὶ σεῖς. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα προηγοῦνται οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ὠργανωμένων κομμάτων, θὰ ὁμιλήσῃ προηγουμένως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅστις ἐζήτησε τὸν λόγον. Ἐπομένως θὰ ὁμιλήσετε μετ’ αὐτόν.

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ τόσας ἡμέρας εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσα ἀποτελέσματα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθόσον ἐλάχισται ἡμέραι ὑπολείπονται ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Δὲν ἔχω σχετικῶς μὲ τοῦτο σκοπὸν νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν βραδεῖαν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν βραδύτητα τῆς συζητήσεως διότι, μετέχων καὶ ἐγὼ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρχον οὐσιώδεις λόγοι δικαιολογοῦντες τὴν βραδύτητα. Πάντως θὰ ἤθελα νὰ συστήσω νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ αὐτὴ ἡ βραδύτης καὶ διὰ τὸν μέλλοντα προϋπολογισμόν, ὅστις ὤφειλε νὰ εἶχε κατατεθῆ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. Ἡ ἔγκαιρος ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ γνωρίζομεν πάντες ποίαν σημασίαν ἔχει, γνωρίζομεν δὲ καὶ πόσον δυσφορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἀδιαφορίαν, ἣν συνήθως ἐπιδεικνύουν οἱ πολῖται ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθεσμίας. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει ἡμεῖς νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς προσαρμογῆς πρὸς τὰς προθεσμίας. Ὁ Γάλλος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξῆρε τελευταίως ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ τὸ κατόρθωμα τῆς ἐγκαίρου συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τονίσας ὅτι τοῦτο εἶναι οἰκονομικὸν κατόρθωμα καὶ φαινόμενον προσεγγίσεως πλήρους πολιτικῆς ὁμαλότητος. Θὰ εἴμεθα συνεπῶς καὶ ἡμεῖς εὐτυχεῖς ἐὰν ἀκούσωμεν τοῦτο διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παρατηρήσω κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμῷ δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν νὰ εὕρωμεν ἐν αὐτῷ ἀντικατοπτριζομένην τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, μολονότι ἦτο συγκεκροτημένη ἐκ πέντε κομμάτων, ὄχι μετὰ δυσκολίας ἔδιδε λύσεις εἰς διάφορα ζητήματα, ἦτο ὅμως ὑποχρεωμένη καὶ συμβατικῶς οὕτως εἰπεῖν ν’ ἀποκαταστήσῃ πρωτίστως τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ζητήματα. Ἀπέναντι τῆς ἀρχῆς ταύτης ἐθυσιάσθησαν πολλάκις πολιτικαὶ ἰδέαι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἦσαν σύμφωνα πάντα τὰ κόμματα, διὰ τὰς ὁποίας εἶχον δώσει ὑπόσχεσιν πρὸς τὸν λαὸν καὶ τὰς ὁποίας τὰς περιέλαβον εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ὡς χαρακτηριστικὸν τῆς συμφωνίας ἐκείνης τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως θὰ φέρω τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν περιφερειῶν ἥτις καὶ παρὰ τῶν κομμάτων υἱοθετήθη καὶ ἐναγωνίως ἀναμένεται παρὰ τοῦ λαοῦ ἐλπίζοντος εἰς καλλιτέραν διοίκησιν. Ἡ πολιτικὴ αὕτη περιελήφθη καὶ εἰς τὸ τελευταῖον Σύνταγμα. Ὅσον ἀφορᾷ ταύτην θὰ εἴπω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐντονώτατα ἀνέκαθεν τὴν ὑπεστήριξεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἀπὸ τοῦ 1914 κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ παρὰ τοῦ ἀειμνήστου τότε ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διετυπώθη εὐρύτατα καὶ τὴν ἤθελεν εὐρυτάτην, ἵνα ὁ λαὸς ἀποφασίζῃ περὶ τοῦ περιεχομένου τῶν ὑποθέσεων αἵτινες θὰ περιέρχοντο εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἤθελε δηλαδὴ καὶ τὸν λαὸν διοικοῦντα καὶ ὁρίζοντα τὴν ἔκτασιν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἡ ἰδέα αὕτη ἦτο πολὺ ὀρθή. Διότι ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος θὰ συνῃσθάνετο ἀνικανότητα αὐτοδιοικήσεως ἔπρεπεν ὁ ἴδιος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἐπεκτείνῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐπὶ τῆς περιφερείας του. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἡ Οἰκουμενικὴ ἠναγκάσθη νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἰδέαν αὐτήν, διότι ἡ καθιέρωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ τὴν πρώτην ἔναρξίν της θὰ συνεπήγετο καὶ δαπάνας τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποφύγῃ, προτοῦ διαρρυθμίσῃ τὰ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, διότι ἀντιθέτως θὰ ἐναυάγει καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις. Καὶ δὲν καθιέρωσε τότε ἡ Κυβέρνησις τὴν αὐτοδιοίκησιν ταύτην δευτέρου βαθμοῦ, ἐνῷ ἐξ ἄλλου καὶ εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν πρώτου βαθμοῦ τῶν δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων δὲν παρέλειψε νὰ ἐκδηλώσῃ τὰς τάσεις της μὲ πρωτεύοντα χαρακτῆρα τὴν διόρθωσιν τῶν δημ. οἰκονομικῶν. Φέρ’ εἰπεῖν διὰ νόμου ὁ ὁποῖος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Οἰκουμενικῆς ἔχει παραχωρηθῇ ἓν ποσοστὸν ἐκ τῶν ἐνοικίων τῶν καπνῶν ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων εἰς τὰς περιφερείας τῶν ὁποίων λειτουργοῦν ταῦτα. Ἐν τούτοις τὸ ποσοστὸν αὐτὸ παρὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον δὲν διετέθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔμεινε ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρόκειται δὲ περὶ ποσοῦ 10 ἑκατομμυρίων ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἐδημιουργήθη οὕτω μία ἀταξία βλάπτουσα τὰς Κοινότητας αἵτινες θὰ ἠδύναντο ἴσως νὰ ἔχουν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Γενικώτερον τὸ ζήτημα ἔχει σημασίαν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῆς τάξεως ὅπερ ὀφείλει νὰ ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ κέντρου, ὑποχρεωμένου νὰ μὴ προκαλῇ δυσπιστίας, ἀπότοκος δὲ τῆς δυσπιστίας εἶναι καὶ ἡ ἵδρυσις τῶν διαφόρων ταμείων ἅτινα τόσον ἐκακίσθησαν παρὰ διαφόρων ῥητόρων καὶ τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι δημιουργήματα ἀνάγκης, διότι ὡρισμένα ποσὰ ἅτινα λαμβάνει τὸ Κράτος δι’ ὡρισμένους σκοποὺς δὲν τὰ ἀποδίδει καὶ δι’ αὐτὸ ἐγεννήθησαν τὰ ταμεῖα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐκτελῇ τὸ Κράτος τὰς ὑποχρεώσεις του ἀνελλιπῶς. Εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν τοιούτων ταμείων κατέφυγον καὶ ἐγὼ ὅτε ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας συνέταξα τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ταμείου μονίμων ὁδοστρωμάτων καὶ ἄλλα τινὰ συναφῆ τῶν ὁποίων βλέπομεν σήμερον τὴν ἐφαρμογήν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ μία τακτικωτέρα διαρρύθμισις τῶν δικαιοδοσιῶν τῶν οἰκονομικῶν μεταξὺ Δημοσίου καὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὁ λαὸς ἐν τῇ κοινοτικῇ του ὀργανώσει θέλει νὰ δράσῃ, ἀλλὰ στερεῖται τῶν οἰκονομικῶν μέσων, ἅτινα ἐξαντλοῦνται παρὰ τοῦ Κράτους καὶ δὲν εὑρίσκουν οἱ διάφοροι αὐτοδιοίκητοι ὀργανισμοὶ ἄλλους πόρους διὰ τὰς ἀνάγκας των. Πολλοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπεκαλέσθησαν διάφορα ἔσοδα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ ἐὰν τυχὸν γίνουν ἀνεξετάστως δεκταὶ αἱ τοιαῦται προτάσεις, θὰ ἐξηντλεῖτο προφανῶς πᾶσα πηγὴ διὰ τοὺς δήμους καὶ κοινότητας. Τὸ ὑπερτίμημα π. χ. δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Δημοσίου εἶναι δημιούργημα εἶναι ἀποτέλεσμα προαγωγῆς καὶ προόδου τῆς πόλεως καὶ τῆς κοινότητος κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος καὶ ὤφειλε προφανῶς νὰ εἶναι φορολογικὴ πηγὴ τοπικῆς φύσεως. Καὶ ἀπὸ τὰς οἰκοδομὰς ὤφειλον νὰ εἶχον ἓν μεγαλύτερον ποσοστὸν οἱ Δῆμοι, ἂν καὶ διὰ τὸ ὑπάρχον ποσοστὸν πολλαὶ ἀνωμαλίαι ἐσημειώθησαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ποσοστοῦ. Παρὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα συνεπῶς τοῦ Δημοσίου ὀφείλομεν νὰ μὴ παραμελῶμεν καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν καὶ τῶν σχέσεών των μετὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ ὅτε διηύθυνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλον περὶ τούτου σχετικὰ νομοσχέδια. Ἰδιαιτέραν δὲ προσοχὴν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς αὐτοδιοικουμένους ὀργανισμούς, διότι τὸ Δημόσιον ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς του καταστάσεως ἐπὶ ἀρκετὸν δὲν θὰ δύναται νὰ ἱκανοποιῇ τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας, τὰς δὲ τάσεις τοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἐπὶ τὸ ἐλευθεριώτερον δρᾶσιν του ἐν τῇ αὐτοδιοικήσει τὰς ἴδωμεν ἐπανειλημμένως ἐκπληρουμένας καὶ εἰς τὰ Συνέδρια καὶ εἰς τὰ συλλαλητήρια. Δὲν νομίζω ὅτι πάντα ταῦτα θὰ θεωρηθῶσι ξένα καὶ ἄσχετα πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω, ἵνα καταδειχθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ κριθῇ αὐστηρῶς ἡ παρὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπεικονιζομένη κατάστασις π. χ. σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν δύο ποιοτήτων ἄρτου ὅπερ, θεσπισθὲν ὅτε διηύθυνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπέφερε μεγίστας οἰκονομίας αἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§31Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκον). Δὲν ἔμεινεν ἡ διαρρύθμισις αὕτη.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί ἔγινε μετέπειτα, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγὼ συνέπραττον ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἐγένετο τοῦτο. Καὶ ἀντὶ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς νὰ τὴν ἐπωφεληθῇ ὁ λαὸς κατὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἄρτου ἐθεωρήθη προτιμότερον νὰ εἰσαχθῇ αὕτη ὡς φόρος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§33Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἔμεινε ἡ διαρρύθμισις αὐτή. Ἐντεῦθεν τὸ δημόσιον ὠφελήθη ἐλάχιστον ποσόν.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπελογίσθη τότε τὸ ποσὸν εἰς 200 ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ πλέον.

§35Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδὲ πολλοστημόριον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐξοικονομήθη.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐπαναλαμβάνω, τί ἐγένετο. Τότε ὑπελογίσθη εἰς 230 ἑκατομ.

§37Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κατηργήθησαν αἱ δύο ποιότητες.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι συνεφωνήσαμεν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ τεθῇ εἷς φόρος ἀλλὰ μὲ τὸν ἀπαράβατον ὅρον ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία εἶχε γίνει πρὶν ἢ γίνουν αἱ δύο ποιότητες. Τί μετὰ τοῦτο ἐπηκολούθησε δὲν γνωρίζω, διότι δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμην νὰ παρακολουθήσω, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμενος. Δὲν εἶπον τοῦτο παρὰ διὰ νὰ τονίσω τὴν ἀρχὴν ποῦ εἶχον ὅτι πρέπει νὰ ἐλεγχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς αὐστηρῶς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς καθ’ ἕκαστον ἐφαρμοσθείσης πολιτικῆς, διότι ἡ βάσις, ὡς εἶπον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἦτο κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπεύσωμεν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἔστω καὶ ἐὰν αἱ ὑποσχέσεις καὶ τὰ προγράμματα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι πλήρως. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δὲν ἦτο κακὴ ἡ ἀρχὴ αὐτή. Ἦτο ἀρχὴ ὀρθὴ καὶ ὄχι μόνον τὴν ἀπεδέχθημεν κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν ἀλλὰ καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν ἐξ ἄλλης αἰτίας νὰ ὑποστηρίξω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν ἰδέαν ταύτην. Ἐφόσον εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν οἰκονομικήν, ἡ ὁποία δεῖται ἀμέσου ἀποκαταστάσεως, νομίζω ὅτι οἰκονομίας καὶ μόνον ἔπρεπε νὰ κάμωμεν. Καὶ δὲν ἐδίστασα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἐβίωσε ἐπὶ τόσον χρόνον ἄνευ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας θὰ ἠδύνατο καὶ διὰ λόγους οἰκονομίας ἀκόμη νὰ ἐξακολουθῇ ἐπί τινα χρόνον νὰ βιοῖ. Ἴσως καὶ ὡς πρὸς ἄλλους τινὰς θεσμοὺς κατὰ πάντα ἐπωφελεῖς ἀλλὰ μὴ συμβιβαζομένους ὑπὸ τῶν περιστάσεων θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἠδυνάμεθα ἐπί τινα χρόνον νὰ στερηθῶμεν αὐτούς. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ στερηθῇ τῶν ἀναγκαίων θεσμῶν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν διοίκησίν του, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐφόσον οἰκονομικῶς χωλαίνομεν, οὐδεμία διοίκησις, ὅσον καὶ ἂν προέρχηται ἀπὸ θαυμάσιον θεσμόν, θὰ κατορθώσῃ νὰ σώσῃ τὸν τόπον διότι ἐν τῇ χωλότητι τῇ οἰκονομικῇ δύναται νὰ καταπέσῃ πᾶσα ἡ διοίκησις. Διὰ τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν τὴν οἰκονομικήν, τὴν ὁποίαν τόσον αὐστηρῶς τὴν ἀντελήφθην ἐγὼ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἀντιλαμβάνομαι καὶ σήμερον, δέον νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ ἡ τακτοποίησις διαφόρων ἐκκρεμῶν οἰκονομικῆς φύσεως ζητημάτων. Εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ἐξῆρε δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ διαφόρους περιόδους, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν πρὸς διαρρύθμισιν τῶν σχέσεων τῶν οἰκονομικῶν, διὰ τοὺς ἐκκρεμεῖς λογαριασμοὺς μετὰ τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ἀμερικῆς, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ διαιτησία ἡ ὁποία ὑφίσταται διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄδικον, κατ’ ἡμᾶς, μετατροπὴν τοῦ εἰσπραττομένου ποσοῦ εἰς λίρας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλυσίων. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων, διότι δύο ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐκκρεμῆ, ἡ διαρρύθμισις τῶν σχέσεων τῶν λογαριασμῶν μας μετὰ τῆς Γαλλίας διὰ διαιτησίας, καθὼς καὶ ἡ διαρρύθμισις τῆς διαφορᾶς μετὰ τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου δι’ ἑτέρας διαιτησίας, καὶ ἐφόσον τὰ ζητήματα αὐτὰ εὑρίσκονται ὑπὸ κρίσιν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἰδιαιτέραν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, αἰσθάνομαι, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω μέχρι τίνος σημείου ἔχουν φθάσει αἱ ἐνέργειαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐφόσον οὗτος δὲν ἔκαμε μνείαν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς ἐμὲ νὰ θέσω ὑπὸ συζήτησιν τὰ ζητήματα ταῦτα. Ὁ Προϋπολογισμός ὡς ἐδήλωσεν ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παρουσίαζε, μὲ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπῆρχε καθ’ ὃν χρόνον ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἔλλειμμα περὶ τὰ 2,600.000.000, ἅτινα ἔπρεπε νὰ καλυφθῶσι. Δύο ἦσαν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀφ’ ἑνὸς οἰκονομίαι δυναταὶ καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐφόσον δὲν ἐπήρκουν αἱ οἰκονομίαι νὰ καλύψουν τὸ σύνολον τοῦ ἐλλείμματος, ἐπιβολὴ νέων φορολογιῶν. Ἀλλ’ ἐνομίσθη, ὅτι αἱ φορολογίαι ἦταν αἱ μόναι δυναταὶ νὰ καλύψωσι τὸ ἔλλειμμα. Δὲν θὰ ἐξετάσω τοῦτο ταύτην τὴν στιγμήν, ἀφοῦ ἤδη ἐπραγματοποιήθησαν αὗται. Ἀνάγονται εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν δύναμαι ὅμως ὡς μετασχὼν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης νὰ μὴ εἴπω, ὅτι ἐξετιμήθησαν καὶ τὰ περιστατικὰ ταῦτα ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας συνετελεῖτο ὁ προϋπολογισμός. Ἦσαν βεβαίως περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἓν πρόγραμμα οἰκονομικόν, ἴσως πληρέστερον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν οἰκονομιῶν ἢ τῆς διατηρήσεως τῆς φορολογίας. Ἀλλ’ εἰς τὸν νέον προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ταχέως, ὡς πιστεύω, θὰ εἰσηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἴδωμεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ πάροδος ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ χρόνου καὶ αἱ γενόμεναι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέχρι σήμερον μέτρων δοκιμαὶ θὰ ἐπιβάλουν νὰ ληφθοῦν καὶ πρέπει νὰ τὰ ἀναμείνωμεν διὰ νὰ τὰ συζητήσωμεν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν οἰκονομιῶν πρέπει νὰ καταβάλῃ ἰδιαιτέραν τὴν προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιφέρῃ τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, καὶ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν συναδέλφων του νὰ φανῇ ὀλίγον τι σκληρός, διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ἰδέα, ἀλλὰ πρέπει νὰ σχηματίσωμεν καὶ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν τῆς ἐνεργείας τῶν οἰκονομιῶν καὶ νὰ πιστεύσωμεν εἰς ταύτας. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ θιχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δὲν ἔχω ποσῶς τοιαύτην πρόθεσιν, ὅτι δὲν ἔχει πολλὴν πίστην εἰς τὴν ἰδέαν τῶν οἰκονομιῶν. Πολλάκις καὶ ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ τὸν ἠκούσαμεν νὰ ἐξαγγέλλῃ ὅτι εὐκολώτερον ἀνέχεται ὁ λαὸς τὴν φορολογίαν, δυσκολώτερον δ’ ἀνέχεται τὰς οἰκονομίας. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἐπικρατῇ ὡς βάσις τῶν σκέψεών μας. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἐκεῖ ὅπου εἶναι καθ’ ἡμᾶς δυναταὶ αἱ οἰκονομίαι, πρέπει νὰ ἐμπνεύσωμεν καὶ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι ταύτας πρέπει νὰ θέλῃ καὶ νὰ τὰς ἐπιβάλλωμεν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀπὸ τὰ ἱστορούμενα διὰ διαφόρους πολιτικοὺς ἄνδρας, ὅτι ὡρισμέναι ἰδέαι τοὺς κατεῖχον μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ἀληθῶς νὰ εὑρίσκουν πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν μέτρα τὰ ὁποῖα οἱ μὴ πιστεύοντες δὲν ἠδύναντο νὰ εὕρωσιν. Ἱστορεῖται περὶ τοῦ Γλάδστωνος, ὅτι τὸ μεγαλεῖτερον ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπίστευεν ὅτι ἔπραξεν ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας του, ἦσαν αἱ οἰκονομίαι. Τοῦτο ἐθεώρει ὡς πρῶτον κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς του διαχειρίσεως. Δασμολογικὰς μεταρρυθμίσεις πλείστας ὅσας, οἰκονομικὰς μεταρρυθμίσεις πλείστας ὅσας ἔφερε, δι’ οὐδὲν ὅμως ἐκ τῶν μέτρων του ἐκείνων ἐκαυχᾶτο, ὅσον ἐκαυχᾶτο ὅταν ἐπέφερε οἰκονομίαν τινά, ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπικαλούμεθα τὰ μεγάλα Κράτη θὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐνταῦθα τὸ λεγόμενον περὶ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη: ὅτι ἔκοψεν 25 δραχμὰς ἀπὸ τὴν τροφὴν τῆς γαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν (γέλωτες).

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦλθον ὅμως οἱ ποντικοὶ ἔπειτα.

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα ἴσως καὶ σήμερον καὶ τότε νὰ προεκάλεσε γέλωτας, ἀλλ’ εἶχε μεγάλην διδακτικὴν σημασίαν, ἂν ὄχι οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ δημόσιον πρέπει νὰ γίνῃ διερμηνεὺς τοῦ πνεύματος τῆς οἰκονομίας εἰς τὸν λαόν, διότι ἐὰν θέλωμεν νὰ ὀρθοποδήσωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ ὑποδουλωθῶμεν οἰκονομικῶς, εἶναι ἀνάγκη, ὄχι μόνον τὸ δημόσιον νὰ κάμῃ οἰκονομίας ἀλλὰ καὶ οἱ ἰδιῶται ἀκόμη. Καὶ τὸ δημόσιον πρέπει νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκονομίας εἰς τὸν λαόν, διότι πᾶσα οἰκονομία τοῦ λαοῦ εἶναι οἰκονομία καὶ εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά. Φαντασθῆτε ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν ὑπερβολικὴν πολυτέλειαν, τὴν ὁποίαν ἐνίοτε παρατηροῦμεν, καὶ ἄλλας τινὰς δαπάνας ἀσκόπους πόσον ποσὸν χρυσοῦ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ ποίας οἰκονομίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρωμεν καὶ ποίαν διὰ τούτων βελτίωσιν εἰς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου. Δὲν ἀποβλέπω μόνον, συνιστῶν τὰς οἰκονομίας, εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀμέσου ὠφελείας τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἀποβλέπω καὶ εἰς τὴν ἔμμεσον ὠφέλειαν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ ἓν Κράτος. Εἶπε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶν περὶ τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι ὁ Γερμανικὸς λαὸς ῥακένδυτος καὶ σχεδὸν ἀνυπόδητος περιεπάτει ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Ἀλλὰ τὸ παράδειγμα τοῦτο ἀναγγέλλει πανταχοῦ ποῖα μέτρα παιδαγωγικὰ καὶ ποίαν ἀνατροφὴν εἶχε λάβει ὁ λαὸς ἐκεῖνος. Καὶ ἀποτέλεσμα τῶν στερήσεων τὰς ὁποίας ὑπέστη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἶναι τὸ γεγονὸς τὸ παρατηρούμενον σήμερον, ὅτι ἐνῷ τόσα ποσὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ πληρώνῃ εἰς τοὺς νικητάς, ἐν τούτοις σήμερον δεικνύει ἀκμήν. Δὲν λέγω ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ὑποστῇ παρομοίας στερήσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθῃ τὴν ἀνάγκην τῶν στερήσεων. Ἐάν, τώρα, Κύριοι, θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ὑπό τινα ἄποψιν τὸν προϋπολογισμόν μας οὐσιαστικώτερον, θὰ ἴδωμεν ποία δι’ αὐτοῦ παρίσταται ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας, διότι ὁ παρὼν προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος ἔρχεται μετὰ τόσας ἐθνικὰς ἀτυχίας, εἶναι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος συντάσσεται ὑπὸ πραγματικῆς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις καὶ ὡς προϋπόθεσις διὰ τὴν περαιτέρω οἰκονομικήν μας ἐξέλιξιν. Ὡς ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς εἰς τὴν Βουλὴν ἔχει οἰκονομικῶς λίαν καλῶς, διότι τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα σχεδὸν ἐξισοῦνται. Ἦτο ἀληθὲς ὅτι παρέμεινεν ἔλλειμμα 49 ἑκατομμύρια δραχ. ἀλλά, ὡς ὀρθῶς τότε εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἔπρεπε νὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν θὰ εἴχομεν ἀπὸ τὰς διαφόρους ὑποχρεώσεις μας, καθόσον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπελογίζετο ἡ λίρα Ἀγγλίας 387 δραχμάς, ἐνῷ κατόπιν ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο τοῦτο ἀληθὲς ἐν τῇ πραγματικότητι. Καὶ ὑποθέτω ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἦσαν ἀκριβεῖς καὶ διότι διὰ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ταύτης θὰ ἠδύνατο νὰ καλύψῃ τὸ ὡς ἄνω ἔλλειμμα. Οὐχ’ ἧττον ὅμως ἐν τῇ ἐξελίξει καὶ ἐκτελέσει του ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν ἠκολούθησε τὴν πορείαν ἡ ὁποία εἶχε διαγραφῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι διὰ τῶν τριῶν μέχρι σήμερον γνωστῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε εἰς τὴν Βουλήν, καὶ λέγω τριῶν διότι ἐὰν ὡς νομίζω ἀντελήφθην καλῶς ἦτο προδιατεθειμένος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ καὶ νέαν τοιαύτην δήλωσιν καταλήξαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται. Κρίνων πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν δηλώσεων, ἔχομεν ἔξοδα πλέον ἀνώτερα τῶν ἐσόδων κατὰ 172 ἑκατ. 240 χιλ. 260 δραχ. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τριῶν δηλώσεων. Συγχρόνως δὲ δι’ αὐτῶν ἔχομεν δεδομένον, ὅτι καὶ τὸ ἀπόθεμα τῶν 350 ἑκατομ. καὶ τοῦτο κατηναλώθη σχεδὸν ὁλόκληρον, ὑπολείπονται δὲ κατὰ τὰς δηλώσεις 61 ἑκατ. δραχ. Ἀλλὰ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὑπηρεσιακῶς, τὰς ὁποίας θὰ πιστοποιήσῃ βραδύτερον νομίζω καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ ἀπόθεμα τοῦτο κατηναλώθη.

§41Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὰ 172 ἑκατομμύρια δὲν εἶναι εἰς τὸ ἀπόθεμα;

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ ἀποθέματος. Τὰ ἔσοδα εἶναι 9 δισεκατομμύρια 800 ἑκατομμύρια δραχ. Σᾶς εἶπον κατὰ τὰς δηλώσεις ἐξαντλεῖται τὸ ἀπόθεμα πλὴν 61 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ὅμως καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ὑπηρεσιακῶς, οὐχὶ εἰς ἀπολύτως ἀσφαλῆ νούμερα θὰ ἐξαντληθῇ, καὶ τοῦτο, καὶ ἔχομεν ἐπὶ πλέον 130 ἑκατομ. Ἡ διαφορὰ ἐντεῦθεν κατὰ τὰς τελευταίας δηλώσεις μεταξὺ ἐξόδων καὶ ἐσόδων, ὡς ὑπολογίζω, εἶναι 172 ἑκατομ., τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον ὅτι ἐξαντλοῦσι τὸ ἀπόθεμα, διότι ἐκτὸς τοῦ ἀποθέματος προστίθεται δαπάνη 130 ἑκατομ. 264 χιλιάδων διὰ τὴν ἀκρίβειαν.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἑπομένως 130.000.000 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι 170.000.000.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω πῶς παρίστανται τὰ κονδύλια.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον). Ἔτσι παρίστανται τὰ κονδύλια.

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν θὰ θελήσω οὔτε κατὰ γράμμα νὰ παρεκκλίνω τῆς ἀληθείας, οἵα μοὶ ἐδόθη ἐκ τῶν ἐγγράφων.

§47Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον). 130.000.000.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ πρόσθετα ἐκτὸς αὐτῶν εἶναι 130.000.000. Τὰ 172.000.000 παρίστανται μεταξὺ τῶν δύο κονδυλίων. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἓν μικρὸν ἔλλειμμα τὸ τὸ ὁποῖον θὰ καλυφθῇ. Ἐγὼ διώρθωσα καὶ ἄλλον ὁμιλοῦντα περὶ τούτου. Τὰ κονδύλια, σύμφωνα μὲ τὰς δηλώσεις, παριστάνουσιν, ἓν ἔλλειμμα 172.000.000. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ἀποθεμάτων, εἶναι τὰ πρόσθετα 130.000.000. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν....

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἔτσι.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 130.000.000. Αὐτὰ εἶναι. Δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλως. Εἶπον τὰ κονδύλια ὡς παρίστανται ἐκ τῶν δηλώσεων. Σᾶς παρακαλῶ, κάμνομεν μίαν διαλογικὴν συζήτησιν ματαίαν, Λέγω ὅτι ἡ τελευταία δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς ὑπεβλήθη, ἔχει οὕτως (Ἀναγιγνώσκει). Αὐτὸ ἀναφέρει ὡς ἔλλειμμα. Λέγω δὲ ὅτι καὶ ὅταν σεῖς παρουσιάσατε τὸν προϋπολογισμόν, εἴχατε μέσα καὶ τὸ ἀποθεματικόν, καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι 49.000.000. Καὶ ἐγώ, τὴν αὐτὴν μέθοδον ἀκολουθῶν, λέγω ὅτι μὲ τὰς τελευταίας τροποποιήσεις ἔχομεν προϋπολογισμὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος παριστᾷ ἔλλειμμα 172.000.000. Προχωρῶν δὲ λέγω, ὅτι εἰς τὰ 172.000.000 προστίθεται κονδύλιον δαπανῶν, ὅπερ εἶναι τὰ 130.000.000. Τί περισσότερον, τί εἰλικρινέστερον, τί καθαρώτερον ἀπὸ τοῦτο; Καὶ ὑποθέτω ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, ἐὰν νεώτεραι δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τὸ μεταβάλλωσι, θὰ εἶναι τουλάχιστον αὐτὸ ὁριστικόν, ὡς ἔχει. Καὶ αὐτὸ ἔχομεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τῶν ἐπισήμων ὡς καταστάλαγμα τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τι τὸ τερατῶδες, τὸ ὁποῖον ἐκτάκτως, ἢ ὁπωσδήποτε πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ μᾶς ἀνησυχῇ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο ἡ διεξαγωγὴ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ὁμαλή, θὰ εἶχεν ἐντελῶς δευτερεύουσαν σημασίαν τὸ ἔλλειμμα, ἀλλὰ διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τοῦτο ἀπαρατήρητον διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐπὶ πλέον ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ ἐὰν μείνωμεν μόνον εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ὅτι εἶναι ἓν ἔλλειμμα ἐκεῖ ὅπου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε τὴν εὐχάριστον ἐλπίδα νὰ ἴδῃ περίσσευμά τι. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐλλείμματος, τὸ ἔλλειμμα δηλ. τοῦτο προῆλθεν ἐκ περιστάσεων ἐξαιρετικῶν, ἐξ ἀντιφορολογικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας δήλωσίν του τινὰ, τὴν ὁποίαν δὲν πιστεύω νὰ υἱοθετῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι συνετέλεσε καὶ ἡ ἀσθένεια ἀνωτέρου τινὸς ὑπαλλήλου. Θὰ εἶναι λίαν ὀδυνηρόν, ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος συνετάχθη ὑπὸ τόσας προϋποθέσεις καὶ μὲ τόσας θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέδειξα εἰς τὴν Βουλήν, ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς ὑγείας ἑνὸς ὑπαλλήλου εἰς οἱανδήποτε κατηγορίαν καὶ ἂν ἀνήκει ὁ ὑπάλληλος οὗτος. Θὰ εἶναι ὀδυνηρὸν νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι ἡ κανονικὴ πορεία τοῦ Κράτους δύναται νὰ κάμῃ παρέκκλισιν τοιαύτην ἐκ τῆς ἀσθενείας ἑνὸς ὑπαλλήλου. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ δίδῃ εἰς τοῦτο τοσαύτην βαρύτητα εἶναι ἰδική του ἀντίληψις, διότι τὴν ἰδικήν του τὴν ἠκούσαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν.

§51Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν θὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ μὴ μὲ διακόψετε.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σκεφθῆτε καὶ μοῦ ἀπαντᾶτε.

§53Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ νὰ σκεφθῶ; Ἔχω ἑτοίμην τὴν ἀπάντησιν καὶ θὰ τὴν ἀκούσητε ἀμέσως, ὅταν θὰ ἀκούσητε τὴν ἀλήθειαν.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ μοῦ λέγητε περὶ ἀληθείας. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτρέπω, διότι δὲν εἶπον τί μὴ ἀκριβές. Ἐγὼ εἶπον ὅτι τοῦτο εἶδα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ σᾶς παρεκάλεσα μάλιστα νὰ μοῦ εἴπητε ἂν υἱοθετῆτε τὴν δήλωσιν. Νὰ πῆτε ὅτι εἶναι ἀνακριβὴς ἡ δήλωσις καὶ ἐγὼ τὸ δέχομαι, διότι τὸ ἔθεσα ὑπὸ τὸν ὅρον ἂν υἱοθετῆτε τὴν δήλωσιν. Μὴ μοῦ λέγετε περὶ ἀληθείας ἢ ὄχι περὶ ἀληθείας, διότι ἐγὼ συνηθίζω νὰ χρησιμοποιῶ γεγονότα, ὅπου δὲ ἔχω ἀμφιβολίαν, τὰ θέτω ὑπὸ ἀμφιβολίαν τοιαύτην, ὥστε νὰ δύναται νὰ δηλωθῇ ἀμέσως.

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Θὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις ἐφ’ ἁπάντων.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δώσατε τὰς ἐξηγήσεις, μὴ λέγετε ὅμως ὅτι θὰ ἀποκαταστήσετε τὴν ἀλήθειαν, διότι ἡ ἀλήθεια ὑφίσταται. Τὸ ἕτερον περιστατικὸν εἶναι ὅτι ἠσκήθη ἀντιφορολογικὴ πολιτική. Εἰς τοὺς παρακολουθήσαντας τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐγένετο γνωστὸν ὅτι ἀγὼν διεξήγετο ἂν τῆς ἀντιφορολογικῆς αὐτῆς πολιτικῆς ἡ ἀφορμὴ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ ἄλλοι τινές, διότι εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτ. κ. βουλευτῶν εἶπεν ἀγορεύων. «Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἠσκήσατε τὴν ἀντιφορολογικὴν πολιτικὴν διότι εἴπετε ὅτι ἐπεβαρύνατε τὸν Λαόν, ὅτι ἔχετε ἀκόμη 1.600.000.000 φόρους νέων εἰσπράξεων καὶ δὲν ἐξηγέρθη ὁ Λαός». Ἠπατήθη ὁ Λαὸς ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπατε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν ὅτι ἄλλοθεν προέρχεται ἡ ἀντιφορολογικὴ πολιτική. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω ὅτι ὁ Λαὸς δὲν προσέχει εἰς τὰς λέξεις. Προσέχει μᾶλλον εἰς τὰ γεγονότα. Δὲν παρακολουθεῖ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ ἴδῃ τὰ καθέκαστα τῆς διαρρυθμίσεως τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν ποσοτήτων τὰ ὁποῖα ἔχετε νὰ πληρώσητε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σπουδαίως παρακολουθεῖ εἶναι ὅτι παρακολουθεῖ τὸν εἰσπράκτορα.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ εἰσπράκτωρ τὸν παρακολουθεῖ.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ, κ. Παπαναστασίου. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ τέλος πάντων, εἴτε παρακολουθῶν τὸν εἰσπράκτορα, εἴτε παρακολουθούμενος ὑπὸ τοῦ εἰσπράκτορος, ἐκείνη τὴν ἐπίδρασιν αἰσθάνεται ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται ἐπὶ τοῦ θυλακίου του. Καὶ λέγω αὐτὸ πάλιν, διότι νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψει ἀφελῶς γεγονότα, τὰ ὁποῖα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ μᾶς προυξένησαν προσοχὴν καὶ προξενοῦν τοιαύτην ὄχι μόνον εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ θεωροῦμεν ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀποτελέσματα διαδόσεων, καὶ νὰ μὴ θέλωμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν μήπως ἔχουν βασιμωτέραν τινὰ αἰτίαν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ προσέξωμεν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα νὰ ἀντιδράσωμεν. Βεβαίως καλὸν θὰ ἦτο ὁ λαὸς νὰ διοικῆται χωρὶς φόρους, ἀλλὰ γνωρίζει καὶ αὐτὸς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ δὲν ἀρνεῖται τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν. Ἀλλ’ ὅταν γίνονται συλλαλητήρια, φθάνοντα μάλιστα μέχρι πράξεων βίας, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη πρώτη ἡ Κυβέρνησις, πράξεις δηλ. τὰς ὁποίας πᾶς τις ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ἀποδοκιμάσῃ καὶ τὰς ὁποίας βεβαίως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θεωρῶ ὡς πράξεις μὴ ὀφειλομένας ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου καὶ τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ κακίζω πρέπει σοβαρῶς νὰ προσέξωμεν. Οἱ πολῖται βεβαίως πρέπει νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ κάμωσι τὰς ἐκδηλώσεις των ὡς ἐλεύθερος λαός, ἀλλὰ πάντοτε πρέπει νὰ τίθεται ὡς ὅριον καὶ φραγμὸς τῶν ἐκδηλώσεων αὐτῶν ἡ νομιμότης. Ἐκτὸς τῆς νομιμότητος, ὁσονδήποτε δικαίαν αἰτίαν καὶ ἂν ἔχῃ ὁ λαός, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξέρχεται τῶν ὁρίων του, ἂν θέλῃ νὰ εἶναι λαὸς φιλόπατρις. Ἀλλ’ ἂν ὁ λαὸς δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς νομιμότητος, νομίζω ὅτι οἱ Κυβερνῶντες τὴν χώραν ἔχουσιν ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρίδωσι τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ λαοῦ, καὶ νὰ τὰς θεωρῶσιν ἄνευ σημασίας, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ τὰς ἐξετάζωσι. Καὶ δι’ αὐτό, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρετήρησα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ἀντιφορολογικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ἐνησκήθη, ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα αὐτά, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἴσως παραπλανῶσι μᾶλλον τὴν Κυβέρνησιν τοιαῦται τινὲς σκέψεις, εἰς τὸ νὰ μὴ λαμβάνει ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰς διαμαρτυρίας τοῦ λαοῦ καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ μάθῃ μήπως ὑπάρχει βαθυτέρα αἰτία, διότι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις βαθύτερον ἐξήτασε καὶ προσεκτικώτερον τὰς αἰτιάσεις τοῦ λαοῦ, δὲν ἔχει ἀφορμὴν νὰ εἶναι διὰ τοῦτο μεταμελημένη. Θὰ ὑπομνήσω ἀκριβῶς φόρον, ὁ ὁποῖος ἐτέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἐξ ἐκείνων τὸν ὁποῖον πάντες ἀπεδοκιμάσαμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὅταν εἴδομεν ὅτι ὁ Λαὸς ἐξηγέρθη κατὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς ἡ ὁποία ἀπέναντι ὅλων τῶν ἄλλων φορολογιῶν ἀπετέλει μίαν ἐλαχίστην ποσότητα. Ἠδυνήθημεν νὰ εὕρωμεν μέσον θεραπείας, ἠδυνήθη καὶ ἡ μετέπειτα Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ μέσον τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν γαλήνην κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε καὶ ὁ λαὸς νὰ μὴ δυσφορῇ. Κύριοι, εἶπον ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν σημασίαν εἰς τὸ τὸ ἔλλειμμα, ἔστω καὶ ἂν εἶναι μικρὸν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται. Βεβαίως εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς κολοσσιαίας διαφορᾶς μὲ τὰ παρελθόντα ἐλλείμματα, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ σημερινὸς προϋπολογισμός. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ πρὸ μιᾶς κολοσσιαίας διαφορᾶς πολιτικῆς καταστάσεως. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἴχομεν δικτατορικὰς Κυβερνήσεις, εἴχομεν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ διαρκῶς ὑπῆρχεν ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὸ οἰκονομικὸν βάραθρον. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1926 ἔχομεν κυβέρνησιν ἐκ τοῦ Λαοῦ προερχομένην, κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει ἔλθει διὰ νὰ διορθώσῃ τὰς ἀνωμαλίας αὐτάς. Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον τὰς χιλιάδας τῶν ἑκατομμυρίων τὰ ἐλλείμματα, τότε πλέον θὰ εἶχεν περιέλθει ὁ Λαὸς εἰς ἀπελπισίαν. Διὰ τοῦτο ἡμᾶς ὡς κόσμον κοινοβουλευτικὸν δὲν δύναται παρὰ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ μᾶς ἐπιρρεάζῃ ἀκόμη περισσότερον. Διότι μᾶς ἀνοίγεται καὶ ἡ προοπτικὴ τοῦ εὐθὺς προσεχοῦς μέλλοντος. Ποία θὰ εἶναι ἡ περαιτέρω οἰκονομική μας κατάστασις ἐὰν καταλήξωμεν εἰς τὸ ἔλλειμμα αὐτό;

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Κύριε συνάδελφε, θὰ προστεθοῦν ἀκόμη 77½ ἑκατομμύρια νέων πιστώσεων, ὥστε κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας δέον νὰ ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν ἕνα ἔλλειμμα 240–250 ἑκατομμυρίων.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκόμη χειρότερα. Ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει χωρὶς νὰ ἐξετάσω καὶ χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς νέας πιστώσεις τὰς ὁποίας προσθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. «Πόσα εἶπε ὅτι εἶναι;

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Σκέπτομαι νὰ ζητήσω κατὰ ἑβδομήκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια αὔξησιν πιστώσεων. Ἑπομένως ἐὰν ὑπολογίσετε καὶ κατὰ τὸν τρόπον σας τοῦ ὑπολογίζειν, τὸ ἔλλειμμα θὰ ἀνέρχεται εἰς 250 ἑκατομμύρια.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὰ ἤδη γνωστά. Ἐὰν θέλετε μάλιστα θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ κάμω καὶ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἐκάμνατε σεῖς. Τί εἰσεπράξαμεν ἕως σήμερον, καὶ τί θὰ εἰσπράξωμεν μέχρι τοῦ Μαρτίου.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομ.). Ὄχι τοῦ Μαρτίου.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν περὶ τὰ ἐνεακόσια ἑκατομμύρια. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν εἶναι τόσον τὸ ποσόν. Ἔχομεν 741 ἑκατομ. τοῦ Φεβρουαρίου, ὥστε ἐν ὅλῳ θὰ φθάσωμεν εἰς 8465 ἢ 8470 περίπου ἑκατομμύρια εἰς εἰσπράξεις μέχρι τέλους τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσω ἀκόμη καὶ διὰ τοὺς τρεῖς ὑπολοίπους μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους παρατείνεται ἡ χρῆσις, δὲν ξεύρω πόσον ποσὸν ὑπολογίζετε σεῖς, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τῶν 250 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν καὶ ταῦτα ὑπολογίσετε καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 9 δισεκατομμύρια 8 ἑκατομμύρια, τότε θὰ ἔχετε ἓν ἔλλειμμα 325 περίπου ἑκατομμυρίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις αἱ ὁποῖαι θὰ διατεθῶσιν, αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, τὸ οἰκονομικόν, θὰ εἶναι ἐλάχισται. Μοῦ λέγουν ὅτι δὲν θὰ φθάσουν τὰ 2% ἐτησίως, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὁ προϋπολογισμὸς θὰ κλείσῃ πάλιν μὲ ἕνα ποσὸν ἐλλείμματος περὶ τὰ 150 ἑκατομμύρια. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ νέα 70 ἑκατομ. θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια ἢ ὑπὲρ τὰ 200. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ λάβωμεν ὑπὸ σοβαρὰν ἄποψιν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ὡς ἐκ τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦμεν. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τοὺς ὁποίους θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ συνομολογήσω, καταδείξουν μικρότερα ποσά. Διότι ἐρχόμεθα ἀμέσως εἰς διάφορα βάρη τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὸ μετ’ ὀλίγον ἀρχόμενον νέον οἰκονομικὸν ἔτος. Τὸ δημόσιον χρέος, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ὑπολογίζει εἰς 142 ἑκατομμ. τὰ νέα βάρη, ἐξ αὐξήσεως τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ τὰ ὁποῖα, νομίζω, ὅτι θὰ συνομολογήσετε καὶ σεῖς, ἐὰν περιλάβετε μάλιστα καὶ ἄλλα κονδύλια, τὰ ὁποῖα μετεφέρατε εἰς τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον οἰκονομικὸν ἔτος, τότε τὸ ποσὸν τοῦ ἐλλείμματος θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐξ ἄλλης πληροφορίας, ὅτι καὶ σεῖς ὑπολογίζετε ποσὸν τοῦ δημοσίου χρέους, ἴσως περισσότερον τοῦ ποσοῦ τούτου, εἰς τὰ ποσὰ δὲ ταῦτα δὲν περιλαμβάνεται ἡ διαρρύθμισις τοῦ Γαλλικοῦ χρέους, ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ διαιτησίαν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐζήτησα καὶ ἄλλοτε διασάφησίν τινα, ἡ ὁποία δὲν μοὶ παρεσχέθη. Εἰς τὴν εἰσήγησιν, τὴν γενομένην εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀναφέρεται ὅτι ἐκτὸς τῶν 150 ἑκατομ., τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνομεν ὑποχρέωσιν διὰ συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης νὰ παραχωρήσωμεν εἰς ταύτην, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀφηρέθη ἀπ’ αὐτὴν διὰ τὸ 10%, τὸ ὁποῖον εἰσέπραττεν, ἐκάμαμεν τὴν σύμβασιν καὶ διεθέσαμεν 150 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ λέγεται ὅτι ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θὰ διαθέσωμεν καὶ 200 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον ἐκ τοῦ συναφθησομένου δανείου. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν σύμβασιν ἣν ἐκάματε μετὰ τῆς Ἐθν. Τραπέζης καὶ πῶς τὰ περὶ τούτου διερρυθμίσθησαν. Ὅταν ὅμως ταῦτα θὰ ἔλθουν, καὶ βεβαίως θὰ ἔλθουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ θετικῶν δεδομένων. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ὑπόσχεσις, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τηρῆται, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ προσθέσωμεν νέα βάρη 150 ἑκατομμ., διότι 200 ἑκατομμύρια ὑποχρεοῦσθε, δυνάμει τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, νὰ τὰ δώσετε, ὁπότε θὰ μείνουν 150 ἐκ τῆς συμβάσεως. Καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα μίαν διασάφησιν, ἐὰν θὰ πληρώσωμεν 150 ἢ 200 ἑκατομμ. ἢ θὰ πληρώσωμεν μόνον τὰ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς Γενεύης ἀναγραφόμενα, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἴπατε τοῦτο...

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔγινε πρὸ τῆς συμβάσεως τῆς Γενεύης. Ἑπομένως διὰ τῆς διαρρυθμίσεως μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Ἐκδοτικοῦ ἱδρύματος, ὑπεσχέθημεν νὰ καταβάλωμεν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ κυμαινομένου πρὸς τὴν Τράπεζαν χρέους 150 ἑκατομμύρια ἐτησίως ἐπὶ πλέον ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ πρώτου δανείου 200 ἑκατομμύρια ἐφάπαξ. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαρρύθμισις, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐπηκολούθησαν ὅμως αἱ διαπραγματεύσεις καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποσβέσεως τοῦ κυμαινομένου χρέους πρὸς τὴν Τράπεζαν ἐλύθη κατὰ τρόπον ριζικόν. Καὶ κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης, τὸ μόνον ἤδη ἰσχῦον, πρόκειται νὰ δίδωμεν ἐτησίως εἰς τὴν Τράπεζαν 200 ἑκατομμύρια, καὶ οὐδὲν πλέον.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ βραδύτερον 300.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Μάλιστα, καὶ οὐδὲν περιπλέον.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐχαριστημένος ὅτι μοῦ δίδετε τὴν ἐξήγησιν ταύτην, διότι μέχρι σήμερον παρέμεινε τοῦτο ἀσαφές, διότι δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης δὲν ἦτο τι διάφορον ἀπὸ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν εἴχετε μετὰ τῆς Τραπέζης. Τώρα, κατόπιν τῆς δηλώσεώς σας αὐτῆς, παρέπεται ὅτι πρὸς τὴν Τράπεζαν δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). 50 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε ἔχομεν μίαν προσθήκην καὶ ἐντεῦθεν 50 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν κονδυλίων αὐτῶν ἔχομεν μίαν βεβαίαν αὔξησιν ἐκ τῆς πληρωμῆς εἰς τοὺς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους. Τὸ ζήτημα τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον, διότι ὄχι μόνον τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους ἀπασχολεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπασχολεῖ καὶ ὅλους μας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἑξῆς· ὅτι διὰ τοὺς πρόσφυγας τοὺς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους ἐγένοντο δύο Μητρῷα ἀρχικῶς, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεγράφη νὰ δοθῇ ποσὸν 3 δισεκατομμυρίων εἰς ὁμολογίας, ἀλλ’ ὡρίσθη ὅπως τὸ 20% μόνον ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ ληφθῇ εἰς χρῆμα. Κατόπιν ὅμως ἐδόθη καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ἑπομένως ἐδόθησαν καὶ αἱ ὁμολογίαι. Ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν ὅρων ὑφ’ οὓς συνετάχθησαν οἱ πρῶτοι πίνακες δὲν περιέλαβον ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων καὶ ἐγένοντο κατόπιν πίνακες συμπληρωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦσι νέον ποσὸν καὶ εἰς μετρητὰ καὶ εἰς ὁμολογίας. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ἐὰν δύνανται νὰ ἐκδοθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τῶν ὑφισταμένων, δηλαδὴ τῶν ὅρων τῶν οἰκονομικῶν, ὁμολογίαι, ἂν δηλαδὴ τὸ κάλυμμα τὸ ὁποῖον ἐδώκατε διὰ προκαταβολῶν εἰς τοὺς πρόσφυγας θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ὁμολογιῶν, ἐὰν δηλαδὴ τὰ κτήματα τῶν ὀθωμανῶν, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τοὺς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους, ἔχουν ἀξίαν τοιαύτην διὰ νὰ ἀσφαλίσωσι τὰς ἐκδοθείσας ὁμολογίας. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ, ὑποθέτω. Ἀλλ’ ἐὰν λάβω ὑπ’ ὄψει τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους μᾶς παρέχει ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, βλέπω ὅτι τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ θὰ ὑπερβῇ τὰ 6.500 ἑκατομμύρια. Εἶναι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους βέβαια δὲν ἔχομεν συνηθίσει. Ἠξεύρετε, κ. Ὑπουργέ, τί εἶπεν ὁ Γάλλος συνάδελφός σας; «ἴδετε τὸν ἀριθμὸν αὐτόν, διότι δὲν θὰ τὸν ἴδετε πλέον εἰς τὴν ζωήν σας. Θὰ πηγαίνῃ ὅλο πρὸς τὰ ἄνω».

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Τὰ 6.500.000.000 δὲν θὰ φθάσουν ἀσφαλῶς.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ πάντως θὰ φθάσουν εἰς ποσὸν τοιοῦτον...

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν θὰ φθάσουν, θὰ τὸ ὑπερβοῦν.

§74Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δὲν λέγει 6.500.000.000 ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι θὰ παραμείνουν 6.500.000.000. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι ἤδη ἐπληρώθησαν 500.000.000 εἰς ὁμολογίας εἶναι 6.500.000.000 σὺν 500.000.000=7.000.000.000.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπολογίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰ 6.500.000.000 μὲ ὅλων τῶν ἀνταλλαξίμων δικαιούχων;

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Μάλιστα, θὰ τὰ ὑπερβοῦν καὶ θὰ φθάσουν εἰς ἓν ποσὸν 6.900.000.000.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπολογιζομένου καὶ τοῦ καθυστερουμένου τόκου εἰς τοὺς δικαιούχους τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου;

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὄχι. Δὲν εἶναι μέσα αὐτό.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ποσὸν κατὰ τὰς διασαφήσεις, περὶ τὰ 7.000.000.000 τῶν ὁποίων, ὑπολογιζόμενος ὁ τόκος ἀφ’ ἑνὸς πρὸς 8½% εἰς τὰ εἰς μετρητὰ διδόμενα χρήματα παρὰ τῆς τραπέζης, διότι κρατεῖται τόκος ἀπὸ τὴν Τράπεζαν...

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Τράπεζα κρατεῖ ὁμολογίας.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. ... καὶ ἀφ’ ἑτέρου 8½% ποῦ φθάνουν αἱ ὁμολογίαι θὰ ἔχωμεν ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον προσεγγίζει τὰ 550.000.000. Κατὰ τὰς παρεχομένας δὲ πληροφορίας τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύουν πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων καθὼς καὶ τοῦ τόκου δὲν φθάνουν εἰμὴ περὶ τὰ 70.000.000. Λοιπόν, θὰ ἔχωμεν ἐντεῦθεν μίαν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία τοὐλάχιστον θὰ εἶναι περὶ τὰ 250 ἑκατομμύρια. Ἔπειτα παρουσιάζεται ἓν ἄνοιγμα, διὰ νὰ εἴπω οὕτω, ἀρκετὰ σοβαρὸν διὰ τὸν κανονισμὸν αὐτὸν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Προσφύγων. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ φέρω εἰς καμμίαν δυσχέρειαν τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι τῶν Προσφύγων καὶ διότι ἐπιβάλλεται ὅπως καὶ οἱ κύριοι Πρόσφυγες νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑφ’ οἱανδήποτε δυσχερῆ περίστασιν βίου καὶ ἂν εὑρίσκωνται ἢ ὑφ’ οἱανδήποτε στενοχωρίαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει πᾶσαν τὴν πρόθεσιν νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα διὰ τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν ἀποκατάστασιν διότι ἀποβλέπει καὶ εἰς ὑμᾶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὴν ὠφέλειαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ὅταν σεῖς εἶσθε ἀποκατεστημένοι. Πιστεύσατε εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει, ὄχι μόνον θέλησιν ἀλλὰ ἔχει ἄμεσον συμφέρον νὰ ἴδῃ τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων λυόμενον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ δυσχέρειαι ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁσηδήποτε ἀγαθὴ διάθεσις καὶ ἂν ὑπάρχῃ, παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, παρ’ οἱᾳδήποτε Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἴσως δυνατόν, νὰ λυθῇ τόσον ταχέως καὶ ἀποτελεσματικῶς. Ἴσως νὰ ἐγένοντο λάθη ἐν τῷ παρελθόντι, τὰ ὁποῖα νὰ ἐγέννησαν τὰς δυσχερείας ὑπὸ τὰς ὁποίας σήμερον διατελεῖ τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν. Ἀλλὰ τί θὰ ὠφελήσῃ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ λάθους ἐκείνου, καὶ ἂν ἔγινεν αὐτὸ ἢ ὄχι νὰ ζητοῦμεν τὴν εὐθύνην τοῦ λάθους ἐκείνου; Σήμερον πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν ὀλίγον ρεαλιστικῶς ἐπὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς ἄλλην ὁμιλίαν μου, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν, εἶπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξετάζηται καὶ διαρρυθμίζηται κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πάντοτε ἐγένετο μέχρι σήμερον, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς. Θὰ ἔπρεπε, τοὐλάχιστον κατὰ τὰ οὐσιώδη αὐτοῦ μέρη, νὰ γίνῃ μία ἐκτενὴς συζήτησις ἐπὶ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, ἰδίᾳ τῶν μεγαλειτέρων, ὅπως εἶναι τὸ προκείμενον τὸ ὁποῖον εἶναι ἓν ζήτημα κολοσσιαῖον. Ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ὄχι ἡ μονομερὴς γνώμη μιᾶς μερίδος, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους. Ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ, καὶ ἦτο ἀναγκαῖον τοῦτο, διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διὰ νὰ καταδειχθῇ, ὅτι ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ Βουλή, ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ οὐδεμίαν πολιτικήν, καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν ἱκανοποιητικὴν λύσιν. Καὶ πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἀκόμη καὶ διὰ τὸν δεύτερον λόγον, διότι ἔπρεπεν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐκ τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ὡς ἐκ τῆς καταστάσεώς των, ὑπὸ μίαν ἀντίληψιν οὐχὶ πλήρως διαυγῆ τοῦ πράγματος, νὰ πεισθῶσιν ἐξ ὅσων θὰ ἠκούοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐπωφελέστερον δι’ αὐτούς, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται, καταβάλλον πάσας τὰς δυνάμεις του καὶ τὴν καλήν του θέλησιν, νὰ πράξῃ τὸ Ἔθνος. Καὶ ὅταν οὕτω πως ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἐν τῷ συνόλῳ ἱκανοποίησις ἄμεσος τῆς ὁποίας δικαιοῦνται, εὐκολώτερον θ’ ἀνεχθῶσι καὶ θὰ δεχθῶσι τὴν διαρρύθμισιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ σήμερον παρὰ σύμπαντος τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς γηγενεῖς. Ἀπὸ ταύτης τῆς ἀπόψεως ὑπεστήριξα πάντοτε ὅτι τὰ προσφυγικὰ ζητήματα δὲν πρέπει νὰ διεξάγωνται κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγονται καὶ δὲν πρέπει νὰ διαχειρίζωνται οὕτω μονομερῶς ὡς ἐγένετο μέχρι σήμερον, ἀλλὰ νὰ διαχειρισθοῦν παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους νὰ ἀκουσθοῦν οἱ πρόσφυγες ἐνταῦθα παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀκούσωσι τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ὥστε ὅλαι αἱ ἀνάγκαι των, αἱ ἐπιτακτικαί, νὰ λυθῶσιν ἐν τῇ πραγματικότητι ἐκείνῃ ἡ ὁποία θὰ δύναται πραγματικῶς νὰ τὰς λύσῃ. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἐκτὸς τῶν αὐξήσεων τοῦ Δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 442 ἑκατομμύρια, καὶ μὲ τὰ 50 ἑκατομμύρια τῆς Τραπέζης θὰ ἔχωμεν 492, θὰ ἔχωμεν περὶ τὰ 400 ἑκατομμύρια διὰ τὰς ὁμολογίας καὶ τὰ μετρητὰ τὰ ὁποῖα θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἔχομεν καὶ ἕτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον περιήγαγε τὸν τόπον εἰς μίαν ἐξέγερσιν, τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καί θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὡς πρὸς τοῦτο νὰ εἴπω ὅτι δὲν θεωρῶ ἀμέτοχον τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ περιέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθε. Βεβαίως καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν, ὅταν μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον ἐντελῶς νὰ βλέπωμεν ὑπάλληλον ἀπεργοῦντα. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ὡς ἀπολύτως πιστεύω, ὁ ὑπάλληλος ἀποτελῇ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ Κράτους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὴν ὁποίαν ἐνασκεῖ, ἡ ἀπεργία του σημαίνει τὴν ἀδράνειαν τοῦ Κράτους ἐν ἐκείνῃ τῇ ὑπηρεσίᾳ, δηλ. τὴν κατάλυσίν του. Ἐὰν ὅλαι αἱ ἐκδηλώσεις τοῦ Κράτους, ὅλα τὰ ὄργανα παραλύσουν διὰ τῆς ἀπεργίας, αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὸ Κράτος κατελύθη. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ὡς ὑπάλληλος οὔτε ὡς πολίτης νὰ δεχθῶ ὅτι δύνανται νὰ ἀπεργήσουν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὡς ζητοῦμεν παρὰ τῶν ὑπαλλήλων προσόντα ἵνα ὦσιν ἱκανοὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀνατιθεμένης εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσίας, τόσον εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸ Κράτος νὰ παρέχῃ τὰ μέσα, καὶ κατὰ τὴν ἁπλῆν ἔννοιαν τῆς μισθώσεως, εἰς τὸ νὰ δύνανται νὰ ἐνασκήσωσι τὰ προσόντα αὐτῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἀσκῶσιν. Λοιπὸν εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον σήμερον παρουσιάζεται ὡς ζήτημα σοβαρόν, ὅπερ κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴν τὴν Βουλήν. Καὶ ὡς εἶπον σχετικῶς, θεωρῶ ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐχειρίζετο τὸ ζήτημα ὡς τὸ ἐχειρίσθη, νὰ ἀφίνῃ δηλ. τοῦτο ἐν ἐκκρεμότητι καὶ νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ διασπείρεται ὡς κρατοῦσα ἡ α καὶ ἡ β γνώμη μεταξὺ τῶν διαφόρων μελῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ εἶχε φθάσει τὸ ζήτημα εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἓν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπασχολεῖται καὶ θὰ ἀπασχολῆται, τὸ σημεῖον, ποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἐπέλθωσι καὶ ἐὰν ταῦτα θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν γνωρίζω καὶ διὰ τοῦτο θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς μὲ τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς—ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ δὲν γνωρίζω ἀπὸ ποίους ἀπετελέσθη—θὰ συνίστων, λέγω, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ μόνον ὀρθὸν ὄχι μόνον διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ μεμονωμένου ὑπαλληλικοῦ ζητήματος ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν διαρρύθμισιν ἐν γένει τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως βελτιώσεως τούτων ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δυνατῆς ἐνασκήσεως οἰκονομιῶν, νὰ συστήσῃ μίαν μεγάλην ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τοῦτο γενικώτερον καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπιτρέπουν τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Πάντως ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θὰ ἀπέβλεπεν εἴς τι συντελεστικώτερον, θὰ ἔδιδεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μεγαλειτέραν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν δι’ ἀποκρυστάλλωσιν θετικωτέρου ἀποτελέσματος. Τὸ ζήτημα πάντως δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀφίσῃ ἀδιατάρακτον τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν καὶ κατὰ τοῦτο συνδέεται μὲ προσπάθειαν οἰκονομιῶν ἵνα ἐκ τούτων προέλθουν τὰ πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπαιτούμενα ποσά. Δὲν γνωρίζω ἂν τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα θὰ ἔλθουν εἰς τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν μὲ τὰς ἰδίας ἢ ηὐξημένας δαπάνας. Ἀναμένω τὸν προσεχῆ προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν βλέπω, ὡς ἐκ τοῦ ἐλλείμματος τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ προκύψῃ καὶ ἐκ τῶν διαφόρων ἄλλων πιθανῶν αὐξήσεων, ὅτι θὰ ἔχωμεν οὔτε σήμερον οὔτε εἰς τὸ προσεχὲς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἰσοσκελῆ τὸν ὁποῖον καὶ ἐξ ἀνειλημμένης ἐν Γενεύῃ ὑποχρεώσεως καὶ ἐκ καθήκοντος πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν. Ἡ ἀνειλημμένη δὲ αὕτη ὑποχρέωσις δὲν εἶναι ἄνευ κυρώσεως, διότι ἔχει τὴν κύρωσιν καὶ τῶν ἄλλων μέτρων εἰς τὰ ὁποῖα προέβημεν διὰ τῆς δημοσιονομικῆς μας πολιτικῆς, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τηρήσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθημεν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διεφώνησεν τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἀπεχώρησε τῆς Οἰκουμενικῆς, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ἐν τῇ οἰκονομικῇ προσπαθείᾳ ὠφείλαμεν νὰ ἔχωμεν ἕνα σταθμὸν ἀναμονῆς ἵνα ἐνδυναμωθῶμεν καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν περαιτέρω δημοσιονομικήν μας διοργάνωσιν. Δὲν ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν σταθεροποίησιν μὲ τὰς περαιτέρω συνεπείας. Ἡ σταθεροποίησις ἐπέφερε νέον δάνειον, ἐπέφερε τὸν εἰς 4 μέρη διαμελισμὸν τοῦ μεγαλυτέρου πιστωτικοῦ οἰκήματος, μᾶς ἔκαμε νὰ ἐνεργήσωμεν καὶ πρᾶξιν ποὺ δὲν ἦτο νόμιμος καὶ περὶ τούτου ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπον ἄλλοτε. Ὑπενθυμίζω ὅτι εἶπα, ὅτι ἔπρεπε περὶ τούτου νὰ ζητηθῇ ἡ κρίσις καὶ ἡ γνώμη, ὄχι νομομαθῶν ἀδαῶν περὶ τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ μεγάλου κύρους οἰκονομολόγων, ἐμπείρων καὶ ἀνεγνωρισμένων, καὶ ἦλθεν προσφάτως διαπρεπὴς γάλλος οἰκονομολόγος, ὅστις ἔγραψε καὶ ἐδημοσίευσεν, ὅτι τὰ καλύμματα δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἰταλίας, περὶ τῆς ὁποίας ἐπραγματεύετο, ἀλλὰ ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐκτὸς ἐὰν παραιτηθῇ αὐτῶν τὸ Κράτος, ὅπως ἐγένετο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὰς σχετικὰς συμβάσεις μετὰ τῆς Τραπέζης καὶ κατ’ ἀνάγκην τότε θὰ ὁμιλήσωμεν ἐκτεταμένως. Ἐπίσης δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν διαφόρων ἄλλων κατατμήσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δι’ ὧν δὲν γίνεται αὔξησις οἰκονομικοῦ πλούτου ἀλλ’ αὔξησις οἰκονομικῶν ἱδρυμάτων, οὐδὲ θὰ συζητήσω περὶ τῆς σταθεροποιήσεως, καίτοι ἔχω νωπὰ παραδείγματα νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ καταδειχθῇ πῶς ἐφέρθησαν ἄλλα Κράτη εὐρωστότερα ἡμῶν οἰκονομικῶς. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχουν ἐπανειλημμένους προϋπολογισμοὺς ἰσοσκελεῖς καὶ πλεόνασμα ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ἐν τούτοις ὅμως ὁ κ. Πουανκαρὲ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς ἀκόμη, προσθέσας ὅτι, «δὲν σκέπτομαι νὰ σπεύσω νὰ ὑποδουλώσω οἰκονομικῶς τὴν χώραν μου». Καὶ εἰς τὴν Γενεύην ἐζητήθη νὰ διαπιστωθῇ, πρὶν ἐπέλθῃ ἡ σταθεροποίησις, ἡ ἀσφαλὴς ἰσορρόπησις. Εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, ἐξ ἄλλου, χώραν πλουσίαν, ἡ ὁποία ἐκληρονόμησεν ὅλην τὴν βιομηχανίαν τῆς Αὐστρίας, ἡ Κυβέρνησις ἐπανειλημμένως ἠρνήθη νὰ ἐπιφέρῃ τὴν σταθεροποίησιν, καίτοι ἔχει ἐπανειλημμένους προϋπολογισμοὺς ἰσοσκελεῖς καὶ πλῆρες ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Ἔχω πρόσφατον τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ρουμανίας ἰσοσκελισμένον πρὸ ἐτῶν καὶ ὅταν ὡμίλησεν περὶ τῆς σταθεροποιήσεως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τῆς Ρουμανίας εἶπεν «τὰ σχετικὰ πειράματα ἄλλων χωρῶν μᾶς ἀπέδειξαν τὰ ἐλαττώματα, ἅτινα παρουσιάζει ἡ νόμῳ σταθεροποίησις. Εἶναι εὔκολον νὰ τὴν ἐπιβάλῃ τις, ἀλλὰ διὰ νὰ καταστῇ αὕτη ἐπωφελὴς καὶ διαρκὴς πρέπει νὰ ἐξασφαλισθοῦν ὅλαι αἱ οἰκονομικαὶ προϋποθέσεις καὶ νὰ συντελεσθοῦν ὅλαι αἱ οἰκονομικαὶ προσαρμογαί. Προέχει δὲ ἰδίως ἡ ἰσορρόπησις τῶν τιμῶν καὶ τοῦ συναλλάγματος». Ἡμεῖς, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰς προϋποθέσεις ταύτας, κατελήξαμεν εἰς τὴν σταθεροποίησιν ἐνῷ ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς ἔχει ὑπερβῆ τὰ 20, ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ νομίσματος εὑρίσκεται εἰς τὰ 15. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐνέκρινε τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀσκουμένην καὶ εἰς τὰς 3 κατὰ διαδοχὴν Κυβερνήσεις. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου ὅμως τούτου διεμαρτυρήθην κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶναι τοῦτο ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπεχώρησα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανειλημμένως δὲ ἐξέθεσα ἐν τῇ Βουλῇ τὸ τολμηρὸν τοῦ ἐπιχειρήματος. Καὶ ἤδη μετὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν προοπτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχω διὰ τὸν προσεχῆ, πολὺ φοβοῦμαι διὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τολμήματος τούτου καὶ εὔχομαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πραγματώσῃ ὅλα τὰ μέτρα, δι’ ὧν θὰ ἀποφύγωμεν τὴν καταστροφὴν μιᾶς ἐνδεχομένης ἀποτυχίας εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς δημοσιονομικῆς του πολιτικῆς. Ἡμεῖς ἐξεθέσαμεν τὰς ἰδέας μας, μόνον διότι νομίζομεν ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας νὰ εἴπωμεν ὅσα σκεπτόμεθα, ἀφοῦ μάλιστα ὑπῆρξαν ταῦτα ἡ αἰτία ἵνα ἀποχωρήσωμεν μιᾶς συνεργασίας, ἡ ὁποία εἶχε βοηθόν, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο βεβαίως δὲν ἐννοοῦμεν καὶ νὰ φέρωμεν ἐμπόδια εἰς τὴν κυβερνητικὴν προσπάθειαν. Ὅσον μάλιστα δυνάμεθα θὰ συντελέσωμεν, ἔξωθεν, εἰς τὴν ἐπιτυχίαν του. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη διὰ νὰ συντελεσθῇ πράγματι τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ κατ’ ἐμὲ παράτολμον, νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἡσυχία πνεύματος ἐν τῷ τόπῳ καὶ νὰ εἶναι ἀπερίσπαστος ἡ διαχειριζομένη τὰ πράγματα Κυβέρνησις, ἵνα ἐν τῷ συνόλῳ τῶν δυνάμεών της ἐργάζεται πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ προγράμματος τούτου. Ὑπάρχουν ἐκδηλώσεις προσπίπτουσαι καὶ εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν καὶ ἀποδεικνύουσαι ὅτι τὴν Κυβέρνησιν περισπῶσι καὶ τὰς δυνάμεις της καταναλίσκουσι περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι μόλις ἴσως ἓν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἤξιζαν νὰ ἀπασχολήσωσι, ἐνῷ ἀντὶ τούτου διέλυσαν μίαν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ νέα Κυβέρνησις κατατρίβεται ἀκόμη ἐπ’ αὐτῶν καὶ κρατεῖ τὴν κοινὴν γνώμην ἐν σχετικῇ ἀνησυχίᾳ. Ὅτι βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα παραγωγικὰ εἶναι ἀναμφισβήτητον, θὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία, θὰ διευκολυνθῇ ἐν τῇ ἐκτελέσει του τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκει σήμερον τόσας δυσχερείας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα θὰ προσθέσουν νέας δαπάνας καὶ αὗται δὲ ἀκόμη αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι πρέπει νὰ ρυθμίζωνται ἀναλόγως τῆς σημασίας τῶν ἔργων καὶ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μᾶς δίδουν τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα ἵνα προβῶμεν καὶ εἰς τὰς ἄλλας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντῶν εἴς τινα τῶν ἀγροτῶν εἶπεν ὅτι ἔχει πραγματικὴν παραγωγικὴν πολιτικήν, διότι ἵνα γίνουν παραγωγικὰ ἔργα, πρέπει προηγουμένως νὰ διορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Ἐκείνη εἶναι ἡ ὑγιὴς παραγωγικὴ πολιτική, ἥτις μὲ βέβαια σταθερὰ οἰκονομικὰ προβαίνει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Ἐκ τῶν λόγων τούτων ἐγεννήθη μία ἐντύπωσις, ἡ ὁποία εὔχομαι νὰ μὴ εἶναι ἀληθὴς καὶ νὰ διασκεδασθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόει νὰ παραλείψῃ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν παραγωγικῶν ἔργων περὶ τῶν ὁποίων ἠκούσαμεν. Βεβαίως ἡ ἀθρόα ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, προκαλοῦσα ἀθρόας δαπάνας εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὸ ἔδαφος τὸ οἰκονομικὸν δὲν εἶναι εὔρωστον, δύναται νὰ εἶναι ἐπιβλαβής. Ἀλλὰ καὶ ἡ τελεία ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐγκατάλειψις, ἂν τοῦτο ἐνόει ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἦτο ἐπιβλαβὴς ἐπίσης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οἱανδήποτε πολιτικὴν καὶ ἂν ἔχετε, δώσατε πέρας εἰς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα μένουν ἐκκρεμῆ καὶ ἀπασχολοῦν τὴν κοινὴν γνώμην ἐπὶ τοσοῦτον καὶ ἐπιφέρουν μεγάλας οἰκονομικὰς ζημίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω. Εἶναι ἀναγκαῖον ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον καὶ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀνησυχίας. Νὰ βεβαιώσῃ ὅτι, ἐὰν ἐξ οἱουδήποτε λόγου δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐν τῇ συγκροτήσει της νὰ ὑφίσταται, ὅταν καλέσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν θέλει νὰ δώσῃ, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ πάλιν ὑπὸ τὴν περίστασιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρέθη εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1926. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐντύπωσιν ἡ ὁποία ἔχει γεννηθῆ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη κατέστησε ποθητὸν τὸν κοινοβουλευτισμόν. Διάφοροι, ἔξω τούτου ἱστάμενοι καὶ οἱ ὁποῖοι κακῶς συνηθίσαντες ἐκ τοῦ παρελθόντος δὲν ἀνέχονται τὴν δρᾶσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι μετὰ δυσφορίας εἶδον καὶ τὴν σύμπραξιν ὅλων τῶν κομμάτων καὶ τὴν σύμπραξιν τῶν διαφόρων συνασπισμῶν καὶ θὰ χαρῶσιν ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι νὰ ἴδωσι τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ ἀνίκανον νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ συστήματος, πρὸ παντός, διότι δὲν ἐπιθυμῶ...

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ ὡμιλήσατε τώρα.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ θὰ εἶναι πάντως ἀναγκαῖον νὰ γεννήσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐκ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ Κυβερνήσεως κοινοβουλευτικῆς προκύπτει σύστημα τοιοῦτον, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ δίδεται ἡ ἀντιπροσωπεία ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ παραχωρήσῃ Κυβέρνησιν ἰσχυράν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ πραγματώσῃ τὰ διάφορα προβλήματα τὰ συντελοῦντα εἰς τὴν εὐημερίαν καὶ τὴν προαγωγὴν τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα).

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ προϋπολογισμός, κ. Βουλευταί, τοῦ 1927–1928, δι’ οὓς λόγους γνωρίζομεν καὶ ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα τῆς ἐκτελέσεώς του. Καὶ μόλον τοῦτο ἡ συζήτησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐντελῶς περιττή, διότι ὅσον καὶ ἂν περιστραφῆτε εἰς ὀλίγας παρατηρήσεις, πάντως ἀποτελεῖ αὕτη ἐκδήλωσιν τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς γενικωτέρας γραμμῆς τῆς ἀκολουθουμένης τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς καὶ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος τῆς πολιτικῆς. Μία παρομοίωσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, παρομοίωσις τῆς ταξινομήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ταξινόμησιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων μιᾶς οἰκογενείας, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν περὶ τῆς ποιότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ παρομοίωσις δὲν ἦτο ἀκριβὴς καὶ δι’ αὐτὸ παρεξέκλινε διὰ τῆς ἐπικρίσεώς της ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσσης καὶ τῆς ἐπικρίσεως ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν συνιστᾶται νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν νὰ συνταχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὑγιῶν ἀρχῶν καὶ ἡ παρερμηνεία ἔγινε διότι ὑπετέθη ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ὁ προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει μόνον ἕνα τμῆμα τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν ἀτομικῶν ἀναγκῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀφαίρεσιν ἑνὸς μέρους τῶν ἐσόδων καὶ ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν εἰσπραττομένων ἀπὸ τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος πάντοτε, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν περίοδον τῶν φιλελευθέρων πολιτευμάτων, θέλει νὰ διέπεται ἀπὸ ἀρχὰς ἀπολύτως ἠθικάς. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁμοιάζει περισσότερον μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Νομικῶν προσώπων, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν σημαντικαὶ διαφοραί. Ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸς ἀποτελεῖ ἀξιέπαινον προσπάθειαν σοβαροῦ προϋπολογισμοῦ καὶ προσπάθειαν ὅπως τὰ ἔσοδα ἰσοφαρίζωνται μὲ τὰ ἔξοδα. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι ὡς πρὸς τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἕκαστος προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ἐμφανίζῃ καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προηγουμένου προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λέγωμεν, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ μέχρι μὲν τοῦ 1924 ἔχουν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ἐκεῖθεν δὲ ἔχουν τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Τὸ ὅτι δὲ ἡ χρῆσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν λήγει ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ ἄλλου, δὲν ἔχει σημασίαν. Θὰ ἠδύνατο ὁ προϋπολογισμὸς ἑκάστου νέου ἔτους νὰ περιεῖχε καὶ τὸ τυχὸν ἔλλειμμα ἢ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν συγχρόνως τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῶν δαπανῶν αὐτοῦ, ὡς ἐπίσης, καὶ μίαν σαφῆ εἰκόνα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἠδύνατο ἐπίσης νὰ γίνῃ μία μεταρρύθμισις ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς κατεκρίθη καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον. Εἰς τὸ σημεῖον τῶν διαφόρων Ταμείων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν Ταμεῖα τῶν ὁποίων ἡ λειτουργία εἶναι ἀναγκαία, ὡς εἶναι τὰ ὑδραυλικὰ καὶ λιμενικὰ ταμεῖα. Τὰ ταμεῖα ταῦτα δὲν ἀποτελοῦσι συνεπῶς ἀνωμαλίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἄλλως τε δὲν ἀναγράφονται καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλα ταμεῖα λειτουργοῦντα εἰς τὸ κέντρον, ἅτινα θὰ ἠδύναντο νὰ θεωρηθοῦν ἀνωμαλία. Ἀλλὰ καὶ τὰ ταμεῖα ταῦτα ἔχουν ἰδιαίτερον λόγον καὶ δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ Γενικὸν Ταμεῖον τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔκφρασιν τῶν Ταμείων περιλαμβάνεται γενικώτερον καὶ κάθε ὀργανισμὸς ἀποκεντρούμενος τῆς κρατικῆς ἐπιχειρήσεως. Οἱ αὐτόνομοι καὶ οἱ ἡμιαυτόνομοι οὗτοι ὀργανισμοί, οἵτινες ἀπεδείχθησαν πλέον ἢ λυσιτελεῖς, ὡς εἶναι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς τῆς σταφίδος, ὅστις ὄχι μόνον ηὔξησε τὴν τιμὴν αὐτῆς, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἀποθεματικὸν 450 ἑκατομμύρια ὅστις ἤρχισε καὶ μίαν μελέτην ἐπιστημονικὴν τῆς παραγωγῆς καὶ προπαγάνδαν τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώρισαν αἱ Κρατικαὶ ὑπηρεσίαι. Εἰς τὴν αὐτὴν ἐξέλιξιν εἰσέρχονται καὶ οἱ σιδηρόδρομοι τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ πλέον αὐτῶν ὑπάρχουσι ταμεῖα ἅτινα ἐγεννήθησαν λόγῳ ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης τοῦ Κράτους πρὸς ἑαυτό. Τὰ ταμεῖα ταῦτα πρέπει νὰ ἐκλείψουν καὶ κλασσικὸν παράδειγμα τοιούτου Ταμείου εἶναι τὸ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, εἰς τὸ ὁποῖον μάλιστα συνέβη καὶ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐνθυμίζει μεσαιωνικὴν ἐποχήν. Ἐχρειάζοντο χρήματα διὰ τὴν Ἀεροπορικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις τῶν χρημάτων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ ἔχωμεν μίαν κακὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων κτημάτων. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως τῶν δημοσίων κτημάτων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὑπὲρ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς ἀποκεντρωμένης ταύτης ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, διότι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀεροπορίας εἶναι ὑπὲρ τοῦ ξεκοψίματος τῶν δημοσίων κτημάτων λόγῳ εἰσπράξεων. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1927–28 παρουσιάζει ἀξιέπαινον προσπάθειαν διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἰσοζύγιον ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἀλλ’ ἡ προσπάθεια αὕτη δὲν συνοδεύεται καὶ μὲ προσπάθειαν ἀνασκευῆς τοῦ δημοσιονομικοῦ μας συστήματος. Προσετέθησαν βάρη εἰς τρόπον ὥστε αἱ ὑπάρχουσαι ἀνισότητες ὄχι μόνον δὲν ἐξωμαλύνθησαν, ἀλλὰ ηὐξήθησαν καὶ τοιουτοτρόπως δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸν φαῦλον κύκλον εἰς τὸν ὁποῖον εἰσῆλθον ὅλα τὰ Κράτη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου. Ὁ κύκλος οὗτος συνίσταται εἰς τὴν ἄδικον καὶ ἄνισον ἐπιβάρυνσιν τῶν διαφόρων τάξεων, ὡς εἶναι ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία, ἥτις εἶναι ἁρπαγὴ περιουσίας ἀπὸ ἕνα μέρος τῆς κοινωνίας πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Κράτους, τὸ κόψιμον τῶν χρημάτων καὶ οἱ πρόσθετοι φόροι, οἵτινες ηὔξησαν τὰς ἀδικίας ταύτας. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι, ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ ἐλλείματος 2½ δισεκατομμυρίων, δὲν ὑπῆρχε καιρὸς νὰ καταβληθῇ προσπάθεια πρὸς ἐπιστημονικωτέραν καὶ συστηματικωτέραν φορολογίαν. Ἔπρεπε νὰ καλύψωμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔστω καὶ ἀδικοῦντες τοὺς πολίτας. Ἄλλοτε οἱ πόλεμοι ἐδημιούργουν αὔξησιν δαπανῶν καὶ διὰ τοῦτο ἐπεβάλλετο νέα φορολογία, ὡς ἐγένετο ἐν Ἀγγλίᾳ μὲ τὸν φόρον Καθαρᾶς Προσόδου. Τὸ ἴδιον ἐκάμαμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ 1919, ὁπότε ἐτροποποιήθη ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν Καθαρῶν Προσόδων. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐμερίμνησε συγχρόνως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός, ὅπως εἶπε. Εἰς τὴν Ἑλλάδα φροντίζομεν περισσότερον περὶ τῆς συντάξεως μιᾶς μεταρρυθμίσεως νόμου, ἀλλὰ δὲν φροντίζομεν καὶ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς μεταρρυθμίσεως νόμου. Πολλὰς φορὰς ρίπτομεν ἕνα νέον νόμον καὶ δημιουργοῦμεν ἄλλους, νομίζοντες ὅτι διὰ τῆς νομοπαραγωγικῆς αὐτῆς μεθόδου ἐπέρχεται βελτίωσις τῶν πραγμάτων. Συμβαίνει ὅμως τὸ ἀντίθετον καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν πληθωρικὴν αὔξησιν νόμων, ἀφ’ ἑνὸς ἀλλ’ ἐλαττωματικὴν ἀπόδοσιν τῶν νόμων αὐτῶν ἀφ’ ἑτέρου. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1919. Δὲν ἐγένετο ἐπαρκὴς ἀναδιοργάνωσις τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας καὶ εἶτα ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, καὶ δι’ αὐτὸ σήμερον, καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα μέχρι σήμερον, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποδώσῃ ὁ φόρος αὐτὸς ὅ,τι ἔπρεπε νὰ δώσῃ. Μὲ εὐχαρίστησιν εἶδον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει στρέψει τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι ἀπὸ τὰ σπουδαιότατα οἰκονομικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἠδυνήθημεν νὰ λάβωμεν καὶ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικοῦ καὶ γραφείων ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία, καὶ συγχρόνως νὰ καταβληθῇ προσπάθεια μορφώσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξηθῇ ἡ ἀμοιβὴ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν βεβαίαν. Νομίζω ὅτι, οἱαδήποτε δαπάνη λογικὴ ἐννοεῖται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θὰ ἔχῃ μεγάλα ἀνυπολόγιστα ἀποτελέσματα, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ μὲ κάθε τρόπον ἡ προσπάθεια τῆς ἐξυψώσεως τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας. Θὰ ἔλεγον ἀκόμη νὰ γίνῃ φροντὶς ὅπως τὰ καλλίτερα μέλη τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς μὴ μεταπηδῶσιν εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις ἰδιωτικὰς διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἐπέλθῃ μία αἱμορραγία εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐπιβλαβής. Ἄλλοτε ἐγένετο τοῦτο μετατεθέντων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Τώρα δὲ μελετᾶται ἡ μετάθεσις οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ γίνῃ τοῦτο χάριν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει νὰ ἀπορφανισθῇ τιμίων καὶ ἱκανῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει καὶ ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα πρὸ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος τῆς μὴ ἐπαρκοῦς ἀποδόσεως τῆς ἀποτυχίας μέχρι σήμερον τοῦ φόρου τῆς Καθαρᾶς Προσόδου, θὰ ἔπρεπε τὸ συμπέρασμα νὰ εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, νὰ καταργήσωμεν δηλ. αὐτόν; Ἤδη ἐν μέρει ἔχομεν ἐπιφέρει τοὺς φόρους ἐκείνους τοὺς εἰδικωτέρους καὶ εἰς αὐτοὺς στηρίζεται τὸ σύστημά μας τῆς Καθαρᾶς Προσόδου. Εἴχομεν εἰδικὸν φόρον διὰ τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τὸν κατηργήσαμεν, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς ἔχομεν ἐπαναφέρει τὸν νόμον αὐτὸν τὸν καταργηθέντα, ἔχομεν δὲ προσέτι καὶ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ μερικοὺς ἄλλους. Ἔχομεν καὶ τὸν συνθετικὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν μέχρι τοῦδε λειτουργίαν τοῦ ἐνοικιοστασίου, διότι ἡ μὴ ἀπόδοσις τοῦ φόρου τῆς Καθαρᾶς Προσόδου ὡς πρὸς τὰς οἰκοδομὰς δὲν δύναται νὰ προέρχεται εἰμὴ ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τὴν ἀτέλειαν τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ἐπαρκοῦν αἱ ἐφοριακαὶ ὑπηρεσίαι, δὲν ἔχουσιν ὀργάνωσιν, δι’ ἑνὸς ἐλέγχου τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας ἢ ἐλέγχου αὐστηροτέρου μὲ ἐπιθεωρήσεις εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἀποδώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ σύστημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὅπως ὁ φόρος αὐτός, συστηματοποιούμενος διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀποδώσῃ τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Κατεκρίθη ἐπίσης ὁ φόρος τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος ὅτι φυσικὰ εἰς τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου ὑπάρχει ὠργανωμένη ἐπιβάρυνσις, αὔξησις, ἀλλὰ ἡ κριτικὴ ἠσκήθη διὰ τὴν ἐφαρμογὴν δασμολογικῆς πολιτικῆς καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Διὰ τὴν αὔξησιν αὐτὴν τοῦ δασμοῦ τῶν γεωργικῶν προϊόντων ἔχω ἴσως εὐθύνην μεγάλην, διότι ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐπέμεινα, ὅσον ἦτο δυνατόν, διὰ τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Καὶ ἐπέμεινα διὰ λόγους σπουδαιοτάτους, ὄχι μόνον διότι ἔπρεπε νὰ δοθῇ μεγαλυτέρα προσοχὴ εἰς τὴν γεωργίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν ὅλης τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ κυρίως διότι ἡ Ἑλληνικὴ γεωργία εὑρίσκετο ὑπὸ ἰδιαιτέρους ὅρους καὶ συνθήκας. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐγκατεστάθησαν καὶ ἀπεκατεστάθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα γεωργοὶ περὶ τὰς 350 χιλ. οἰκογενειῶν. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ γεωργοὶ φυσικὰ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καλλιεργήσωσιν ὅσον πρέπει ἐντατικῶς τὴν γῆν, δὲν ἔχουσι τὰ μέσα, τὰ οἰκονομικὰ μέσα, δὲν ἔχουν ὅλα τὰ ἐφόδια διὰ νὰ κάμωσιν καλλιτέραν παραγωγήν, κατὰ συνέπειαν εὑρίσκονται ὑπὸ δυσμενεῖς ὅρους ἀπέναντι ἐκείνων τῶν Κρατῶν καὶ ἐκείνων τῶν γεωργῶν τῶν Κρατῶν εἰς τὰ ὁποῖα εἴτε λόγῳ ἐκτάσεως τῆς γῆς εἶναι εὐθηνοτέρα ἡ παραγωγὴ εἴτε λόγῳ ὀργανώσεως ἐφοδιασμοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἀπολύτως ἡ προστασία ἀπὸ τὸν ἐξωτερικὸν ἀνταγωνισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἀφοῦ τοιαῦτα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ ἀπὸ ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη, ὄχι μόνον ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ παραγωγὴ λόγῳ στενότητος τῆς γῆς εἶναι περιωρισμένη, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀφθονία γῆς, ὡς εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς αἱ ὁποῖαι ἐσχάτως ἵνα προστατεύσωσι τὴν ἐσωτερικὴν Ἀμερικανικὴν γεωργίαν ἀπέναντι τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῆς παραγωγῆς τοῦ Καναδᾶ καὶ ἄλλων Κρατῶν ἐπέβαλλον διὰ πρώτην φορὰν φορολογίαν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἡ Ἀμερικὴ εἶναι τὸ Κράτος τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐξάγον δημητριακοὺς καρπούς, εἶναι τὸ Κράτος, ὅπου λόγῳ τῆς ἀφθονίας τοῦ ἐδάφους καλλιεργεῖται ἡ περισσοτέρα γῆ καὶ κατὰ συνέπειαν μὲ τὰς ὀλιγωτέρας δαπάνας, καὶ ὡς ἐκ τούτου αἱ δαπάναι τῆς καλλιεργείας εἶναι ὀλιγώτεραι ἀπὸ τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας ἄλλων χωρῶν, καὶ ὅμως καὶ αὕτη ἠναγκάσθη νὰ ἐπιβάλῃ εἰσαγωγικὸν δασμόν, διότι ἐσχάτως εὑρέθη εἰς κατωτέραν θέσιν ἀπέναντι τοῦ Καναδᾶ καὶ ἄλλων Κρατῶν. Ἡ Γερμανία, ἡ ὁποία χάριν ἐσωτερικῆς καθαρῶς πολιτικῆς εἶχε καταργήσει τοὺς δασμοὺς τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἐπέβαλεν καὶ αὐτὴ φόρον εἰσαγωγῆς διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐσωτερικὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν γεωργικὴν παραγωγήν, ἵνα μὴ ἴδωμεν νὰ καταρρέῃ τὸ μέγα ἔργον τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ἀποκαταστάσεως ἐντοπίων καὶ προσφύγων καλλιεργητῶν. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Λαρίσης ὅτι ἂν δὲν ἐπεβάλομεν τοὺς δασμοὺς αὐτούς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῇ ἡ γῆ, θὰ ἠμποδίζομεν δηλαδὴ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου καὶ ἔπρεπε νὰ καλλιεργηθῶσιν ἄλλα προϊόντα. Δὲν εἶναι, Κύριοι, εὔκολον νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν μὲ τὴν παραγωγὴν ἄλλων προϊόντων. Ἡ καλλιέργεια τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἀπαιτεῖ τὰ ἑξήκοντα ἑκατοστὰ τῆς ὅλης καλλιεργουμένης ἐκτάσεως καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἔκτασις αὐτή, λόγῳ τῶν συνθηκῶν τοῦ ἐδάφους, νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ καλλιέργειαν ἄλλων εἰδῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό· τὸ σπουδαῖον εἶναι ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν γεωργικὴν προστασίαν καὶ ἐντατικὴν προσπάθειαν τοῦ Κράτους νὰ αὐξήσῃ, εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Διότι καὶ μόνον ἂν ἦτο δυνατὸν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκατόρθωτον, νὰ φθάσῃ ἡ ἀπόδοσις τῆς καλλιεργείας εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς πολὺ κατώτερον σημεῖον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν, τὸ Βέλγιον καὶ ἄλλα Κράτη, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ ἡ ἀπόδοσις τῆς καλλιεργείας τῆς ἡμετέρας χώρας εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς Ἰταλίας, θὰ ἔχωμεν, ὄχι μόνον αὐτάρκειαν, ἀλλὰ καὶ ἐξαγωγήν. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶχεν ὡς συνέπειαν, ὄχι μόνον τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, διότι δὲν θὰ ἐξάγωμεν χρυσὸν καὶ οἱ καλλιεργοῦντες θὰ περιήρχοντο εἰς καλλυτέραν οἰκονομικῶς θέσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν μας θὰ ἐφέρομεν εἰς θέσιν σταθερωτέραν, διότι ἐπειδὴ παράγομεν μόνον γεωργικὰ προϊόντα, καπνόν, σταφίδα, ἔλαιον, ἡ ὅλη μας Ἐθνικὴ οἰκονομία εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς μεγαλειτέρους κινδύνους ὅταν παρουσιάζεται διακύμανσις εἰς τὰς τιμὰς τῶν ἐξαγομένων τούτων προϊόντων. Καὶ τοῦτο, διότι ἡ κατανάλωσις τῶν ἐξαγομένων τούτων προϊόντων δὲν εἶναι τόσον εὔκολος, ὅσον εἶναι εὔκολος ἡ κατανάλωσις τῶν προϊόντων πρώτης ἀνάγκης, ὡς τοῦ σίτου. Οὕτω ἡ μεγαλειτέρα παραγωγὴ δημητριακῶν καρπῶν θὰ ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα νὰ καταστήσῃ σταθερωτέραν τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, πρὸς ὠφέλειαν τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Ἡ προστασία τῆς γεωργίας δὲν περιωρίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἐγένετο καὶ μία ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, διότι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς τὸ λεχθὲν, ὅτι διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος κατηργήθη ὁ φόρος τῆς ἐγγείου παραγωγῆς καὶ ὡρίσθη ἡ καταβολὴ τοῦ νέου φόρου. Ἀλλὰ παρενέπεσεν αὐτὸ τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐξετελέσθη καὶ ἐπῆλθον πραγματικῶς μία ἐλάττωσις εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ χωρικοῦ, ἐν σχέσει μὲ ἐκεῖνο, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπεβαρύνθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ μὲ ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον ἐπεβαρύνθη κατὰ τὸ παρὸν ἔτος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐπῆλθε μία ἐλάττωσις, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι τὸ ὅλον σύστημα εἶχεν ἀνάγκην νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Οὐδεὶς λόγος συντρέχει ὅπως ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ καλλιέργεια τῆς γῆς, φορολογηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Θὰ ἦσαν μάταιοι οἱ λόγοι, ὅταν στρέφωνται εἰς τὸ νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ Κράτους εἰς τὴν αὔξησιν καὶ προστασίαν τῆς Γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἄλλοτε, ὅτε εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς ἐφορολογεῖτο ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ μὲ 50%, μᾶς ἔσωσαν πράγματι αἱ οἰκονομίαι. Ὁ καπνὸς ἐφορολογεῖτο μὲ 50%, ἡ σταφὶς μὲ 52% ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία, ἡ γεωργία ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον ἠλαττώθη καὶ ὀρθῶς. Κατόπιν ἐπηκολούθησεν ἡ γεωργικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου καὶ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς. Καὶ δι’ αὐτό, μεθ’ ὅλας τὰς οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἐγένετο μία προσπάθεια διὰ τῆς μερίμνης πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου πρὸς πώλησιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν κατ’ ἀναλογίαν μὲ τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἴχομεν περισσότερα ἀποτελέσματα τῆς πρακτικῆς ὀργανώσεως τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐφόσον δὲ τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ κέντρου νὰ διευθύνῃ γεωργικὴν ὑπηρεσίαν μὲ προορισμὸν πραγματικόν, μὴ διαθέτον τὰ ἀναγκαιοῦντα πρὸς τοῦτο μεγάλα ποσά, τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως δύναται νὰ συντελέσῃ τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ μόνα μέσα διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ταῦτα ἀποτελοῦσι μόνον μίαν ἀπαρχὴν μέτρων, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν. Διότι πράγματι ἡ γεωργικὴ μας πολιτικὴ θὰ εἶναι κυρίως ἐκείνη ἡ ὁποία ἀποβλέπει νὰ καταστήσῃ πλουσιωτέρους πολίτας καὶ νὰ αὐξήσῃ τοῦ τόπου τὴν παραγωγήν. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ μεγαλυτέρα, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, προσοχὴ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν γεωργίαν. Ἡ Κυβέρνησις, αἱ τρεῖς Κυβερνήσεις, φυσικὸν ἦτο καὶ ὑποχρέωσιν εἶχον, ἀποβλέπουσαι πρὸς κάλυψιν τοῦ μεγάλου ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ν’ ἀποβλέψωσι καὶ εἰς τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν. Γνωρίζετε τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς προσπαθείας. Δὲν ἦσαν ἀπολύτως ἱκανοποιητικά. Κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ αὐτό. Ἕνα μέγα μέρος τῶν παρουσιαζομένων δαπανῶν ἀποτελεῖ μετάθεσιν δαπανῶν. Ἀλλὰ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχομεν ὑποχρέωσιν, ἡμεῖς πρὸ παντός, νὰ εἴμεθα ἀπολύτως εἰλικρινεῖς. Θὰ ἦτο καὶ εἰς ἐμὲ εὔκολον νὰ εἴπω ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ ἐμπήξωμεν βαθύτερον τὴν χειρουργικὴν μάχαιραν, διὰ νὰ περικόψωμεν δαπάνας. Προσεπαθήσαμεν νὰ τὸ κάμωμεν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατωρθώσαμεν. Πρέπει νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ προσπάθεια. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐλέγαμεν τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐὰν τοῦ παρείχωμεν τὴν προσδοκίαν ὅτι ὡς ἔχουν τὰ πράγματα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη βελτίωσις σοβαρὰ βελτίωσις τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν διὰ τῆς περιστολῆς τῶν δαπανῶν.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομ.). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως δὲν φαίνεται ὅτι τὸ ἔργον τῶν οἰκονομικῶν ἐχαλαρώθη ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἰδικῆς μου πίστεως.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας, ὅτι ἐχαλαρώθη τὸ ἔργον τῶν οἰκονομικῶν, διότι ἐγὼ δὲν εἶχον πίστιν.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Λυποῦμαι δὲ πολὺ ὅτι τόσον συχνὰ παρεξηγοῦμαι παρ’ ἡμῶν, ἐνῶ ἐφρόντισα νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβής. Δὲν εἶπον τοιοῦτον τί. Εἶπον ὅτι εἶναι διάφοροι αἱ ἀντιλήψεις μας. Εἶπον τοῦτο. Ὅτι σεῖς πολλάκις διεκυρήξατε ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ γίνῃ μία φορολογία, τὴν ὁποίαν θὰ ἀνεχθῇ περισσότερον ὁ λαός, παρὰ μία οἰκονομία.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Οἰκον.). Μὰ, σᾶς ἐρωτῶ, αὐτὸ ἐμποδίζει τὰς οἰκονομίας;

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ἐμποδίζει τὰς οἰκονομίας.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομ.). Διατὶ λοιπὸν τὸ ἀναφέρετε αὐτό, ἐὰν δὲν σημαίνῃ τι ἐγὼ ἠμπόδισα τὰς οἰκονομίας;

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπῆρξε φορτικὸς καὶ ἐνοχλητικός.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἰκονομίαι ἀποφασισθεῖσαι δὲν ἐξετελέσθησαν.

§94Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχει καλῶς.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπον ἐγὼ ὅτι σεῖς δὲν θέλετε οἰκονομίας. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐσκέφθημεν περὶ οἰκονομιῶν, δὲν εὑρέθημεν ποτὲ εἰς διαφωνίαν. Δὲν εἶπον ποτὲ οὔτε διενοήθην ποτὲ τοιοῦτον πρᾶγμα. Μάλιστα θὰ προσέθετον ἀκόμη καὶ ἄλλο τι, διὰ νὰ ὀχυρωθῆτε ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ ὁμιλήσητε. Λέγω καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ἐάν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο, ἄλλοι ὑπεστήριζον μίαν οἰκονομίαν ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ τοὺς καταρτίσαντας τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ εἴμεθα ὅλοι ὑπεύθυνοι. Ἀλλὰ δὲν εἶπον τοιοῦτον τι. Εἶπον ὅτι ἄλλοι πιστεύουν περισσότερον εἰς οἰκονομίας. Σᾶς ἀνέφερον μάλιστα καὶ παλαιοτέρους, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον περισσότερον ἐπὶ αὐτῆς τῆς κατευθύνσεως καὶ ἄλλοι ὀλιγώτερον. Καὶ εἶπον ὅτι σεῖς, ὄχι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος μάλιστα θὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ φέρῃ οἰκονομίας, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἠδύνατο νὰ φέρῃ μεγάλας οἰκονομίας, δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος καὶ αἱ προϋποθέσεις νὰ γίνουν, εἶπον γενικώτερον ὅτι ἔχω τὴν ἀντίληψιν—πιθανὸν νὰ πλανῶμαι—ὅτι σεῖς δὲν πιστεύετε ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται εὐκόλως.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ ἀντίθετον, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν οἰκονομίαι. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔγιναν, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ αἴτιος.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐνόουν τὸ ἐναντίον.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Κύριε Συνάδελφε, ἀνεφέρατε ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἀλλ’ εἴπατε «σεῖς, κ. Ὑπουργέ, στερεῖσθε πίστεως». Ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα αὐτοῦ τοῦ συλλογισμοῦ; Ὅτι εἶμαι ὀλιγόπιστος ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν ὀλιγοπιστία ἰδική μου.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξάγετε συμπεράσματα ἐκ πραγμάτων τὰ ὁποῖα δὲ εἶπον. Εἶπον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς κατηρτίσθη μὲ οἰκονομίας.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι τὴν σημασίαν τῶν οἰκονομιῶν δὲν τὴν παραγνωρίζει κανείς. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω, τότε τὸ πρῶτον συνεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν. Ἠθελήσαμεν νὰ στηρίξωμεν τὴν τακτοποίησιν τῶν οἰκονομιῶν ἐπὶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καὶ νὰ καταργήσωμεν τὰ Γραφεῖα Προμηθειῶν, Ἐπισιτισμοῦ καὶ Μεταφορῶν, τὰ ὁποῖα ἀπερρόφουν ἓν μέγα ποσὸν χρημάτων. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς ἠθελήσαμεν τότε νὰ στηρίξωμεν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ 1924. Καὶ πραγματικῶς συνεστήθη τότε ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη καὶ συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως καὶ ἐφηρμόσθη. Ἔχω λοιπὸν πλήρη συναίσθησιν τῆς μεγάλης σημασίας τῶν οἰκονομιῶν, ὅταν ὁ λαὸς κυρίως ἐπιβαρύνεται, ὅπως σήμερον ἐπιβαρύνεται. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ σύνεγγυς εἶδον, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκῶμεν μεγάλα πράγματα ἀπὸ τὰς οἰκονομίας. Πληθώρα ὑπαλλήλων ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ κέντρον. Εἰς τὰ ἄκρα τῆς περιφερείας δὲν ὑπάρχει πληθώρα ὑπαλλήλων. Ὑπάρχει ἔλλειψις. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ ἴδετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν μηχανικοί. Λάβετε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Θὰ ἴδετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν γεωπόνοι, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ὑπάρχοντας δὲν παρέχομεν τὰ μέσα νὰ κάμνουν τὴν δουλειάν των. Θὰ ἴδετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχει ἔλλειψις ὑπαλλήλων. Δὲν ὑπάρχουν πρῶτα, πρῶτα δημοδιδάσκαλοι. Ὑπάρχει ὅμως πληθώρα δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὸ Κέντρον. Καὶ πρὸς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἄλλα ριζικώτερα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπηνίχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, διότι ἡ σπουδαιοτέρα μεταρρύθμισις ὄχι πάλιν τόσον ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομιῶν, διότι δὲν εἶνε ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ἡ μεταρρύθμισις αὐτὴ θὰ φέρῃ οἰκονομίας, ἡ σπουδαιοτέρα μεταρρύθμισις θὰ εἶνε ἡ ριζικὴ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις. Καὶ ἡ ὠφέλεια τῆς μεταρρυθμίσεως αὐτῆς, δὲν θὰ ἦτο ἴσως οἰκονομική. Θὰ εἶχεν ἴσως μεγαλυτέραν δαπάνην. Θὰ προέκυπτεν ὅμως ἡ ἑξῆς ὠφέλεια ἐκ τοῦ ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἦτο πλησιέστερον πρὸς τοὺς πολίτας καί, τὸ πολὺ σπουδαιότερον, τὰ Ὑπουργεῖα θὰ μετεβάλλοντο εἰς πραγματικὰ Ὑπουργεῖα. Δηλ. θὰ ἐδίδετο καιρὸς εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ σκέπτωνται καὶ νὰ ἐργάζωνται διὰ τὴν κατεύθυνσιν τῆς πολιτικῆς ἑκάστου Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν συμβαίνει, διότι τὰ Ὑπουργεῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἔχουν γίνει Γραφεῖα πληροφοριῶν καὶ Γραφεῖα ἀμέσου διεκπεραιώσεως ὑπηρεσιῶν, ἐνῷ δὲν εἶνε αὐτὸς ὁ προορισμὸς τῶν Ὑπουργείων. Εἰς τὸ Σύνταγμα ἐτέθη ἡ διάταξις, ἡ ὁποία καθορίζει ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν Ὑπουργείων, ὁ προορισμὸς τῆς κατατοπίσεως τῆς γενικῆς, τῆς ἐποπτείας τῆς γενικῆς. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, δι’ ἕκαστον Ὑπουργεῖον νὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ ἐκτέλεσις νὰ εὑρίσκεται ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου. Νὰ μὴ εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν ἀμέσως ἀποφάσεις καὶ τὴν ἄμεσον τούτων ἐκτέλεσιν. Εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, ὅπως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ πίεσις, ἡ μεγάλη, τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἐδῶ προστρέχουν οἱ θεσιθῆραι, οἱ ὁποῖοι πιέζουν τὸ Κράτος καὶ καταλαμβάνουσι μίαν θέσιν. Ὅπου ἔχομεν τὰς θέσεις τῆς ἐκτελέσεως, ἡ πίεσις εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα, ἐξ ἀντιθέτου δὲ ἡ ἐποπτεία καὶ ὁ ἔλεγχος εἶναι εὐκολώτερα, διότι ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, προκειμένου νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως ὡρισμένου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων εἰς μίαν περιφερειακὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι πολὺ αὐστηρά. Ἡ Κεντρικὴ ὑπηρεσία πρέπει νὰ εἶναι αὐστηρὰ ὅταν πρόκειται νὰ κρίνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαῖος καὶ εἰς τὸ κέντρον. Εἴμεθα ἄνθρωποι καὶ ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ὅτι ἡ πίεσις εἶνε μεγάλη. Ἡ μόνη σωτηρία εἶναι νὰ γίνῃ μία ριζικὴ ἀποκέντρωσις διοικητική. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι εὔκολον. Τὸ ἐπεχειρήσαμεν εἰς τὸ 1924, τὸ ἐπεχείρησεν ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου, ὑπέβαλεν νομοσχέδιον ὁ κ. Κονδύλης, ἀλλὰ δὲν τὸ κατορθώσαμεν. Αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ γίνωσιν, διότι ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐν Ἑλλάδι δύναται νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ σκεφθῇ.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ κλείσωμεν τὰ Ὑπουργεῖα.

§102ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι μία λύσις. Ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον λάβῃ μίαν ἀπόφασιν, μοιραίως πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔκαμεν ἕναν αἰφνιδιασμὸν εἰς τὰς δακτυλογράφους καὶ εἶδεν τὰ ἔγγραφα τὰ ἐξερχόμενα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας οἱ μεταβαίνοντες σήμερον, γνωρίζουσι ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ δὲν κάμνωσιν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δίδωσι πληροφορίας. Γίνεται μιὰ χάβρα ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτῶν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους οὔτε ἐπιβολὴ οὔτε ἔλεγχος οὔτε καθορισμὸς ἀγροτικῆς πολιτικῆς δύναται νὰ γίνῃ. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὡς καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ὅσοι μετέβητε εἰς Ὑπουργεῖα ξένων Κρατῶν, μεγάλων, θὰ εἴδατε ἐκεῖ πῶς τὰ Γραφεῖα τῶν Ὑπουργῶν εἶναι προσιτά. Ὁ Ταμίας εἶναι προσιτός. Ἐπίσης ὁ εἰσπράκτωρ. Τὸ Γραφεῖον τῆς ἐκτελέσεως ἔχει βιβλία καὶ ἀρχεῖον ὡς καὶ ἐποπτείαν μεγαλυτέραν. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα προσοχὴ πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν Διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν. Ἐν συνδυασμῷ ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τὴν γνώμην εἰς τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συναδέλφου περὶ τῆς μορφῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν οἱ οἰκονομικοὶ πόροι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουν τὴν Ὀργάνωσιν αὐτήν, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀντὶ πάσης θυσίας θὰ ἔπρεπε νὰ βοηθήσωμεν, ὥστε αἱ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι θέλουσι νὰ συνεισφέρωσι, καὶ ὑπάρχουσι τοιαῦται, διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν νὰ ἀποκτήσωσι ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν αὐτοδιοίκησιν. Εἴμεθα ἡμεῖς ὑπὲρ τῆς εὐρυτάτης τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὅταν λέγωμεν ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς εὐρυτάτης τοπικῆς διοικήσεως δὲν ἐννοοῦμεν τὴν δημοτικὴν αὐτοδιοίκησιν ἀλλὰ τὴν νομαρχιακήν.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι γιγάντιον ἔργον.

§104ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι γιγάντιον ἔργον ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνώτερον τῶν δυνάμεών μας. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολιδο–Κορινθίας εὗρεν, ὅτι καὶ ἄλλαι δαπάναι πρέπει νὰ περικοπῶσιν. Εἶπεν ὅτι μὴ συνιστᾶται τὴν Γερουσίαν, διότι εἶναι μιὰ πολυτέλεια. Πῶς εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὁλοκλήρωσις τοῦ πολιτεύματος; Δὲν ἀποτελεῖ τι τὸ ἐξαιρετικὸν ἡ Γερουσία. Εἶναι δευτερεῦον πρᾶγμα ἡ καλὴ λειτουργία τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἶναι δευτερεῦον πρᾶγμα τὸ νὰ τακτοποιηθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὥστε νὰ εἶναι πλέον καρποφόρος; Δὲν εἶναι καλύτερον νὰ ἐνισχυθῇ περισσότερον ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ κοινοῦ εἰς τὸ Κράτος;

§105Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μας.

§106ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδόθη ὡρισμένη μορφὴ εἰς τὸ πολίτευμα. Πῶς νὰ ἀφήσωμεν μιὰ θεμελιώδη διάταξιν τοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ μὴ τὴν ἐφαρμόσωμεν; Τότε διατὶ δὲν προτείνετε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἀπὸ 280 εἰς 30; Αἱ δύο Βουλαὶ εἶναι ἀπαραίτητοι καὶ δὲν εὑρέθη σοβαρὰ τις συζήτησις περὶ μὴ ὑπάρξεως τῆς Γερουσίας.

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαραίτητος καὶ τόσον.

§108ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζετε ὅτι ἡ πλειοψηφία δὲν συνεφώνησεν, καὶ ἀφοῦ ἠξεύρετε αὐτὴν τὴν γνώμην πῶς θέλετε νὰ συζητήσωμεν ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ Γερουσία ἢ ὄχι;

§109Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν στοιχίζει ἡ Βασιλεία πολὺ περισσότερον;

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ διὰ τὴν Δημοκρατίαν θεωρεῖτε ἀναγκαίαν τὴν Γερουσίαν, βεβαίως στοιχίζει περισσότερον ἡ Δημοκρατία.

§111ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς τὴν θεωροῦμεν ἀπαραίτητον διὰ τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ διὰ τὴν διόρθωσιν μερικῶν ἐλαττωμάτων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὁ κανονισμὸς τοῦ πολιτεύματος κοστίζει περισσότερον ἀπὸ οἱανδήποτε Γερουσίαν.

§112Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατὶ συζητεῖτε, ἀφοῦ τὴν περιλαμβάνει καὶ τὸ Σύνταγμα;

§113ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπεφασίσαμεν νὰ κάμωμεν Γερουσίαν νὰ τὴν κάμωμεν καὶ νὰ μὴ συζητῶμεν περὶ αὐτῆς.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω θὰ εἶναι ἕνας πολυτελὴς ὀργανισμὸς τοῦ Κράτους.

§115ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς κόμμα ἠθέλατε Οἰκονομικὸν Συμβούλιον. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας ὑπελόγιζε τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι ἐκ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν δὲν ὑπολογίζει ὅμως ὅτι θὰ ἀναλάβῃ τὸ σύνολον τῶν ὁμολογιῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως. Δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1928–1929, διότι αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ θὰ ἔχουν τόκον μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1929. Αὐτὸ δὲ θὰ περιόριζε τὸ μέγεθος τῆς ἐπιβαρύνσεως. Ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς ἀποταμιεύσεως τῶν προσφύγων δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς μέγιστον βαθμόν, νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπροτείναμεν νὰ παραχωρηθοῦν δηλ. τὰ κτήματα, τὰ ἀστικὰ καὶ μικροαγροτικὰ καὶ εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τὸν ὅρον ἐκτιμήσεως αὐτῶν, μὲ τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ἀπέφερεν ἡ δημοπρασία καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς καταβολῆς τοῦ ποσοῦ τῆς ἀξίας ἑκάστου κτήματος, εἰς τρόπον ὥστε, αἱ ἀντιστοιχοῦσαι ὁμολογίαι νὰ ἐξυπηρετοῦνται τοκοχρεωλυτικῶς ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς κατόχους τῶν κτημάτων. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἤθελε καταστῇ τοκοφόρον ἓν μέγιστον μέρος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας, χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία στενοχωρία εἰς τὸν κόσμον τὸν ἐντόπιον τὸν κατέχοντα προσφυγικὰ κτήματα. Ἡ ἱκανοποίησις, ἡ πραγματοποίησις τῶν δύο αὐτῶν σκοπῶν, θὰ ἦτο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εὐεργετικὴ καὶ εἰς τοὺς κατέχοντας ἀνταλλάξιμα κτήματα ἐντόκως, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν προσφύγων τῶν ὁποίων αἱ ὁμολογίαι θὰ ὑπερετιμῶντο, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπηλλάσσετο ἀπὸ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς μεγίστου μέρους ὁμολογιῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ λύσις αὕτη εἶναι ἀρίστη καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κατὰ ποῖον τρόπον;

§117ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἰδοὺ κ. Ὑπουργέ. Οἱ ἐντόπιοι καὶ οἱ πρόσφυγες, οἱ κατέχοντες τὰ ἀνταλλάξιμα κτήματα, προσφέρονται ν’ ἀγοράσουν τ’ ἀνταλλάξιμα κτήματα, τὰ κατεχόμενα ὑπ’ αὐτῶν, δι’ ἐκτιμήσεως στηριζομένης εἰς τὴν πρώτην ἐκτίμησιν, αὐξανομένην σύμφωνα μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέχρι τοῦδε δημοπρασιῶν καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ καταβάλλωσι τοκοχρεωλυτικῶς τὸ ἀντίτιμον.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Οἰκον.). Κατὰ τί ὠφελεῖ αὐτό;

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Τὸ Κράτος πρόκειται, ἂς ὑποθέσωμεν διὰ κτήματα ἀξίας 1.000.000.000, νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ ἓν τοκοχρεωλύσιον 100 ἑκατ. τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων αὐτῶν εἰς ὁμολογίας. Ἡ νέα ἔκδοσις προβλέπει τόκον 7% καὶ χρεωλύσιον.

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ νέα ἔκδοσις;

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ ὁμολογίαι τῶν 2.500.000 συμπληρωματικοῦ Μητρώου ἀναφέρουν τόκον 7% καὶ χρεωλύσιον 1%.

§122Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδώσητε ὁμολογίας δι’ ἐνυπόθηκον περιουσίαν; Εἰς μὲν τοὺς τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου Μητρώου νὰ δώσητε περισσότερα δικαιώματα.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχουν περισσότερα δικαιώματα. Λοιπὸν οἱ κάτοχοι αὐτῶν τῶν κτημάτων προσφέρονται νὰ δίδουν κατ’ ἔτος τὰ 100 ἑκατ., εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξοφληθῇ ἡ ἰδική των ὑποχρέωσις ἐντὸς 30 ἐτῶν. Τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ 100 ἑκατ. τοκοχρεωλύσιον διὰ τὰς ὁμολογίας, θὰ τὰ εἰσπράττῃ ἀπὸ τοὺς κατόχους αὐτῶν. Οἱ ὁμολογιοῦχοι θὰ ἔχουν ἀξίαν 1 δισεκατομμυρίου.

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Διὰ νὰ ἀντιληφθῶ. Ἐκποιοῦμεν 1 δισεκατομ. κτήματα μὲ ὁμολογίας. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν ἐξοικονόμησιν ἐτησίως 100 ἑκατομ. Καθὼς λέγετε σεῖς καὶ μὲ τὴν διαφορὰν μάλιστα ὅτι ἐντείνομεν τὸ ἐτήσιον χρέος τοῦ Κράτους, τὸ πάγιον χρέος τοῦ Κράτους, τὸ ποσὸν τοῦ δανείου αὐξάνει κατὰ 1 δισεκατομ. Κατὰ τὸ ἰδικόν σας σύστημα διατηρούμενον τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ 1 δισεκατομ. δὲν τὸ μειώνομεν, παρὰ κατ’ ἐλάχιστον ἀριθμὸν διὰ τῆς χρεωλυσίας, διότι δὲν θὰ ἀποσβέσωμεν 1 δισεκατομμύριον ὁμολογίας.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Θὰ ἀποσβέσωμεν ἓν ἐλάχιστον ποσὸν καὶ δὲν τηροῦμεν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τὸ κεφάλαιον τὸ ὀφειλόμενον ἐξ 1 δισεκατομ. ἀλλ’ ἔχομεν ἐξοικονόμησιν κατὰ 100 ἑκατομ. δραχμῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως ἂν θὰ εἰσπραχθοῦν αἱ δραχμαί· ἔχομεν αὐτὸ σύστημα τὸ ὁποῖον δὲν διευκολύνει τὸ Κράτος. Ὅλα τὰ ἄλλα πλεονεκτήματα ἐπιβαρύνουν ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ Κράτος, διότι διατηρεῖ τὸ κεφάλαιον ἀκέραιον, ἐνῶ διὰ τοῦ μέχρι σήμερον συστήματος γίνεται τοιαύτη ἀπόσβεσις κεφαλαίου 1 δισεκατομ. Δεύτερον τῶν 100 ἑκατομ. αὐτῶν ἐτησίως ἀπαλλάσσεται καὶ σήμερον τὸ Κράτος, κατὰ τὸ σύστημα ὅμως τὸ νέον ἀπαλλάσσεται μὲν τὸ Κράτος, ὑπάρχει ὅμως ἡ αἵρεσις, ἡ εἴσπραξις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς κολοσσιαία διαφορά. Τὰ κτήματα αὐτὰ βέβαια ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκποιηθοῦν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἀλλὰ τὰ κτήματα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ἐκποιηθοῦν, δηλ. ἀπαιτεῖται πολὺ ἀνώτερον χρονικὸν διάστημα καὶ θὰ χρειασθῇ μία δεκαετία, ἢ εἰκοσαετία διὰ νὰ ἐπέλθῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ἐκκαθάρισις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐπιζήμιον τὰ μέγιστα εἰς τὸ Κράτος. Διότι τὸ Κράτος ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν ἀξίας 1 δισεκατομ. δὲν εἰσπράττει τὰ 100 ἑκατομ. Τώρα τί θὰ γίνῃ, ἂν γίνῃ δεκτὸν αὐτό; Τὸ Κράτος ὡς πρὸς αὐτὰ τὰ κτήματα δὲν ἔχει νὰ δίδῃ τὸ παρὸν ἐάν, θὰ εἶναι ὅμως εἰς θέσιν τὰ ἄλλα κτήματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν, καὶ εἶναι τὰ ἡμιτελῆ κτήματα, θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐκποιηθοῦν ταχύτερον, ὥστε ἡ ἀπόσβεσις τῶν ὁμολογιῶν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ δημοπρασίας θὰ συνεχισθῇ διὰ τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ἄλλα δὲ κτήματα θὰ ἐκποιηθοῦν ἀμέσως, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν νὰ μὴ ἐπέρχεται κολοσσιαία ζημία.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ μόνη βάσις, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, εἶναι ἡ ἀθροωτέρα ἐκποίησις τῶν κτημάτων.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτό, διότι μία ἀθρόα ἐκποίησις κτημάτων...

§130Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ ἀθροωτέρα ἐκποίησις τῶν κτημάτων γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει θυσιῶν βαρυτάτων.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ γίνῃ ἀθρόα ἐκποίησις κτημάτων χρειάζεται νὰ δοθῇ μία πίστωσις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὰ ἀγοράσουν, διότι δὲν συμβαίνει οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν νὰ θέλουν νὰ ἀγορασθοῦν κτήματα, ἀλλ’ ἄλλοι· λοιπὸν πῶς θὰ γίνῃ ἡ διευκόλυνσις ἐκείνων; Δὲν ὑπάρχει Τράπεζα. Ἂν ὑπῆρχε Κτηματικὴ Τράπεζα, ἔχουσα τὰ μέσα νὰ ἐνισχύσῃ μὲ ἓν δισεκατομ., τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ἁπλοῦν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει, ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ μετατροπὴ αὐτὴ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους εἰς μίαν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι ἑνὸς ὁμίλου. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Θ’ ἀπομείνῃ βεβαίως εἷς μέγας ἀριθμὸς κτημάτων, ἀλλὰ τὰ κτήματα αὐτὰ θὰ εἶναι, ἀπέναντι τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, θὰ εἶναι ὅτι εἶναι σήμερον ὅλα τὰ ἐνυπόθηκα κτήματα, κατ’ οὐσίαν δηλαδὴ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα θὰ μετεβάλλετο εἰς πιστώτριαν ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ ἔχῃ διαθέσει ἑκατομμύρια ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ εἰσόδημα αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Νομίζω ὅτι ἡ μέθοδος αὕτη εἶναι ἡ ἀρίστη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διότι ἐπὶ πλέον δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἐπιτυγχάνομεν, ὥστε οἱ σημερινοὶ κάτοχοι αὐτῶν τῶν κτημάτων, εἴτε καταστημάτων εἴτε ἔμποροι εἶναι εἴτε ἐπιχειρηματίαι εἴτε ἰδιῶται, νὰ παραμένουν εἰς τὰς θέσεις των. Δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἐπιτυγχάνεται ἡ εἰς τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν τιμὴν ἐκποίησις. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Μπακάλπασην, τὴν ἐξήτασα καὶ ἐγὼ καὶ τὴν εὗρον καλήν.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι καθόλου ἁπλοῦν τὸ ζήτημα.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ μέτρον δὲν ἀποβλέπει εἰς ἐφαρμογὴν ἀναγκαστικὴν ἐφ’ ὅλων τῶν κτημάτων. Ἀποβλέπει εἰς προαιρετικὴν ἐφαρμογήν, ἑπομένως ἂν δὲν ὑπάρχουν οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀγοράσουν, δὲν θὰ γίνῃ τίποτε. Ἐὰν ὑπάρχουν οἱ διαμαρτυρόμενοι, δὲν θὰ ζημιωθοῦν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἐντοπίων καὶ προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ κρατήσουν τὰ κτήματα ταῦτα καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰ κρατήσουν, διότι δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ ἀγοράσουν τὰ κτήματα ταῦτα. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν νὰ τοὺς καταστήσωμεν ἱκανοὺς νὰ διατηρήσουν τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ αὐτὸ θὰ ἱκανοποιήσῃ μὲν αὐτούς, ἀλλὰ θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους δυνατοὺς ὅρους τιμὴν ἐκποιήσεως τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὰ κτήματα αὐτά, ἔχουν τὴν μεγαλειτέραν διάθεσιν νὰ προσφέρουν τὴν καλυτέραν τιμὴν εἰς τὰ κτήματά των. Μετέβην εἰς τὰ Ἰωάννινα, εἰς τὴν Λάρισαν, εἰς τὰς Σέρρας, εἰς τὴν Δράμαν, εἰς τὴν Καβάλλαν καὶ ἀλλοῦ...

§134Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν ἐν πλάτει τὸ ζήτημα αὐτὸ τώρα.

§135Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ πρόβλημα αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν τώρα. Λέγετε ὅτι εἶναι ἓν ἁπλοῦν πρόβλημα, ἐνῷ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐγείρει διαμαρτυρίας. Πῶς σεῖς τὸ εὑρίσκετε ἁπλοῦν; (Θόρυβος).

§136Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα διὰ τὸν τρόπον, ποὺ ἐπιθυμεῖτε νὰ ἐκποιήσητε περιουσίας ὁλοκλήρους. Εἶναι ἓν ζήτημα σπουδαιότατον, διὰ τὸ ὁποῖον ἀδιαφορεῖ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀπὸ ἑβδομάδος ζητεῖται ἡ τροποποίησις τῆς συμβάσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθη τὰς τροποποιήσεις.

§137Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Σᾶς διακόπτω, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι ὅλοι οἱ πρόσφυγες ζητοῦν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτή, δὲν εἶναι ἀκριβές.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον ὅλοι οἱ πρόσφυγες, καὶ νὰ μὴ λέγετε ἀναληθείας.

§139Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπ. Προν.). Εἴπατε τὸ ἑξῆς: Οἱ πρόσφυγες καὶ οἱ γηγενεῖς, προσεθέσατε μάλιστα ὅτι ἐπήγατε εἰς τὰς Σέρρας, εἰς τὴν Δράμαν, εἰς τὴν Καβάλλαν καὶ εἰς ἕνα σωρὸ ἄλλας πόλεις. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀκριβὲς εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι κατέχουν κτήματα πολυτελείας, τὰ ὁποῖα ὠνομάσαμε καταστήματα, καὶ τὰ ἐκμεταλλεύονται μὲ ἄνεσιν, ἐκεῖνοι εἶναι οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ γίνῃ ἡ ἐκποίησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ γηγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ καταστήματα καὶ θέλουν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὁλόκληρος ὁ ὑπόλοιπος προσφυγικὸς κόσμος ἐννοεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις κατὰ τρόπον ὥστε ἡ περιουσία νὰ ἀποδώσῃ τὸ μάξιμουμ αὐτῆς.

§140Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατόν... (Θόρυβος).

§141Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, μήπως ἐξεύρετε εἰς πόσας χιλιάδας ἀκινήτων ἀστικῶν εἶναι ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες; Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἀνέρχονται εἰς 64.000. Δὲν εἶναι μόνον οἱ πλούσιοι. Πτωχὸς κόσμος προσφύγων κάθηται.

§142Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι μακρὰν τῆς πραγματικότητος τῶν Νέων Χωρῶν (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή.

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Καθῆστε κάτω, Κύριε. Δὲν ἔχετε καμμίαν ἁρμοδιότητα σεῖς.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ διακοπὴ καὶ ἡ ἐξέγερσις δὲν προῆλθεν ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡμεῖς παρεκαλέσαμεν νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ ὁμιλήσῃ. Τὸ χειρότερον δὲ ὅλων εἶναι ὅτι ὄχι μόνον ἐγεννήθη ἐκεῖθεν ἡ ἐξέγερσις, ἀλλ’ ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ διευθύνουν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ ἀπαγορεύσουν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ.

§146Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, διεμαρτυρήθην διότι ἠγέρθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διακόψῃ τὸν κ. συνάδελφον. Ὅτε ἠγέρθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶπα ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτῃ.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν εἶσθε σεῖς ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ ὑπομιμνήσκετε τί πρέπει νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§148Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶμαι ὁ ἐνδεδειγμένος, ἀλλ’ εἶμαι βουλευτὴς καὶ ἔχω καθῆκον.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἐκτελεῖτε κανένα καθῆκον ὅταν ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμόν. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τὸ ἔχετε, διότι δὲν εἶσθαι σεῖς ὁ ἐντεταλμένος νὰ κανονίσετε οὔτε τὰ τῆς Βουλῆς, οὔτε τὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§150Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ διεμαρτυρήθην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, διότι δὲν ἐπέτρεψεν εἰς ἐμὲ καὶ ἐπέτρεψεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν...

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐὰν φαντάζεσθε, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ διευθύνετε τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἀπατᾶσθαι. Σᾶς τὸ λέγω ἐγὼ αὐτό.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὐδέποτε ἤθελον μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον νὰ γεννήσω ἐντύπωσιν σχετικῶς πρὸς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Εἶπον περιστατικά τινα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐξ αὐτῶν, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς συνεπλήρωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι πλειότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα φέρει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ κατέληξα εἰς τὸ ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ λυθῇ, καὶ ἐξ ὅσων σεῖς οἱ ἴδιοι ἀνεπτύξατε, ἀποδεικνύεται ὅτι θὰ εἶναι χρήσιμος μία ἐν τῇ Βουλῇ ἤρεμος συζήτησις ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Συνάδελφε, ποῖος εἶπε νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα; Διότι ἀπουσίαζεν ἡ Βουλὴ καὶ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν δὲν εἰργάσθη, δὲν ἕπεται ὅτι ἀπὸ τὰς Κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς ἀπουσίαζον οἱ πρόσφυγες βουλευταί. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ τύχουν εὐρυτέρας συζητήσεως. Ὥστε κανεὶς, καὶ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον ἐνθερμότατα τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις, δὲν ἐσκέφθη νὰ μὴ εἰσαχθῇ εἰς τὴν γενικωτέραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησιν. Ἀλλὰ ὁ προϋπολογισμός, ὅπως εἶναι συντεταγμένος, δὲν ἀποτελεῖ τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶνε ἓν στοιχεῖον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι πλέον ἢ γνωστόν, ὅτι ἡ κυρία γραμμὴ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ κάλυψις ἐλλειμμάτων καὶ δαπανῶν διὰ τῆς συνάψεως δανείων, δι’ ὧν νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν δοσοληψιῶν μας μετὰ τῆς Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ἀμερικῆς. Ἐπίσης ἡ τραπεζικὴ μεταρρύθμισις, ἡ σταθεροποίησις τοῦ νομίσματος κλπ., αὐτὰ ὅλα ἀποτελοῦν τὴν γραμμὴν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μόνον ἐν μέρει ἐκδηλώνεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ ἄλλως ἐπέκρινεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τῆς καλύψεως ἐλλειμμάτων καὶ ἱκανοποιήσεως τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν μὲ συνάψεις δανείων. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ πολλοὶ βουλευταὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἠκολούθησε γενναιότερον τὴν πολιτικὴν τῶν δανείων, ὥστε ἡ παροῦσα γεννεὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ περισσότερον δι’ ὅσα προηγουμένως ἐγένοντο καὶ γίνονται κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν. Ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἐὰν ἀνεμένομεν τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, τονίζοντες ἰδιαιτέρως τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπετυγχάνομεν καλλιτέρους ὅρους διαρρυθμίσεως τῶν δοσοληψιῶν μας μὲ τὴν Ἀμερικήν. Ἀλλὰ λέγω ἴσως, διότι περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπόδειξις.

§154Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σεῖς τὸ λέγετε.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀπόδειξις ὅτι θὰ ἐφέραμεν καλλίτερα ἀποτελέσματα ἴσως ἐὰν ἐπιμέναμεν καὶ ἐλέγαμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τόσα βάρη καὶ ὅτι ἐκανονίζομεν σύμφωνα μὲ τὰς παλαιὰς συμφωνίας καὶ τὰς δοσοληψίας μας αὐτάς.

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐπεμείναμεν.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἠξεύρω. Δὲν ψέγω τὴν Κυβέρνησιν ἀφοῦ συμμετέχω αὐτῆς. Λέγω ἂν ἐπεμέναμεν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν ἐπὶ χρόνον ὄχι ὡρισμένον, ἀλλ’ ἀόριστον, διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν μας ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἡ προπαγάνδα εἰς τὴν Ἀγγλίαν περὶ τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος, περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα, ἐπιβάλλει καλύτερον μεταχειρισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναβάλωμεν διὰ χρόνον σχετικῶς ἀόριστον, τὴν γενικὴν τακτοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν νομίζω ὅτι δι’ αὐτὸ εἰμπορεῖ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔσπευσε νὰ κλείσῃ τὴν συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὴν ἀφετηρίαν τῆς τακτοποιήσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Ἀμερικήν, καὶ τὴν ἄλλην πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται διὰ τῆς σταθεροποιήσεως τῆς δραχμῆς. Εἰς τί ἀποβλέπει ἡ σταθεροποίησις αὐτή; Ἀποβλέπει εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀβεβαιότητος ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐργασιῶν ἐν γένει τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ βεβαιότης τῆς νομισματικῆς καταστάσεως.

§158Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὴν ἔχομεν.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὴν ἔχομεν, ἐφόσον δὲν τὴν ἔχομεν ἀπολύτως ἐξησφαλισμένην.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σκέπτεσθε διαφορετικά.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπα, ὅταν εἴπατε προχθὲς τὰ ἴδια πράγματα καὶ ἐπεκαλέσθην τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας ἡ ὁποία ἠγωνίσθη ὅσον ἠμποροῦσε διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ φράγκου, ἀλλὰ μὲ ὀλιγωτέρας θυσίας καὶ μάλιστα εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Καὶ ἐγώ, ὅτε ἄλλοτε ἤμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶχεν ἐπέλθει μία ἀποτυχία αὐξήσεως τοῦ συναλλάγματος, προσεπάθησα καὶ ἐγὼ πολὺ συνετώτερον παρὰ αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις νὰ ἐπέλθῃ μία βελτίωσις τῆς δραχμῆς. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, συμβαίνῃ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ρουμανίαν νὰ ἀκολουθῆται συντηρητικὴ πολιτική, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι τὰ Κράτη αὐτὰ δὲν περιμένουν ξένα κεφάλαια ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὡς συμβαίνει εἰς ἡμᾶς. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπισείει τὸ φάσμα τῶν μεγάλων δαπανῶν κατὰ τὸ ἀρχόμενον ἔτος. Αὗται αἱ δαπάναι θὰ ἐπέλθωσιν ἢ οὕτως ἢ ἄλλως. Ἐλαχίστη εἶναι ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς σταθεροποιήσεως. Ἡ δημοσιονομικὴ δαπάνη ἐκ τῆς σταθεροποιήσεως δὲν θὰ εἶναι τόσον μεγάλη, ὅσον θὰ εἶναι ἡ ὠφέλεια ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς εἰσροῆς τῶν κεφαλαίων καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐργασίας. Ἀναφέρεται ἐπίσης πάλιν τὸ ζήτημα τοῦ διχασμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῆς διαιρέσεως, ὅσον καὶ ἂν αἱ γενόμεναι συμβάσεις δὲν μὲ ἱκανοποιοῦν ἀπολύτως, διότι πρέπει ἀσφαλῶς νὰ βελτιωθῇ καὶ νὰ ἱδρυθῇ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ἐπὶ καλυτέρων ἀκόμη βάσεων. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν κ. Δεμερτζῆς, εἶπε κρίνων καὶ αὐτὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν ὅτι ὑπάρχει μία κρίσις. Καὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει μία κρίσις. Καὶ τὴν κρίσιν αὐτὴν τὴν ἀπέδωσεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν ἀβεβαιότητα ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ὡς πρὸς τὴν ἀκίνητον κτῆσιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν. Νομίζω ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἡ ὁποία ὑπάρχει εἶναι ἀποτέλεσμα καταδιώξεως ὡς πρὸς τὴν ἀκίνητον κτῆσιν. Ἐγὼ βλέπω μίαν τάσιν πρὸς κτῆσιν. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἀβεβαιότης, δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ τάσις. Ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσε, τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καὶ ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα, συντείνουν εἰς τὸ νὰ φύγῃ ἡ πεποίθησις καὶ νὰ κλονισθῇ τὸ καθεστὼς τῆς ἰδιοκτησίας. Τὰ μέτρα αὐτὰ ἀποκαθιστοῦν τὴν ἀκίνητον κτῆσιν;

§162Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν τὸ εἶπα ἐγὼ αὐτό.

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπεδώσατε ἐν πολλοῖς τὴν κρίσιν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον, λησμονῶντες ὅτι αὐτὸ εἶναι μέτρον κοινωνικόν. Καὶ ἐγὼ ἐπιλέγω, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν κρίσιν. Ἡ κρίσις εἶναι μία φυσικὴ συνέπεια καὶ ἕνας σταθμὸς ἐξελίξεως ἀπὸ τὸν χορόν τὸν ὁποῖον ἠθελήσαμεν νὰ χορέψωμεν τῶν ἑκατομμυρίων, ἀπὸ τὴν πληθωρικὴν κυκλοφορίαν ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μίαν ψευδῆ οἰκονομικὴν ζωὴν καὶ παρέστησε τὴν ἐντύπωσιν ἐργασίας, ἐνῶ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς νοσηρᾶς καταστάσεως καὶ ἐβράδυνε νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ ἐπέλθῃ ἡ προσαρμογὴ τῶν τιμῶν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος καὶ τότε φυσικὰ ἐπῆλθε τὸ σταμάτημα, ἐπῆλθε ἡ κρίσις. Αὐτὸ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ προσέξετε. Εἶναι φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, ὅπου ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν νέοι φόροι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν κειμένων νόμων εἰσεπράχθησαν περὶ τὰ 9½ δισεκατ. δραχ. Μολονότι αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν νέαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Τὸ 1925 –26 εἰσεπράχθησαν 6 δισεκατομμύρια. Σήμερον 9 δισεκατομμύρια.

§164Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ὑπάρχει καμμία πρόσθετος αὔξησις.

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν τὸ Κράτος ἐπιμένει νὰ εἰσπράξῃ αὐτὰ ποὺ τοῦ ὀφείλουν ἐκ παλαιῶν φόρων, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δημιουργεῖ μίαν στενοχωρίαν.

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν εἶναι τόση ἡ διαφορά· εἶναι πολὺ μικροτέρα.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα στοιχεῖον στενοχωρίας τοῦ λαοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ διαρρύθμισις, ἡ βελτίωσις τῶν εἰσπραχθησομένων φορολογιῶν πρέπει ν’ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τοῦτο. Εἰς τὸ νὰ γίνῃ αὐστηροτέρα ἡ ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομικῶν νόμων, ἀλλὰ νὰ γίνεται σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομικῶν νόμων. Διότι ὑπάρχουν παράπονα ὅτι προκειμένου περὶ τῶν μικρῶν ἀνθρώπων ἡ εἴσπραξις αὐτῶν εἶναι κάπως αὐστηροτέρα ἀπ’ ὅ,τι θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ εἶναι ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς ἰσχυροτέρους οἰκονομικοὺς κύκλους. Δὲν ἔχω ἐξελέγξει, ἀλλ’ ἐδημιουργήθησαν τοιαῦτα παράπονα.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ἔχω κανὲν τοιοῦτον παράπονον ἀκούσει.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς κρίσεως. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀντὶ πάσῃ θυσίᾳ. Ὁ κ. Δεμερτζῆς ἔκαμεν ὑπόμνησιν περὶ τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας. Ὠφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀπὸ ἐκεῖ ὑπάρχει ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος. Ἂν δὲ ἐξακολουθήσῃ ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία θὰ καταπέσῃ ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα. Κύριοι, ἐξήλθομεν ἀπὸ μίαν περίοδον, ἴσως τὴν πλέον ἐξευτελιστικὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν διῆλθε τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος. Γνωρίζομεν ποῖα αἴτια ἐπροκάλεσαν τὴν ἵδρυσιν τῆς δικτατορίας ἐκείνης καὶ πῶς κατώρθωσε νὰ κατισχύσῃ. Εἶναι εἰς τὰ χέρια τὰ ἰδικά μας νὰ μὴ ἴδωμεν ἡμέρας τόσον ἀπαισίας ὅπως τὰς ἡμέρας ἐκείνας τῆς δικτατορίας. Καὶ ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ τῶν ἐξευτελισμῶν εἰς τοὺς ὁποίους εἶχε περιέλθει καὶ τὸ Κράτος καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἡ ἐντύπωσις ἐκείνη συνετέλεσεν ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὴν συνεργασίαν τῶν κομμάτων κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης βουλευτικῆς περιόδου. Ἔγινε πάλιν λόγος περὶ ἀναλογικῆς καὶ ὡς μόνον φάρμακον παρουσιάζεται ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Δὲν θὰ μιλήσω τώρα περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐρωτῶ ἁπλῶς μόνον τοῦτο: Ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ καθιέρωσις δηλαδὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἤθελε συντελέσει εἰς τὸ νὰ γίνουν ἁρμονικώτεραι αἱ σχέσεις τῶν διαφόρων πολιτικῶν μερίδων; Τονίζεται ὅτι θὰ ἔχωμεν ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀβάσιμον, διότι μὲ οἱονδήποτε σύστημα τὰ κόμματα θὰ ὑπάρξουν. Ἕνα καὶ μόνον θὰ γίνῃ μὲ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος· θὰ γίνῃ ἡ ἀναβίωσις τῶν παλαιῶν παθῶν καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν τυραννικὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα ἀνάλογον μὲ τὸ τῆς δικτατορίας. Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ, διὰ νὰ ἀποδώσῃ καρποὺς τὸ πολίτευμα, ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς διαπαιδαγωγήσεως. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν διαπαιδαγώγησιν ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν πρῶτοι ἡμεῖς νὰ τὴν δείξωμεν, διὰ νὰ φέρῃ τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ καλύτερον, νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα. Πρέπει ὅλα τὰ κόμματα νὰ περιορίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς κομματικάς μας βλέψεις καὶ νὰ ἀξιοῦμεν κάθε κόμμα νὰ ἐφαρμόσῃ ἀπὸ τὸ πρόγραμμά του ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς σχετικὰς ἱκανοποιήσεις καὶ ἀξιώσεις τῶν ἄλλων κομμάτων. Διὰ ν’ ἀποφέρῃ καρποὺς τὸ σημερινὸν σύστημα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ μεγαλύτερος χωρισμὸς νομοθετικῆς καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, νὰ δώσωμεν μεγαλυτέραν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ μεγαλυτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀγλαωτέρους καρπούς. Ὑπάρχουν αἱ δυνάμεις αἱ ἱκαναί, ὥστε μὲ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἴδῃ ὁ λαὸς καλυτέρας ἡμέρας. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ καθεστωτικὴ διότι δὲν ὑπάρχει ὄπισθεν κανενὸς ἐκ τῶν κομμάτων ἀπολύτως λαϊκὴ πλειοψηφία, ὄχι τεχνητὴ ἀλλ’ ἀπόλυτος· ἀλλ’ ἂν ὑπῆρχε, καὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ σεῖς δὲν θέλετε δικαιοσύνην κομματικήν. Δὲν θέλετε εἰς ἑκάστην ἐκλογὴν ἐξακρίβωσιν πραγματικὴν τῆς πολιτικῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος. Θέλετε διὰ νόθου ἐκλογικοῦ συστήματος νὰ αὐξήσετε τεχνητῶς τὰς δυνάμεις σας, ἀλλ’ αὐτὸ ποτὲ δὲν θὰ τὸ ἰδῆτε, ἐφόσον ὑπάρχει πλειοψηφία δημοκρατικὴ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πλανᾶσθε ἀπολύτως. Νόθον σύστημα εἶναι τὸ ἰδικόν σας, καὶ ὅταν ὁμιλήσωμεν θὰ σᾶς ἀποδείξω εἰς ποῖον μέρος οὐσιωδέστατα ὑπάρχει ἡ νοθεία. Ὑποθέτω δὲ ὅτι θὰ τὸ δεχθῶσι καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων τὰς γνώμας σας.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤκουσα καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην ἀπόψε, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι σύστημα νόθον.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὡμίλησε κανεὶς περὶ νόθου. Εἴπατε σεῖς, δι’ ὅσων εἴπατε, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εἶναι νόθον καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τὸ μεγαλύτερον κοινοβουλευτικὸν Κράτος, τὸ πιστεῦον εἰς τὸν κοινοβουλευτισμόν, οὐδέποτε ἐγκατέλειψε τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν καὶ πάντοτε ἀπέκρουσε τὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν θέλωμεν νὰ κάμωμεν κἄτι τι ποὺ μᾶς ἀρέσει, ἐπικαλούμεθα τί συμβαίνει ἔξω. Ἐδῶ ὑπάρχει ἀπειρία Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζουν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ μόνον ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία δὲν τὸ ἐφαρμόζουν δι’ ἄλλους λόγους.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ νόθου.

§175Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀφίσατε, παρακαλῶ, τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ.

§176Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπό τινος χρόνου μοῦ κάμνετε τακτικὰς παρατηρήσεις, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος εἶναι ἁρμόδιος νὰ κάμνῃ τοιοῦτό τι.

§177Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν θὰ τελειώσωμεν τοιουτοτρόπως.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δὲ τὸ σύστημα τοῦτο νόθον, Κύριοι, διότι συντελεῖ ὥστε μία μειοψηφία εἰς τὸν λαὸν νὰ ἔρχεται πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ αὐτὸ γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου, διὰ λόγους ἐμμονῆς εἰς παραδόσεις, διατηροῦσι τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ὁποῖον ἔχομεν τόσας διαιρέσεις μεταξὺ μας, πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἴδωμεν εἰσερχομένην εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι ἡ λαϊκὴ πλειοψηφία; Θέλετε ἐκλογάς; Ἡ σωφροσύνη ἐπιβάλλει πρῶτον νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ πολίτευμα, νὰ ψηφίσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν καὶ κατόπιν νὰ ὁδηγήσωμεν τὸν λαὸν πρὸς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἐφόσον τὸ θέλετε, βεβαίως θὰ γίνουν ἐκλογαὶ καί, ἂν μὴ τι ἄλλο, τοὐλάχιστον διὰ μιᾶς ἐπαναλήψεως τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, ὅπως ἀναιρεθῇ ὁ ἰδικός σας ἰσχυρισμὸς ὅτι ὄπισθεν ὑμῶν ὑπάρχει ἡ πλειοψηφία καὶ ὅτι ὁ λαὸς δὲν θέλει τὸ πολίτευμα τὸ ὁποῖον καθιέρωσε μὲ τὴν ψῆφον του, θὰ σᾶς ἀναγκάσωμεν, οὕτω, ὅταν ἡ σωφροσύνη τὸ ἐπιβάλλει, νὰ προσαρμοσθῆτε εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀφίσητε τὰ προσωπικὰ ζητήματα καὶ τὰ καθεστωτικὰ ζητήματα νὰ κοιμηθῶσιν ἐκεῖ ὅπου τὰ ἐνεταφίασεν ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ καὶ ἱστορικὰ γεγονότα καὶ νὰ θελήσητε νὰ φανῆτε καὶ σεῖς θετικῶς χρήσιμοι εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐφόσον δὲν θέλετε, θὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἀκριβῶς ἵνα παύσητε νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὄπισθέν σας ὑπάρχει λαϊκὴ πλειοψηφία. (Χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)