1928.02.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42α

ΤΗΣ 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ κάτωθι τηλεγράφημα ὅπερ ἀπέστειλα εἰς τὰς Βουλὰς τῶν Λόρδων καὶ τῶν Κοινοτήτων τῆς Ἀγγλίας, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ διαπρεποῦς πολιτικοῦ λόρδου Ἄσκουϊθ, συμφώνως πρὸς τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Βουλὴν Λόρδων καὶ Κοινοτήτων Λονδῖνον «Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἀκούσασα μετ’ εἰλικρινοῦς θλίψεως διερμηνευθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸν θάνατον τοῦ διαπρεποῦς πολιτευτοῦ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας Λόρδου Ἄσκουϊθ, τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι ὑπῆρξαν πολύτιμοι διὰ τὴν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν λαῶν, διαβιβάζει δι’ ἐμοῦ βαθύτατα συλλυπητήρια ἐπὶ τῇ βαρείᾳ ἀπωλείᾳ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ἔθνους καὶ ἐνθυμεῖται πρὸ τοῦ τάφου του μετ’ αἰσθημάτων εὐγνωμοσύνης τὴν ἰσχυρὰν προστασίαν ἧς ἔτυχον πάντοτε τὰ ἑλληνικὰ δίκαια ὑπὸ τοῦ ἐκλιπόντος κορυφαίου μέλους τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων».

Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ

Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐπίσης τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: Ὁ ὁπλαρχηγὸς καὶ ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς Ἀργ. Μαρῖνος ὑποβάλλει ὑπόμνημα πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρεται, διότι δὲν συμπεριελήφθη εἰς τοὺς συνταξιούχους, καίτοι ὡς ὁπλαρχηγὸς ἔλαβε μέρος εἰς πολλὰς μάχας. Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις τῶν Κρητῶν φοιτητῶν ὑποβάλλει ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐκπληρώσῃ τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν παλαιῶν ἀγωνιστῶν τοῦ Νομοῦ Χανίων μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ἐξετασθοῦν εὐμενῶς τὰ αἰτήματά των, προκειμένου περὶ πολιτῶν μεγάλας προσενεγκόντων ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα. Ἡ Παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις Ἀμύνης δικαιούχων ἀνταλλαξίμων Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν γενομένην ἀδικίαν ἐν τῷ προσώπῳ δύο προσφύγων, ἑνὸς πρῴην Ὑπουργοῦ καὶ ἑνὸς οἰκονομολόγου, εὐεργέτου αὐτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κίνιας καὶ Λ. Κουτσοπέταλος καταθέτουν τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, παρακαλοῦντος ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ διευθετήσεως τῆς κοίτης τῶν ποταμῶν Ἑρκύνης καὶ Κηφισσοῦ, καθὼς καὶ περί τινων ἄλλων αἰτημάτων. Ὁ ἀπότακτος ἀνθυπολοχαγὸς Ν. Κωστούλας, κάτοικος Μεσολογγίου, ὑποβάλλει αἴτησιν παρακαλῶν ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ ἄδικος ἀπόφασις ἀποτάξεώς του ἐκ τοῦ στρατοῦ. Ὁ σύνδεσμος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Λαμίας ὑποβάλλει ψήφισμα, ζητῶν τὸν δικαιότερον διακανονισμὸν τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων, ἐν τῇ ἀναλογίᾳ, ἥτις ἴσχυσε πάντοτε μεταξὺ τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων. Ὁ Βουλευτὴς Ἀχαϊοήλιδος κ. Α. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῶν τριτοβαθμίων δημοδιδασκάλων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰ νομοσχέδια τῆς διαβαθμίσεώς των, ὅταν ταῦτα ὑποβληθῶσι πρὸς κύρωσιν. Γονεῖς, ἔχοντες τέκνα ὑπηρετοῦντα εἰς τὴν κλάσιν 1924, ὑποβάλλουν αἴτησιν, παρακαλοῦντες ὅπως χαρισθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐπιβληθεῖσα πρόσθετος ὑπηρεσία, ἐν ἀνάγκῃ δὲ καὶ ἐπὶ ἐξαγορᾷ. Ἡ ἐπιτροπὴ κοινότητος Βιτολίστης, Μικρᾶς Λομποτίνας, Μεγάλης Λομποτίνας καὶ λαὸς Ναυπακτίας ἀξιοῦν τὴν ἄμεσον ἔναρξιν ἔργων ὁδοποιΐας. Ὁ προϊστάμενος τοῦ σωματείου καπνεργατῶν Λαμίας διαβιβάζει πρὸς τὴν Βουλὴν ψήφισμα τῆς συνελεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην διάλυσιν τοῦ σωματείου ἐργατικῆς βοηθείας. Οἱ Πρόεδροι τῶν συλλόγων καὶ κοινοτήτων Νάξου καὶ οἱ ἀρχηγοὶ ὀρυχείων Σμύριδος διαμαρτύρονται, διὰ τὴν γενομένην ἐπίθεσιν ἐν τῇ Βουλῇ ὑπό τινος τῶν βουλευτῶν Νάξου κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Σμυριδωρυχείων καὶ τοῦ Τμηματάρχου τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Διάφοροι κοινότητες καὶ σύλλογοι ὑποβάλλουσιν ἐκ διαφόρων μερῶν τηλεγραφήματα, ἀφορῶντα τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ὑποβάλλει ἀντίγραφον τοῦ κατατεθέντος ψηφίσματος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐν Καστελίῳ Κισσάμου συγκροτηθέντος συλλαλητηρίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἡ προσφυγικὴ ἐπιτροπὴ Σαντόβου Ἐλασσῶνος διαμαρτύρεται, διὰ τὴν παραχώρησιν 500 στρεμμάτων γαιῶν εἰς Ὀλυμπιάδα. Ὁ Πρόεδρος τῆς Προσφυγικῆς Ἑνώσεως Σερρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἱδρυθῇ ἐποπτεία τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν καὶ ἀποζημιωθῶσιν οὗτοι δι’ ἀστικῶν ὁμολογιῶν. Τὰ προεδρεῖα τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν Σωματείων Σουφλίου παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καταργήσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν κουκουλίων. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Π. Μπούμπουλης, Ν. Κρανιωτάκης, Χ. Λαδᾶς, Σ. Σωτηριάδης καὶ Β. Ἀλεξᾶτος καταθέτουν αἴτησιν τῶν πληρωμάτων τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων «Δάφνη» «Ἕνωσις» καὶ «Οὐρανία», παρακαλούντων ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα πρὸς ἀποζημίωσίν των καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ διετέλεσαν ἐν αἰχμαλωσίᾳ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§3Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αἰσθάνομαι, Κύριοι Βουλευταί, ἀρκετὴν χαράν, διότι βλέπω, ὅτι οἱ ἀγῶνες, τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν μετ’ ὀλίγων συναδέλφων κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ἐστέφθησαν ὑπὸ τόσης μεγάλης ἐπιτυχίας καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἐὰν δεχθῶμεν καὶ μόνον τό ὅ,τι σήμερον προέκυψεν ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐκείνης. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται καὶ πάλιν νὰ συζητήσωμεν, ἀσφαλῶς θὰ προκύψῃ μεγάλη ἡ ὠφέλεια καὶ πολλὰ ἴσως θὰ ἔχωμεν νὰ ρυθμίσωμεν κατὰ διάφορον τρόπον ἐκείνου, πρὸς τὸν ὁποῖον τείνομεν νὰ τὸ ρυθμίσωμεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἰσάγεται κανονικῶς εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο ὅμως οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει, προκειμένου νὰ συζητηθῇ ὁλόκληρον τὸ θέμα, ἀσχέτως τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται, καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξωμεν, διότι, ἴσως δι’ ὅλους μας, μᾶς δίδεται περισσοτέρα ἐλευθερία εἰς τὸ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα νὰ προσαρμόζωνται περισσότερον πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα καὶ τὰς ἀξιώσεις τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν, προέκυψεν ἐκ τοῦ νόμου 3404. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὁρίζετεται ὅτι: «Ἄρθρον 1ον. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα κατόπιν δημοσίου συναγωνισμοῦ συνομολογήσῃ σύμβασιν διὰ τὴν παροχὴν δανείου διὰ τὴν κατασκευὴν νέων δημοσίων ὁδῶν ἢ διαρρύθμισιν ὑφισταμένων. Ὁ Συναγωνισμὸς οὗτος διενεργεῖται μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς προκηρύξεως». Ἐκ τοῦ νόμου λοιπόν, τούτου, δὲν πρόκειται περὶ συμβάσεως, ἀλλὰ περὶ μιᾶς δημοπρασίας, ἡ ὁποία ἀφοῦ γίνει καὶ δώσει ἓν ἀποτέλεσμα, τότε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τούτου θὰ καταρτισθῇ ἡ σύμβασις. Δηλαδὴ τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, ὅπως θὰ εἶναι ὅλαι αἱ γενικαὶ δημοπρασίαι, πλειοδοτικαὶ ἢ μειοδοτικαί, αἱ ὁποῖαι δίδουσιν ἓν ἀποτέλεσμα καὶ προχωρεῖ ἡ περαιτέρω συμβατικὴ ἐνέργεια. Ἐπειδὴ δέ, ἐν προκειμένῳ, τὸ ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον σκοπεῖ ἡ παροῦσα ἐνέργεια ἔχει μελλοντικὴν τὴν ἐξέλιξιν καὶ μελλοντικὰς τὰς ὑποχρεώσεις, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διαγράφονται ὡρισμένοι ὅροι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων, θὰ κανονισθῇ ἡ μέλλουσα ἐργασία, αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου τοῦ τρόπου τῆς προστασίας τοῦ δημοσίου, τοῦ ἑκατέρωθεν συμφέροντος, καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν λεπτομερειακὰ ζητήματα Ἔχομεν λοιπόν, ἀφ’ ἑνὸς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὰ τοῦ ζητήματος, καὶ τὸ ζήτημα εἶναι ὁ δημόσιος συναγωνισμός. Ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶμεν, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ ὅλου οἰκοδομήματος. Ἡ βάσις εἶναι πάντοτε ὁ δημόσιος συναγωνισμός, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι ἐπακόλουθα, καὶ στηρίζονται, ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸν νόμον καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τοὺς γενικοὺς ὅρους τοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν διακήρυξιν. Ἡ διακήρυξις εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ τελευταῖον ἐπικυροῖ ὁ ὑπουργός, δηλαδὴ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καταρτίζει τὴν διακήρυξιν καὶ τὴν ὑπογράφει ὁ ὑπουργός. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τύπου αὐτοῦ, θὰ διεξαχθῇ ἡ μελλοντικὴ ἐργασία. Σημειωτέον ὅμως τὸ ἑξῆς. Κάθε νόμος ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν διατάγματος πρὸς ρύθμισιν τῆς λειτουργίας τῆς διακηρύξεως, ἢ ὁρίζει, ὅτι διὰ τῆς διακηρύξεως θὰ κανονισθοῦν αἱ λεπτομέρειαι. Τοῦτο ἀκριβῶς σημαίνει ὅτι ἡ διακήρυξις ἀποτελεῖ καὶ εἶναι ἀναπόσπαστον τμῆμα τοῦ νόμου μὲ τὴ διαφορὰν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἑκάστοτε ἔχει ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα τῆς μεταβολῆς τῆς διακηρύξεως ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις: δηλαδὴ ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει διακηρύξεως κληθῶσιν οἱ συναγωνισταὶ νὰ προσέλθωσι καὶ δὲν προσέλθουν, διότι οἱ ὅροι εἶναι βαρεῖς, ἔχει τότε τὸ δικαίωμα ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς ἀλλαγῆς. Ἡ ἀλλαγὴ ἐπέρχεται πάντοτε πρὸ τῆς δημοπρασίας, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ματαιώνῃ τὴν βάσιν τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐξυπηρετική, τρόπον τινά, τοῦ κυρίου σκοποῦ νὰ χρησιμεύῃ, ὥστε νὰ ἐπιτυγχάνωνται οἱ καλλίτεροι δυνατοὶ ὅροι διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς διακηρύξεως, εἶναι τοὐτέστι ἕν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀλληλένδετον καὶ ἀποτελεῖ ἕν σύνολον μετὰ τοῦ νόμου, ἀσχέτως ἐὰν ἡ μεταβολὴ ἔχει τὸν Α ἢ τὸν Β τύπον, ἐὰν δηλαδὴ μεταβάλλεται ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχήν. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν τὸν νόμον καὶ τὴν διακήρυξιν. Μεταξὺ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ ἀπὸ ἀπόψεως δυναμικότητος. Εἶναι καὶ τὰ δύο τμήματα, τὰ ὁποῖα ἰσχύουσιν ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέλθουν νὰ συναγωνισθοῦν καὶ ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου διὰ τὴν προστασίαν αὐτῶν. Ἂς ἴδωμεν τώρα, τί λέγει ὁ νόμος εἰς τὸ ἄρθρον 2 § 2. Ὁ νόμος εἰς τὸ ἄρθρον 2 λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει) «διὰ τῆς προκηρύξεως τοῦ διαγωνισμοῦ καλοῦνται κλπ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 (ἀναγιγνώσκει) «Αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐμπροθέσμως αἰτήσεις ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κλπ..... Παρακολουθήσατε, Κύριοι Βουλευταί, τοῦτο τὸ σημεῖον, ὅτι ἐν ἄρθρῳ 3 ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, ὅτι ὅσοι θὰ ὑποβάλουν αἰτήσεις, ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν καταβολὴν ἐγγυήσεως, ἡ ὁποία ὁρίζεται διὰ τῆς διακηρύξεως: κατὰ τὴν ὑποβολὴν δὲ τῶν αἰτήσεων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, θὰ συνέλθῃ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων, περὶ τοῦ ποῖαι θὰ γίνωσι δεκταί. Ἐν τῇ διακηρύξει ὁρίζονται σαφέστερον τὰ πράγματα. Λέγεται καὶ τὸ ἑξῆς: (ἀναγιγνώσκει) «Αἱ αἰτήσεις συμμετοχῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν δύνανται νὰ ἐπιδοθῶσιν οἱανδήποτε ἡμέραν, πάντως ὅμως οὐχὶ βραδύτερον τῆς 10 ὥρας π. μ. τῆς ἡμέρας τῆς δημοπρασίας καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδρίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὡς εἴδομεν ὁρίζεται διὰ τὸ ἄρθρον 1ον τῆς διακηρύξεως. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ἄρθρον 2 τῆς διακηρύξεως, ὅπερ ὁρίζει τί θὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπή. Ἐπακολουθεῖ ἔπειτα τὸ ἄρθρον 5 δι’ οὗ καθορίζονται ἀκριβῶς ποῖαι εἶναι αἱ ὑποβληθεῖσαι προτάσεις, καὶ κανονίζει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν θελόντων νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, δηλ. τὸ τί πρέπει νὰ κάμῃ ἕκαστος διαγωνιζόμενος ἵνα γίνῃ δεκτὸς εἰς τὸν συναγωνισμόν. Νὰ καταθέσῃ δηλ. 50 χιλιάδας δραχ. δι’ ἐγγύησιν ἐὰν εἶναι Ἀνώνυμος Ἑταιρία καὶ ἔχῃ κεφάλαιον ὑπὲρ τὰ 25 ἑκατομ. δραχ., ἐὰν δὲν εἶναι Ἀνώνυμος Ἑταιρία 100 χιλ. κλπ. Ἦλθε λοιπόν, ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν αἱ αἰτήσεις κατόπιν δὲ ὑπεβλήθησαν καὶ αἱ προτάσεις ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ οὕτω ἔχομεν τὴν δημοπρασίαν τοῦ πρώτου σταδίου. Κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, τὸ ὁποῖον διαγράφεται διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου, ὅπως καὶ διὰ τῶν ἄρθρων τῆς διακηρύξεως 8, 9 καὶ 10, εἰς τὸ πρῶτον στάδιον ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τὸ σύνολον τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων, ἀλλ’ ὡρισμένα μέρη τῶν προσφορῶν, τὰ ὡρισμένα δὲ ἐκεῖνα εἶναι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶς τις, ὁ ὁποῖος προσέρχεται εἰς τὴν δημοπρασίαν διὰ νὰ γίνῃ δεκτός, ὅπως πλειοδοτήσῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις. Ἐξετάζονται δηλαδὴ τὰ προσόντα τῶν θελόντων νὰ πλειοδοτήσωσι καὶ τὰ προσόντα αὐτά εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸ ἄρθρον 8 καὶ 9 τῆς δημοπρασίας. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κρίνει ἐν ἑκάστῃ ὅταν περατωθῇ ἡ διαδικασία αὐτὴ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ σχηματίσῃ γνώμη περὶ τοῦ προσώπου ἑκάστου τῶν συναγωνιζομένων καταρτίζει τὴν ἔκθεσίν της καὶ ἐκδίδει τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον, κατόπιν τούτου κρίνει ἓν ἑκάστη προσφορᾷ καὶ τὰ σχετικὰ περὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς δυνατότητος τῶν συναγωνιζομένων καὶ ἀποφαίνεται περὶ τῶν γενησομένων δεκτῶν εἰς τὸν συναγωνισμόν, (ἀναγινώσκει)· δύναται δὲ τοὺς πάντας νὰ ἀποκλείσῃ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τερματίζεται τὸ πρῶτον στάδιον τῆς δημοπρασίας. Ἐν τῷ πρώτῳ δηλ. σταδίῳ θὰ ἐξετασθῇ ἡ ἱκανότης πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἱκανότης τοῦ θέλοντος νὰ μετάσχῃ τοῦ συναγωνισμοῦ, καθὼς καὶ πᾶν ἄλλο προσόν, προσόντα τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀπαραίτητα ὁ νόμος, ὅπως λάβῃ τις μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς δημοπρασίας. Ἐν προκειμένῳ, εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν τόσον ἡ Ἐπιτροπὴ ὅσον καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐξέδωκαν μίαν ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας δύο ἐκρίθησαν οἱ δυνάμενοι νὰ συναγωνισθῶσι, ἀφ’ ἑνὸς ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ Ἑταιρεία Πριζάνη– Καψαμπέλη. Οἱ ἄλλοι ἀπεκλείσθησαν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐξητάσθη, διότι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ καὶ ἄλλοτε γενομένου ἐλέγχου, δὲν πρόκειται ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἀπεκλείσθησαν ὅσοι ἀπεκλείσθησαν, ὅπως δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἠδύναντο καὶ ἂν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ ἀναλάβωσι. Τὸ ζήτημα εἶναι, δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κρίνοντος τελεσιδίκως, ὅτι δύο προεκρίθησαν ὡς δυνάμενοι νὰ διαγωνισθῶσι, διότι τῶν δύο αὐτῶν Ἑταιρειῶν ἐκρίθησαν ἱκανὰ τὰ προσόντα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἡ ἱκανότης δηλ. καὶ ἡ φερεγγυότητος. Αἱ δύο αὗται Ἑταιρεῖαι οὕτω ἀποτελοῦσι τοὺς παράγοντας, οἱ ὁποῖοι θὰ δικαιοῦνται νὰ πλειοδοτήσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, σύμφωνα μὲ τὴν διαδικασίαν τῆς προκηρύξεως τῆς δημοπρασίας καὶ μὲ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον. Ἀπεφασίσθη, κατόπιν τούτου, ὅπως μόνον αἱ δύο αὗται Ἑταιρεῖαι γίνωσι δεκταὶ καὶ νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὴν ἐνεργηθησομένην δημοπρασίαν, λόγῳ τῆς δυνατότητος αὐτῶν.

§4ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς.

§5Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, διότι ἔχει σημασίαν τοῦτο, διότι ρητῶς ὁ νόμος λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κρῖνον ἐκ τῶν ἐν ἑκάστῃ προσφορᾷ σχετικῶς περὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἱκανότητος τῶν συναγωνιζομένων ἀποφαίνεται περὶ τῶν γενησομένων δεκτῶν εἰς τὸν συναγωνισμὸν δυνάμενον καὶ πάντας ν’ ἀποκλείσῃ». Καὶ πολὺ φυσικά, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῶσιν φραγμοὶ εἰς τὴν ἐξουσίαν τὴν κυριαρχικὴν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν ἀπορρέουσαν ἐκ τοῦ νόμου πάντοτε καὶ τῆς διακηρύξεως ὥστε νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δεχθῇ τὸν Α ἢ Β ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἦτο φερέγγυος, οὔτε καὶ ἂν ἔκρινεν ὅλους ἀπορριπτέους, ὁπότε δὲν θὰ ἐγένετο οὐδεμία συζήτησις. Ἀπολύτως ἐκρίθησαν καὶ ἀπεριορίστως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς δυνατότητος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ἱκανότητος. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τῆς διακηρύξεως ἐπηκολούθησεν ἡ λοιπὴ διαδικασία τῆς δημοπρασίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 9, ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καλεῖ τοὺς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου γενομένους δεκτούς. (Ἀναγινώσκει) Σημειώσατε ὅτι περὶ τῶν προσόντων τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν συγκρότησιν καὶ διὰ τὰ δικαιώματά της, ἡ γενομένη διακήρυξις εἰς πλεῖστα ὅσα ἄρθρα καθορίζει τὸν τρόπον καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς δικαιοδοσίας της. Διὰ τοῦ 1 ἄρθρου τῆς διακηρύξεως, λέγει ὅτι αὕτη ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς δεῖνα καὶ δεῖνα. Τοῦτο καὶ ἐγένετο ἐν προκειμένῳ. Ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθεν ἀκριβῶς τὴν 5ην τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου 1927, ἵνα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀσκήσῃ τὰ δικαιώματα αὐτῆς τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἐκ τοῦ νόμου. Ἐξήτασε, λοιπόν, τὰς προτάσεις ἀμφοτέρων τῶν γενομένων δεκτῶν ὡς πλειοδοτῶν καὶ ἀπεφάνθη ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκείνων ὡς ἑξῆς: Πρῶτον ἤνοιξε τοὺς φακέλλους, κατέγραψεν ἐν πρακτικῷ τὰς προτάσεις ἑνὸς ἑκάστου καὶ τελευταίως ἀπεφάνθη ὡς ἑξῆς. Σημειώσατε καὶ τοῦτο ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνεδρίαζε δημοσίᾳ καὶ ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν κατὰ τρόπον καὶ τύπον τελείως διαδικαστικόν, διότι ὅταν ἐπῆρε τοὺς φακέλλους τοὺς παρέλαβε εἰς ὡρισμένην ὥραν, ἐν συνεδρίᾳ ὁλοκλήρῳ, τοὺς ἀπεσφράγισεν ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν ἐνδιαφερομένων τοὺς ἀπεμάκρυνε, ἔκρινεν ἐπὶ τῶν προτάσεων καὶ κατόπιν ἐπανῆλθε πάλιν δημοσίᾳ καὶ ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν της, ἡ ὁποία λέγει τὸ ἑξῆς—Εἶναι ἀπὸ τὸ ἐπίσημον πρακτικόν, τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς: —λοιπόν, λέγει ἡ ἐπιτροπή· (ἀναγινώσκει) «ἀποκατασταθείσης τῆς συνεδριάσεως, δημοσίᾳ ἀνεκοίνωσεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὸν ἀποκλεισμὸν ἀμφοτέρων τῶν συναγωνισθέντων ὡς μὴ συμμορφωθέντων πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ νόμου». Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐξεδόθη ἐν ὁμοφωνίᾳ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§6Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῶν προσφορῶν;

§7Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐπὶ τῶν προσφορῶν ἐγένετο ὁ συναγωνισμός. Ἡ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ἀπέρριψεν ἀπολύτως τὰς προτάσεις ἀμφοτέρων τῶν συναγωνιζομένων, διότι δὲν τὰς εὗρε συμφώνους, οὐδὲ πρὸς τὸν νόμον οὐδὲ πρὸς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως. Καὶ κρίνουσα πλέον τὰς προτάσεις καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως προσφερομένων τιμῶν ἐτερμάτισε τὸ ἔργον της διὰ τῆς ἐκδοθείσης ἀπορριπτικῆς ἀποφάσεώς της.

§8ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶχε τοιοῦτον δικαίωμα ἡ ἐπιτροπή;

§9Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπόλυτον, διότι εἰς τὴν διακήρυξιν ἔχομεν τὸ ἑξῆς. «Ἄρθρον 12ον. Ἀρχομένης τῆς συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς προβαίνει εἰς τὴν ἀποσφράγισιν τῶν φακέλλων κλπ..., ἀποκαθισταμένης τῆς συνεδριάσεως δημοσίως ὁ Πρόεδρος ἀνακοινοῖ τοὺς τυχὸν ἀποκλεισμένους τοῦ συναγωνισμοῦ», τοῦτο καὶ ἐγένετο.

§10ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Μήπως ἀναφέρεται εἰς τὸ πρῶτον στάδιον;

§11Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι, ἀναφέρεται ῥητῶς εἰς τὸ δεύτερον στάδιον. Ἡ ἐπιτροπή, λοιπόν, ἀπέκλεισε τοὺς συναγωνιζομένους ἅπαντας καὶ δι’ ἐγγράφου τοῦ Προέδρου αὐτῆς ὑπέβαλε τὸ σχετικὸν ἔγγραφον εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Λαμβάνω τὴν τιμὴν κλπ.».

§12Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. — Ποῦ λέγεται, ὅτι ἀπέρριψε τὰς προτάσεις καὶ τῶν δύο συναγωνιζομένων;

§13Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 5 Δεκεμβρίου π. ἔ. ἀπερρίφθησαν.

§14Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ποῦ τὸ λέγει αὐτό;

§15Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 5 Δεκεμβρίου διὰ τοῦ ὁποίου ἀπερρίφθησαν ὁριστικῶς. «Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει ὁμοφώνως τὴν ἀπόρριψιν τῶν προτάσεων». Αὐτὸ λέγουν τὰ ἔγγραφα. Ποιοῦμαι, Κύριοι, τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν εἶπον πρὸς τὴν βουλὴν τι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀποδεικνύηται ἀπολύτως ἐκ σχετικῶν ἐγγράφων. Καὶ διὰ τοῦτο δέχομαι κάθε ἐρώτησιν σχετικὴν πρὸς τὰ ἔγγραφα ἅτινα προσεκόμισα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν)....

§17Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγώ, κ. ὑπουργέ, δὲν σᾶς διέκοψα ποτέ. Ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς ἐπέστρεψε τὰ ἔγγραφα, ὁλόκληρον τὸν φάκελλον εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἵνα παραδώσῃ ἐξ αὐτοῦ ὅ,τι ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαδικασία. Δὲν εἶχε κανένα ἄλλον λόγον παρὰ νὰ ἐπιστρέψῃ διὰ τὰ περαιτέρω τὸν φάκελλον εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Διαγράφεται δὲ ῥητῶς ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔδει ν’ ἀκολουθήσῃ, θὰ εἴπω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ποία διαδικασία ἔπρεπε ν’ ἀκολουθηθῇ μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πρακτικοῦ ἐκείνου. Ὁ ἁρμόδιος ὅμως Ὑπουργός, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 73753 ἐγγράφου του, ἐπέστρεψε τὸν φάκελλον ἐκ νέου εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασίν της, μελετῶσα ἐκ νέου τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων αἰτήσεις καὶ τὰ λοιπὰ σχετικά. Ἡ Ἐπιτροπή, λαβοῦσα διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς τὸν φάκελλον ἐκ νέου, ἐκλήθη ἐκ νέου εἰς συνεδρίασιν.

§18Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ.) Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν παράκλησιν; Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ διαβάσετε τὸ τέλος τοῦ πρακτικοῦ τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ δεύτερον νὰ μᾶς διαβάσετε τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς διακηρύξεως, νὰ μᾶς εἴπετε, τί κάμνει ἡ ἐπιτροπή, ὅταν ἀπορρίπτει τὰς προτάσεις τῶν συναγωνιζομένων;

§19Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ πρακτικὸν ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Οἰκονόμου τὸ ὁποῖον ἰδοὺ τί λέγει. (ἀναγινώσκει) «ἀποκαθισταμένης τῆς συνεδριάσεως κλπ. Διατί ἔπραξε τοῦτο, δὲν γνωρίζω.

§20Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Ἐγὼ σᾶς λέγω τὸ διατί. Διότι εἴπετε, ὅτι ὑπέβαλλε τοὺς φακέλλους εἰς ἐμέ, διὰ νὰ τοὺς παραδώσω ἐγώ. Ἐνῷ ὤφειλεν αὕτη, ἀφοῦ ἀπέρριψε τὰς προτάσεις νὰ παραδώσῃ αὐτὴ τούτους εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§21ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἐγὼ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς «Κρίνῃ ἀμφοτέρας ἀπορριπτέας καὶ διαβιβάζει τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας».

§22Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέδωσε μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν διεβίβασε εἰς τὸν Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἰσηγηθῇ ταύτην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο πρῶτον μὲν κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ νὰ κρίνῃ τοὺς ἱκανοὺς οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς. Δηλαδὴ οἰκονομικῶς ἀπὸ ἀπόψεως φερεγγυότητος καὶ τεχνικῶς ἀπὸ ἀπόψεως μέσων ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἐτερματίσθη κατὰ συνέπειαν ἡ συζήτησις κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον. Ὑπεβλήθησαν οἱ ὅροι τοῦ δανείου καὶ αἱ τιμαὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἐξετάσῃ ταύτας ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 12 κατὰ τὰ μέρει τῶν τιμῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων τοῦ δανείου. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Δηλαδὴ διὰ τῆς διακηρύξεως ἡ ἐπιτροπὴ διαγράφει ὁλόκληρον τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον ἦτο νὰ πάρῃ τοὺς φακέλλους νὰ τοὺς ἐξετάσῃ νὰ ἰδῇ ποῖος ἐξ αὐτῶν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον μὲ τὴν διακήρυξιν, καὶ νὰ ἀποκλείσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς αὐτούς.

§23Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Διατί ἡ ἐπιτροπὴ ἀφοῦ ἀπέκλεισε τοὺς μὴ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὴν διακήρυξιν δὲν παρέδωκε εἰς αὐτοὺς τὰ ἔγγραφά των;

§24Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ σᾶς τὸ εἴπω καὶ αὐτὸ ἀμέσως. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἔχομεν λοιπὸν τὸ δεδομένον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ, τήν ὁποίαν εἶχεν, ἐξέδωκε ἀμέσως ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἀπόφασις αὐτὴ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀπορριπτικὴ δι’ ἀμφοτέρους. Τὰ ἔγγραφα, ἡ ἐπιτροπὴ τὰ παρέδωκεν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Τώρα δύο λόγοι δικαιολογοῦν τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε ἐκεῖ ὅπου ὑπεβλήθησαν, δηλαδὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀποδοθοῦν ταῦτα, ἢ διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς ἐπιτροπῆς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ τὴν εἰσαγάγῃ πρῶτον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἔπειτα νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ ὑποβληθέντα ἔγγραφα. Εἴτε δεχθῶμεν τὴν πρώτην ἄποψιν εἴτε τὴν ἄλλην, τὰ ἔγγραφα ἐπεστράφησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος κ. Ὑπουργὸς τὰ ἐπέστρεψεν πάλιν εἰς τήν ἐπιτροπήν.

§25Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Τὰ ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἵνα τὰ ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μόνον ἁρμόδιον νὰ ἀποφανθῇ τελικῶς.

§26Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἴπατε νέον τι; Εἴπατε ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἐγώ.

§27Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Δηλαδὴ ἡ ἀπόρριψις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὁριστική. Εἶναι ὑπὸ ὅρους. Θὰ ἦτο ὁριστικὴ ἐὰν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἤθελε συμφωνήσῃ μὲ τὴν Ἐπιτροπήν.

§28Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Καὶ πάλιν δὲν εἴπατε τίποτε νέον. Ἐγὼ ἔχω τὰ ἑξῆς δεδομένα ἐκ τῶν ἐγγράφων. Ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέστειλε τὰ ἔγγραφα πάλιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διότι εἶχε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω. Τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, εὐθὺς ὡς ἀντελήφθη, ὅτι οἱ πλειοδόται δὲν ἐπλήρουν τοὺς ὅρους τοὺς ὁριζομένους ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς διακηρύξεως, δὲν ἐξήτασε τίποτε ἄλλο, ἀλλ’ ἀπέστειλλε πάραυτα ὀπίσω εἰς τόν Ὑπουργὸν τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ τὰ παραδώσῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τὰ ἐπέστρεψεν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 73.703 ἐγγράφου ἐκ νέου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐζήτει ἀπὸ αὐτὴν νὰ ἐπιληφθῇ ἐκ νέου τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος, καὶ νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της.

§29Κ. ΜΗΤΑΚΟΣ. Μήπως ἡ ἐκ νέου παραπομπὴ τοῦ φακέλλου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶχε τὴν ἔννοιαν διαφωνίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας φρονοῦντος, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ χορηγήσῃ τὸ ἔργον εἰς μίαν τῶν Ἑταιρειῶν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο κατὰ τὴν κρίσιν νά ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς προκηρύξεως;

§30Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι...

§31Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀπορρίψασα τὴν προσφορὰν καὶ τῶν δύο, καθὼς σεῖς ἀνεγνώσατε, ταυτοχρόνως ἔπρεπε νὰ τοὺς δώσῃ τὰ χαρτιὰ εἰς τὰ χέρια καὶ τοὺς φακέλλους.

§32Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι Ἔχετε ὑπομονήν. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Λοιπόν, ἐπεστράφησαν ὅπως σᾶς εἶπον εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς. Πράγματι ἐκλήθησαν κατ’ ἐπανάληψιν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς συνεδρίασιν, ἀλλ’ ὁ κ. Δροσόπουλος, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ οἰκονομικός, εἶπε τὰ ἑξῆς: ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει καμμίαν ἐπιτροπὴν πλέον ὑφισταμένην καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τοιαύτην συνεδρίασιν. Ἡμεῖς προσέθεσε τὴν δικαιοδοσίαν μας τὴν ἐξηντλήσαμεν. Ἀπεφάνθημεν, ὅτι θεωροῦμεν ἀπορριπτέους ἀμφοτέρους τοὺς προκριθέντας καὶ συνεπῶς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεχίσωμεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας παρεκάλεσε τότε δι’ ἐγγράφου του, ὑπ’ ἀριθ. 1168 τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὸν κ. Δροσόπουλον νὰ λάβῃ μέρος. Τὸ ἔγγραφον λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ διατάξητε τὸν διευθυντὴν κλπ. Καὶ ὁ κ. Δροσόπουλος προσῆλθεν τότε, ὅπως καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κατόπιν δηλ. διαταγῆς. Καὶ πόθεν ἐξάγεται τοῦτο; Ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνῆλθεν κατὰ τοιοῦτον ἐξαναγκαστικὸν τρόπον εἰς συνεδρίασιν.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δηλαδὴ ἐκηρύχθη ἀναρμοδία ἡ Ἐπιτροπή.

§34Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι ἀναρμοδία. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅπως εἶχεν ὑποχρέωσιν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς καὶ τὴν ἄσκησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχε ἐκ τοῦ νόμου νὰ κρίνῃ ἅπαξ, ἐξέδωκεν μίαν ἀπόφασιν. Δύο τινὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή, ἢ νὰ εὑρεθῇ μία νέα ἐξουσία ἀπορρέουσα ὅμως ἐκ τοῦ νόμου, ἡ ὁποία νὰ τῆς παρέχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ξαναεπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐξέδωσε, ἢ νὰ κάμῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔκαμε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἐμμένουσα ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας ἐμμένει εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον ἐξέδωσε, δηλαδὴ τῆς 5 Νοεμβρίου, τὴν ἀπορριπτικὴν δι’ ἀμφοτέρους.

§35Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ὁ νόμος τί λέγει;

§36Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἡ δημοπρασία διενεργηθήσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἄρθρων τοῦ Νόμου τῶν σχετικῶν καὶ τῆς διακηρύξεως, τὴν ὁποίαν διακήρυξιν καταρτίζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Δηλαδὴ τὴν καταρτίζει τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὴν ἐγκρίνει ὁ κ. Ὑπουργός. Κατὰ συνέπειαν μεταξὺ τῆς διακηρύξεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ νόμου ἀφ’ ἑτέρου, οὐδεμία ὑπάρχει διαφορά. Εἶναι ἀκριβῶς ἓν ἐν γένει σύνολον τυπικόν, τὸ ὁποῖον πρέπει διαρκῶς νὰ ρυθμίζῃ ὅλας τὰς φάσεις καὶ τὴν διαδικασίαν τῆς λεγομένης δημοπρασίας.

§37Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Ὁ νόμος δὲν ὁμιλεῖ περὶ διαχειρίσεως οὔτε περὶ ἐπιτροπῆς.

§38Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Ὑπουργὲ θὰ τὸν διαβάζω. Λοιπὸν (ἀναγινώσκει) «Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος...»

§39Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖ πρὶ προκηρύξεως.

§40Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τώρα, ἂν δὲν διαβάζω ἑλληνικά, τότε διαφέρει τὸ πρᾶγμα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω Κύριε Πρόεδρε νὰ μὴ μὲ διακόπτουν ἀσκόπως.

§41Κ. ΜΗΤΑΚΟΣ. Δι’ ἀγορεύσεων τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ. Ἠμπορεῖτε νὰ δεχθῆτε μίαν ψύχραιμον διακοπήν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ δι’ ἀγορεύσεων τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπίμενον πολλοὶ συνάδελφοι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀνίκανος νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Ἐπομένως αἱ διακοπαί, θὰ λύσουν τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ πείσητε, διότι δὲν ἔχω ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ἀφομοιώσεως ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ νὰ ἀντιληφθῶ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Εἶνε συνεπῶς ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ δεχθῆτε τὰς διακοπάς, ἐφ’ ὅσον εἶσθε πεπεισμένος περὶ τῆς ἐπιστημονικότητος καὶ τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἀναπτύξητε. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε διακοπὰς ἐπιστημονικάς.

§42Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὅταν μοῦ ζητεῖτε νὰ σᾶς λύσω μίαν ἀπορίαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, θ’ ἀπαντῶ. Ὅταν ὅμως διακόπτετε ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀπαντήσω.

§43Κ. ΜΗΤΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν. Θέλω νὰ ἔχω τὴν γνώμην σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ἡ Ἐπιτροπή, μετὰ τὴν ἐκ νέου παραπομπὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὴν ἐντολήν, ὅπως συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς, εἴπατε, ὅτι διέκοψε τὴν πρώτην φορὰν τὰς ἐργασίας της καὶ ἐπανῆλθεν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει, περὶ ἀπορρίψεως ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων. Προέβη ἡ Ἐπιτροπή, κατὰ τὴν γνώμην σας, εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην, διότι ἐνόμισεν ὅτι τὸ ἔργον της ἐτελείωσε καὶ ὅτι δὲν εἶχε πλέον τί νὰ συνεχίσῃ, διότι δὲν ἔβλεπε συνέχισιν εἰς τὴν ἐργασίαν ἢ διότι, ὅπως προείπετε, διότι ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ὑφίσταται πλέον ὡς Ἐπιτροπὴ καὶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπεφάνθη ἅπαξ ἐπὶ τῆς προτάσεως, δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀπαντήσῃ πάλιν;

§44Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μὰ σᾶς εἶπαν προηγουμένως καὶ ὅτι αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπε καὶ ὁ κ. Δροσόπουλος. Ἐθεώρησεν ὅτι δὲν ὑφίσταται πλέον ἡ Ἐπιτροπή. Λοιπόν, διὰ νὰ τερματίζεται ἡ ὑπόθεσις αὐτή, συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ τὰς προτάσεις, τὰς ἐξήτασε καὶ τὰς ἀπέρριψεν. Ἐξέδωκε μίαν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων διεβίβασεν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ὅμως τὰ ἐπέστρεψε πάλιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, μὲ τὴν διαταγὴν νὰ συνέλθῃ ἐκ νέου αὕτη καὶ νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της. Κατ’ ἀνάγκην ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθεν ἐκ νέου εἰς δευτέραν συνεδρίασιν καὶ ἐξέδωκε νέαν ἀπόφασιν, δευτέραν, διὰ τῆς ὁποίας ἐμμένει εἰς τὴν προτέραν ἀπορριπτικὴν της ἀπόφασιν. Καὶ ἐρωτᾶται τώρα· διατὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπέστρεψε τὰ ἔγγραφα ὀπίσω εἰς τὴν Ἐπιτροπήν; Ἐδῶ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον περιέπλεξε τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Τὸν ἐπέστρεψε τὸν φάκελλον πάλιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὁ Ὑπουργὸς διότι διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νέαι προτάσεις, νέοι ὅροι. Ἦτο νόμιμον τοῦτο; Ἂς ἐξετάσωμεν τὶ λέγει ὁ νόμος. Τὶ λέγει ἡ διακήρυξις. Τὸ ἄρθρ. 3 τοῦ Νόμου λέγει τὰ ἑξῆς: «Αἱ ἐμπροθέσμως ὑποβληθησόμεναι αἰτήσεις ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον». Τί λέγει ἡ διακήρυξις περὶ τοῦ δευτέρου σταδίου; Λέγει, ὅ,τι ἐν ἄρθρῳ 3ῳ λέγει καὶ ὁ νόμος. Ἀλλ’ ἦτο νόμιμον ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῶν νέων προτάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ὥριζε καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ διακήρυξις, μετὰ τὴν γενομένην ἤδη δημοπρασίαν; Ὄχι. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ συμμορφωθῇ καὶ συνεμορφώθη πρὸς τοὺς ὅρους τῆς γενομένης δημοπρασίας καὶ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς αὐτὴν ἐμπροθέσμων προτάσεων. Δὲν εἶχε καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσῃ τὰς κατόπιν καὶ πέραν τῆς προθεσμίας ὑποβληθείσας προτάσεις, διότι αἱ προτάσεις αὗται ἦσαν νέαι προτάσεις καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί. Ἐθεωροῦντο ὡς μηδέποτε ὑποβληθεῖσαι. Καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει ἐπ’ αὐτοῦ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. (ἀναγινώσκει) «Εἰς τοὺς αἰτοῦντας ἀπήντησα ὅτι οὔτε ὡς ἀστειότης δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντικατάστασις ἀναλύσεως τιμῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ προσφορὰ μετὰ τὴν δημοπρασίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή». Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἔκρινε ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐπὶ τῶν αἰτήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ. Ὅλη, λοιπόν, ἡ ἀνωμαλία ἐδημιουργήθη, διότι μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῶν προτάσεων Μακρῆ καὶ Πρεζάνη, ὁ Μακρῆς ὑπέβαλε νέαν προσφορὰν καὶ ἰσχυρίσθη διὰ τῆς νέας προσφορᾶς, ὅτι συμμορφοῦται μὲ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου. Κατὰ συνέπειαν τὸ ζήτημα ἤρχετο μὲ τὰς νέας προσφορὰς εἰς νέαν ἐξέτασιν ἔκνομον καὶ ἐπιλήψιμον.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρὰ τὸν νόμον;

§46Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, διότι ὁ μὲν νόμος ἀποφαίνεται περὶ τῶν ἐμπροθέσμων, ἡ δὲ διακήρυξις ἀπαγορεύει πᾶσαν ἐξέτασιν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς δημοπρασίας, αἱ προσφοραὶ δὲ τοῦ Μακρῆ ἐγένοντο μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς δημοπρασίας. Κατὰ συνέπειαν τὶ ἔχομεν ἐν προκειμένῳ; Νέαν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔναρξιν πλέον νέας ἐξετάσεως ἐπὶ νέων προτάσεων. Αὐτὴ ἦτο ἡ γενικὴ γραμμή, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη. Ἐπ’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὰ διάφορα πραγματικὰ γεγονότα, ἐὰν δηλ. καθ’ ἑκάστην ἔπρεπε νὰ ὑποβάλλωνται νέαι προτάσεις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας; Βεβαίως ὄχι. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, εὐθὺς ὡς ὑπεβλήθη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν, νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι ἐτερματίζετο τότε ἡ ὁριστικὴ κρίσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων. Καὶ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ τερματισθεῖσα, ἐφόσον ἡ ἀπόρριψις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐστηρίζετο ἐπὶ λόγων νομικῶν, δηλαδὴ ὅτι δὲν ἐξεπλήρουν αἱ ὑποβληθεῖσαι προτάσεις τοὺς ὅρους τοῦ νόμου. Ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπετρέπετο νὰ δεχθῇ νέας προσφορὰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐπὶ τῶν νέων προσφορῶν νὰ ἀρχίσῃ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ φάμπρικα, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη. Ἀντί, λοιπόν, ν’ ἀπορριφθῶσι τελικῶς αἱ προτάσεις, εἰσήχθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ τὰς ὑποβληθείσας νέας τιμάς. Θὰ ἴδωμεν τώρα τὰ περὶ τῶν τιμῶν. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει του, ὁ κ. Εἰσηγητὴς τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, λέγει ὅτι· (ἀναγινώσκει) «Ἀρξαμένης τῆς συνεδριάσεως ἀνεκοίνωσα τῇ Ἐπιτροπῇ πάντα τὰ διαβιβασθέντα ἔγγραφα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κλπ. καθὼς καὶ τὰς σκέψεις τοῦ Ὑπουργοῦ, δι’ ὧν ἠθέλησεν οὗτος νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι κακῶς ἀπεφάνθη καὶ κακῶς ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν της μὴ θελήσασα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συνέχισιν τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Προσέξατε παρακαλῶ, Κύριοι, εἰς μίαν λεπτομέρειαν, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιωδεστάτη, διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος· (ἀναγινώσκει). «Ὁ Κύριος Δροσόπουλος ἐδήλωσεν ὅτι λαμβάνει μέρος, διαταχθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς συνεδρίασιν, ἀνυπάρκτου πλέον Ἐπιτροπῆς. Τὸ αὐτὸ ἐπανέλαβον καὶ τὰ λοιπὰ μέλη διαταχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Δηλαδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθεν ἐκ νέου, ἵνα κρίνῃ τὰς προτάσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν πλέον καὶ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους κατόπιν τῆς διαταγῆς ἡ ὁποία ἐστάλη, ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἐγένοντο δεκταί, μετὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν δημοπρασίαν, διάφοροι προτάσεις βελτιώνουσαι τὴν θέσιν τῶν συναγωνιζομένων. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται αἱ προτάσεις αὗται, αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐκπροθέσμως, ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ν’ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως, τόσον ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὅσον καὶ ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ; Τὴν ἀπάντησιν μᾶς δίδει, ἀφ’ ἑνὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ κ. Οἰκονόμου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ ἁρμόδιος εἰσηγητὴς καὶ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν τῇ ἐκθέσει του ἀναφέρει ὅτι (ἀναγινώσκει). «Πᾶσα προσφορὰ μετὰ τὴν δημοπρασίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπολύτως δεκτή». Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καθ’ ὃν χρόνον συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦ ἀποκλεισμοῦ ἑνὸς τῶν συναγωνιστῶν αὐτῶν ἐν τῷ πρώτῳ σταδίῳ ἐδήλωσεν τὰ ἑξῆς: Τὰ παραλαμβάνω ἐκ τοῦ ἐστενογραφημένου λόγου του. (ἀναγινώσκει). «Ὅπως μᾶς εἶπον προηγουμένως, μολονότι ὁ Ραλλίδης ἦτο νομίμως ἀποκεκλεισμένος τοῦ περαιτέρω συναγωνισμοῦ χωρὶς ν’ ἀκυρώσῃ τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐστηρίζετο εἰς τὸν νόμον καὶ ἦτο ἰσχυρά, χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ τὴν ἀκυρώσω καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ τὴν ἀκυρώσῃ οὔτε καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδώσῃ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι ὑπέρτεραι τῶν νόμων». Δηλαδὴ τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν δήλωσίν του αὐτὴν, γενομένην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καθ’ ὃν χρόνον συνεζητεῖτο ἀκριβῶς τὸ ἴδιον ζήτημα; Ὅτι ὁ Ραλλίδης ἀπεκλείσθη, λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπέβαλε τὰς προτάσεις του ἐκπροθέσμως καὶ ἑπομένως δὲν εἶχεν οὐδένα δικαίωμα οὔτε τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπικρίνῃ οὔτε ἡμᾶς, διότι δὲν ἠδύνατο οὔτε αὐτὸς οὔτε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ἂς ἴδωμεν τώρα τί ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν γενομένων προτάσεων κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παντοῦ ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν εἶναι τοῦτο: ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ μέχρι σήμερον δὲν ἔπαυσαν νὰ ὑποβάλλωνται καθ’ ἑκάστην νέαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι, ὄχι μόνον ἀνατρέπουσι τὰς πρώτας, ἀλλὰ τείνουν καὶ νὰ τροποποιῶσιν κατὰ διαφόρους τρόπους τὰ παρουσιαζόμενα ζητήματα. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι ἂν ἐτερματίζετο ἡ συζήτησις, ὅτε ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἐτερμάτισε διὰ τῆς ἀποφάσεώς της δὲν θὰ ἐγεννᾶτο κανὲν ζήτημα, διότι ὅλαι αὗται αἱ προτάσεις δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἔννοιαν. Αὐτὸ ὅμως νὰ γίνῃ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε καὶ ὁ νόμος, οἱ νόμοι ἢ ἡ συνήθεια, ἡ μέχρι τοῦδε ἐπικρατοῦσα προκειμένου περὶ Δημοπρασιῶν, ἐγένετο τὸ ἐναντίον, εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἵνα ἐφαρμόσῃ τὰς νέας τιμάς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, προκειμένου περὶ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, νὰ ἐκφράσω τὸν δίκαιον ἔπαινον, ὁ ὁποῖος ὀφείλεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ποικιλοτρόπως πολλάκις δοκιμασθέντες καὶ πιεσθέντες ἐπέδειξαν τοιαύτην ἀντοχήν, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἐπροστάτευσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ καταστῶσιν ἄξιοι τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν καὶ τῆς δημοσίας γνώμης. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, καὶ καθ’ ὃν χρόνον συνεζητεῖτο ἐπὶ ἄλλης ἐποχῆς ἄλλη σύμβασις τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰσηγηθῆ ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Ταβουλάρης εἰς τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν ἔγκρισιν, εἶχε τὸ θάρρος, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὴν ἀπορρίψῃ, καίτοι διέτρεχε κίνδυνον αὐτὴ αὕτη ἡ θέσις τῶν μελῶν του. Ἔχομεν λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαταγῶν αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν τῶν ἐπιτακτικῶν διαταγῶν, σύγκλησιν καὶ τοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς καθορισμὸν τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία τιμὴ ἐπρόκειτο νὰ καθορισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων διατυπώσεων, διὰ νὰ εὑρεθῇ ποία τιμὴ ἦτο ἡ μεγαλυτέρα. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσφορῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς δημοπρασίας. Ἡ προσφορά, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ, ἦτο ἀνωτέρα τῆς προσφορᾶς τοῦ Πρεζάνη κατὰ 26.90%. Ἐγεννήθη ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον, καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ ἔχει μεγάλην σημασίαν καὶ διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀναφορῶν πλέον ἐκεῖ. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἰσχυρίσθη ὁ Οἶκος Μακρῆ ὅτι κατὰ λάθος ἡ προσφορά του ἀνέφερεν ἀνωτέραν τιμὴν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ, δηλ. ὑπάρχει ἓν λάθος, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἐχαρακτηρίσθη καὶ προφανές, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνεβίβαζε τὴν δαπάνην καὶ συνεπῶς τὴν διαφοράν. Τὸ λάθος τοῦτο τῆς προσφορᾶς Μακρῆ τῶν 26.90% ἀποδέχεται καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως κ. Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι, ἀφαιρουμένου τοῦ λάθους τούτου κατέρχεται ἡ διαφορὰ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 15%. Κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων ἐπὶ τοῦ λάθους τούτου. Σημειώσατε ὅτι τὸ λάθος τοῦτο ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅτι ἀντὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν ἓν ὡρομίσθιον, ἐσημειώθησαν 8. Δὲν πρόκειται περὶ λάθους, Κύριοι, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι τὸ πρᾶγμα ἐγένετο κανονικώτατα. Ἐγένετο προβεβουλευμένως τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ τιμὴ ἐκείνη. Ἐγὼ νὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὰ ἑξῆς πραγματικὰ περιστατικά. Πρῶτον τοὺς καταλόγους αὐτοὺς (ἐπιδεικνύει τὸν κατάλογον τῶν τιμῶν, τὰς ἐτύπωσεν ὁ Οἶκος Μακρῆ. Δεύτερον, σημειοῦται τὸ 8, ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς λάθους 8, ἀντὶ νὰ εἶναι 1 ἔπρεπε καὶ ἐδῶ κάτω (ἐπιδεικνύει τὸ πίνακα) νὰ εἶναι μεταβεβλημένον καὶ νὰ λέγῃ ὡρομίσθια. Ἐὰν δηλ. ἐδεχόμεθα, ὅτι ἦτο τὸ 8 καλῶς ἔπρεπε νὰ λέγῃ τὸ ἀπὸ κάτω ὡρομίσθια, τὸ πρᾶγμα ἔχει ὑψίστην σημασίαν, ἔπρεπε δηλ. νὰ γίνῃ καὶ τὸ δεύτερον λάθος. Μὲ τὸ 8 ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ ὡρομίσθιον, ἀλλ’ ἔχει 8 καὶ λέγει ἡμερομίσθιον. Δηλ. πολλαπλασιάζεται ἐπὶ 8 ἡ τιμὴ τῆς μονάδος. Ἀλλά, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἑνὸς λάθους; Δηλ. τὸ 8 νὰ γίνῃ 1 καὶ τὸ ὡρομίσθιον νὰ γίνῃ ἡμερομίσθιον; Δὲν εἶναι μόνον αὐτό, διότι προέκυψε καὶ ἀποτέλεσμα ἐκ τούτου. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν, εἰς τὸν λογαριασμὸν ἔπρεπε νὰ τὰ ἀντιληφθοῦν, ὄχι μόνον οἱ μηχανικοί, ἀλλὰ καὶ ὁ πρῶτος τυχών. Ὁ ἔχων ὀλίγας στοιχειώδεις γνώσεις καὶ γνωρίζων ἀνάγνωσιν καὶ γραφὴν θὰ ἔβλεπεν ἀμέσως, ὅτι ἐδῶ βγαίνουν πολλά. Δὲν πρόκειται, λοιπὸν περὶ λάθους. Ἀλλὰ ποῖος ἄλλος λόγος μὲ πείθει ὅτι δὲν πρόκειται περὶ λάθους. Ὅπως θὰ ἴδωμεν κατωτέρω, τὰς προτάσεις αὐτὰς ὁ Μακρῆς δὲν τὰς ὑπέβαλε τὸ πρῶτον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Τὰς εἶχεν ὑποβάλει καὶ ἐπὶ Ταβουλάρη–Τανταλίδη καὶ μὲ τὸ ἴδιον λάθος. Καὶ ὅταν συνεζητήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸ τοῦ νόμου καὶ ὑπεβλήθησαν ὡς σύμβασις αἱ προτάσεις Μακρῆ δυστυχῶς ἦτο καὶ πάλιν τὸ λάθος. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῆς δημοπρασίας ἀφοῦ ἀπεκλείσθη ὁ Πρεζάνης, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀδελφὸν Διευθυντὴν τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης, ἀποκλειστικοῦ ὀργάνου τοῦ Μακρῆ δὲν γνωρίζω τὰ αἴτια, δὲν ἀναφέρω τὰς φήμας περιορίζομαι μόνον εἰς ὅτι εἶναι ἀκριβὲς ἐκ τῶν πραγμάτων, τοῦ εἶπον, ὅτι «ἔχασες τὴ δουλειά, διατὶ θέλεις νὰ βλάψῃ καὶ ἡμᾶς». Ὁ Πρεζάνης τότε ἐδέχθη καὶ ὑπέβαλε νέας προτάσεις διὰ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰς πρώτας!!! Εἰς τὰς προτάσεις αὐτὰς εὑρίσκετο τὸ αὐτὸ λάθος. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν: Ἐπιτρέπεται νὰ δεχθῶμεν ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς λάθους, τὸ ὁποῖον ἀνέτρεπεν ὅλους τοὺς ὑπολογισμούς; Κύριοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μόνον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, τοῦ φερομένου ὡς λάθους τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι «τὴν δευτέραν ἀνάλυσιν τιμῶν τῆς Ἑταιρείας Πρεζάνη δὲν ἔλαβον ἐν τάξει σημειῶ μόνον διὰ τὴν Ἑταιρείαν ὅτι εἶναι ὁμοία ἀπολύτως πρὸς τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν Μακρῆ, ἐκ τούτου δὲ καταφαίνεται ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μεγάλου κέρδους». Κύριοι, πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος. Πρόκειται περὶ πράξεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κινήσῃ τὴν ἀποστροφὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διότι οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, ἐπεχειρήθη μία λεηλασία τοῦ Δημοσίου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ λάθους, ἀλλὰ περὶ πράξεως ἐσκεμμένης, ὥστε νὰ αἴρεται κάθε ὑπόνοια, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς τυπικῆς ἀβλεψίας. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ λάθους, δὲν θὰ συνέπιπτε καὶ ἡ ἄλλη λέξις, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εἶναι μεταβεβλημένη καὶ νὰ μὴ λέγῃ ἡμερομίσθια, ἀλλὰ ὡρομίσθια. Λοιπὸν ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ λάθος ἀπὸ τὸν Μακρῆν, παραμένει ἡ διαφορὰ 15,75%.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λάθος ἀνέρχεται εἰς 12% δηλαδὴ 250 ἑκατομμύρια. Ἀφαιρουμένου τοῦ λάθους παραμένουν 400 ἑκατομμύρια.

§48Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα. Ἡ διαφορά, ὅπως σᾶς εἶπον, μεταξὺ Πρεζάνη καὶ Μακρῆ εἶναι 26,90%. Ὁ Μακρῆς σχετικῶς μὲ τὸ στοιχεῖον Γ, δηλαδὴ δι’ ἔξοδα, ἐργαλεῖα καὶ κέρδος ἔχει 31%, ὁ δὲ Πρεζάνης 29%, ἀφαιροῦμεν τὸ λάθος τῶν 250 ἑκατομμυρίων καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ ὡμολογημένον, τὸ πραγματικὸν καὶ ἔχομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ 12% καὶ γίνεται 17,75%. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀναλύεται λεπτομερῶς πόσαι εἶναι αἱ διαφοραί, πόσαι εἶναι εἰς τὸ ἓν καὶ πόσαι εἰς τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὰς διαφορὰς αὐτάς. Αἱ προτάσεις τοῦ Οἴκου Μακρῆ εἶχον καὶ ἕνα ἄλλον ὅρον, ὁ ὁποῖος ὅρος ἀπετέλεσε διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν δικαιολογίαν πρὸς ἀπόρριψιν τῶν προτάσεων. Ἐν τῇ διακηρύξει ἀναγράφεται εἰς τὸ ἄρθρον 11 ὡς ὑποχρέωσις, ὅτι ὁ θέλων νὰ συναγωνισθῇ θὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν σαφῆ καὶ πλήρη καὶ ἀπερίφραστον, περὶ χορηγήσεως προκαταβολῆς 400 χιλιάδων λιρῶν Ἀγγλίας καὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτας τιμάς, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν, θὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὴν διακήρυξιν, σαφὴς καὶ πλήρης. Τί διὰ τῶν προτάσεών του τῶν οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν ὁ Οἶκος Μακρῆ; Ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς πρότασιν. Θὰ δώσῃ τὰς τετρακοσίας χιλιάδας λιρῶν καὶ τὴν πρώτην δόσιν τοῦ δανείου μὲ τὴν τιμὴν τοῦ τριμεροῦς, διὰ τὰς δύο ἑπομένας δόσεις θὰ καθορισθῇ ἡ τιμὴ τῆς κεφαλαιοποιήσεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου ἢ τοῦ τριμεροῦς ἐὰν ἔχει συναφθῆ. Προσέξατε, Κύριοι, διὰ νὰ ἴδητε μίαν ἄλλην πηγὴν ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἔρρεεν ἓν μέγα κέρδος εἰς τὰ θυλάκια τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς. Ποία εἶναι ἡ πηγὴ αὕτη; Ὅτι καθ’ ὃν χρόνον θὰ συναφθῇ τὸ δάνειον, ἐνῷ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ τώρα δήλωσιν σαφῆ καὶ ἀπερίφραστον, ὅτι δέχεται τοὺς ὅρους τοῦ δεῖνα δανείου, τὸ ἔκαμεν; Εἶπεν ὅτι διὰ τὰς δόσεις τὰς μεταγενεστέρας θὰ δώσω τὴν τιμὴν τῆς κεφαλαιοποιήσεως δηλ. τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν εἰς τὴν ἀγορὰν τὸ προσφυγικὸν ἢ τὸ τριμερὲς πρὸς τὰ κάτω ὄχι καὶ πρὸς τὰ ἄνω. Γνωρίζομεν ὅτι οἱ χρηματοδόται εἶναι οἱ ἴδιοι. Τὶ Χάμπρο, τὶ Σάμουελ, τὶ Σέλλ κλπ. Καὶ ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ ὁ αὐτὸς ὅμιλος εἶναι. Δὲν θὰ κυττάξουν τὰ συμφέροντα τῆς δυστυχισμένης Ἑλλάδος, ἀλλὰ τὰ δικά τους. Καὶ ποῖα εἶναι αὐτά; Ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ τοὺς ὥριζεν ὅτι τὴν δεῖνα ἡμέραν θὰ γίνῃ ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου, θὰ ἠδύναντο ἄριστα νὰ καταρρίψουν τὰς τιμὰς τῶν χρεωγράφων τοῦ δανείου ἐκείνου καὶ τὸ δεύτερον δάνειον νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς τὰς τιμὰς ἐκείνας τοῦ ἐκπεσμοῦ. Ἦτο ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεωμένη νὰ τὸ δεχθῇ, διότι ἦτο ἡ τιμὴ τῆς κεφαλαιοποιήσεως. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι μόνον ὅτι θὰ εἶχεν 25% ἢ 26% μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ λάθους, ἀλλὰ θὰ εἶχε καὶ τὴν πηγὴν αὐτὴν τοῦ κέρδους, ἡ ὁποία θὰ ἀπέρρεεν ἐκ τοῦ ὅτι τὸ δάνειον θὰ ἐξεδίδετο εἰς τὴν τιμὴν τῆς κεφαλαιοποιήσεως τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ δάνειον τὸ τριμερές. Δηλ. πόσον θὰ τὸ ὁρίσῃ ὁ Χάμπρο, ὁ Σάμουελ, ὁ Α ἢ ὁ Β κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκδόσεως. Παρ’ ὅλην, Κύριοι, τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλε καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ εἰσηγητὴς κρίνων πάντοτε εὐμενῶς τὰ διάφορα γεγονότα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκρύψῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν ἀναμφισβητήτως τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ μελανὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέβαλλον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ διεξήγετο ἡ συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἁρμόζουσαν ἐξέλιξιν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο. Ἀλλὰ οὐδὲ κἂν νὰ γίνεται συζήτησις περὶ τῶν συναγωνιστῶν τόσης κακῆς πίστεως, ὅσην ἀπεδείχθη ὅτι κατέχει αὐτός. Ἐκ τῶν ὅρων τούτων κρίνον τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀπεφάνθη ὡς κατωτέρω. Κύριοι ὅταν ἐν ἀρχῇ σᾶς ὡμίλησα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, σᾶς ἐπέστησα τὴν προσοχὴν ἐπὶ ἑνὸς σημείου, τὸ σημεῖον δὲ τοῦτο ἦτο τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ σημειωθῇ καλῶς ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συμβάσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ δημοπρασίας. Κατὰ συνέπειαν δὲν πρόκειται περὶ διαπραγματεύσεων αἱ ὁποῖαι θὰ διεξήγοντο μεταξὺ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ περὶ δημοπρασίας ἡ ὁποία θὰ διεξήγετο εἰς δύο στάδια. Εἰς τὸ πρῶτον στάδιον θὰ ἐκρίνετο ἡ ἱκανότης καὶ εἰς τὸ δεύτερον αἱ τιμαὶ τῶν προσφορῶν διότι ἡ ἱκανότης θὰ εἶχε πλέον κριθῆ, διότι μεταξὺ ἴσων δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὐδεμία διαφορά. Λοιπὸν τὸ Συμβούλιον ἀντὶ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τιμῶν, ἀκούσατε τί ἀπόφασιν ἔβγαλε, κατὰ διαταγήν, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὑτῆς. Πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ τιμαὶ τῆς ἀναλύσεως τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας ἤτοι ὅπως κρίνῃ τὰς προτάσεις τῶν μειοδοτῶν, ἀλλὰ κάμει ἰδικάς του καὶ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ τονίσωμεν πρὸς τιμὴν τῶν ἐντίμων αὐτῶν ἀνθρώπων διὰ νὰ σώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου κινδυνεύοντα τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς τιμῆς ποὺ ὑπέβαλεν ὁ Πρεζάνης καὶ Μακρῆς; Ἡ ἀνάλυσις τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου εἶναι 28%. Ὁ Πρεζάνης ὑπέβαλλε 29% καὶ ὁ Μακρῆς 31%. Λοιπὸν τί λέγει τώρα τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀνάλυσις τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο καὶ δὲν ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων, ἀλλὰ προτείνει ἀνάλυσιν ἰδικήν του, τὰς ἀναλύσεις τὰς ὁποίας προτείνει καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τοὺς ὅρους οὓς ὑπέβαλον αἱ συναγωνιζόμεναι ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰς ἐγκολπωθοῦν νὰ συντρέξουν μὲ βάσιν τὸν συναγωνισμὸν διὰ τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεων διαρκῶς. Τέλος, Κύριοι, κατελήξαμεν ὅτι ἀφοῦ τὸ Συμβούλιον ἔκρινεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, κατελήξαμεν δι’ ἀμοιβαίων ὑποβιβασμῶν, εἰς τὸ ἑξῆς: Ὁ μὲν Μακρῆς νὰ δεχθῇ τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας ὥρισε τὸ Ὑπουργεῖον ὡς πρὸς τὰ γενικὰ ἔξοδα δηλαδὴ 28%, ὑπεβίβασε δηλ. τὸ 31% εἰς 28%, ὁ δὲ Πρεζάνης τὸ 29% εἰς 25%. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ πλέον, νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας μὲ γενικὰ ἔξοδα 25%. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπεφασίσθη νὰ ζητηθῇ, εἴτε συμβουλευτικὴ εἴτε ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον, ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, συνελθόν, δὲν κατήρτισε, Κύριοι, ἐπίσημον πρακτικόν. Ἕκαστον ἐκ τῶν μελῶν του ἐδέχθη διαφόρους τιμάς. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν μελῶν του ἐδέχθη ὅτι δύναται νὰ ὁρισθοῦν εἰς 20% ἀντὶ τοῦ 25%. Δύο ἐκ τῶν μελῶν του ἐδέχθησαν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἀνώτερον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁρισθῇ 28% κατὰ 3–4 μονάδας δηλαδὴ τὸ 28% δύναται νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ 24%. Τρία ἐκ τῶν μελῶν του ἐδέχθησαν ὅτι τὸ 28% εἶναι μέση τιμή, καὶ εἷς, Κύριοι, ἐκ τῶν Συμβούλων, ὁ ὁποῖος παρατηρῶ ὅτι διαρκῶς εἰς ὅλας τὰς ὑποθέσεις πάντοτε ὑπερβάλλει, καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ ὡρισμένας Ἑταιρίας ὡς τεχνικὸς αὐτῶν σύμβουλος, ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ μέλος εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι αὐτός; Νὰ μᾶς τὸν πῆτε.

§50Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ὁ κ. Κιτσούκης, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐλάμβανε μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον, προκειμένου νὰ εἶναι πλειοδότης ἡ «Ἑργοληπτικὴ» καὶ ὁ ὁποῖος ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν καίτοι εἶναι σύμβουλος αὐτῆς ἔλαβε μέρος.

§51Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοιν.). Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς προϊστάμενος τῆς ὅλης ὑπηρεσίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀμυνθῶ τῶν ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα προσβάλλονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, λόγῳ τοῦ ὁποίου ὁ ὁμιλῶν, δὲν ὑπόκειται εἰς οὐδεμίαν δίωξιν περὶ συκοφαντίας (θόρυβος).

§52Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τοῦ δίδω τὸ δικαίωμα ἀπολύτως, νὰ κάμῃ ὅ,τι νομίζει, καὶ δὲν θέλω νὰ μὲ προστατεύσῃ τὸ βῆμα τοῦτο. Θὰ ἦτο ἀναξιοπρεπές, δι’ ἐμὲ τοῦτο νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προστασίαν τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω, εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ μένῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§53Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουρ. Συγκοινωνίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδὲν μέλος τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν εἶναι τοιοῦτον ὡς παριστάνει ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ὅτι ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου, ἐκτελοῦν πιστῶς καὶ ἐντίμως τὸ καθῆκον των. (Φωναὶ καὶ θόρυβος). Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ὅλα τὰ μέλη εἶναι ἄνδρες χρηστοὶ καὶ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των.

§54Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀντετάχθη ἐπιμόνως καὶ μετὰ σθένους ἐναντίον οἱασδήποτε πιέσεως. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐξ ἄλλου νὰ μὴ παραλείψω καὶ ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι δὲν ἐλάμβανε μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Δημητρακοπούλου, πλὴν τῆς ἐξαιρετικῆς ταύτης περιπτώσεως.

§55Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν εἶναι μέλος τῆς Ἑταιρείας Δημητρακοπούλου.

§56Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Βεβαιῶ καὶ ἐγὼ ὑπευθύνως, ὅτι εἶναι μέλος τοῦ Συμβουλίου τῆς «Ἐργοληπτικῆς».

§57Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο προεκλήθη ἡ ὑπουργικὴ κρίσις, δηλαδή, ὁ μὲν Πρεζάνης ὑπεβίβασε τὰς τιμάς, τὸ κέρδος εἰς τὸ ποσὸν τῶν 25%, ἠλάττωσε δηλ. κατὰ 4 μονάδας τὰς προσφοράς του, ὁ δὲ Μακρῆς τὰς ἠλάττωσεν ἐπίσης κατὰ τρεῖς μονάδας, δηλ. ἐδέχθη τὸ 28%. Ἐν τῷ μεταξὺ ἠρωτήθη τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἀπεφάνθη, ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, περὶ τῶν ποσοστῶν τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσουν τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος καὶ εἴδατε τὴν ἀπάντησιν. Ἀλλ’ ἔχω καὶ κάτι τι σημαντικώτερον νὰ εἴπω, τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὸ 1927 ἐδόθησαν διάφορα ἔργα τοῦ Δημοσίου εἰς ἐκτέλεσιν 15 ἢ 16 ἐν ὅλῳ εἰς μικρὰς Ἑταιρίας διὰ τὰ ὁποῖα φυσικά, προκειμένου περὶ μικρῶν ἐκτελέσεων πρέπει νὰ ὑπάρχῃ περισσότερον κέρδος διότι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διαφορά. Εἰς τὰ ἔργα τοῦ Δημοσίου οἱ ἐργολάβοι πληρώνονται, ἀφοῦ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα, ἐνῷ προκειμένου περὶ μεγάλων ἔργων πληρώνονται ἀμέσως, διότι ὑπάρχει τὸ χρῆμα καὶ μάλιστα προκαταβολικῶς. Καὶ ἐρωτᾶται: τὰ ἔργα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔδωκε τὸ Δημόσιον εἰς διαφόρους τὸ ποσοστὸν ἦτο 15.5%, 16 καὶ 21% τὸ ἀνώτατον. Ἔχω ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10.031, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεων καὶ 10.830, προκειμένου περὶ ἐπισκευῶν ὁδῶν, διότι πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ μεγάλου καὶ μεταξὺ μικροῦ ἔργου. Εἰς τὰ μεγάλα ἔργα μεταχειρίζονται ὅλα τὰ νέα μηχανικὰ μέσα καὶ ἡ πληρωμὴ εἶναι ἄμεσος ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐνῷ τὰ μικρὰ πληρώνονται, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι εἰς θέσιν τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ πληρώσῃ καὶ τότε μὲ τὰς γνωστὰς δυσκολίας. Τίνες τιμαὶ νομίζετε ὅτι ἐφηρμόσθησαν προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων; Ἐδόθησαν, ἐπαναλαμβάνομεν, 15.5%, 16% ἕως 21% κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Ἔχω τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τοὺς δρόμους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ ὁρίζει κέρδος διὰ τοὺς ἐργολάβους εἰς 15.5%, 16% ἕως 21%. Σημειώσατε δὲ ὅτι πρόκειται καὶ περὶ φθορᾶς ἐργαλείων καὶ καταβολῆς ἄλλων ἐξόδων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν πληρώνουν χωριστὰ οἱ ἐργολάβοι. Αὐτὰ εἶναι τὰ δεδομένα, ἐφ’ ὧν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κρίνωμεν. Δέον νὰ δεχθῶμεν καὶ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὁμιλῶν προχθὲς ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, εἶπε τὰ ἑξῆς: «Κύριοι, εἶναι ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον παίζει σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ ζήτημα τῆς φερεγγυότητος. Ποῦ τὸ ἀφήνετε αὐτὸ τὸ κολοσσιαῖον ζήτημα, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ τὸ κρίνω»; Διὰ τὸ ζήτημα τῆς φερεγγυότητος, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Πάλιν εἰς τὸν νόμον θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταφύγωμεν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος. (ἀναγινώσκει) «Ἐὰν μὲν ὑπάρχῃ Ἀνώνυμος Ἑταιρία κλπ.». Ὥστε ἡ φερεγγυότης δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τίποτε ἄλλο, παρὰ ἀπὸ τὴν διατύπωσιν τοῦ νόμου. Συνεπῶς τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ἔχῃ ἀπέναντί του, οὔτε τὸν Α οὔτε τὸν Β, οὔτε τίποτε ἄλλο. Θὰ ἔχῃ Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν, ἐὰν ὑφίσταται αὕτη, ἢ μίαν δημιουργηθησομένην ἑταιρείαν, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ὑφίσταται τοιαύτη. Κατὰ συνέπειαν τὰ περὶ φερεγγυότητος προσωπικῆς δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν. Οὔτε μᾶς ἐνδιαφέρει ἡμᾶς νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ὁ Πρεζάνης ἢ ὁ Μακρῆς χρεωστεῖ εἰς τὸν παντοπώλην ἢ εἰς τὸν κρεοπώλην ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον. Ἔχει νὰ παρουσιάσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἡ Ἑταιρεία ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς, ἔχει καλῶς. Δὲν ἔχει τὸ ποσὸν δὲν παίρνουν τὴν σύμβασιν. Ὥστε οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουν τὰ περὶ φερεγγυότητος, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθῶσι κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς κρίσεως τῶν προτάσεων. Θὰ ἐξετασθῶσι μόνον κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον οἱ ὅροι. Τίνες εἶναι καλλίτεροι, τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου;

§58Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ἂν ἀπὸ τοῦ πρώτου σταδίου εἰς τὸ δεύτερον ἐπῆλθε πτώχευσις αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ;

§59Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀλλά, Κύριοι, σημειώνω καὶ κἄτι ἄλλο ἐδῶ. Ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ ἔχει κεφάλαιον 25 ἑκατομ. Τί ἔδιδεν ὡς ἐγγύησιν εἰς τὸ Δημόσιον; ἔδιδε τὸ ποσὸν τῆς καταβεβλημένης ἐγγυήσεώς του εἰς 5 ἑκατομμύρια. Πρόκειται πάντοτε περὶ τῶν πρώτων προτάσεων διότι αἱ ὑποβληθεῖσαι παρ’ ἀμφοτέρων κατόπιν καὶ ὑπὸ τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὸ τοῦ ἄλλου δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Τί ἔδιδεν ὁ Πρεζάνης; Ὁ Πρεζάνης ἔδιδεν τὴν ἐγγύησιν ἐκ 10 ἑκατομμυρίων τὴν ἐγγύησιν τοὐτέστι τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε τῆς Ἑταιρείας, ἣν ὤφειλε νὰ ἱδρύσῃ. Ἀλλὰ δίδει καὶ κἄτι ἐπὶ πλέον. Ἔθετεν ὡς ἐγγύησιν τὸ ποσὸν τῶν 400 χιλιάδων λιρῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν θέλωμεν νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῆς φερεγγυότητος τοῦ Πρεζάνη. Δὲν εἶναι προτιμότερος ὁ Πρεζάνης, ὁ ὁποῖος σὲ ἀποστομώνη μὲ ἑκατομμύρια λιρῶν; Δὲν ὑπάρχει ζήτημα τὸ ὁποῖον νὰ ἀφήνῃ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ τούτου. Διότι σημειώσατε ὅτι ὁ πρῶτος Οἶκος ἐδικαιοῦτο, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν κατωρθώσῃ νὰ συνάψῃ τὸ Δάνειον τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν, νὰ πάρῃ πίσω τὴν ἐγγύησίν του, ἐκ 400 χιλ. λιρῶν, καὶ μὲ τόκον ἐντὸς μιᾶς τετραετίας ἐνῷ ὁ δεύτερος Οἶκος, ἀφήνει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἐγγύησιν. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν, ὑπάρχει ζήτημα φερεγγυότητος; Ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει ὅτι ἐγὼ σᾶς καταθέτω 10 ἑκατομμύρια ἐγγύησιν. Σᾶς καταθέτω τὴν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσω μὲ 25 ἑκατομμύρια. Ἅμα σᾶς καταθέσῃ καὶ 400 χιλ. λίρες δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ τοῦ εἴπητε ὅτι εἶναι ἀφερεγγυώτερος ἀπὸ τὸν ἄλλον ὁ ὁποῖος ἔχει μόνον 25 ἑκατομ. καὶ 5 ἑκατομ. τὴν ἐγγύησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀντίληψις ἑνὸς δικαίου καὶ αὐστηροῦ κριτοῦ.

§60Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὡς ὑμεῖς.

§61Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν θὰ συζητήσω ἐν λεπτομερείᾳ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδικασίαν ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἔξωθι τῶν δρόμων καὶ ἡ ὁποία μετέφερε τὸ χρηματιστήριον εἰς διαφόρους τόπους ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μέχρις ὅτου ἐπῆλθεν ἡ κρίσις, διότι εἶναι ξένη πρὸς τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐν προκειμένῳ. Ἐν προκειμένῳ θὰ συζητήσωμεν τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας ὑπὸ τὴν μορφήν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται. Τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ λαβόντα χώραν καὶ τὰ ἔχοντα ἔμμεσον σχέσιν δὲν θὰ τὰ ἐξετάσω, διότι πρὸς τὴν προκειμένην συζήτησιν εἶναι ὄχι ξένον, ἀλλὰ δὲν ἀσκεῖ οὐσιώδη ἐπιρροήν. Κύριοι, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν ἀτόμων ὅπως γνωρίζετε δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιρροὴν ὅταν πρόκειται περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Ἐν προκειμένῳ, δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ μίαν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν Μακρῆ καὶ μίαν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν συσταθησομένην παρὰ τῶν Α ἤ Β. Ἔχει καμμίαν σχέσιν ἢ ἀξίαν ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὄπισθεν τοῦ Μακρῆ εἶναι ὁ Α ἢ ὁ Β ἢ ἂν ὁ Μακρῆς ἢ οἱοσδήποτε ἔχει δισεκατομμύρια; Ἐξετάζεται ὁ ἀνώνυμος ὀργανισμός, ποίαν ἀντοχὴν ἔχει. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα μιᾶς Ἀνωνύμου Οἰκοδομικῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἱδρύθη ἐν Θεσσαλονίκῃ. Τῆς Οἰκοδομικῆς Ἑταιρείας αὐτῆς μετέχει κατὰ κύριον μέρος ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει ἀσφαλεστέρα ἐγγύησις ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Ἀναμφισβητήτως ὄχι. Καὶ ὅμως ἡ Ἑταιρία αὐτὴ εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Πῶς ἐξηγεῖται τοῦτο; Τοῦτο ἐξηγεῖται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν παρὰ μόνον διὰ τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἔχει εἰσφέρει. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Μακρῆς εἶναι πάμπλουτος καὶ ὁ ἄλλος πάμπτωχος δὲν ἔχει σημασίαν ἐφόσον πρόκειται περὶ Ἀνωνύμου Ἑταιρίας ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ προσόντα ἐκεῖνα, ἀσχέτως μὲ τὸν ἄλλον λόγον, ὅταν ἔχῃ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ἐκρίθησαν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ρητῶς ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς διακηρύξεως ἀναγράφονται, ὅτι αὐτὰ τὰ προσόντα, δηλαδὴ τῆς φερεγγυότητος, κρίνονται κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς δημοπρασίας, δηλαδὴ κατὰ τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον ἀνέγραφε καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ διακήρυξις. Κατὰ συνέπειαν δὲν δικαιολογούμεθα παντελῶς θέτοντες σήμερον, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ζήτημα φερεγγυότητος τοῦ ἀναδόχου. Ἂν ἠθέλομεν νὰ εἴμεθα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, θὰ ἔπρεπεν ἀφοῦ ἐξητάσθη κατὰ τὸ πρῶτον μέρος ἡ ἱκανότης καὶ ἡ φερεγγυότης τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὸν συναγωνισμόν, κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον νὰ ἐξετασθῶσιν αἱ ὑποβληθεῖσαι τιμαὶ καὶ οὐδὲν πλέον καὶ νὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία εἰς ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου αἱ προσφερθῆσαι τιμαὶ ἐξυπηρέτουν περισσότερον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἔχομεν ὅμως, Κύριοι, ἓν ἄλλο ζήτημα νὰ ἐξετάσωμεν. Εἶναι δυνατὸν συναγωνισμὸς μεταξὺ δύο νὰ γίνῃ; Βεβαίως ὄχι, διότι μεταξὺ δύο ὁ συναγωνισμὸς ἀσφαλῶς δύναται δι’ ἀμοιβαίου συμβιβασμοῦ νὰ ματαιωθῇ. Καὶ τρανὴ ἀπόδειξις τούτου ἡ ρῆξις ἥτις ἐπηκολούθησε μεταξὺ τῶν δύο συναγωνιστῶν καὶ ἡ ὑποβολὴ κατόπιν τούτου τῶν δευτέρων προτάσεων ὑπὸ τοῦ Οἴκου Πρεζάνη–Καψαμπέλη, ἡ δημιουργήσασα τὰ διάφορα ζητήματα καὶ τὴν κατάστασιν ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, καὶ τοῦτο τὸ λέγω διὰ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ εἰσηγητικῇ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀναφέρεται τὸ γεγονός, ὅτι μετὰ τὴν δημοπρασίαν ὁ Οἶκος Πρεζάνη–Καψαμπέλη ὑπέβαλε προτάσεις ἀκριβῶς ὁμοίας πρὸς ἐκείνας τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποβάλει ὁ Οἶκος Μακρῆ, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ ὅτι πρόκειται περὶ λάθους, τὸ ὁποῖον κάθε ἄλλο ἦτο παρὰ λάθος. Ἦτο εἷς μεγαλοπρεπέστατος δόλος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπαναληφθῆ δεκαπεντάκις μέχρι σήμερον κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Καὶ ἔπρεπε νὰ διαρραγῇ ἡ συμφωνία μεταξὺ τῶν δύο Οἴκων νὰ ἐξαναγκασθῇ ὁ Πρεζάνης νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν Μακρῆ, νὰ ὑποβληθῶσι νέαι προτάσεις καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ μέσον καὶ ἡ συζήτησις ὅτι πρόκειται περὶ λάθους κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, ἐνῶ δὲν πρόκειται περὶ λάθους, ἀλλὰ περὶ μιᾶς κατεργαριᾶς. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει πάθει, ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι εἰς διαφόρους περιστάσεις, ἀπὸ μίαν ἀλλόκοτον καὶ ὑπερβολικὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Οἶκον Μακρῆ καὶ οὕτω μᾶς ἔφερε σήμερον εἰς συζήτησιν τὸ θέμα τῆς ὁδοποιΐας.

§62Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ ἐμπιστοσύνη, κ. Δαρβέρη;

§63Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι ὁ Οἶκος Μακρῆ θὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα καλλίτερα. Ἀλλ’ ἡ ὑπερβολικὴ αὐτὴ ἐμπιστοσύνη εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελεῖ ἀτυχῶς, παρὰ νὰ παραβλέπτωνται, σπουδαίως τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Καί ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ἐπέρχεται καὶ εἷς κλονισμὸς ἰσχυρότατος εἰς τὰς διενεργουμένας δημοπρασίας. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ φερώμεθα πρὸς τοὺς προσερχομένους νὰ διαγωνισθῶσι καὶ νὰ ἐνεργῶμεν καθ’ ὃν τρόπον ἐν προκειμένῳ νὰ γεννῶμεν δηλ. ζητήματα φερεγγυότητος καίτοι ταῦτα ἐκρίθησαν εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς δημοπρασίας, νὰ τὰ φέρωμεν καὶ εἰς τὸ δεύτερον στάδιον καὶ νὰ τὴν μεταβάλωμεν οὕτω τὴν δημοπρασίαν εἰς σύμβασιν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκύψῃ μεγάλη ζημία εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Εἶπε καὶ ἄλλο τι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, θέλων νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του. «Κύριοι, εἶπεν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποβλέψω εἰς τὴν φερεγγυότητα διὰ δύο λόγους. Ὁ εἷς εἶναι ὅτι τὰ ἔργα θὰ ἐκτελεσθοῦν εἰς μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ κατὰ συνέπειαν εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας, νὰ ἔχω ἕνα φερέγγυον καὶ νὰ μὴ ἔχω ἕνα ἀφερέγγυον». Ἀλλὰ εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἡ φερεγγυότης καὶ ἀφερεγγυότης ἐξετάζεται κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον καὶ μόνον τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, ἐφόσον ὑπάρχει Ἀνώνυμος Ἑταιρεία. Μόνον τότε δέον νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν. Ἀλλὰ προχωρῶ καὶ παρακάτω καὶ λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, ὅτι «δυστυχῶς ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὸ πρᾶγμα τοῦτο διότι δὲν ἔχομεν ἐπαρκῆ ἔλεγχον, δὲν δυνάμεθα δηλαδὴ ὡς Κράτος νὰ ἐπιβλέψωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐπαρκῶς καὶ ἀναγκαζόμεθα κατ’ ἀνάγκην νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ καλλίτερα τὰ ἔργα ἀνεξαρτήτως τῶν τιμῶν» ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι σοβαρός, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπόδειξις ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν καλυτέραν τιμὴν θὰ τὰ ἐκτελέσῃ καὶ καλλίτερα τὰ ἔργα. Εἶναι Οἶκος, τοῦ ὁποίου εἶναι δεδοκιμασμένη ἡ ἱκανότης ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῶν ἔργων; Καθόλου, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οὗτος περιεμάζευσε διαφόρους τεχνικοὺς οἴκους καὶ εἶπεν εἰς αὐτοὺς «ἐλᾶτε νὰ πάρουμε αὐτὴν τὴν δουλειά. Νὰ βγάλουμε ἕνα κέρδος καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ τὰ μοιράσουμε». Καὶ ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ περίπτωσις καὶ ἡ βεβαιότης, ὅτι ὅταν πληρώσωμε ἀκριβὰ τώρα, θὰ κάμωμε καὶ καλλίτερα πράγματα, ἀλλὰ τοὐναντίον, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐπερρίφθη μία ἄδικος κατηγορία εἰς τὸν ὑπάρχοντα ἔλεγχον ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ καὶ ἀνεπαρκείᾳ λόγῳ ἐλλείψεως προσωπικοῦ. Διότι καὶ δὴ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, δι’ οἱονδήποτε λόγον, τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκές, ἀντὶ νὰ προτιμήσητε αὐτὸν ὁ ὁποῖος σᾶς προσφέρει τὴν μεγαλυτέραν τιμήν, ἀντὶ νὰ θυσιάσετε 400, 500 ἑκατομμύρια, προτιμότερον νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ ἐλέγχου, καὶ ἐν ἀνάγκῃ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἱκανότης εἰς τὸν τόπον μας, νὰ καλέσωμεν καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰδικοὺς νὰ κάμουν τὸν ἔλεγχον πλήρη. Θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν τότε μέγα κέρδος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τὸ νὰ ἀφεθῶμεν ὅμως εἰς τὴν ἐντιμότητα καὶ τὴν ἱκανότητα τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν συναγωνιστῶν λόγῳ ἐλλείψεως ἐλέγχου, εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητον. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης σπουδαῖον καὶ ἔχει σοβαρωτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ὅλου ζητήματος τοῦ ὁδικοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο γνωστὸν καὶ ὤφειλε νὰ εἶναι πρὸ παντός γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ὁ Οἶκος Μπλαὶρ εἶναι λαμπρὸς Οἶκος, ἀλλὰ γνωρίζει ὅτι δὲν δύναται οὗτος νὰ προσφέρῃ τιμάς, διότι ἡ Ἀμερικανικὴ ἀγορὰ ἦτο κλειστή. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ οὗτος καλῶς θὰ συνηγωνίζοντο οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐδῶ. Ἀλλὰ ἐδῶ ὑπάρχει ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἀσκεῖ σοβαρωτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ἀποκλεισμὸς τοιοῦτος ὑπῆρχε καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ὑπῆρχε καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑφίσταται ἀκόμη, ὅπως καὶ ἐν Ἀμερικῇ, ὅπως ἐπίσης καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀγγλίᾳ· ἀλλ’ ὁ ἀποκλεισμὸς οὗτος ἤρθη καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συνάψωμεν καὶ ἄλλο δάνειον, ἐκτὸς τοῦ τριμεροῦς. Καὶ ἤρθη, ἀπὸ μὲν τὴν Ἀγγλίαν τὴν 9ην Ἰανουαρίου, ἀπὸ δὲ τὴν Ἀμερικὴν τὴν 19 Ἰανουαρίου. Θὰ ἦτο συνεπῶς σκόπιμον νὰ ἀναμείνωμεν καὶ νὰ ἐνεργήσωμεν δημοπρασίαν τὴν 27 Ὀκτωβρίου διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ζητήσωμεν προσφορὰς καὶ ἐκεῖθεν. Διότι ποῦ θὰ εὑρίσκοντο οἱ ἐνδιαφερόμενοι, διὰ νὰ προσφέρουν; Εἰς τὸ Μενίδι;

§64Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τοὺς εὐνοϊκοὺς ὅρους τοῦ ἐν Λονδίνῳ μέρους τοῦ τριμεροῦς δανείου τὴν ὠφείλομεν εἰς τὸν συναγωνισμὸν τοῦ Οἴκου Μπλαίρ, ἄλλως ὁ Χάμπρο, θὰ μᾶς ἔδιδε δάνειον κατὰ 2% ἀνώτερον.

§65Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ἔχω τὴν πληροφορίαν, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ βεβαιώσῃ ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι χθές, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἴσως καὶ σήμερον, ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τοῦ Οἴκου Μπλαὶρ προτάσεις διὰ τῶν ὁποίων οὗτος ἀναλαμβάνει ὑπευθύνως καὶ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων κατὰ τὰς προτάσεις τοῦ δευτέρου συναγωνιστοῦ, τοῦ Πρεζάνη καὶ καταθέτει τὴν ἐγγύησιν τῶν 400 χιλιάδων λιρῶν μὲ ποσοστὸν 25% καὶ μὲ ἔκδοσιν τοῦ δανείου 2% ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι ἐπίσημος ἡ πληροφορία μου, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν πῶς ἔχει αὕτη ἀκριβῶς.

§66Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔχετε τὴν πληροφορίαν, ἢ ἀπὸ τὸν προτείναντα;

§67Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπὸ τὸν κ. Καψαμπέλη τὴν ἔχω, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐδήλωσεν τὰ ἑξῆς: ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ὁ Οἶκος Μπλαὶρ ἀναλαμβάνει τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου ὑπὸ τοὺς ὅρους Φὸξ–Μπρόδερς καὶ ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἔκαμεν οὗτος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτᾶται: εἴχομεν συμφέρον ἡμεῖς νὰ γίνῃ ὁ διαγωνισμὸς καθ’ ὃν χρόνον ὅλαι αἱ ἀγοραὶ ἦσαν κλεισταί, ἢ ὅταν ἦσαν ἀνοικταί, ὁπότε θὰ ἠδυνάμεθα ἀπὸ οἱονδήποτε μέρος νὰ λάβωμεν τὸ δάνειον; Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὰ ζητήματα καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Λέγομεν ὅτι οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ διστάσῃ, μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῶν προτάσεων ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὴν μὴ συμμόρφωσιν τῶν συναγωνισθέντων πρὸς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως καὶ τοῦ νόμου, νὰ προβῇ εἰς τὴν προκήρυξιν νέου διαγωνισμοῦ. Δὲν ἔπραξεν τοῦτο, ἰσχυρισθεῖσα ὅτι ἠμπόδιζεν ὁ νόμος; Ἀφοῦ ὅμως προεκηρύξατε τὸν διαγωνισμὸν τῆς 25ης Ὀκτωβρίου, εἰς τὸν ὁποῖον προσῆλθον 5–6 ἀπολύτως ἀφερέγγυοι συναγωνισταί, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπικυρώσετε τὴν δημοπρασίαν; Ὄχι βεβαίως, ποτέ. Ἔπρεπε νὰ κάμετε νέαν δημοπρασίαν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς διακηρύξεως. Δὲν τὸ ἐπράξατε ἐν τούτοις καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως προσέφερε σπουδαίας ὑπηρεσίας ὑποδείξας τὴν ἀρκετὰ καλλιτέραν λύσιν, τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ διαγωνισμοῦ, καὶ συντελέσας οὕτω νὰ σωθῶσιν ἀρκετὰ ἑκατομμύρια τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι ὀφείλεται ἔπαινος εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως διὰ τοῦτο.

§68Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οἱ ὅροι τοῦ οἴκου Μπλαὶρ ποῦ ὑπεβλήθησαν;

§69Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲ, οὗτοι βελτιώνουν ἐπαισθητῶς τὴν κατάστασιν, διότι καταρρίπτουν κάθε ἀμφισβήτησιν περὶ φερεγγυότητος ἢ ἀφερεγγυότητος, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται προτάσεις.

§70Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τοιαῦται προτάσεις ὑπεβλήθησαν, ἀλλὰ τὸ τί εἶναι αὗται αἱ προτάσεις, θὰ ἀναπτύξω ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν.

§71Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπετε τοῦτο διὰ νὰ μορφώσῃ ἡ Βουλὴ γνώμην περὶ τῆς φερεγγυότητος, νὰ γνωρίσῃ δὲ ἀκόμη ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ διαβεβαιώσεις, ὅτι ὁ Οἶκος Μπλαίρ προσφέρει τὸ δάνειον fermé δηλαδὴ ὁ ἴδιος νὰ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, χωρὶς νὰ τὰ ἐκδώσῃ εἰς τὸ κοινόν.

§72Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτό, ὅτι ὁ Οἶκος Μπλαὶρ κάμει τὰς ἰδίας προσφορὰς καί...

§73Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ σᾶς ἀναπτύξω ἀργότερον ἐγὼ ταῦτα.

§74Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν κάμνομεν, εἶναι ματαιοπονία, διότι οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου. Καὶ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, διότι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ δημοπρασία εἶναι ἄκυρος, καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ νέας προτάσεις καὶ νὰ συζητήσωμεν ἐνταῦθα, περὶ τρόπου βελτιώσεως τῶν προτάσεων αὐτῶν, νὰ κάμωμεν ἕνα εἶδος δηλαδὴ φανερᾶς δημοπρασίας. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχουν νὰ ὠφελήσωσιν αἱ γενόμεναι συζητήσεις εἶναι νὰ ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ὥστε νὰ δυνηθῶμεν ἀσφαλῶς νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς κατευθύνσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε καὶ πρέπει ἀκολουθήσωμεν πρὸς καλυτέραν λύσιν τοῦ σπουδαιοτάτου αὐτοῦ διὰ τὸν τόπον μας ζητήματος.

§75Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὡμιλήσατε προηγουμένως περὶ περιορισμῶν οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον ἐκ μέρους ξένων χρηματαγορῶν, διὰ τὴν σύναψιν δανείου μὲ τὴν Ἑλλάδα σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν ἐξηγήσατε ὅμως πότε ἤρθησαν οἱ περιορισμοὶ αὐτοί.

§76Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ εἶπον. Τὴν 9ην Ἰανουαρίου διὰ τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν 19 διὰ τὴν Ἀμερικήν. Τώρα πρόκειται περὶ ἑνὸς ἄλλου γεγονότος τὸ ὁποῖον δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας. Τί πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, σχετικῶς πρὸς τὴν ὁδοποιΐαν; Τί πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν ἀσχέτως μὲ τὸν ἀνάδοχον, τί θὰ κατασκευάσωμεν ἐντὸς 3–4–5–6–7 ἐτῶν; Εἶναι μέγα ζήτημα τοῦτο καὶ πολὺ σπουδαῖον, διότι ἔχει ἐπικρατήσει μιὰ τοιαύτη ἀντίληψις καὶ μιὰ τοιαύτη ἐκμετάλλευσις τοῦ ζητήματος, ὥστε νὰ νομίζουν εἰς ὅλα τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος, ὅτι μὲ τὰ 6 ἑκατομ. λίρας θὰ ἔχωμεν ἀμέσως δρόμους καὶ θὰ τρέχουν τὰ αὐτοκίνητα ἀπὸ τὸν Κίσσαβον καὶ τὸν Μαλακᾶσον καὶ θὰ ἀποκτήσουν ὅλαι αἱ πόλεις τῆς Ἑλλάδος συγκοινωνίαν. Τοιαύτη, Κύριοι, εἶναι ἡ σύμβασις, διότι δὲν ἐγνωρίζομεν ἐξ ἀρχῆς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε, δὲν εἴπομεν δηλ. τί πρόκειται νὰ κατασκευάσωμεν μὲ τὰ 6 ἑκατομ. λίρας τὰς ὁποίας δανειζόμεθα. Ἐπὶ τῇ βάσει, Κύριοι, τοῦ Νόμου πρόκειται περὶ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, πρόκειται νὰ γίνουν ἐπισκευαὶ καὶ κατασκευαὶ ἐθνικῶν ὁδῶν, τὸ τονίζω δὲ τοῦτο τόσον καλῶς, διότι πρέπει νὰ ἀρθῇ πᾶσα ἀμφισβήτησις καὶ πᾶσα ἐν γένει πεπλανημένη ἀντίληψις, ὅτι πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ συγκοινωνιακὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸ ποσὸν τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Δὲν θὰ λάβω, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν μου τὰς ὁδούς, αἱ ὁποῖαι ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἔχουν χαρακτηρισθῆ ὡς ἐθνικαί, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπόψεων τοῦ Ἐπιτελείου, διότι κατὰ τὰς ἀπόψεις τοῦ Ἐπιτελείου ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁδῶν ἀναβιβάζεται εἰς πολὺ περισσότερα χιλιόμετρα.

§77Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ὅλαι αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν, θὰ εἶναι ἐμπορικαὶ ὁδοὶ καὶ οὐχὶ στρατιωτικαί.

§78Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον διάταξις, ἡ ὁποία λέγει τὸ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ εἶναι 1) αἱ ἑνώνουσαι τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν. Νομῶν μετ’ ἀλλήλων κλπ». Ἐὰν νομίζητε ὅτι λέγω ἄλλα, τότε ἔχετε δίκαιον. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι λέγω ἓν πρᾶγμα στηριζόμενον εἰς τὸν νόμον καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ διαμαρτυρηθῆτε. Πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν μὲ τὰ 6 ἑκατομ. λιρῶν τί ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν, ἀσχέτως πρὸς τὰς πόσας ἔχομεν ὁδούς. Ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῆς τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμεν ἀπολύτως εἰδικός, δίδω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἁρμοδία εἶναι νὰ τὰς ἐγκρίνῃ ἢ νὰ τὰς ἀνατρέψῃ, ὅτι θὰ κατασκευασθῶσι 1195 χιλιόμετρα ὁδοὶ μικταί, ἐπισκευαὶ δηλ. καὶ νέαι. Τί στοιχίζει κατὰ χιλιόμετρον μιὰ ὁδός, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται νὰ γίνωνται μὲ γρανίτην; Στοιχίζουν 2.500.000 τὸ χιλιόμετρον, πλάτους 8 μέτρων, τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν ἀσφαλτικῶν ὁδοστρωμάτων. (Ἀναγινώσκει). Λοιπὸν διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς χιλιομέτρου ἀπὸ γρανιτάσφαλτον ὀκτὼ μέτρων πλάτους, θὰ δαπανήσωμεν 2.500.000 δραχ. Διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς χιλιομέτρου πλάτους 5 ἕως 6 μέτρων ἀπὸ μακάσφαλτον, θὰ δαπανήσωμεν 1.500.000 (συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ἔχει καθορισθῆ ὅτι περίπου τὰ 3% ἐκ τοῦ δανείου θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν ἐπισκευὴν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν καὶ τὰ 7% θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν κατασκευὴν νέων ὁδῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπολογισμοῦ τούτου, δηλαδὴ 7 καὶ 3%, τί δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν; (Ἀναγινώσκει). «Δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν μὲ τὰ 7%... Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν ἀναλογίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τί ἀναγκαιοῖ εἰς ἕκαστον νομὸν, ἡ ἀναλογία θὰ εἶναι ὅτι θὰ κάμωμεν 5% ἐκ τῆς τρίτης κατηγορίας, 3% ἐκ τῆς δευτέρας, καὶ 2% ἀπὸ τὴν πρώτην, θὰ κατασκευάσωμεν τουτέστι ἓν σύμπλεγμα ὁδῶν ἐκ τῶν τριῶν εἰδῶν τῶν ὁδῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ εἰς 1195 χιλιόμετρα ὁδοῦ μικτῆς κατασκευῆς πλάτους ὀκτὼ μέτρων, διότι αἱ ἄλλαι θὰ εἶναι πέντε ἕως ἓξ μέτρα. Ἔρχομαι καὶ εἰς τὴν ἐπισκευήν. Δι’ αὐτὴν ἐκρατήσαμεν 3%, ἓν ποσὸν ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπαλείψωμεν ἐκ τῆς τρίτης κατηγορίας 680 χιλιομ. (ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις). Δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 925 χιλμ. κλπ.» δηλαδὴ κατασκευὴν ὁδῶν μικτοῦ συστήματος 1195 χιλιομέτρων. Αὐταὶ εἶναι, Κύριοι, κατ’ ἀνώτατον ὅριον αἱ ὁδοί, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν ἐκ τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν. Μὲ αὐτὰς λοιπὸν τὰς ὑποθέσεις, μὲ αὐτὴν τὴν σύναψιν τοῦ δανείου, μὲ αὐτὴν τὴν ἀνάθεσιν εἰς τὸν Α ἢ Β ἐργολήπτην, λύεται, Κύριοι, τὸ συγκοινωνιακὸν ζήτημα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐλύσαμεν ὁριστικῶς καὶ τελειωτικῶς τὴν συγκοινωνίαν μας; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἐπικαλεσθῶ ἐν μέρει καὶ τὴν Ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τοῦ κ. Σαμαράκη. Κατ’ αὐτήν, αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται, εἶναι ἐκτάσεως 2.300 χιλιομέτρων, ἀπέναντι 6 χιλ. χιλιομ. Αὗται ἔχουσι κατασκευασθῇ. Τὶ λοιπὸν θὰ πληρώνωμεν ἐτησίως διὰ τὸ τμῆμα τῶν μελετῶν ὁδῶν, τὰς ὁποίας θὰ κατασκευάσωμεν, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 1195 χιλιόμετρα; Κύριοι, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 6 δισεκατομμυρίων λιρῶν, καθαροῦ προϊόντος δανείου, μὲ τοὺς τόκους, μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως κλπ. ἠμπορεῖ νὰ ἀνέλθῃ τοῦτο εἰς μεγαλείτερον ποσόν, θὰ πληρώνωμεν ἐτησίως μετὰ τὴν αʹ πενταετίαν τὰ ἑξῆς ποσά: διὰ μὲν τὴν πρώτην πενταετίαν τὸ πρῶτον ἔτος 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ δεύτερον 65 ἑκατομμύρια, τὸ τρίτον ἔτος 130 ἑκατομμύρια, τὸ τέταρτον 140 ἑκατομμύρια, τὸ πέμπτον 200 ἑκατομμύρια, ἐφεξῆς δὲ ἀπὸ 200 ἕως 220 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου τοῦτο. Ἠμποροῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὑπολογίσωμεν ὡς ἑξῆς. Πόσος εἶναι ὁ τόκος τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν; Κυρίως θὰ εἶναι 6½–7 ἑκατομμύρια λίραι, μὲ 7% εἶναι 420,000 δραχμαὶ μόνον ὁ τόκος τοῦ πραγματικοῦ ποσοῦ, ὄχι τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ περιληφθῇ ὡς ἐκδοθέν, διότι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀκριβῶς καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ αὐξάνῃ φυσικὰ τὸ ποσὸν τοῦτο. Θὰ πληρώνωμεν, λοιπόν, ἐπὶ 42 ἔτη, Κύριοι, 220 ἑκατομμύρια ἐτησίως, δηλ. εἰς τὰ 30 ἔτη θὰ πληρώσωμεν περίπου 6 δισεκατομμύρια δραχμῶν, διὰ τὴν κατασκευὴν μικτῶν ὁδῶν 1195 χιλιομέτρων. Ἐὰν ἐπρόκειτο, Κύριοι, νὰ λύσωμεν τελειωτικῶς τὸ ζήτημα τῶν συγκοινωνιακῶν μας δικτύων, ὅπως ἐγένετο μὲ τὴν Οὖλεν διὰ τὴν ὕδρευσιν, ἢ μὲ τὴν Φαουντέσιον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, μὲ τὰ 6 δισεκατομμύρια, τότε τὸ ζήτημα θὰ ἦτο ἐξεταστέον. Μᾶς συμφέρει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευήν, ἔστω καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ πληρώσωμεν κἄτι τὶ περισσότερον; Θὰ ἐλέγομεν: βρὲ ἀδελφέ, τὶ σημασίαν ἔχει ἐὰν πληρώσωμεν καὶ κἄτι τὶ παραπάνω; Λύομεν τελειωτικῶς τὸ ζήτημά μας καὶ ἡσυχάζομεν. Ἀλλὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἕνα κομμάτι ἐδῶ, ἕνα κομμάτι ἐκεῖ, ἄλλο παραπέρα καὶ νὰ τὰ ἀφήσωμεν κατόπιν ἔκθετα καί νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ τοιοῦτον ποσόν, μοὶ φαίνεται, ὅτι αὐτὸ εἶναι μία πολιτικὴ ἐξωφρενική, ἡ ὁποία ἄγει τὸ Κράτος εἰς τὴν καταστροφήν.

§79Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὥστε νὰ μὴ τὰς κάμωμεν καθόλου, Κύριε Συνάδελφε;

§80Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω, Κύριε Συνάδελφε, διότι προτοῦ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα ἐσκέφθην, ὄχι μόνον νὰ ἀποκρούσω, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποδείξω, τὶ δέον νὰ γίνῃ. Καὶ ἡ ὑπόδειξίς μου δὲν εἶναι μακρὰν τῆς ὑποδείξεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Μήπως θέλετε νὰ εἴπωμεν: δόξα σοι ὁ Θεός, ποὺ εὑρέθη ὁ Μακρῆς καὶ ὑπέβαλεν αὐτὰς τὰς προτάσεις; Αὐτὸ θέλετε νὰ εἴπωμεν;

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον πληρώνει σήμερον τὸ Κράτος;

§82Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. 200 ἕως 250 ἑκατομμύρια.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὶ ἔχομεν; Τὶ εἶχες Γιάννη, τὶ εἶχα πάντα.

§84Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἡ συντήρησις θὰ γίνεται μόνον ἐπὶ τῶν κατασκευασθησομένων;

§85Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, περὶ τῆς συντηρήσεως.

§86Κ. ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε ἐπιτρέπεται; Εἰς τὸν ὑπολογισμόν σας κάμνετε κἄτι λάθος. Σεῖς ἀφῃρέσατε 30% διὰ τὴν μέλλουσαν συντήρησιν. Ἑπομένως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, εἶναι ἔλαττον κατὰ 30 τοῖς ἑκατόν.

§87Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔκαμα τὸ ἑξῆς: Διῄρεσα τὸ ποσὸν τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν εἰς 70% διὰ νὰ κατασκευάσωμεν νέας ὁδοὺς καί θὰ κατασκευάσωμεν ἓν ποσὸν ὁδῶν μικτῶν 1155 χιλιομέτρων καί 30% ἀφῆκα διὰ τὴν διόρθωσιν. Ὑπάρχουν ἐθνικαὶ ὁδοί, πολλαὶ αὗται κατὰ τὸ ἴδιον αὐτὸ μικτὸν σύστημα ἀνέρχονται εἰς 925 χιλιόμετρα.

§88Κ. ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΗΣ. Μένει ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μὲ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον τοῦ δανείου γίνονται 1155 χιλιόμετρα ὁδοί, ἐνῷ πράγματι πρόκειται περὶ τοῦ 70% τοῦ δανείου.

§89Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν μένει αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις. Τὸ καθώρισα τελείως. Διαιροῦμεν τὸ ποσὸν τῶν 6 ἑκατομ. εἰς δύο τεμάχια, 70% διὰ νέας ὁδοὺς καὶ 30% δι’ ἐπισκευάς. Μὲ τὸ 30% θὰ ἐπισκευάσωμεν ὑπαρχούσας ὁδούς, αἵτινες εἶναι περὶ τὰ 2.000 χιλιόμετρα.

§90Κ. ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ὑπολογισμός σας εἶναι ὀλιγώτερος κατὰ 30%. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα.

§91Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπὸν εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατασκευάσωμεν ὁλόκληρον τὸ δίκτυον τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, θὰ ἦτο ἐξεταστέον τὸ πρᾶγμα ἐὰν ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τὸ δάνειον αὐτό, ἔστω καὶ ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους ἔστω καὶ ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται διὰ τόσον μόνον ὀλίγον πρᾶγμα νὰ κατασκευάσωμεν, νομίζω ὅτι δεσμεύομεν τὸ μέλλον τῆς Χώρας, τὸ δεσμεύομεν δὲ ἐπὶ 40 ἔτη, διότι ἂν ὑποτεθῇ, ὅπως εἶναι ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι τὸ χρεωλύσιον εἶναι 220 ἑκατομμύρια θὰ πληρώσωμεν 6 δισεκατομμύρια δραχμῶν εἰς 42 χρόνια. Δὲν θὰ μᾶς μείνῃ τότε καμμία νέα ἐλπὶς νὰ κατασκευάσωμεν τὰ ὑπολειφθησόμενα χιλιόμετρα ὁδῶν, ἅτινα εἶναι ἀναγκαῖα. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα.

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ πόσα ἔτη εἴπετε;

§93Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Διὰ 40 ἔτη, δηλ. διὰ 30 ἔτη μετὰ τὴν πάροδον τῆς πρώτης πενταετίας. Ἀλλὰ μὲ ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· τί πρέπει νὰ κάμωμεν τέλος πάντων. Νὰ μὴ κάμωμεν τίποτε ἀπολύτως; Νὰ καθήμεθα ἔτσι; Τοῦ ἀπαντῶ. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὑποβάλλων τὰς προτάσεις του εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ὑπέβαλε καὶ τὴν πρότασιν, ὅτι εἶναι συμφέρον εἰς τὸ Κράτος νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα αὐτό, ἀλλὰ τὸ σύστημα ἢ τῆς συνάψεως κεχωρισμένου δανείου διὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον περίοδον οὕτως ὥστε διὰ τοῦ δανείου αὐτοῦ ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία καὶ νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα κεχωρισμένως, ἢ τὸ ποσὸν τοῦ τοκοχρεωλυσίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν νὰ πληρώνωμεν διὰ τόσα ἔτη, νὰ τὸ διαθέσωμεν διὰ τὴν κατασκευὴν ἐτησίως ὁδῶν καὶ ἐντὸς δέκα ἢ τὸ πολὺ δώδεκα ἐτῶν, θὰ ἔχομεν κατασκευάσει ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευασθοῦν διὰ τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμ. λιρῶν, καὶ ἐπὶ πλέον θὰ ἔχομεν τὰ 30 ἔτη ἐλεύθερα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν ἀποτελεσματικῶς τὸ δίκτυον τῶν ὁδῶν μας, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν ἀπολύτως τὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι μία ἐμπεριστατωμένη καὶ σώφρων πολιτικὴ πρὸς κατεύθυνσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως αὐτῆς;

§95Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Οἰκονόμου, ὁ Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων. Δυστυχῶς ὁ κ. Οἰκονόμου ἀκολουθεῖ καὶ τὴν ἑξῆς μέθοδον, ἐνῷ λέγει αὐτὰ καὶ ἀφίνει καὶ νὰ λέγωνται δεξιὰ καὶ ἀριστερά, εἰς τὴν ἔκθεσίν του λέγει, ὅτι ἔχει καὶ ἀντιρρήσεις. «Ξεύρετε, λέγουν, ὁ κ. Οἰκονόμου ἔκαμε τὸ διατακτικόν».

§96Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ συγχωρεῖτε Προσβάλλετε τὸ ὄνομα τοῦ μεγαλειτέρου ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§97Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ποσῶς δὲν προσβάλλεται.

§98Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἄριστοι (Θόρυβος).

§99Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κατώτερος ἀπὸ αὐτόν. Τὸ ὁμολογῶ. Ὅλοι εἶναι ἄριστοι (Θόρυβος).

§100Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοινωνίας). Ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν, οἱ διακόπτοντες, νὰ ἀκούητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται ὅτι ὁ κ. Οἰκονόμου, ὁ Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν καὶ δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν.

§101Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὅταν θὰ ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν θὰ ἔχητε οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν λέγει εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπεδείχθη ἐξ ὅλης τῆς ὑποθέσεως ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶναι ἐξόχως ἄριστοι καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο....

§103Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς περιωπῆς των.

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν.

§105Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν καὶ εἰς ἄλλας προηγουμένας συμβάσεις, πράγματι τιμᾶται τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§106Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἶπον προοιμιαζόμενος, ὅτι μᾶς παρέχει τὴν ἐγγύησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν πολλὰ νὰ κατορθώσωμεν, διότι πολλὰ μᾶς ἐγλύτωσεν. Οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ τὸν μεμφθῇ. Διὰ νὰ κρίνητε θὰ ἀναγνώσω ἀκριβῶς πῶς πράττει τοῦτο ὁ κ. Οἰκονόμου, ὁ εἰσηγητής, καὶ διὰ τίνων αἰτιολογιῶν τὸ ἀποκρούει, καὶ κατόπιν σεῖς κρίνετε. «Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, λέγει ὁ κ. Εἰσηγητὴς (ἀναγιγνώσκει).

§107Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Μετάφρασιν θὰ κάμητε;

§108Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. ... Πλὴν τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσι μεγάλαι ἀρτηρίαι....» (ἀναγιγνώσκει).

§109Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὶ τὰ διαβάζετε αὐτά. Δὲν σᾶς συμφέρει.

§110Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς συμφέρει. Μετάφρασιν δὲν θέλομεν.

§111Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μᾶς συμφέρει. Ἀκούσατε, Κύριοι, ποίαν δικαιολογίαν προβάλλει ὁ Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ φτιάξωμεν τοὺς δρόμους κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι τὰ ἔργα εἶναι παραγωγικά. Σᾶς ἐρωτῶ· εἰς διάστημα ὀλίγων ἐτῶν θὰ ἔχωμεν τὴν παραγωγικότητα διὰ νὰ ἀποδώσωσιν αὐτὰ τὰ ποσά; Εἶναι δικαιολογία αὐτὴ, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό; Ἀντί, Κύριοι, νὰ συζητῶμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ δανεισθῶμεν, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ καταρτίσωμεν μίαν γραμμὴν διὰ τῆς ὁποίας θὰ προσπορισθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, διότι αἱ αἰτιολογίαι ἦσαν ἐντελῶς ἀβάσιμοι καὶ ἀνυπόστατοι. Εἶναι δὲ ἀβάσιμοι καὶ ἀνυπόστατοι διότι οὔτε ἀπόδοσις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ εἰς διάστημα 5–10 ἐτῶν ἐκ τῶν παραγωγικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ γίνωσι, διότι ἓν τμῆμα θὰ γίνῃ, δὲν πρόκειται νὰ προκύψωσιν αἱ ἄλλαι προϋποθέσεις τὰς ὁποίας λέγει, ἀλλὰ καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ μελλοντική, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ μικρὸν αὐτὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ χρειασθῇ εἰς τὴν πρώτην τριετίαν, καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ παρὰ μόνον διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Διότι ποῖος μᾶς βεβαιοῖ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐλύθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἔγινεν ἡ σύμβασις αὐτή, καὶ ἐφηρμόσθησαν αἱ ἀρχαὶ αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν αὔριον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ διακοπῶσιν; Ἀφοῦ τὸ πρῶτον δὲν εἶναι δυνατόν, διατί δέχεσθε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ μέλη αὐτῆς θὰ εἶναι τόσον ἀφιλοπάτριδα, ὥστε νὰ διαθέσωσι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν; Δὲν εἶναι, Κύριοι, αὐτοὶ συλλογισμοὶ ἑνὸς εὐνομουμένου Κράτους, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ στηριχθῇ μία ἀπόφασις ὑποδουλώσεως τοῦ Κράτους ἐπὶ 40 ἔτη εἰς οἱανδήποτε Ἑταιρείαν, διότι τοῦτο θὰ ἦτο τρομερόν. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ συγκοινωνιακῆς πολιτικῆς, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι αὕτη εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς μελέτης διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ὅτι εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς καταστάσεως πραγματικῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔπρεπε νὰ κινήσῃ τὴν ἀγανάκτησιν τῆς Βουλῆς μία τοιαύτη ὑπόνοια, ριπτομένη ἐναντίον τοῦ Κράτους, διότι ἂν δὲν ὑπεραμυνθῶμεν τῆς καλῆς του πίστεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κράτος.

§112Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων παραδέχεται τὰς γνώμας τοῦ Εἰσηγητοῦ;

§113Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πλειοδοτεῖ.

§114Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ μήπως ὑπάρχει καὶ ἄλλο Κράτος εἰς τὸν κόσμον, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ τὴν μέθοδον αὐτήν;

§115Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου, ὅπως ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω, παντοῦ τὰ ἔργα δίδονται εἰς ἐργολάβον ὑπὸ ἐκτέλεσιν. Τὰ συστήματα εἶναι διάφορα. Ἡ Ἰταλία ἐφήρμοσε τὸ ἑξῆς: Δίδει ὡρισμένον ἀριθμὸν ὑπὸ κατασκευὴν καὶ πληρώνει τόσον τοῖς ἑκατὸν διὰ τόκον τῶν χρημάτων ἐπὶ τόσα ἔτη, καὶ ἐπὶ πλέον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλεύεται τὴν ὁδὸν πληρώνων ὡρισμένον ποσὸν ὡς διόδια δι’ ὡρισμένον χρόνον καὶ ἔπειτα περιέρχεται εἰς τὸ Κράτος. Οὐδαμοῦ, Κύριοι, παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ ὑποδούλωσις τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἐδῶ ἡμεῖς εἰς μίαν ὡρισμένην ἑταιρίαν. Κύριοι, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, (ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν κάμνομεν μὲ αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν τὴ δουλειά μας θὰ φέρωμεν ἀνθρώπους ξένους μηχανικοὺς κλπ. Δυνάμεθα νὰ φέρωμεν οἱονδήποτε ἄνθρωπον. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅμως καὶ τοῦτο. Οὐδεμίαν ἐγγύησιν μᾶς παρέχει τὸ ὅτι θὰ πληρώσωμεν ἀκριβὰ καὶ ὅτι ἐκ τούτου θὰ ἔχωμεν ἔργα καλά. Ὁ ἔλεγχος πιέζει. Ἐνισχύσατε τὸν ἔλεγχον καὶ ὄχι κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ μόνον διὰ τῆς προσθήκης ἀριθμοῦ μηχανικῶν. Πρέπει Κύριοι, νὰ σεμνηνώμεθα διὰ τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἔγινε λάθος εἰς τὴν ὁδὸν Πειραιῶς, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ παντοῦ συμβαίνουν λάθη, ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑπὸ κατασκευὴν καὶ μελετῶνται τὰ διάφορα συστήματα. Εἰς τὴν ὁδὸν Πειραιῶς προσέτι συμβαίνει καὶ τοῦτο: Ὅτι ἐκεῖ τὸ σύστημα τὸ ὑπέδειξεν ἡ ἰδία ὑπηρεσία καὶ ὑπάρχει ἡ γνώμη, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑπερασπίσω οἱανδήποτε κακοτεχνίαν, ἂν ὑπάρχῃ, ὅτι εἰς ἕνα τόσον στενὸν δρόμον μὲ τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ Πειραιῶς καὶ τὸ πολυσύχναστον ἦτο ἀκατάλληλον τὸ σύστημα.

§116Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ὁδὸς Πειραιῶς, (ἐξηφανίσθη).

§117Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περιῆλθεν ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικὴν διὰ νὰ δανεισθῶμεν 9 ἑκατομμύρια λιρῶν.

§118ΦΩΝΑΙ. Ὄχι καὶ τὴν Ἀμερικὴν.

§119Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ὅταν ἡ Χώρα ὑποφέρει πραγματικὰ οἰκονομικῶς διὰ φορολογιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδιάφορον πῶς ὑπεβλήθησαν, εἴτε ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, εἴτε ἐν μέρει καὶ ἀπὸ τὴν παροῦσαν καὶ ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων, ὅταν εἰς διάφορα συλλαλητήρια ἐξεγείρονται οἱ πολῖται, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι ἄοπλοι ἢ ἔνοπλοι, ὅταν διὰ νὰ ἐγκαταστήσωμεν τοὺς γυμνητεύοντας πρόσφυγας ἀπαλλοτριώνομεν μικροϊδιοκτησίας καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἀφήνομεν ἐκθέτους, νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μᾶς εἶναι ἀδιάφορον πῶς θὰ διατεθοῦν 1000, 200, 500.000.000. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαχειριζώμεθα τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζουν οἱ νόμοι καὶ μόνον. Κύριοι, πρέπει νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ὅπως ἀναφέρει καὶ ὁ εἰσηγητὴς κ. Οἰκονόμου ἐν τῇ ἐκθέσει του, αἱ προτάσεις του αὗται δὲν ὑπεβλήθησαν τὸ πρῶτον ἐπὶ τῆς οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Αἱ προτάσεις αὗται ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τοῦ 1926 ἐπὶ Παγκάλου καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, διότι εἶδεν τὰς διαφορὰς αὐτὰς ὑπὸ τὴν τὴν προεδρείαν τοῦ Εὐταξία, ὄχι μόνον δὲν ἐπέτρεψε νὰ γίνῃ ἡ σύμβασις αὐτή, καίτοι εἶχεν ὑπογραφῆ ἀπὸ τὸν Τανταλίδην καὶ ἀπὸ τὸν Ταβουλάρην, ἀλλὰ τὰς ἀπέρριψεν ὁλοσχερῶς.

§120Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1926 ἔγιναν αἱ προτάσεις αὗται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἐμελετήθησαν ἀπὸ τὰ Δημόσια ἔργα καὶ κατέληξε τὸν Ἰούλιον τοῦ 1926 εἰς σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐψήφισαν τὰ δημόσια ἔργα παμψηφεί, πλὴν μιᾶς ψήφου. Δὲν ἔγιναν ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς βίας, διότι μὲ ἐβεβαίωσαν οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι δὲν ἐπιέσθησαν παντελῶς. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Εὐταξία ἐζήτησεν οὗτος τὸν ἐνδιαφερόμενον ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔθεσεν ἕνα ὅρον, ἐδῶ εἶναι ὅλη ἡ ἱστορία, ὅτι ἡ σύμβασις ἔπρεπε νὰ κυρωθῇ ἀπὸ τὴν μέλλουσαν νὰ συνέλθῃ Βουλήν.

§121Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ὅλως διάφορον. «Κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1925.... (ἀναγινώσκει) Κύριοι, πρόκειται περὶ μιᾶς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, καὶ ἀπέδειξα τὴν ὑπέβαλεν ὁ κ. Μακρῆς εἰς τὴν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ δικτατορικὴ Κυβέρνησις δὲν τὴν ἐδέχθη. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶπε τὸ ἑξῆς, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὅτι «τί θέλετε νὰ κάμωμεν ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς βίας;» Ὁ κ. Οἰκονόμου λέγει ἄλλα. Ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἔθετεν ὅρους ἰδικούς του καὶ θὰ ἔφκιανεν ὅτι τοῦ κατέβαζε. Πρόκειται λοιπὸν περὶ συμβάσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἀπὸ τότε. Κύριοι, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐὰν ἐξηγέρθη ἡ κοινὴ γνώμη κατὰ τῆς δικτατορίας, εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων λόγων ἦτο ἡ συμβασοποίησις ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐν ᾗ περιπτώσει προχωρήσωμεν καὶ ἐξομοιωθῶμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ διατρέξῃ ἀμεσώτατον κίνδυνον ὁ κοινοβουλευτισμός. Φρονῶ, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλή, τὸ ἔκθετον, τὸ ὁποῖον ἐρρίφθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδοθῇ μεγάλη δυσοσμία καὶ νὰ κατακλύσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν, φρονῶ, ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ πετάξῃ, οὕτως, ὥστε νὰ ἐπανέλθῃ τὸ κράτος τῶν νόμων καὶ ἡ ἰσχύς του, οὕτως, ὥστε νὰ σωθῇ ἡ κατάστασις ἀπὸ τοιούτου εἴδους ἐξαμβλώματα. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. (Χειροκροτήματα).

§122Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν.

§123ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. Συναδέλφους νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν μέχρι τῆς 10 ἢ 10½ μ. μ. ἀκριβῶς, ἵνα μὴ ἔχωμεν συνεδρίασιν ἀπουσιαζόντων πολλῶν βουλευτῶν. Παρεκάλεσα νὰ ἀρχίσωμεν ἐνωρίτερον καὶ νὰ παρατείνεται ἡ συνεδρίασις ἕως τὰς 10½. Μάλιστα ἐδέχθην νὰ ὁρίσωμεν καὶ ἡμέραν τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐξεδηλώθη ἡ ἐπιθυμία τῆς ταχείας περατώσεως τῆς συζητήσεως ταύτης. Ἀλλ’ ἐὰν κρίνωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως, ἡ ἐπιθυμία αὕτη προώρισται νὰ μείνῃ θεωρητική, ὅπως ἀποδεικνύουν αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος συνάδελφος. Ἐφόσον ἡ πρώτη ἀγόρευσις διήρκεσε 3½ ὥρας, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ νομίσῃ τις, ὅτι εἰς διάστημα ὀλίγων ὡρῶν θὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καλύτερον εἶναι νὰ ἔλθουν οἱ κύριοι βουλευταὶ ἀφοῦ γευματίσουν. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς ὡρισμένα χρονικὰ ὅρια. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν, ὅτι δέχεται νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις τὴν Πέμπτην. Ἀλλ’ εἶναι καὶ αὐτὸ θεωρητικόν. Διότι ἐὰν τὴν Πέμπτην ζητήσουν τὸν λόγον 20 βουλευταί, κατὰ τίνα τρόπον θὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν; Δυστυχῶς ὁ κανονισμός μας δὲν προβλέπει περὶ χρονικῶν ὁρίων συζητήσεως, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προβλέψῃ περὶ αὐτοῦ ὅταν τὸν τροποποιήσωμεν. Εἰδικώτερον θὰ ἐνόμιζον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν τὸ ἐὰν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ ὄχι ὁ νόμος. Ὑπάρχει ὁ νόμος, εἶναι δὲ πρόσφατος. Δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐκ νέου ἐὰν καλῶς ἢ ὄχι ἐψηφίσθη, διότι αὐτὸ θὰ μᾶς καταναλώσῃ ἀσκόπως πολλὰς ὥρας. Πρέπει μᾶλλον, νομίζω, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα ἄνευ νέου συναγωνισμοῦ, ἢ ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεώς τινὸς τοῦ νόμου, ἐπιτρεπούσης νὰ γίνῃ νέος συναγωνισμός. Ἐὰν θέσωμεν πάλιν ὑπὸ συζήτησιν τὴν ὁδοποιητικὴν πολιτικὴν τὴν χαραχθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγκριθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ συζητῶμεν, ἂν πρέπει αἱ ὁδοὶ νὰ γίνουν διὰ δανείων ἢ ἐκ τῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε τὴν Πέμπτην δὲν θὰ τελειώσωμεν, οὔτε ὀλίγας ἡμέρας μετ’ αὐτήν.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ συνεχίσωμεν.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις διακοπῆς στηρίζεται εἰς τὸ ἐπιχείρημα τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτοῦ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ ἀπὸ κανένα ἄλλον. Ἦτο ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ προβῇ εἰς μίαν μεγαλυτέραν ἀνάλυσιν τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν παρίσταται ἀνάγκη μακρῶν ἀγορεύσεων. Τὰ ἐπίμαχα σημεῖα εἶναι τρία ἢ τέσσαρα καὶ ἐπ’ αὐτῶν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Δὲν θέλω νὰ παραταθῇ περισσότερον τοῦ δέοντος ἡ συζήτησις καὶ δι’ αὐτὸ ἐπροτείναμεν, νὰ ἀρχίσῃ ἐνωρίτερον ἡ συνεδρίασις, ὁπότε εἴμεθα πρόθυμοι νὰ μείνωμεν ἕως τὰς 10½, διότι τότε ἀκοπωτέρα θὰ εἶναι ἡ συνεδρίασις διὰ τοὺς κ. Βουλευτάς. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν διακοπήν, ἀλλὰ νὰ συνεχίσωμεν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Συνεχίζεται ἡ συζήτησις.

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ συγχωρήσητε μίαν μικρὰν πίστωσιν χρόνου, προκειμένου νὰ καταθέσω καὶ νομοσχέδια τινὰ ἀπολύτως ἐπειγούσης φύσεως. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον εἶναι περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1927 ψηφίσματος καὶ τὸ δεύτερον περὶ τῆς ἀπὸ 1ης Σεπτ)βρίου 1927 ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δι’ ἧς ἐξουσιοδοτήθη ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἔκδοσιν Ν. Δ. πρὸς ρύθμισιν τῆς Δικτατορικῆς Νομοθεσίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, ὅταν ἡ παροῦσα Βουλὴ συνεκροτήθη εἰς Σῶμα, εὑρέθη πρὸ μιᾶς ὀγκώδους νομοθεσίας, συντελεσθείσης κατὰ τὴν ἀνώμαλον πολιτικὴν περίοδον. Δι’ ἑνὸς ψηφίσματος, ἡ Βουλή, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1927, καθώρισεν ἕνα ἰδιότυπον νομοθετικὸν ὄργανον εἰς τὸ ὁποῖον παρέπεμψεν ὅλην αὐτὴν τὴν νομοθεσίαν πρὸς ἐκκαθάρισιν. Τὸ νομοθετικὸν τοῦτο ὄργανον ἀπετελέσθη ἀπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου. Προβλέπει ὅμως τοῦτο διάρκειαν τῆς παραμονῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος. Ὅπως γνωρίζετε ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις δὲν παρέμεινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν παρὰ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα καὶ ὅσα νομοθετικὰ Διατάγματα διῆλθον ὑπὸ τὴν βάσανον τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰ πλέον εἶναι νόμοι, χωρὶς νὰ ἔχουν ἀνάγκην πλέον οὐδεμιᾶς κυρώσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι αὐτὴ ἡ νομοθεσία δὲν ἔτυχεν ὁλόκληρος τῆς βασάνου ἐκείνης ἐκ μέρους τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν τὰς ὁποίας προβλέπει καὶ τὸ σχετικὸν ψήφισμα. Σωρεία λοιπὸν Νομοθ. Διαταγμάτων τὰ ὁποῖα δὲν ἐπεξειργάσθησαν ποσῶς, τίθεται τό ἐρώτημα, τί θὰ γίνουν; Θὰ ἰσχύσουν ἢ θὰ καταργηθοῦν σύμφωνα μὲ τὴν παράγραφον 4 τοῦ σχετικοῦ ψηφίσματος ἐχούσης οὕτω: (Ἀναγινώσκει). Προφανῶς τὸ ψήφισμα τοῦτο ἠτόνισεν μετὰ τὴν ἀποχώρησιν ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠτόνησεν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ἡ ἐξαιρετικὴ διαδικασία ἡ ὁποία καθωρίσθη διὰ τοῦ ἐν λόγῳ ψηφίσματος. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν αὐτὸ διὰ τῆς 1ης παραγράφου τοῦ πρώτου ἄρθρου δίδει τὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς παραγράφου ταύτης καὶ λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1927 κλπ.». Ἡ 6 παράγραφος τοῦ Νομοσχεδίου καθιερεῖ διὰ θετικῆς διατάξεως τὰς συνεπείας τῆς ὡς ἄνω αὐθεντικῆς Ἑρμηνείας. Ὑπάρχει καὶ τρίτη παράγραφος, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ συμβάσεων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν Νομοθ. Διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἐκυρώθησαν αἱ τοιούτου εἴδους συμβάσεις καὶ ἐργολαβίαι, δὲν τηρεῖ τὴν αὐτὴν ἀρχὴν ἣν τηρεῖ τὸ νομοσχέδιον, νὰ παρατείνῃ δηλαδὴ τὴν ἰσχὺν τῶν τοιούτου εἴδους Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, καὶ τοῦτο λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ περιεχομένου τῶν Νομοθ. τούτων Διαταγμάτων, διότι, ἐνῶ τὰ ἄλλα Διατάγματα θεσπίζουν διατάξεις δικαίου ἐξ ἀντικειμένου, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ μεταβάλλωμεν ὁπόταν θελήσωμεν, τὰ Νομοθετικὰ ταῦτα Διατάγματα κυροῦσι συμβάσεις ἰδιωτικοῦ πλέον δικαίου, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθοῦν ὑπὸ τοιαύτην ἀόριστον ἐκκρεμότητα. Δι’ αὐτὸ ἐν τῇ παραγράφῳ ταύτῃ τοῦ 1ου ἄρθρου, λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι «τὴν 31 Μαρτίου αἱ τοιαῦται συμβάσεις ἀκυροῦνται (ἀναγινώσκει).... Ἔθεσα δὲ τὴν προθεσμίαν, ἵνα ἐξαναγκασθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμφανίσῃ τὰ σχετικὰ διατάγματα ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ αὐτοῦ διαστήματος. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς νὰ μὴ ἔχῃ λάβῃ χώραν ἡ ἐπικύρωσις ἢ ἡ ἀκύρωσις τῶν τοιούτου εἴδους Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, ἐτέθη μία ἑτέρα διασφαλιστικὴ δικλείς, ὅτι ἡ προθεσμία δύναται νὰ παραταθῇ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δημοσιευομένης εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δεύτερον ἄρθρον, κύριοι συνάδελφοι, ἀφορᾷ τὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς πράξεως τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ὁποίας (ἀναγινώσκει). Ὡς γνωστὸν, ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις ὅλα τὰ Νομοθετ. Διατάγματα νὰ τὰ ἐμφανίσῃ ἀμέσως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐντὸς τοῦ τετραμήνου νὰ κυρώσῃ τὰ Νομοθετ. Διατάγματα. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ μὴ κυρωθοῦν ἐντὸς τετραμήνου ἐντὸς τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ὑπολογισθῇ ὁ χρόνος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐλήφθη πρόνοια ὥστε, δεδομένου, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ρητή, ὅτι ἀκυροῦνται μετὰ πάροδον τετραμήνου, ἀκυροῦνται μόνον αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τροποποιήσεις, τὸ δὲ ἄλλο Νομοθ. διάταγμα παραμένει διὰ τῆς αὐθεντικῆς ἑρμηνείας, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν πάντοτε προσωρινότητος. Διότι παραμένει μία ἠθικὴ ὑποχρέωσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἕτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ τῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος παραχωρουμένων ὑποθηκῶν πρὸς χορήγησιν δανείου ὑπὸ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§129Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Διέκοψα τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος ἀξιότιμον ἐκ Θεσσαλονίκης Βουλευτήν, διὰ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθὲν καὶ κατ’ ἐπανάληψιν βεβαιωθὲν ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης μέλος τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀποτελεῖ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐργοληπτικῆς Ἑταιρείας Διαμαντοπούλου, δὲν ἦτο ἀληθές. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι ἂν ὁ κ. Κιτσίκης, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, ἦτο συνάδελφός μου, θὰ τὸν ἐγνώριζον. Ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἀνήκω εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐργοληπτικῆς Ἑταιρείας Διαμαντοπούλου, ἡ ὁποία εἶναι μία ἐκ τῶν Ἑταιρειῶν, ἡ ὁποία συνεργάζεται μετὰ τοῦ οἴκου Μακρῆ καὶ φυσικὰ θὰ ἐγνώριζον τὸν κ. Κιτσίκην, ἐὰν οὗτος ἦτο συνάδελφός μου ἐν τῷ διοικητικῷ συμβουλίῳ. Ἐσυλλογίσθην πολὺ κύριοι συνάδελφοι ἄν, ἔχων τὴν ἰδιότητα ταύτην, θὰ ἠδυνάμην νὰ λάβω τὸν λόγον προκειμένου περὶ ἀντικειμένου ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρεία θὰ εἶχε νὰ κερδίσῃ. Ἐπειδὴ ὅμως, ἀκριβῶς, μὲ τὴν ἰδιότητά μου ταύτην πρέπει νὰ εἶμαι ὁ διαφωτίζων τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἑνὸς τεχνικοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἔχω ἐν ἐμαυτῷ τὴν ἱκανότητα τῆς ἀντικειμενικότητος ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ πράττω τοῦτο μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι καθ’ ὅλην τὴν συζήτησιν θὰ κρατήσω τὴν συζήτησιν ὑψηλά, ὅπως προσήκει εἰς τὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως ταύτης. Εὑρισκόμενος, κ. Συνάδελφοι, πρὸ δύο ἐτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶχον παρακληθῆ τηλεγραφικῶς ἐξ Ἀθηνῶν νὰ συμμετάσχω ἑνὸς συνεδρίου, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε χώραν ἐν Πράγᾳ τῆς Τσεχοσλοβακίας καὶ τοῦ ὁποίου σκοπὸς ἦτο ἡ ἀνάπτυξις τοῦ Τουρισμοῦ ἐν Εὐρώπῃ. Ἐν τῷ συνεδρίῳ τούτῳ παρίσταντο 16 ἀντιπρόσωποι τῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης, ἐκείνων τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλεύονται τὸν Τουρισμόν, ὡς μίαν ἐπιχείρησιν, ὡς μίαν βιομηχανίαν καὶ βιομηχανίαν προσοδοφόρον. Τὸ κύριον τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπησχόλουν τὸ Συνέδριον ἦτο ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν ἀνὰ τὰ διάφορα Κράτη τῆς Εὐρώπης. Ὁμολογῶ, ὅτι πολὺ ἐκοπίασα νὰ πείσω τὰ μέλη τοῦ Συνεδρίου, νὰ πείσω τὸν εἰσηγητὴν τοῦ ἐν Χάγῃ τότε ἱδρυθέντος Συμβουλίου τῆς ἑνώσεως τῶν ἐπισήμων ὀργανώσεων πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ, πολὺ ἐκοπίασα, λέγω, νὰ τὸν πείσω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως ἡ Ἑλλάς, ὡς Χώρα, ταχθῇ ἐν τῇ τελευταίᾳ διαβαθμίσει τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἱκανότητά της περὶ τὰς ὁδούς, τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὸ μῆκος, ὅσον καὶ τὴν συντήρησιν. Ἐπέτυχα πράγματι, νὰ καλλιτερεύσω διὰ τῆς συζητήσεως τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος, πείσας τὰ μέλη ὅτι ἐντατικὴ γίνεται εἰς τὸν τόπον μας ἐργασία ἐν προκειμένῳ. Εἰς τὸν ἴδιον καιρὸν εἶχα παρακαλέσει διευθυντὴν ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας ὑπερωκεανείων, τῆς ὁποίας τὰ ἀτμόπλοια προσεγγίζουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸν εἶχα παρακαλέσῃ λόγῳ, ὅπως τὰ ἀτμόπλοια αὐτῆς τὰ ὁποῖα κομίζουν περιηγητὰς εἰς τὸ Φάληρον νὰ μένουν μερικὰς ἡμέρας πλὴν τῆς μιᾶς ἡμέρας, ἡ ὁποία καθορίζεται εἰς τὸ δρομολόγιον. Μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς ἐλλείψεως ὁδικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ παραμένουν τὰ ἀτμόπλοια πλέον τῆς μιᾶς ἡμέρας, ἀφοῦ μὲ τὴν ἐπίσκεψιν τῶν ἀρχαιοτήτων ἐν Ἀθήναις ἐξαντλεῖται ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐπισκέπτονται τὴν Ἑλλάδα, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κανὲν μέσον, τὸ ὁποῖον νὰ τοὺς ἐπιτρέπῃ μίαν εὔκολον ἐπικοινωνίαν μὲ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ βιομηχανία τοῦ Τουρισμοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πολλὰ ἔχει νὰ κερδίσῃ ὁ τόπος μας, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν μας. Ἔχομεν, ὡς εἶναι γνωστὸν, μεγάλην ἀνεργίαν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὸν Βόλον, εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχουν 15–20.000 ἄνεργοι οἱ ὁποῖοι κάθηνται καὶ περιμένουν, πότε θὰ τοὺς χορηγηθῇ ἐργασία, διότι ἐκ τοῦ σταματήματος τῶν οἰκοδομικῶν ἐργασιῶν ὅλη ἡ κατηγορία τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ ἔργα ταῦτα μένει ἄνευ ἀπασχολήσεως. Ἀποτελοῦν, λοιπόν, κοινωνικὸν κίνδυνον οἱ 20.000 ἄνεργοι οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὰς πόλεις, ὅπως ἀποτελεῖ ἀκόμη μεγαλείτερον κίνδυνον κοινωνικὸν ἡ ὕπαρξις ἀρκετοῦ ἀριθμοῦ ἀνέργων καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, ὄχι διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἔργου, διότι τὴν ἀνάγκην τοῦ ἔργου ὅλοι τὴν ὡμολογήσαμεν καὶ ὅλοι τὴν παραδεχόμεθα. Πρόκειται νὰ συζητήσωμεν οὐσιαστικῶς ἐπὶ τοῦ ἔργου καὶ προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὸ ποία τῶν προτάσεων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προτιμηθῇ ποία παρουσιάζει περισσότερα πλεονεκτήματα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ὁδῶν δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον κοινῶς νομίζεται, οὔτε εἶναι ἡ ὁδοποιΐα ἔργον τοῦ οἱουδήποτε ἐργολάβου. Νομίζουν μερικοί, ὅτι μὲ μερικὰς συνταγὰς ἠμποροῦν νὰ κατασκευάσουν δρόμους καὶ ὅτι μερικοὶ τεχνῖται ἠμποροῦν νὰ καταπιασθοῦν μὲ ὁδοποιΐαν καὶ ἔτσι ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα, περὶ ὧν κατωτέρω θὰ σᾶς ὁμιλήσω. Ἂς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμὲ νὰ ἐκφράσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου πλέον ἐκτεταμένως καὶ ἀνεπτυγμένως τὴν γνώμην μου, διότι ὡς Πρόεδρος τοῦ Δημ. Συμβουλίου τοῦ Πειραιῶς ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον ἔλαβα ἀφορμὴν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ σχετικὰ πρὸς τοὺς δρόμους καὶ νὰ ἔχω τὴν πεῖραν μιᾶς ἀσχολίας πολυετοῦς. Μερικὰ παραδείγματα ποὺ θὰ σᾶς φέρω, θὰ σᾶς πείσουν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν φθηνοὶ καὶ ἀκριβοὶ δρόμοι. Ὑπάρχει κυρίως ἀνάγκη καλῆς ἐκτελέσεως. Παράδειγμα ἐντελῶς κτυπητὸν εἶναι ἡ ὁδὸς Σωκράτους, τὴν ὁποίαν ὅλοι γνωρίζουν εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἀπὸ τὴν ὁδὸν αὐτὴν ἐπέρασαν ὅλα τὰ κάρρα, τὰ ὁποῖα μετεκόμισαν τὴν πέτραν τῆς Πειραϊκῆς Χερσονήσου, μὲ τὴν ὁποίαν ἐκτίσθησαν αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεύς. Εἶναι 22 ἐτῶν. Ἔχει γίνει ἐπὶ δημαρχίας τοῦ κ. Σκυλίτση ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Neuchatel. Ἡ ἰδία ἑταιρεία κατεσκεύασε τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου, τὴν ὁδὸν Αἰόλου καὶ ὅσας ἄλλας καλὰς ὁδοὺς ἔχομεν. Ἀνέφερα τὴν ὁδὸν Σωκράτους, διότι ἔχουν περάσει ἀπὸ τὸ κατάστρωμα αὐτῆς τῆς ὁδοῦ ὅλα τὰ κάρα τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, καὶ οὔτε τὴν στοιχειώδη συντήρησιν ἔσχεν οὐδὲ ἠσχολήθησαν περὶ αὐτῆς οἱ κατὰ καιροὺς δήμαρχοι. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης, οὐδεμία προκαταβολὴ ἐπληρώθη, οὔτε τί τὸ ἔκτακτον ἀπητήθη εἰς τοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς. Πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἀσφαλτικῆς ὁδοῦ μὲ ἀμοιβὴν λογικήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποκομίζῃ ἕνας καλὸς ἐκτελεστὴς ἔργων. Ἔχομεν ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τὴν περίπτυστον ὁδὸν Πειραιῶς. Ἐπειδὴ ἔφθασε εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ὀφείλω νὰ κάμω μερικὰς ἐπιφυλάξεις, μετὰ τὰ ἐγκώμια, τά ὁποῖα ἐγένοντο εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ὑπάλληλοι, πιστῶς καὶ ἐνόρκως ὑπηρετοῦντες, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ὀλιγώτερον πρόθυμοι εἰς ἄνθη καὶ εἰς στεφάνους, ὅταν μερικὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχουσι νὰ δώσωσι λόγον, ὅταν ἐπιστῇ ἡ στιγμή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀπαντήσας εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἀνέφερε ὅτι τὸν βομβαρδίζω μὲ ἐπερωτήσεις, χωρὶς ν’ ἀναφέρῃ, ὡς ὤφειλεν, ὅτι ἐσταμάτησεν ἡ συγκοινωνία τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ δύο ἔτη διὰ δρόμον τὸν ὁποῖον δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ἴδουν. Ἐκτὸς τῆς πληρωμῆς, διὰ τὸ περίφημον αὐτὸ τὸ ἔργον — ὄνειδος, ἀληθινὸ — ἐχάθησαν καὶ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα διὰ νὰ εἶνε δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὁδὸς Πειραιῶς προτοῦ παραδοθῇ εἰς χρῆσιν, προτοῦ τὸ συνεργεῖον τελειώσῃ εἰς Περαιᾶ, προτοῦ τὸ κοινὸν ἴδῃ τὰ καλὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς, ἤρχισε νὰ καταστρέφεται. Ἔτυχε νὰ περνῶ τακτικὰ τὴν ὁδὸν Πειραιῶς, καὶ σᾶς ὁμιλῶ ἐπὶ γεγονότων. Ὁ δρόμος αὐτὸς ἤρχισε νὰ μὴ ὑπάρχῃ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν εἶχε ἀκόμη παραδοθῇ. Εἶχεν ἐξαερωθῆ, εἶχεν οὕτως εἰπεῖν ἐξαερωθῆ προτοῦ τεθῇ εἰς χρῆσιν, καὶ εὑρισκόμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν κανένα ὑπεύθυνον. Ἔχομεν μόνον τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι τὸ ἔργον δὲν παρελήφθη, ἀλλ’ ἐπληρώθησαν 17 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν βεβαίως μίαν δικαιολογίαν τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐξετέλεσε τὸ ἔργον, ἥτις λέγει, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις ὀφείλεται εἰς τὴν μεγάλην κίνησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὁδός, καὶ εἰς τὰ ἐπίσωστρα τῶν κάρρων καὶ τῶν ἁμαξῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶνε σύμφωνα μὲ κἄποιον νόμον. Ἀφελεστέρα ἀπάντησις δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ καὶ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸ εἶδος τῆς ἀπαντήσεως ἐκ μέρους ἐργολάβων, ἀξιούντων τὴν ἐκτίμησίν μας.

§130Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν προνοίας περὶ ὑποχρεώσεως τῶν Ἑταιρειῶν εἰς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεφέρθητε εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ εἰκοσαετίας ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἶναι καλὸν νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι αἱ Δημοτικαὶ ἐκεῖναι ἀρχαὶ εἶχον κατορθώσει νὰ ἐξασφαλίσωσιν ἐκ μέρους τῶν Ἑταιρειῶν δεκαπενταετῆ συντήρησιν δωρεὰν τῶν ὁδῶν, καὶ εἰκοσιπενταετῆ διάρκειαν, μὲ ἐλάχιστον ποσοστόν. Δι’ αὐτὸ τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν καλά.

§131Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μήπως τυχὸν ἡ Ἑταιρεία ὑπεχρεοῦτο ἐκ τῆς συμβάσεως νὰ ἐπιστρώσῃ τὴν ὁδὸν μὲ ὡρισμένην ἄσφαλτον κατὰ καθωρισμένον σύστημα.

§132Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὰ Δημόσια Ἔργα ὥρισαν τὰ Ἔργα Καλλία. Ἡ Ἑταιρεία παρέλαβε τὸ ἔργον καὶ ἐφήρμοσε τὸ σύστημα αὐτό. Ὅτε παρουσιάσθη ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Βουλευτής, τὰ Δημόσια Ἔργα, εἶπον εἰς τὴν Ἑταιρείαν: τί εἶναι αὐτά! Ἡ Ἑταιρεία ἀπήντησεν, ὅτι πταίει τὸ σύστημα. Τὰ Δημόσια Ἔργα εἶπον εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι, προκειμένου, νὰ σᾶς πληρώσω, θὰ κάμωμεν ἓν τμῆμα μὲ τὸ σύστημα Καλλία, ὅπως τὸ ὡρίσαμεν ἡμεῖς τὰ Δημόσια Ἔργα. Ἔγινε τὸ τμῆμα μὲ τὸ ὁδόστρωμα Καλλία καὶ εὑρίσκεται ἐν καλῇ καταστάσει καὶ αὐτοὶ περιμένουν διὰ νὰ καταδικασθῇ ἡ Ἑταιρεία, καὶ νὰ ἔλθῃ τὸ καλοκαῖρι, διὰ νὰ δοῦμε τὶ θὰ γίνῃ διὰ τὴν κακὴν κατασκευὴν τῶν ὁδοστρωμάτων.

§133Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ὁποιονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ἂν ἡ ἑταιρεία καταδικασθῇ, εἰς τὴν ἀντικατάστασιν καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ, πάντως ἡ εὐθύνη τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι ἐπιστατοῦσιν ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἔχουσιν ἓν μέρος εὐθύνης ὀλιγωτέραν, πάντως εὐθύνης, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ σύστημα Καλλία ἀντέχει εἰς τὴν βάσανον τῆς κινήσεως τῆς ὁδοῦ. Ἐκ τῶν λεχθέντων προκύπτει τὸ ζήτημα καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοί, οὔτε εἶναι καλλίτερος καὶ προτιμότερος ὁ δρόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσφέρεται πλέον εὐθυνά. Καλλίτερος εἶναι ἐκεῖνος ὁ δρόμος, ὑμεῖς ἐκεῖνο, πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν, τοῦ ὁποίου ὁ ἐργολάβος προσφέρει εἰλικρινῆ ἐκτέλεσιν καὶ εἰδικότητα καὶ πεῖραν. Καὶ πολὺ καλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἔπραξε κομίσας τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἰπὼν ὅτι καὶ ὁ παράγων αὐτὸς τῆς ἱκανότητος τοῦ ἐργολάβου, τοῦ φερέγγυου, ὄχι μόνον τῆς οἰκονομικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς τεχνικῆς ἀπόψεως ἔπαιξε σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν ἐκτίμησιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ἐκ τῶν δύο ποῦ ἀπέμειναν συναγωνιζόμενοι ὁ ὁποῖος μᾶς προσφέρει τὴν πιθανότητα ἱκανότητος; Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἴδωμεν ἀπὸ ποίους περιστοιχίζεται τὸ ἔργον, τὶ ἐγγυήσεις ἔχουν, τὶ φερεγγυότητα ἱκανότητος τεχνικῶς παρουσιάζουν.) Ἔχομεν δύο ὁμίλους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εἶπεν: «ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς φερεγγυότητος τῆς οἰκονομικῆς, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις προκειμένου νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀνέφερεν ἐν τῇ εἰσηγήσει του, πρὸ δύο μηνῶν ὅτι εἷς ἐκ τῶν Οἴκων ἐπαρουσίασεν ὅλα τὰ ἐχέγγυα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἀποβλέψῃ ὁ ἕτερος ἐκ τῶν Οἴκων προσελήφθη ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ὑπάρχῃ κάποιος ἀντίπαλος εἰς τὸν ἕνα κυρίως συναγωνιστὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν τιμῶν. Περίπου αὗται ἦσαν αἱ λέξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἐτέθη κατὰ μέρος ὁ τοιοῦτος συναγωνιστής, ὁ ὁποῖος ἐπαρουσίαζεν ὄπισθέν του τὸν Οἶκον «Μπλαίρ», διότι αἱ πληροφορίαι τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν ὅτι ὁ Οἶκος αὐτὸς παρουσίαζεν ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις διὰ μίαν ἀσφαλῆ τοποθέτησιν καὶ ἔκδοσιν τοῦ δανείου. Ὁ ἕτερος Οἶκος ἐφέρετο, ὅτι εἶχεν ὄπισθέν του τὸν Οἶκον Μπλαίρ. Ἀλλ’ ὁ Οἶκος Μπλαίρ, ἐν ταῖς προτάσεσί του, τῶν ὁποίων ἔχω ἀντίγραφον, δὲν φαίνεται ὅτι προσφέρει τίποτε. Ἁπλῶς ὑπόσχεται, ἐὰν τὸ ἔργον ἀνατεθῇ εἰς αὐτὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἔκδοσιν, χωρὶς οὐδεμίαν ἐγγύησιν καὶ οὐδεμίαν εὐθύνην καὶ διὰ ποσὸν πολὺ ὀλιγώτερον. Συνεπῶς, ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν προσόντων τῶν οἰκονομικῶν, δὲν ἀπέμεινε παρὰ ὁ εἷς Οἶκος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα καὶ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις ὡς καὶ ὁ Οἶκος «Μπλαίρ», ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς δημοπρασίας δὲν ὑπεχώρησεν οὐδὲ ἐφρόντισε νὰ εἶναι περισσότερον συγκεκριμμένος ὁπωσδήποτε εἰς τὰς προτάσεις του.

§134Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σήμερον εἶναι;

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει ἡ πληροφορία, ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ τοῦ φακέλλου, ὅτι ὁ Οἶκος «Μπλαίρ» τελικῶς ἀπεσύρθη καὶ μένει ὁ Οἶκος «Φὸξ», συμβαλλόμενος μὲ τὸν Πρεζάνην.

§136Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀπεσύρθη ὁ Οἶκος «Μπλαὶρ» καὶ ἐπαρουσιάσθη ἄλλος Οἶκος, τοῦ ὁποίου τὰς προτάσεις θὰ ἀναπτύξωμεν ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή.

§137Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἀλλὰ ἐπανέρχεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ «Μπλαὶρ» ὁ «Φὸξ», ὁ «Φὸξ» ἐκεῖνος διὰ τὸν ὁποῖον ἐν τῇ προκριματικῇ ἐξετάσει τῶν προσφορῶν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν κρίνει ὅτι δὲν παρουσιάζει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὴν ἀνάθεσιν τοῦ ἔργου. Ἀπομένει λοιπὸν μετὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν δύο παραγόντων, τοῦ τεχνικοῦ καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, ἀπομένει ὁ τρίτος παράγων, ὁ παράγων τῶν τιμῶν. Ὁ ἀξιότιμος Ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀναβιβάζει τὴν διαφορὰν εἰς 700 ἑκατομμύρια, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀφῄρεσεν ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τούτου τὸ μεγαλύτερον ποσόν, τὸ ὁποῖον προέκυπτεν ἐκ τοῦ γραφικοῦ λάθους, ὅπερ ἰσχυρίζεται ὅτι εἶχε κάμῃ ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί εἶναι μεγαλύτερον;

§139Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Εἰς ἕνα κονδύλι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ λάθους τούτου, πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ κυρίως παρὰ τοῦ προλαλήσαντος βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης, φθάσαντος νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην καὶ ὡς πρόθεσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ, οὐχὶ ἐκ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκ τῶν γεγονότων, ὅτι πρόκειται περὶ πλάνης, πολὺ φυσικῶς, προερχομένης ἀπὸ ἕνα τυπογραφικὸν λάθος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ τὴν ὁποίαν τόσα ἐγκώμια ἐλέχθησαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ ἰδοὺ τί λέγει διὰ τὸ λάθος αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. (Ἀναγινώσκει).

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§141Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ὁ κ. Οἰκονόμου. Παρὰ τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀντίληψις τοῦ γράφοντος, οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ σοβαρῶς ὅτι τὸ ἡμερομίσθιον ἑνὸς ἐργάτου δύναται νὰ ὑπολογισθῇ πρὸς 300 δραχμὰς τὴν ἡμέραν.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί τὸ λάθος αὐτὸ δὲν ἐγεννήθη εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου;

§143Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Καὶ δεύτερον, πολὺ σοβαρώτερον εἶναι ὅτι καθ’ ὡρισμένα ἄρθρα τῶν συμβάσεων, τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ τιμὴν εἰς τὰ διάφορα στοιχεῖα τὰ ἀποτελοῦντα τὸ σύνολον τοῦ ἀριθμοῦ 100, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν, ἔχει δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν τιμὴν ἐκείνην, ἥτις συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον περισσότερον. Παρακάτω διὰ τοῦ ἡμερομισθίου τοῦ διτρόχου ὑπάρχει ἡ ἀναλογία, ἡ ἐπιβαρύνουσα τὴν μεταφορὰν διὰ κάρρου, καὶ παρακάτω ἡ ἀναλογία δι’ αὐτοκινήτου. Εἶναι προφανές, ὅτι, ἐὰν ὁ ἐργολάβος ἐπέμενε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διὰ διτρόχου βασικὴν τιμήν, τὴν λελανθασμένην, δηλαδή, τὸ Δημόσιον θὰ ἠδύνατο καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα νὰ προτιμήσῃ τὴν διὰ κάρρου, καὶ ἄν ὁ ἐργολάβος δεχθῶμεν ὅτι θὰ ἐπέμενεν εἰς τὴν λανθασμένην τιμὴν δὲν θὰ εἶχε τίποτε νὰ καρπωθῇ ἐκ τοῦ ὑποβολιμαίου τούτου λάθους. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν πρόθεσιν.

§144Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ προταθῇ ἄλλο μέσον μεταφορᾶς;

§145Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Βεβαίως.

§146Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βαλαλᾶς, διότι ἡ μεταφορὰ διὰ διτρόχου στοιχίζει ἀκριβώτερα.

§147Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρόκειται περὶ λάθους. Ταῦτα τὰ τόσον φανερά, ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω, διὰ νά ἀναστηλωθῇ ἡ ὑπόληψις μιᾶς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μὲ τοὺς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι τῆς ἀπεδόθησαν καὶ νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ νὰ κατηγορηθῇ, διὰ προθέσεις, τὰς ὁποίας ἀσφαλῶς δὲν ἔχει.

§148Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἤθελον μίαν πληροφορίαν νὰ μοῦ δώσετε. Τὸ λάθος αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει, μήπως εὑρίσκεται ἀναγεγραμμένον καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ Οἶκος Μακρῆ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Παγκάλου;

§149Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§150Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Θέλετε νὰ σᾶς φέρω μίαν ἀπόδειξιν διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς; Ἤθελα νὰ τὸ εἴπω πρίν, ἀλλ’ ὁ κ. Δαρβέρης δὲν μοῦ τὸ ἐπέτρεψεν. Ἡ ἀνάλυσις τιμῶν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ Παγκάλου καὶ ἡ ὁποία ἀνάλυσις τιμῶν τοῦ 1926, ἐφηρμόσθη εἰς ὅλα τὰ δημόσια ἔργα, μέχρι τῆς νέας ἀναλύσεως, μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1927, τὴν ἀνάλυσιν τοῦ 1926 τὴν ἐφήρμοσε διὰ Νομ. Διατάγματος ὁ κ. Δεναξᾶς ἐπὶ Πρωθυπουργίας Κονδύλη, δι’ ὅλας τὰς ὁδοστρώσεις τὰς ἐκτεινομένας πέριξ τῶν Ἀθηνῶν.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ συμβάσεως.

§152Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοινωνίας). Βεβαίως, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀκυρωθῆ καὶ τὰς ἐφήρμοσε διὰ νέου νομοθετικοῦ διατάγματος ὁ κ. Δεναξᾶς. Τὴν δὲ ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τοῦ 1926 ἐψηφίσατε σεῖς κ. Βουλευταί, ὅταν ἦλθον αἱ συμβάσεις εἰς τὴν Βουλήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ ἐπροσέχατε ὅλα αὐτά τὰ τρομερὰ λάθη τότε;

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν τιμολογίων ἔχει τὴν ἑξῆς ἱστορίαν. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου συνήφθησαν συμβάσεις καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων εὑρίσκετο ἐν ἀγανακτήσει διὰ τὰς τιμὰς ταύτας. Ὅταν ἔπεσεν ὁ Δικτάτωρ καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις Κονδύλη, ἐκλήθησαν ἀμέσως οἱ ἐργολῆπται καὶ ἠπειλήθησαν ὅτι θ’ ἀκυρωθῶσιν αἱ συμβάσεις, ἐὰν δὲν ἔχωσιν ἀναλύσεις τιμῶν. Οἱ ἐργολάβοι ἐδέχθησαν, ὄντως τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν.

§154Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνίας). Ὅλα ἔγιναν διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐπὶ Κονδύλη.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί σημασίαν ἔχει ἂν ἔγιναν διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἢ ὄχι. Τὸ γεγονός εἶναι, ὅτι ὑπεχρεώθησαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἔχωσιν ἀνάλυσιν τιμῶν. Ὅλη δὲ ἡ ἱστορία ἐστηρίχθη εἰς τὸ γεγονός, ὅτι εἶχον ἀρχίσει τὰ ἔργα καὶ αἱ τιμαὶ εἰς τὰς ὁποίας ἐστηρίχθησαν οἱ ἐργολῆπται εὑρίσκοντο ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐπὶ πιστώσει. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου συνήφθησαν συμβάσεις καὶ ὅτι κατόπιν ἐγένετο ἔκπτωσις τιμῶν, ὄχι ἐπαρκής, βγάζετε τὸ συμπέρασμα, ὅτι αὗται αἱ ἀναλύσεις τῶν τιμῶν εἶναι πραγματικαί; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συναχθῇ αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

§156Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργός τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι λάθος.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς πρὸς τὸ λάθος, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν μας πρὸς ὑπογραφήν. Ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἔντυπον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἔντυπον ἐτυπώθη ἐπὶ τῆς αὐτῆς πλακός, διότι εἶναι πανομοιότυπον, καὶ τρίτον ἐπανελήφθη εἰς τὰς γραφομηχανημένας προτάσεις τοῦ οἴκου Μακρῆ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔγιναν αἱ ὁριστικαὶ προσφοραὶ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὸ λάθος αὐτὸ ἐπανελήφθη.

§158Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀρχίσητε ἀπὸ τὸ ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἔντυπον τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ ἀφορμὴ τοῦ λάθους εἶναι τὸ ἔντυπον τοῦ Ὑπουργείου.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ὁ Οἶκος Μακρῆ συνέταξε τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Δὲν γνωρίζω πῶς εἶχεν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου. Γνωρίζω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν μας. Καὶ ἐκεῖ ὑπῆρχε τὸ λάθος. Ὥστε ἡ ἀρτία αὐτὴ ὀργάνωσις ὑφίστατο, διότι τὸ λάθος αὐτὸ ἔγινεν ἀντιληπτὸν μόνον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἐργολήπτας, καὶ διωρθώθη. Διότι, πῶς εἶναι δυνατὸν μία Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἔχει τεχνικὴν ὀργάνωσιν, νὰ διαπράττῃ συνεχῶς αὐτὸ τὸ σφάλμα; Ἢ συμβαίνει τὸ ἄλλο, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀθεμίτου λάθους, διότι τὸ λάθος αὐτὸ γίνεται κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ ὅπως, εἶπεν ὁ κ. Βαλαλᾶς ἐὰν κατόπιν τὸ Κράτος ἐπήγαινεν εἰς διαιτησίαν δὲν θὰ κατώρθωνε νὰ κερδίσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Βεβαίως εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ τὰς τιμὰς διὰ διτρόχου, ἀλλ’ αἱ τιμαὶ εἶναι πολὺ ἀνώτεραι ἀπὸ τὰς τιμὰς τῆς διὰ μονοτρόχου διαφορᾶς.

§160Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Πάντως, δὲν εἶναι ὀκτὼ φορὲς ἀκριβώτεραι.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάντως ὑπάρχει μία ἱστορία ἡ ὁποία θὰ ἐκόστιζε ἀρκετὰ ἑκατομμύρια εἰς τό Δημόσιον, καὶ ἂν ἀφαιρέσετε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐξ αὐτοῦ τοῦ λάθους πάλιν ἀπομένει μία διαφορὰ κολοσσιαία.

§162Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἐπεξετάθην πολὺ ἐπὶ τοῦ γεγονότος μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀναιρέσω μερικὰ ἐκ τῶν λεχθέντων εἰς βάρος τοῦ οἴκου Μακρῆ, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθόν του κατηγορήθη διά τι.

§163Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Τὸ ἔντυπον αὐτὸ ἦτο ἔντυπον τοῦ Ὑπουργείου. Ἐὰν ἔγινε τοιοῦτον λάθος θὰ ἔγινεν τότε ἐπίτηδες ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προϋπῆρξεν ἡ σύμβασις.

§165Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Ἐγὼ εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ ὅτι τὰ Δημόσια Ἔργα, ἐτύπωσαν ἀνάλυσιν τιμῶν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου.

§166Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ὅλα τὰ πράγματα μαρτυροῦν ὅτι πρόκειται περὶ λάθους.

§167Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἂν δὲν ἐγίνετο ὁ συναγωνισμὸς θὰ ἔπαιρνε τὰς τιμὰς αὐτάς;

§168Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἂν δὲν ἐγίνετο ὁ συναγωνισμός, θὰ ἐγίνετο ἀντιληπτὸν τὸ λάθος;

§169Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Βεβαιότατα. Ἀπορῶ πῶς τὸ λέτε. Ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἐγίνετο ἀντιληπτὸν τὸ λάθος. Τί διάβολο εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀντελαμβάνετο ὅτι πρόκειται περὶ λάθους, ὅταν ἔβλεπεν ἡμερομίσθια 300 δραχμάς. Τότε θὰ ἤθελε κάψιμο.

§170Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐπὶ ἓν ἔτος, εἶχε τό τιμολόγιον καὶ τὰς ἀναλύσεις τιμῶν εἰς χεῖράς των. Πῶς δὲν τό ἀντελήφθη;

§171Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Κατὰ Μάϊον τοῦ 1926 ἔγινεν ἀνάλυσις τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὴν ἐτύπωσε καὶ τὴν ἔκαμεν ἐναντίον τοῦ Μακρῆ, καὶ ἐκεῖ ἔκαμε αὐτὸ τὰ λάθος. Ὥστε μὴ τὰ λέγετε αὐτά, διότι διαβάζονται οἱ λόγοι μας καὶ ἀπὸ τὸν κόσμον ἔξω.

§172Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἐκτελέσεως ἔργων εἶναι εὔκολον καὶ οἱ ἀριθμοὶ νὰ λαμβάνουν τὴν τοποθέτησιν, ποῦ κάθε ἕνας θέλει, καὶ νὰ συνάγωνται συμπεράσματα, οἷα ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη ἄποψις θὰ ἤθελε. Πάντως, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἐνδιαφερομένου Οἴκου, ὅτι δέχεται τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γενικὰ ἔξοδα, χρῆσιν ἐργαλείων κλπ, προσχωρεῖ εἰς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ὑπουργείου, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διὰ τὰς παρεχομένας ἐγγυήσεις, καὶ διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ μόνον τὸν ἕτερον τῶν προσφερόντων ὁμίλων διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέσχε, νὰ τοῦ εὕρῃ ἄλλον τρόπον ἀποζημιώσεως, καὶ ὁ ἕτερος τρόπος ἀποζημιώσεως θὰ ἦτο νὰ δοθοῦν καὶ εἰς αὐτὸν ἔργα, μὲ τὰς ἰδίας τιμὰς τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ Οἴκου Μακρῆ, ὄχι μὲ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἔδιδεν. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῶν Ἔργων.

§173Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μερίδιον ἐκ τοῦ ἔργου;

§174Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ὄχι. Εἶναι ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα ὅλοι οἱ ὅμιλοι, οἱ Ἑλληνικοί, δύνανται νὰ λάβουν μέρος. Ἐὰν ἤμην ἐγὼ ὁ ἐργοδότης, τοῦτο θὰ ἔπραττον. Πάντως ὅμως, κάτω τῶν τιμῶν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐὰν δοθῇ τὸ ἔργον, δὲν ἔχομεν, παρὰ κακοτεχνίαν νὰ ἀναμένωμεν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ἔργα σήμερον ἐκτελούμενα μὲ πολὺ ὑψηλοτέρας τιμὰς καὶ ἀποδίδοντα τὴν ἀπόδοσιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι βλέπομεν καὶ ἀρκετὴν κακοτεχνίαν, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ σχετικὴ ἐπίβλεψις ἡ αὐστηρά, ἡ ὁποία οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Στερούμεθα ὑπηρεσιῶν ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς. Ἰδέτε τὰ ἀποτελέσματα τοῦ αἴσχους τῆς ὁδοῦ Πειραιῶς. Ὅταν ἐκτελοῦμεν σήμερον ἔργα, δὲν ἀποδίδουσι τὰ φανταστικὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπέδιδον ἐὰν αἱ τιμαὶ τοῦ ἑτέρου τῶν προσφερόντων ἦσαν πραγματικαί.

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ἔργα;

§176Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Αἱ περὶ τὰς Ἀθήνας ὁδοί.

§177ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τὰς ὀνομάσετε.

§178Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἡ ὁδὸς Κηφισσίας, Φαλήρου, Ἐλευσῖνος κλπ.

§179Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ σᾶς εἴπω καὶ δι’ αὐτό. Τὰ ποσοστά, μὲ τὰ ὁποῖα γίνονται ὅλοι οἱ δρόμοι πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπέβαλεν ὁ κ. Κονδύλης, ἐρχόμενος διὰ ν’ ἀνακαθάρῃ ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἶναι 32 καὶ 60%. Αὐτὰ δὲ τὰ ποσοστὰ ἐψηφίσθησαν ἀπὸ σᾶς, Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἐκτελοῦνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ δρόμοι πέριξ τῶν Ἀθηνῶν μὲ 32 καὶ 60%. Αὐτὰ δὲ πληρώνονται δι’ ἐντόκων γραμματίων πρὸς 12% τόκον δανείου. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ νὰ πληρώνουν μὲ γραμμάτια. Νὰ πληρώνουν 32 καὶ 60%. Ὁρίστε.

§180Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπανειλημμένως λέγετε, ὅτι τὰς τιμὰς αὐτὰς τὰς ἐψήφισαν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα, διότι εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἦλθον προτάσεις καὶ συστάσεις τοῦ Ὑπουργείου νὰ μένουν ἐκεῖναι αἱ συμβάσεις τῶν ὁποίων τὸ Ὑπουργεῖον συνέστησε τὴν κύρωσιν, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἀπεφάνθησαν αἱ Ἐπιτροπαί, καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον ἦσαν ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀρχίσῃ νὰ ἐκτελῶνται.

§181Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σᾶς προσθέτω καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐγὼ ἐκείνην τὴν στιγμὴν διὰ νὰ στείλω συστάσεις εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, ἐπῆρα τὴν ἀπόφασιν τῶν Δημοσίων ἔργων, τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ὁ κ. Κονδύλης καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐφηρμόσθησαν αἱ τιμαὶ ποῦ σᾶς λέγω. Αὐτὸ εἶναι ἀπότοκον ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὸ ἔχω ἐδῶ. Δὲν ὑφίστατο τὸ Συμβούλιον ἐπὶ Κονδύλη, οὔτε ὁ Δεναξᾶς, οὔτε ὁ Ταβουλάρης, ὁ ὁποῖος τὸ ἔκαμε. Ἀπότοκον τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσ. Ἔργων ἦτο τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ὁ Κονδύλης. Τί θέλετε νὰ ὑποθέσω; Ὅτι τρελλάθηκε τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων;

§182Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδόθη ἡ ἐξήγησις. Ὑπάρχουν συμβάσεις καὶ ὑποχρεώσεις ἀνειλημμέναι. Τὸ Κράτος ἤθελε νὰ περιορίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου αὐτάς. Καὶ τὰς περιώρισεν. Ἐὰν τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσ. Ἔργων ἐνόμισεν ὅτι προκειμένου νὰ περιορίσῃ ὑποχρεώσεις ἀνειλημμένας δὲν ἔφθασε ἐκεῖ ποῦ ἔπρεπε νὰ φθάσῃ δὲν ἕπεται ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ προηγούμενον. Καὶ ἀπόδειξις ὅτι τὸ 31% εἶναι κανονικὸν διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ὅτι εἶναι κανονικαὶ καὶ αἱ τιμαὶ αἱ ἄλλαι.

§183Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Βλέπομεν ὅτι μὲ 31% δὲν ἔχομεν τὰ τεράστια κέρδη.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν Ἑταιρεῖαι, ποῦ δίδουν 20%. Ἂν τὸ θεωρεῖτε μικρὸν τὸ 20% τότε μάλιστα.

§185Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἐὰν τὸ 31% γίνῃ 28% δὲν θὰ ὑπάρχουν τὰ κέρδη αὐτά, τὰ ὁποῖα οὔτε καὶ τώρα εἶναι τόσα. Ὁπωσδήποτε καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνουν ὁδοὶ καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ ὄνειδος τῆς ὁδοῦ Πειραιῶς καὶ ἄλλων ὁδῶν — δὲν θέλω νὰ τὰς κατανομάσω — ὅταν ἔχομεν μίαν ἀνάλυσιν τιμῶν 10% ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅτι ἐκτελοῦνται ἤδη τὰ ἔργα νομίζω ὅτι ἔχομεν μίαν ἔνδειξιν ὅτι ἀρκετὰ ἐπροχωρήσαμεν καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὠθοῦμεν τὴν κακοτεχνίαν διὰ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τῶν τιμῶν. Ὑστεροῦμεν τόσον πολὺ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐπιβλέψεων ὥστε μόνον εἰς τὴν καλὴν πίστιν τοῦ ἐργολάβου ἀτυχῶς νὰ βασιζώμεθα. Ὅταν μπροστά μας ἔξω τῶν Ἀθηνῶν ἔχωμεν ἐλεεινάς, ἐπαισχύντους ἐκτελέσεις ὑπὸ τὰ ὄμματα Ὑπουργείων καὶ ὑπηρεσιῶν φαντάζεται εὐκόλως πᾶς τις τί δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν δι’ ἔργα ἐκτελεσθησόμενα εἰς τὰ τέσσαρα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος. Μεγάλην εὐθύνην θ’ ἀνελαμβάνομεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐὰν βασιζόμενοι εἰς τὴν περίφημον ἐπίβλεψιν τῶν Μηχανικῶν μας, ἐπροτιμούσαμε τὸν εὐθυνότερον καὶ ὄχι τὸν παρέχοντα τὰς τεχνικὰς καὶ οἰκονομικὰς ἐγγυήσεις. Καὶ εἶναι οὗτος ὁ Οἶκος Μακρῆ, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν 10 ἐκ τῶν πρώτων τεχνικῶν ἑταιριῶν ἐκ τῶν καλλιτέρων. Αὐτὴ εἶνε ἡ γνώμη μου, ὀλίγον εἰδικοῦ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Θὰ εἶχον νὰ προτείνω, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀκούσῃ ὅλας τὰς ἀπόψεις καὶ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα μόνη της καὶ νὰ μὴ φέρῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις, φωτιζομένη ἐκ τῶν ἀκουσθέντων καὶ ἐκείνων ποῦ θ’ ἀκουσθοῦν, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ. (Χειροκροτήματα).

§186Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πόσοι εἶνε ἐγγεγραμμένοι;

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 19.

§188Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶναι 19 ἐγγεγραμμένοι καὶ ὡμίλησαν μόνον δύο. Ἑπομένως κατ’ ἀναλογίαν θέλομεν ἐννέα ἡμέρας.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ δὲν μᾶς φτάνουν.

§190Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ ἀκούω ἤδη ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἴδουν τὰ ἔργα αὐτὰ τῆς ὁδοποιΐας, νὰ ἐκτελοῦνται. Βλέπω ὅμως ὅτι, ὅπως συζητοῦμεν δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Εἴπατέ μου ἐγκρίνετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προχωρήσωμεν; Διότι πρέπει νὰ ἡσυχάσῃ ἡ κοινὴ γνώμη.

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ὁρίσωμεν ἕνα ἢ δύο ἀγορητὰς ἐξ ἑκάστης μερίδος καὶ νὰ τελειώνῃ ἡ ὑπόθεσις.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὔριον νὰ συζητήσωμεν ἀπὸ τῆς 5ης μέχρι τῆς 10 καὶ ½.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἡ διακοπή.

§194Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ δεχθῶμεν τὸ ἑξῆς: Νὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὰς 5, εἴτε εἶνε παρόντες εἴτε δὲν εἶνε βουλευταί, καὶ δεύτερον νὰ διακόψωμεν εἰς τὰς 9½ διὰ φαγητὸν καὶ κατόπιν νὰ συνεχίσωμεν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι.

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον καὶ προηγουμένως καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ συνιστῶ νὰ κάμωμεν τὴν ἐργασίαν, ὅπως καὶ σήμερον. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς 5 καὶ νὰ ἐργασθῶμεν μέχρι τὰς 10½. Ὅταν ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 5, εἶναι ἐπαρκὲς διάστημα διὰ νὰ ἐργασθῶμεν. Ἐξ ἄλλου δὲν εἶναι εὔκολον, κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, νὰ διακόπτωμεν, διότι οἱ περισσότεροι βουλευταὶ διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον, δὲν δύνανται νὰ ἔρχωνται. Δι’ αὐτὸ προτείνω τὴν Πέμπτην μέχρι τὰς 10½.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ. μ. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)