1928.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53Η

ΤΗΣ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀναγινώσκω εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἐξ ἀπίνης ἐψηφίσθη σπουδαιότατον νομοσχέδιον «περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται.

§4Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς δὲν ἔχει σχέσιν; Παρεστάθη ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐπείγοντος νομοσχεδίου. Μολοντοῦτο ἡμεῖς δὲν ἀφήκαμεν νὰ ψηφισθῇ. Ἤδη φέρεται ἐψηφισμένον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ δήμαρχος Ἀμαλιάδος ὑποβάλλει τηλεγραφικῶς παράκλησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, περὶ ἐπεκτάσεως εὐεργετήματος τῆς τμηματικῆς καταβολῆς τῶν καθυστερουμένων φόρων. Ὁ Πρόεδρος τῶν ἐπαγγελματιῶν Οἰχαλίας ἀποδοκιμάζει τὴν στάσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀνάπηροι Ἐλασσῶνος παρακαλοῦν νὰ καταργηθῇ ἡ χορήγησις σιγαροχάρτου εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ ἐπιτραπῇ τρίτη ποιότης σιγαρέττων. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Κεραμιδίου Βόλου, ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῶσιν οἱ ὅροι τοῦ μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων Ἀξιοῦ, Στρυμόνος καὶ Θεσσαλίας. Ὁ καπνεργατικὸς κόσμος Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ψήφισιν μέχρι τοῦδε οὐδενὸς προστατευτικοῦ μέτρου τῶν ἐργατικῶν καὶ λαϊκῶν τάξεων. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμπάκας παρακαλεῖ, ὅπως διαγραφοῦν οἱ ἀχρεώστητοι φόροι παλαιῶν χρήσεων. Ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἑνωτικῆς Ὁμοσπονδίας καπνεργατῶν καὶ στυβαδόρων Καβάλλας τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν «Πρόοδος» ὑποβάλλει ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιδεικνυομένην ἀδιαφορίαν παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀπέναντι τῶν ἐργατικῶν καὶ λαϊκῶν τάξεων. Ὁ ἰατρὸς Νικ. Κάρτσωνας ἐκ Καλαμῶν ὑποβάλλει ἀναφοράν, παρακαλῶν ὅπως ἡ Βουλὴ ἑρμηνεύσῃ ἢ συμπληρώσῃ τὸν περὶ στρατολογίας νόμον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, διὰ νὰ τύχουν οὕτω καὶ οἱ τεταρτοετεῖς φοιτηταὶ τοῦ χορηγουμένου καὶ εἰς τοὺς ἄλλους εὐεργετήματος τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως μέχρι πέρατος τῶν σπουδῶν των. Οἱ τεχνῖται ἁμαξοποιοὶ ὑποβάλλουν αἴτησιν, διὰ τῆς δηρίας παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀποζημίωσις λόγῳ ἀνεργίας. Οἱ παντοπῶλαι Ἐλασσῶνος παρακαλοῦν νὰ ληφθοῦν ριζικὰ μέτρα κατὰ τοῦ διενεργουμένου λαθρεμπορίου ἐπὶ ἀνυπολογίστῳ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Ἡ προσφυγικὴ οἰκοδομικὴ ὁμὰς παλαιοπωλῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὡς διαθέτοντος κατὰ βούλησιν εἰς φίλους του προσφυγικὴν περιουσίαν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Β. Ζησιάδης καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Κερασιᾶς καὶ Καναλίων τῆς ἐπαρχίας Βόλου ἀξιούντων σύγχρονον ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας, Στρυμόνος καὶ Ἀξιοῦ. Ὁ Γεωργικὸς Κοινοτικὸς Συνεταιρισμὸς Συκαράγη (Κομοτηνῆς) διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ ζητεῖ ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ ἔργα της. Ἰδιοκτῆται οἰκιῶν καὶ καταστημάτων Μεσολογγίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ζητοῦν τὴν ἄρσιν. Ὁ λαὸς τῆς κωμοπόλεως Καναλίων κατόπιν συλλαλητηρίου ζητεῖ τὸν συνδυασμὸν τῆς ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων Στρυμόνος καὶ Ἀξιοῦ μετὰ τῶν τῆς Θεσσαλίας. Οἱ Συμβολαιογράφοι Πεταλιδίου διαμαρτύρονται διὰ τὸ καταρτισθὲν νομοσχέδιον Ταμείου Συντάξεων Συμβολαιογράφων καὶ ζητοῦν τὴν ἀνασύνταξιν αὐτοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου Τιτσεκλῆ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Ν. Κατσάκος Μαυρομιχάλης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Σωτηριανίκων τοῦ τέως δήμου Ἀβίας, διαμαρτυρομένων ἐναντίον τοῦ Δασάρχου Καλαμῶν, διότι παρὰ τὸν νόμον ἐθεώρησεν ἰδιωτικὰ κτήματα ὡς δημόσια καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐλευθέραν βοσκὴν ποιμνίων. Τὸ Σωματεῖον «Ἐργατικὴ Βοήθεια Βερροίας» διαμαρτύρεται διὰ τὴν φυλάκισιν καὶ ἐξορίαν ἐργατῶν. Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Καβάλλας ζητεῖ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Β. Ζησιάδης καταθέτει ψήφισμα 1) Πανθεσσαλικοῦ Συνεδρίου Βόλου καὶ 2) Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κεραμιδίου ἀξιούντων ἄμεσον καὶ σύγχρονον ἐκτέλεσιν εὐεργετικωτάτων ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας μετὰ τοιούτων Μακεδονίας Φιλίππων καὶ Στρυμόνος. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τσακανίκας καταταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐν Ἀγρινίῳ Συλλόγου τῶν γηραιῶν ἀστέγων «ἡ Ἐλπὶς» παρακαλούντων ὅπως ληφθῶσι μέτρα πρὸς στέγασιν τῶν μελλῶν του διὰ παροχῆς εἰς αὐτὰ οἰκοπέδων ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον ἐν Ἀγρινίῳ καὶ εἰς τὰ ἐκεῖ εὐαγῆ ἱδρύματα. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βαλαωρίτης, Σ. Μαυρομμάτης καὶ Σ. Τρικούπης ὑποβάλλουν τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Κατούνης Λευκάδος διὰ τὴν μὴ καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν τῆς νήσου. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Βελιανίτης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐλαιοκτηματικοῦ Συνδέσμου τῶν Κοινοτήτων Λάκκας, Λόγγου καὶ Μαγαζέων Φουντάνας Παξῶν, παρακαλούντων ὅπως ὑποβληθῇ Νομοσχέδιον ἐπιτρέπον τὴν εἰς Κέρκυραν μεταφορὰν ἐκ Παξῶν τοῦ ἐλαιολάδου τῆς νήσου ταύτης ἄνευ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ψάρρας καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμπάκας παρακαλοῦντος, ὅπως διαγραφοῦν οἱ ἀχρεώστοι φόροι τῶν παλαιῶν χρήσεων 1918–1928. Ἐπίσης καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Ἐμπορικῶν Ἐπαγελματικῶν καὶ Βιομηχανικῶν Ἐπιμελητηρίων Βόλου παρακαλούντων ὅπως μετὰ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Στρυμόνος καὶ Φιλίππων ἐκτελεσθοῦν συγχρόνως καὶ τὰ ὑδραυλικὰ Θεσσαλίας. Ὡσαύτως καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Γεωργικοῦ κόσμου τῆς Ἐπαρχίας Καρδίτσης ζητήσαντος ἐν συλλαλητηρίῳ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία των Βʹ. καὶ Γʹ ποιότητος καπνῶν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν. Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της, «ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου «περὶ ἐπικυρώσεως τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐν τῇ ἐργασίᾳ ἀτυχημάτων καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τούτου ἰσχυούσης Νομοθεσίας». Ὁ κ. Μ. Γούδας ὑποβάλλει τροπολογίαν «ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ Πολιτικοῦ Μηχανικοῦ, Ἀρχιτέκτονος καὶ τοπογράφου» Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ ἀπὸ 23 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τῶν ἑκατέρωθεν τῆς λεωφόρου Ἀλεξάνδρας οἰκοπέδων τῶν προελθόντων ἐκ τοῦ πρώην γηπέδου τοῦ Πανελληνίου Γυμναστηρίου καὶ τροποποιήσεως ἐνίων περὶ εἰδικοῦ Ταμείου μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων. 2) περὶ καταργήσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου Μονίμων Ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν καὶ Ἀνωνύμου Ἑταιρίας «Ἀσφαλτικὰ Ἔργα» συνομολογηθείσης συμβάσεως κατασκευῆς μονίμου ὁδοστρώματος ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν καὶ 3) περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων τεχνικῶν Ἑταιριῶν ἀναληφθεισῶν ἐργασιῶν κατασκευῆς μονίμων καὶ ἡμιμονίμων ὁδοστρωμάτων ἐπὶ τῶν ὁδῶν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακοινοῖ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζοντος αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν περὶ χορηγήσεως ἢ μὴ ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς περαιτέρω ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Π. Χατζηπάνου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν Μοῦ ὑπεβλήθη παράκλησις νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 55. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, νὰ προτιμηθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτή. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συνδέσμου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, ὁ κ. Κάκαβος.

§7Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, πόσον ἀπρόσφορος εἶνε ἡ στιγμὴ προκειμένου νὰ διεκδικήσω θυσίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν ὑπὸ σύνταξιν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι γνωστὸν ὁποῖαι ἀφαντάστου τραγικότητος σελίδες ἐκτυλίσσονται ἐν τῷ καθ’ ἡμέραν ἰδιωτικῷ αὐτῶν βίῳ. Καίτοι δὲν προβαίνω εἰς τοιαύτην διατύπωσιν, τηρῶ ὅμως ὑπὸ σημείωσιν τὴν δοθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπίσημον διαβεβαίωσιν, ἅμα τῇ ἐξ Εὐρώπης ἐπανόδῳ του, καθ’ ἣν, ἐν καιρῷ, παραλλήλως πρὸς τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων θέλει ἐπακολουθήσῃ καὶ ἡ οἰκονομικὴ βελτίωσις τῶν συνταξιούχων. Ἀλλ’ ἂν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουν νὰ διεκδικήσω τοιοῦτόν τι δὲν, δύναμαι νὰ ἀντιπαρέλθω ἐν σιγῇ καὶ τὸ κατάφωρον ἀδίκημα ὅπερ προσγίνεται εἰς βάρος κεκτημένου δικαιώματος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἐν ἐνεργείᾳ πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἐξ ἀλληλεγγύης ἐδέχθησαν ἀπὸ τοῦ 1925 μίαν κράτησιν 7% ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων συναδέλφων των. Ἡ κράτησις αὕτη ἀπέφερεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον 150 ἑκατομμύρια ἐτησίως, ἐκ τῶν ὁποίων μόνον τὰ 80 ἑκατομμύρια διετέθησαν ὑπὲρ βελτιώσεως τῶν συντάξεων, τὰ δὲ ὑπόλοιπα 70 διατίθενται εἰς ἄλλας Κρατικὰς ἀνάγκας. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ διάθεσις αὕτη γίνεται ἀπὸ τοῦ 1925, τὸ Κράτος κατακρατεῖ ἐκ τῶν ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων χρημάτων 210 ἑκατομμύρια. Ἡ ἡλικία μου, κ. Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπει ν’ ἀναπολήσω τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1880, μεθ’ ὑπερηφανείας δὲ ν’ ἀτενίζω σήμερον πρὸς τὰς ἐσχατιὰς τῆς σημερινῆς ἐκτάσεώς της. Τοῦτο ἀναμφισβητήτως ὀφείλεται εἰς τὴν ζωτικότητα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ τὴν ζωτικότητα ταύτην τὴν διεμόρφωσε καὶ τὴν ἀνέπτυξεν ὁ Ἕλλην Δημόσιος ὑπάλληλος, τὴν ἐχειραγώγησε δὲ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν μαχῶν ὁ Ἕλλην στρατιωτικός. Πρὸς τοὺς συντελεστὰς τούτους τῆς δημιουργηθείσης μεγάλης Ἑλλάδος, ἐπιβάλλεται, φρονῶ, μείζων σεβασμὸς ἐπὶ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων των.

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν συνταξιούχων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν. Καὶ δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν ἐκείνων οἵτινες λαμβάνουν 5 καὶ 6 καὶ 7 καὶ 10 χιλιάδες δραχμῶν τὸν μῆνα, νὰ ἀδιαφορήσῃ δὲ παντελῶς περὶ τῆς τύχης τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἵτινες εἴτε ἔπεσαν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ὑπὲρ τῆς πατρίδος εἴτε ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν καὶ τεσσαρακονταετίαν ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα καὶ συνετέλεσαν εἰς τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ σύνταξις δὲν εἶναι ποτὲ ἀνωτέρα τῶν 3.500 δραχμῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ πρῶτον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεως τῶν συνταξιούχων τῶν εὑρισκομένων ἐν πενίᾳ καὶ ἔπειτα νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅπως τὰ 70 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐκράτησεν τὸ Κράτος καὶ τὰ ἐχρησιμοποίησε δι’ ἄλλας ἀνάγκας, τὰ διαθέσῃ διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἵνα ἐπέλθῃ μία μικρὰ βελτίωσις πρὸς τὸ παρόν, διότι κυριολεκτικῶς πένονται αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν συνταξιούχων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακουλίδης.

§10Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ θὰ ἀσχοληθῶ μόνον μὲ τὸ ρεαλιστικὸν μέρος. Πρόκειται περὶ συμβολαίου μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀποστράτων, ὅτι οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ὑπάλληλοι καὶ ἀξιωματικοὶ θὰ ἀφίνουν ὑπὲρ τῶν ἀποστράτων τὸ ποσὸν τῶν 6 ἢ 7 τοῖς ἑκατόν. Τὸ Συμβόλαιον αὐτὸ τὸ κατεπάτησεν ἡ Κυβέρνησις, δίδουσα αὐτὴ τὸ παράδειγμα τῆς καταπατήσεως τῶν συμβολαίων, καὶ τὸ ἥμισυ ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων αὐτῶν διατίθεται δι’ ἀλλοτρίους σκοποὺς παρὰ δι’ ἐκεῖνον διὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ τὸ προώρισαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπω κάτι τὸ κτυπητότερον ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν, λέγω τοῦτο ὅτι αἱ σημεριναὶ συντάξεις χάρις εἰς τὴν σταθεροποίησιν τῆς λίρας εἰς τὰ 375 εἶναι τὰ 29% τῶν συντάξεων τοῦ 1920. Καὶ ἀγορεύων προχθὲς ἐπί τινος νομοσχεδίου, παρακάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μὴ αὐξήσῃ τὰς συντάξεις. Θὰ ἔκοβα τὸ χέρι μου πρῶτος ἐγώ, ἂν ἤμουν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τοιαύτας στενοχωρίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου ν’ αὐξήσω τὰς συντάξεις. Ποτέ! Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀθετήσεως ἑνὸς συμβολαίου περὶ παροχῆς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων συναδέλφων των, ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ κατακρατῇ τὰς παροχάς, διότι δίδει τὴν ἐντύπωσιν Κράτους κακῆς πίστεως. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ συνταξιοῦχοι δὲν ζητοῦν καμμίαν αὔξησιν ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον — διότι γνωρίζουν τὰς στενοχωρίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου — ἂν καὶ γνωρίζουν ὅτι αἱ στενοχωρίαι αὗται ὀφείλονται εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν συμβάσεων καὶ τῶν δανείων, τὴν πολιτικὴν τοῦ Χαριλάου Τρικούπη καὶ χωρὶς Παῦλον Καλλιγᾶν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης—νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀθετήσῃ τὸ συμβόλαιον τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη μεταξὺ τῶν τριῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέξης (ἀπών), ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς (ἀπών), ὁ κ. Καλκάνης.

§12Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ, κ. Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, διότι ἀναμφισβητήτως εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν οἰκονομικήν, ἐξ ἀντιθέτου δὲ οἱ ἐν ἐνεργείᾳ συνάδελφοί των προσέφερον ἀρκετὸν ποσὸν ἵνα βελτιωθῇ ἡ θέσις τῶν τέως συναδέλφων των. Δὲν ἔχει, ἑπομένως, κανὲν δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπ’ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τοὺς ἀποστράτους διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ τραγικὴ θέσις των. Πρόκειται περὶ ὀρφανῶν καὶ χηρῶν φονευθέντων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι προσέφερον καὶ ἔχυσαν τὸ αἷμα των διὰ τὴν Πατρίδα καὶ ἐξέλιπον τοῦ προσώπου τῆς γῆς. Συντρέχουσι, λοιπόν, ὅλοι οἱ λόγοι τοῦ δικαίου καὶ εἶναι ὀρθόν, ἐὰν θέλετε δὲ καὶ φιλάνθρωπον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ συνάδελφοί των, οἱ ἐν ἐνεργείᾳ προσέφεραν νὰ δοθῇ εἰς τοὺς αἰτοῦντας.

§13Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, κ. Πρόεδρε, ἀνέπτυξαν ἀρκετὰ τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται περὶ συνδρομῆς. Πρόκειται περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης. Ἡ ζητουμένη αὔξησις τῶν συντάξεων εἶναι δικαιολογημένη, διότι πρόκειται περὶ κρατήσεων γενομένων ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τοὺς καταβαλόντας αὐτὰς ἀξιωματικούς. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κακουλίδης, πρόκειται περὶ συμβολαίου τὸ ὁποῖον συνῆψεν ἡ Πολιτεία μετ’ αὐτῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ θ’ ἀπονείμῃ τὴν δικαιοσύνην.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπενάκης.

§15Δ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγνώριζε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, θὰ ἐθεώρει ἠθικὴν ὑποχρέωσίν της νὰ σπεύσῃ νὰ ἀνακουφίσῃ αὐτούς. Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐπιμελῶς κρύπτουσι τὴν ἔντιμον πενίαν των. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπόστρατος ταγματάρχης, φέρων τρία διαμπερῆ τραύματα, ἔχων τρεῖς σειρὰς παρασήμων, ἔχει τὴν κόρην του ὑπηρέτριαν! καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς ἕνα τοιοῦτον ἀξιωματικὸν δίδει σύνταξιν λοχίου, κ. Πρόεδρε. Μάλιστα, σύνταξιν λοχίου. Συνταγματάρχης λαμβάνει σύνταξιν ἐπιλοχίου. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει θερμῶς τὰς συστάσεις αὑτὰς καὶ ἀνακουφίσῃ τὴν κλάσιν αὐτὴν τῶν ἀξιωματικῶν.

§16Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν περιττεύει ν’ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου. Ἔχω νὰ κάμω μόνον μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῶν λεχθέντων καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Πρεβέζης, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ παρεξηγηθῇ ἡ ὁμιλία του. Μεταξὺ χιλιάδων συνταξιούχων, πεντήκοντα ἴσως εἶναι οἱ λαμβάνοντες 3 χιλιάδας δραχμῶν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ σύνταξις τοῦ Ἀντιστρατήγου. Ἑπομένως αἱ συντάξεις εἶναι πενιχρόταται. Τώρα, ἐὰν ἡ φωνή των δὲν δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις ἐδῶ, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἀπεργίαν τοῦ τρώγειν. Διότι δυστυχῶς αὐτοὶ δὲν δύνανται ν’ ἀπειλήσουν τὴν πολιτείαν δι’ ἄλλης ἀπεργίας, ὅπως κάμνουν οἱ ἄλλοι, καὶ δι’ αὐτὸ ἀποτυγχάνουν εἰς τὰ αἰτήματά των.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, εἶναι ἀπολύτως ἤρεμος ἐναντίον οἱασδήποτε μομφῆς, τεινούσης εἰς τὸ νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς σκέψεις της διὰ τὴν ἐπιδιωκομένην ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἡ Κυβέρνησις εὔχεται νὰ εἶναι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐξαγγείλῃ αὐξήσεις ἀποδοχῶν καὶ συντάξεων. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ πολιτευτὴς ἢ Ἀρχηγὸς Κόμματος, ὁ ὁποῖος ν’ ἀναλάβῃ κατ’ ἐπάγγελμα τὸν ρόλον τοῦ νὰ εἶναι δυσάρεστος, ἀρνούμενος πρὸς πάντας τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν των. Διὰ ν’ ἀποφασίσῃ τις νὰ γίνῃ δυσάρεστος, σημαίνει, ὅτι κἄποια ὑπερτέρα ἀνάγκη ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν τὸ καθῆκον τοῦ νὰ εἶναι δυσάρεστος. Θὰ ἐξετασθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν συντάξεων ἐν συναφείᾳ πρὸς τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς αὐξήσεως τῶν παγκοίνως ἀνεγνωρισμένων ὡς ἀνεπαρκῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ἀλλὰ πράγματι, Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο φλέγον εἶναι πῶς νὰ στερεώσωμεν μίαν δημοσιονομικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐπιτρέπῃ νὰ σκεφθῶμεν μονίμως περὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως ὅλου τοῦ λαοῦ καὶ ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων καὶ τῶν δημοσίων λειτουργῶν καὶ τῶν ἐργαζομένων μαζῶν καὶ τῶν σχετικῶς εὐπορωτέρων. Διότι μόνον ὑπὸ κατάστασιν τοιαύτην εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωμεν πραγματικῶς τὴν ἐγγύησιν ὅτι ἡ ζωὴ αὐτῶν θὰ βελτιοῦται σταθερῶς καὶ βαθμιαίως. Μᾶς προβάλλεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ἀξίωσις νὰ δώσωμεν 70 ἑκατομ. δραχμῶν. Εὔκολον τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι.

§18Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ μὴ τὰ παίρνετε.

§19Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι ξένα τὰ χρήματα αὐτά. Νὰ τὰ ἐπιστρέψητε.

§20Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὴ μεταθέτωμεν τὸ ζήτημα, Κύριοι. Τὸ Κράτος ἔχει πλείστας ὅσας ὀφειλάς. Πᾶσα δὲ ὀφειλὴ εἶναι ξένον χρῆμα. Ἐὰν δὲν τὴν καταβάλῃ ἀμέσως, τοῦτο σημαίνει ὅτι εὑρίσκεται εἰς δυσχερείας οἰκονομικὰς καὶ δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ. Διότι αὐτό, νομίζω, ἐψηφίσθη διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, κυρωθέντος τὸ 1925 ἐπὶ δικτατορίας.

§21Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου, συναινέσει τῶν ἀξιωματικῶν.

§22Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι Διάταγμα.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Ἀναγνωρίζω τὸ πρᾶγμα. Δὲν εἶμαι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θὰ ἐπωφεληθῇ ἑνὸς σφάλματος. Εἶναι μία κακὴ ἀνάμνησις ὅσα ἐγένοντο ἐπὶ δικτατορίας. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1925, ὑπὸ περιστάσεις οἰκονομικὰς ἀπολύτως δυσάρεστους διὰ τὸ Κράτος, δὲν ἐγένετο ἡ ἀπόδοσις. Ἑπομένως σήμερον, ὅτε ζητεῖται νὰ γίνῃ ἡ ἀπόδοσις αὐτή, πρέπει νὰ κρίνω καὶ ἐγὼ ἂν εἶναι εὔθετος ἡ στιγμὴ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του τὸ Κράτος.

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὰ χρήματα ὅμως ἐλήφθησαν ἀπὸ τοὺς ἄλλους.

§25Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, εἶναι νὰ αὐξηθῶσιν αἱ συντάξεις των.

§26Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Ὅταν ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ ν’ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἐλλειμμάτων, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ Ὑπουργός.

§27Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστρέψητε ὅσα ὀφείλετε νὰ καταβάλετε.

§28Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τοιαύτην περίπτωσιν δὲν θὰ ἔχῃ κανεὶς πίστιν εἰς τὸ Κράτος. Ἀφίνονται 70 ἑκατ. δραχμῶν δι’ ὡρισμένον σκοπὸν καὶ τὸ Κράτος χρησιμοποιεῖ αὐτὰ πρὸς ἄλλον σκοπόν! Θὰ εἴπῃ τοῦτο, ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἔχῃ κανεὶς ἀπόλυτον πεποίθησιν εἰς τὸ Κράτος.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Δ. Τζάθα ὁ κ. Γούδας.

§30Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι πρόκειται περὶ τῆς χήρας τοῦ σοφοῦ μεσαιωνοδίφου ἱστορικοῦ Τζάθα.

§31Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν κινδυνεύει ἀπὸ ἕνα μικρὸν βοήθημα διὰ τὴν χήραν τοῦ Τζάθα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ Αἰτωλικοῦ ὁ κ. Χαβίνης.

§33Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσέξῃ. Ἡ κοινότης Αἰτωλικοῦ ἐζήτησε δι’ ἀναφορᾶς της ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν κοινότητα Αἰτωλικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, κατὰ πλειοψηφίαν ἀποτελούμενον ἀπὸ ἰδιοκτήτας, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὸ Αἰτωλικὸν τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συνεμορφώθη πρὸς τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Συβουλίου, ἐγὼ δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος. Συνέπεια τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἦτο μία παλλαϊκὴ ἐξέγερσις, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ καθαίρεσις τοῦ Συμβουλίου. Ἦτο δὲ ἡ ἐξέγερσις τόσον ζωηρά, ὥστε ἠναγκάσθη νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου ὁ Νομάρχης διὰ νὰ κατευνάσῃ τὰ πνεύματα. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅταν μία πόλις ὁλόκληρος ἐπαναστατῇ κατὰ τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκδιώκει τοὺς Συμβούλους ὡς ἰδιοκτήτας καὶ ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, δὲν θὰ ἦτο φρόνιμον καὶ λογικὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησίς τους, δεδομένου ὅτι αἱ οἰκίαι εἰς τὸ Αἰτωλικὸν ἀνήκουν εἰς πέντε ἕξη ἀνθρώπους; Ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀναγνωρίσας τὸ δίκαιον τῆς Κοινότητος τοῦ Αἰτωλικοῦ, ἔδωκε παράτασιν τριῶν μηνῶν. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι τοῦτο ἀληθές. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ μάθω κατὰ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς σκέπτεται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Αἰτωλικοῦ.

§34Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Τὸ σχετικὸν Διάταγμα «περὶ ἐνοικιοστασίου» ἀφῆκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸ δικαίωμα νὰ δύναται νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη περὶ τῆς μὴ παρατάσεως τούτου. Δὲν ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ παρατείνω τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ ἐρωτᾷ τὶ σκέπτομαι τώρα νὰ κάμω. Καὶ ἀπαντῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ κάμω τίποτε, διότι τὸ δικαίωμα τῆς παρατάσεως τὸ εἶχον μόνον μέχρι τῆς 30ῆς Δεκεμβρίου ὁπότε τὸ ἐνοικιοστάσιον ἤρθη καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω κανένα δικαίωμα νὰ παρατείνω τοῦτο.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπαραγωγῶν Σούρπης καὶ Ἁγίας Τριάδος ὁ κ. Μέρος.

§36Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σύμφωνα μὲ τὸν σχετικὸν νόμον, οἱ παραγωγοὶ καπνοῦ μετὰ τὴν συγκομιδὴν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τῆς περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας νὰ ἀναφέρουν τὸ συγκωμισθὲν ποσόν, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ὁποίου γίνεται κατόπιν ἔλεγχος. Εἰς τὰς ἀναφερομένας δύο Κοινότητας, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐλέγχου παρετηρήθη μικρὰ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ εἰς τὰς δηλωθείσας ποσότητας καπνοῦ. Καὶ τοῦτο ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀπόκρυψις καὶ λαθρεμπόριον. Ἐπειδή, Κύριε Πρόεδρε, ἡ τάξις τῶν καπνοπαραγωγῶν βαρύνεται μὲ φορολογίαν βαρυτάτην, ἴσην μὲ τὸ 20% τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διαφορᾶς ἀσημάντου καὶ οὐχὶ ἐκ προμελέτης, ἀλλὰ ἐκ λάθους κατὰ τὴν ζύγισιν, ἴσως δὲ αὕτη νὰ εἶναι καὶ προϊὸν φύρας λόγω ξηρασίας, πρέπει νὰ μὴ καταδιωχθοῦν ὡς λαθρέμποροι καὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορείας Ἁλμυροῦ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ τάξις τῶν παραγωγῶν σέβεται τοὺς νόμους, παρέχει τόσα εἰς τὸ Κράτος καὶ δὲν συγχωρεῖται νὰ ὑφίσταται ἀδικαιολογήτως πιέσεις. Ἔχω συνεπῶς νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λύσῃ τὸ προκύψαν αὐτὸ μικρὸν ζήτημα εὐνοϊκῶς διὰ τοὺς εἰς τὴν βουλὴν ἀναφερθέντας, οἵτινες εἶναι πτωχοὶ οἰκογενειάρχαι. Θὰ παρακαλέσω ἀκόμη νὰ γίνῃ ταχέως ἡ δέουσα ἐνέργεια περὶ μὴ διώξεως, ὥστε νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ πιέζων αὐτοὺς ἐφιάλτης.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑποδίκων φυλακῶν Κομοτηνῆς, ὁ κ. Παπαδάτος.

§38Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου ἀγωνιστῶν Μακεδονίας, ὁ κ. Βοραζάνης.

§40Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§41Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου Καπνοπωλῶν Θεσσαλονίκης.

§43Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§44Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Δικηγορικοῦ Συλλόγου Θεσσαλονίκης.

§46Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπεβλήθη σχετικὸν νομοσχέδιον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Ραψάνης.

§48Α. ΜΕΡΟΣ. Εἰς τὴν περιφέρειαν Ραψάνης, κ. Πρόεδρε, ἐγένοντο θεομηνίαι αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν μεγάλας καταστροφὰς εἰς τά σπαρτά. Ὑπεβλήθη μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος ταύτης διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ παροχὴ οἱασδήποτε ἀρωγῆς. Ὡς γνωστόν, ὑπάρχουν καὶ ταμεῖα τὰ ὁποῖα προνοοῦν περὶ τῶν θεομηνιῶν. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν παρεσχέθη οὐδεμία βοήθεια. Ἀπεναντίας τὸ Κράτος ἐξαπέλυσεν εἰσπράκτορας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν καταβολὴν φόρων. Φρονῶ, ὅτι κατόπιν τῆς θεομηνίας ταύτης πρέπει νὰ ληφθῇ κάποιο μέτρον ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν, θέλει δὲ εἶσθαι τοῦτο ἔργον δικαιοσύνης.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀνδραβίδας κατὰ τῶν φορολογικῶν μέτρων καὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τούτων.

§50Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ θερμότατα τὴν ἀναφοράν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαδᾶτος, Ν. Δαρβέρης, Γ. Μόδης, Δ. Δούκας καὶ Γ. Κακουλίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ὁμήρων δικαιούχων ἀποζημιώσεως Καβάλλας.

§52Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, Κύριε Πρόεδρε.

§53Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Καὶ ἐγώ, Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§54Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε.

§55Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θερμότατα καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀργυραμοιβῶν Πειραιῶς.

§57Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§59Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης.

§61Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Χθές, κ. Πρόεδρε, περὶ τὴν 9ην ὥραν μ. μ. τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔλειπον δὲ ὅλοι οἱ δυνάμενοι νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ ἔχουν γνώμην...

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ εἶπεν αὐτὰ ὁ κ. Καντιάνης.

§63Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. ... Ἐξ ἀπίνης καὶ λάθρα, δύναμαι νὰ εἴπω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰσήγαγεν ἓν νομοσχέδιον περὶ Ἀνωτάτων Δικαστικῶν Συμβούλων χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπολύτως κανεὶς ἀποχρῶν λόγος. Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε....

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀπόφασις ἀνεβλήθη.

§65Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. .. Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δὲν προσδοκῶ τίποτε, μὰ τίποτε, νὰ τηρήσουν κἄποια εὐλάβειαν πρὸς τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠθέλομεν πλεῖστοι νὰ ὁμιλήσωμεν.

§66Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶσθε παρών.

§67Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, κ. Πρόεδρε, τὴν λέξιν «λάθρα» ὁ κ. βουλευτής. (Θόρυβος καὶ ἀντεκλήσεις ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τῶν Ἐθνικοφρόνων).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης θὰ δόσῃ ἐξηγήσεις.

§69Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς ὡμίλησε ἀποκαρδιωτικῶς τὴν ἑσπέραν ταύτην διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§70Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ χάριν εἰς τοὺς πελάτας του. (Θόρυβος καὶ ἀντεκλήσεις μεταξὺ βουλευτῶν Ἐθνικοφρόνων καὶ τῶν κ. Σωτηριάδου καὶ Δαρβέρη).

§71Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΟΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀλλ’ ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καὶ ἀνώτατος δικαστικός, εἶπεν ὅτι εἰσήγαγον λάθρα καὶ ἐξ ἀπίνης τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον. Ἐὰν νομίζῃ οὗτος ὅτι ἡ φρᾶσις αὕτη εἶναι ἀξία τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Σωτηριάδου, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἰσήγαγε νομοσχέδιον. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν τύχην τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τύχῃ ἐφάπαξ κυρώσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι τὸ Νομοθ. αὐτὸ Διάταγμα εἶναι νόμος πλέον, αἱ τροποποιήσεις δὲ αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν ἐγένοντο ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι νόμος πρὸ πέντε ἢ ἓξ μηνῶν καὶ ἔχει διανεμηθῆ καὶ καταχωρηθῆ ἐγκαίρως καὶ ἑπομένως πᾶς τις ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰς γνώμας του. Ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ἐγεννήθη ποιά τις ἀμφιβολία, καὶ πιθανὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ μὴ δεχθῇ ὅτι εἰς τὸ τετράμηνον τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Σῶμα ἤργη, ἐνόμισα, ὅτι ἐφόσον ἐκυρώσαμεν διάφορα Ν. Διατάγματα, ἐνόμισα λέγω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κυρωθῇ καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν Ν. Διάταγμα.

§72Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν ἐψηφίσαμεν νόμον περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ὑπάρχει ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐπρόκειτο περὶ κανενὸς νέου νομοσχεδίου διὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς λάθρα καὶ ἐξ ἀπίνης, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος.

§74Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀναιρῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν λέξιν λάθρα.

§75Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ ἀφορᾷ σᾶς.

§76Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. (Ἐν ὀργῇ). Ἐγὼ δὲν ἀναιρῶ διὰ σᾶς. Διὰ σᾶς ἀδιαφορῶ. Ἐγὼ ἀναιρῶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος τὴν λέξιν καὶ χάριν ἐμοῦ. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίες).

§77Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). (Ἐν θυμῷ). Ὁ κ. βουλευτὴς Πειραιῶς ἐξέσπασεν εἰς μίαν ὀργήν, τῆς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ κρίνω τὰ ἐλατήρια. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἀδιαφορεῖ περὶ ἐμοῦ. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν δύναται νὰ ἀδιαφορῇ περὶ ἐμοῦ διότι εἶναι ὄχι μόνον νάνος τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ τὸ φρόνημα καὶ ψυχήν.

§78Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δίδετε χάριν εἰς τοὺς πελάτας σας... (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. Μετὰ τὴν Διακοπὴν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§81Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμός, Κύριοι Βουλευταί, ὅπως γνωρίζωμεν πάντες, εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κράτη ἀποτελεῖ τὴν σπουδαιοτάτην Κυβερνητικὴν πρᾶξιν. Συνοψίζει ἐν γένει τὴν πραγματικὴν κατεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κυρίως ἐν τούτῳ κρίνεται ὁ τρόπος καθ’ ὃν μία Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον, ὁ τρόπος δηλαδὴ κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπόσχεται νὰ διοικήσῃ, πῶς θὰ εὕρῃ τοὺς πόρους καὶ πῶς θὰ τοὺς διαθέσῃ λυσιτελέστερον. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐθεωρήθη καὶ ἡ σπουδαιοτέρα Κυβερνητικὴ πρᾶξις. Ἀείποτε δὲ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διεξήγετο ἡ κυρίως Κοινοβουλευτικὴ μάχη, μεταξὺ τῶν κομμάτων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ ἰδικοῦ μας καὶ ὅλων ἐν γένει τῶν Συνταγμάτων τῶν Κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν ὡρισμένοι περιορισμοὶ ἐτέθησαν περὶ τῆς ὑποβολῆς καὶ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀτυχῶς, ἐν προκειμένῳ δὲν δύναται νὰ λεχθῇ τοῦτο καὶ διὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμόν, πρῶτον μὲν διότι ἡ συζήτησις ἄρχεται κυρίως μετὰ τὸ πέρας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δεύτερον δὲ διότι καθ’ ὃν χρόνον ὑπεβλήθη ὁ Προϋπολογισμὸς εἰς τὴν Βουλὴν, κυρίως ἡ Βουλὴ ἀπετέλει μίαν Οἰκονομικὴν Κυβέρνησιν καὶ συνεπῶς μετέσχον ἅπαντα τὰ κόμματα ἀνεξαιρέτως τῆς Κυβερνήσεως ταύτης. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἀντεπροσώπευε τὰς γνώμας ἑνὸς κόμματος, ἀλλὰ ἀντεπροσώπευε τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ὁποία διετηρήθη μετὰ τὴν διάσπασιν τῆς Οἰκουμενικῆς. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν ὑπάρχει κώλυμα, ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ Προϋπολογισμός, ἐν προκειμένῳ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν κυρίαν συζήτησιν μεταξὺ τῶν κομμάτων Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἱστορικῶς βεβαιωμένον ὅτι πολλάκις ἐπανερχόμεθα ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἱστορικὰ γεγονότα, ὑπὸ δὲ τῶν ἀδιορθώτων διαπράττωνται τὰ αὐτὰ σφάλματα. Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ ἐν προκειμένῳ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ κάτι τι παρόμοιον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῶ δι’ ὀλίγων λέξεων ἐπὶ τῶν γεγονότων τοῦ παρελθόντος. Μέχρι τοῦ 1882 κυρίως, οἱ ὑποβάλλοντες τοὺς Προϋπολογισμοὺς Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μίαν καὶ μόνην βάσιν εἶχον τὸ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθοῦν αἱ Κρατικαὶ ὑποχρεώσεις μὲ τὰ ἔσοδα καὶ μόνον, τὰ ὁποῖα εἶχον, ἀπέφευγαν δέ, διὰ παντὸς τρόπου, τὴν σύναψιν δανείων. Ἐθεωρεῖτο ἡ σύναψις δανείων μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὡς κάτι τί ἐπιβλαβέστατον. Ἴσως ἡ ἀνάμνησις τῶν δανείων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν καὶ μετέπειτα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπολύτως τοκογλυφικά, ἴσως εἶχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἡ σύναψις δανείων μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἐθεωρεῖτο κάτι τι τὸ ἀπολύτως ἀσύμφορον διὰ τὸ Κράτος. Τὸ 1882 προσετέθη ἡ Θεσσαλία. Κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἐπεκράτει μία κατάστασις τοιαύτη, ὥστε νὰ θεωρῆται ὅτι θὰ λυθῶσιν ὅλα τὰ ζητήματα ἀνεξαιρέτως διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Δηλαδή, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι κατωρθοῦτο νὰ συναφθῇ δάνειον, ἤλπιζον ὅτι θὰ ηὔξανεν ἡ παραγωγὴ καὶ θὰ ἐβελτιώνοντο ἐν γένει οἱ ὅροι τῆς ζωῆς. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐπηκολούθησεν ἡ πολιτικὴ τῶν δανείων. Ἀτυχῶς μεταξὺ τῶν ἄλλων Χωρῶν, εἰς τὰς ὁποίας συνήψαμεν δάνεια ἦτο καὶ ἡ Γερμανία. Ἀπὸ τοῦ δανείου δὲ τοῦ 1893 κυρίως προέκυψεν ἡ κατάστασις ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα, βραδύτερον κατὰ τὸ 1897, νὰ μᾶς ἐπιβληθῇ ὁ Διεθνὴς Οἰκονομικὸς Ἔλεγχος. Ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸ 1892 δὲν ἐπλήρωνεν οὔτε τὰ τοκοχρεωλύσια, δηλαδὴ δὲν ἐπλήρωνε οὔτε τὰ ἐλάχιστα ποσά, τὰ ὁποῖα ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ. Δὲν τὰ ἐπλήρωνε ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ προσεπάθει καὶ ταῦτα νὰ τὰ πληρώσῃ διὰ τῶν δανείων, ἐλπίζουσα τότε νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ χρέη της μετὰ τὴν παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου, ὅτε θὰ ἐπήρχετο ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ πληρωμὴ τῶν ὀφειλομένων. Δηλαδὴ θὰ ἐπληρώναμεν τὰ δάνεια ἐκ τῶν τοκοχρεωλυσίων καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν χρεωλυσίων θὰ συνήπτωμεν νέα δάνεια.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατηγορεῖτε τὴν πολιτικὴν τοῦ Τρικούπη;

§83Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν θέλω νὰ κρίνω τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Ἁπλῶς θέλω νὰ ἐξαγάγω ὡρισμένα συμπεράσματα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἦτο σοφή, τοῦτο δὲ τὸ πιστεύω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης ἐπέφερε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπέφερεν. Ἡ ἀντίθετος πολιτική, ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη ἐπέφερε τὴν κατάστασιν τοῦ 1893 κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, δηλαδὴ νὰ σταματήσῃ τὰς πληρωμὰς μέχρι τοῦ 1897, ὅτε εὗρον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιβάλωσι τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν μέχρι σήμερον. Ἡ ἐπιβολὴ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου εἶχε βεβαίως καὶ εὐχάριστα ἀποτελέσματα, ἀλλ’ εἶχε ὅμως καὶ πολὺ δυσάρεστα. Ἓν δὲ ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ἀποτελεσμάτων τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Δ.Ο.Ε. εἶναι ὅτι μόνη ἡ Ἑλλὰς πληρώνει εἰς χρυσὸν τὰ τοκοχρεωλύσια, ἐνῷ ὅλα τ’ ἄλλα Κράτη πληρώνουν εἰς τὸ τρέχον νόμισμα, εἴτε φράγκον ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλο νόμισμα. Καὶ τὸ πληρώνει αὐτὸ μόνον ἡ Ἑλλὰς διότι ὑφίσταται ὁ Δ.Ο.Ε. Μετὰ τὴν περίοδον τοῦ 1909, ἐκ διαφόρων πολιτικῶν λόγων, διότι δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἀπολύτως οὐδεμίαν κατάστασιν πολιτικὴν ἀλλὰ μόνον ἐφόσον ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων της ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, μετὰ τὸ 1909, λέγω, εὑρέθημεν εἰς παρομοίαν περίπου περίστασιν. Εὑρέθημεν μὲ προϋπολογισμὸν ἔχοντα περίπου ἔλλειμμα 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ μὲ ἀξίωσιν περὶ στρατιωτικῶν παρασκευῶν δυσανάλογον πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον. Λόγῳ λοιπὸν τῆς τότε καταστάσεως ἐπῆλθεν ἡ ἐπανάστασις καὶ ἡ δημιουργία νέας τινὸς καταστάσεως οἰκονομικῆς, τῆς ὁποίας εἶχε προηγηθῆ ἡ ὑπουργία τοῦ ἀλησμονήτου Δημητρίου Γούναρη, ὁ ὁποῖος μετέχων τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη διεπίστωσεν ἓν μέγα γεγονός, τὸ ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅπως καὶ σήμερον εὑρίσκετο ὑποχείριος ὡρισμένων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, ἀπέναντι τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταρρυθμίσῃ καὶ ἀνακαινίσῃ τὴν φορολογικήν της κατάστασιν κατὰ τὰς νεωτέρας καὶ ἐπωφελεῖς ἀντιλήψεις. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν ἐπανάστασιν καὶ μετὰ τὴν βελτίωσιν τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ τὴν ὁποίαν βελτίωσιν προέκυψεν ἀντὶ τοῦ ἐλλείμματος διὰ τῆς βελτιώσεως ἡ ὁποία ἐπηκολούθησεν, ἓν περίσσευμα 15 περίπου ἑκατομμυρίων, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπέκυψε διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγεννήθη μία ἀξίωσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ ἐκδώσῃ καὶ τότε γραμμάτια πέραν τῶν διατάξεων τῶν νόμων, δηλαδὴ χωρὶς νὰ τηρῶνται αἱ διατάξεις τῶν νόμων, δυνάμει τῶν ὁποίων εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως, ἀλλ’ ὑφ’ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Ἐρχόμεθα, Κύριοι, εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1910. Κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἐπηκολούθησε μία κατάστασις οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως σοβαρᾶς, ἡ ὁποία παρέσχεν ἀκριβῶς τὰ μέσα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων κατόπιν διεξήχθησαν δύο νικηφόροι πόλεμοι καὶ ἀκριβῶς κατὰ τοὺς πολέμους ἐκείνους, λόγῳ τοῦ ὅτι τὰ οἰκονομικὰ εἶχον διαρρυθμισθῆ καλῶς, ἡ Χώρα δὲν ὑπέφερεν ὅσα ἄλλη Χώρα ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποφέρῃ μετὰ τόσας δαπάνας καὶ τόσας ἐπιστρατεύσεις. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1914, δηλαδὴ μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δύο πολέμων. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1914, ἐν τῇ Βουλῇ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε προϋπολογισμὸν σχεδὸν ἰσοσκελῆ, ἐξηγαγκάσθη ὑπὸ τῶν Γούναρη, Δημητρακοπούλου, Εὐταξίου καὶ λοιπῶν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος, ἐνῷ κατὰ τὰ ἔξοδά του ἦτο ὡς ἀκολούθως, εἶχεν 211 ἑκατομμύρια ἔσοδα καὶ 286 ἑκατομμύρια ἔξοδα καὶ εἶχεν ἔλλειμμα 75 ἑκατομμυρίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προσεπάθησε διὰ διαφόρων μέσων καὶ τρόπων συγχίζων τὰ πράγματα, νὰ παρουσιασθῇ ὡς ἐλάχιστα, ὡς ἔλλειμα 3 ἢ 4 ἑκατομμυρίων, ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο προέκυψε τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἐκεῖνο ἀνήρχετο εἰς τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν 75 ἑκατομμυρίων πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐξηναγκάσθη νὰ ἀναγνωρίσῃ διὰ μεταγενεστέρας δηλώσεως. Δὲν θέλω ἐξετάσει, Κύριοι, τὰ ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι τοῦ 1925 πραγματικὰ γεγονότα, τὰ λαβόντα χώραν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ταῦτα φέρουσι κυρίως πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ ἴσως πολιτικὰ σφάλματα, λόγῳ τῶν ὁποίων σφαλμάτων προκύπτουν τοιαῦτα ἢ τοιαῦτα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Τὰ πολιτικὰ ἐκεῖνα σφάλματα εἶναι ἀποτελέσματα καταστάσεων πολιτικῶν, αἱ ὁποῖαι καταστάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῶσι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ ἐν τῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε καὶ κατὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει πραγματικῶς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου. Κύριοι ἐνῶ δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ γεγονὸς τοῦτο, δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὴν ἀναγνώρισιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἂν δὲν ἀπατῶμαι τὴν 19 Μαρτίου 1925 τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν. Ὡς γνωστὸν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἐξουσιοδοτήσει τὸν πρώην πρωθυπουργὸν Ἐλ. Βενιζέλον ἐν Λονδίνῳ νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐν τῇ συζητήσει τοῦ Κανονισμοῦ τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν. Ἡ Ἀγγλία τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠξίου τὴν πληρωμὴν 500.000 λιρῶν ἐτησίως ἐπὶ 62 ἔτη. Οὐδεμίαν ἄλλην συζήτησιν ἐδέχετο προβάλλουσα ὡς βάσιν τῆς ἀξιώσεώς της ταύτης τὴν οἰκονομικήν μας ἐπάρκειαν τὴν ὁποίαν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν εἶχεν ὑποστηρίξῃ ὁ τότε πρωθυπουργὸς καὶ ἤδη ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μιχαλακόπουλος. Ἡ ἀξίωσις αὕτη τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον εὗρεν ὑποστηρικτὴν καὶ ἕτερον ἀντιπρόσωπον δὲν ἠξεύρω μὲ ποίαν ἐντολὴν εὑρισκόμενον τότε ἐν Λονδίνῳ ὁ ὁποῖος ἀντιπρόσωπος ἦτο διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀναγνωρίσας ὅτι τὸ χρέος τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχεται εἰς 20.810.000 Ἀγγλικῶν λιρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία κυρίως ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζομένη τότε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθη οὐδὲ κἂν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἀξιώσεων καὶ ὑποδείξεων τὰς ὁποίας ὑπεδείκνυεν ὁ κ. Βενιζέλος ἐπικαλούμενος τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τοὺς τότε συμμάχους. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐδημιουργήθη καὶ ἡ Πάουερ εἰς ἀντάλλαγμα ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταλήγομεν μὲ μίαν ἀναγνώρισιν. Τώρα ἡ μετέπειτα ἀναγνώρισις τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε εἶναι ἀπότοκος τῆς τότε ἀναγνωρίσεως διότι ἡ τότε ἀναγνώρισις ἀπετέλεσε τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐνομιμοποιήθησαν αἱ ἀγγλικαὶ ἀξιώσεις διότι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ὠφείλαμεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν διότι ἡ ὑποχρέωσίς μας ἐστηρίζετο εἰς τὸ ἐὰν θὰ κερδίσωμεν καὶ ἐὰν θὰ εἴμεθα οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ νὰ πληρώσωμεν. Οὐδεμία ἐκ τῶν προϋποθέσεων τούτων συνέτρεχεν ὥστε νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ χρέος αὐτὸ καὶ θὰ ἔλθῃ καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ ἀναγνώρισις ἐκείνη ὑπῆρξε τὸ κεφαλαιῶδες σφάλμα ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἄρχεται ἡ ἅλυσις τῶν ἀναγνωρίσεων καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεων καὶ δεσμεύσεων εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθημεν.

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, θὰ σᾶς δώσω μόνον αὐτὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχε πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν ἡ διευθέτησις τοῦ 1925. Ἡ διευθέτησις τοῦ 1925 ἐγένετο ἁπλῶς πρὸς λογιστικὴν ἐκκαθάρισιν οὐδὲν ἀπολύτως προεδικάσθη καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐβασίσθη ἐπὶ τῶν γενομένων τότε διευθετήσεων πρὸς ὑποστήριξιν τῶν κατόπιν προβληθέντων ἰσχυρισμῶν.

§85Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθην τὴν 19ὴν Μαρτίου 1925, ἐγένετο λογιστικὴ ἐκκαθάρισις, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ ἀναγνώρισις ἐκείνη ἡ λογιστικὴ ἐπέφερε τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων ἐκ μέρους τοῦ πραγματικοῦ ἀντιπροσώπου τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐπέφερεν διότι ὑπῆρχεν ὁ ἕτερος ἀντιπρόσωπος ὁ ὁποῖος ὑπεδείκνυε ὅτι αὐτὸς οὐσιαστικῶς ἐξεπροσώπει τὴν Ἑλλάδα.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Δὲν ὑπάρχει οὐδὲ κόκκος ἀληθείας εἰς αὐτά. Ἐὰν θέλετε νὰ δημιουργήσητε ἐπιχειρήματα ἐξ ἀνυπάρκτων πραγμάτων, ἔχετε ἀπόλυτον δικαίωμα ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία ἀπολύτως διαφωνία τότε μεταξὺ τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν ἀγγλικῶν χρεῶν ἤθελον ἀπὸ τὸν μᾶλλον ἁρμόδιον νὰ λάβω τὴν πληροφορίαν, ἐὰν ὡς πρὸς τὴν διαρρύθμισιν αὐτὴν ὑπῆρξεν ἐμπόδιον ἐξ ἄλλης τινὸς προηγουμένης σχέσεως ἡ ὁποία συνήφθη μεταξὺ τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Ἑλλην. Κράτους καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν ἐννοῶ.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. Ὑπουργέ, τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχει γραφεῖ ἄλλοτε, ὅτι διὰ τὸν διακανονισμὸν αὐτόν, προεβάλλετο ὡς ἐμπόδιον διακανονισμὸς προηγούμενος, συμβάσεις τινὲς μεταξὺ τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας, πολὺ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Ἔχετε τοιαύτην τινὰ ἔνδειξιν;

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἀπολύτως τίποτε.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο, κ. ὑπουργέ. Ἐγὼ τὸ γνωρίζω, διότι ἐπ’ αὐτοῦ συνεπράξαμεν, ἀλλὰ ἤθελον νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξεν—πρόκειται περὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Γούναρη—ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε σύμβασις ὅπως δήποτε διακανονίζουσα τὰς σχέσεις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Δημοσίου.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κύριε Συνάδελφε, τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν. Ἡ διαρρύθμισις τοῦ 1925, ἦτο μόνον εἷς λογιστικὸς διακανονισμός, χωρὶς οὐδὲν νὰ προδικάσῃ αὐτός.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλοτε εἶχε γραφῆ, ὅτι εἰς τὸν διακανονισμὸν αὐτὸν παρενεβάλλετο διακανονισμὸς προηγούμενος μεταξὺ τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας πρὸ τοῦ 1922. Ἤθελον τοῦτο νὰ καθορισθῇ.

§94Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις πάντοτε προέβαλλε τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων εἶχε διευθετηθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Γούναρη. Πάντοτε εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἀντιλήψεως ταύτης τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐν τέλει, ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα;

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἶναι γνωστὸν τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀποδεχθείσης τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὑπῆρχε διακανονισμὸς προηγούμενος.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν γνωρίζω, ἐπῆλθεν πάντως ἕνας συμβιβασμός.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγράφη ἐνταῦθα, ὅτι συνεπεία τοῦ κανονισμοῦ ἐκείνου ἡ Ἑλλὰς παρῃτήθη τοῦ δικαιώματος τῶν πιστώσεων. Πρωτάθη ποτὲ πρὸς ὑμᾶς ἡ σύμβασις ἐκείνη; Σεῖς οὐδέποτε μᾶς ἀνεφέρατε τοιοῦτόν τι εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§100Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὅταν ἐγὼ ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον ἐπηκολούθησαν συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς ἕνα συμβιβασμόν.

§101Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπόν, καθὼς ἐλέχθη, κατὰ τὸ 1925 τὴν 19ην Μαρτίου ἐγένετο ἡ λογιστικὴ ἀναγνώρισις τῆς ἀπαιτήσεως τῆς Ἀγγλίας ἐξ 20 ἑκατ. 710 χιλ. λιρῶν. Ἠξίου ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τὴν πληρωμὴν τῶν 500 χιλ. λιρῶν ἐτησίως, διότι αἱ ἐπικαλούμεναι ὑπηρεσίαι τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος, ὁποῖος μάλιστα ἐκ τούτου τοῦ λόγου ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ζήτημα, δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν. Ἔχω ὅμως νὰ ἐξετάσω ἓν ζήτημα παρεμφερὲς ἐν προκειμένῳ μὲ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι εἰς τὰ 1923 εἶχε τελειώσει τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔτσι. Ἐν τῷ μεταξὺ προηγήθη μία σειρὰ διαπραγματεύσεων καὶ μία κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπέφερεν διαφόρους φάσεις εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἴσως ἴσως τῶν φάσεων αὐτῶν δὲν ἐπωφελήθη ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Αἱ φάσεις αὐταὶ εἶναι αἱ ἑξῆς, ὅτι μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου καὶ τὴν καθίδρυσιν τῆς Δικτατορίας ἐσταμάτησαν αἱ διαπραγματεύσεις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὅταν ὅμως ἀνέλαβεν τὴν ἀρχὴν, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Παγκάλου δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Α. Εὐταξίου, διεξήχθησαν συνεννοήσεις μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπ’ εὐθείας καὶ ἐγένετο συνεννόησις οὕτως ὥστε ἡ μὲν Ἑλλὰς νὰ δώσῃ διακοσίας χιλιάδας λίρας διὰ τὴν αʹ δεκαετίαν. Σημειωτέον, ὅτι ἡ Ἀγγλία τότε δὲν ἔδωκεν αὐτὰ ἀλλὰ 5 ἑκατομμύρια λίρας ἐπὶ πλέον ἀλλὰ ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συνάψεως τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατ. λιρῶν. Τοιουτοτρόπως ὁ διακανονισμὸς ἦτο τὸ 1926, ὀλίγους μῆνας πρὸ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως Εὐταξία, τοῦτο δὲ προκύπτει ἐξ ἑνὸς τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποστείλει ὁ τότε πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος κ. Κακλαμᾶνος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ὁποίου τηλεγραφήματος ἐγένετο μνεία πρὸ ἑνὸς ἔτους ἀκριβῶς, καὶ μάλιστα διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν κατηγγέλθη ὁ δώσας τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ πρώην Ὑπουργὸς Εὐταξίας, διότι ἀνεκοίνωσε μυστικὰ τοῦ Κράτους. Διεξήχθη δίκη καὶ ἐγράφησαν αὐτὰ εἰς τὰς Ἐφημερίδας, διότι ἀνεκοινώθησαν μυστικὰ τοῦ Κράτους. Εἶναι πραγματικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἀφήσατε νὰ σᾶς εἴπω, καὶ ἐξακολουθήσατε μὲ τὸν αὐτὸν τόνον.

§103Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ τόνος δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Οὐδέποτε ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας ὑπεβλήθησαν εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν οἱ ὅροι.

§105Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήχθη εἰς δίκην καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἔλαβον χώραν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τοῦτο καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἶχον καταλήξει εἰς συμπεράσματα.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Σεῖς ἄνθρωπος λογικὸς φαντάζεσθε, ὅτι εἶναι δυνατὸν μία Κυβέρνησις νὰ μᾶς δώσῃ τὰς πιστώσεις καὶ νὰ μὴ τὰς δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις;

§107Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτο πρᾶγμα.

§108Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Τί εἴπατε;

§109Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶπον ὅτι ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι καὶ κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ δώσῃ 5 ἑκατ. λίρας ἔναντι τῶν ὀφειλομένων πιστώσεων, διὰ τὸ δάνειον δὲ τοῦτο τῶν 5 ἑκατ. λιρῶν θὰ ἐπληρώναμεν ἐτησίως διὰ τὴν αʹ δεκαετίαν 200 χιλ. λίρας.

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Μὰ κύριε συνάδελφε, ἡ λέξις μυθεύματα δὲν λέγει τίποτε ἐμπρὸς εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§111Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν καὶ εἰς μίαν δίκην.

§112Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί ἐλέχθησαν, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα λέγετε οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη βάσις.

§113Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἤλθομεν, Κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1927. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1926 ἡ Κυβέρνησις ἡ Οἰκουμενικὴ ὑπέβαλε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου αὐτῆς τρόπον τινὰ τὴν πρόβλεψιν καὶ τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἐννοοῦσε νὰ ἀκολουθήσῃ προκειμένου περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Τόπου. Καὶ σχετικῶς μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασίν μας ὑπεσχέθη τότε ὅτι θὰ κάμωμεν αὐστηροτάτας οἰκονομίας καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὶν ἐξαντληθῇ τὸ κεφάλαιον τῶν ἀπαραιτήτων οἰκονομιῶν. Ἐρωτῶ, ἔγινε καμμία οἰκονομία; Ἐπηγγέλθημεν ὅτι θὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλο τὸ κεφάλαιον ἐκεῖνο καὶ θὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν κανονικήν των τροχιάν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπεβλήθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν μία βαρεῖα φορολογία, δὲν συζητῶ δὲ διὰ τὸ ποσὸν διότι ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ μὲ διακόψῃ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ μόνον τὴν ἀγόρευσίν του κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ παρελθόντος ἔτους. Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἐκείνην ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀναβιβάζει τὸ ὑπάρχον ἔλλειμμα εἰς δύο δισεκατομμύρια ἑξακόσια ἓξ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ τὸ μὲν ἓν δισεκατομμύριον ἀναγνωρίζει ὅτι θὰ καλυφθῇ δι’ ὡρισμένων περιορισμῶν τοὺς ὁποίους θὰ κάμωμεν, δηλαδὴ δι’ οἰκονομιῶν, τὸ δὲ ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἓξ ἑκατομμύρια θὰ καλυφθοῦν ἐκ διαρρυθμίσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος καὶ ἐκ νέας φορολογίας. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τί θὰ ἀποδώσῃ καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ φορολογία αὐτή. Τὸ σύνολον εἶναι ἓν δισεκατομμύριον ἑξακόσια ἓξ ἑκατομμύρια.

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχω τὴν ἀγόρευσιν ἐδῶ. Ἀλλὰ ὑπάρχει τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ἀναλύω τὴν νέαν φορολογίαν.

§115Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἵνα ἀποφύγω τὴν ἀνάλυσιν τῶν ποσῶν αὐτῶν ἀνέφερα μόνον τὸ ὁλικὸν ποσόν.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἀφῆστε, σᾶς παρακαλῶ, διότι ὁρίζω ρητῶς τὸ ποσὸν καὶ τὸ ἀναβιβάζω τὸ ποσὸν τῶν φορολογιῶν καὶ τὴν ἀγόρευσίν μου κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς ἑξακόσια δώδεκα ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§117Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐνῷ ἐπηγγέλθημεν αὐστηροτάτας οἰκονομίας καὶ κυρίως ἐστηρίξαμεν τὸ πρόγραμμα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, αἴφνης εἰς ἄλλο κεφάλαιον τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μᾶς ἐδήλωσε ὅτι οἰκονομίας ἀπὸ ἀπόψεως μειώσεως ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν.

§118Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶπε αὐτό. Εἶπε ὅτι δὲν εἰμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ οἰκονομίας, δὲν εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἶπον ἐγὼ τοιοῦτον πρᾶγμα;

§120Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, εἴπετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς κάμῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅτι καὶ τὰ ἄλλα κράτη εὑρέθησαν εἰς παρομοίας περιστάσεις. Δὲν ἀναφέρω τίποτε περὶ αὐτῶν. Ἐνῶ λοιπόν, κύριοι, ἐστηρίχθημεν ἐπὶ μιᾶς βάσεως τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ τηρήσωμεν, ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν ἀνορθώσεως ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ θεμελιώσωμεν τὴν μελλοντικὴν βάσιν τῆς χώρας, τὴν παρίδωμεν καὶ ἐπιχειρήσαμεν κρατοῦντες ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἔξοδα μὲ μίαν προσαύξησιν 600.000.000 δραχμῶν, κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι δὲν εἶναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ἐὰν δηλαδὴ αἱ μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας ἐπικαλεῖται θὰ ἀποδώσουν τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ ὅτι ἀπομένουν 606 ἑκατομμύρια εἰς νέαν φορολογίαν, καθόσον ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐκτὸς ἐλαχίστων δεκάδων ἑκατομμυρίων ὅλο τὸ ἄλλο ποσὸν ἐκ τοῦ 1 δισεκατομμυρίου περίπου 606 ἑκατομμυρίων δὲν εἶναι παρὰ μία νέα φορολογία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δεχόμενος τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καθορίζω ὅτι τὸ μὲν 1.000.000.000 θὰ καλυφθῇ ἐκ περικοπῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμε, τὸ ἓν δὲ δισεκατομμύριον ἑξακόσιαι χιλιάδες ἐκ βελτιώσεως τῶν φόρων καὶ οἰκονομιῶν. Κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον σήμερον νὰ ἀναμένωμεν τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως οὐσιαστικῶς κυρίως ὡς θὰ ἀποδείξω κατωτέρω, μόνον ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων ἔργων, τῶν παραγωγικῶν ἔργων. Μόνον ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ τὰ παραγωγικά, ἡ παραγωγὴ δηλ. τοῦ τόπου ἐὰν αὐξηθῇ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ οἰκονομική μας κατάστασις. Μὴ βελτιωμένης τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως, ἀσφαλῶς θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ καταστάσεως χειροτέρας ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἠμποροῦμεν, τί θέλετε νὰ κάμωμεν. Ὑπαλλήλους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παύσωμεν. Κατὰ τὸ 1914 οἱ ὑπάλληλοι ἐν γένει ἦσαν 14.000. Κατὰ τὸ ἔτος 1928, 48.000. Ἡ χώρα μας δὲν ηὐξήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον ἀπαραιτήτως ἔχει ἀνάγκην ἡ χώρα. Ἀλλὰ διατηροῦμεν τὸ σύνολον, χωρὶς νὰ τὸ μισθοδοτοῦμεν καλῶς καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἐκ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπόδοσις τῆς ἐργασίας, ὥστε εἰς πάντα νὰ κάμῃ αἴσθησιν τὸ πρᾶγμα καὶ φέρω ἓν παράδειγμα στοιχειῶδες. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὸ ὁποῖον εἶχε μικρότερον ἀριθμὸν μέχρι τοῦ 13 πάντοτε συνέτασσε ἀπολογισμούς. Ἀπὸ τοῦ 1913 καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἔχει συντάξῃ κανένα.

§121Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν ἔχει συντάξει ἀπολογισμούς; Δὲν ἔχετε οὐδεμίαν πληροφορίαν, φίλε μου. Ἀσφαλῶς εἶσθε ἐκτὸς πάσης πραγματικότητος. Τὸ Λογιστήριον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ καταρτισμοῦ τῶν ἰσολογισμῶν καὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι τὸ ἐνημερώτερον Γενικὸν Λογιστήριον.

§122Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχει προσωρινὰς καταστάσεις.

§123Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Προσωρινὰς καταστάσεις; Διατὶ δὲν ἐλάβατε τὸν κόπον νὰ μεταβῆτε εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ ἰδῆτε αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ φαντάζεσθε, ὅτι κυβερνώμεθα διὰ προσωρινῶν καταστάσεων; Εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρετε αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Βουλήν; Ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι ἀξιοθαύμαστος καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅπως γίνεται ἡ ἐργασία αὐτή, θὰ ἔχωμεν μηνιαίας καταστάσεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἀξιομνημόνευτον, εἶναι ἐξαιρετικόν. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἀπευθύνετε κατηγορίας ἐναντίον ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιοθαυμάστως ἐνήμερος. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲ ἔχουν τοιαύτην ἐνημερότητα;

§124Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Προσωρινάς καταστάσεις;

§125Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αἱ προσωριναὶ καταστάσεις;

§126Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς, εἶναι ὅτι δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως τὸ Σύνταγμα ὁρίζει καὶ ὁ νόμος ἐπιβάλλει.

§127Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ ἰσολογισμὸς περατοῦται καὶ θεωρεῖται ὅτι ὑπάρχει, ὄχι ὅταν ὑπάρχει εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Διευθυντοῦ, ἀλλ’ ὅταν ἐγκρίνεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐγκρίνεται ὁ Προϋπολογισμός.

§128Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἴπετέ μου πότε συνεζητήθη ἰσολογισμός.

§129Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπὸ τὸ 1900–1914.

§130Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.).... διὰ νὰ τὸ σημειώσω εἰς τὴν μνήμην μου νὰ τὸ ἔχω πρόχειρον.

§131Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ Γεν. Λογιστήριον, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἐνήμερον.

§132Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι εἰς τὸ 1914 εἴχομεν 14.000 ὑπαλλήλους. Σήμερον εἰς τὰ 1928 ἔχομεν 48.000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπόλυσις ὑπαλλήλων. Πρῶτον ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν ἐγένετο τὸ αὐτό, οὔτε ἐν Γαλλίᾳ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων κατὰ 10–15% ἐν τῷ συνόλῳ, ἀλλὰ ποῖα ἀποτελέσματα, ποία κατάστασις ἐπηκολούθησε μετὰ τὸν πόλεμον. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις εἶδεν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐπεῖγον καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ κάμῃ οἰκονομίας, προέβη εἰς τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὄχι μόνον νομοθετικήν, ἀλλὰ καὶ ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἔπαυσεν ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον διορισθῇ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προσωρινότητος. Ἐν Γαλλίᾳ, καίτοι αὕτη προσήρτησε τὴν Ἀλσατίαν καὶ Λωρραίνην, ὄχι μόνον περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ προέβη καὶ εἰς τὴν κατάργησιν θέσεων, οἷαι εἶναι αἱ θέσεις τῶν ὑποδιοικήσεων, προέβη εἰς τὴν κατάργησιν ὁλοκλήρων θεσμῶν μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Καὶ ἐρχόμεθα ἡμεῖς σήμερον νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπολύσωμεν ὑπαλλήλους, δὲν δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε οἱ παραμένοντες νὰ μισθοδοτοῦνται καλῶς καὶ νὰ ἀποδίδωσιν ἐργασίαν καλήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως δὲν δύναται νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις περὶ οἰκονομιῶν καὶ περὶ ἐφαρμογῆς ὡρισμένου προγράμματος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας ἔκαμε κατὰ τὴν ἐμφάνισίν της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§133Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κύριε Συνάδελφε, νὰ ἀποδίδετε ἀκριβέστερα τοὺς λόγους μου.

§134Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀκριβῶς τοὺς ἀποδίδω καὶ τοὺς ἔχω κοκκινίσει μὲ κόκκινο μολύβι. Δὲν εἶπον τίποτε δὲ ἐπακριβῶς.

§135Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἔκαμα τὰς ἑξῆς δηλώσεις, ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις λησμονεῖ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸ νὰ ἐπιζητῇ οἰκονομίας ἀντὶ πάσης θυσίας, εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ παρέλειπε τὸ καθῆκον της. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην εἰργάσθην ἀτρύτως ὡς κυρίως ὑπεύθυνος. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅ,τι ἐγὼ εἶπον· ἀτυχῶς δὲν πρέπει νὰ βαυκαλιζώμεθα ἀπὸ ὑπερμέτρους ἐλπίδας προκειμένου περὶ τῶν οἰκονομιῶν ἀπὸ ταμειακῆς ἀπόψεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαυκαλιζώμεθα ὅτι δύνανται νὰ καλυφθοῦν τὰ ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ δι’ οἰκονομιῶν, διότι αἱ οἰκονομίαι δὲν δύναται νὰ λάβωσι τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπολύτως εὐεξήγητον. Καὶ δεύτερον, καὶ τὸ ἐτόνισα ἐπανειλημμένως, ὅτι αἱ οἰκονομίαι συναντοῦν ἐξαιρετικὰς ἀντιδράσεις. Αὐτὰ εἶπον ἐγώ. Εἶπον ὅτι δὲν καλύπτονται τὰ ἐλλείμματα διὰ τῶν οἰκονομιῶν ἀτυχῶς, ὅπως δὲν ἐκαλύφθησαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας καὶ σᾶς ἀνέγνωσα τὴν περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πουανκαρέ. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ σᾶς εἶπον ἐπίσης ὅτι αἱ οἰκονομίαι συναντοῦν ἀντιδράσεις καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι πάντοτε προσκρούομεν ἐνώπιον μιᾶς ἐξαιρετικῆς ἀντιδράσεως εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλληλικῶν δαπανῶν, τῶν ναυτικῶν δαπανῶν ἢ ἄλλων τινῶν δαπανῶν. Ἠκούσαμεν καὶ ἀκούομεν τὸ κατηγορητήριον ὅτι εἴμεθα Κυβέρνησις ἀφοπλισμοῦ τοῦ Ἔθνους καὶ ὅτι ἀπογυμνώνομεν τὸν Λαὸν τῶν στοιχειωδῶν του. Ὑπάρχουν τοιαῦται ἀντιδράσεις κατὰ τῶν οἰκονομιῶν, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ μεγάλων δυσχερειῶν. Αὐτὰ εἶπον ἐγώ. Οὐδέποτε ἀκριβῶς καθώρισα τὸ μέτρον καὶ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβουν αἱ οἰκονομίαι.

§136Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἄνευ μεγάλων ἀντιδράσεων ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων.

§137Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ). Οὔτε περὶ αὐτοῦ ὡμίλησα. Ἄλλωστε, κ. Συνάδελφε, νὰ σᾶς εἴπω, διότι ὑπῆρξαν πολλοὶ δυνάμενοι μετὰ κύρους νὰ ὁμιλήσουν περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίσθησαν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκετο τὸ 1914 καὶ μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἐφόσον ἡ ἔκτασις τοῦ Κράτους εἶναι σχεδὸν ἡ αὐτὴ τοῦ 1914. Εἰς αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερε μίαν ἀπήχησιν δυσάρεστον εἰς τὸν Λαόν, ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶμεν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ 46.000 εἰς 14.000...

§138ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ τὸ κάμητε, τὸ ἐρχόμενον ἔτος.

§139Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον. Εἶναι φυσικὸν ὅτι τὸ Κράτος αὐτὸ ὁσονδήποτε καὶ ἂν περιορισθῇ κατ’ ἔκτασιν, δυστυχῶς ἐπεξετάθη εἰς ὑποχρεώσεις. Ἔχομεν ὑποχρεώσεις ἔναντι τῆς Μακεδονίας. Θὰ ἦτο περίεργον νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκάλων εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ἔχομεν οὕτω μίαν αὔξησιν ὑπαλλήλων, ἔχομεν μίαν συρροὴν προσφυγικήν, ζητήματα τεράστια ἠγέρθησαν πέριξ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀδύνατον αὐτὰ νὰ διεξαχθοῦν, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι. Ὑπάρχουν ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν σήμερον εἰς τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος σήμερον δὲν ἔχει τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχε κατὰ τὸ 1914. Διότι τὸ Κράτος σήμερον ἐπεξέτεινεν τὰς ἐργασίας του εἰς ὅλας τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ διεξαγάγῃ τὸ πρόσθετον αὐτὸ καθῆκον ἔχει ἀνάγκην τῆς προσθήκης δημοσίων ὀργάνων. Πῶς εἶναι λοιπόν, δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1914; Εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἰς ὀλιγώτερον; Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους.

§140Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ 1914, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ τέλος πάντων νὰ κρατηθοῦν εἰς τὸν ἀριθμὸν 48.000. Ἄς πάρω τὴν στατιστικὴν τῶν ὑπαλλήλων. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους ὅτι ὑπῆρχον τόσαι κεναὶ θέσεις, αἱ ὁποῖαι συνεπληρώθησαν. Διατί συνεπληρώθησαν;

§141Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Οἱ 14.000 οἱ ὁποῖοι ἦσαν τὸ 1914 ἦσαν τοῦ παλαιοῦ Κράτους.

§142Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι, 14.000 παλαιοῦ καὶ νέου.

§143Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ἀποσπασθέντες εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν συνυπολογίζονται εἰς αὐτούς. Σήμερον οἱ ὑπηρετοῦντες εἶναι 40.000 περίπου.

§144Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι 48.000, κατὰ τὰ δημοσιεύματα τῶν ὑπαλλήλων. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1914 τὸ Κράτος διέθετε διὰ μισθοὺς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων 45.000.000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σήμερον διαθέτει 1.935.000.000.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκον). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε πρὸς στιγμὴν, Κύριοι, νὰ δώσω τὴν αἰτηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος πληροφορίαν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου τῆς συμφωνίας Γούναρη– Χόρν, ὅπερ ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ἐν ἄρθρῳ 4 τῆς συμφωνίας ταύτης ἀναφέρεται ἐπὶ λέξει: «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παραιτεῖται τῆς ἀξιώσεως νὰ λάβῃ οἱανδήποτε ἄλλην προκαταβολὴν πιστώσεως τῶν 12 ἑκατομμυρίων λιρῶν τῆς ὡρισμένης ἐν συμφωνίᾳ τῆς 10 Φεβρουαρίου 1918, ὡς ἐπίσης παραιτεῖται τῆς ἀξιώσεως ταύτης, ὅπως λάβῃ οἱανδήποτε προκαταβολὴν ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 2 ἑκατομμυρίων λιρῶν τῆς προβλεπομένης ἐν τῇ περαιτέρω συμφωνίᾳ τοῦ Μαΐου 1919». Αὐτὸ εἶναι τὸ κείμενον. Αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ὑπεστήριξαν ὅτι ἡ παραίτησις δὲν ἦτο πλήρης, ἀλλ’ ἔγεινεν ὑπὸ ὅρους μὴ ἐκπληρωθέντας.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλω νὰ διασαφηνισθοῦν δύο γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐζήτησα παρ’ ὑμῶν τὰς πληροφορίας ταύτας. 1) Ἂν κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑλλὰς παρῃτήθη τῶν ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας ἀπαιτήσεων ἄνευ ὅρων καὶ 2) ἐὰν ὁ τότε ἐπίσης γενόμενος διακανονισμὸς τῶν λόγῳ τοῦ πολέμου γενομένων παροχῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐγένετο ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι τὸ σχετικὸν χρέος θὰ πληρωθῇ, συμφώνως πρὸς τὴν σχετικὴν σύμβασιν τοῦ 1918 ἢ 1919, δηλ. ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Περὶ τοῦ δανείου ὁμιλεῖ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἔχον οὕτω: Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν συμφωνίαν ὁλόκληρον, διότι εἶναι σύντομος. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1ον. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ πρὸς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν 11 Φεβρουαρίου 1918 γενόμεναι προκαταβολαὶ δὲν ἐπεδόθησαν εἰσέτι, δίδει τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτευχθείσης συμφωνίας προβλεπομένην συγκατάθεσιν αὐτῆς, ἐπὶ δανείου ἢ δανείων συναφθησομένων ἐν Μ. Βρεττανίᾳ μέχρι ποσοῦ μὴ ὑπερβαίνοντος τὰς 10.000.000 λιρῶν. Ἄρθρον 2ον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνος ὅπως μὴ χρησιμοποιηθῇ οὐδὲν μέρος τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου ἐν Μ. Βρεττανίᾳ συνομολογηθησομένου πρὸς πληρωμὴν τῶν ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα γενομένων προκαταβολῶν. Ἄρθρον 3ον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ποσὸν τοῦ προϊόντος τοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπὸ διαπραγμάτευσιν δανείου διατεθῇ ἐν Μ. Βρεττανία δι’ Ἀγγλικὰ προϊόντα. Ἄρθρον 4ον. Ὡς ἀνεγνώσθη ἀνωτέρω. Ἄρθρον 5ον. Τὸ χρέος τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Μ. Βρεττανίαν προερχόμενον ἀπὸ παραχωρηθείσας προμηθείας καὶ ὑπηρεσίας πρὸ τῆς 1ης Ἰουλίου 1919 θὰ καθορισθῇ ὁριστικῶς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ἀναγνώρισιν χρέους διὰ στρογγύλον ποσὸν ἐννέα ἑκατομ. λιρῶν εἰς λογαριασμόν, ὅστις ἀμοιβαίως θὰ συμφωνηθῇ μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων ὑπὸ τοὺς ὅρους αʹ) Ὅτι συμφωνεῖται ὅτι τὸ ὡς ἄνω ποσὸν θὰ περιωρισθῇ ἢ αὐξηθῇ ἅμα ἐξακριβωθῇ τὸ ἀκριβὲς σύνολον τῆς ὀφειλῆς καὶ βʹ) ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ῥητῶς ἐπιφυλάττεται τοῦ δικαιώματος βραδύτερον νὰ ζητήσῃ Ἑλληνικὰ ἔντοκα γραμμάτια ἴσου ποσοῦ πρὸς τὸ ἄνω ἀκριβὲς σύνολον συμφώνως πρὸς τὰς συμφωνίας τοῦ 1918 καὶ 1919. Ἄρθρον 6ον. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει νὰ ἀνανεώσῃ διὰ περαιτέρω περίοδον 12 μηνῶν τὰ Ἑλληνικὰ τοκογραμμάτια 2.200.000 λιρῶν, ἅπερ ἐγένοντο ἀπαιτητέα τὴν 20 Ὀκτωβρίου 1921». Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔπαυσε πρὸ τοῦ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν διϊσχυριζομένη ὅτι ἡ ἀπαίτησίς της ἄνευ ὅρων τὸ δὲ Ἑλληνικὸν Κράτος ὅτι διετέλει ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς πραγματώσεως τοῦ δανείου.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Προεκάλεσα τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι ἄλλοτε ὁ κ. Τσουδερός, ὅστις ἐξεπροσώπησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σχετικῶς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν μετὰ τῆς Ἀγγλίας λογαριασμῶν τῆς Ἑλλάδος ὑπεστήριξε διὰ δηλώσεών του ἐνταῦθα ὅτι κατὰ τὴν σύμβασιν μεταξὺ τῶν τότε Ὑπουργῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας, ἐγένετο παραίτησις καὶ διακανονισμὸς ἄνευ ὅρων ἐνῷ τὸ ἐναντίον ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς Συμβάσεως, ἣν ἀνεγνώσατε. Ἀντέκρουσα δὲ τότε ἐγὼ τὸν κ. Τσουδερὸν διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ ἔπραξα τοῦτο, οὐχὶ ἁπλῶς πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς μνήμης τοῦ ἐκλιπόντος Ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ χάριν τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ θὰ φέρω καὶ τὴν σύμβασιν ὁλόκληρον καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω, διότι ἐγὼ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐτήρησα ἀπόλυτον ἀντικειμενικότητα. Ὑπεστήριξα μάλιστα ὅτι ἡ συμφωνία αὐτὴ δὲν ὑπῆρχε, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει μία μυστικὴ ἀναγνώρισις τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν, ὅπως εἶναι καὶ τοῦ 1925.

§150Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Τὸ μισθολόγιον ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, τὸ 1914 ἀνήρχετο εἰς 45.000.000, σήμερον ἀνέρχεται εἰς 1.935.000.000. Λοιπὸν δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ καθεστὼς τοῦ 1914, διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς σημερινῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς, ἀλλὰ δυνάμεθα μὲ 50% ἐπὶ πλέον νὰ κανονίσωμεν τὰ ζητήματα καὶ νὰ φθάσωμεν τὸ δισεκατομμύριον καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι ἐπουσιῶδες, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξεν. Ἡ περικοπὴ μιᾶς τοιαύτης δαπάνης ἀνέρχεται εἰς ἕνα τεράστιον ποσόν, τὸ ποσὸν ἴσως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν κλείσαντα δὲν ἦτο ἀπαραίτητον, εἰς τὸν προσεχῆ ὅμως προϋπολογισμὸν θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητον διὰ νὰ τὸν ἰσοσκελίσωμεν. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον τῶν συντάξεων. Ἦτο γνωστόν, ὅτι διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν κανεὶς πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ὡρισμένα ἔτη, διότι αἱ συντάξεις δὲν εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ περιουσίαν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶναι χρήματα τὰ ὁποῖα καταθέτουν οἱ συνταξιοῦχοι ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, διότι καταθέτουν τὸν μῆνα ὡρισμένον ποσόν.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ συντάξεις δὲν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὰς καταθέσεις.

§152Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σήμερον. Δὲν εἶναι ἀνάλογοι διότι εἰς τὰ 1922 ἐπληρώναμεν 22 ἑκατομμύρια συντάξεις καὶ σήμερον πληρώνομεν 550 ἑκατομμύρια. Ὅλος ὁ κόσμος κινδυνεύει νὰ γίνῃ συνταξιοῦχος.

§153Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Εἶναι ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς.

§154Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ λίρα εἶχε 470. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ 1922. Ἐπηκολούθησε μία ἐπανάστασις, μία καταστροφὴ εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν. Ἐπηκολούθησε μία συντήρησις προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον γυμνητεύοντες καὶ τὸ Κράτος δὲν εἶχεν ἀπὸ πουθενὰ πόρους καὶ μὲ τὰ γλίσχρα μέσα προσεπάθησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν καὶ διεξήγετο ὅλη αὐτὴ ἡ τεραστία ὑπηρεσία, μὲ λίραν 470, καὶ μὲ προϋπολογισμὸν 3.470.000.000. Αὐτὸς ἦτο ὁ προϋπολογισμός. Ἔρχομαι μεταγενεστέρως εἰς τὸ 1925.

§155Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀγόρευσίν μου, ἀνέφερον ἀναλυτικώτατα, ὅτι αἱ περισσότεραι αὐξήσεις εἶναι λογιστικαὶ καὶ ὅτι ποσὸν 1000 ἑκατομμ. δὲν ὀφείλεται εἰς φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἦτο μόνον 600 περίπου ἑκατομμύρια. Ταῦτα ἐγὼ ἀνέφερον ἀναλυτικώτατα.

§156Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν ἀνάγω καθόλου, οὔτε τὴν ἀναλύω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα θέλετε. Ἐγὼ τὴν ἀναλύω μόνον εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκ περισυλλογῆς καὶ ἐξ οἰκονομιῶν θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ ἑνὸς ποσοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται καὶ αἱ νέαι φορολογίαι καὶ ἀποδόσεις καὶ μεταρρυθμίσεις. Ἀλλὰ συνεχίζω. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὑπέβαλε προϋπολογισμὸν 4.560.000.000 μὲ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις 2.700.000.000. Ἡ κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου, ἡ ὁποία τὴν διεδέχθη, κατέληξεν εἰς ἓν ἔλλειμμα 990.000.000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1925–26 ἔκλεισε μὲ 9 δισεκατομμύρια. Ηὐξήθησαν λοιπὸν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους καταπληκτικῶς ἀπὸ τὸ 1924–26, χωρὶς νὰ διατεθοῦν αἱ δαπάναι αὗται οὔτε εἰς παραγωγικὰς ἐργασίας, οὔτε εἰς ἄλλο τι, ἀλλὰ διότι ἐμονιμοποιήθησαν ὅλοι οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, διότι ἐδόθησαν συντάξεις εἰς ἀνθρώπους μὴ δικαιουμένους καὶ διότι ἐβγάλαμεν ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εἶχον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν διὰ νὰ τοὺς δώσωμεν σύνταξιν.

§157Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐξεχάσατε ἐν τῷ μεταξὺ τὴν ὕπαρξιν τῆς δικτατορίας.

§158Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διεδέχθη μίαν ἀνωμαλίαν, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Κράτος ἐντὸς τῆς κανονικῆς τροχιᾶς. Μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Ἐβάλομεν 600 ἑκατομμύρια νέους φόρους. Ἀλλά, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ λαὸς δὲν ἀνέχεται οὔτε ἕνα ἑκατομ. ἐπιβάρυνσιν. Ἐφόσον δὲν κάμνετε οἰκονομίας ἔχετε ὑποχρέωσιν, καθὼς καὶ εἰς τὸν ἐναρκτήριον λόγον σας εἴπατε, πρῶτον νὰ κάμετε οἰκονομίας καὶ μετὰ νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν πτωχὸν πολίτην φορολογίας.

§159Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἡ αὔξησις τῆς γενικῆς κινήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλαδὴ ἀπὸ 3 δισεκ. εἰς 9 δισεκ. βεβαίως ὀφείλεται εἰς σπατάλην καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνταξιούχων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ὀφείλεται καὶ εἰς κάτι ἄλλο· εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀγοραστικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Διότι τότε μὲν εἶχε 450 ἡ λίρα, ἀλλ’ εἶχε ἡ δραχμὴ τὴν ἀγοραστικὴν τῆς ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἀπώλεσε μετά. Διότι, ὡς ἠξεύρετε, τὴν ἄμεσον πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος δὲν διαδέχεται καὶ ἡ ἄμεσος πτῶσις τῆς ἀγοραστικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς.

§160Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχω ἕνα πίνακα τῶν γενομένων αὐξήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐν μέρει δὲν δικαιολογοῦνται. Καὶ ἂν πάρωμεν πρῶτον τὴν Βουλὴν, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ 1913 εἴχομεν 936,000, τὸ 26–27 εἴχομεν 27.381.200,—ὑπολογίζω πάντοτε μὲ 15%, τὴν δραχμήν—σήμερον, 27–28, ἔχομεν 31.789.000. Εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὸ 1914 ἔχομεν 163,540, τὸ 25–26 10.926.000, τὸ 27–28 11.546.000. Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν: Μὰ ἐδῶ, κύριοι, οἱ πρέσβεις καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παίρνουν μισθοὺς εἰς χρυσᾶς δραχμάς. Ἀλλὰ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία; Κατὰ τὸ ἔτος 1914 εἴχομεν 154,230, τὸ 26–27 9.000.000 καὶ τὸ 27–28 ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία 7,331.000. Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οἰκονομία; Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ ὑπουργ. τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ 1914 ἦτο 155,000, τὸ 27–22.065.800 καὶ ἀναγάγετέ τα εἰς χρυσᾶς ἐὰν θέλετε. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας θὰ ἀναφέρω μόνον τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία εἰς τὸ 1914 ἐστοίχιζε 283.000, τὸ δὲ σύνολον 11.140.000. Σήμερον 5,733,783 ἡ κεντρική, 364 ἑκατομμύρια τὸ σύνολον καὶ 37.000.000 ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ὅλα αὐτὰ δὲν συγχωροῦνται, διὰ τοὺς διδασκάλους. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, παρὰ ὁ κλεισθεὶς Προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπὸ συζήτησιν νὰ εἶναι συντεταγμένος ὑπὸ πνεῦμα αὐστηρᾶς οἰκονομίας καὶ κατόπιν νὰ ζητᾷ φορολογίας νέας. Διότι ἐν ᾗ περιπτώσει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐπείθετο ὁ λαὸς ὅτι καὶ ἡ φορολογία ἦτο ἀπαραίτητος, διότι αἱ οἰκονομίαι δὲν ἐξήρκεσαν, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἀγογγύστως θὰ τὰς ἐδέχετο. Ἀλλὰ τὶ ἐγένετο; Δὲν ἐγένοντο αἱ δέουσαι οἰκονομίαι καὶ ἀφέθη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην νὰ πιστευθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἐξ ἀδυναμίας καὶ κατὰ συνέπειαν ἐμορφώθη ἡ πεποίθησις ὅτι κακῶς ζητεῖται ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ βαλάντιόν των. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἐκλείσθη ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ μίαν ἰσοσκέλισιν. Ἐρωτῶ, ὅμως: Εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ εὑρεθῶμεν ἀμέσως προσεχῶς, ὅταν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συντάξωμεν τὸν ἴδιον Προϋπολογισμὸν ἐπ’ αὐτῆς τῆς καταστάσεως; Δὲν εἶναι δυνατόν, τὰς νέας δαπάνας αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ὑπάρξουν ἀναμφισβητήτως κατὰ 700 ὣς 900 ἑκατομμύρια, νὰ τὰς καλύψωμεν μὲ νέας φορολογίας ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ λαός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ περισσότερα καὶ ἑπομένως ὅσον αὐξάνομεν τὴν φορολογίαν τόσον ἡ ἀπόδοσις εἶναι ὀλιγωτέρα. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάμαμε τὸ 1893, ὁπότε εἴπομεν ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν, διότι ἀτυχῶς ὅλαι αἱ πρόσοδοί μας περιῆλθον εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον εἰς τοὺς διαφόρους παρατηρητὰς καὶ λοιποὺς ἐλεγκτάς. Ὅλας δὲ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς πληρώσωμεν. Καὶ τότε θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐρωτήσητε τὰς 48,000 ὑπαλλήλους, καὶ θὰ τοὺς εἴπετε ὅτι δὲν εἰμπορῶ νὰ σᾶς κρατήσω τόσους ὑπαλλήλους, θὰ κρατήσω τοὺς ἀπολύτως ἀναγκαίους καὶ αὐτοὺς θὰ μισθοδοτήσω καλῶς καὶ ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν αὐτὴν θὰ περιμένω. Θὰ ἐπικαλεσθῆτε καὶ τότε τὸ κρίσιμον τῆς καταστάσεως καὶ θὰ καταλήξητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀπολύσητε τοὺς ὑπεραρίθμους ὑπαλλήλους πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμετε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐνταῦθα ἀκριβῶς νομίζω ὅτι εἶναι τὸ μεγαλύτερον σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξε ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων καὶ συνεπῶς βαρύνει ὅλα τὰ κόμματα.

§161Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάστασις τὴν ὁποία διεκτραγῳδεῖτε δὲν βαρύνει ὅλα τὰ συμπράξαντα προσωρινῶς κόμματα.

§162Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ πᾶσαν εὐθύνην, ἐὰν πάντα τὰ συμπράξαντα κόμματα ἀρνοῦνται τὴν συμμετοχήν των.

§163Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ παραγωγή, κύριοι, τὰ ἔργα καὶ ἐθνικὴ ἐνίσχυσις ὅλα αὐτὰ εἶναι καλὰ καὶ ἅγια, ἀλλὰ πότε θὰ ἀποδώσουν αὐτὰ καρποὺς ὥστε νὰ αὐξηθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους; Μετὰ μίαν 10ετίαν ἢ μετὰ μιὰ 15ετίαν, πάντως οὔτε αὔριον οὔτε μεθαύριον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐφόσον θὰ εἶναι παραγωγικὰ καὶ πάλιν δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν ἔτσι. Πρέπει νὰ γίνωσι μὲ κάποιο σύστημα ὅπερ θὰ προκαλέσῃ δαπάνας. Ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ εἶπε. «Μὴ περιμένετε ἀπὸ τὴν παραγωγήν. Διὰ νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις ἔργα παραγωγικὰ χρειάζονται χρήματα». Καὶ δὲν χρειάζονται μόνον χρήματα, ἀλλὰ καὶ μέθοδος καὶ σύστημα. Ὁ συνδυασμὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν. Ὑπάρχει πλῆθος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐνταῦθα καὶ δὲν πληρώνουν τίποτε, διότι τὰ χρήματά των θὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐναντίον αὐτῶν πρέπει νὰ στραφῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ φορολογία. Ὑπάρχει πλῆθος ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι κερδίζουν καὶ κάμνουν κολοσσιαίας περιουσίας καὶ τὰς τοποθετοῦν εἰς τὰς τραπέζας τοῦ Ἐξωτερικοῦ.

§164Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἔχω νομοσχέδιον ὑποβάλλει ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου.

§165Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ ψηφίζετε; Ὅταν θέλετε τὸ ψηφίζετε ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ.

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Θὰ τὸ ψηφίσωμεν. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§167Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Φέρετέ το νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Χαίρω πάρα πολὺ διότι εὑρίσκω ἀπὸ τοῦδε ἕναν ἀριθμὸν συνηγόρων τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα.

§169Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶμαι συνήγορος.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχω ὅλην τὴν Βουλήν, διότι θὰ ἐκλείψῃ μία ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τῶν μαζῶν.

§171Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπὸν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην λίαν προσεχῶς νὰ προσαγάγωμεν μέτρα σοβαρὰ καὶ πρέπει νὰ ἀρχίσωμε ἀπὸ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἐξηντλήθη τὸ κεφάλαιον τῶν οἰκονομιῶν μέχρι καὶ τῆς τελευταίας δεκάρας, καὶ τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταφύγετε εἰς νέας φορολογίας καὶ νὰ καταφύγετε εἰς νέα συστήματα. Ἐὰν κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἰδίαν κατάστασιν, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ εὑρεθῶμεν εἰς χειροτέραν θέσιν, ἐκείνης τῆς ὁποίας εὑρέθημεν ἄλλοτε, μὲ ἀποτελέσματα πολὺ δυσαρεστώτερα, καὶ δὲν θὰ ἔχετε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν ἐξέγερσιν τῆς α ἢ τῆς β ἐπαρχίας, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§172Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, γενομένη ὡς γίνεται ἐκ τῶν ὑστέρων, νομίζω ὅτι παρουσιάζῃ ἓν πλεονέκτημα σπουδαῖον, ὅτι ὑπάρχουν ἤδη τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ συνεπῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ μιὰ γενικὴ κρίσις ἐπὶ τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἐκτελέσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Κατ’ ἀρχήν, προτοῦ συνοπτικῶς ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι νομίζω ὅτι ἀνάλυσις λεπτομερῶς τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν εἶναι περιττὴ ἐφόσον δὲν συνδυάζεται καὶ μὲ ὡρισμένας προτάσεις καὶ μεταρρυθμίσεις διὰ τὸν ἑπόμενον προϋπολογισμόν, κατ’ ἀρχὴν λοιπόν, λέγω προτοῦ προβῶ εἰς τὴν συνοπτικὴν αὐτὴν ἀνασκόπησιν καὶ ἐκφέρω μερικὰς κεντρικὰς κρίσεις καὶ ἰδέας, φρονῶ ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε ὁ κ. Εἰσηγητὴς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους εἶναι ὅτι ἓν μικρογραφίᾳ ὁ προϋπολογισμὸς μιᾶς οἰκογενείας, εἶναι ἐσφαλμένη. Μία παρομοία γνώμη ἐκφέρεται καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐμπειροτεχνῶν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἐκεῖ ὁ προϋπολογισμὸς παραλληλίζεται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν μιᾶς Τραπέζης. Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο δὲν εἶναι τελείως ὀρθόν. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἦτο ὀρθὴ ἂν ἡ ὠργανωμένη εἰς Κράτος κοινωνία ἀπετελεῖτο ἀπὸ μέλη ὅπως καὶ τὰ μέλη μιᾶς οἰκογενείας καὶ ἂν τὸ Κράτος μετεβάλλετο εἰς μίαν διαχειριστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συνόλου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, διότι ὁ οἰκογενειάρχης δαπανᾷ καὶ κανονίζει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματός του τὰς ἀνάγκας του. Ἀλλὰ ἡ μεταβολὴ τοῦ Κράτους εἰς διαχειριστικὴν ὑπηρεσίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς μίαν κοινωνίαν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν ἀδελφοί. Διότι μία διῃρημένη κοινωνία δηλ. ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἐσωτερικῷ ἀγῶνι, μέσα εἰς διαρκεῖς ἀντιθέσεις δὲν εἶναι μία οἰκογένεια καὶ συνεπῶς μόνον ὅταν ἐκλείψουν αἱ ἀντιθέσεις αὗται, ὁ παραλληλισμὸς τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ θὰ ἦτο ὀρθός. Ὅταν συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων μιᾶς οἰκογενείας, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν λειτουργίαν ἑνὸς μηχανισμοῦ, μηχανισμοῦ σκοποῦντος εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν σας. Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν ὅτι ἔχομεν ἕνα τεράστιον ὀργανισμὸν ἀπορροφοῦντα 8½ δισεκατομμύρια τὸ ἔτος διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ κοινωνικὴ ἰσορροπία, τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁμολογοῦμεν, ὅτι ὑπάρχει κοινωνικὴ ἀνισορροπία. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὑπάρχουν κοινωνικαὶ ἀντιθέσεις διὰ τὴν συγκράτησιν τῶν ὁποίων εἶναι ἀπαραίτητος ἡ λειτουργία ἑνὸς ὁλοκλήρου μηχανισμοῦ μὲ δεκάδας χιλιάδας ὑπαλλήλων μὲ δισεκατομμύρια δραχμῶν ἐξόδων διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ἰσορροπίας.

§173Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δὲν θὰ μὲ ἀφήσετε βεβαίως ἀναπολόγητον εἰς ὅσα εἴπετε. Δὲν σᾶς ἤρεσεν ἡ παραβολὴ ἡ ἰδική μου δι’ ἕνα λόγον: διότι δὲν παραδέχεσθε τὴν σύστασιν τοῦ σημερινοῦ Κράτους, ὅπως τὴν παραδεχόμεθα ἡμεῖς. Δηλαδὴ σεῖς λέγετε, ὅτι τὸ Κράτος μεριμνᾷ μόνον διὰ τὴν κρατοῦσαν τάξιν, ἐνῷ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ μεριμνᾷ δι’ ὅλας τὰς τάξεις ἐξίσου ὅπως ὁ καλὸς πατὴρ μεριμνᾷ ἐξίσου καὶ διὰ τὰ εὐτυχῆ καὶ διὰ τὰ ἀτυχῆ του τέκνα. Δι’ αὐτὸ εἰς τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν ὁ παραλληλισμὸς ὁ ἰδικός μας εἶναι ἀκατάληπτος. Ἀναχωροῦμεν ἀπὸ διαφόρου ἀρχῆς.

§174Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ κατὰ τὰς ἰδικάς σας ἀντιλήψεις τὸ αὐτὸ συμπέρασμα ἐξάγεται. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπέμβασις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπὸ μιᾶς καθαρῶς λογιστικῆς ἀπόψεως. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν οὐσίαν συζήτησις πολιτική, εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα ὅλων τῶν συζητήσεων, διότι θίγονται κατ’ οὐσίαν ὅλα τὰ θέματα τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἀπὸ τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα διαθέτει μία κυβέρνησις διὰ τὰς στρατιωτικὰς τῆς χώρας δαπάνας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσῃ κανεὶς ποίαν πολιτικὴν ἀκολουθεῖ εἰς τὰ ζητήματα τῶν ἐξοπλισμῶν, ἀπὸ τῶν κονδυλίων διὰ τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν διὰ τὴν Χωροφυλακὴν καὶ τὴν Ἀστυνομίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρυσθῇ κανεὶς συμπεράσματα καὶ νὰ προβῇ εἰς χαρακτηρισμοὺς ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως τῆς Κοινωνικῆς δηλ. τάξεως. Καὶ ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξάγῃ κοινὰ συμπεράσματα ἀσφαλῆ ὅσον ἀφορᾷ τὸν γενικὸν χαρακτῆρα τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς. Ἕνα δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐσόδων, ἢ τὰ ἔσοδα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξόδων; Φρονῶ ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἔχει καμμίαν πρακτικὴν ἀξίαν. Καὶ τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους πρέπει νὰ κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῆς Χώρας. Ἡ βάσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι ἡ ἀπόρροια τῆς ἐκτιμήσεως τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, Κύριοι, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ σημερινὸς Προϋπολογισμὸς—καὶ αὐτὸ εἶναι μία γενικὴ παρατήρησις—εἶναι Προϋπολογισμὸς βαρύς, ἐπαχθής δυσανάλογος πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ τόπου. Εἶναι Προϋπολογισμὸς ὁποῖος φανερώνει ἕνα κρατικὸν μηχανισμὸν καθαρῶς ἀστικόν. Εἰς τὰς παραμονὰς τῆς μεγάλης Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως παρομοία ἦτο ἡ κατάστασις. Οἱ μεγάλοι πόλεμοι ἔφεραν μίαν ἐσωτερικὴν κρίσιν δημοσίων οἰκονομικῶν. Τὰ βάρη ὅλα εἶχον ἐπισωρευθῆ εἰς τοὺς χωρικούς. Ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς εἶχε μεταβληθῆ εἰς ἓν τεράστιον καταπιεστικὸν ὄργανον. Συνεκέντρωσε δὲ ὅλην ἐκείνην τὴν ἀντιδραστικὴν δύναμιν, ἐναντίον τῆς ὁποίας κατόπιν ἐξέσπασεν ἡ λαϊκὴ ὀργὴ καὶ ἡ λαϊκὴ ἐπανάστασις. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας τῆς ὠργανωμένης εἰς Κράτος, παρουσιάζει τὰ αὐτὰ περίπου πράγματα. Ἡ Χώρα ἐξῆλθεν ἀπὸ ἕνα πόλεμον, πόλεμον φοβερόν, αἱ εὐθῦναι καὶ αἱ αἰτίαι τοῦ ὁποίου ἀνάγονται μόνον εἰς μίαν ὡρισμένην τάξιν καὶ ὄχι εἰς τὸ σύνολον τοῦ Λαοῦ. Ἀπὸ τὸν πόλεμον αὐτόν, ποῖος ἐξῆλθεν ὁ ζημιωμένος; ὁ καταστραμμένος; Αἱ μεγάλαι μᾶζαι, ἡ ἐργατικὴ τάξις. Τεραστία δημοσία οἰκονομικὴ κρίσις, λόγῳ τοῦ πολέμου αὐτοῦ. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὰ βάρη; Ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς μᾶς τὸ λέγει. Αὐτὴ μοῦ φαίνεται εἶναι ἡ οὐσία τοῦ πράγματος. Ἡ πρώτη γενικὴ παρατήρησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ: 50% δαπανῶνται δι’ ἐξοπλισμοὺς καὶ δι’ ὑπηρεσίαν Δημοσίου Χρέους. Δύο τεράστια κονδύλια, δύο τεράστιοι σωλῆνες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους διαρκῶς φεύγει ὁ ἱδρὼς τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. 25%, Κύριοι, τοῦ προϋπολογισμοῦ, δι’ ὑπηρεσίαν Δημοσίου χρέους. Καὶ ποίου Δημοσίου χρέους; Πρὸς ποῖον σκοπὸν δαπανηθέντος; Μήπως διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων; Μήπως διὰ τὴν κατασκευὴν σχολικῶν κτιρίων; Μήπως δαπανηθέντος δι’ ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς; Ὄχι. Ποσῶν δαπανηθέντων διὰ πολεμικὰς ἀνάγκας, διὰ μὴ παραγωγικὰς ἐργασίας. ¼ τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπανᾶται διὰ τοὺς ἐξοπλισμούς. Ἕως πότε θὰ δαπανᾶτε διὰ τοὺς ἐξοπλισμούς;

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον δαπανῶνται καὶ ἀπὸ τοὺς γείτονας.

§176Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα καὶ τῶν γειτόνων, κ. Συνάδελφε. Ἀλλ’ ἕως πότε θὰ δαπανῶνται διὰ τοὺς ἐξοπλισμοὺς 4 δισεκατομμύρια κατ’ ἔτος ἀπὸ τοὺς φόρους τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν;

§177Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δὲν δαπανῶνται, κ. Συνάδελφε, 4 δισεκατομμύρια δι’ ἐξοπλισμούς. Δαπανῶνται 480 ἑκατομμύρια δραχμῶν δι’ ἀμυντικὴν παρασκευήν. Ποῦ εἶναι λοιπόν, τὰ 4 δισεκατομμύρια; Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν διημφεσβήτησεν ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ μειώσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος περισσότερον.

§178Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν πραγματοποιεῖ τὸ κονδύλιον αὐτὸ εἶναι τὸ ὑλικὸν τὸ ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Εἶναι καὶ αὐτὸ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν καὶ αἱ παρατηρήσεις μου ἀφορῶσι καὶ αὐτὸ ἐπίσης. Κύριοι, αἱ εἰσπράξεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐφετεινοῦ εἶναι εἰκοσαπλάσιαι τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1914. Καὶ αἱ πληρωμαὶ τὸ ἴδιον. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1914 εἶναι 443 ἑκατομμύρια. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1926–1927– 1928 περίπου 8 δισεκατομμύρια 700 χιλιάδες δραχμῶν. Αἱ πληρωμαὶ 3 δισεκατομμύρια 17 ἑκατομμύρια. Αἱ πληρωμαὶ αἱ πραγματοποιηθεῖσαι κατὰ τὸ ἔτος 1926 8 δισεκατομμύρια 487 ἑκατομμύρια. Προϋπολογισμὸς εἰκοσαπλάσιος τοῦ προπολεμικοῦ. Ἀλλ’ ἆρά γε ἔχει αὐξηθῆ εἰς τὸ εἰκοσαπλάσιον καὶ τὸ εἰσόδημα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται διὰ νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους αὐτούς; Ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τὴν ὁποίαν ἀνέφερε χθὲς ὁ Συνάδελφος εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ, 49 δραχμαὶ κατὰ κεφαλὴν τὸ 1914, 1222 τὸ 1928, δηλαδὴ κάτι περισσότερον τοῦ εἰκοσαπλασίου, 22 φορὰς περισσότερον. Ὁ Προϋπολογισμὸς ἀφαιρεῖ τὰ 50% τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐθνικοῦ, ἐνῶ εἰς ἄλλας χώρας, εἰς χώρας ἡττηθείσας καὶ καταστραφείσας, ὅπως ἡ Αὐστρία, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀφαιρεῖ παρὰ τὰ 17% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἰς τὴν Οὐγγαρίαν 17%, εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὰ 22%. Ὥστε ἔχομεν μίαν ἀρκετὴν πρόοδον. Καὶ εἴμεθα ἀπὸ τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑφίστανται περισσότερον ὅλων τὰ βάρη καὶ τὰς συνεπείας τοῦ πολέμου.

§179Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῦ τὸ εὗρε τὰ 50%;

§180Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς 16 δισεκατομμύρια δραχμῶν ὑπελόγιζε τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τὸ 1927.

§181Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι ἀτελὴς ἡ μελέτη αὐτή.

§182Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὰ 16 δισεκατομμύρια εἶναι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐξηκρίβωσε ὁ μακαρίτης Πρωτοπαπαδάκης τὸ 1918.

§183Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι μία μελέτη τὴν ὁποίαν ἔκαμα μόλις πρὸ 8 μηνῶν. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ Πρωτοπαπαδάκης κατέληξεν εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα, ὁπότε τόσον τὸ καλλίτερον.

§184Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Εἰς τὴν μελέτην περὶ τῆς ὁποίας ἀναφέρετε, ἀναφέρονται 16 δισεκατομμύρια χρυσᾶ.

§185Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι Βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι μία συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται ταυτοχρόνως καὶ ἐφ’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς γενικὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ ἐφετεινὸς εἶναι μία μεγάλη ἔμπρακτος ἐκδήλωσις τῆς πολιτικῆς πορείας τὴν ὁποίαν σκέπτεται ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς ἀνασυντάξεως τῆς Χώρας. Ἂν δὲ ἡ οἰκονομικὴ ἀνασύνταξις τῆς Χώρας βαδίσῃ πρὸς τὸ αὐτὸ σημεῖον πρὸς τὸ ὁποῖον κατευθύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἂν δηλαδὴ ἡ οἰκονομικὴ ἀνασύνταξις αὐτοῦ, ἡ γενική, τηρηθῇ ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναλογίας εἰς τὴν εἰσφορὰν τῶν βαρῶν, τότε δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ προβλέπωμεν ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς καὶ τὰ βάρη ὄχι μόνον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὰ βάρη τὰ προκαλούμενα ἀπὸ τὴν ἐντατικότητα τῆς ἐργασίας, αὐτὰ τὰ βάρη θὰ εἶνε δυσβάστακτα. Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι νὰ γίνεται ἔκκλησις εἰς τοὺς φορολογουμένους, διότι διήλθομεν κρίσιν, διότι ἡ κρίσις ἦτο γενική, διότι τῆς κρίσεως αὐτῆς τὰ αἴτια δὲν ἀνάγονται εἰς μίαν ἐνσυνείδητον βούλησιν μερικῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι τῆς κρίσεως αὐτῆς ἐπωφελήθησαν ἐπίσης ὡρισμένοι κύκλοι. Καὶ αὐτὸ δὲν θὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι τῆς μεγάλης αὐτῆς κρίσεως, διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς ὁποίας ἐσπαταλήθησαν 163, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἑκατομμύρια, ἐπωφελήθησαν κύκλοι καὶ ἡ ὠφέλεια ἐπηκολούθησε ἔμπρακτος εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Ὑπάρχουν ἐπίσημοι ἀριθμοί, ὑπάρχουν μελέται ἀρκεταί, αἱ ὁποῖαι τονίζουν τὴν οἰκονομικὴν ἀκμὴν τὴν αὐτὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ τρομερᾶς κρίσεως. Ὑπάρχει οἰκονομικὴ ἀκμὴ καὶ ὑπάρχει καὶ οἰκονομικὴ κρίσις. Εἶναι γεγονὸς ὅτι συνυπάρχουν καὶ τὰ δύο. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ ἀναλογία εἰς τὴν προσφορὰν καὶ τὰ βάρη πρέπει νὰ εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν θέτει ἡ Κυβέρνησις ὡς βάσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶπεν, ἀναφερόμενος εἰς τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν ὥστε νὰ μὴ παρουσιάσῃ ὁ προϋπολογισμὸς περίσσευμα, εἶπε μεταξὺ ἄλλων, ἀνέφερεν ὡς τὸν σπουδαιότερον ὅλων τῶν λόγων τὴν ἀντιφορολογικὴν ἐκστρατείαν ἡ ὁποία διεξάγεται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐμπράκτως μὲ τὰ γεγονότα τῆς Κρήτης. Εἶπε δὲ ὅτι ἡ ἐκστρατεία αὐτὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος, ὅτι ἡ κίνησις αὕτη ἐναντίον τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μία κίνησις ἡ ὁποία δὲν ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ὑπερβολικότητα τῶν βαρῶν, ἀλλὰ ἀπὸ ψυχικὰ βάρη. Οὐδεμία κίνησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ καὶ νὰ κατακτήσῃ ὀπαδούς, στηριζομένη ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπὶ ψυχολογικῶν λόγων καὶ ψυχικῶν βαρῶν. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν πραγματικὰ αἴτια καὶ πραγματικὰ γεγονότα, ἀνεξάρτητα τῶν ψυχικῶν τοιούτων, τὰ ὁποῖα νὰ ὠθοῦν τὰ στρώμματα τοῦ πληθυσμοῦ, εἴτε θέλουν εἴτε δὲν θέλουν, ἐναντίον τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ λόγος καὶ ὁ λόγος αὐτὸς ὑπάρχει καὶ ἡ αἰτία αὐτὴ ὑπάρχει. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, προκειμένου νὰ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμόν, ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται ὄχι μόνον τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ εἰς ποίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ διάφορα στρώμματα τοῦ πληθυσμοῦ. Τί δύναται νὰ εἰσπραχθῇ καὶ πρὸς ποῖον σκοπὸν θὰ εἰσπραχθοῦν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ σταθεροποιήσεως κάμνομεν ταὐτοχρόνως προσπάθειαν μεταρρυθμίσεως καὶ μετατοπίσεως τῶν βαρῶν, εἶναι μεγάλη οὐτοπία. Αὐτὸ τί σημαίνει; Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐπιτύχῃ μίαν σταθεροποίησιν ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς σημερινῆς ἀναλογίας. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος. Τὸ νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἰδέαν τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως δὲν εἶναι καὶ τόσον σπουδαῖον, διότι ἀσφαλῶς αἱ ἰδέαι αὗται συμπίπτουν ταὐτοχρόνως εἰς πολλὰς χώρας. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἶναι δημιούργημα τῆς ἐποχῆς εἰς ὅλας τὰς Χώρας καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις σήμερον ἀσχολοῦνται μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασύνταξιν. Οἰκονομικὴ δὲ ἀνασύνταξις, εἰς τὴν οὐσίαν, εἶναι ἡ παγίωσις μίας οἰκονομικῆς τάξεως, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δηλαδὴ ἡ παγίωσις τοῦ οἰκονομικοῦ καθεστῶτος τῆς κεφαλαιοκρατικῆς δεσποτείας. Πῶς γίνεται ἡ ἀνασύνταξις ἡ οἰκονομικὴ εἰς τὴν Γερμανίαν παρακαλῶ; Ἡ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις τῆς Γερμανίας εἶναι σειρὰ μέτρων τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ καθεστῶτος τῆς σημερινῆς ἀνισότητος. Ἐὰν δὲν ἐλαμβάνοντο μέτρα αὐστηματοποιήσεως εἰς τὴν Γερμανίαν ἡ ἀνασύνταξις τῶν οἰκονομικῶν δὲν θὰ εἶχεν οὐδεμίαν ἀξίαν. Ἀλλὰ καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ γίνεται σήμερον σοβαρὸς λόγος περὶ τοῦ ἀδυνάτου τῆς Γερμανίας νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ ὑπὸ τοῦ σχεδίου Dawis προβλεπόμενα. Λέγω λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ οὐσιῶδες ζήτημα πέριξ τοῦ ὁποίου διεξάγεται ἡ πάλη πῶς τὸ ἀντιμετωπίζῃ ἡ Κυβέρνησις; Θὰ σταθεροποιήσῃ λέγει μίαν κατάστασιν, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως, διότι ἡ σταθεροποίησις τῆς καταστάσεως σημαίνει μίαν ἐκκαθάρισιν παλαιᾶς ἐκκρεμοῦς καταστάσεως. Εἰς βάρος ποίου θὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις; Σταθεροποίησις σημαίνει ἐκκαθάρισις τῆς κρίσεως, ἀλλὰ πέριξ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγείρεται εἰς τὴν οὐσίαν ὁ μεγαλύτερος ἀγών. Ἡ Ἀμερικὴ ἐπωφελεῖται τῆς δημοσίας οἰκονομικῆς κρίσεως τῆς Γερμανίας καὶ ἔρχεται ὡς ἐκ θαύματος νὰ προτείνῃ ἓν σχέδιον Dawis διὰ τοῦ ὁποίου ἀναλαμβάνει αὐτὴ νὰ διορθώσῃ τὴν Γερμανίαν Εἶναι καὶ αὐτὴ μία σταθεροποίησις ἀλλὰ σταθεροποίησις ἡ ὁποία γίνεται μὲ ἔξοδα καὶ πρὸς ὄφελος τῶν Ἀμερικανῶν κεφαλαιούχων. Καὶ ὅταν λέγωμεν σήμερον ὅτι γίνεται μὲ ἔξοδα καὶ πρὸς ὄφελος τῶν Ἀμερικανῶν κεφαλαιούχων δὲν ἐννοοῦμεν μίαν ἔννοιαν προπολεμικήν, διότι εἶναι γνωστὸν σήμερον ὅτι αἱ τάσεις τῆς Ἀμερικῆς εἶναι κάθε ἄλλο παρὰ δημοκρατικαί, καὶ ὅτι ἡ Δημοκρατία τῆς Ἀμερικῆς ἔπαυσε πρὸ πολλοῦ νὰ ἀποτελῇ τὴν ἰδεώδη ἐκείνην πολιτείαν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἰσότητος τὴν ὁποίας ἐξύμνησε πολλάκις ἐντεῦθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Μπακόπουλος. Δὲν εἶναι πλέον αἱ σχέσεις αἱ σημεριναὶ ἀνάλογοι πρὸς τὰς προπολεμικάς. Ἔχει μίαν οὐσιώδη σημασίαν τὸ ζήτημα διότι ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει ὅτι ἐσπαταλήσαμεν 163 ἑκατομμύρια λιρῶν εἰς πολέμους, ὑπέστημεν αὐτὰς καὶ αὐτὰς τὰς ζημίας. Ποῖος τὰς ἔχει ὑποστῆ; Ὁ λαός. Αὐτὸ εἶναι μία ἀφῃρημένη ἔννοια διότι ἐν τῇ οὐσίᾳ δὲν τὰς ἔχει ὑποστῆ ὅλος ὁ λαός. Εἶναι οὐσιῶδες τὸ πρᾶγμα. Αὐτὴν τὴν σκέψιν δὲν τὴν κάμει ἡ Κυβέρνησις· ἡ Κυβέρνησις ἐξετάζει τὸ πρᾶγμα γενικῶς. Πέρνει ὅλους τοὺς πολίτας, καὶ τὸν κ. Πεσμαζόγλου εἰσηγητὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸν ἐργάτην ὁ ὁποῖος πέρνει 30 δραχμὰς τὴν ἡμέραν καὶ τοὺς πέρνει ὡς δύο πολίτας καὶ λέγει ὅτι ἀμφότεροι πρέπει νὰ εἰσφέρουν τὸ αὐτὸ εἰς τὰ βάρη. Ἀλλὰ ὁ ἕνας εἶναι μεγαλοεισοδηματίας καὶ ὁ ἄλλος πέρνει τριάκοντα δραχμὰς μόνον τὴν ἡμέραν.

§186Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις λέγει ἀναλόγως.

§187Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει μίαν πορείαν πρὸς μίαν γραμμήν: Θέλω νὰ ἀνορθώσω τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποῖος θὰ πληρώσῃ ποῖα τάξις κοινωνικὴ θὰ πληρώσῃ τὰ μεγαλύτερα ἔξοδα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, μὲ ἐνδιαφέρει ὅτι θέλω νὰ ἀνορθώσω οἰκονομικῶς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶμαι ἄξια συγχαρητηρίων διότι ἐγὼ πρώτη ἀνέλαβα τὴν ἰδέαν τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, λέγει ἡ Κυβέρνησις. Τώρα τὸ ζήτημα ποῖα τάξις τῆς Κοινωνίας θὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς ἀνορθώσεως, αὐτὸ εἶναι μία λεπτομέρεια, δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν. Καὶ ὅμως αὐτὸ εἶναι μία λεπτομέρεια, ποῦ ἔχει σημασίαν. Καὶ ὅμως αὐτὸ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου. Ὥστε ἡ σταθεροποίησις τὴν ὁποίαν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ δὲν εἶναι σταθεροποίησις ὡς ἀποτέλεσμα μετατοπίσεως τῶν βαρῶν ἐπὶ τῶν ὁμάδων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀπολαμβάνουν τὸ μεγαλύτερον ποσὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, αἱ ὁποῖαι ἐπωφελήθησαν τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁμολογεῖ καὶ ὁ εἰσηγητὴς ἐν μέρει τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς ἓν σχετικὸν κονδύλιον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διότι λέγει ὅτι ὡρισμένοι ἄνθρωποι ἔχοντες εἰσοδήματα διαφεύγουν.

§188Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ὄχι ἐν μέρει. Τὸ ὁμολογῶ ἀπολύτως ἄνευ περιφράξεως.

§189Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὴ ἡ ὁμολογία καταντᾷ μία λεπτομέρεια καὶ ὡς τοιαύτην τὴν ἀναφέρω, εἶναι δὲ ἡ οὐσία τοῦ πράγματος, ὅτι τὸ μὲν χωρικὸν δὲν δύναται νὰ διαφύγῃ τοὺς φόρους, αὐτὸς ὅμως ὁ κύριος διαφεύγει τοὺς φόρους. Ἐὰν καθυστερῇ τὸν φόρον αὐτὸς θὰ πληρώσῃ τὰς συνεπείας εἴτε διὰ τῆς νέας φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως, εἴτε πληρώνων τὸν νέον φόρον.

§190Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Οἱ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ ἀποφύγουν τὴν νέαν φορολογίαν.

§191Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὁ ἄλλος διαφεύγει διαρκῶς. Ἡ δευτέρα πηγὴ εἶναι ἡ ἐνίσχυσις ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἡ αὔξησις δηλ. τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν κρατικῶν οἰκονομιῶν. Καταλήγομεν πάλιν ἰδιαιτέρως εἰς τὸ αὐτό. Χρέη τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὸ ἐξωτερικόν, νέαι ὑπηρεσίαι, νέα φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις. Ὁ κύκλος εἶναι ὁ αὐτὸς καὶ ἐφόσον πραγματικῶς ὁ κύκλος αὐτὸς δὲν ἀλλάζῃ οὐδεμία οὐσιαστικὴ μεταβολὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ. Τὸ ἂν θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον φορολογικὴ μεταρρύθμησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν σήμερον τί γίνεται. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ποῦ δαπανῶνται κατὰ τὸ μέγιστον μέρος τὰ χρήματα τὰ εἰσπραττόμενα, ἀνέφερα ἤδη τὰ δύο κυριώτερα κονδύλια, νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ὁλονὲν αὐξανομένη ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς μίαν πλήρη προοδευτικὴν ὑποταγὴν εἰς τὴν γενικὴν γραμμὴν τῆς πολιτικῆς τῶν δυνάμεων, ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πιστώνουν τὴν Ἑλλάδα. Ἡ δαπάνη τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργείων διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας ὁδηγεῖ ἐπίσης τὴν αὐτὴν κυβέρνησιν ἢ μίαν ἄλλην κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ τὴν συνεχίσῃ πρὸς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην ἡ ὁποία ὀνομάζεται πολιτικὴ πολέμου καὶ ἀποδεικνύει πράγματι ὅτι εἶναι ὀρθοτάτη ἡ γνώμη ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται πὼς ἡ εἰρήνη δὲν εἶναι πραγματικὴ εἰρήνη, ἀλλ’ ἡ περίοδος τῆς προπαρασκευῆς διὰ τὸν νέον πόλεμον. Καὶ αὐτὴν τὴν περίοδον διανύομεν σήμερον. Τὸ ζήτημα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας ἔχει μίαν οὐσιώδη σχέσιν ἀποτελέσματος πρὸς αὐτὴν ἔχει μίαν οὐσιώδη σχέσιν μὲ τὸ κατὰ πόσον ἡ ἄμυνα αὐτὴ στηρίζεται ἐπὶ τῆς πραγματικῆς λαϊκῆς θελήσεως ἐπὶ τοῦ κατὰ πόσον θίγονται λαϊκὰ συμφέροντα. Ἐὰν σᾶς ἀναφέρω καὶ γνωρίζετε οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς καὶ γνωρίζουν ὅλοι τὰ παραδείγματα τῆς ἀμύνης εἰς πολέμους κατὰ τῶν ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν χωρὶς πολεμικὰς παρασκευὰς χωρὶς ἰδιαιτέραν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς καὶ ἰδιαιτέρους στρατιωτικοὺς ὀργανισμούς, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ δύναμις τοῦ λαοῦ εἶναι ἱκανὴ νὰ στηρίξῃ καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἱανδήποτε ἐπίθεσιν. Πῶς ἡ γαλλικὴ ἐπανάστασις ἠμύνθη ἐναντίον ὁλοκλήρου τῆς Εὐρώπης καὶ ἐνίκησεν; Πῶς ἡ Ρωσσικὴ ἐπανάστασις ἐπολέμησεν ἐναντίον 14 χωρῶν; καὶ πῶς κατώρθωσε καὶ ἠμύνθη καὶ ἐνίκησε; διότι ἀντεπροσώπευε πραγματικὰ συμφέροντα.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Καὶ ὀργανώσεις.

§193Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν εἶμαι ὀπαδὸς οὔτε τοῦ Τολστόη οὔτε θρησκευτικῶν μεταρρυθμίσεων διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μία ἐπανάστασις νὰ ἀμυνθῇ ἐναντίον Χωρῶν, ὅταν ἡ πολιτικὴ τῆς ἀμύνης δὲν τείνει νὰ ἐξασφαλίσῃ πραγματικὰ λαϊκὰ δικαιώματα, ἀλλὰ μόνον προνομιοῦχα.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀμύνης συγκινεῖ ὅλας τὰς τάξεις καὶ ἀπόδειξις τὰ θύματα τὰ ὁποῖα ἔπεσαν διὰ νὰ περιφρουρήσουν τὴν πατρίδα νομίζω καὶ προθυμώτερον ἀπὸ ὅτι ὑποθέτετε ὑπὲρ τοῦ Σοβιετικοῦ καθεστῶτος.

§195Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπόδειξις τοῦτο τοῦ ἐπιχειρήματός σας, διότι ὅταν ἐστείλατε τὸν στρατὸν εἰς τὴν Οὐκρανίαν δὲν ἔπεσεν οὗτος ὑπὲρ οὐδενὸς ἄλλου συμφέροντος ἀλλὰ ὑπὲρ ξένων συμφερόντων καὶ διότι ὅταν αὔριον θὰ καλέσητε καὶ θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην παρομοίων ἴσως περιπτώσεων, θὰ παρουσιασθῇ ἡ αὐτὴ περίπτωσις; ἢ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅτι ἔγινεν εἰς τὸ παρελθὸν νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ νομίζετε ὅτι τὰ ἰδεώδη αἰσθήματα παραμένωσι αἰώνια καὶ ἀναλοίωτα;

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κανεὶς δὲν εἶναι ἰσχυρὸς νὰ ἐξοντώσῃ τὸ Ἔθνος.

§197Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. ... ὡς καὶ τὸ παλαιὸν ἡμερολόγιον. Καὶ νομίζετε ὅτι αὐτὰ δὲν ἐγεννήθησαν εἰς ἐποχὰς καθ’ ἃς ὑπῆρξε πραγματικὴ ἀνάγκη τῆς Κοινωνίας νὰ σύρῃ τὴν ἐξωτερικὴν ἐκδήλωσιν εἰς τὰ ἰδεώδη αὐτά; δὲν εἶναι λοιπὸν τὰ ἰδεώδη τὰ ἰδικά μου τραγικά, ὅταν μᾶς ἐφέρατε προϋπολογισμὸν ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα 25% διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ 5% διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§198Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀκριβολογῆτε. Εἰς οὐδὲν μέρος λέγω ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι εἶναι τὸ τέταρτον τῶν δαπανῶν τῆς Χώρας, ἀλλ’ ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ δημοσίου χρέους εἶναι τὸ 25%.

§199Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. 20% εἶναι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι 4 καὶ 35 εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ 4 καὶ 39 τῶν Ναυτικῶν γίνονται 24%. Εἶναι 3 καὶ 87 ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ἡ ὁποία εἶναι στρατιωτικὴ δαπάνη κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου.

§200Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Μοῦ λέγετε ὅτι τὸ λέγω ἐγώ.

§201Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν λέγετε σεῖς καὶ ὄχι ἐγώ. Ἡ Ρουμανία ἔχει 11 καὶ 48 διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ Βουλγαρία 13 καὶ 77 διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι Κράτη ἐξ ἴσου μικρὰ ὡς καὶ ἡμεῖς καταστραφέντα ἀπὸ τὸν πόλεμον καὶ δίδοντα περισσότερα ἀπὸ σᾶς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ τί εἶδος ἐκπαίδευσιν; ὄχι κλασσικὴν ἀλλὰ πρακτικὴν καὶ νομίζω ὅτι μία μεγάλη συζήτησις ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου. Κύριοι, εἶναι φοβερὸν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, προϋπολογισμὸς 8–9 δισεκατ. νὰ παρουσιάζῃ διὰ τὴν ὑγείαν τὸ ἐξευτελιστικὸν ποσὸν τῶν 7 καὶ 40 ἑκατοστὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ Ρουμανία δαπανᾶ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν 3 καὶ 31 ἡ Βουλγαρία 2 καὶ 61. Πῶς νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἡ ὁποία εἰς τὰ δημόσια πολιτικὰ ἐκδηλοῦται ἐκ μιᾶς τοιαύτης πράξεως; Εἶναι πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ; Σᾶς ἐρωτῶ. Εἶναι πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ συμφέροντα λαϊκῶν μαζῶν ὅταν τεράστια ποσὰ δαπανῶνται διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ ὑπηρεσίας δημοσίου χρέους, διὰ τὴν ὑγιεινὴν δὲ δαπανῶνται 7%, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν 5 καὶ 37; Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ αὕτη ἐπειδὴ ἐλέχθη εἶναι καὶ παραγωγική, Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ἀντίθετος. Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅπως λέγεται εἶναι βεβαίως ἐλαττωματική, ἀλλ’ ἡ θέσις τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ κανεὶς ἀπέναντι τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐξαρτᾶται ὄχι ἀπὸ τὴν συζήτησιν τῆς στιγμῆς οὔτε καὶ ἀπὸ τὸ πολιτικὸν κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν τάξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει καὶ ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ἀντίληψιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει οὐδέποτε εἷς ἄνθρωπος ἀντιπροσωπεύων συμφέροντα τάξεως καταπιεζομένης ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐργατικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ἕνα τοιοῦτον προϋπολογισμόν. Κατὰ τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετῇ οὗτος ὁ προϋπολογισμὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν ἐν τῇ χώρᾳ; Δὲν βλέπετε οὔτε ἓν κονδύλιον νὰ ὑπάρχῃ διὰ τοὺς ἀέργους. Σᾶς ἐρωτῶ, διατί νὰ εἶναι ἄεργος; ἐν τούτοις εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη δαπανᾶται ἓν ποσὸν διὰ τοὺς ἀέργους, διότι αὐτοὶ εἶναι ἄεργοι ὄχι διότι θέλουν νὰ εἶναι τοιοῦτοι, ἀλλὰ διότι σεῖς τοὺς δημιουργεῖτε. Εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἐργασίαν, καὶ μὴ εὑρίσκοντες τοιαύτην μένουσιν ἄεργοι. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀεργία εἶναι φαινόμενον κοινωνικόν. Κύριοι συνάδελφοι, τί ἄλλο ἔχει ὁ προϋπολογισμός; Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὰ κονδύλια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ἀναγραφῇ ἓν κονδύλιον διὰ τοὺς ρευματιῶντας ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, καὶ θέλω εἰδικῶς νὰ ἀναπτύξω ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ διότι ἔχω μερικὰ στοιχεῖα. Ἡ Δʹ Ἐθνικὴ Συνέλευσις κύριοι ἐψήφισεν ἕνα νόμον περὶ ἱδρύσεως σανατορίου εἰς τὴν Πάρνηθα. Ἐν τούτοις δὲν ἔχει ἀναγράψει μέχρι σήμερον κανένα κονδύλιον, καὶ δὲν ἔχει δοθῆ κανένα ποσὸν διὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ, ἔχουσι δαπανηθῆ μερικὰ ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ τὸ σανατόριον παραμένει μόνον εἰς τὸ σχέδιόν του. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει μίαν ὁλόκληρον ἱστορίαν.

§202ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ σανατόριον τῆς Πάρνηθος πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ ὑφιστάμενον κληροδότημα δὲν δύναται δὲ νὰ γίνῃ πρὶν ἀποπερατωθῇ ὁ δρόμος.

§203Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ μόνον ἀπὸ τὸ κληροδότημα ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ποσὰ τὰ ὁποῖα προωρίζοντο διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ σανατορίου αὐτοῦ καὶ τὰ ὁποῖα διετέθησαν πρὸς ἄλλον σκοπὸν, διὰ τὴν ἵδρυσιν σανατορίου εἰς τὴν Πελοπόννησον τῆς Μάνας τοῦ στρατιώτου.

§204Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ σανατόριον αὐτὸ ἱδρύεται ἀπὸ χρήματα τὰ ὁποῖα συνέλεξεν αὐτὴ ἡ ἰδία, ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου.

§205Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὰ συνέλεξεν ἡ Μάνα εἰς τὸν ἔρανον, τὸν ὁποῖον ἔκαμε διὰ τὸ σανατόριον τῆς Πάρνηθος.

§206Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ἔχετε λάθος, τὸν ἔρανον αὐτὸν τὸν ἐνήργησεν ἡ Μάνα ἐπίτηδες διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ σανατορίου τῆς Κουφοξυλιᾶς εἰς τὰ Μαγούλιανα.

§207Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐγὼ βλέπω ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον τοῦ Γενικοῦ Ἀρχιάτρου κυρίου Ἀθανασοπούλου ὑπὸ χρονολογίαν 28 Φεβρουαρίου 1927 εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§208Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Προτοῦ μεταβῇ ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐργασία τῆς ἱδρύσεως τοῦ σανατορίου τῆς Κουφοξυλιᾶς καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ἐπρωτοστάτησεν ἡ Μάνα. Μετὰ ταῦτα μετέβη εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἐνήργησε τὸν ἔρανον. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ τῆς ὅλης ἐργασίας τοῦ σανατορίου τῆς Κουφοξυλιᾶς πρωτοστάτης ἦτο ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου, πῶς ἦτο δυνατὸν λέγω, νὰ μεταβῇ ἔπειτα εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἐνῷ τὸ σανατόριον τῆς Κουφοξυλιᾶς εὑρίσκεται ἀκόμη ἐν τῷ γίνεσθαι νὰ ἐνεργῇ ἔρανον διὰ τὸ σανατόριον τῆς Πάρνηθος;

§209Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ σανατορίου Κουφοξυλιᾶς τῶν Μαγουλιάνων. Ἑπομένως γνωρίζω κάτι περισσότερον ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι τὰ χρήματα τοῦ σανατορίου τῆς Πάρνηθος διετέθησαν διὰ τὸ σανατόριον τῆς Κουφοξυλιᾶς.

§210Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου ἐνήργησε τὸν πρῶτον ἔρανον καὶ κατέθηκε τὰ χρήματα δραχμαὶ διακόσιαι τριάκοντα χιλιάδες εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ὅταν ἠγέρθη τὸ ζήτημα ποῦ θὰ ἱδρυθῇ τὸ σανατόριον ὁ κ. Γόντικας Ὑπουργὸς τότε τῆς Παιδείας κατέστησε γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ Μαγούλιανα ὑπάρχει ἓν θαυμάσιον μέρος πρὸς ἵδρυσιν σανατορίου.

§211Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τῇ ὑποδείξει τῶν ἰατρῶν κ. κ. Χριστομάνου καὶ Μπένση.

§212Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Μάνα τότε ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βασίλισσαν Ἐλισσάβετ ὅτι παρὰ τὰ Μαγούλιανα ὑπάρχει καταλληλότερον μέρος καὶ ἀπὸ τὴν Ἑλβετίαν καὶ ἡ Βασίλισσα ἐκάλεσε τὸν κ. Γόντικαν καὶ τὸν κ. Δοξιάδην καὶ ἐμὲ καὶ παρουσίᾳ καὶ τῆς Μάννας ἐξητάσθη τὸ ζήτημα καὶ ἡ βασίλισσα ἐνεθουσιάσθη. Διετέθη τότε εἰς τὸν Ἀρχίατρον τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τὴν Μάναν νὰ ἐκλέξουν τὸ καλύτερον μέρος καὶ ἐξελέγη ἡ Κορφοξυλιὰ εἰς τὰ Μαγούλιανα καὶ ἡ Μάνα, ἡ ἄφθαστος διὰ τὸν ἀλτρουϊσμόν της γυνή, μετέβη εἰς Αἴγυπτον τῇ ἰδίᾳ της πρωτοβουλίᾳ καὶ εἰσέπραξεν ἐράνους διὰ τὸ Σανατόριον τῆς Κορφοξυλιᾶς.

§213Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ὁ ἐν Αἰγύπτῳ ὁμογενὴς κ. Σπετσερόπουλος προσέφερεν 1.200.000 δραχμῶν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἱδρυθῇ τὸ Σανατόριον εἰς τὰ Μαγούλιανα.

§214Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ κ. Σπετσερόπουλος τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ προσέφερε διὰ τὸ Σανατόριον τῆς Κορφοξυλιᾶς καὶ ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου μετέβη εἶτα εἰς Ἀμερικὴν καὶ συνέλλεξεν ἐκεῖ ἀρκετὸν ποσὸν πρὸς συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἱδρύσεως τοῦ Σανατορίου αὐτοῦ. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἡ Μάνα εἰσέπραξεν εὑρίσκονται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον οἱουδήποτε. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας φαίνεται ὅτι ἐλάβατε ἀπὸ ἕνα συκοφάντην, ὅστις καὶ ἔχει καταγγελθῇ, ἀπαξιῶ νὰ ἀπαντήσω, προκειμένου περὶ τῆς Μάνας τοῦ Στρατιώτου, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ τὸ θεῖον καὶ ἀξιοθαύμαστον ἔργον μὲ τὸ χακὶ τὸ ὁποῖον ἔφερε κατὰ τοὺς πολέμους. Καὶ ἔχετε τὴν ἀφέλειαν νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς τὰς πληροφορίας αὐτὰς εἰς τὰς ὁποίας καὶ πιστεύετε. Ἡ Μάνα τοῦ στρατιώτου κάμνει ὅ,τι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶχε κάμῃ. Ἀναπληροῖ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἔρχεται ἀρωγὸς εἰς τὸ ἔργον αὐτό.

§215Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω εἶναι ἐπίσημοι διότι στηρίζονται ἐπὶ ἐγγράφου. Εἶναι πληροφορίαι ὄχι τοῦ Ριζοσπάστου, ἀλλὰ ἐφημερίδων Ἀμερικανικῶν καὶ ἄλλων ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων. Ἡ ὁμιλία μου οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὰ πρόσωπα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι ἐνηργήθησαν ἔρανοι διὰ νὰ ἱδρυθῇ σανατόριον εἰς τὴν Πάρνηθα διὰ τοὺς φυματιῶντας ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας καὶ ἓν μέρος τοῦ ἐράνου αὐτοῦ διετέθη διὰ τὸ Σανατόριον τῆς Κορφοξυλιᾶς.

§216Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσ.). Ἐπεθύμουν νὰ ἐγνώριζα τί διαφορὰ θὰ ὑπῆρχεν ἂν τὸ Σανατόριον ἱδρύετο εἰς τὴν Πάρνηθα καὶ ὄχι εἰς τὴν Κορφοξυλιά.

§217Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ Σανατόριον τὸ ὁποῖον ἱδρύει ἡ Μάνα εἶναι ἄλλης φύσεως καὶ προτείνω ὅπως ἀναγραφῇ πίστωσις 7 ἑκατομ. 500 χιλ. διὰ τὴν ἵδρυσιν στρατιωτικοῦ Σανατορίου εἰς τὴν Πάρνηθα.

§218Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ εἶναι εὐτυχὲς γεγονὸς τὸ νὰ συντελέσητε νὰ δοθῇ ἐνίσχυσις διὰ τὴν ἵδρυσιν Σανατορίου.

§219Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Διατί ἔχετε προτίμησιν διὰ τὴν Πάρνηθα;

§220Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι ὑπόθεσις προτιμήσεως, Εἶναι ὑπόθεσις τῶν ἐράνων. Κύριοι, αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις εἶχον νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις τῶν ἔργων τῶν γενομένων, ἐκ τῶν ὑστέρων, δὲν ἔχει οὐδεμίαν πρακτικὴν ἀξίαν, μόνον συμπεράσματα εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκομίσῃ κανείς. Καὶ τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἀποκομίζω ἀπὸ τὴν μελέτην τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι συμπεράσματα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς οὐδὲ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιστημονικῆς κατανομῆς τῶν βαρῶν, οὐδὲ εἶναι ἀποτέλεσμα ἀντιλήψεων μιᾶς προσεχοῦς μεταρρυθμίσεως αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις εὗρεν ἕνα περασμένον προϋπολογισμόν. Ἐπὶ τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπεχείρησε νὰ πραγματοποιήσῃ οἰκονομίας διὰ νὰ σταθεροποιήσῃ μίαν κατάστασιν ἰσοσκελίσεως. Δὲν ἐπέτυχε τὰς οἰκονομίας αὐτάς. Εὗρε, εἶπε, μίαν συγκεντρωμένην ἀντίδρασιν, διότι ἔθιξεν ὁμαδικὰ συμφέροντα καὶ πολὺ ὀρθῶς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εὗρε καὶ ἄλλοθεν ἀντιστάσεις, εὗρεν ἀντίστασιν ἀπὸ τοὺς πολὺ μεγάλους τραπεζίτας, εὗρεν ἀντίστασιν ἀπὸ πολλοὺς εἰσοδηματίας, εὗρεν ἀντίστασιν ἀπὸ πολλοὺς βιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι πάντοτε κατορθώνουν ν’ ἀπαλλάσσωνται τῶν φορολογιῶν αὐτῶν.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀντίστασιν εὗρον, ἔχω δὲ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλει φορολογίαν.

§222Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀναλογίας ποὺ ἔχει κάθε μερὶς τῆς κοινωνίας εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε ἐργατικαὶ ἐξεγέρσεις θὰ παρετηροῦντο ἐν Κρήτῃ, οὔτε ἀντιφορολογικὴ ἐκστρατεία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐναντίον σας.

§223Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Κύριε Συνάδελφε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ λέγετε αὐτά, ἐφόσον γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος προσπαθεῖ ὅπως ἀποκαταστήσῃ ὁπωσδήποτε μίαν φορολογικὴν δικαιοσύνην ἐπιβαρῦνον καὶ τοὺς πλουσίους ἔν τινι ἀναλογίᾳ, οὐχὶ ὅμως ἐν τῇ ἀναλογίᾳ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐννοεῖτε σεῖς.

§224Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐν ἀναλογίᾳ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος;

§225Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Ἐν ἀναλογίᾳ τῶν μέσων. Ὅσον καὶ ἂν ἔχετε προκαταλήψεις, ὅσον καὶ ἂν εἶναι διάστασις θεμελιώδης μεταξὺ ἡμῶν, αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει νὰ γίνεται ἡ ἀναγνώρισις στοιχείων τινῶν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τέλους εἶναι μία ὀφθαλμοφανὴς ἀλήθεια. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἀρνηθῶ ὅτι ἐν πολλοῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε δίκαιον. Ἡ παροῦσα τοὐλάχιστον Κυβέρνησις φέρει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπιψηφιζόμενον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαταστήσῃ ἐν τῷ δυνατῷ μέτρῳ ἐντὸς ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος μίαν σχετικὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην μεταξὺ τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων.

§226Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε, λέγει, θετικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ θετικῶς ἠλάφρωσε τοὺς ἀγρότας ἀπὸ τὰ βάρη τὰ φορολογικὰ ταῦτα. Ἡ ἐλάφρυνσις αὐτὴ κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἡ ἐπιβολὴ δασμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς γεωργικῶν προϊόντων σίτου κλπ.

§227Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον εἶναι φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις.

§228Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς δεκάτης εἰς τὸ ½ τοῦ καταργηθέντος θὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνακούφισις; Ἐγὼ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν κ. Δεμερτζῆν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου.

§229Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐπιτρέπεται, κ. συνάδελφε, νὰ τὰ λέγετε σεῖς αὐτά; Σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα: ὑποθέσατε ὅτι εἶναι μία Κυβέρνησις οὐχὶ κοινοβουλευτικὴ καὶ δημοσιεύει ἕνα διάταγμα καὶ λέγει ὅτι οὐχὶ ἀπὸ τῆς τρεχούσης χρήσεως ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐπιούσης χρήσεως ἐπὶ τῇ προόψει ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκεται τότε εἰς τὴν ἀρχὴν καταργεῖ ὅλους της τοὺς φόρους, λέγει δηλ. ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους ὅλοι οἱ φόροι ἐν Ἑλλάδι καταργοῦνται καὶ λύονται οἱ πολῖται ἀπὸ πάσης φορολογίας ἐπιβαλλομένης ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν. Ἔρχεται κατόπιν μία Κυβέρνησις θετική, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλλῃ μίαν φορολογίαν. Θὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς ἡ ἐπιβάρυνσις τῆς φορολογίας κατὰ τὸ ποσὸν κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ τίθεται ἡ νέα φορολογία; Ὑπάρχει κανένα σημεῖον λογικῆς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν;

§230Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἐφέρατε εἶναι μία καθαρὰ ὑπόθεσις. Ἡ φορολογία τῆς δεκάτης κατηργήθη κατόπιν πιέσεως, κ. Ὑπουργέ.

§231Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κύριε βουλευτά, κατηργήθη κατὰ τὸν Σεπτέμβριον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ εἴσπραξις τῆς δεκάτης, δηλ. δὲν εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη «καταργῶ καὶ δὲν εἰσπράττω τὸν φόρον τῆς δεκάτης», ἀλλ’ εἶπε «τὸν φόρον τῆς δεκάτης τὸν καταργῶ ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους». Εἶναι αὐτὸ κατάργησις;

§232Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τότε σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ: διατί δὲν ἐπανεφέρατε ὁλόκληρον τὸν φόρον τῆς δεκάτης;

§233Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω ὅτι τὸν ἠλάττωσα κατὰ τὸ ἥμισυ.

§234Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Διατί τὸν ἠλαττώσατε κατὰ τὸ ἥμισυ; Διότι ὑπάρχει ἀντίστασις.

§235Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἄλλο τὸ ζήτημα ποῖα εἶναι τὰ αἴτια. Εἶπον ὅτι τὸν κατήργησα κατὰ τὸ ἥμισυ, διότι κατὰ τὴν προηγουμένην χρῆσιν τὸν ἐφήρμοσα καὶ τὴν ἑπομένην χρῆσιν ἠλαττώθη τὸ ποσοστόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκρίβεια τῶν πραγμάτων. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι εἰσήγαγον κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης;

§236Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ προστατευτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τῆς ἐπιβολῆς δασμῶν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων γεωργικῶν προϊόντων! Νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι πολιτικὴ εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως καὶ δὲν εἶναι καθόλου εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως. Λέγει «ἐλαφρύνω τοὺς γεωργοὺς καὶ βαρύνω τοὺς καταναλωτὰς τῶν πόλεων». Αὐτὸ εἶναι μία θαυμασία λύσις τοῦ προβλήματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ λύσις ἐκείνη ἡ ὁποία θ’ ἀνακουφίσῃ τὰς μεγάλας τὰς λαϊκὰς μάζας. Ὅταν μιὰ κυβέρνησις φορολογεῖ τὸν σῖτον διὰ νὰ ἐλαφρύνῃ τὸν ἀγρότην καὶ βαρύνει τὴν κατανάλωσιν δηλ. αὐξάνει τὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ, τότε μοὶ φαίνεται ὅτι ἁπλούστατα μεταφέρει τὰ βάρη ἀπὸ τὸ μέρος τοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον ἐργάζεται εἰς ἄλλο μέρος τοῦ λαοῦ. Λέγει ἡ Κυβέρνησις: Βλέπετε δὲν ηὐξήθη ὁ τιμάριθμος· συνεπῶς δὲν εἶναι μεγάλα τὰ βάρη ἐπὶ τοῦ τιμαρίθμου, τὸ ψωμὶ εἶναι ὅσον ἦτο καὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους. Ἀλλὰ λέγει ταυτοχρόνως ἡ Κυβέρνησις: τοῦτο ὅμως ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ ὅτι ἡ τιμὴ τῶν σιτηρῶν τῶν προϊόντων δηλαδὴ τῶν συντελούντων εἰς τὸν τιμάριθμον, εἶχε πέσει. Τί εἴδους ἀντίληψις εἶναι αὐτή; Ἔχει 10 δραχμὲς τὸ ψωμὶ καὶ τὸ διατηρῶ 10 δραχμὲς διότι ἔχω ἐπιβάλλει τοὺς φόρους αὐτούς· θὰ ἦτο δὲ 8 δραχμὲς ἐὰν δὲν ἐπέβαλλον τοὺς φόρους. Καὶ λέγει ὅτι παραμένει σταθερόν! Νομίζω ὅτι οὐσιαστικῶς ἔχει αὐξηθῆ κατὰ 2 μονάδας.

§237Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι τόσον ἀφελὴς ὥστε νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν αἱ φορολογικαὶ ἐπιβαρύνσεις δὲν ἐγένοντο, ὑποτιμωμένων τῶν προϊόντων, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν αὐτὴν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ σχετικῶς εὐθηνεία μεγαλειτέρα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Δὲν εἶμαι τόσον ἀφελής· ἐγὼ εἶπον ὅτι αἱ φορολογίαι αἱ ἐπιβληθεῖσαι δὲν ἐπεδείνωσαν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ λαὸς καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀνέλαβον τὴν ἐξουσίαν αἱ μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἱ ἐπιβαρύνσεις ἀπερροφήθησαν ἀπὸ τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν διότι ἔπεσεν ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι ἐπῆλθεν ἡ ὑποτίμησις τῆς τιμῆς τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης εἰς τὰς πηγάς των εἰς τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς των. Βεβαίως θὰ ἐπήρχετο εὐθηνεία εἰς τὸν σῖτον, ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι τὸ πρῶτον ἔτος δὲν ἦτο περίοδος βελτιώσεως ἀρκεῖ ὅτι ἠδυνήθημεν νὰ καλύψωμεν ἔλλειμμα 2½ δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Τοῦτο εἶναι κέρδος θετικόν, διότι εἶναι ἡ ἀφετηρία, τὸ πρῶτον ὁρμητήριον διὰ τὴν μετέπειτα βελτίωσιν, ἐὰν δὲ δὲν ἦτο ἡ πολιτικὴ ἡ δική μας ἡ θέσις τῶν ἀγροτῶν θὰ ἦτο ἀπείρως χειροτέρα, αὐτὸ εἶπον.

§238Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἑπομένως ἡ πολιτικὴ ἡ δική σας τείνει εἰς τὸ νὰ κρατῇ τὸν τιμάριθμον.

§239Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἄξιον ὑμῶν νὰ μετέρχεσθε αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα. Ἡ πολιτικὴ ἡ δική μας εἶναι, κατὰ τὴν αʹ περίοδον νὰ μὴ ἐπιδεινωθῇ ἡ οἰκονομικὴ τοῦ λαοῦ κατάστασις, νὰ ἑδραιωθῇ ἕνα νομισματικὸν καὶ ἓν δημοσιονομικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέψῃ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν μεγάλων ἔργων διὰ μίαν παραγωγικὴν ἀνάπτυξιν καὶ βελτίωσιν τῆς τύχης τοῦ λαοῦ καὶ ἑπομένως εἰς φορολογικὴν ἀνακούφισιν αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμα ἡμῶν, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν αὔριον κατασκευασθῶσιν ἔργα, ἐὰν ὁ ἐργάτης ἀντὶ εἴκοσι δραχμὰς ποὺ λαμβάνει ὡς ἡμερομίσθιον λαμβάνει τεσσαράκοντα, ὅτι δὲν ἐπέρχεται κατὰ τὸ ἥμισυ ἐλάττωσις τοῦ ποσοστοῦ τῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον θὰ τὸν ἐπιβαρύνῃ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ὅτι τοῦ ἐλάττωσα τὴν φορολογίαν κατὰ τὸ ἥμισυ. Ὅταν δὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐλαττωθῇ ἡ φορολογία κατὰ τὸ ἥμισυ, τότε ἔχομεν μίαν φορολογικὴν ἀνακούφισιν τοῦ ἐργάτου κατὰ τὸ ἥμισυ, ἑπομένως ἔχομεν μίαν βελτίωσιν τῆς θέσεώς του σημαντικωτάτην.

§240Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσητε νὰ ἐπιβάλλητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐμμέσους φόρους, ἀφαιρεῖτε τὰς προϋποθέσεις βελτιώσεως τῆς ἀγροτικῆς ζωῆς.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι ἡ δασμολογικὴ αὔξησις εἰς τὰ γεωργικὰ προϊόντα δὲν ἔχει ὡς μόνον σκοπὸν τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων.

§242Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ καὶ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἷον λόγον ἔχει ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας τῆς Γερμανίας, τὸν αὐτὸν λόγον ἔχει διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀνάπτυξις καὶ συστηματοποίησις τῶν γεωργικῶν παραγωγικῶν δυνάμεων.

§244Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ διὰ τοὺς γεωργούς.

§246Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ ἡ ἀνάπτυξις θὰ ἐπέλθῃ κατὰ τὴν γνώμην σας μὲ τὴν προστατευτικὴν παραγωγὴν ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς. Ἐγώ, Κύριοι, ὑποστηρίζω ἀντίθετα πράγματα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξηθῇ ἡ καλλιέργεια οἱουδήποτε προϊόντος γεωργικοῦ μὲ τὰ προστατευτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ αὐτὸ θὰ κριθῇ ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ καὶ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ κόστος, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ παραγωγή.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἂν πάρητε ἀκόμη τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, θὰ ἴδητε, ὅτι ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη ἐκπαιδευτικῶν προστατευτικῶν μέσων.

§248Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶναι σιτάρκης, δὲν θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προστατευτικὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄνευ τῶν δασμῶν αὐτῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν θὰ κατεστρέφετο τὸ ἔργον τῶν προσφύγων.

§250Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δύνασθε νὰ ἀνατρέψητε μίαν σκέψιν, κ. Συνάδελφε; Ὑποθέσατε ὅτι ἐφέτος δὲν ἐλαμβάνοντο τὰ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ ὅτι ἐπέρχεται ὑποτίμησις τῶν γεωργικῶν προϊόντων τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὅτι μὲ τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν τῶν εἰδῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ μία γεωργικὴ οἰκογένεια ἔχουσα μικρὰν γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν. Τί θὰ ἐγίνετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἕνας μέγας ἀριθμὸς γεωργικῶν ἐκμεταλλευτῶν θὰ ἔφθινε καὶ θὰ ἐξέλιπε.

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ συνέρρεον εἰς τὰς πόλεις.

§252Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. τῶν Οἰκονομ.). Δηλαδὴ θὰ ἐγίνετο καὶ πάλιν, ἐνῷ προσπαθοῦμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ρεῦμα τῆς ἐξόδου ἐκ τῶν πόλεων ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰσρεύσει ἐκ τῆς καταστροφῆς εἰς τὰς πόλεις, θὰ ἐγίνετο ἐπαύξησις καὶ ἀδράνεια μαζῶν.

§253Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό.

§254Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀσήμαντος προστασία αὐτή. Τί γίνεται μὲ τὴν προστασίαν; Στηρίζομεν τὸν ἀγρότην προσωρινῶς, ὅπως διέλθῃ τὴν κρίσιμον στιγμήν, διότι αὔριον θὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα πρὸς ἐνίσχυσιν μιᾶς καλλιτέρας καλλιεργείας. Διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ κλήρου εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰ ἔργα καὶ παρερχομένης αὐτῆς τῆς κρίσεως θὰ δώσωμεν τὰ μέσα πρὸς παγίωσιν μιᾶς καλλιτέρας καταστάσεως.

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ γεωργοὶ καὶ πρόσφυγες ἦτο ἀδύνατον ν’ ἀνταγωνισθῶσι τὴν παραγωγὴν τῶν ξένων.

§256Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ ἡ Ἀγγλία ἤρχισε νὰ κάμῃ σιτοκαλλιέργειαν, ἀλλὰ μόλις ἦλθεν ὁ σῖτος τοῦ Καναδᾶ ἔπεσεν ἡ ἐγχωρία παραγωγή.

§257Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ κατεστράφησαν οἱ μέσοι γεωργοί. Ἡ Ἀγγλία ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναπτύξῃ βιομηχανίαν μεγάλην· ἀμέσως δύναται ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀναπτύξῃ καὶ ν’ ἀπορροφήσῃ ἕνα ρεῦμα.

§258Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ἀπερρόφησεν, ἐστράφη πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις περισσότερον προσοδοφόρους. Νομίζω ἐπίσης, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ προστατευτικὴ αὐτὴ πολιτικὴ ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας εἶναι ἐπίσης εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως τῶν ἐργαζομένων πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ὑποκατανάλωσιν. Ὅταν προστατεύετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καὶ τὴν βιομηχανίαν, δημιουργεῖτε ὅρους διὰ τὸν καταναλωτὴν δυσβαστάκτους καὶ βαρεῖς.

§259Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ Ν. Διάταγμα «περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας τῶν ἀξιωματικῶν.

§260Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρησις τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἐγὼ εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Δηλαδὴ ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἐγεγραμμένων ρητόρων καὶ τὴν Δευτέραν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Τσαλδάρης καὶ κατόπιν ἐγὼ καὶ ἔπειτα νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται).

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς τῆς 20 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν».

§263Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκον.). Αὐτὸ τὸ ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§264Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Περὶ αὐτοῦ ἐμείναμεν σύμφωνοι. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 3)9)1926 Ν. Δ. περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται).

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ. μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)