1927.12.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15Η

ΔΕΥΤΕΡΑ 6 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 καὶ 10 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς 2ας καὶ 5ης Δεκεμβρίου.

§2Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ γράφεται, ὅτι ὁ κ. Μερλόπουλος, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καταθέτει νομοσχέδιον, καὶ ἀμέσως κατόπιν ὁ κ. Καφαντάρης καταθέτει νομοσχέδιον, ἀλλὰ περὶ τίνος; Πρέπει νὰ συμπληρωθῇ.

§3Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Μερλόπουλος φέρεται ὡς ὑποβάλλων σχέδιον νόμου «περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας»!

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθοῦν τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται κατόπιν καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 2ας καὶ 5ης Δεκεμβρίου, ὡς ἐδιωρθώθησαν).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν χαλαζοπλήκτων κατοίκων Πρεβιάτας, παραπονουμένων διὰ τὴν βραδύτητα, μεθ’ ἧς ἐνεργεῖται ἡ ἐργασία τῆς ἀποζημιώσεώς των. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν Καρδίτσης. Οἱ ἔφεδροι Ἄρτης ὑποβάλλουν αἴτησιν περὶ διακανονισμοῦ τοῦ μερίσματος αὐτῶν. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Μεσσήνης ζητεῖ τὴν μὴ ἐπέκτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἡ Ἕνωσις ἐνοικιαστῶν Φαρσάλων ὑποβάλλει ψήφισμα ὑπὲρ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου. Οἱ Καπνοπαραγωγοὶ καὶ ἀκριδόπληκτοι Καρδίτσης ζητοῦν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ἕνωσις Μακεδονίας Θρᾴκης, ἐμπορικὸς σύλλογος κλπ. ὑποβάλλουν ψήφισμα διαμαρτυρίας κατ’ ἀντιθέτου πρὸς τὰς ἀπόψεις των συμπληρώσεως τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Χριστιανικὴ Ἕνωσις Σωματείων κλπ. ὑποβάλλει ὑπόμνημα κατὰ τῶν ὑπονομευτῶν τῆς θρησκείας, τῆς γλώσσης καὶ τῆς ἠθικῆς. Ἡ ὁμόρυθμος ἑταιρεία (πρακτορεῖον εἰδήσεων «ΔΤΣ») παρακαλεῖ νὰ συμπεριληφθῇ καὶ αὕτη εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων. Οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες δι’ ὑπομνήματός των ζητοῦν ἐνίσχυσιν τοῦ μισθοῦ των. Οἱ ἔφεδροι χωρίου Πλατανᾶ Χανίων ὑποβάλλουν αἴτησιν περὶ ἀναθέσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων εἰς τὴν Ἐκκλησίαν κλπ. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης κ. Καλεύρας, παρακαλεῖ ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ἐπιψήφισις νόμου ἐπιβολῆς πεντηκονταλέπτου φορολογίας ἐπὶ εἰσιτηρίων δημοσίων θεαμάτων ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Οἱ κάτοικοι Σερρῶν παρακαλοῦν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ προκήρυξις δημοπρασίας ἠλεκτροφωτισμοῦ. Ὁ Σύλλογος Γεωργοκτηματιῶν Ἄργους διαμαρτύρεται δι’ ἐπαναφορὰν ἀγρονομίας. Ἐπαγγελματίαι Ἀγρινίου ὑποβάλλουν αἴτησιν περὶ ἀνοίγματος τῶν καταστημάτων κατὰ τὰς Κυριακάς. Οἱ κάτοικοι Βερροίας ὑποβάλλουν διαμαρτυρίαν περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐνστάσεων φόρου καθαρᾶς προσόδου κλπ. Οἱ μοναχοὶ Καλαβρύτων διαμαρτύρονται διὰ παράνομον ἀπομάκρυνσιν ἓξ μοναχῶν, ἐπεμβάσει διοικητοῦ χωροφυλακῆς. Οἱ ἐπαγγελματίαι ἐνοικιασταὶ Ἁλμυροῦ διαμαρτύρονται διὰ νέαν συζήτησιν ἐνοικιοστασίου. Ὁ γεωργοπιστωτικὸς σύλλογος Ἁγίου Ἰωάννου καὶ Πύργου ἀποκρούει ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. Οἱ ἰδιῶται Στεφανίδης, Εὐσταθιάδης κλπ. παρακαλοῦν νὰ ἀνασταλῇ ἡ δημοπρασία οἰκοπέδων κτισθέντων ἤδη. Ἕνωσις Λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως νομοῦ Ἰωαννίνων παρακαλεῖ νὰ θεσπισθῇ ἀφομοίωσις συντάξεως προϋπηρετησάντων ἐν Νέαις Χώραις πρὸς τὴν τῶν λειτουργῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἡ Βιομηχανικὴ Ἕνωσις Οἰκοδομῶν Καβάλλας διαμαρτύρεται ἐντόνως διὰ μελετωμένην διάλυσιν ἐργατικῆς βοηθείας. Ἡ Ἕνωσις Ἀναπήρων Πολέμου καὶ Θυμάτων Νεοχωρίου διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην διακοπὴν συντάξεως. Οἱ κάτοικοι Ζακύνθου διαμαρτύρονται κατὰ ἀπαλλοτριώσεως Μοναστηριακῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. Οἱ κάτοικοι Λαζαρίνης, Γαρδικίου, Ραζίστης, Μαγούλας καὶ Συνεταιρισμὸς Παγουλίτσας ὑποβάλλουν τηλεγραφικὰς διαμαρτυρίας περὶ παρανόμου ἐγκαταστάσεως σκηνιτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κρεμεζῆς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Δελφῶν, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ νόμου ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Ὁ Ἰωάννης Καραγιώργης, συνταγματάρχης ἐν ἀποστρατείᾳ, ὑποβάλλει ἔγγραφον διαμαρτυρίαν διὰ τὴν γενομένην αὐτῷ ἀδικίαν κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεώς του. Ὁ Γεωργικὸς Σταφιδικὸς Συνεταιρισμὸς Πύργου διαμαρτύρεται διὰ καταβαλλομένας ἐνεργείας πρὸς ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Γερολιμένος ὑποβάλλει παράκλησιν ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς Ἀρεοπόλεως μέχρι Γερολιμένος. Τεχνῖται Καροποιΐας Πατρῶν δι’ αἰτήσεώς των παρακαλοῦν ὅπως τύχωσιν ὑλικῆς ἐνισχύσεως καὶ προστασίας ὁμοίας τῆς τῶν ἁμαξηλατῶν. Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Ἀθήνῃσι Πανεπιστημίου». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Φεβρουαρίου 1926 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2118 περὶ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου». 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ὀκτωβρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἀναδρομικῆς ἐγγραφῆς τῶν φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν». 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 «περὶ ἀτελῶν ἐγγραφῶν καὶ ἐξετάσεων ἀπόρων ἐξ Ἑλληνικῶν κοινοτήτων ἀλλοδαπῶν Φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κλπ. καὶ 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8 Νοεμβρίου 1927 «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Σεπτεμβρίου 1926 «περὶ παρατάσεως ἀτελοῦς ἐγγραφῆς ἀπόρων φοιτητῶν». Οἱ κ. κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Ν. Βελέντζας (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας Ἰδιοκτητῶν Αὐτοκινήτων Λεωφορείων». Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ἐργασιῶν κατασκευῆς ὑδραγωγείου Σούδας καὶ Καλεσσῶν (Κρήτης)». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2853». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ. «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα τῶν ὑπονόμων Θεσσαλονίκης διατάξεων τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἀπαλλαγῆς τῆς καταβολῆς εἰσαγωγικῶν τελῶν καὶ δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀναγκαιούντων ὑλικῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπονόμων Θεσσαλονίκης». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ὀκτωβρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως συνεταιρισμοῦ καταναλωτῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐκμετάλευσιν ἔργων ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτρισμοῦ ἐν τῇ πόλει Λαρίσης». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον 2369». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ χορηγίας ἀρωγῆς τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου χειμάρρου Νέδοντος». 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν τινων ἔργων». Ὁ κ. Ἀλ. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 24 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἑνιαῖον κείμενον νόμου τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν σύμβασιν περὶ ἐκχωρήσεως τοῦ ἐν Φαλήρῳ ἐργοστασίου Ἀεροπλάνων, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ περισσότερον ἀριθμὸν βουλευτῶν ἀπ’ ὅσους ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα. Ἡ σύστασις εἶναι ὑποχρεωτική. Ἑπομένως θὰ γίνῃ δεκτή.

§7Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ θυμάτων πολέμου δὲν θὰ γίνῃ ἀκόμη;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν δοθῆ ἀκόμη σημειώματα ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Μόλις δοθοῦν θὰ καταρτισθῇ.

§9Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§11Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐλάβομεν ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δι’ ἓν ἐρώτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς κτηματικῆς πίστεως ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἐλπίσει ὅτι κατόπιν τῆς ἐνισχύσεως τῶν κεφαλαίων τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης θὰ εἰσήρχετο εἰς μίαν ὁδὸν ὁμαλότητος. Ἐλπίζοντες τοῦτο δὲν εἴχομεν ἐντείνει τὴν φωνήν μας διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἤδη βλέπω ὅτι καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν καὶ κατόπιν τοῦ νέου δανείου τῶν δύο ἑκατομ. λιρῶν, τὸ ὁποῖον συνῆψεν ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα, δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς ν’ ἀρχίσουν αἱ Νέαι Χῶραι νὰ ἀπολαμβάνουν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἤδη ἀπὸ τοῦ 1914. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ, ἀποδεικνύει ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ μένει στάσιμον καὶ κινδυνεύουν πάλιν αἱ Νέαι Χῶραι νὰ στερηθοῦν τῶν πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται. Ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν ποὺ ἔλαβα φαίνεται ὅτι ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει σκοπὸν πρὸς τὸ παρόν, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, νὰ δώσῃ δάνεια ἐνυπόθηκα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν νέων Χωρῶν, τοὺς κυρίους ἀκινήτων, προβάλλουσα ἓν σοβαρώτατον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἐλλείψεως τίτλων τῶν κυρίων τῶν ἀκινήτων, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ καταστήσωμεν ὑπεύθυνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον βαρύνει ὅλας τὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1914 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλὰ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀναφαίνεται τώρα μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κεφαλαίων καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς δώσῃ δικαίωμα κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἂν τοῦτο δὲν ρυθμισθῇ κατὰ τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, νὰ φέρωμεν πλέον πραγματικὴν ἐπερώτησιν. Θὰ ἐπερωτῶμεν τὴν Κυβέρνησιν διατὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἐκτελεῖ τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Κράτους. Ὅπως γνωρίζετε, Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸ 1914 ἐγένετο σύμβασις τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης περὶ ἐπεκτάσεως τῶν προνομίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων διὰ τὰς Νέας Χώρας.

§12Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὰ δάνεια θὰ τὰ παραχωρήσῃ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ συνομολογήσῃ κατὰ τὸ καταστατικόν της παρὰ μόνον ἐνυπόθηκα δάνεια καὶ μέχρι ἡμίσεος τῆς ἀξίας. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ὑπάρχουν οἱ τίτλοι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ.

§13Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Βλέπετε, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, ὅτι μοῦ λέγετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζετε. Κατὰ τὸ 1914, Κύριοι βουλευταί, ἐπεξετάθη τὸ προνόμιον τῆς Ἐθν. Τραπέζης εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ἐδόθη εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων 800 ἑκατομμυρίων δρχ. χρυσῶν, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ αὐτή, ὅτι θὰ βοηθήσῃ τοὺς κτηματίας, παρέχουσα εἰς αὐτοὺς ἐνυπόθηκα δάνεια. Βραδύτερον —τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πρόσφατον ἕνεκα τῆς τελευταίως γενομένης συζητήσεως—ἐπεξετάθη τὸ προνόμιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Θράκην κ.λπ. Χώρας, ἐκδοθέντος ἐν ὅλῳ ποσοῦ 300 ἑκατομμυρίων δραχ. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Ἐθν. Τράπεζα δὲν θέλει νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της. Οὔτε ἡ κυβέρνησις ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ πιέσῃ τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἐὰν ἔχητε πρὸ ὀφθαλμῶν τί συνέβη εἰς τὰς Ν. Χώρας, τί τόκους εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουν οἱ κτηματίαι διὰ νὰ πάρουν ὡρισμένα ποσά, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην, θὰ ἴδητε ὅτι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν μέχρι σήμερον οἱ κάτοικοι τῶν Ν. Χωρῶν ἐκ τῆς μὴ τηρήσεως τῶν νομίμων καὶ ὑποχρεωτικῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, φθάσουν εἰς ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ 500 ἑκατομμύρια δρχ. Ὅταν δὲ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τὸ κολοσσιαῖον αὐτὸ ζήτημα διετυπώθη ἄρνησις τῆς παροχῆς ἐνυποθήκων δανείων, βλέπει ὅτι ἡ κατάστασις πραγματικῶς εἶναι ἀξιοθρήνητος. Διότι πάντες γνωρίζομεν ὅτι καὶ κτηματολόγια ὑπάρχουν εἰς τὰς Ν. Χώρας καὶ πλήρης βεβαίωσις περὶ τῆς κυριότητος. Ἡ Τράπεζα ἑπομένως κατ’ οὐδένα λόγον δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι εἰς τὰς Ν. Χώρας δὲν ὑπάρχει ἰδιοκτησία βεβαιωμένη ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων. Ὑπάρχουν καὶ κτηματολόγια, καὶ τίτλοι καὶ βεβαίωσις ἰδιοκτησίας ὑπάρχει, πολλάκις ἀσφαλεστέρα τῆς βεβαιώσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει διὰ τὴν Παλ. Ἑλλάδα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ πλέον εἶναι ἀγόρευσις.

§15Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι σπουδαῖον ζήτημα, κ. Πρόεδρε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τρόπος διὰ νὰ συζητηθῇ. Δύναται νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερ. Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ νὰ ἔλθῃ κανονικῶς πρὸς συζήτησιν. Ὄχι ὅμως ἔτσι, δι’ αἰφνιδιασμοῦ.

§17Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Λοιπόν, ὅταν λέγομεν, ὅτι ἡ Ἐθν. Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ἀπέναντι τῶν Ν. Χωρῶν, δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ παρέχῃ δάνεια καὶ εἰς κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται, δι’ οἱονδήποτε λόγον, εἰς καθωρισμένην καὶ βεβαιωμένην κατάστασιν. Οὔτε τοῦτο δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Ὅταν ἡ Ἐθν. Τράπεζα παραχωρήσῃ δάνειον, θὰ ἐξετάσῃ ἐὰν τὸ κτῆμα εἶναι καθωρισμένον, ἐὰν ὁ ζητῶν τὸ δάνειον ἔχῃ κυριότητα ἄμεμπτον, καὶ κατόπιν θὰ δώσῃ τὸ δάνειον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπειλεῖται συζήτησις κ. Συνάδελφε!

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν, πρὸς συζήτησιν, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, νὰ εἶναι δὲ παρὼν καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν.

§21Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε, δι’ αὔριον. Τελειώνω ἀμέσως. Εἶπον, ὅτι δὲν θεωροῦμεν ὑπεύθυνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ τὴν καθυστέρησιν αὐτὴν τὴν τραγικήν. Ἀλλ’ ἐὰν μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς σήμερον ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε τὴν σημασίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, τότε θὰ διατυπώσωμεν οὐσιαστικὴν πλέον ἐπερώτησιν καὶ δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών μας θὰ θελήσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν κατοίκων τῶν Ν. Χωρῶν.

§22Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ κατὰ τὸν Κανονισμὸν αἱ προτάσεις νόμων προηγοῦνται, σᾶς παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐλαίου μετὰ σπορελαίου», τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποβάλλει τινὲς τῶν κ. Συναδέλφων.

§23Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, πρότασις νόμου ἰδική μου μὲ τὸ ἴδιον θέμα. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ.

§24Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος σοβαρωτάτου, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀναμίξεως ἐλαίου μετὰ σπορελαίου. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ὁδὸν τὴν κανονικήν. Θὰ σταλῇ δηλαδὴ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρῶτον, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως δώσῃ αὕτη τὴν ἀπάντησιν ἀμέσως.

§26Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὑπάρχει πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἰωαννίνων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γούδας.

§28Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατὰ τὰς διακοπάς, ὁπότε ἐλειτούργουν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, συμφώνως πρὸς τὴν ἐξουσιοδότησιν τὴν ὁποίαν εἶχε λάβη ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῆς Βουλῆς πρὸ τῶν διακοπῶν, εἰσήγαγε Νομοθετικὸν Διάταγμα, ἀφορῶν τὴν διαρρύθμισιν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν κληροδοτημάτων τῶν διαφόρων ἐν Ἠπείρῳ Χριστιανικῶν Κοινοτήτων. Τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα ὑφίστατο, ἐκδοθὲν ἐπὶ δικτατορίας Παγκάλου, καὶ εἶχεν ἀνάγκην νομοθετικῆς κυρώσεως. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος τούτου, εἰσηγουμένου μάλιστα ἐμοῦ, καὶ ἐπεκύρωσε τοῦτο μέ τινας τροποποιήσεις. Μία τῶν τροποποιήσεων ἦτο ἐκείνη, καθ’ ἣν διὰ προεδρικοῦ διατάγματος τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ εἰς τὰς λοιπὰς Νέας Χώρας, ὁμολογῶ δὲ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη τῇ ἀπαιτήσει βουλευτῶν τῶν Νέων Χωρῶν καὶ δὴ τῆς Μακεδονίας. Τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἐπεκυρώθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 248 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 11ης Νοεμβρίου. Κατὰ συνέπειαν τὸ νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα ἀπέκτησεν ἰσχὺν νόμου, ὅτε αἴφνης ἐπληροφορήθην ὅτι τῇ ἀπαιτήσει τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ, πρόκειται νὰ σταλῇ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναστέλλεται ἡ ἰσχὺς τοῦ ἤδη πρὸ μηνὸς δημοσιευθέντος καὶ ἰσχύοντος πλέον νόμου τούτου, δὲν γνωρίζω δὲ καὶ ἂν ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἀνασταλτικὸν τοῦτο Διάταγμα.

§29Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δικαίως, διότι ὑπεισέρχεσθε καὶ εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κληροδοτημάτων Πρεβέζης.

§30Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Εἶναι ὅμως νόμιμος ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως, ἀναστελλούσης ἕνα νόμον ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ δημοσιευθέντα εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως; Κατὰ τὸ δόγμα τοῦτο, ἂν ἴσχυε, θὰ ἠδύνατο ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἀνακαλέσῃ πάντα νόμον ψηφισθέντα, μὲ ἓν Διάταγμά της. Κατὰ συνέπειαν ἐνίσταμαι κατὰ τῆς τοιαύτης ἀκυρώσεως τοῦ δημοσιευθέντος νομίμως Διατάγματος. Ἀλλ’ ἤδη, ἂς ἐκθέσω δι’ ὀλίγων καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ οὐσιαστικοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τέλος πάντων νὰ ἐπιτρέπῃ μίαν παράβασιν τῶν τύπων, θὰ ὑπῆρχε μία δικαιολογία. Ἐν Ἠπείρῳ ὑπάρχουσι κληροδοτήματα ἄπειρα. Μόνον τοῦτο σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἡ περιφέρεια τῆς περιοχῆς Ζαγορίου ἔχει ὑπὲρ τὰ 30 ἑκατομ. δραχμῶν ἐκ κληροδοτημάτων, ὑπάρχουσι δὲ εἰς ἁπάσας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἠπείρου κληροδοτήματα, κληροδοτηθέντα ὑπὸ φιλογενῶν ἀνδρῶν διὰ σκοποὺς ἐκπαιδευτικοὺς ἢ φιλανθρωπικούς. Τὰ κληροδοτήματα ταῦτα ἀνέκαθεν διῳκοῦντο ὑπὸ Ἐπιτροπῶν, τῶν ὁποίων προΐσταντο οἱ Μητροπολῖται, ὁσάκις οἱ διαθέται δὲν καθώριζον ἄλλως τὴν διαχείρισιν τῶν κληροδοτημάτων. Τὸ πλῆθος τούτων ἦσαν κατατεθειμένα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ ἕνεκα λόγων ἀσφαλείας τῶν κληροδοτημάτων κατὰ τοὺς χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας, εἶχον κατατεθῆ ταῦτα ὡς μόνιμοι καὶ διαρκεῖς καταθέσεις, εἰς τρόπον ὥστε σήμερον οἱ καταθέται δὲν δύνανται οὐδὲ κἂν νὰ ἀναλάβουν τὰ χρήματά των. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἕτερος λόγος, ὁ ὁποῖος ἐμποδίζει τὴν ἀνάληψιν τῶν χρημάτων, εἶναι ὅτι ἦσαν κατατεθειμένα ἐπ’ ὀνόματι τῶν χριστιανικῶν κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι σήμερον κατὰ νόμον δὲν ὑφίστανται. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια διὰ τὰ οὕτω κατατεθειμένα χρήματα, τοιαύτη δὲ ἐλήφθη διὰ τοῦ ἀκυρουμένου Διατάγματος τῆς 11ης Νοεμβρίου, τὸ ὁποῖον ἀνακαλεῖται, καὶ κατὰ τῆς ἀνακλήσεως τοῦ ὁποίου ἔχει ἐξεγερθῆ ὁλόκληρος ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός, λαμβάνομεν δὲ καὶ ἡμεῖς τηλεγραφήματα ἀγγέλλοντα τὴν τοιαύτην ἐξέγερσιν, ὡς καὶ ἡ Βουλή, καὶ ὧν ἕνεκα προεκλήθη ἡ παροῦσα συζήτησις.

§31Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Καὶ ἡμεῖς λαμβάνομεν ἀπὸ τὴν Πρέβεζαν.

§32Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀντιθέτως.

§33Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Σεῖς κ. Τσαρλαμπᾶ, μοῦ ἐζητήσατε νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ Ν. Διάταγμα διὰ καὶ τὴν Λευκάδα ἀκόμη. Θὰ παρακαλέσω, ὅθεν, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ νὰ ἴδῃ ὅτι Ἀκαδημία, Πανεπιστήμιον, ἐκκλησιαστικαὶ σχολαί, ὀρφανοτροφεῖα, στρατιωτικαὶ σχολαὶ καὶ πλεῖστα τῶν δημοσίων ἱδρυμάτων εἶναι ἐξ Ἠπειρωτικῶν χρημάτων ἱδρυμένα. Εἶναι δὲ νομίζω ἄδικον τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἡ Ἤπειρος θέλει αὐτὴ μόνη της νὰ διαχειρισθῇ τὰ χρήματά της καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἀπείρους ἀνάγκας της, ἃς τὸ Κράτος ἀρνεῖται ἢ δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ, νὰ ἐπεμβαίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διὰ τῶν ὑπαλλήλων του, καὶ νὰ ἐμποδίζῃ τὴν τοιαύτην διαχείρισιν, ὑπὸ τῶν μόνων δικαιουμένων εἰς αὐτήν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιθυμῶ, ἢ ὅπως Βουλὴ ἀσχοληθῇ ἐν τῇ προσηκούσῃ ὥρᾳ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κυριαρχοῦσα ἰδέα ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς σκοποὺς καὶ τὴν θέλησιν τῶν εὐγενῶν ἐκείνων δωρητῶν, καὶ ἔχω νὰ ἐκφράσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παράκλησιν, ἵνα κατορθώσῃ νὰ συμβιβάσῃ ἐν ἑαυτῇ τὰς ποικίλας ἀπόψεις καὶ ἐξασφαλίσῃ τὴν ταχίστην ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπειδὴ ἤκουσα τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Πρεβέζης συναδέλφων, νὰ ἐξηγήσω καὶ πρὸς αὐτούς—καθ’ ὅσον τὰ κληροδοτήματα ἐν μείζονι μοίρᾳ ἀφορῶσιν εἰς τὸν νομὸν Ἰωαννίνων—καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ ἀντίθετοι τυχὸν ἀπόψεις δὲν ἀφορῶσιν αὐτὴν τὴν βάσιν τῶν προτεινομένων μέτρων, ἀλλ’ εἰς λεπτομερειακὰ ζητήματα. Ἂν ἐγκαίρως ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρωμεν τὴν μικρὰν ἡμῶν συνδρομὴν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ Διατάγματος, ἴσως καὶ ἡμεῖς θὰ εἴχομεν νὰ προτείνωμεν βελτιώσεις ἢ τροποποιήσεις τινάς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς οἱ ἐκ Πρεβέζης ἀξιότιμοι συνάδελφοι νομίζω, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι κυρίως διαφορὰ περὶ τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀρχιερατικῆς ἱεραρχίας εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐμπνέει τὰς ἐν λόγῳ ἀντιρρήσεις. Ὄντως, παρουσιάζεται ἀντινομία τις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κρατοῦσαν τάξιν καὶ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν τάσσει τὸ νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς ἤδη ἐν Ἰωαννίνοις κτηθείσης πείρας, ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν κανονισμῶν ὑπὸ τῶν ὁποίων δέον νὰ διέπωνται τὰ κληροδοτήματα. Ἐφόσον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ συντάξεως κανονισμῶν, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς ταύτης τῆς διαχειρίσεως τῶν κληροδοτημάτων, νομίζω ὅτι τὸ σημεῖον τοῦτο εἶνε καθαρῶς λεπτομερειακὸν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἀφορμὴν περαιτέρω ἐπιβραδύνσεως τῆς παραχωρήσεως τῶν κληροδοτημάτων. Ἡ παραχώρησις αὐτῶν ἀποτελεῖ ζωτικὸν καὶ πραγματικῶς ἐπιτακτικὸν πόθον τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χασιώτης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§37Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Εἰς τὰ Ἰωάννινα ἔγινε πολὺς θόρυβος, διότι ἐνόμιζον ὅτι τὰ κληροδοτήματα πρόκειται νὰ διατεθῶσι δι’ ἄλλους σκοποὺς παρὰ δι’ ἐκείνους δι’ οὓς διετέθησαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐρωτηθεὶς διὰ τίνα λόγον ἐφρόντισε ν’ ἀνασταλῇ ἡ δημοσίευσις τοῦ Ν. Διατάγματος πρὶν ἢ ἐπικυρωθῇ τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, μᾶς εἶπεν ὅτι ἔκαμε τοῦτο ἵνα χρησιμοποιηθοῦν τὰ κληροδοτήματα συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ὑπὲρ τῶν Κοινοτήτων ὑπὲρ ὧν τὰ ἐδώρησαν οἱ δωρηταί. Ἐπομένως δὲν τὸ ἔκαμε διὰ νὰ ἀποκρούσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐνδιαφερομένων Κοινοτήτων, ἀλλὰ διὰ νὰ προστατεύσῃ καλλίτερον αὐτά, ἵνα μὴ χρησιμοποιηθοῦν ταῦτα δι’ ἄλλους σκοπούς. Καλόν, λοιπόν, θὰ ἦτο ἐὰν ἡ συζήτησις ἐγίνετο παρόντος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ πρὸς τίνα σκοπὸν τὸ ἔκαμε καὶ ὁποία τις εἶναι ἡ ἀντίληψίς του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι, ἂν ὄντως εἶναι πρὸς βελτίωσιν, τότε ὁ θόρυβος αὐτὸς γίνεται ἐκ παρεξηγήσεως. Ἠκούσθη ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι πολλοὶ Ἀρχιερεῖς ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐπενέβησαν καὶ εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει ὁ Μητροπολίτης Ἰωαννίνων νὰ προεδρεύῃ διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν κληροδοτημάτων τῶν Ἠπειρωτικῶν ὡς κηδεμὼν ὅλων. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ συγχύσεως καὶ παρεξηγήσεως.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§39Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, οὐδὲ εἰς τὴν ἔρευναν τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Διατάγματος, οὐδὲ ν’ ἀμφισβητήσω, ὅτι εἴτε ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἴτε ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλουν ν’ ἀφαιρέσουν ἀπὸ τὸν Ἠπειρωτικὸν λαὸν τὰ κληροδοτήματα. Δι’ ἓν ἄλλο ὅμως ζήτημα ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀπόντα ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας—καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Συναδέλφους του νὰ τοῦ διαβιβάσουν τὴν ἐρώτησίν μου: εἶναι ὀρθὸν ἓν Ν. Διάταγμα, δημοσιευθὲν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνακληθῇ δι’ ἄλλου Διατάγματος τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο ἐγένετο ἀπὸ μίαν σκοπιμότητα πρὸς βελτίωσιν τοῦ τεθέντος θεσμοῦ, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ τοῦ ἀμφισβητήσω. Ἐπὶ τούτου κυρίως ἤθελα νὰ τὸν ἐρωτήσω σήμερον, καὶ ἡ νομική μου γνώμη εἶναι ὅτι τοιαύτη ἀνάκλησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἤκουσα τὴν ἄποψιν ὅτι διαφέρει τοῦ νόμου τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, υἱοθετεῖ μὲν τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μεταβάλλει αὐτὴν εἰς Ν. Διάταγμα διὰ τῆς κυρώσεως, δὲν εἶναι ὅμως καὶ ὑποχρεωμένη νὰ τὸ πράξῃ. Ἑπομένως δύναται καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν γενομένην πρᾶξιν αὐτῆς, μέχρις ὅτου κυρωθῇ τὸ Ν. Διάταγμα ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ μεταβληθῇ εἰς νόμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν συμμερίζομαι. Φρονῶ ὅτι, ἐφόσον ἐδημοσιεύθη κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος ἓν Ν. Διάταγμα, δὲν δύναται ν’ ἀνακληθῇ, καὶ ἐπὶ τούτου ἤθελον ν’ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§41Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οἱ κύριοι Συνάδελφοι ἐξ Ἠπείρου ἀνέπτυξαν τὸ ζήτημα, ἐγὼ δέ, τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ Νομ. Διάταγμα, τὸ ἰσχῦσαν ἐπὶ ἔτη ἐν Ἠπείρῳ, ἐν τῇ Ἐκκλησιαστικῇ ἐπαρχίᾳ Ἰωαννίνων, ἔφερε τόσον λαμπρὰ ἀποτελέσματα, ὥστε ζητοῦν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Διατάγματος καὶ αἱ ἄλλαι περιφέρειαι, ὡς ἡ Πρέβεζα, ἣν ἀντιπροσωπεύουν πολλοὶ κ. κ. Συνάδελφοι, οἵτινες εἶναι ἕτοιμοι νὰ διαμαρτυρηθοῦν διὰ τὴν μὴ ἐπέκτασιν τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ. Ἑκατοντάδες σχολικῶν κτιρίων εἶναι ἐν ἀνεγέρσει ἐν Ἠπείρῳ, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἰς διάστημα μιᾶς τριετίας, ἐὰν ἐξηκολούθει ἡ ἐφαρμογὴ του, ὁλόκληρος ὁ νομὸς Ἰωαννίνων θὰ εἶχε λαμπρὰ σχολικὰ κτίρια διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ αὐτοῦ Διατάγματος.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς.

§43Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔχω κυρίως νὰ ἐξετάσω τὴν διατύπωσιν καὶ ν’ ἀναφέρω μετὰ τῶν ἄλλων Συναδέλφων, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ Διατάγματος προβλέπει τρόπον συντάξεως τοῦ Κανονισμοῦ τῶν Διαταγμάτων, μὴ ἀποκλείοντα τὴν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου καὶ παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ νομοῦ Πρεβέζης. Νομίζω ὅτι εἶναι βασικὸν σφάλμα τοῦτο, ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, φρονῶ ὅτι Διάταγμα τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι λέγει τὸ Διάταγμα, ὅτι ἐκ κληροδοτημάτων διὰ σχολεῖα δύνανται νὰ γίνωνται δρόμοι ἢ γέφυραι, τοῦτο δὲν δύναται νὰ νοηθῇ.

§44Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτό.

§45Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Μὰ ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις. Τοῦ παρέχεται ἡ ἐξουσιοδότησις νὰ μεταβάλῃ τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐπίμαχον καὶ σοβαρὸν καὶ θὰ ἔπρεπε καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἠπείρου καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῶσι σοβαρώτατα, καλῶς δὲ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις σπεύσασα νὰ ἀνακαλέσῃ Διάταγμα ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἄδικον καὶ παραβλάπτον τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Πρεβέζης.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§47Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἓν βασικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀφορμὴ ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας καὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ. Δὲν δύναται νὰ νοηθῇ οὐδεὶς συνεταιρισμός, οὐδεμία κοινοπραξία, οὐδεὶς θεσμός, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ μὴ ἐκπροσωπῶνται ὅλοι οἱ ἑταῖροι. Ἐν προκειμένῳ συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Ἐνῶ τὰ κληροδοτήματα ἀφορῶσι καὶ τὸν Νομὸν Πρεβέζης, τίθεται ἐκποδὼν ἐν τῇ διοικήσει ὁ Νομὸς Πρεβέζης. Εἶναι βασικὸν τὸ λάθος καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι κληροδοτήματα, ἀφορῶντα τοὺς Νομοὺς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης, θὰ ὑπαχθῶσιν διοικητικῶς εἰς τὸν Νομὸν Ἰωαννίνων, διότι ἐν τῇ διοικήσει τῶν κληροδοτημάτων, ἀποκλείεται ὁ Μητροπολίτης Πρεβέζης καὶ ὁ Ἄρτης, μαζὺ δὲ μὲ αὐτοὺς ἀποκλείονται καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι διαχειρισταὶ μιᾶς καλῆς διοικήσεως τῶν κληροδοτημάτων. Καὶ λέγω καλῆς, διότι εἶνε εὐνόητον, ὅτι ὁρμεμφύτως, τρόπον τινά, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διοικοῦν, θὰ εὐνοοῦν, καὶ θὰ φροντίζουν καλλίτερον διὰ τὸν Νομόν των. Συνεπῶς εἶναι ἄδικον διὰ τοὺς Νομοὺς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης νὰ ὑπάρχουν ἐκπρόσωποι μόνον ἐκ τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων, διότι, ὅσον ἀνωτέρους καὶ ἂν τοὺς ὑπολάβῃ κανείς, εἶνε ἀνθρώπινον συναίσθημα, τὸ νὰ θέλωσι νὰ κρίνωσι καλλίτερον διὰ τὴν ἐντελῶς ἰδιαιτέραν πατρίδα των. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ βασικὸν αὐτὸ λάθος ἐδημιούργησεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ Διάταγμα, ἀνεξαρτήτως τῆς οὐσίας, λόγῳ τοῦ λάθους αὐτοῦ, δέον ν’ ἀνακληθῇ, καὶ νομίζω ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐν τῇ νέᾳ διαρρυθμίσει θὰ τεθοῦν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ θὰ ὁρισθῶσιν οἱ πραγματικοὶ κύριοι ἵνα κρίνωσι τὰ τοῦ οἴκου αὐτῶν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπανιᾶς.

§49Γ. ΜΠΑΝΙΑΣ. Διατί, Κύριε Πρόεδρε, λησμονοῦνται αἱ Μητροπόλεις Ἄρτης καὶ Πρεβέζης; Αὐτὸ θίγει τοὺς κατοίκους τῶν περιφερειῶν αὐτῶν. Ἐπίσης, Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ κατηγόρησαν ὅτι ἀνεκλήθη τὸ Διάταγμα, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν εἶχεν ὑπογραφῆ ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν τὸ εἶχεν ὑπογράψει, καὶ συνεπῶς κακῶς ἐξεδόθη.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§51Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωστόν, τὰ κληροδοτήματα δὲν ἀφιερώθησαν εἰς ὡρισμένας πόλεις ἢ χωρία, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἤπειρον. Τὰ περισσότερα κληροδοτήματα εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν Ἤπειρον ὁλόκληρον. Δικαίως, λοιπόν, ὁ λαὸς Πρεβέζης ἐξανίσταται καὶ δικαίως διαμαρτύρεται, ζητῶν τὴν κατάργησιν τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, διότι διὰ τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ δὲν κανονίζεται πῶς θὰ διατίθενται τὰ κληροδοτήματα τὰ ἀφορῶντα ὁλόκληρον τὴν Ἤπειρον. Ὅταν δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Μητροπολίτην Ἰωαννίνων νὰ καταρτίσῃ τὸν κανονισμόν, εἶναι φυσικόν, φυσικώτατον, ὅτι ὁ Μητροπολίτης Ἰωαννίνων θὰ φροντίσῃ ὅπως τὰ περισσότερα κληροδοτήματα τῆς Ἠπείρου διατεθῶσιν εἰς τὸν νομὸν Ἰωαννίνων.

§52Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, Κύριε Συνάδελφε.

§53Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον γίνεται πάντοτε. Εἶναι φυσικόν, ὅπως οἱ ἑκάστοτε Γενικοὶ Διοικηταί, οὕτω καὶ ὁ Σεβαστὸς Μητροπολίτης, τοῦ ὁποίου ὅλοι τὴν δραστηριότητα ἀναγνωρίζομεν, διαμένων εἰς Ἰωάννινα, νὰ ἐπηρεάζηται ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Ἰωαννίνων, ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια κ.τ.λ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Ἐχορηγήθησαν πλέον τῶν 2.000.000 δραχ. διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐν Ἠπείρῳ. Ἐκ τούτων, οὔτε μία πεντάρα ἐδόθη εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης. Ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ὁ νομὸς Πρεβέζης δέχεται ὅπως διαχειρίζεται τὰ κληροδοτήματα τῆς Ἠπείρου ὁ Ὑπουργὸς ἢ οἱονδήποτε ἄλλο Κρατικὸν ὄργανον, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ὅμως δέχεται, ὅπως διαχειρίζεται ταῦτα ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Ἠπείρου ἢ ἄλλο πρόσωπον διαμένον ἐν Ἰωαννίνοις. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τῶν διαμαρτυριῶν τοῦ λαοῦ Πρεβέζης, ὅστις φοβεῖται μήπως ὁ Μητροπολίτης Ἰωαννίνων κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν κανονισμῶν, ἐπηρεαζόμενος διαπράξῃ ἀδικίαν τινά. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰς σχετικὰ τηλεγραφήματα, ἀνέγνωσα ὅτι θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος, νὰ διαθέσῃ κληροδοτήματα καὶ πρὸς ἄλλους σκοπούς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα μόνον διὰ νόμου δύνανται νὰ διατεθῶσι κληροδοτήματα πρὸς ἄλλους σκοπούς, ἐφόσον ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρωθῇ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἡ ἀφορμή, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ἠνάγκασε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ σταματήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐν λόγῳ Διατάγματος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ γίνωσι καὶ ἀπὸ Μητροπολίτας τῶν νομῶν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης καὶ ἐξ ἄλλων προσώπων, ἱκανῶν πρὸς τοῦτο, ἵνα διατίθενται τὰ ποσὰ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς Ἠπείρου ὁλοκλήρου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ἐδημιουργήθη ἀρκετὸς θόρυβος εἰς τὴν Ἤπειρον, καθόσον κακῶς καὶ ἀναληθῶς ἔχει παρασταθῇ τὸ πρᾶγμα. Πρῶτον, οὐδεμία πρόθεσις ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ κληροδοτήματα, τὰ προωρισμένα διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν εἰς τὴν Ἤπειρον, ἀλλ’ ἁπλῶς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἠθέλησε νὰ συντελέσῃ ν’ ἀναβληθῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Διάταγμα, διότι ἦτο ἀντισυνταγματικόν, διότι, ὅπως σᾶς προεῖπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης, ἀνέθετεν εἰς τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ἀρχὴν νὰ καθορίσῃ τὴν διανομὴν τῶν κληροδοτημάτων πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μόνον διὰ νόμου δύναται νὰ γίνῃ. Καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει ἀπόφασις δικαστική Ἐκτὸς τούτου διὰ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου περιέρχονται τὰ κληροδοτήματα εἰς τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ἀρχήν, ὅπως διανέμωνται ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἤπειρον, κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος, ἀλλά, κατόπιν Διατάγματος καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἔπαυσε νὰ ἔχῃ πλέον τὴν δικαιοδοσίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε εἶχε. Καὶ ἀφοῦ σήμερον ἡ Ἐκκλησία περιορίζεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν της, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἁρμοδία νὰ διαχειρίζεται κληροδοτήματα δι’ ἄλλον σκοπὸν προωρισμένα

§56Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ.........

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος θέλει ν’ ἀσκήσῃ ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ Προεδρείου. Ὑποβάλλει ἔκφρασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου. Πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ λήξῃ ἡ ἱστορία αὐτὴ μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν Πρεβέζης, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κανονίζῃ καὶ ῥυθμίζῃ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς.

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶπον τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι ἄλλους ἀφίνετε νὰ ὁμιλήσουν πέραν τῶν 5 λεπτῶν καὶ ἐμένα δὲν μὲ ἀφίνετε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖτε νὰ ὑποβάλητε ἔνστασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προέδρου;

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι, Κύριε Πρόεδρε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, Κύριοι Βουλευταί. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κατέλθω τῆς ἕδρας.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Πρεβέζης, ὁ ὁποῖος ἐννοεῖ νὰ κανονίζῃ αὐτὸς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Προέδρου. (Κατέρχεται τῆς ἕδρας, τὴν ὁποίαν καταλαμβάνει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος).

§64ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νομίζω, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πρεβέζης οὐδεμία ἐξεδηλώθη πρόθεσις ἀνακλήσεως τῆς ἐμπιστοσύνης ἀπέναντι τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Ὁ κ. Πρόεδρος παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι ζήτημα δὲν ὑφίσταται.

§67ΣΥΣΣΩΜΟΣ Η ΒΟΥΛΗ. Ὄχι, ὄχι. Δὲν ὑπάρχει. (Ὁ κ. Πρόεδρος καταλαμβάνει τὴν ἕδραν. Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων καὶ τοῦ κέντρου).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§69Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Κυβέρνησις ὡς Νομοθετικὸς παράγων, διὰ τὰ Διατάγματα τῆς δικτατορίας, ἅτινα εἶναι Ν. Δ., ὡς γνωστόν, ἰδιόρρυθμα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικυρώνῃ αὐτά, ἀποδεχομένη τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως θὰ ἔχῃ ἴσως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακαλέσῃ ἓν τοιοῦτον Διάταγμα, ὅπερ ἐκ παραδρομῆς ἐδημοσιεύθη παρ’ αὐτῆς, λόγῳ τῆς πληθωρικῆς δημοσιεύσεως τῶν τοιούτων Ν. Δ. κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁπωσδήποτε ὅμως, διὰ νὰ ἔχωμεν πλήρη συντέλεσιν τῶν τοιούτων νόμων, κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, ἀπαιτεῖται καὶ ἡ κύρωσις τῆς Βουλῆς ἐντὸς τετραμήνου, ἥτις δὲν εἶχε λάβει χώραν. Ἑπομένως ἔχομεν νόμον ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς. Ἄλλως τε τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς νομοσχέδιον, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποφασίσῃ. Θὰ εἶχεν ἴσως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακαλέσῃ ἓν τοιοῦτον Διάταγμα. Δὲν συμβαίνει ὅμως τὸ αὐτὸ μὲ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ψηφίζει ἡ Βουλή. Τὸν νόμον αὐτὸν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκδώσῃ καὶ δημοσιεύσῃ, χωρὶς νὰ ἔχῃ οἱονδήποτε δικαίωμα μεταβολῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἢ ἀνακλήσεως.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκυρώθη τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, κ. Ὑπουργέ, ναὶ ἢ ὄχι;

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑφίσταται. Κακῶς δημοσιευθὲν ἀνεκλήθη, διότι, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, σᾶς λέγομεν, ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἐδημοσιεύθη καὶ δὲν ἔχει καμμίαν νομικὴν ἐνέργειαν, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἀνακληθῇ.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν γνώμην ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ Συντάγματος καὶ διὰ τῆς πράξεως τῆς συντακτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐνέκρινεν ἡ Βουλὴ αὐτή, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, ὅτι καὶ τὰ Ν. Διατάγματα ἢ καὶ ἄλλαι πράξεις, αἱ ὁποῖαι κυρῶνται ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, κατόπιν δὲ ἐγκρίνονται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δημοσιεύονται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν νόμον καὶ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ τόσον διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ διὰ πάντα πολίτην. Δὲν δύναται δὲ ἡ κυβέρνησις δημοσιευόμενα Ν. Δ. ἐν τῇ Ἐφημ. τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνακαλέσῃ ὑπὸ οἱανδήποτε πρόφασιν. Δύναται, ἐφόσον πρόκειται περὶ τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, νὰ τὰ εἰσαγάγῃ ἐντὸς τετραμήνου προθεσμίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν ἢ ἀκύρωσιν αὐτῶν, ἔχουσα δὲ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι θέλει. Δὲν δύναται ὅμως νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ μόνη ἐπὶ τῇ προφάσει, ὑπὸ τὴν ὁποίαν καλύπτεται μία πρᾶξις, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, μὴ νόμιμος, διότι δὲν ἤθελε νὰ τὰ δημοσιεύσῃ. Καὶ ἐὰν δὲν ἤθελε νὰ τὰ δημοσιεύσῃ, ἅμα ἐπῆλθεν ἡ δημοσίευσις αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωτική, καὶ διὰ τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἀφοῦ μάλιστα πρὶν ἢ κυκλοφορήσῃ ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ διαγράψῃ καὶ νὰ μὴ δημοσιευθῇ πᾶν ὅ,τι δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἰσχύσῃ, εἴτε πρόκειται περὶ Ν. Διατάγματος, εἴτε περὶ πολιτικῆς πράξεως. Ἐφόσον ὅμως ἐδημοσιεύθη τὸ Ν. Διάταγμα ἐν τῇ Ἐφ. τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο νόμος καὶ δὲν δύναται νὰ ἀνακληθῇ ἄλλως, εἰμὴ μόνον διὰ νέας πράξεως νομοθετικῆς. Ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ δι’ ἄλλο Νομοθετικὸν Διάταγμα διὰ τὸ ὁποῖον συνέβη τὸ ἴδιον, τὸ Ν. Δ. τὸ ἀφορῶν τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσ)νίκης. Ἐνῷ ἐδημοσιεύθη Ν. Δ., κατὰ τὸ ὁποῖον καθίσταται ὑποχρεωτικὸς ὁ διορισμὸς ὡρισμένων καθηγητῶν, τὸ Διάταγμα τοῦτο ἀνεκλήθη ἐπὶ τῷ ὅτι κακῶς ἢ ἐκ παραδρομῆς δῆθεν ἐδημοσιεύθη. Νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ ἔχῃ πλέον ὑπόστασιν, διότι εἰς πᾶσαν περίστασιν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προτάσσῃ τὴν παραδρομὴν καὶ ν’ ἀνακαλῇ οἱονδήποτε νόμον καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσίν του καὶ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος του. Ἐὰν ὅμως εἰς τοιαύτας παραδρομὰς ὑποπίπτῃ ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο ἀποτελεῖ κακὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της. Δυσκόλως ὅμως δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ διακεκριμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται παρὰ νὰ προσέχουν εἰς τὰς πράξεις των, ὅτι ἐκ παραδρομῆς προβαίνει εἰς τὴν δημοσίευσιν Ν. Δ. καὶ ἐκ τούτου τὰ ἀνακαλεῖ μεταγενεστέρως. Ἀλλὰ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ υἱοθετήσωμεν ὁπωσδήποτε τοιαύτην τακτικήν. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ συστήσω ν’ ἀφήνῃ νὰ λειτουργήσουν οἱ νόμοι καὶ τὸ Σύνταγμα, ἵνα βαδίσωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς νομιμότητος. Καὶ ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ δημοσιευθὲν νὰ μὴ ἰσχύσῃ, δύναται νὰ πράξῃ ὡς ἀνωτέρω ἐξέθηκα, ἢ καὶ ἄλλως διὰ νέου νόμου νὰ τὸ ἀκυρώσῃ ἀναδρομικῶς ἔκτοτε. Ταῦτα ὅμως πρέπει νὰ γίνωσι διὰ τῆς κανονικῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ καὶ οὐχὶ διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀνακλήσεως τῆς δημοσιεύσεως τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διαφεύγει ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῶν Νομοθετικῶν αὐτῶν Διαταγμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ἰδιότης δὲν εἶναι ὁμοία πρὸς τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα καὶ τοὺς νόμους περὶ ὧν ὡμίλησεν. Πράγματι, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ δημοσιεύσῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ. Ἀλλ’ εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ δημοσιεύσῃ ἢ νὰ μὴ δημοσιεύσῃ ἕνα Διάταγμα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἡ Κυβέρνησις δὲν παραβιάζει καμμίαν ἀρχήν, οὔτε τὸ Σύνταγμα οὔτε ἄλλον νόμον, ἐὰν ἐκ λάθους ἢ ἐκ παρατυπίας ἢ ἐκ παραδρομῆς ἐδημοσίευσε ἕνα Διάταγμα. Θὰ τὸ ἀνακαλέσῃ, ὅπως συμβαίνει νὰ ἀνακαλοῦνται πολλοὶ νόμοι δημοσιευθέντες ἢ διατυπωμένοι κακῶς καὶ δημοσιεύεται νεώτερον κείμενον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὸ πραγματικὸν κείμενον τοῦ νόμου. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ τὰ Διατάγματα ἐντὸς ὡρισμένων χρονικῶν ὁρίων. Καθ’ ὅμοιον τρόπον δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ αὐτὰ τὰ νομοθετικὰ Διατάγματα ἐφόσον ταῦτα δὲν ἔτυχον καμμιᾶς νομοθετικῆς ἐνεργείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ἀξία μομφῆς, δύνασθε νὰ φέρητε τὸ ζήτημα ἄλλην ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω πῶς ἤχθη τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ εὗρον τὸ ζήτημα συζητούμενον καὶ ἐν τῇ συζητήσει ἔλαβον μέρος. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν ἀντιλήψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος φρονεῖ ὅτι, πᾶν ὅ,τι νομοθετεῖται, πᾶν ὅ,τι ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου ὁ ὁποῖος μᾶς διέπει, δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλληται αὐθαιρέτως. Ὄχι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο. Παραγνωρίζει οὗτος τελείως τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Βεβαίως, τὸ νομοθέτημα δὲν κυροῦται διὰ μόνης τῆς πράξεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔχει ἀνάγκην καὶ περαιτέρω τῆς ἐγκρίσεως ἢ οὒ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν τὸ νομοθέτημα ἐγκριθὲν παρ’ αὐτῆς δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἐφ. τῆς Κυβερνήσεως, περιορίζεται, παύει. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει μόνον ἓν ἄλλο δικαίωμα. Ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ἰσχύσῃ τὸ νομοθέτημα, νὰ μὴ τὰ δημοσιεύσῃ ἐντὸς τῶν τεσσάρων μηνῶν ἀλλὰ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησίν του. Ἐὰν δὲ εἶχεν δημοσιευθῆ, νὰ φέρῃ τότε νέον νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταργῇ ἀναδρομικῶς αὐτό. Οὐδέποτε ὅμως ἔχει δικαίωμα νὰ δημοσιεύῃ τὸν νόμον καὶ κατόπιν νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ δι’ ἑτέρου Διατάγματος, διότι αὐτὸ εἶναι δικαίωμα πέραν τῆς δικαιοδοσίας της καὶ ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν περὶ τούτου ἔχει.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας) Καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἑρμηνεύει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸ Σύνταγμα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν παρετήρησα τὴν ἐντελῶς τυπικὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ δώσῃ οὗτος εἰς τὰς νομοθετικὰς καὶ συνταγματικὰς διατάξεις: Εἶναι παράδοξον, πράγματι, πῶς θέλει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἔννοια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν δίδεται ἐξουσία νὰ νομοθετῇ, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ νομοθετήσῃ, διότι ἐκεῖ καταλήγει ἡ ἑρμηνεία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, δὲν ἤθελε νὰ δημοσιεύσῃ ἓν Διάταγμα, ὅπερ ἐκ παραδρομῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ ἄλλων συναδέλφων ἐδημοσιεύθη. Καὶ ἐρωτῶ: πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφήσῃ τὰ Διατάγματα ταῦτα, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νὰ ἰσχύσουν; Ποία εἶναι ἡ ἐνέργεια, ἡ νομική, ἥτις τῆς ἐπιτρέπει νὰ ἀφήσῃ τοιαύτας διατάξεις ἐν ἰσχύϊ;

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι δύνανται νὰ διορθώνωνται αἱ παραδρομαὶ ἢ αἱ ἀμέλειαι τῶν Ὑπουργῶν. Τὸ Σύνταγμα ἔδωκε τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ διορθώνωσι τὰς παραδρομάς των οἱ Ὑπουργοί, ἵνα εἰσάγωσι νέον ἄρτιον νόμον, διότι ὅταν παραδεχθῶμεν νόμους κατὰ παραδρομὴν δημοσιευομένους, δημιουργοῦμεν ἓν μέγα κακόν.

§77Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὴν ἀναβολήν, προβάλλει σήμερον ἓν ἀπαράδεκτον, ὅτι δὲν εἶναι ἡμέρα τοιούτων συζητήσεων, δηλώσας ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰς μίαν ὡρισμένην ἡμέραν. Αὐτὸ τὸ εὑρίσκω ὀρθόν, διότι ἐξυπηρετεῖ καὶ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία συζήτησις. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς μόνον αὐτῆς γίνεται ἡ συζήτησις.

§79Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναγράψητε διὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν.

§80Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα, ἀνεκοινώθη ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔκαμεν ἐπίσημον δήλωσιν, ἐνυπόγραφον, ὅτι διετέλει ἐν πλήρει γνώσει τοῦ Διατάγματος.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία παράδοξος πρότασις ὑπεβλήθη.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βοζίκης, ὅτι τὸ ζήτημα ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησις κατὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν, αὐτὸ εἶναι βεβαίως κανονικόν. Ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ ἕν πρᾶγμα, ὅτι τὸ ζήτημα ἦλθεν ἐκ νέου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε μίαν τοιαύτην θεωρίαν, ἡ ὁποία κατήργει τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ νὰ μείνῃ ἀδιαμαρτύρητος ἡ Βουλή, διότι τοῦτο θεωρεῖται κατάφωρος καταπάτησις τῶν δικαιωμάτων τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας. Βλέπω δὲ ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἕτοιμος νὰ ὁμιλήσῃ.

§83Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀπεναντίας ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν σήμερον, διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§84Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἐδῶ ἔχομεν ἀνάπτυξιν ἀναφορᾶς. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔγινε;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα ὡς ἐπερώτησις.

§88Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμέσως;

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Παρασκευήν.

§90Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι σᾶς παρακαλῶ. Αὐτὸ εἶναι πλήρης κατάργησις τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ λαμβάνῃ οἱοσδήποτε θέλει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν αἰφνηδιαστικῶς. Λυποῦμαι πολύ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Βουλευτά. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν ἀναφοράν. Δὲν θὰ ὁμιλήσετε.

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπέρασεν ἡ ὥρα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπέρασεν καὶ ἡ ὥρα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας...» Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑποβάλλει τὰ ἀκόλουθα νομοσχέδια: 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ παρατάσεως ἀτελοῦς ἐγγραφῆς ἀπόρων προσφύγων φοιτητῶν» 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεως ἀπόρων ἐξ ἑλληνικῶν Κοινοτήτων ἀλλοδαπῆς φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου». 3) «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀναδρομικῶν ἐγγραφῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν» 4) «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ ἀστεροσκοπείου καὶ τῶν σταθμῶν αὐτοῦ». 5) «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Ἀθήνησι Πανεπιστημίου». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§94Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον. Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἐφάπαξ ἡ σύμβασις «περὶ σιδηροδρόμου Πύλου».

§95Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δεκτόν, Κύριε Πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§96Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, Κύριε Πρόεδρε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ὁ κ. Γεωργιάδης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν διακοπεῖσαν χθὲς ἀγόρευσίν του.

§98Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπαναφέρω τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς ἀντικειμενικότητος καὶ τῆς ἠρεμίας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐμπρέπει νὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις, καὶ ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θέλω ν’ ἀπομακρυνθῶ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον. Ἐπικαλοῦμαι δὲ ἐν τούτῳ τὴν συνδρομὴν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσῃ ψυχραίμως τὴν κριτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ διεξαγάγω, ὁσονδήποτε δριμεῖα καὶ ἂν εἶναι αὐτή. Θὰ ἀποδοθῇ οὕτω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἀτμοσφαῖρα τῆς ἠρεμίας καὶ τῆς γαλήνης, ἡ ὁποία ἐμπρέπει εἰς συζήτησιν τόσον σοβαρῶν ζητημάτων καὶ ἡ ὁποία δὲν μὲ ἀπέλιπεν, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε. Κύριοι Συνάδελφοι, ἀσφαλῶς ὑπάρχει μία ἐλαττωματικὴ διαρρύθμισις τῆς ἑλληνικῆς παιδείας, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀσφαλῶς ὑπάρχει ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα ἐν Ἑλλάδι, ὑπάρχει κῦμα ἀγραμματωσύνης εἰς τὸν ἑλληνικὸν διανοούμενον κόσμον. Τὸ κῦμα αὐτὸ τῆς ἀγραμματωσύνης δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν λαόν, διότι ὁ λαὸς δὲν ἔχει καμμίαν παιδείαν, ὥστε νὰ κρίνωμεν ἂν εἶναι καλὴ ἢ κακὴ αὕτη, εἴδετε δὲ πόσον τρομεροὶ εἶναι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ, τοὺς ὁποίους παρέχει ἡ Στατιστικὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν περὶ τοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ μέσου ἐπιπέδου, ἀλλὰ περὶ τοῦ στοιχειώδους ἐπιπέδου τῆς ἀγραμματωσύνης, τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ περιουσίου λαοῦ, ὡς συνηθίζομεν νὰ λέγωμεν. Μετὰ τόσας ἐνδόξους καὶ πλουσίας παραδόσεις, εἴμεθα ἀναλφάβητοι καὶ οἱ γείτονες ἡμῶν, οἱ Βούλγαροι, οἱ βάρβαροι, οἱ ἀπολίτιστοι Βαλκανικοὶ λαοὶ (!) εἶναι πολὺ ἀνώτεροι ἡμῶν εἰς τὸ ἐπίπεδον αὐτό. Λέγω λοιπόν, ὅτι μέγα μέρος, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, τῆς εὐθύνης διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ παιδεία τῆς Χώρας, ἡ ὁποία διέρχεται μίαν κρίσιν μεταπολεμικήν, ὡς καὶ ὅλοι οἱ θεσμοὶ καὶ ὅλαι γενικῶς αἱ ἐκδηλώσεις ἑνὸς τόπου καὶ ἡ παραγωγικότης του, μέγα μέρος τῆς εὐθύνης, λέγω, ὀφείλεται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ περίφημον γλωσσικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Μολονότι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ εὔθικτον καὶ δίδει ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, εἰς πλάνας, ἐνίοτε ἑκουσίας ἐνίοτε δὲ καὶ οὐχὶ καλῆς πίστεως, διότι διεξάγεται ἐξ ἀφορμῆς τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος μία πολεμικὴ οὐχὶ ἐπιστημονική, ἀλλὰ πολεμικὴ κοινωνικῶν ἀντιλήψεων καὶ πολιτικῶν πεποιθήσεων, θὰ προσπαθήσω νὰ εἴπω δι’ ὀλίγων τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο ἓν καίριον σημεῖον τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἑλληνικὴ ἐκπαίδευσις. Τὸ δυστύχημα τῆς ἑλληνικῆς ἐκπαιδεύσεως—ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως γενικῶς—εἶναι ἡ παρατηρουμένη εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος διγλωσσία. Δὲν ὑπάρχει κυριολεκτικῶς διγλωσσία, ὡς ἰσχυρίζονται, δηλ. μία γλῶσσα καθαρεύουσα καὶ μία γλῶσσα δημοτική, αἱ ὁποῖαι συναγωνίζονται διὰ νὰ κατακτήσωσιν ἐντελῶς τὸ ἐπίπεδον τῆς διανοήσεως, διὰ νὰ καταστῶσι κυρίαρχος γλῶσσα ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη. Εἶναι μοναδικὸν τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Ἡ ἱστορία τῶν γλωσσῶν εἰς τὰ ἄλλα Κράτη εἶναι ἐντελῶς διάφορος τῆς ἰδικῆς μας. Ἀλλαχοῦ, ὅταν διεσπάσθη ὁ τοπικιστικὸς φεουδαρχισμός, μία γλῶσσα ὡρισμένης περιφερείας, ἓν ἰδίωμα ἐπεκράτησεν. Εἰς τήν Γαλλίαν, ὡς ἠξεύρετε, ἐπεκράτησε τὸ ἰδίωμα Λουτὲς (Lutes) τῶν σημερινῶν Παρισίων καὶ κατέστη ἡ ἐπίσημος γλῶσσα τῆς Γαλλίας. Εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπεκράτησεν ἡ γλῶσσα τοῦ Ἀννοβέρου, καὶ κατέστη ἐπίσημος Γερμανικὴ γλῶσσα. Εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν τὸ ἴδιον φαινόμενον. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν μίαν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν, διὰ μέσου τῶν μεγάλων περιπετειῶν, τῶν ἐθνικῶν καὶ κοινωνικῶν, ἀπωλέσαμεν, καὶ ἐκ τῆς ἀντιδράσεως, ἐκ τῆς ζωτικότητος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ περιεσώθησαν τὰ πολυτιμότερα στοιχεῖα διὰ τὴν ἀναβίωσιν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ τῆς παιδείας του. Ἡ δημοτικὴ λοιπὸν αὕτη γλῶσσα, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ γλῶσσα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας καὶ ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη μαζὺ μὲ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὑπέστη ἕνα τυπικὸν ἐντελῶς ἀπὸ τοὺς διανοουμένους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης σχηματισμόν. Ἡ θεωρία τοῦ Κοραῆ, ὅτι ἡ δημοτικὴ γλῶσσα, ἡ γλῶσσα τοῦ λαοῦ, ἔπρεπε νὰ κλεισθῇ εἰς τὰ καλούπια τῆς ἀρχαίας γλώσσης, εἰς τὸ συντακτικόν, εἰς τὸ τυπικὸν τῆς παλαιᾶς παραδόσεως, ἀπεδείχθη ἐσφαλμένη, διότι χωρὶς δι’ αὐτῆς νὰ δημιουργηθῇ, νὰ ἀναβιβασθῇ ἡ δημοτικὴ γλῶσσα εἰς ἐπικρατοῦσαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τῆς ἐδίδετο μία θέσις ἀνοχῆς διὰ τοῦ κλασσικοῦ μετασχηματισμοῦ της. Καὶ ἔχομεν οὕτω ἐν Ἑλλάδι κατὰ τοὺς μετὰ τὸ 21 χρόνους, συγχρόνως μίαν δημοτικὴν γλῶσσαν, ἀγωνιζομένην μὲ ζωτικὰ στοιχεῖα διὰ μέσου τῶν ἐθνικῶν περιπετειῶν, ἀγωνιζομένην δι’ ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐκδηλοῦνται διὰ τῆς γλώσσης τοῦ λαοῦ, διὰ παραδόσεως καὶ διὰ τῶν ἐθνικῶν ᾀσμάτων, ἔχομεν τὴν ἀγωνιζομένην αὐτὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία τείνει νὰ καταστῇ κυρίαρχος, καὶ συγχρόνως ἄλλην γλῶσσαν, τὴν τῶν διανοουμένων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία τείνει ὅπως τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ τὸ καθυποτάξῃ εἰς τύπους παλαιούς. Ἐκ τούτου ἐδημιουργήθησαν δύο γλῶσσαι, ἡ λεγομένη καθαρεύουσα καὶ ἡ δημοτική, ἐνῷ συγχρόνως ἐξηκολούθουν νὰ συνυπάρχουν τὰ τοπικὰ ἰδιώματα. Καὶ ἔχομεν ἐδῶ τρεῖς μορφὰς γλωσσικοῦ ζητήματος. Ἔχομεν τὰ τοπικὰ ἰδιώματα, ἔχομεν μίαν δημοτικὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ τοπικὰ ἰδιώματα, καὶ ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην, ὡς λέγει λίαν ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ συγχρόνως ἔχομεν τὴν τάσιν τοῦ κλασσικισμοῦ. Ὥστε ἡ δυσχέρεια, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι, εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ ὅ,τι παρουσιάζεται εἰς ἄλλα Κράτη. Πρέπει ὁ Ἕλλην νὰ γνωρίζῃ τρεῖς γλώσσας. Τὰ τοπικὰ ἰδιώματα, τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν καθαρεύουσαν, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὴν πνευματικὴν κίνησιν ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ὁ ἀγὼν συνεχίζεται ἐντὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κόπος, ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν καταβάλλει ὁ Γερμανὸς ἢ ὁ Γάλλος ἄνθρωπος τοῦ λαοῦ, εἶναι πολὺ μικρότερα ἀπὸ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταβάλλῃ ὁ Ἕλλην διὰ νὰ κατακτήσῃ, ὄχι τὴν παιδείαν, τὴν μόρφωσιν, ἀλλὰ τὸ ὄργανον, τὴν γλῶσσαν. Ἑπομένως ἔχομεν ἐκ τοῦ ἀγῶνος τούτου μίαν τεραστίαν ἀπώλειαν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων, ἐνῷ ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν παιδείαν μας, πρέπει νὰ εἶναι ἡ τῆς ἑνιαίας γλώσσης. Δύο εἶναι τὰ συστήματα πρὸ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σταθῶμεν, ἢ ἡ δημοτικὴ ἢ ἡ καθαρεύουσα. Δὲν ὑπάρχει τρίτη ὁδός. Ἡ τρίτη ὁδός, τοῦ συμβιβασμοῦ, εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παρέλθωμεν, διότι ἀποτελεῖ σκόπελον, ὃν πρέπει νὰ διέλθωμεν ὁπότε, θὰ δυνηθῶμεν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημά μας τὸ γλωσσικὸν καὶ ὄχι νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν γλωσσικὴν σύγχυσιν ἀντὶ τῆς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία γλῶσσα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν μίαν γλῶσσαν καὶ ὁ ἀγρότης καὶ ὁ ἐργάτης καὶ ὁ ἀμόρφωτος καὶ ὁ ἐπιστήμων, καὶ ὅταν ἡ διανοητικὴ ἱκανότης τοῦ ἀνθρώπου τοῦ λαοῦ εἶναι τοιαύτη, δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον οὐδὲν ἐμπόδιον μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν πνευματικῶν θησαυρῶν, ὡς ὑπάρχει σήμερον μὲ τὸ ζήτημα τῆς διγλωσσίας. Οὕτως, ὁ ἄνθρωπος τοῦ λαοῦ, ἐὰν ἔχῃ μίαν πνευματικὴν ἀντίληψιν ἰσχυράν, θὰ εἶναι εὔκολον νὰ κατακτήσῃ οἱονδήποτε ἐπιστημονικὸν ἔργον ἢ φιλολογικὸν ἢ καλλιτεχνικόν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ ἐξερχόμενος τοῦ Σχολείου δὲν δύναται νὰ θίξῃ οὐδὲ πόρρωθεν τὸν οἱονδήποτε αὐτὸν θησαυρόν, ὁ ὁποῖος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μονοπωλεῖται ὑπὲρ ὡρισμένης μερίδος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῶν ὀλίγων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διέρχονται ἐκ τῶν Γυμνασίων, τῶν 200.000 Ἑλληνοπαίδων, ἐνῷ ἐκ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου διέρχεται ἡ μεγάλη πλειονοψηφία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ λαμβάνει ὀλίγα νάματα τῆς Παιδείας ἀπὸ τὰ ἀτελῆ Σχολεῖα μὲ τὰς ἑξακοσίας χιλιάδας μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι καταδικασμένοι νὰ μένωσιν ἀπαίδευτοι. Ἀνεφέραμεν τοὺς ἐλαχίστους οἱ ὁποῖοι διέρχονται ἀπὸ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν καὶ οἱ ὁποῖοι μανθάνουσιν τὴν καθαρεύουσαν. Μόνον εἰς αὐτοὺς ἐπιτρέπομεν νὰ ἀνοίξωσιν τὸ μυστικὸν βιβλίον τοῦ θησαυροῦ τοῦ πνευματικοῦ, ἐνῷ οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουσιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ἐν Γαλλίᾳ, Γερμανίᾳ κλπ. εἶναι εὔκολον νὰ ἀναπτυχθῶσιν οἱ ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ, ἐνῷ ἡμεῖς ἐδῶ τοὺς ἐμποδίζομεν μὲ τὸ ὄργανον, μὲ τὴν γλῶσσαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τῆς ἑλληνικῆς κακοδαιμονίας. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ δημιουργήσητε μίαν σταθερὰν βάσιν τῆς Παιδείας ἐν Ἑλλάδι, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκολουθήσητε μίαν σταθερὰν γλωσσικὴν πολιτικήν. Θὰ ἐδεχόμην ὅτι ὑπάρχει μιὰ λογικὴ συνέπεια εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι ὅτι μία γλῶσσα ὑπάρχει, ἡ καθαρεύουσα. Ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πετρακάκος, ὅτι ἡ καθαρεύουσα πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, ἣν ἀποκρούω πάντως, ἀποτελεῖ βάσιν ἐπιστημονικῆς συζητήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑπάρχῃ μία νεκρὰ γλῶσσα, ἀλλὰ πάντως δὲν θὰ ὑπάρχῃ διγλωσσία. Σήμερον τὸ παιδί, τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον, δὲν δύναται νὰ ἀναγνώσῃ οὔτε ἓν ἀνώτερον οἱονδήποτε ἐπιστημονικὸν ἢ καλλιτεχνικὸν ἔργον ἐντοπίου ἢ ξένου συγγραφέως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ κακοδαιμονίαν εἰς βάρος τῆς ἰσορροπίας τῶν κοινωνικῶν δυνάμεων καὶ τοῦ πλούτου τῆς Χώρας. Δι’ αὐτὸ νομίζω, κ. Συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν δύναται νὰ προοδεύσῃ, ἐὰν δὲν λύσῃ τὸ κεφαλαιῶδες τοῦτο ζήτημα. Δὲν πρόκειται τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν, ὡς συνήθως συμβαίνει, εἰς πολιτικοὺς ἀνταγωνισμούς. Θὰ ἐδεχόμην πρὸς τοῦτο καὶ μίαν ἀκόμη τεχνικὴν γλῶσσαν, οἵα φρονῶ ὅτι εἶναι ἡ καθαρεύουσα, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλλεται αὕτη ἐκ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, ἀλλ’ ὄχι αὐτὴν τὴν διγλωσσίαν, ἡ ὁποία κινδυνεύει νὰ πολλαπλασιασθῇ, ἐὰν δημιουργήσωμεν καὶ νέον εἶδος δημοτικῆς γλώσσης κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἡ δημοτικὴ γλῶσσα ἔχει ἀποχρώσεις ἀσυλλήπτους καὶ τότε ἡ δημοτικὴ αὐτὴ γλῶσσα δὲν θὰ εἶναι μία καὶ ὁμοιογενής, ἀλλὰ θὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν προσωπικῶν συμπαθειῶν, ἐκ τῆς πνευματικῆς προπαρασκευῆς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Ἐὰν ὁρίσετε ἕνα καθαρευουσιᾶνον Καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου διὰ νὰ κρίνῃ ἕνα βιβλίον δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, γραμμένον εἰς τὴν δημοτικήν, ἀσφαλῶς, καλῇ τῇ πίστει, θὰ τὸ ἀπορρίψῃ. Ἀντιθέτως, ἐὰν θέσωμεν ἕνα ἄλλον ἀμερόληπτον κριτήν, θὰ εἴπῃ ὅτι, τοῦτο τὸ διδακτικὸν βιβλίον εἶναι συνεπὲς πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον προορίζεται. Ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὀπαδὸς τῆς καθαρευούσης, γενικῶς πιστεύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη δημοτικὴ γλῶσσα, ἐκτὸς ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν γράφει καὶ ὑποστηρίζει. Τὴν δημοτικήν, τὴν πραγματικὴν γλῶσσαν τοῦ λαοῦ, τὴν περιφρονεῖ ὡς χυδαίαν καὶ ἐδημιούργησε τὸν μῦθον, ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ τεχνητὴν γλῶσσαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ ἐκπαιδευτικῶν βιβλίων εἶναι αἰχμάλωτον αὐτῆς τῆς νοοτροπίας. Ἀποτελεῖ μίαν νομοτεχνικὴν μὲν ἀναγνώρισιν τῆς δημοτικῆς, ὡς ἐπισήμου γλώσσης τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, ἀλλὰ συγχρόνως παραδίδει τὴν οὐσίαν εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν της. Διότι ἡ οὐσία εἶναι τὸ διδακτικὸν βιβλίον. Καὶ τὸ νομοσχέδιον μᾶς ὑπόσχεται νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ διδακτικὰ βιβλία, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἐπάνοδον εἰς τὴν καθαρεύουσαν ἢ ἄλλο μῖγμα ἀκατανόητον, δι’ ἄλλης ὁδοῦ. Τί σημαίνει ἄρά γε ἡ ἀπειλὴ ὅτι ἡ δημοτικὴ γλῶσσα πρέπει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ πανελλήνιον γλωσσικὸν αἴσθημα καὶ νὰ γράφεται σύμφωνα μὲ τὰ γλωσσικὰ πρόσωπα τῶν μεγάλων λογογράφων; Τί ἄλλο, παρὰ περιφρόνησιν πρὸς τοὺς ἱστορικοὺς νόμους τῆς ἐξελίξεως, στασιμότητα καὶ σύγχυσιν; Ὡς γνωστόν, ἡ δημοτικὴ γλῶσσα ἐχρησιμοποιήθη κυρίως μετὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μόνον εἰς τὴν ποίησιν, καίτοι θὰ ἠδυνάμην ν’ ἀναφέρω τὴν μετάφρασιν τῶν Βασιλικῶν νόμων τῶν Βυζαντινῶν Αὐτοκρατόρων, τὸν Ἁρμενόπουλον, γραμμένα ὅλα αὐτὰ εἰς τὴν δημοτικήν, ἰσχύουσαν ὡς ἐπίσημον γλῶσσαν τοῦ Κράτους. Ἡ γλῶσσα τῶν μεγάλων προτύπων, εἶναι ἡ γλῶσσα τοῦ Βαλαωρίτου, τοῦ Σολωμοῦ. Εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ κλείσωμεν ὅλην τὴν ἐξέλιξιν τῆς γλώσσης μέχρι ὡρισμένης περιόδου τοῦ Ἐθνικοῦ βίου; Καὶ ὁλόκληρος ἑκατονταετία, τεραστία πνευματικὴ ἀνάπτυξις τῆς δημοτικῆς γλώσσης μας εἰς διανοητικὰ ἔργα, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύεται κατὰ παμψηφίαν καὶ εἰς τὸ ἔδαφος τῆς ποιήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἐκδηλώσεων τοῦ πνευματικοῦ βίου μας, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀγνοηθῇ, διότι δὲν συμπίπτει μὲ τὰς ἀντιλήψεις τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ κρίνουν;

§99Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κανεὶς δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ καταλληλότερον τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖτε.

§100Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὅπως γνωρίζετε, κ. Συνάδελφε, ὁ πόλεμος διεξάγεται μὲ τὰ αὐτὰ μέσα. Θὰ ἤμην ἕνας ἀσυγχρόνιστος πολεμιστής, ἂν δὲν ἐγνώριζον τὴν μεγάλην αὐτὴν ἀλήθειαν. Θὰ εἰρχόμην μὲ πολὺ παλαιὰ ὅπλα εἰς τὸν ἀγῶνα, ἐὰν ἐδίσταζα νὰ σᾶς ἐπιβάλω τὰς ἰδέας μου μὲ τὰ ἰδικά σας ὅπλα, τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς μεταχειρίζεσθε. Ἐὰν δὲ θέλητε νὰ μὲ ἀπειλήσητε μὲ αὐτὸ τὸ παράδειγμα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ καταλληλότερον.

§101Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ματαία ἡ προσπάθειά σας.

§102Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σέβωμαι τὸν γλωσσικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος κρατεῖ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, εἶμαι δὲ ἐπίσης ὑποχρεωμένος νὰ σέβωμαι καὶ τὸν νόμον τοῦ Κράτους. Καὶ σεῖς ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος δύνασθε νὰ ἔχετε οἱανδήποτε πολιτικὴν ἢ καθεστωτικὴν διαφορὰν μὲ ἐμέ, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ πολιτεύεσθε μὲ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Καὶ ἐγώ, ἐὰν ἠρχόμην ἐδῶ νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν κλασσικὸν αὐτὸν νόμον, θὰ ἤμην ἐντελῶς ἀδέξιος. Λέγω λοιπόν, κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκλείψῃ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς πολυγλωσσίας, διότι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι πιθανῶς ἀξιέπαινος, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι μὲ τὰς ἀποχρώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν, μὲ τὴν ἀνάμιξιν διαφόρων πλανῶν καὶ παρεξηγήσεων, μὲ τὴν εἴσοδον τρίτων στοιχείων, φοβοῦμαι μὴ περιπέσωμεν εἰς προσωπικοὺς πειραματισμούς, εἰς διάφορα γλωσσικὰ ἰδιώματα εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Διότι τὰ κλασσικὰ πρότυπα τῆς δημοτικῆς, ὡς ὁ Βαλαωρίτης, ὁ Σολωμὸς κλπ., δὲν σταματοῦν τὴν ἐξέλιξιν τῆς δημοτικῆς γλώσσης, ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἑνιαία ἐξέλιξις, ἣν δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅταν ὁ Παλαμᾶς, τὸν ὁποῖον τιμᾶτε....

§103ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΩΝ ΛΑΪΚΩΝ. Ὤ! Ὤ!

§104Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸν τιμᾶτε; Νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι δὲν τιμοῦν τὸν Παλαμᾶν, τὸν ἐθνικὸν ποιητήν.

§105ΦΩΝΑΙ ΕΞ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΤΕΡΥΓΩΝ. Ὄχι! Ὄχι!

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀποτελεῖ κριτήριον τῶν διαφόρων συγγραφέων. Εἶναι τοῦτο ἄλλως τε ἐκτὸς τῶν ἀσχολιῶν τῆς Βουλῆς.

§107Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται ἡ δημοτικὴ γλῶσσα μέχρι τῆς δευτέρας τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου.

§108Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Καθιεροῦται καὶ ἀναγράφεται τοῦτο.

§109Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Καὶ τότε ἐρωτῶ καὶ ἐγώ. Τί ἀποκερδαίνομεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου;

§110Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὸ κακὸν εἶναι αὐτό, ὅτι οὔτε σεῖς, οὔτε ἡμεῖς ἀποκερδαίνομεν τίποτε. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ὁδός, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν. Ἂς τὴν εὕρωμεν ὅμως. Ἂν εἶναι καλλιτέρα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν σεῖς ἀκολουθεῖτε, αὐτὴν ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς, ἂν δὲ εὑρίσκητε, ὅτι ἡ ὁδός, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν, εἶναι ἡ καταλληλοτέρα, ἀσφαλῶς, αὕτη νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Ἐγὼ ἐδῶ σᾶς ὁμιλῶ περὶ συστημάτων.

§111Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τί λέγετε σεῖς;

§112Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ κινδύνου ἐκ τοῦ εὐκόλου τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς συνθέτει τὴν ἐπιτροπὴν τῶν βιβλίων τῆς δημοτικῆς. Δημιουργεῖ νέας ὑποδιαιρέσεις τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. Θὰ ἔχωμεν ὑποδιαιρέσεις εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ εἰς τὴν κρίσιν περὶ τοῦ ποία ἡ δημοτικὴ καὶ ποία ἡ καθαρεύουσα, θὰ προστεθῇ καὶ ἡ κρίσις ποία εἶναι ἡ ὀρθή: ἡ καθαρὰ δημοτικὴ γλῶσσα ἢ ἡ μικτή; Διότι ἐνῶ ἔχομεν μίαν δημοτικὴν καὶ μίαν καθαρεύουσαν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, θὰ ἔχωμεν ὑποδιαιρέσεις τῆς δημοτικῆς καὶ θὰ ἔχωσι δημιουργηθῆ αὐτομάτως, ἀντὶ τῆς ποθητῆς ἑνιαίας γλώσσης, δύο δημοτικαὶ γλῶσσαι. Ἀσφαλῶς μὲ τὸ σχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ καὶ μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διατυπώνει οὗτος τὰς σκέψεις του διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ πρόθεσίς του εἶναι, ὅπως ἡ δημοτικὴ σταματήσῃ κατὰ τὴν ἐξέλιξίν της μέχρι τῶν κλασσικῶν προτύπων. Πρὸ ὀλίγου ἔρριψα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὸ ὄνομα τοῦ ποιητοῦ Παλαμᾶ. Βεβαίως δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἔργον νὰ ἀπονέμωμεν βραβεῖα, ἀλλ’ ὅταν εἷς ἄνθρωπος ἔχει φθάσει εἰς αὐτὸ τὸ ὕψος, ὥστε ν’ ἀποτελῇ μίαν τιμὴν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, νομίζω, ὅτι ἡ αἴθουσα αὐτὴ θὰ πρέπῃ ν’ ἀπονείμῃ ἕνα δίκαιον σεβασμὸν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦτον. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ γλῶσσα τοῦ Παλαμᾶ εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον προχωρεῖ ἀπὸ τὴν γλῶσσαν τοῦ Σολωμοῦ καὶ τοῦ Βαλαωρίτου. Καὶ ἴσως καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, τοῦ κ. Μαλακάση ἢ ἄλλου ποιητοῦ νεωτέρου νὰ προχωρῇ περισσότερον. Ἡ δημοτικὴ γλῶσσα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παρακολουθῇ ὅλην τὴν κίνησιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταματήσῃ. Καὶ ὅταν λέγομεν διὰ τὸ σχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ πανελλήνιον γλωσσικὸν αἴσθημα, ἐγὼ βλέπω ἕνα κίνδυνον δι’ αὐτήν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω. Τὸ κριτήριον ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἐντελῶς προσωπικόν. Εἶναι δὲ ἀκόμη προσωπικὸν ἐκ τοῦ τρόπου τῆς συνθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν κρίσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων, εἰδικῶς διὰ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Τολμῶ νὰ πιστεύω, ἢ μᾶλλον ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν, —καίτοι γνωρίζω ποία εἶναι ἡ σύνθεσις τῆς παρούσης Συνελεύσεως — ὅτι δὲν εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ κρίνουν τὰ διδακτικὰ βιβλία οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐάν τις ἐξ αὐτῶν ἦτο ἁρμόδιος, αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ καθηγητὴς τῆς Παιδαγωγικῆς. Ἀλλ’ οὗτος ἀσφαλῶς, λόγῳ τῆς ἐμμόνου ἀντιθέσεως εἰς τὸν γλωσσικὸν διχασμόν, εἶναι ἐντελῶς ἀναρμόδιος νὰ λάβῃ θέσιν εἰς τὴν γλωσσικὴν ἐπιτροπὴν τῶν δημοτικῶν βιβλίων, καθόσον θὰ προσπαθήσῃ κατὰ τὴν κρίσιν του ἐπὶ τῶν βιβλίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ καταπνίξῃ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν, τὴν καθιερουμένην πλέον διὰ νόμου, καὶ νὰ τὴν πλησιάσῃ πρὸς τὸ πρότυπον τὸ ἰδικόν του, τῆς ἰδίας του νοοτροπίας, τὴν καθαρεύουσαν. Ἰδοὺ ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον διαβλέπω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἀσφαλῶς δὲ οὗτος εἶναι ὁ σοβαρώτερος κίνδυνος διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς δημοτικῆς γλώσσης εἰς τὴν κατωτάτην ἐκπαίδευσιν. Κύριοι Συνάδελφοι, δύναμαι νὰ κάμω μίαν μικρὰν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀνέγνωσα ἀναγνωστικὰ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου καὶ εἰς τὴν καθαρεύουσαν καὶ εἰς τὴν δημοτικήν. Ὅλα σχεδόν. Χρειάζεται βεβαίως μία μεγάλη ἐπιμονὴ καὶ μία μεγάλη προσπάθεια εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἶμαι φωτισμένος ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, καθόσον ἐπανελαμβάνετο κατὰ κόρον, ὅτι ὑπάρχουν ὑπερβολαὶ εἰς τὴν γλῶσσαν αὐτὴν καὶ πρὸ παντὸς ὑπάρχουν κίνδυνοι, ἐθνικοὶ μάλιστα κίνδυνοι καὶ κοινωνικοί. Δὲν ἀνεκάλυψα, Κύριοι, τοιοῦτόν τι. Εἶμαι πρόθυμος, ἐὰν ἡ συζήτησις παραταθῇ καὶ ἐὰν ἡ ἀνάγκη μὲ καλέσῃ, νὰ φέρω καὶ τὰ βιβλία καὶ νὰ τὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, τίποτε τὸ ἀντεθνικόν. Τοὐναντίον μάλιστα, ἐὰν λάβω ὑπ’ ὄψει τὴν ἰδικήν μου ἰδιοσυγκρασίαν, τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις, νομίζω, ὅτι εἶναι γραμμένα μὲ ἕνα παλμὸν ἀπολύτως σωβινιστικόν. Ἡ Γαλάτεια Καζαντζάκη ἔχει γράψει ἕνα βιβλίον, εἰς τὸ ὁποῖον περιγράφει τὴν ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 21, τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἠπείρου. Ἐὰν τὸ ἀναγνώσητε, θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ σύνολον εἶναι μία διαρκὴς ἔκκλησις πρὸς τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα. Ἐν τούτοις, εἶναι καὶ αὐτὴ μεταξὺ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους χαρακτηρίζομεν ὡς μαλλιαροκομμουνιστάς. Τὸ σπουδαιότερον δέ, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀπεκόμισα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης εἶναι, ὅτι τὰ βιβλία αὐτὰ ἔχουν τὸ δύσκολον αὐτὸ πρᾶγμα, ἔχουν ὕφος, ἐνῶ δυστυχῶς τὰ βιβλία τῆς καθαρευούσης δὲν ἔχουν ὕφος κανένα. Ὅταν ἦλθεν ἡ συζήτησις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Παιδείας, ἔφερα ἀναγνωσματάρια τῆς ὡραίας ἐκείνης παλαιᾶς ἐποχῆς τοῦ Παπαμάρκου καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Πετρακάκον, ἄνθρωπον μορφωμένον, ὑποψήφιον καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ἠρώτησα ἐὰν τὴν πρώτην σελίδα τοῦ ἀναγνωστικοῦ βιβλίου ἐκείνου, εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ τὴν γράψητε ὀρθογραφικῶς. Χάνω ὅ,τι θέλετε, τοῦ εἶπα, ἐὰν ἤθελε κάμει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἔλεγε μέσα: ὗς — ὑός, ὑεῖ κλπ. Καὶ αὐτὸ τὸ βιβλίον εἶναι διὰ τὴν πρώτην τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου. Καὶ ὁ κ. Συνάδελφος, ἦλθεν εἰς μεγάλην δυσκολίαν. Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τὴν καταστροφὴν τῶν νεαρῶν ἐγκεφάλων.

§113Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἐδιαβάσατε αὐτὸ τὸ βιβλίον; (ἀναγινώσκει).

§114Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι πολεμικὴ αὐτή, διότι ἂν ἀκολουθηθῇ αὐτὴ ἡ μέθοδος, θὰ πρέπῃ νὰ μοῦ δώσητε πλέον ὅλην ἐκείνην τὴν πίστωσιν τοῦ χρόνου, νὰ σᾶς διαβάσω ὅλα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπα. Διότι σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ δυσκολία τῆς συγγραφῆς δὲν ἔγκειται εἰς τὴν παράθεσιν δημοτικῶν ἢ καθαρευουσιάνικων λέξεων. Ἡ δυσκολία ἔγκειται, εἰς τὸ ὅτι οἱ συγγραφεῖς ἔχουν κἄτι τι τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουν ἄλλοι. Ἔχουν ὕφος, ἔχουν τάλαντον. Καὶ ἐγὼ Κύριοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐκτιμῶ τὸ τάλαντον, τὸ ὕφος, καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ὅπου τὸ εὑρίσκω εἰς ἀντιθέτους ἰδέας πρὸς τὰς ἰδικάς μου. Καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσητε τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι εἷς συνάδελφός μας, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τὴν καθαρεύουσαν, ὁ κ. Κρανιωτάκης, ἔχει ἄριστον ὕφος, καίτοι δὲν ἔχει καὶ ἀρίστας ἰδέας. Ἡ δυσκολία, ὅπως εἶπον, εἶναι ἡ δημιουργία ὕφους, ψυχικοῦ περιβάλλοντος εἰς τὴν νεολαίαν. Δὲν δύνασθε νὰ περικόπτετε ὡρισμένας φράσεις ἀπὸ ἓν σύνολον. Εἶναι κακὴ μέθοδος πολεμικῆς αὐτή, καὶ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, ὅταν εἷς εἶπεν, ὅτι ὁ Δαυΐδ εἶναι ἄθεος, διότι δὲν ἀνέφερεν ὁλόκληρον τὸ σχετικὸν χωρίον τῶν ψαλμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ εἶναι ἰδέα ἄφρονος (ἱλαρότης). Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποδεικνύει καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅπως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς μίαν εἰσηγητικὴν του ἔκθεσιν ἀναφέρει, ὅτι εἷς δημοτικιστὴς συγγραφεύς, ὁ Παπαμαύρου, διδάσκει τὸν ἐμφύλιον πόλεμον εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς γηγενεῖς, οἱ ὁποῖοι τσακώνονται καὶ λέγουν οἱ μὲν πρὸς τοὺς ἄλλους, «ἤλθατε σεῖς ἐδῶ νὰ μᾶς βγάλετε ἀπὸ τὸν τόπον μας». Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀνέγνωσε τὰ βιβλία. Τοῦ ἐδόθη ἕτοιμον τὸ μέρος κατὰ τὴν μέθοδον τῆς ἀθεΐας τοῦ Δαυΐδ. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος δὲν ἔχει διαβάσει ὅλο τὸ βιβλίο.

§115Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνεῖσθε τὸ γεγονὸς ὅτι οὕτω ἔχουν γραφῆ τὰ διδασκόμενα σήμερον εἰς τὸ Σχολεῖον;

§116Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ ἔχετε διαβάσει διὰ νὰ ἀποκομίσετε ποῖον εἶναι τὸ ἠθικόν του περιεχόμενον. Λέγω λοιπὸν ὅτι εἰς τὴν ἰδίαν πλάνην ἔπεσε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅταν ἀπέκοψεν ἕνα κομμάτι ἀπὸ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔδωσε καὶ εἰς ἐμὲ τὴν ἀφορμὴν νὰ ἀναγνώσω τὸ βιβλίον, τοῦ ὁποίου περιττὸν νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἠθικὸν συμπέρασμα εἶναι ἡ συναδέλφωσις μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν, μὲ ἀρίστην παιδαγωγικὴν μέθοδον καὶ ἄνευ ἀνουσίων ρητορισμῶν.

§117ΙΩΑΝ. ΤΖΙΒΑΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν βλάπτει τὸ περιέχον ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον. Θὰ σᾶς διαβάσω μίαν περικοπήν, καθ’ ἣν ὁ Γληνὸς ὁμιλεῖ διὰ τοῦ στόματος τῆς Καζαντζάκη (ἀναγινώσκει)... Τί λέγετε δι’ αὐτά!

§118Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐξήγησα τὸ πρᾶγμα ἐγώ. Τώρα, ἐλέχθη, Κύριοι, καὶ περὶ τοῦ Γληνοῦ. Θὰ ἀναλάβω καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν Κύριον νὰ ὑπερασπίσω εἰς ὅλας του τὰς συνεπείας ὅπως καὶ τὸν Δελμοῦζον.

§119ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι μαζί.

§120Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μίαν διακοπήν. Ἐξ ὀνόματος τῆς δημοτικῆς καὶ διὰ τὴν ὠφέλειαν αὐτῆς τῆς δημοτικῆς, σᾶς παρακαλῶ μὴ ἀναλάβητε τοιαύτην ὑποστήριξιν.

§121Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω τί συμβαίνει. Ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα αὐτὸ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλ’ ἐφόσον πλανᾶται τὸ ὄνομα αὐτοῦ διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν καταδημαγώγισιν τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπερασπίζω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξηγήσω τί εἶναι ὁ Γληνὸς καὶ τὶ ἀντιπροσωπεύει.

§122Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν ἔχει αὐτὸ ἐδῶ καμμίαν θέσιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ σχέσιν.

§123Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ ἀφήσετε τὸ ρήτορα νὰ ἀναπτύξῃ πλήρως τὰς ἀπόψεις του.

§124Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι, εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν πλανῶν καὶ παρεξηγήσεων. Ἐὰν μὲ ἐπροσέχετε, θὰ ἐβλέπετε τὶ θὰ ἔλεγον περὶ αὐτοῦ. Αὐτὸς ὁ τρομερὸς ἄνθρωπος, Κύριοι, ἔχει κάμει μέχρι τοῦδε μίαν ἐργασίαν παιδαγωγικήν, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς, διότι εἶναι παιδαγωγική, εἶναι καὶ ἐθνικῆς ἀξίας μεγάλης προσοχῆς. Ἔχω τὸ παράδειγμα ἑνὸς σώφρονος ἀνδρὸς καὶ λίαν συντηρητικοῦ, τοῦ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὁ ὁποῖος ἐπισκεφθεὶς τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον κατὰ τὰ Χριστούγεννα τοῦ 1925, ἀπεκόμισε τὴν ἐντύπωσιν καὶ διεκήρυξεν ὅτι συντελεῖται σπουδαία ἐργασία καὶ ἐθνικὴ ἀκόμη ἐκεῖ.

§125Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ Γληνοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ Μαρασλείου.

§126Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἦτο ἐπίσης καὶ αὐτὸς εἷς ἐκ τῶν πρωτεργατῶν του.

§127Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶδον εἰς τὸ Μαράσλειον ἐκεῖνο τὸ ἑσπέρας, μοῦ ἔκαμαν ἀρίστην ἐντύπωσιν. Ἐπειδὴ ὅμως, ἐκ τοῦ ὅτι εἶδα ἓν πρᾶγμα εἰς μίαν ὡρισμένην ὥραν καὶ εἶπα ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι καλόν, νὰ θέλετε νὰ τοῦ δώσετε σεῖς ἐπέκτασιν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§128Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ ἑσπέρα ἐκείνη δὲν ἦτο μία τυχαία ἐκδήλωσις. Ἦτο ἡ συνισταμένη μακρῶν προσπαθειῶν, καὶ ἡ ἀποκρυσταλλωμένη ἐκδήλωσις ἑνὸς συνολικοῦ ἔργου. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὰ πρόσωπα. Θὰ σᾶς εἴπω ἐντελῶς ἀφῃρημένως τὰς ἰδέας μου. Τὶ εἶναι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποῦ λέγεται Ἐκπαιδευτικὸς Ὅμιλος καὶ ἡ δρᾶσις του τὶ κοινωνικὸν περιεχόμενον ἔχει; Ὑπάρχει μία τάσις, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ τῆς ἐκπαιδευτικῆς λεγομένης μεταρρυθμίσεως, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει αὐτὸς ὁ λεγόμενος ἐκπαιδευτικὸς ὅμιλος. Ἡ ἐποχὴ τῆς δράσεως τοῦ ὁμίλου συμπίπτει μὲ τοῦτο τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία ἀγωνίζεται διὰ νὰ ἀνεύρῃ ἓν ἑνιαῖον καὶ ἁπλοῦν γλωσσικὸν ὄργανον. Τοῦτο ἀντιπροσωπεύει εἰς τὸν παρατηρητήν, εἰς τὸν κοινωνιολόγον, ἐὰν θέλετε, ἡ δημιουργία καὶ ἡ δρᾶσις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου. Ἀντιπροσωπεύει τὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας ἐν τῷ συνόλῳ της τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὴν ὡρισμένην δηλαδὴ μερίδα της, διότι ὑπάρχει καὶ ἡ διαφωνοῦσα, τὴν ἐπαναστατικὴν ἂς τὴν εἴπωμεν οὕτω εἰς τὰς γλωσσικὰς πεποιθήσεις, εἰς τὴν προσπάθειάν της, ὅπως ἀνεύρῃ τὸ γλωσσικὸν ὄργανον τὸ πρόσφορον διὰ τὴν παιδείαν. Καὶ ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις. Διατὶ κύριοι; διότι πλέον ὁ γλωσσικὸς ἀγὼν ὁ ὁποῖος μέχρι τὴν στιγμὴν ἐκείνην περιωρίζετο μόνον διὰ τὸ ὄργανον, εἶχε τερματισθῇ διὰ τῆς ἐπικρατήσεως τῆς δημοτικῆς. Κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις, διότι ὁ ἀγὼν ἐκεῖνος μετέβαλε πλέον περιεχόμενον. Βραδύτερον ἀνεπτύχθη μία νέα ἰδεολογία ὡρισμένων τάξεων τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, αἱ ὁποῖαι ἀπῄτουν ὄχι μόνον γλωσσικὸν ὄργανον, ἀλλὰ καὶ περιεχόμενον παιδείας. Ἰδοὺ τί σημαίνει ἡ περίφημος διακήρυξις τοῦ ἀποσχισθέντος ὁμίλου. Ὑπάρχουν μᾶζαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ἐργάται, οἱ ἀγρόται τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ κατέστησαν γλωσσικὸν ὄργανον τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν, ἔχουν ἀπαιτήσει πλέον νὰ τοὺς δοθῇ αὐτὴ ἡ παιδεία, ἡ μόρφωσις, ὁ πολιτισμὸς ὁ διανοητικός. Τοῦτο σημαίνει, κατ’ ἐμὲ, ἡ διάσπασις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου, καὶ τοῦτο ἀντιπροσωπεύει ἡ ἀπαίτησις τῆς πτέρυγος τοῦ Γληνοῦ. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, οὐδεμία κομμουνιστικὴ προσπάθεια εἰς τὴν διάσπασιν ταύτην. Ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἔχω γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι οὔτε ἴχνος κομμουνισμοῦ ὑπάρχει. Ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγουν οἱ κομμουνισταὶ ἐναντίον του, εἶναι ἀρκετὸς νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἴχνος κομμουνισμοῦ. Ὑπάρχει, κύριοι, μία μεταβολὴ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν κοινωνικῶν τάξεων εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου σᾶς ἐξήγησα ἀντιπροσωπεύει ὁ νέος ὅμιλος. Εἶναι φανερόν, κύριοι, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου τῶν διαφόρων τάξεων καὶ τῆς Παιδείας ἡ ὁποία ἐπιβάλλει αὐτήν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θέλει αὐτὸ τὸ περιεχόμενον τῆς Παιδείας τὸ ὁποῖον τοῦ προσφέρομεν κατὰ ἕνα σχῆμα ἰδικόν μας. Ἔχει ἀνάγκη νέου περιεχομένου καὶ σᾶς ἐξήγησα πῶς ἔχουν ἀνάγκην αὐταὶ αἱ ἀγροτικαὶ καὶ ἐργατικαὶ τάξεις. Εἶδον εἰς τὸν τύπον σήμερον τηλ)μα ἐκ Θεσσαλονίκης ἀπὸ ὅλας τὰς ὀργανώσεις, τὰς πλέον συντηρητικάς, τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου, τῶν βιομηχάνων, τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς Μακεδονίας, τοῦ Γραφείου προστασίας καπνοῦ, κ. ἄ. εἰς τὸ ὁποῖον τηλ)μα ἐκφράζεται, ὄχι μόνον ἡ διαμαρτυρία, ἀλλὰ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς σχεδιαζομένης ἐπιβολῆς ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἀποκρούουν διὰ τὰ ζωτικὰ συμφέροντα τῆς Μακεδονίας καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Καὶ λέγουσιν αὐτοί, οἱ συντηρητικοὶ ἄνθρωποι, ὄχι πλέον οἱ κομμουνισταί, ὡς ἀποκαλοῦμεν πάντας τοὺς διαφωνοῦντας πρὸς τὰς κυβερνητικὰς ἀντιλήψεις, λέγουσιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐδῶ νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα κλασσικὸν Πανεπιστήμιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν σημασίαν μεγάλην δι’ ἐμέ, διότι ἀποτελεῖ μίαν ἀφύπνισιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§129Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτὰ τὰ πράγματα;

§130Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μεγίστην σχέσιν. Διότι τὰ ἐπιμελητήρια αὐτά, αἱ ὀργανώσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν τὸν ὠργανωμένον ἀστικὸν κόσμον τῆς Μακεδονίας, τὸν πλέον συντηρητικόν...

§131Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ὀνόματα.

§132Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Θεσσαλονίκης, ἡ Ὁμοσπονδία........» κλπ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον προχθὲς διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα, περὶ τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ λαοῦ, ὅπως μετάσχῃ τουλάχιστον κατὰ ἕνα μικρὸν βαθμόν, εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὄχι τὴν αὐτονομίαν, τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἀποκέντρωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὶ σᾶς λέγουν; Ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ νέαι ῥοπαί, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὴν Ν. Ἑλλάδα, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε κομμουνισμόν, ἀλλὰ ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ τὸν πλέον συντηρητικὸν κόσμον. Ὥστε βλέπετε, κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐναντίον τῆς πολιτείας τοῦ ὁποίου στρέφεται ἡ διαμαρτυρία αὕτη, πρόκειται νὰ συνεχίσῃ τὴν κλασσικὴν παιδείαν τῶν παλαιῶν τύπων καὶ εἰς Μακεδονίαν, εἰς μίαν Χώραν ἔχουσαν διαφόρους ἀνάγκας. Βλέπετε πόσον ἐπιβεβαιώνει ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερα κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μιὰ ἀφῃρημένη ἔννοια, τὴν ὁποίαν σχεδιάζομεν εἰς τὸ Γραφεῖον μας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ περιεχόμενα ζωντανά, ν’ ἀνταποκρίνεται πρὸς δεδομένας κοινωνικὰς ἀνάγκας. Δὲν εἶναι τὸ σχῆμα τὸ ἀφῃρημένον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλωμεν ἑνιαίως εἰς ὅλον τὸν λαόν. Ἄλλη θὰ εἶναι ἡ ἐκπαίδευσις τῶν γεωργῶν, ἄλλη τῶν ἐργατῶν καὶ ἄλλη τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν. Καὶ αὐτὸ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπραγματοποιήσαμεν ἐν μικρῷ μέτρῳ διὰ τῆς καθιερώσεως τῶν γεωπονικῶν μαθημάτων εἰς τὴν κατωτέραν ἐκπαίδευσιν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ὅ,τι ἔκαμε δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἐπιστημονικῶς, οὔτε ἀποκέντρωσις οὔτε αὐτοδιοίκησις. Διότι δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἀποκέντρωσις, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἀνατίθεται εἰς ἕνα ὑπουργόν, ἀνατίθεται εἰς ἕνα συμβούλιον εἰδικῶν προσώπων, ἀσκούντων τὴν αὐτὴν λειτουργίαν. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀποκέντρωσις. Ἀποκέντρωσις νομίζετε θὰ εἴπῃ τὸ νὰ μεταβιβάσωμεν ὅλην τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ εἰς τὸν Γενικ. Διοικητὴν Μακεδονίας; Εἶναι ἀνάξιον καὶ συζητήσεως ἀκόμη αὐτό. Αὐτοδιοίκησις θὰ εἴπῃ ἡ ἐνεργὸς ἀνάμιξις τοῦ λαοῦ εἰς τὴν Διοίκησιν. Ἀλλὰ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνθέσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, καταργεῖ τὸ ἐλαφρώτατον ἴχνος τῆς ἀποκεντρώσεως τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ νὰ διασφαλίσῃ τὴν θέσιν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Πράγματι, μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ αἱρετὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Θὰ ἦτο τόσον εὔκολον νὰ λέγωμεν, ὅτι, οἱ διοικοῦντες τὴν Ὁμοσπονδίαν τὴν Διδασκαλικήν, εἶναι καταχρασταὶ διὰ παραβάσεις Δικονομικάς, χωρὶς νὰ ἔχωσιν οὐδὲν τὸ μεμπτόν, διότι δὲν ὑπῆρξαν καταχρασταί, διότι δὲν ὑπῆρξαν σφετερισταὶ χρημάτων, ἐφαρμόσαντες ἀποφάσεις τῆς γενικῆς των συνελεύσεως, ἡ ὁποία τοὺς ἔδωκε ἕναν μικρὸν ἐπίδομα ὅταν ἐπαύθησαν ἀπὸ τὴν Δικτατορίαν τοῦ Παγκάλου καὶ ἠγωνίζοντο διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ κλάδου καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Δὲν ἔχει ἡ Διδασκαλικὴ Ὁμοσπονδία τοιαύτας προθέσεις διὰ τὰς ὁποίας ἠλέγχθη, ἄνευ ἐλέγχου, ὅτι ἔχει. Ἰδοὺ τί ζητεῖ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. «Νὰ ἐπεκταθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις, νὰ γίνῃ ἑξάχρονον Δημοτ. σχολεῖον κλπ. (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἔχει καταθέσῃ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ποῦ βλέπετε, κύριοι, τὸν κομμουνισμόν; Καὶ ἀντὶ νὰ τοὺς καλέσῃ αὐτοὺς ὁ κ. Ὑπουργός, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν καὶ μεταφέρουν εἰς τὸ κέντρον τὴν ψυχὴν ἑνὸς ὁλοκλήρου κλάδου, τὸν ὁποῖον, ὡς ἔλεγεν, τιμᾷ καὶ συμπαθεῖ, ἔθεσεν τοὺς ἀνθρώπους τούτους ὑπὸ ἀπηνῆ διωγμὸν καὶ ἐδημιουργήθη ἓν προηγούμενον κακὸν διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἀντιπρόσωποι ἑνὸς κλάδου, οἱ διοικοῦντες τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, ἡ ὁποία ὑφίστατο δυνάμει νόμου, τίθενται ὑπὸ διωγμὸν διότι δὲν τοὺς συμπαθεῖ ὁ Ὑπουργός, διότι δὲν εἶναι πρόθυμοι νὰ γίνουν ὄργανά του. Θὰ εἶναι ἀστεῖον, κύριοι, νὰ ἀμφισβητήσωμεν εἰς τοὺς διδασκάλους, ἐλαχίστην ἔχοντας ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς κυριαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους, νὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ὀργανῶνται, ὅταν πρὸ ὀλίγου ἐν Ἀθήναις συνεκροτήθη τὸ πρῶτον Σωματεῖον τῶν Ἑλλήνων δικαστῶν. Ὅταν Ἕλληνες δικασταὶ συγκροτοῦσι Σωματεῖον, τὸ πλέον συντηρητικὸν ὑπαλληλικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἔχει ὑποχρέωσιν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων νὰ ἀποφαίνεται ἐπὶ ζητημάτων τοῦ κλάδου του καὶ νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν προϊσταμένην του ἀρχὴν ἐκθέσεις, δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας διδασκάλους νὰ ἔχουν Σωματεῖον;

§133Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχουν τοιοῦτον δικαίωμα οἱ δικασταί.

§134Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Λέγω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ τῆς στάσεώς του, δημιουργεῖ ἕνα τρομερὸν προηγούμενον. Ἀντὶ νὰ καλέσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ νὰ ἀκούσῃ τὰς ἰδέας των....

§135Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αἱ ἰδέαι αὗται εἶναι αἱ ὑποβαλλόμεναι ἐπισήμως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον;

§136Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. 19 Ἰουλίου 1927. Διδασκαλικὸν Βῆμα.

§137Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διδασκαλικὸν Βῆμα καὶ Νέα Ἀγωγή.

§138Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι Νέα Ἀγωγή.

§139Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐπειδὴ εἴπατε ὅτι αὗται μόνον εἶναι αἱ ἰδέαι, αἱ διέπουσαι τὴν Διδασκαλικὴν Ὁμοσπονδίαν καὶ τοὺς διοικοῦντας αὐτήν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταγγείλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι, παρὰ τὰς ἐπισήμως ὑποβαλλομένας γνώμας τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας, κυκλοφοροῦσι προπαγανδίζοντες καὶ ἄλλας γνώμας, σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως στρεφομένας κατὰ τῆς ἀστικῆς ἰδεολογίας τοῦ Κράτους. Λοιπὸν εἰς τὸ 32ον φύλλον τοῦ Διδασκαλικοῦ Βήματος, σελὶς 5, ὑπάρχουν τοιαῦται.

§140Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπίσημα. Σᾶς συνέλαβα νὰ ἀναγινώσκετε ἀνακριβῆ κείμενα. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τοὺς κώδωνας). Ἡσυχᾶστε, κύριοι (Θόρυβος).

§142Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶσθε ἐν τάξει καὶ διαμαρτύρομαι. Εἶναι φανερὸν εἰς ὅλους ὅτι εἶσθε ἀπαράσκευος νὰ διεξαγάγητε τὸν πόλεμον αὐτόν.

§143Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μὴ ταράσσεσθε καὶ θὰ τὰ καταθέσω ὅλα εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι καὶ ἄλλα πολλά. Εἰς τὴν 5ην σελίδα τοῦ 77ου φύλλου. (Ἡ ἐκπαίδευσις κτλ.». Καὶ περαιτέρω εἰς τὴν 4ην σελίδα τοῦ αὐτοῦ φύλλου. (Ἀναγινώσκει).

§144Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀναγινώσκετε ἀνακριβείας. (Φωναί).

§145Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς κανένα δὲν δίδω τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ διαμφισβητήσῃ τὴν καλήν μου πίστιν.

§146Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὴν ἀμφισβητοῦμεν, διότι εἶσθε ἐν ἀσυγγνώστῳ πλάνῃ. Παίρνετε ἀπὸ δεύτερο χέρι ὅ,τι σᾶς δίδουν.

§147Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μὴ ἀνησυχῆτε. Θὰ διαβάσω καὶ ἄλλα. Ἔχω ἐδῶ ἓν φύλλον τῆς Ἐφημερίδος «Ἐμπρός».

§148Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ποῖος τὰ ὑπογράφει αὐτά; Ἐφέρατε τοὺς λιβέλλους ἐδῶ, διότι στερεῖσθε ἐπιχειρημάτων.

§149Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶναι ἐπίσημα κείμενα. Μὴ ταράσσεσθε. Λοιπὸν συνεχίζω τὴν ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκει)... Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις των καὶ ὄχι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ὑποβάλλουσιν ἐπισήμως εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§150Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι, εἶναι φυσικόν, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι στεροῦνται προγράμματος, νὰ καταφεύγουν εἰς ἀνακριβείας καὶ εἰς προσωπικὰς ἐπιθέσεις, διότι ἀπεδείχθη τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ τὴν χθεσινήν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν προσκομίζει πρόγραμμα ἐνώπιόν σας. Διότι ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν ὁμόφωνον κατακραυγὴν τοῦ ἐργαζομένου κόσμου, οὐχὶ τῶν ἐπαναστατῶν, ὅπως ἀποκαλεῖτε τοὺς ἀντιθέτους σας, ἀπὸ τὴν διαμαρτυρίαν, ἡ ὁποία πράγματι ἀποτελεῖ ἱστορικὴν καταδίκην, καὶ ἡ ὁποία ἐὰν ἀπηυθύνετο εἰς ἄλλους ἀνθρώπους πλέον εὐαισθήτους, θὰ τοὺς ἔθιγεν εἰς τὰ μυχιαίτατα καὶ θὰ τοὺς ἠνάγκαζε πρὸς παραίτησιν. Διὰ τῆς μομφῆς, τὴν ὁποίαν σᾶς στέλλει ἡ Θεσσαλονίκη, καταδικάζεται ὁριστικῶς ἡ προσωπικὴ πολιτική, εἰς τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ παρασύρετε τὴν Κυβέρνησιν. (Διαμαρτυρίαι).

§151Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐπῄνεσαν τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§152Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ πῶς χαρακτηρίζουν τὸ ἔργον καὶ τὴν νοοτροπίαν τοῦ παρουσιαζομένου ὡς μεταρρυθμιστοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως ὅλα τὰ Σωματεῖα Θεσσαλονίκης. (Ἀναγινώσκει): «Συνεπῶς χαρακτηρίζομεν τὰ τεκταινόμενα κλπ....» καὶ δίδει ὡς σφραγῖδα σύσσωμος ὁ Μακεδονικὸς λαὸς τὴν μομφήν, ἡ ὁποία θὰ μείνῃ ἀνεξίτηλος σφραγὶς εἰς τὴν πολιτικὴν σταδιοδρομίαν καὶ διὰ τὴν διανόησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅταν τὰ παρ’ αὐτοῦ τεκταινόμενα χαρακτηρίζονται ὡς «ἀναχρονισμὸς ἀντάξιος νοοτροπίας χρόνων βυζαντινῆς παρακμῆς». Αὐτὰ δὲν τὰ λέγουν ἐπαναστάται, αὐτὰ τὰ λέγουν ἀστοί, ὑπὲρ τῶν ὁποίων κόπτεσθε.

§153Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν συζήτησιν ἐπὶ τῶν Πανεπιστημιακῶν, σήμερον συζητοῦμεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια.

§154Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγχέετε ζητήματα Πανεπιστημιακά, ἀνωτάτης παιδείας, ζητήματα, τὰ ὁποῖα παντοῦ, εἰς ὅλα τὰ Πανεπιστήμια, ἔλαβον καθαρῶς κλασσικὴν μορφήν, μὲ ζητήματα μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀνεξαρτήτως τούτου, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ ὑποκινητὴς τῶν δημοσιευμάτων καὶ τῶν ἀποστειλάντων τοιαῦτα τηλεγραφήματα, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔσχε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ, οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοτικήν, οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν μέσην, οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν, καὶ λυποῦμαι, διότι εὑρέθησαν σωματεῖα, παρασυρόμενα παρ’ ἀνθρώπων ἐχόντων προσωπικοὺς λόγους, ἐν Θεσσαλονίκῃ, νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ προεξοφλῶσι μίαν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς εἶδε καὶ οὐδεὶς γνωρίζει. Προσπαθεῖτε ἀπὸ τῆς χθὲς νὰ ἑρμηνεύσετε τὰς μυχίας γνώμας μου καὶ τὰ αἰσθήματα μου, ἐπὶ ζητημάτων τῶν ὁποίων τὸ πρόγραμμα δὲν ἦλθεν εἰς φῶς. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει κλασσικὴν μορφήν. Ἄν ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ἡ Μακεδονία θέλουσι πρακτικὴν παιδείαν, τότε θὰ κάμωμεν ἕν πρακτικὸν πανδιδακτήριον μὲ γεωπονικὰς σχολὰς καὶ ἄλλας πρακτικὰς σχολάς, ἀλλ’ ἄν θέλωμεν νὰ συζητῶμεν περὶ Πανεπιστημίου, θὰ ἴδητε ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μείνωμεν ἐντὸς τῶν κλασσικῶν προτύπων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθησαν ὅλα τὰ Πανεπιστήμια. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μελετᾶται ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἠμπορεῖ νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς πρακτικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας, ἀλλὰ θὰ παύσῃ ἀναγκαστικῶς νὰ εἶναι Πανεπιστήμιον. (ἐπιδοκιμασίαι).

§155Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Κύριε Γεωργιάδη, ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν νομοσχεδίων νὰ ὁμιλήσετε.

§156Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Οὐσία εἶναι αὐτή.

§157Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Οὐσία εἶναι ὁ Δελμοῦζος καὶ ὁ Γληνός;

§158Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Νομίζετε, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἶναι μικρὰ οὐσία αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ μιᾶς ἀναγνώσεως διαφόρων ἀνακριβῶν περικοπῶν; Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι μικρὸν τὸ θέμα. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ τοιαύτην προκατάληψιν ἐναντίον τῶν διδασκαλικῶν ὀργανώσεων, θέτει ἐνώπιόν μας ἕν πρόβλημα σπουδαιότατον, διότι ἡ ἀνάγνωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀπόψε μετὰ τὴν διακοπήν του, ἡ ὁποία ἦτο ἕτοιμος νὰ γίνῃ, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν της, δὲν ἦτο πρωτότυπος ἀλλὰ λιβελλογραφία ἀντιπάλων εἰς τὸ ἐπαγγελματικὸν ἐπίπεδον. Δὲν ἔχει πρωτότυπα ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει διάφορα σκαλαθύρματα. Αὐτὰ δὲ γίνονται διὰ νὰ προπαρασκευασθῇ τὸ ἔδαφος διὰ τὸ μέλλον· διότι ἐντὸς ὀλίγου συγκαλεῖται μία διδασκαλικὴ συνέλευσι, ἡ ὁποία εἶμαι βέβαιος—δὲν ἔχω ἐγὼ καμμίαν ἀνάμιξιν—ὅτι, ἀνεξαρτήτως γλωσσικῶν ἢ πολιτικῶν διαφορῶν, εἴτε βασιλόφρονες εἴτε δημοκρατικοὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι τῆς Ἑλλάδος, συνερχόμενοι τὸ Σάββατον εἰς Πανελλήνιον Συνέδριον, θὰ ἑνωθῶσιν ὡς εἷς ἄνθρωπος διὰ νὰ ἀποδοκιμάσωσι τὴν αὐταρχικὴν καὶ προσωπικὴν ταύτην πολιτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ θέλει νὰ ἀποφύγῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§159Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς γίνεται τὸ ἀντίθετον. Πανταχόθεν ἔρχονται τηλεγραφήματα πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἔργου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§160Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλει νὰ προπαρασκευάσῃ τὸ ἔδαφος, διὰ νὰ παύσῃ τὴν μέλλουσαν διοίκησιν, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὸ Συνέδριον.

§161Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς διαψεύδουν κατηγορηματικῶς τὰ τηλεγραφήματα ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§162Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἄς ἀναμείνωμεν τὸ Σάββατον διὰ νὰ ἴδωμεν, ἄν καλῶς διαισθάνομαι τὴν ὁμόφωνον καταδίκην σας παρὰ τῶν διδασκάλων. Καὶ δὲν αἰσθάνομαι ἄλλην θλίψιν,—ὁ δρόμος, ἄλλως, τὸν ὁποῖον ἐπῆρεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μοιραίως τὸν ὁδηγεῖ πρὸς τὸν κατήφορον τοῦτον, παρὰ ὅτι παρασύρει εἰς τὸν κατήφορον τοῦτον καὶ τὸν συμπαθέστατον εἰς ἐμὲ καὶ ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας κ. Βελέντζαν, ὀξυδερκέστατον ἄλλως τε συνάδελφον, καθόσον ὑπηρετεῖ τὰς παρανομίας καὶ τὰς διαλυτικὰς προθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§163Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω, Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ἐν τῇ ἐρεύνη περὶ τοῦ ἂν τὰ σωματεῖα ἐξετράπησαν τοῦ σκοποῦ αὐτῶν ἢ ἂν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των, ἐπελήφθη ἐρεύνης ὄχι μόνον εἰδικῶς καὶ μονομερῶς ἐπὶ τῆς διδασκαλικῆς ὁμοσπονδίας, ἀλλὰ ἐπὶ 20 σωματείων καὶ πλέον θὰ ἐπεξέτεινε δὲ τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν ἔτι πλέον ἂν εἶχε τὸ κατάλληλον πρὸς τοῦτο προσωπικόν. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐνήργησε διὰ τὰ τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας, ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Εὗρε διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας, καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ περὶ Σωματείων νόμου, ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τὸν διαχειριστὴν τοῦ σωματείου. Ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἐκπεσοῦσαν διδασκαλικὴν ὁμοσπονδίαν τὰ βιβλία αὐτῆς καὶ τοὺς καταλόγους τῶν μελῶν αὐτῆς. Ἡ διδασκαλικὴ ὁμοσπονδία, ἀντέταξεν ἄρνησιν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς ἀστυνομικῆς καὶ δικαστικῆς ὁδοῦ, ἵνα λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἤθελε νὰ ἐπεκτείνῃ περαιτέρω τὸ ζήτημα, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ φανῇ ὅτι ἡ διδασκαλικὴ ὁμοσπονδία εὑρίσκεται ἐν διωγμῷ καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐνεργεῖ κατὰ τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἢ διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θέλει νὰ ἐνισχύσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἰς τὸν διωγμὸν κατὰ τῆς διδασκαλικῆς ὁμοσπονδίας, τὸν ὁποῖον οὗτος οὐδέποτε ἐφαντάσθη καὶ οὐδέποτε ἐνήργησεν, ἀπεδέχθη νὰ ἐνεργήσῃ τὴν σφράγισιν ταύτην, καὶ περιέμενε μέχρις ὅτου ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐπιληφθῇ καὶ ἐνεργήσῃ ἀποσφράγισιν, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐκλήθη νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ἀναπληρωματικῶν μελῶν, ὡς εἶχε καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον. Εὑρέθη ὅμως τότε πρὸ ἀδυναμίας νὰ ἐκτελέσῃ τοῦτο, διότι δὲν εἶχε τὸν κατάλογον τῶν μελῶν, διότι δὲν τοῦ εἶχεν οὗτος παραδοθῆ ὑπὸ τῆς διδασκαλικῆς ὁμοσπονδίας. Ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι διώκεται ἡ διδασκαλικὴ ὁμοσπονδία, ἐνῷ ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διώξῃ ταύτην κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν καὶ ἐγράφησαν καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρ’ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐξετράπησαν τῶν καθηκόντων των τῶν διδασκαλικῶν, ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐζήτησε παρὰ τῶν ἰδίων νὰ παραδώσωσι τὸν κατάλογον τῶν μελῶν, καὶ ὅταν οὗτοι ηὐδόκησαν νὰ παραδώσωσιν αὐτόν, τότε προέβη τοῦτο, ἐνεργοῦν νομιμώτατα καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, καὶ ἀνέθεσε τὴν προσωρινὴν διοίκησιν εἰς δύο μέλη ἐκ τούτων καὶ δύο ἐκ τῶν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐδέχθη περαιτέρω νὰ γίνῃ γενικὴ συνέλευσις τὴν 10ην Δεκεμβρίου, ἐνῷ ὁ κανονικὸς χρόνος πρὸς τοιαύτην συνέλευσιν εἶνε ὁ χρόνος τῶν διακοπῶν. Τοῦτο δὲ καθιερώθη διὰ νὰ μὴ συρρέουν εἰς τὰς Ἀθήνας οἱ διδάσκαλοι ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν τὸ μὲν ἐν καιρῷ χειμῶνος, τὸ δὲ ἐν καιρῷ, καθ’ ὃν ἐργάζονται τὰ σχολεῖα, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀπομακρύνωνται ἀπ’ αὐτῶν οἱ διδάσκαλοι. Ἐν τούτοις, ἐπαναλέγω, διὰ νὰ μὴ λεχθῇ ὅτι πράγματι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ ἡ Κυβέρνησις ἐν γένει διώκει τὸν διδασκαλικὸν κλάδον, ἐδέχθη νὰ γίνῃ ἡ γενικὴ συνέλευσις τὴν 10 Δεκεμβρίου πρὸς ἐκλογὴν τοῦ νέου συμβουλίου, ἐπεφυλάχθη δὲ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκτελέσῃ ὅ,τι ὁ νόμος διαγράφει.

§164Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶπον χθὲς τὸ βράδυ, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ ἐπαναλάβω ἀπόψε.

§165Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἤμην ἀπών.

§166Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω. Εἶπον χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν πῶς μεροληπτικῶς ἀφυπνίσθη ὁ νόμος περὶ σωματείων, προκειμένου περὶ τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας.

§167Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, πράγματι, ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον ἡ νομοθεσία περὶ σωματείων δὲν ἐφηρμόσθη, ἀλλὰ ἐγώ, ἀναλαβὼν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχω ὡς πρόγραμμα τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας καὶ θὰ τὸ τηρήσω. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐνεργηθέντα ἔλεγχον καὶ τὰς ὑποβληθείσας ἐκθέσεις καὶ θὰ ἴδῃ αὕτη ἐὰν ἐξετράπησαν ἢ οὔ ὡρισμένα σωματεῖα τοῦ πραγματικοῦ αὐτῶν προορισμοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος καλύπτει αὐτά, διὰ νὰ βοηθοῦν τὸν κομμουνισμόν.

§168Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Αὐτοὺς ὅμως τοὺς δασκάλους δὲν τοὺς ἐπαύσατε, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐκβιάσητε διὰ τῆς τρομοκρατίας μεθαύριον τὴν ψῆφόν των κατὰ τὸ Συνέδριον τῆς Ὁμοσπονδίας.

§169Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ παύσω καὶ αὐτοὺς καὶ θὰ προτείνω τὴν ἔκπτωσιν τῶν διαχειριστικῶν συμβουλίων ἐξ ὁλοκλήρου σωματείων ὡς καὶ τὴν διάλυσίν των. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, εἶμαι πρόθυμος καὶ τώρα ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ Βῆμα καὶ νὰ ἀνακοινώσω ταῦτα ὡς καὶ ὅλα τὰ πορίσματα τῆς μέχρι τοῦδε ἐρεύνης μου.

§170Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶναι πολὺ περίεργον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι πολὺ πρόθυμος νὰ μᾶς ὁμιλήσῃ διὰ τὰ κομμουνιστικὰ σωματεῖα, δὲν ἠθέλησε ὅμως νὰ μᾶς ὁμιλήσῃ διὰ τὴν Διδασκαλικὴν Ὁμοσπονδίαν, διότι οἱ διδάσκαλοι ἔχουν συνέδριον καὶ ἔχετε στήσει ἐγκαθέτους μέσα εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ὀργανώσεώς των.

§171Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ ἐκλήθη εἰς συνεδρίασιν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μοῦ ἔδωκεν ἐντολὴν νὰ ἐνεργήσω ἔλεγχον αὐστηρὸν ἐπὶ ὅλων τῶν σωματείων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐντολῆς αὐτῆς ἐνήργησα ταυτοχρόνως καὶ συγχρόνως ἔλεγχον ἐπὶ ὅλων τῶν σωματείων.

§172Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἐπαύσατε τὴν Διδασκαλικὴν Ὁμοσπονδίαν, καὶ οὐχὶ τὰς διοικήσεις τῶν κομμουνιστικῶν σωματείων.

§173Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ πορίσματα τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἐνήργησαν ἀκριβῆ καὶ αὐστηρὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή.

§174Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἐνηργήσατε, ἀρχίζοντες ἀπὸ τὴν Διδασκαλικὴν Ὁμοσπονδίαν, ἀποκαλύπτει τὰς προθέσεις σας, ἀκόμη δὲ περισσότερον διότι ἀποκατεστήσατε μέλη παρὰ τὸν νόμον περὶ σωματείων καὶ ἐβάλατε εἰς τὴν διοίκησιν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κἂν μέλη τῆς ὀργανώσεως. Δὲν ἔχετε τοιοῦτον δικαίωμα, νὰ βάζετε ἀνθρώπους ξένους ὅπως διαχειρισθοῦν τὴν περιουσίαν τῶν ἄλλων.

§175Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν μοῦ παρέδωκαν τὰ βιβλία των διὰ νὰ ἴδω ποῖα εἶναι τὰ πραγματικὰ μέλη τοῦ σωματείου.

§176Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὰ ἐγνωρίζετε. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁμιλῶν συμπληρωματικῶς, θέλω νὰ ἀνακεφαλαιώσω καὶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς μὲ τὰ νομοσχέδιά του προσβάλλει τὸ Σύνταγμα, ὡς ἐξέθεσα διὰ μακρῶν. Ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο ἐπιχείρημα θὰ σᾶς προσέθετα εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σοβαρώτατα ἀντετάχθη παρὰ τοῦ κ. Καμπάνη, ὅτι δὲν εἶναι ἰσόβιοι θέσεις ὅσαι στηρίζονται ἐπὶ δικτατορικῶν διαταγμάτων. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἰσόβιοι, εἴτε διορισθέντες εἴτε προαχθέντες διὰ δικτατορικῶν πράξεων —καὶ ἀρεοπαγῖται ἀκόμη, σᾶς ἐρωτῶ; μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Συντάγματος, νομίζετε ὅτι ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δύνασθε νὰ ἄρετε τὴν ἰσοβιότητα καὶ νὰ τοὺς παύσετε, μὲ τὴν δικαιολογίαν μόνον ὅτι διωρίσθησαν ἢ προήχθησαν διὰ δικτατορικοῦ διατάγματος καὶ μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐλάβετε μίαν ἐξουσιοδότησιν νὰ ἀκυρώσητε τὸ διάταγμα αὐτό; Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἱκανὸν νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι ὑπερέβητε τὸ Σύνταγμα.

§177Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν ἡ θέσις ἐδημιουργήθη, ὄχι ὁ ὑπάλληλος.

§178Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου «Περὶ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου», τοῦτο περιέχει διατάξεις, τὰς ὁποίας οὔτε αὐτὴ ἡ δικτατορία ἐσκέφθη νὰ εἰσαγάγῃ. Διότι τὸν Πρόεδρον καὶ Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου διορίζει ὁ Ὑπουργός. Τοιοῦτόν τι δὲν ἐσκέφθη οὔτε ὁ Πάγκαλος, ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσεν εἰς χεῖράς του ὅλας τὰς ἐξουσίας, διότι ἐνόμισεν ὅτι, μεταξὺ ἰσοτίμων ἀνθρώπων, ὅπως εἶναι τὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέξουν οἱ ἴδιοι ἐλευθέρως ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας των.

§179Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὴ ἡ τροποποίησις ὀφείλεται εἰς τὸν κύριον Καφαντάρην.

§180Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Δὲν ἔχω τὴν βεβαιότητα αὐτὴν ἀπὸ πουθενά.

§181Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν ἠμπορεῖτε εἰς κάθε στιγμὴν σεῖς, νὰ θέτετε ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τοὺς λόγους τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ἔχετε σεῖς διαβεβαίωσιν διὰ νὰ πιστεύσητε τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων τοῦ Ὑπουργοῦ.

§182Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ δὲν σᾶς ἔκαμα καμμίαν διακοπήν. Σᾶς λέγω, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ προέδρου σας ἐδόθη μία βεβαίωσις, καὶ λέγετε, ὅτι δὲν δέχεσθε τὴν βεβαίωσιν, ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. Καφαντάρης.

§183Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Συνάδελφε, τὴν κατακρίνω, δὲν ξαίρω ποῖος τὴν εἰσήγαγε. Λυποῦμαι διὰ τὴν καινοτομίαν, τὴν ὁποίαν οὐδὲ ὁ Πάγκαλος δὲν θὰ εἰσῆγε.

§184Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὴν καταργοῦμεν ἡμεῖς.

§185Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ ὅτι δὲν εἶναι δεσμὸς διὰ τὴν Βουλὴν ἡ ἐπίκλησις τῆς γνώμης τοῦ κ. Καφαντάρη. Περιέχει τὸ νομοσχέδιον διατάξεις τόσον ἀντιξόους, τόσον πρωτοφανεῖς, ἀκριβῶς εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς τῶν ποινῶν καὶ μεταβολῶν, εἰσάγει τὸν Γενικὸν Γραμματέα εἰς τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸ Σύνταγμα, πρέπει νὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ μονίμους ὑπαλλήλους. Γενικὴ εἶναι ἡ προσπάθεια ὅλων τῶν ἐντίμων πολιτευτῶν νὰ ἀπαλλαγῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν πολιτικῶν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται διὰ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως. Καὶ εἰσάγεται ἡ ποινὴ τοῦ ὑποβιβασμοῦ διὰ τοὺς διδασκάλους, περιττὸν νὰ προσθέσω ὅτι εἶναι μεσαιωνικὴ τιμωρία καὶ ἀναξία πολιτισμένου κράτους. Ὅλοι οἱ συγγραφεῖς καταδικάζουν τὴν ποινὴν τοῦ ὑποβιβασμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει ὅπως, λόγῳ ποινῆς, ὑποβιβάζεται ὁ γυμνασιάρχης καὶ γίνεται καθηγητής, δύναται δὲ νὰ γίνῃ ἑλληνοδιδάσκαλος καὶ πολὺ πιθανὸν νὰ καταντήσῃ καὶ μαθητὴς διὰ τὴν ἐσχάτην τιμωρίαν! (Γέλωτες).

§186Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ πολλὰς τροπολογίας.

§187Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Γίνεται κατ’ ἄρθρον συζήτησις; Διατὶ νὰ γίνεται αὐτό;

§188Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἔφθασα εἰς τὸ τέρμα. Ὡς βεβαίως σᾶς εἶπον, ἀποκρούω τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι τὰ ἀποκρούει καὶ ἡ δημοκρατικὴ πλειονοψηφία τῆς κυβερνητικῆς συνθέσεως. Σᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λέσβου τὴν δυσχερῆ κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ κυβερνητικὴ πλειονοψηφία, δεχομένη μετὰ ψυχικοῦ ἄχθους καὶ ψηφίζουσα μετὰ σιγῆς κηδείας τὰ νομοσχέδια. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ὁ κ. Ὑπουργός, μὲ τοιαύτην σπουδὴν καὶ τόσον ἀδικαιολόγητον, ὥστε δὲν δύναται νὰ τὴν ἐξηγήσῃ οὔτε ὁ ἴδιος. Τὰ ὑποβάλλει εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπαιτεῖ τὴν ἐντὸς ὡρῶν, τὴν ἐντὸς ἡμερῶν, ὀλίγων, ψήφισίν των, καὶ ἀπαιτεῖ νὰ ψηφισθῶσι χάριν Ἐθνικῶν σκοπῶν, προτοῦ ἐπιστρέψωσιν ὁ κ. Καφαντάρης καὶ κ. Μιχαλακόπουλος. Εἶναι δὲ περίεργος ἡ σύμπτωσις: ὁσάκις ἀπουσιάζουσιν αὐτοί, νὰ ἐπισπεύδεται ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὰ νομοσχέδια δύνανται νὰ ἀποκληθῶσιν ἐπίσης νομοσχέδια τῆς Γενεύης, διότι ἔχουν μίαν σχέσιν αἰτίου πρὸς ἀποτέλεσμα καὶ δύνασθε νὰ εὕρετε τὴν σχέσιν ταύτην εὐχερῶς. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τῆς Γενεύης, δὲν θὰ ὑπῆρχον ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Καὶ ἐπιζητεῖται ἐπειγόντως ἡ ψήφισίς των, ἐν ὀνόματι τοῦ πολιτικοῦ συμβιβασμοῦ. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, διὰ πρώτην φορὰν παρουσιάζεται τοιοῦτον φαινόμενον. Ἐπὶ ἄλλων σοβαρωτάτων νομοσχεδίων ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκεν ἐλευθέραν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποβάλῃ τὴν πλειονοψηφίαν εἰς δίλημμα συνειδήσεως, ἀσκοῦσα ἠθικὴν πίεσιν. Ἀναγινώσκονται παντοῦ καὶ εἰς πᾶσαν ἡμέραν ἀπειλαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι πρόκειται νὰ διασπασθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀποχωρήσῃ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τοῦτο βεβαίως θὰ ἦτο προσωπική του ὑπόθεσις. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διασπασθῇ ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο εἶναι ὑπόθεσις ὁλοκλήρου τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω μίαν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν δήλωσιν ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, διὰ νὰ μὴ παρασυρθῶμεν εἰς μίαν καταψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, ἡ ὁποία θὰ ἐπέφερε τὸ ναυάγιον τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ὡς ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν στιγμὴν συζητοῦνται ὕψιστα οἰκονομικὰ συμφέροντα ἐν Γενεύῃ, θὰ ἤθελον μίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, θὰ διασπασθῇ ἡ κυβέρνησις. Θέλομεν μίαν σαφῆ δήλωσιν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς λέγῃ, ὅτι ἡ κυβέρνησις θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Εἶναι φανερόν, ὅτι πᾶν νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ μίαν ἔκκλησιν πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ὑποβαλλόμενον ἔργον. Ἀλλὰ δὲν ἀσκεῖται καὶ ἠθικὸς καταναγκασμὸς ἐπὶ τοῦ σώματος.

§189Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκβιασμός.

§190Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, ἐκβιασμός. Ἀκριβολογεῖτε κ. Συνάδελφε. Καὶ ἄλλοτε νομοσχέδια μεγίστης σημασίας προῆλθον εἰς συζήτησιν καὶ ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀποφάσεις ἀντιθέτους πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπουργῶν, καὶ ὅμως οὗτοι δὲν παρῃτήθησαν. Ἔχω πρόχειρον τὸ παράδειγμα, ὅτε, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ περὶ ἐνοικιοστασίου, προεκλήθη ψηφοφορία —καὶ εἶναι ἔργον ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοθετεῖν — καὶ ἡ ψηφοφορία ἀπέβη ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ οὗτος δὲν παρῃτήθη καὶ δὲν ἀπεχώρησεν ἡ κυβέρνησις. Εἶναι ἀνάγκη τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐξηγηθῇ σαφῶς ἡ θέσις τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἡ ψῆφος τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν ἔχει μεγάλην σημασίαν. Εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων καὶ τὸ κόμμα του, νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην τῆς πράξεώς των, τοῦ ὅτι δηλαδὴ θὰ διασπάσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν παύσουν δύο ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους διὰ νὰ διορίσουν τέσσαρας φίλους, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τῶν νομοσχεδίων.

§191Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω περὶ ποίας εὐθύνης ὁμιλεῖτε κ. Συνάδελφε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδιά του. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ τὰ ἐγκρίνῃ, ἔχει καλῶς. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα, καὶ εἶναι περίεργον πῶς ἐκστομίζετε τοιαύτην κατηγορίαν, ὅτι ἀσκεῖται ἠθικὸς καταναγκασμός.

§192Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, εἰς δηλώσεις καθημερινὰς—καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἡμέρα χωρὶς νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας, —ἐπαναλαμβάνει κατὰ κόρον ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδιά του, εἶναι ὑποχρεωμένος, καὶ αὐτὸς καὶ ὁλόκληρον τὸ κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων ν’ ἀποχωρήσουν τοῦ κυβερνητικοῦ συνασπισμοῦ. Κύριοι Συνάδελφοι, τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀποτελοῦσι ζήτημα ἐμπιστοσύνης δι’ ὁλόκληρον τὴν κυβέρνησιν. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἠθικοῦ καταναγκασμοῦ τῆς κυβερνητικῆς μειοψηφίας ἐπὶ τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς οὐδεμίαν καλῶς ὠργανωμένην κοινωνίαν ἔχει γίνει μέχρι τοῦδε ἀποδεκτόν, ὅτι ὁ καταναγκασμός, εἴτε ὁ σωματικός, εἴτε ὁ ἠθικός, δημιουργεῖ δίκαιον καὶ παράγει ἔννομα ἀποτελέσματα καὶ ὑποχρεώσεις διὰ τοὺς καταναγκαζομένους. Τουναντίον, ὅλοι οἱ νόμοι, καὶ οἱ γραπτοὶ καὶ οἱ ἄγραφοι, ἐπιβάλλουσιν εἰς τοὺς ἐντίμους ἀνθρώπους τὸ καθῆκον, ὅπως, ἀπελευθερούμενοι ἀπὸ τὸν ἠθικὸν καταναγκασμόν, ἀνατρέψωσι καὶ ἐκμηδενίσωσι τὰς παρανόμους συνεπείας του. Αὐτὴ ἡ σιωπηλὴ καὶ ἱερὰ ὑποχρέωσις ἀποτελεῖ περισσότερον ἀπὸ τὴν σημερινὴν ψῆφόν των, διὰ τοὺς βουλευτὰς τῆς δημοκρατικῆς πλειοψηφίας, τὸ πρῶτον καθῆκόν των, διὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀνακτήσωσι τὴν ἐλευθερίαν των. (Χειροκροτήματα).

§193Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 10,30.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ὅλων τῶν μερῶν). Ὄχι, ὄχι αὔριον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὴν 5ην Μ.Μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9,15′ Μ.Μ.)