1927.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9Η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένως συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ ἐργατικὸν κέντρον Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων σιδηροδρομικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν πλημμυροπαθῶν ἐνοικιαστῶν περιφερείας Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ φόρου ἐγγείου παραγωγῆς 1926–1927. Τέως ἐνοικιασταὶ ἀγροκτημάτων Μακεδονίας ὑποβάλλουν ὑπόμνημα αἰτοῦντες ἀποζημίωσίν των. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπενάκης ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τοῦ σωματείου ξενοδόχων φαγητοῦ Καλαμῶν διὰ τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν τοῦ πίνακος Βʹ διαμαρτύρεται διὰ τὴν περικοπὴν τῆς συντάξεώς των κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 20 Δεκεμβρίου 1926 ψηφίσματος τῆς Βουλῆς. Οἱ Διευθυνταὶ ἑστιατορίων Κερκύρας ὑποβάλλουν τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως. Ἡ συνέλευσις σιδηροδρομικῶν Λαρίσης ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν μὴ ἐπαναφορὰν τῶν ἀπολυθέντων. Ὁ πρόεδρος τοῦ συνδέσμου βορειοδυτικῶν σιδηροδρόμων διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπαναφορὰν τῶν ἀπολυθέντων σιδηροδρομικῶν Θεσσαλίας. Ὁ σύνδεσμος ξενοδόχων φαγητοῦ ὑποβάλλει εὐχὴν μὴ κυρώσεως τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ἐργάται τηλεγραφικῶς ἐξ Ἀμστερντὰμ παρακαλοῦν νὰ ἐπαναδιορισθῶσιν οἱ ἀπολυθέντες σιδηροδρομικοὶ Θεσσαλίας. Ὀργάνωσις προσφύγων ἐκ Βουλγαρίας τηλεγραφικῶς ἀποκρούει παραχώρησιν ἀγροκτημάτων Βουλγαρικῶν εἰς πρόσφυγας ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας. Συντεχνία ἑστιατόρων Ἰωαννίνων διαμαρτύρεται διὰ τροποποίησιν νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ἑστιάτορες Πρεβέζης διαμαρτύρονται διὰ τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ἐπιτροπὴ Πλαγερᾶς Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπαναφορὰν εἰσέτι ἀπολυθέντων σιδηροδρομικῶν. Ὁ πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς Ἐπανωμῆς διαμαρτύρεται διὰ παρέλκυσιν ἀπαλλοτριώσεως τοῦ μετοχίου Κριτσίασα. Τὰ σωματεῖα καπνεργατῶν καὶ ἁμαξοϋπηρετῶν Βόλου τηλεγραφικῶς διαμαρτύρονται δι’ ἀπόφασιν ἑταιρείας Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων. Ὁ Ἀγροτικὸς κόσμος Τρικκάλων Καλαμπάκας ὑποβάλλει ψήφισμα, προτείνων παντελῆ κατάργησιν φορολογίας ἐπὶ γεωργικῶν προϊόντων κλπ. Οἱ βιβλιοπῶλαι Νησίου ζητοῦν ἀποζημίωσιν διὰ κατάργησιν διδακτικῶν βιβλίων. Ὁ σύλλογος Στρωμνιτσιωτῶν προσφύγων ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν διὰ χρησιμοποίησιν οἰκοπέδων των παρὰ στρατιωτικῆς ἀρχῆς. Ὁ «Ἐθνικὸς Σύνδεσμος» ὑποβάλλει ὑπόμνημα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκθέτει τὰς γνώμας του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδακτικῶν βιβλίων ὑποστηρίζων ὅπως διδάσκεται εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῶν δημοτικῶν σχολείων ἁπλῆ καθαρεύουσα. Οἱ φαρμακοποιοὶ Ν. Μαυράκης καὶ Ν. Σταμέλος ὑποβάλλουν ψήφισμα τοῦ φαρμακευτικοῦ Συνδέσμου Θεσσαλονίκης περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ κρατικοποιήσεως τοῦ συλλόγου των νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀθανασιάδης Νόβας καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συνδέσμου δημοτικῶν ὑπαλλήλων Ἀγρινίου περὶ 1) κατοχυρώσεως τῆς μονιμότητος δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων, 2) συστάσεως ταμείου προνοίας καὶ 3) συντάξεως δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συμπληρωθῇ ἡ δημοτικὴ νομοθεσία κατὰ τὸν ὑποδεικνυόμενον διὰ τῶν κατατεθειμένων ὑπομνημάτων τρόπον. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπενάκης καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν βιβλιοπωλῶν Καλαμῶν διὰ κατάργησιν διδακτικῶν βιβλίων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παχνός, Ε. Ζούκας, Π. Ἀλεξανδρῆς καὶ Γ. Καρπετόπουλος καταθέτουν ὑπόμνημα τοῦ ἀποστράτου ταγματάρχου Ἀντωνίου Ὑψηλάντου περὶ προσαυξήσεως τῆς συντάξεώς του. Οἱ κ. κ. Ν. Τερζόγλου, Γ. Βοραζάνης, Δ. Λαμπριανίδης, Α. Λαζαρίδης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 13 Ἰουνίου ἐ. ἔ. Ν. Διαταγμάτων, ἀφορώντων τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ». Οἱ κ. κ. Β. Χατζηλίας καὶ Α. Παχνὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου νόμου «περὶ ἀνασυνθέσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου». Οἱ κ.κ. Δ. Δημάδης, Α. Μέρος, Α. Ψάρρος κλπ, ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου σχετικῶς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν κλήρων». Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ν) βρίου ἐ.ἔ. Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ πλοιοκτητῶν καταδικασθέντων εἰς πληρωμὴν χρηματικῶν ποινῶν λόγῳ παρανόμου πωλήσεως πλοίων». Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως διὰ τὴν Ναυσιπλοΐαν τῶν Λιμένων Τριχωνίας καὶ Λυσιμαχίας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης, Β. Κουκουβέλης, Ρ. Κούνδουρος, Κ. Πολυχρονάκης, κλπ. ὑποβάλουν τροπολογίας 1) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνασυνθέσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ 2) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 2–1926 «περὶ αʹ) «περὶ ἀμνηστείας ἀδικημάτων τινων βʹ) ἀναστολῆς διατάξεως ἀδικημάτων τινων κλπ. ὡς μεταγενεστέρως ἐτροποποιήθη διὰ τῶν Ν. Δ. 1) τῆς 23 Ἀπριλίου 1926 «περὶ προσθήκης εἰς τὸ Ν. Δ. τῆς 17. 2. 1926 «περὶ ἀμνηστείας κλπ». καὶ 2) τῆς 6 Νοεμβρίου 1926 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας κλπ». Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 13 Νοεμβρίου τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας Σ.Π.Α.Π. συμβάσεων τῶν κυρωθεισῶν διὰ τῶν Ν. Δ. τῆς 21 Ὀκτωβρίου 1925 καὶ 23 Ἰανουαρίου 1926». Ἐπίσης ἀνακοινοῖ ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθ’ οὗ ἡ Α. Ε. ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας εὐηρεστήθη ν’ ἀναθέσῃ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ κ. Π. Μερλόπουλον, ἐφ’ ὅσον ἤθελε διαρκέσει ἡ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπουσία τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ κ. Γ. Καφαντάρη.

§3Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Τσιτσεκλῆ.

§5Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ἐλάχιστον, ἐπί τινος ἐπείγοντος ζητήματος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὡς γνωρίζετε τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνεστήθη, διὰ συντακτικῆς πράξεως ἐπικυρωθείσης ὑφ’ ἡμῶν, εἶχε ἐνεργήσει προφυλακίσεις τινάς. Τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν συμβούλιον εἶχε ἐνεργήσει προφυλακίσεις τινάς, δηλαδὴ τοῦ Σταμούλη, πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ δύο ὑπαλλήλων αὐτοῦ. Αἱ προφυλακίσεις αὐτῶν ἐγένοντο διὰ πράξεις ἀπάτης καὶ ἐκβιάσεως διὰ τὴν ἐνέργειαν ἀπαλλοτριώσεων τινῶν καὶ κατὰ τὴν κατηγορίαν τοῦ Ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἐλήφθησαν χρήματα καὶ διὰ τοῦτο προεφυλάκισε τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον.

§6Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τί σημαίνει αὐτό; Δωροδοκίαν;

§7Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἀπάτην καὶ ἐκβίασιν. Ἄλλως τε Κύριοι Βουλευταί, διενεμήθη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ πρόσωπα ταῦτα, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ εἰς ἄλλην συζήτησιν, κατὰ πόσον εἶναι παραπεμπτέα, παραμένουν εἰς τὰς φυλακάς, κατὰ τὸν νόμον 3908, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνήργησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ἄρθρ., 48 ἀριθ. 3. Λοιπόν, διὰ νὰ διαταχθῇ ἡ προσωρινὴ ἀπόλυσις αὐτῶν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα προεφυλάκισε τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, ἀπαιτεῖται πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἐπιτροπὴ κρίνουσα καὶ παραβάλλουσα καὶ ἄλλας κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἔχει ὑπ’ ὄψει της καὶ κρίνουσα καὶ αὐτὰς τὰς πράξεις κατὰ τὴν Ποιν. Δικονομίαν, διότι εἶνε ἐφαρμοστέα ἡ Ποιν. Δικονομία, ἐθεώρησεν, ἀποβλέψασα καὶ εἰς τὸν μακρὸν χρόνον τῆς προφυλακίσεως, καὶ δὲν γνωρίζει κατὰ πόσον ἀκόμη θὰ παραταθῇ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει, ἐπίσης ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα σοβαρώτερα ἀδικήματα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν μόνον, στρεφομένων ὄχι κατὰ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ κατ’ ἰδιωτῶν, ἐθεώρησε καθῆκον νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόλυσιν. Νομίζω ὅτι καὶ ἂν ἐδικάζοντο ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια, θὰ ἐτύγχανον τῆς χάριτος αὐτῆς. Καὶ διὰ τοῦτο κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Σταμούλη, πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπὶ ἐγγυήσει 10.000 δρ., τοῦ Θατσέλου, ἐπὶ ἐγγυήσει 7,000 δρ. καὶ τοῦ Ἀναστασοπούλου 5,000 καὶ ὁρίζει τόπον διαμονῆς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν μὴ ἀπομάκρυσιν αὐτῶν ἐξ Ἀθηνῶν.

§8Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Διακοσίας χιλιάδας δρ. ἐπῆραν κατὰ τὴν κατηγορίαν (θόρυβος).

§9Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι αἶσχος, Κύριε Πρόεδρε νὰ εὑρίσκωνται ἐπὶ τόσον καιρὸν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς φυλακάς.

§10Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας κατηγοροῦνται εἶναι γνωσταὶ βεβαίως. Τώρα ὅμως ἄλλο εἶναι αἱ κατηγορίαι καὶ ἄλλο εἶναι, ἐὰν εἶναι ἀποδεδειγμέναι αἱ πράξεις, ἄλλο δὲ τί θὰ εἴπῃ τὸ δικαστήριον. Ἐγὼ σᾶς ἐξέθηκα τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξε. Ἡ ἐπιτροπή, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ πρίν, ἡ ὁποία εἰρήσθω, μετὰ πολλῆς αὐστηρότητος καὶ προσοχῆς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰ στοιχεῖα τὰ προκύπτοντα ἐκ τῆς δικογραφίας —περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ σᾶς δώσῃ περισσοτέρας πληροφορίας ὁ εἰσηγητὴς κ. Καλκάνης—ἐθεώρησε, ὅτι ἡ παράτασις τῆς προφυλακίσεως, πλέον τοῦ ἔτους, δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις. Διὰ τοῦτο προτείνει ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ ἀπόφασιν διὰ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν, ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους προτείνει ταύτην ἡ ἐπιτροπή. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον ἡ ἐπιτροπὴ ἤχθη εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, καθ’ ὅσον εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὡς θὰ λάβῃ τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρῃ ἡ ἐπιτροπή, ἐπὶ καταχρήσεων πολλῶν ἑκατομμυρίων διαφόρων Ὑπουργῶν οὗτοι οὐδὲ κἄν ἐπροφυλακίσθησαν.

§11Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε τὸν λόγον.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν.

§13Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ Βουλὴ καὶ θ’ ἀποφασίσῃ.

§15Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἔχει διανεμηθῆ πρὸ δύο ἡμερῶν. Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς κατ’ οὐσίαν συζητήσεως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τότε προηγεῖται ὁ κ. Ἀλεξανδρόπουλος.

§17Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τοῦ βασίμου ἢ μὴ τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποδίδονται εἰς δύο πολιτευομένους, δίκαιον εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει προσωρινὴ ἀπόλυσις.

§18Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἰμπορεῖ, κύριε πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπ’ αὐτοῦ, διότι δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον τοῦτο δὲν ἔχει ἀναγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν, ὡς ἀντικείμενον συζητήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις. Εἶναι πολὺ δικαία ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν.

§20Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε πρόεδρε, ἐφόσον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἡ σχετικὴ ἐρώτησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταστῇ ἀντικείμενον συζητήσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ γραφῇ αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἡ ἀντίρρησις, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι πολὺ λογική.

§21Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἰσήγαγε τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπιτροπή, ἡ δὲ Βουλὴ εἶπε τότε, ὅτι ἐπειδὴ τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια εἶναι ἐπείγοντα καὶ σοβαρὰ καὶ δὲν ἐπιδέχονται ἀναβολήν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως καὶ ἀνεβλήθη διὰ τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τὴν εἰσήγησιν, ἔτυχε τῆς ἀπαντήσεως, ὅτι ἡ Παρασκευὴ εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου καὶ ὅτι διὰ τῆς συζητήσεως τοιούτων ζητημάτων, κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, μειοῦνται τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι Κύριε Συνάδελφε. Ἡ Παρασκευὴ ὡρίσθη διὰ τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Κουνδούρου.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐφόσον δὲν ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§26Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸν λόγον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§28Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν φέρεται ἀναγεγραμμένον σχέδιον νόμου «περὶ ἐφάπαξ συζητήσεως Νομοθετικῶν τινων Διαταγμάτων», ταῦτα δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν κατόπιν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Διότι ἔχομεν, πρὸ τοῦ ληφθέντος τούτου μέτρου, τὰ Διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα πρὸ τοῦ Ἰουνίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς νομοσχέδια. Τὸ ἕν, ἀφορῶν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἔχει ἀριθμὸν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει 13, καὶ ὁμιλεῖ «περὶ ἐφάπαξ συζητήσεως».

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ ἐπικυρώσεως;

§30Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἶναι Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1927.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τότε δὲν ἔχετε δίκαιον. Ἐφόσον ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει ἐξουσιοδοτήσεως, τώρα δὲν ἀπομένει παρὰ νὰ ψηφισθῇ ἐφάπαξ.

§32Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνταῦθα ἔχομεν δύο θέματα: τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν στρατολογικὸν νόμον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Αὐτὰ πρέπει νὰ ἔλθωσιν ὡς νομοσχέδια καὶ ὄχι νὰ ψηφισθῶσιν ἐφάπαξ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον. Θ’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὡς νομοσχέδια. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ὁ κ. ΜΕΡΟΣ ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπαγγελματιῶν Λαρίσης.

§34Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπόθεσις τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου καὶ τῶν φορολογιῶν παραμένει ἀκόμη ἐκκρεμὴς εἰς τὴν συνείδησιν τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως. Ἡ ἐπαγγελματικὴ τάξις, οἱ ἐπαγγελματίαι, φρονοῦν ὅτι τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶναι καταθλιπτικώτατον, χρῄζει νέας μεταρρυθμίσεως, ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον, ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν. Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ἐξεδόθη τελικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, κατόπιν τῶν ἀλλεπαλλήλων διαμαρτυριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκπέμπονται ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐπιμείνωμεν, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις εἰσαγάγῃ ἐκ νέου τὸ ἐνοικιοστάσιον πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει εἰσαχθῇ, ὅπως ὀφείλει νὰ εἰσαχθῇ, τότε πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως τοῦτο ἰσχύῃ καὶ εἰς τὰς πόλεις, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν κάτω τῶν 10.000 κατοίκων, διότι τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον προνοεῖ διὰ τὰς πόλεις τὰς ἄνω τῶν 10.000, ἀφήνει δὲ ἐκθέτους εἰς τὰς ἁρπακτικὰς διαθέσεις τῶν ἰδιοκτητῶν τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν μικρῶν πόλεων. Πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, πρέπει τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐξετασθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν φορολογιῶν, ἡ ἐπαγγελματικὴ τάξις δικαίως διαμαρτύρεται καὶ παραπονεῖται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν βαρεῖα, ἐξ ἄλλου δὲ διότι οἱ κατὰ τόπους ἔφοροι, ἀγόμενοι ἐκ πνεύματος αὐστηρότητος ἔκαμαν τὰς φορολογικὰς καταστάσεις μὲ ὑπερβολικὴν ἐκτίμησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν φορολογουμένων. Πρόκειται περὶ καταφώρου ἀδικίας, ἡ ὁποία συμπίπτει μὲ μίαν ἀπότομον κρίσιν, ἥτις δὲν μαστίζει μόνον τὴν ἐπαγγελματικὴν τάξιν, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἄλλα λαϊκὰ στρώματα. Εἶναι, λοιπόν, καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκδώσῃ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διαταγὴν περὶ ἐπιεικοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ σχετικοῦ νόμου ἀπὸ τοὺς ἐφόρους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ προνοήσῃ ὅπως ἡ φορολογικὴ κατάταξις, ἡ ὁποία γίνεται διὰ μίαν τριετίαν, ἰσχύῃ, ὄχι διὰ μίαν τριετίαν, ἀλλὰ δι’ ἓν ἔτος, διότι, ὅπως γνωρίζετε, συμβαίνει νὰ γίνωνται μεταβολαὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἑκάστου ἐπιχειρηματίου. Νομίζω ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ χρῄζουν τῆς προσοχῆς ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἀφοροῦν μικράν τινα ὁμάδα, ἀλλὰ χιλιάδας ὁλοκλήρους οἰκογενειαρχῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρός, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων πολέμου.

§36ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πολεμοπαθῶν τῶν Νέων Χωρῶν, ἰδιαιτέρως δὲ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Εἶναι ζήτημα κολοσσιαῖον καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, καθὼς καὶ τὸν ἀναπληροῦντα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μελετήσουν τὸ ταχύτερον τὸ ζήτημα τοῦτο. Πληθυσμοὶ πολλοὶ παθόντες πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἐκ τοῦ πολέμου, μένουν ἀκόμη σχεδὸν ἄνευ ἀποζημιώσεως. Εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος νὰ λάβῃ γενναῖα μέτρα, ὥστε ν’ ἀποζημιωθῇ ὁ πολλὰ παθὼν καὶ πολλὰ πάσχων σήμερον ἀκόμη κόσμος. Ἁπλῶς ἤθελα ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ὑπενθυμίσω τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§38Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφωνῶ, συνιστῶν ἵνα ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ παντὸς ἀναπήρου θύματος πολέμου, διότι δὲν δύναμαι νὰ διακρίνω ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ ἀναπήρων Νέας Ἑλλάδος καὶ ἀναπήρων Παλαιᾶς. Ὅλοι παρέσχον ἴσας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ περικόψῃ κατ’ οὐδένα λόγον τὰς γλίσχρους συντάξεις των, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον νὰ τοὺς ἀνακουφίσῃ λαμβάνουσα πάντα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χασιώτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§40Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν γένει, ἵνα μετὰ μεγάλης προσοχῆς ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν παραπόνων τῶν θυμάτων πολέμου, διότι, ὅταν τὰ θύματα πολέμου περιάγουν τὴν δυστυχίαν αὑτῶν ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ, τότε ὁ λαὸς πολὺ κακῶς διαπαιδαγωγεῖται καὶ χαλαροῦται τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα, διότι βλέπει ὅτι ἡ Πολιτεία παραμελεῖ τὰ θύματα πολέμου. Ὅταν βλέπει ὀρφανὰ ἀνθρώπων φονευθέντων ἐν πολέμῳ νὰ πεινοῦν, ὅταν βλέπει ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὰ χέρια τους καὶ τὰ πόδια τους καὶ κατέστησαν ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν καὶ περιῆλθον εἰς τὸν ἔσχατον βαθμὸν τῆς δυστυχίας, τότε χαλαροῦται τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει μετὰ πάσης προσοχῆς νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν θυμάτων πολέμου καὶ νὰ μὴ θεωρῇ τοῦτο ὡς ζήτημα δευτερεῦον, ζήτημα οἰκονομικόν, διότι πρέπει ὅλος ὁ κόσμος νὰ ὑποστῇ μίαν θυσίαν διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν τραγικὴν θέσιν τῶν θυμάτων πολέμου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ὑποστρατήγου Δουμπιώτη.

§42Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς.

§44Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγεωργίου.

§46Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος.

§48Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συνιστῶ κ. Πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Πύργου.

§50Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πόλις τοῦ Πύργου πλέει εἰς τὸ σκότος. Εἶναι ἀνάγκη, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἐφαρμώσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν Ἑταιρίαν. Ζητοῦμεν αὐτὴν τὴν χάριν, ν’ ἀπαλλαγῇ ἡ πόλις πλέον ἀπὸ τὰ δεσμὰ μιᾶς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἐμπαίζει ὁλόκληρον κόσμον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§52Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ κατάστασις, κύριε Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἡ δημιουργηθεῖσα ἐν Πύργῳ ἐξ αἰτίας τῆς Ἑταιρίας τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ, καὶ ἡ ὁποία τείνει νὰ ἀποτελέσῃ ἀπειλὴν κατὰ τῆς δημοσίας τάξεως, ὀφείλεται πρωτίστως εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἐμερίμνησε μέχρι τοῦδε, ἐπὶ συνεχῆ ἔτη— διότι δὲν πρόκειται περὶ τῆς σημερινῆς μόνον καταστάσεως—ὄχι μόνον δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰ δίκαια παράπονα τοῦ ἀδικουμένου λαοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπεστήριξε παντοιοτρόπως τὰ ἄνομα συμφέροντα μιᾶς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ αἶσχος. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὰ ἐπανειλημμένα ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων τοῦτο καθίστα γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑταιρία αὐτὴ εἶναι παραβάτις ὅλων τῶν διατάξεων τῆς σχετικῆς συμβάσεως, εἰς τὰ ἐπανειλημμένα, λέγω ταῦτα διαβήματα τῆς πόλεως Πύργου, ὅπως τεθῇ τέρμα πλέον εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἀντὶ νὰ συγκινηθῇ καὶ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ εἶναι φρουρὸς καὶ προστάτης, τοὐναντίον ἐπροστάτευσε τὴν Ἑταιρίαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν δημοσιεύσασα διάφορα Διατάγματα, τροποποιοῦντα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Ἑταιρίας τὰς διατάξεις τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, διὰ τῶν ὁποίων ἀφῃρέθη πᾶν δικαίωμα ἐλέγχου, ἐπιβλέψεως καὶ ἐπιβολῆς ἀπὸ τοὺς Δημάρχους καὶ τὰ Συμβούλια καὶ ἐδέθησαν οὕτω αἱ χεῖρες αὐτῶν κατὰ τῶν θρασιῶν παραβάσεων τῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι καθίσταντο ἀσύδοτοι, ἀφ’ ἑτέρου δέ, πρὸς μείζονα ἐμπαιγμὸν τοῦ κόσμου, ηὔξανε τὴν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Τελευταίως ἡ κατάστασις αὐτὴ κατέστη ἀφόρητος. Δὲν ὑπάρχει πλέον φῶς. Αἱ ἰσχναὶ ἐκεῖναι πυγολαμπίδες, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τοῦ Πύργου, ἔπαυσαν καὶ αὗται ὑφιστάμεναι, σκότος δὲ ἀπὸ μηνῶν βασιλεύει εἰς τὴν πόλιν, ἡ ὁποία διατελεῖ ἐν πραγματικῇ ἀπογνώσει, ἀπειλουμένης σοβαρῶς τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχωνται πλέον οἱ πολῖται τὴν τοιαύτην ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, οὐδὲ νὰ μένωσιν ἀδιάφοροι πρὸ τῆς ἀσυγκαλύπτου ταύτης ἀναισθησίας τῆς Ἑταιρίας καὶ τῆς ἀκηδείας τοῦ Κράτους. Διότι, πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη προεβλέφθη, καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας ὑπῆρχε πρὸ πολλοῦ ἔκθεσις τοῦ ἠλεκτρολόγου κ. Φλαμπουριάρη, ὅστις χαρακτηρίζει τὸ ἐργοστάσιον ὡς ἄθροισμα ἀχρήστων σιδηρικῶν. Κατὰ τῆς καταστάσεως ταύτης ὁ Δῆμος δὲν ἔχει δικαίωμα ἐκπτώσεως τῆς Ἑταιρίας, διότι ὡς ἐλέχθη διὰ διαφόρων Ν. Διαταγμάτων ἀφηρέθη ἀπὸ τοὺς δήμους τὸ δικαίωμα τῆς κηρύξεως τῆς Ἑταιρίας ἐκπτώτου. Κατὰ συνέπειαν πρέπει ν’ ἀνακτήσουν οἱ δῆμοι τὰ δικαιώματά των ἐπὶ τῶν Ἑταιριῶν τούτων, ὥστε νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀνήκουστος ἀθλιότης, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ καὶ ἡ ὁποία, τονίζω, ὅτι τελευταίως ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον καὶ προσέλαβε χαρακτῆρα ἀπειλῆς κατὰ τῆς δημοσίας τάξεως. Ὑπάρχει κίνδυνος, μήπως οἱ πολῖται, ἐν δικαίῳ εὑρισκόμενοι, λάβωσιν οἱ ἴδιοι τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα πρὸς ἄρσιν τοῦ αἴσχους καὶ τῆς ἀθλιότητος, ἥτις ἐπικρατεῖ ἐκ τῆς ἀναισθησίας τῆς Ἑταιρείας.

§53Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐφόσον ἡ σύστασις τῆς ἀναφορᾶς μετετράπη εἰς ἐπερώτησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσω ὅτι διὰ νόμου, δημοσιευθέντος, ἐκανονίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἀποδίδονται εἰς τοὺς δήμους ὅλα τὰ δικαιώματα. Συνεπῶς ὁ δῆμος δύναται νὰ κηρύξῃ ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας οὐδὲν δικαίωμα ἀναμίξεως ἔχει.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος, ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐπαγγελματιῶν Καζακλάρ.

§55Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία ἀκόμη ἐπαγγελματικὴ ὀργάνωσις τῆς περιφερείας μου διαμαρτύρεται διὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξα: Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ ὕφος, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ διαμαρτυρία, ὀφείλεται εἰς μίαν δικαίαν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία κοχλάζει εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἐπαγγελματιῶν, διὰ τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα: τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ ἐπιτηδεύματος.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μπούμπουλης, ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ σημαιοφόρου Π. Νικολέττη.

§57Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως ὑποστηρίξω μίαν ἀναφορὰν ἑνὸς σημαιοφόρου, ἀξιωματικοῦ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, μίαν ἀναφορὰν ἀπολύτως δικαίαν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀγνοῶ τὸ πρόσωπον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀναφορὰν θὰ ὑποστηρίξω. Ἡ ἀναφορὰ αὐτοῦ ἀναφέρει, ὅτι οὗτος ἠσθένησε τῷ 1923 ἐκ βρογχίτιδος, ἐπιβαίνων τοῦ πολεμικοῦ «Ἔλλη» καὶ ἐνοσηλεύθη εἰς τὸ ναυτικὸν νοσοκομεῖον, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1923 προήχθη εἰς σημαιοφόρον καὶ μετὰ ἑξάμηνον τοῦ παρουσιάσθη φυματίωσις. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ Κράτος ἦτο εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸν ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, διὰ νὰ θεραπευθῇ, ἀλλὰ μετὰ πάροδον ἑξαμήνου τὸν ἐπανέφερε, διότι δὲν ἐπλήρωνε τὰ ἔξοδα τῆς νοσηλείας. Ὁ σημαιοφόρος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τὴν παραπομπήν του εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ἐπιτροπήν, αὐτὸ δὲ δὲν ἐγένετο δεκτὸν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἔπαθεν ἐν πολέμῳ, παρὰ τὰς βεβαιώσεις τοῦ διοικητοῦ του, ὅτι τὸ πλοῖον εὑρίσκετο εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ἑπομένως πάντες οἱ ὑπηρετοῦντες ἐπ’ αὐτοῦ εὑρίσκοντο εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν. Παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ἐπιτροπήν, τὴν συσταθεῖσαν, δυνάμει τοῦ Διατάγματος περὶ Τιμητικῆς Ἀποστρατείας καὶ διαθεσιμότητος. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἠρνήθη νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον καὶ σήμερον ὁ σημαιοφόρος αὐτός, πάσχων ἐκ φυματιώσεως, μόνον καὶ μόνον διὰ διαφόρους τύπους εὑρίσκεται ἀπόκληρος τῆς τύχης. Δυστυχῶς, Κύριοι Συνάδελφοι, ἔχω ἐγγράψει καὶ μίαν ἐπερώτησιν ἐπὶ παρομοίας φύσεως θέματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη τὸ περίεργον αὐτὸ φαινόμενον, καὶ τὸ ὁποῖον, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδεμίαν μέριμναν λαμβάνει διὰ τοὺς ἐν πολέμῳ παθόντας. Τοιουτοτρόπως δὲ εὑρίσκονται δύο ἀεροπόροι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον σύνταξιν οὐδεμίαν, διότι ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐγνωμάτευσεν, ὅτι, διαλυθέντος τοῦ Ἀεροπορικοῦ Σώματος, ἔπρεπε καὶ οἱ ἐν διαθεσιμότητι μονίμῳ νὰ ἀποστρατευθῶσι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, τὸν ὁποῖον ἐπεσκέφθην, τόσον διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σημαιοφόρου Νικολέττη, ὅσον καὶ τῶν δύο ἀεροπόρων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐν πολέμῳ, ἔπαθον ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἔχυσαν τὸ αἷμα των, ὅπως ὑποβάλῃ σχετικὸν νόμον προβλέποντα δι’ αὐτὰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις.

§58Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Περὶ ὅσων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ μεριμνήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς δύο ἀεροπόρους, τοὺς παθόντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τυχόντας συντάξεως ἕνεκα ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, περὶ ἧς ὑποθέσεως ὡμίλησε ὁ κ. βουλευτής, τὸ νομοσχέδιον περὶ τιμητικῆς ἀποστρατείας εἶναι ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς. Δύναται δὲ καὶ ὁ κ. βουλευτὴς καὶ πᾶς ἄλλος θέλων νὰ προτείνῃ οἱανδήποτε τροπολογίαν νὰ τὴν προτείνῃ, ἵνα θεραπευθῇ τὸ ἀδίκημα τὸ γινόμενον εἰς τοὺς δύο ἀεροπόρους.

§59Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κρίνῃ εὐμενῶς τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διότι πιθανὸν νὰ ἀπουσιάζω τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐγὼ ποὺ γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν.

§60Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐφόσον εὑρίσκω δίκαιον τὸ αἴτημά τους, θὰ λάβω πρόνοιαν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§62Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἁπλῶς μίαν ἐρώτησιν ἤθελον νὰ κάμω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν φοιτητῶν. Ἐλύθη τὸ ζήτημα ἢ εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκκρεμές;

§63Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ σύγκλητος προῆλθεν εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις περὶ μειώσεως τῶν διδάκτρων, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν νεώτερον οὐδέν.

§64Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὥστε εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκκρεμές;

§65Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἀπέβη ὑπὲρ τῶν φοιτητῶν.

§66Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἔλαβε μεγάλας διαστάσεις. Οἱ φοιτηταὶ δὲν διδάσκονται. Νομίζω δίκαιον καὶ νόμιμον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς μίαν ἀπόφασιν, διότι τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Πανεπιστημίου βεβαίως δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν τάξιν τῶν φοιτητῶν προκειμένου περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα διετάραξαν τὴν δημοσίαν τάξιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος.

§68Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγένοντο αἱ ἀνωμαλίαι αἱ Πανεπιστημιακαί, ἐσκέφθην νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, τρόπον ἐπιτυχοῦς λύσεως τοῦ ζητήματος. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὰς ταραχὰς τοῦ Πανεπιστημίου; Οἱ λόγοι ἦσαν οἰκονομικοί. Τὸ Πανεπιστήμιον διετείνετο, ὅτι, ἕνεκα τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου καὶ ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἐπιχορηγήσεως τοῦ Κράτους, ἐστερήθη προσόδων, καὶ ἑπομένως ἐζήτησεν αὔξησιν τῶν διδάκτρων. Τὸ Κράτος ἀφ’ ἑτέρου, ἔλεγεν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας δὲν ἐπέτρεπεν αὔξησιν τῆς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον δοθείσης ἐπιχορηγήσεως. Οἱ φοιτηταί, κατόπιν τούτου, μὴ δυνάμενοι, ἕνεκα τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὰς δαπάνας τῶν νέων διδάκτρων, ἐστασίασαν, διότι εἶναι σοφὸν τὸ λαϊκὸν λόγιον, «ὅτι ἡ φτώχεια φέρνει τὴν γκρίνια». Ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τοῦ κανονικωτέρου καὶ καλλιτέρου τρόπου; Κατὰ τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς Ἐλέγχου, ἡ οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ δικαιοῦται νὰ εἰσπράττῃ 900.000 φράγκα χρυσᾶ, διὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ δανείου τῶν τριῶν Δυνάμεων τοῦ 1833. Αἱ 900.000 αὗται, αἱ ὁποῖαι κατατίθενται ἐκ τῶν προσόδων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ διαχειρίζονται ὑπὸ Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, διανέμονται οὕτω: 300.000 δίδονται εἰς τὴν Γαλλίαν 300.000 εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ 300.000 εἰς τὴν Ρωσσίαν. Ἀλλ’ ἀπὸ δεκαετίας ἡ Ρωσσία ἔπαυσε νὰ λαμβάνῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὡς γνωρίζετε, ἡ Ρωσσικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ δεκαετίας κατέσχε καὶ ἐνοσφίσθη ὅλας τὰς Ἑλληνικὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, αἱ δὲ 300,000 φράγκων χρυσῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, παραδόξως καὶ παρὰ πᾶσαν λογικὴν σκέψιν, λαμβάνονται ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς καὶ κατατίθενται εἰς τὴν Γαλλικὴν Τράπεζαν ἐν Παρισίοις Τίνες λόγοι ὑπάρχουν νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τὴν Δ.Ο.Ε. αἱ 300.000 αὗται, αἵτινες προέρχονται ἀπὸ τὰς προσόδους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ κρατῶνται ἐν Παρισίοις; Ἀπορῶ πῶς ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου κοιμᾶται καὶ δὲν ἐζήτησε νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὰς 300. 000 φράγκα διὰ τὴν ἀντίστοιχον ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐκ τῆς Ρωσσικῆς κατασχέσεως τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος. Δικαιοῦνται οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Παιδείας νὰ ζητήσουν παρὰ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, ὅπως αἱ 300.000 φράγκων χρυσῶν, αἱ κατατιθέμεναι εἰς τὴν Γαλλικὴν Τράπεζαν, νὰ δίδωνται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δικαιοῦται νὰ ἀναγράψῃ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅπως αἱ 300. 000, αἱ λαμβανόμεναι διὰ τὴν Ρωσσικὴν Κυβέρνησιν, δοθῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὡς ἀντιστάθμισμα ἐκ τῆς ζημίας τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος. Ἡ λύσις αὐτή, ὄχι μόνον λογικὴ εἶναι, ἀλλὰ καὶ σωστική. Θὰ ἀπαλλάξῃ δὲ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς ἀνάγκης ν’ αὐξήσῃ τὰ δίδακτρα τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται, ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, νὰ ἀνθέξωσιν εἰς περαιτέρω αὔξησιν. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὰ 45.000.000 δραχ., τὰ κατατεθειμένα ἀτόκως εἰς τὴν Γαλλικὴν Τράπεζαν νὰ ληφθοῦν, διότι ὑπάρχει κίνδυνος ἡ Γαλλία νὰ τὰ κατάσχῃ, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προτρέξωμεν ἡμεῖς.

§69Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Καίτοι δὲν νομίζω, ὅτι ὑποχρεοῦμαι ν’ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐπερωτήσεως, οὐχ ἧττον πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπὶ τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος καὶ ἐγὼ ἔχω ἀπασχοληθῆ καὶ τελευταίως ἀπησχόλησε τοῦτο καὶ τὸν κ. Καφαντάρην. Τὸ ζήτημα εἶναι διπλωματικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ παρέσχε δυσχερείας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ λύσῃ ἡ ἀπόφασις ἢ ἡ καλὴ διάθεσις ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Εἴμεθα ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ ζητήματος.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ν. Ζερβοῦ περὶ τῶν ἐλλείψεων τῆς συγκοινωνίας Ἀμαρίου–Ρεθύμνης.

§71Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Νικ. Ζερβός, ἀντιπροσωπεύων τὴν ἐπαρχίαν Ἀμαρίου, ἦλθε πρὸ ἡμερῶν μόνος πρὸ μηνῶν δὲ μὲ μίαν ἄλλην ἐπιτροπὴν καὶ παρουσιασθεὶς ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διεξετραγῴδησε τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας του ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδειξεν ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἐδόθη ἕνα ποσὸν 8.000.000 δραχ. ἀντὶ τῶν 16 ἑκ. καὶ ἐζήτησεν ἐπιθεώρησιν τῶν Δημοσίων ἔργων δι’ ὅλην τὴν Κρήτην. Ἐξ αὐτῶν κατὰ τὴν κατανομήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Γεν. Διοικητὴς Κρήτης, 3.800.000 ἀναλογοῦσιν ἐν Ρεθύμνῃ. Ἀτυχῶς ὅμως διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐκαλύφθη μέρος ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων ὑπὸ τῶν ἐργολάβων διὰ τὸν νομὸν αὐτόν, καὶ τοιουτρόπως αἱ δύο ἐπαρχίαι Ἀμαρίου καὶ Ἁγ. Βασιλείου εὑρίσκονται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, διότι, ἐνῶ ἀποτελοῦν σπουδαίαν ἐμπορικὴν περιφέρειαν τῆς Ρεθύμνης, ἐν τούτοις δὲν ἔχουσιν οὔτε ἕν μέτρον ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, διότι ἐνῶ ἤρχισεν ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ρεθύμνης μέχρις Ἁγ. Βασιλείου καὶ ἀπὸ Ρεθύμνης μέχρις Ἀμαρίου ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία ἀφῆκε περὶ τὸ τέρμα τέσσαρα χιλιόμετρα εἰς Ἀμάρι, καὶ δύο χιλιόμετρα εἰς τὸ ἄλλο, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ κατασκευασθὲν μέρος ἀχρηστεύεται ἐντελῶς. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας γνωρίζει, ὅτι ἐγένοντο συλλαλητήρια ἔνοπλα προχθὲς εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς, διεξετραγῴδησε δὲ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τὴν κατάστασιν μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησε 300.000 ἐπὶ τοῦ παρόντος πίστωσιν, ὡς μία ἔνεσις πρὸς τὴν ἑταιρίαν διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐργασίας εἰς τὰ τμήματα ταῦτα πρὸς καθησύχασιν τῶν κατοίκων. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπουσιάζει, θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐκθέσεις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ διατελεῖ ἐν πλήρει γνώσει τῆς καταστάσεως, νὰ ἐπιμείνῃ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκθέτων καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, νὰ δοθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου μία συμπληρωματικὴ πίστωσις, διὰ νὰ μὴ ἀχρηστευθῶσι τὰ κατασκευασθέντα ἔργα εἰς τὰ τμήματα τῶν δύο ἐπαρχιῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ ζήτημα καὶ τιμῆς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῆς ὑποχρεώσεως καὶ διὰ τὴν ὅλην Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπαγγελματιῶν Λευκάδος.

§73Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ Ἐπαγγελματικὰ Σωματεῖα Λευκάδος, ἐπανειλημμένως ἐζήτησαν τὴν ἵδρυσιν Ἐμπορικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν Ἐπιμελητηρίων. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον δὲν ἐπετρέπετο τοῦτο. Κατόπιν ὅμως μιᾶς ἰδικῆς μου μεταρρυθμίσεως, ἐπετράπη ἡ ἵδρυσις Ἐπιμελητηρίων εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι κέντρα ἐμπορίου καὶ ἐπαγγελματικῆς κινήσεως. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν θέλησιν τῶν Σωματείων Λευκάδος, πρὸς τὸ συμφέρον τῶν τάξεων αὐτῶν.

§74Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἄμα λάβῃ ἰσχὺν ὁ νόμος, εὐχαρίστως.

§75Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐπίσης τὰ Ἐπαγγελματικὰ καὶ Βιομηχανικὰ Ἐπιμελητήρια Ἰωαννίνων, Πρεβέζης καὶ Ἄρτης, δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν ζητοῦσι τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἐνοικιοστασίου κατὰ τρόπον ἀνακουφίζοντα τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις. Θὰ παρεκάλουν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια αἰτήματα αὐτῶν. Εἰδικῶς θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν μισθωτῶν ἀνταλλαξίμων ἀστικῶν κτημάτων. Αὐτοὶ κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προτιμῶνται εἰς τὴν ἐξαγορὰν αὐτῶν, προσθέτοντες ἕνα 5%. Δυστυχῶς ὅμως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν διευκολύνει τοὺς μισθωτοὺς τῆς περιφερείας Ἠπείρου, ἄν καὶ αὐτοὶ προσέφεραν τὴν προσαύξησιν τῶν 5%. Ἔχει οὕτω δημιουργηθῇ μία κατάστασις ὄχι εὐχάριστος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ληφθῇ εἰδικὴ μέριμνα. Ἡ τρίτη ἀναφορὰ ἀφορᾷ τοὺς κατοίκους τῶν Κοινοτήτων Βανοκερῆς, Ἁγίου Νικήτα, Βαθέος καὶ Εὐγείρου, (Λευκάδας). Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ζητοῦν οἱ κάτοικοι εἰς τοὺς ὅρμους αὐτοὺς νὰ ἱδρύσουν λιμενικὰ ταμεῖα. Ἕκαστος τῶν ὅρμων αὐτῶν εἰσπράττει ἀρκετὰ ἐτησίως καὶ εἶναι δίκαιον νὰ διατίθενται αἱ εἰσπράξεις αὗται διὰ τὰς ἀνάγκας των.

§76Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Λευκάδος ἔχει ὑποθηκεύσει τὰς εἰσπράξεις του εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἑπομένως πρέπει νὰ συμφωνήσῃ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σοφικοῦ Κορινθίας.

§78Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λείπει δυστυχῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός, Κύριε Πρόεδρε, δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὑπάρχουν δῆμοί τινες, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς τὴν συλλογὴν ρητίνης. Δυστυχῶς ἐφέτος ἡ ἐπιτροπή, ἡ καθορισθεῖσα, διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ φόρου, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν περυσινὴν ἀξίαν τῆς ρητίνης, ἡ ὁποία κατὰ τὸ παρελθὸν ἐτιμᾶτο 10–12 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Ἐφέτος διὰ διαφόρους λόγους ἡ τιμὴ ἐξέπεσεν εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὥρισεν τρεῖς καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν τὸν φόρον τῆς ρητίνης, ἐνῷ ἡ ἀγοραία ἀξία της εἶναι τρεῖς δραχμαί. Φαντασθῆτε, λοιπόν, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Ἤθελον λοιπὸν νὰ συστήσω εἰς τοὺς δύο Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσι μέριμναν, νὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ νὰ καθορίσῃ ἕνα φιλανθρωπότερον φόρον τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρωθῇ τόσον βαρὺς φόρος.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἐπὶ ἀναφορᾶς ὁπλαρχηγῶν.

§80Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνθρωποι, ἰδίᾳ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, οἱ ὁποῖοι προσήνεγκαν πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, καθ’ ὃν χρόνον αἱ ὑπηρεσίαι ἐκεῖναι εἶχον καὶ περισσοτέραν ἀξίαν, διότι μὲ περισσοτέρας θυσίας ἐγένοντο. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἡ τάξις τῶν ὁπλαρχηγῶν. Ἀτυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἐλήφθη σοβαρὰ φροντὶς περὶ ἀνακουφίσεως αὐτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι περιφέρονται ἄνευ οὐδεμιᾶς συνδρομῆς, λιμοκτονοῦντες. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος, καὶ ἰδίᾳ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§82Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, τοὺς ὁποίους κυρίως ἐνδιαφέρει ἡ ἐν λόγῳ ὑπόθεσις, ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἰδιαζόντως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ὁπλαρχηγῶν. Ἔχω, Κύριοι Βουλευταί, τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἑκάστοτε ν’ ἀπορρίπτωμεν ὡς παρωνυχίδα. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀναφορᾶς τῶν ὁπλαρχηγῶν Ἠπείρου. Ἀπὸ τοῦ 1913, Κύριοι, παρεσχέθησαν ἀθρόαι αἱ ἐλπίδες περὶ παροχῆς βοηθημάτων εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἡ πατρίς, ἡ ὁποία, ἀπομυζήσασα τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν εἶχον οὗτοι νὰ παράσχωσιν αὐτάς, ἡ πατρὶς ἐν τῇ μέθῃ τῆς νίκης ἐν πρώτοις, ἐν τῇ ὀδύνῃ τῆς συμφορᾶς κατόπιν, ἐλησμόνησεν αὐτοὺς καὶ ἀφοῦ τοὺς κατέστησεν ἀνεπιτηδείους πρὸς τὴν βιοπάλην, τοὺς ἀφῆκεν ἕρμαιον τῶν συμφορῶν ἑνὸς δυστυχοῦς ἰδιωτικοῦ βίου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἶχέ ποτε καταρτισθῆ, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἤδη ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἶχε καταρτισθῇ κατάλογος τῶν ὁπλαρχηγῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐπλεόναζον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνακληθῆ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. Ὁ κατάλογος ἐκεῖνος περιεῖχε δεκάδας τινὰς ὁπλαρχηγῶν. Δὲν κατέστη ὅμως δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ὑποσχεθὲν βοήθημα. Βραδύτερον, ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἐδημοσιεύθη Νομοθετικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη νὰ καταρτισθῇ νεώτερος κατάλογος ἐπὶ τῇ βάσει πληρεστέρων στοιχείων. Εἰς αὐτὸν ἐνεγράφησαν 430, οἵτινες εἶναι ἀληθεῖς, ὁπλαρχηγοί. Ἐννοεῖται ὅτι ἦτο δυσχερὴς ἡ ἱκανοποίησιν τοσούτου ἀριθμοῦ ἀτόμων διὰ μόνης τῆς ἀρωγῆς τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ἁρμοδία, εὑρεθεῖσα πρὸ τοῦ διλήμματος, ἢ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τύχῃ βοηθήματος, ἢ νὰ κάμῃ ν’ ἀναζήσῃ ὁ ἐπὶ τοῦ κ. Παπαναστασίου καταρτισθεὶς κατάλογος, ὁ βραχύτερος, ἐπροτίμησε τὴν ἀναβίωσιν τοῦ καταλόγου ἐκείνου. Λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξαιρετικῶς οἱ ὁπλαρχηγοὶ νὰ τύχωσι βοηθήματος, ἐφόσον αἱ ἄλλαι τάξεις τῶν ἐφέδρων δὲν ἔτυχον τοιούτου, ἀλλ’ ἀκριβῶς, διὰ τὸ ἀντίθετον ἐπιμένω, ἵνα, λαμβανομένης ἀφορμῆς ἐκ τούτου, νὰ παρασχεθῇ βοήθεια, ἐρχομένου τοῦ Κράτους ἀρωγοῦ, καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ χρηματικὴ ἀρωγή, νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀρωγὴ διὰ τοὺς ἀτυχήσαντας καὶ διὰ τῆς προτιμήσεώς των εἰς ὡρισμένους ὑπαλληλικοὺς κλάδους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἠδύναντο, διὰ τῶν προσόντων των, νὰ εὐδοκιμήσωσι. Λόγοι φιλανθρωπίας, λόγοι εὐγνωμοσύνης, ἀλλὰ καὶ λόγοι σαφοῦς κοινωνιστικῆς πολιτικῆς ἐπιβάλλουν εἰς τὸ Κράτος, ὅπως μὴ ἀμελήσῃ καὶ ἔλθῃ ἀρωγόν. Συμπίπτει δὲ ἐν τῇ Βουλῇ νὰ παρίστανται πολλὰ ἐκ τῶν στοιχείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἴτε διώκησαν, εἴτε κατηύθυναν τοὺς ὁπλαρχηγοὺς ἄλλοτε. Βλέπω, π.χ., τὸν κ. Κάκαβον, τὸν κ. Φλωριᾶν, ἴσως καὶ ὁ ὑποφαινόμενος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν νὰ διοικήσῃ τοὺς Ἠπειρώτας, ἡμεῖς πάντες θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν καὶ ὑπευθύνως νὰ βεβαιώσωμεν τίνες εἶναι πραγματικὰ θύματα καὶ σκαπανεῖς τῆς προόδου τοῦ τόπου καὶ τίνες θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρεισφρήσωσι λάθρᾳ εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις. Ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται τὸ Κράτος, ἐπειδὴ θὰ ἐφοβεῖτο μὴ παρεισφρήσωσίν τινες μὴ καλοί, νὰ ἀφήσῃ τούτους εἰς τὴν ἔνδειαν καὶ τὴν ἀπελπισίαν, διότι ἐπὶ τέλους καὶ ἡ ἀπελπισία διὰ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς εἶναι ὁ χειρότερος τῶν συμβούλων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§84Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ θέλω νὰ ἐνισχύσω τήν γενομένην ἀναφορὰν καὶ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι, ἐφόσον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Πολιτεία ἐχρησιμοποίησε κατὰ τοὺς ἀγῶνας, κατά τε τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα καὶ τὸν Βορειοηπειρωτικόν, ἀλλὰ καὶ κατόπιν κατὰ τοὺς τελευταίους πολέμους, ἔκρινεν ὅτι θὰ παρεῖχον ὑπηρεσίας σώματα ἐκτὸς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, ἐφόσον παρέσχον πολυτίμους ὑπηρεσίας, ἐκθέσαντες ἑαυτοὺς εἰς κινδύνους καὶ εἰς ἄλλας στερήσεις, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, καίτοι δὲν εὑρέθησαν εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν, δικαιοῦνται νὰ τύχωσι κάποιας ἀμοιβῆς, κάποιας λογικῆς συντάξεως. Εἶναι δύσκολον τὸ ἔργον τῆς ἐπιλογῆς διά τινας ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ τό ἔργον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐντελῶς ἔκθετον καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῇ λύσις, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν πραγματικῶς ἐχόντων ἀνάγκην καὶ τῶν πραγματικῶς ἀξίων τῆς τοιαύτης μερίμνης τῆς Πολιτείας.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητής, ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§87Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον περὶ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας εἰς τὸν ἐν ἰσχύϊ Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς προέτεινεν. Αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγῆται εἰς τὴν Βουλήν, ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς ἀνάγκης, ἰδίᾳ τῆς προσαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς τὰς σχετικὰς κανονιστικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Πλὴν τῶν τροποποιήσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι προσαρμόζουν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς τὰς κανονιστικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἡ Ἐπιτροπὴ μέχρι τοῦδε, λόγῳ ἐλλείψεως χρόνου, δὲν ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον ριζικῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἐφόσον φυσικὰ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτης μεταρρυθμίσεως. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων προτείνονται τροποποιήσεις, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προβῶ εἰς μίαν βραχυτάτην εἰσήγησιν, ἐν σχέσει μὲ τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἐπειδὴ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθησαν ὡρισμένα παράπονα, ἐν σχέσει μὲ τὴν δυσχέρειαν, τὴν ὁποίαν συναντᾷ ὡς πρὸς τὴν συμμετοχήν των εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, λόγῳ τῆς μὴ θελήσεως ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ἐμφαίνηται καὶ τὸ κόμμα μετὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθῶσιν, ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως, ἐφόσον παρίσταται ἀνάγκη, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κρατεῖ μίαν θέσιν κενὴν εἰς ἑκάστην τῶν Ἐπιτροπῶν, ἵνα τὰς θέσεις αὐτὰς συμπληρώνῃ ἐξ ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν. Ἡ Ἐπιτροπή, λαμβάνουσα ἐξ ἄλλου ὑπ’ ὄψιν τὴν σημερινὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελουμένης ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐκ τῶν τριῶν μελῶν τῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπῆς, οἱ ὁποῖοι σύμφωνα μὲ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἀποτελοῦσιν αὐτοδικαίως μέλη τῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, προέτεινεν ἀναλόγους διαρρυθμίσεις, οὕτως, ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ. Διότι μὲ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, οἱ Πρωθυπουργοὶ καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων, μέλη ἀποτελοῦντες τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν ταὐτοχρόνως νὰ ἀποτελῶσι μέλη καὶ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους δύο τινὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβοῦν: ἢ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγορευτικὴ αὐτὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, προκειμένου εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπήν, ἤ, σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγῆται εἰς τὴν Βουλήν, οἱ πρώην Πρωθυπουργοί, ἀποτελοῦντες μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελοῦντες δὲ ταὐτοχρόνως καὶ αὐτοδικαίως μέλη τῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, νὰ ἀντικαθίστανται ὑπὸ μελῶν, ὑποδεικνυομένων παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποτελοῦσι μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἠδύνατο καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπή, ἐὰν ἤρετο ἡ ἀπαγορευτικὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν δύνανται ταὐτοχρόνως νὰ ἀποτελέσουν καὶ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἐν σχέσει μὲ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας, εἶναι προφανὴς ἡ δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν συναντοῦν πάντοτε τὰ μέλη τῆς Βουλῆς εἰς τὸ νὰ παρακολουθῶσι τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, λόγῳ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς Συνόδου ὑποβάλλονται, καὶ τῆς εὐχερείας, φυσικά, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντλῇ ἐκ τοῦ βυθοῦ ἀκόμη τῆς ἡμερησίας διατάξεως νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ψηφίζονται ἐν ἀγνοίᾳ σχεδὸν τῶν βουλευτῶν. Διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας περιλαμβάνῃ καθ’ ἑκάστην 10 κατ’ ἀνώτατον ὅριον σχέδια νόμου ἢ προτάσεις νόμου, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἐπὶ πλέον δὲ ἐν τῇ αὐτῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νὰ σημειοῦται καὶ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς ἑπομένης, οὕτως, ὥστε μία ἡμερησία διάταξις ἑκάστης ἡμέρας, νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσι τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὰ 10, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσι τὴν ἑπομένην. Φυσικὰ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν ἀριθμὸν 10 δὲν ἤθελεν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου, διότι αὐτὸ δὲν ἐμπεριέρχεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Κάθε ὑπέρβασις τοῦ καθοριζομένου ἀριθμοῦ τῶν 10 νομοθετημάτων...

§88Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Περιλαμβάνει τὰς κυρώσεις τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων;

§89Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ κύρωσις τούτων. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ κύρωσις τῶν ἐφάπαξ κυρουμένων νομοθετικῶν διαταγμάτων ἢ τῶν σχεδίων νόμων, τὰ ὁποῖα, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, ψηφίζονται εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν, χαρακτηριζόμενα ὡς ὑπηρεσιακὰ νομοσχέδια. Ἐν σχέσει μὲ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, πολλὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἔκριναν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις νὰ διεξάγωνται τοῦ λοιποῦ μόνον ἐγγράφως, καὶ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ ἀπαντῶσιν ἐντὸς μιᾶς χρονικῆς προθεσμίας. Ἡ διάταξις αὕτη ἐθεωρήθη ὡς ἀντίθετος ἐν πολλοῖς πρὸς τὸ μέχρι τοῦδε ἔθιμον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη κατὰ πλειονοψηφίαν, ὅπως διὰ μὲν τὰς ἀναφορὰς ἐξακολουθήσῃ τὸ ἤδη ὑφιστάμενον σύστημα, δηλαδὴ νὰ δύναται ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐρωτήσεις προὐτίμησε τὸ σύστημα τῶν ἐγγράφων ἀπαντήσεων, ὑποχρεοῦσα τοὺς Ὑπουργούς, νὰ ἀπαντῶσιν ἐντὸς ὡρισμένης χρονικῆς προθεσμίας. Ἐντὸς 15 ἡμερῶν θὰ δίδωσιν ἔγγραφον ἀπάντησιν. Θὰ ἠθέλομεν, φυσικά, μίαν διαρρύθμισιν τῶν ἐπερωτήσεων, διότι παρετηρήθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης συνόδου καὶ ἤδη ὅτι συσσωρεύονται πολλαὶ ἐπερωτήσεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὸ διάστημα μιᾶς Συνόδου παρὰ μερικαὶ ἐξ αὐτῶν. Ἐπὶ πλέον αἱ ἐπερωτήσεις δὲν ἀφορῶσιν εἰδικὸν κυβερνητικὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ χαρακτηρίζονται ὡς ἐπερωτήσεις, ἐνῶ κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι παρὰ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις. Προὐτιμήθη ν’ ἀνατεθῇ ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἐπερωτήσεων εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ αὕτη δὲν κατέληξεν εἰς συμπεράσματα. Πρόκειται νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἐπερωτήσεων.

§90Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ἀφορώσας τὰς ἐπαρχίας.

§91Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων, ἡ Ἐπιτροπὴ μετέβαλε τὴν Πέμπτην εἰς Παρασκευήν, δηλονότι τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν νὰ ὑπάρχῃ συνεχὴς διακοπή. Ἐπὶ πλέον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπερωτήσεων, καθόσον ἡ Βουλὴ παρεδέχθη πέντε λεπτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Αὐτὴ εἶναι τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§92Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀκριβῶς οἱ βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον τελευταίως ἔθιξεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος κ. Συνάδελφος, τοῦ ζητήματος τῶν ἐπερωτήσεων, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ νέος Κανονισμός.

§93Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔχει ψηφισθῆ ὁ τροπολογούμενος Κανονισμὸς καὶ πότε ἐψηφίσθη.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 31 Αὐγούστου.

§95Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, θὰ δώσω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 31 Αὐγούστου, καθ’ ἣν στιγμὴν συνεζητεῖτο ψήφισμα καὶ ὡμίλει ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Οἰκονομίδης, ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς, ὅτι (ἀναγινώσκει). «Ὁ κ. Οἰκονομίδης φρονεῖ, ὅτι μὲ ὡρισμένας διατυπώσεις». Τὸ σχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, κ. Βουλευταί, εἶχεν ὑποθέτω, πλέον τῶν 16–17 ἄρθρων, διότι δὲν ἔχω ὁλόκληρον τὸ πρακτικόν. Εἶχον ζητήσει νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἀσκόπως ἐτροποποιοῦντο διατάξεις τοῦ μέχρι προχθὲς ἰσχύοντος Κανονισμοῦ, τοὐτέστι τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ψηφισθῆ, φρονῶ, τῷ 1922. Καὶ λέγων τοῦτο, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐψηφίσθη ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην αὐτῆς δι’ ἀναστάσεως. Βεβαίως δὲν θέλω, τοῦτο λέγων, νὰ εἴπω ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐψηφίσθη. Ἐγὼ ἴσως δὲν ἤμην παρών, ὅτε ἐζητήθη ἡ ψήφισις τοῦ κανονισμοῦ δι’ ἀναστάσεως.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀναφέρητε ἓν παράδειγμα, ὅτι κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§97Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἐψηφίσθη πράγματι τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ὑπῆρχον δὲ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ποινικοῦ περιεχομένου, τὰς ὁποίας ἀπέσυρεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐψηφίσθη, μηδενὸς ἀντιλέγοντος, παρισταμένων ἐν τῇ Βουλῇ ὅλων τῶν κομμάτων. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζωηροτέρα μάλιστα ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (Δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα) ἐγένετο ἡ συζήτησις.

§99Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ γεγονός, ἐδήλωσα μάλιστα, ὅτι, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ Κανονισμὸς δι’ ἀναστάσεως, δὲν παριστάμην ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντοτε δι’ ἀναστάσεως ψηφίζονται αἱ τροπολογίαι τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐψηφίσθησαν ποτὲ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§101Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει μίαν γνώμην, ὅτι τόσαι τροπολογίαι ἐν τῷ κανονισμῷ ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσι δι’ ἀναστάσεως. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐκ τοῦ παρελθόντος γνωρίζω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐψηφίζετο πάντοτε κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως, πάντοτε κ. Πρόεδρε, ὡς καὶ πᾶσα ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογία.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ συζητήσεως βεβαίως.

§103Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφόσον ἐγένετο συζήτησις, συμφωνῶ πληρέστατα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν κ. Συναδέλφων, ἐὰν ἐψηφίσθη κανονικῶς ἢ ὄχι.

§105Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπὶ τροπολογιῶν, τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου, τ. ἔ. ἐπὶ τῆς τροπολογίας ὅτι μεταβάλλεται ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων, ἀντὶ τῆς Πέμπτης καθοριζομένης τῆς Παρασκευῆς καὶ ἐπειδὴ συζητοῦνται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μία ἡμέρα ἐλέγχου κ. Βουλευταί. Διότι ἐν τῷ παρελθόντι, ὅσοι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου διῆλθον διὰ τῆς αἰθούσης ταύτης γνωρίζουσιν ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις συνεζητοῦντο πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰς ἑκάστην ἡμέραν καὶ ἦλθεν ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἰσχύσαντα Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τοῦ 1909 καὶ καθώρισε δύο ἡμέρας ἐλέγχου. Ὁ ἔλεγχος κ. Βουλευταί, εἶναι τὸ στήριγμα τοῦ Κοινοβ. πολιτεύματος, διότι ἀποτελεῖ τὸ ἀντίπαλον δέος, καὶ ἐὰν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι τὸ ἄριστον τῶν πολιτευμάτων, γνωρίζετε, ὅτι εἶναι, διότι ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ἀντίπαλον δέος. Ὅπως γνωρίζητε, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις ἐλέγχου, τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ἀλλ’ ἔλεγχος ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος εἶναι ἀνεπαρκέστατος. Γνωρίζετε δὲ σεῖς, ὅτι ὁσάκις πηγαίνετε εἰς ἓν Ὑπουργεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχητε μιᾶς ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων τμηματαρχῶν. Ὑποβάλλονται ἐρωτήσεις ἐν τῇ Βουλῇ διὰ πάντα τὰ Ὑπουργεῖα. Ὑπάρχουσιν Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι παρέχουν ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ εἰς τὰς ἀναφορὰς τακτικῶς, ἀλλὰ ὑπάρχουσι καὶ Ὑπουργοὶ τῶν ὁποίων οἱ ὑπάλληλοι φαίνεται ὅτι εἶναι πατρίκιοι θεωροῦντες τοὺς βουλευτὰς ὡς πληβείους. Ὁσάκις ὑπέβαλον ἐρώτησιν, καὶ ἐζήτων πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδέποτε ἔσχον ἀπάντησιν.

§106Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριε Συνάδελφε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Παραπονεῖσθε ὅτι δὲν δίδονται ἀπαντήσεις ἔγγραφοι εἰς ἐπερωτήσεις. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει παρεξήγησις ἐν τούτῳ, διότι οὐδεὶς Κανονισμὸς ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ ἐγγράφως ἀπαντᾶν εἰς ἐπερωτήσεις. Ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργός, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς ἐρωτήσεως, νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, προκειμένου δὲ μόνον περὶ καταθέσεως ἐγγράφων, τότε κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὁ Ὑπουργὸς παρὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κατάθεσις ἐγγράφων, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα. Δὲν δύνασθε ἐντεῦθεν, νομίζω, νὰ στηρίζηται παράπονον ὅτι τινὲς Ὑπουργοὶ δὲν ἀπήντησαν εἰς ἐρωτήσεις, διότι πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ἔδωκαν τὴν δέουσαν ἀπάντησιν.

§107Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ προσωρινῶς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε, καὶ δηλῶ πρὸς αὐτόν, ὅτι ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Συνόδου, ὑπέβαλα ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ζητῶν τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων, σχετικῶς πρὸς τὸν ἐνεργηθέντα διαγωνισμὸν διὰ τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὑπέβαλε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα;

§108Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ αἴτησις περὶ καταθέσεως ἐγγράφων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀνάγεται εἰς χρόνον, καθ’ ὃν ἐγὼ εὑρισκόμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἢ μεταγενέστερον;

§109Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι. Ἑπομένως εἶναι δεδικαιολογημένον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι μόνον ἐπὶ τῆς ὑπουργείας ὑμῶν ἴσως ἐκτελεῖται ἡ ὑποχρέωσις πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὰς ἀπορίας τῶν βουλευτῶν ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου. Σᾶς παρακαλῶ, λοιπόν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κ. Ὑπουργέ, νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὸν ἐνεργηθέντα διαγωνισμὸν διὰ τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας.

§110Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἀγνοῶ εἰς ποίαν ὑπόθεσιν ἀνάγονται τὰ ἔγγραφα. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, νὰ προσδιορίσητε τὴν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνάγονται τὰ ἔγγραφα.

§111Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, εἶχον σκοπὸν νὰ προτείνω μίαν διάταξιν γενικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ κατόπιν τῆς ὁμοφώνου γνώμης τῶν κ.κ. Συναδέλφων ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη κανονικῶς, τ. ἔ. ὅτι αἱ τροπολογίαι, ἐψηφίσθησαν δι’ ἀναστάσεως καὶ ἄνευ συζητήσεως, τότε δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσω ὁμιλῶν, διότι θὰ εὑρεθῶ ἐν τῷ ἀδίκῳ.

§112Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριοι Συνάδελφοι, πρώτην φορὰν τὴν ἑσπέραν ταύτην πληροφοροῦμαι, ὅτι κατὰ τὰ τέλη Μαΐου τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἐψηφίσθησαν εἰς πρωϊνὰς ὥρας τοιαῦται τροπολογίαι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ἀπουσιάζετε τὴν ὥραν ἐκείνην. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὶς ἐψηφίσθη καὶ ἔγινε δεκτόν, ὅ,τι ἐψηφίσθη. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὴν πτέρυγα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε.

§114Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἰς ποίαν πτέρυγα ἀνήκω; Ἐγὼ δὲν ἀνήκω εἰς καμμίαν πτέρυγα. Κύριε Πρόεδρε, μὲ διακόπτετε, χωρὶς νὰ ἔχητε ὁρίσει ἀριθμὸν ἀπαρτίας. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ πρωτοφανοῦς τροπολογίας, δυνάμει τῆς ὁποίας, ἐνῷ τὰ τελευταῖα σωματεῖα ἰδιωτικοῦ δικαίου διὰ νὰ συνεδριάσουν ἔχουσιν ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀπαρτίας, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θὰ δύναται νὰ συνεδριάζῃ μὲ 10 Βουλευτάς!

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι τὸ Σύνταγμα κ. Συνάδελφε.

§116Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ Σύνταγμα, κ. Συνάδελφοι;... Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ μῆνας φέρονται ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίζωνται εἰς πρωϊνὰς ὥρας, ἐν ἀπουσίᾳ τῶν Βουλευτῶν. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τοῦ λόγου, ἔχω, Κύριοι βουλευταί, νὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τῶν ὑποβαλλομένων σήμερον τροπολογιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ, καταργεῖται ἡ ἀπαρτία τῆς Βουλῆς. Πάντες οἱ προηγούμενοι Κανονισμοὶ τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ 1865, ὅτε ἐψηφίσθη τὸ πρακτικόν...

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεσύρθησαν τὰ ἐπίμαχα σημεῖα, κ. Βουλευταί, καὶ κατόπιν τούτου ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸν Κανονισμόν.

§118Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐφόσον δὲν προσβάλλω τὰ πρακτικά, ὡς πλαστά, δὲν νομίζω ὅτι δικαιοῦσθε νὰ μὲ διακόψητε. Παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσητε τὴν σειρὰν τῶν γνωμῶν μου. Λέγω, λοιπόν, ὅπως καὶ ἂν ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐψηφίσθη ὁ Κανονισμός, δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος. Τοιαῦτα δὲ πράγματα δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνωνται. Βεβαίως δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ προσβάλλω τὰ πρακτικὰ ὡς πλαστά, δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων μηνῶν ἐφέροντο ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Βουλῆς, ναί ἢ ὄχι;

§119ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ναί. Ναί.

§120Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. .. αἰφνιδίως, περὶ τὸ λυκαυγές, ὡς βεβαιοῦν πάντες, ἐψηφίσθησαν. Εἶναι πρωτοφανὲς νὰ δύναται νὰ συνεδριάζῃ τὸ Σῶμα, μὲ πέντε βουλευτάς. Ποία ἡ ἔννοια τῆς τροπολογίας αὐτῆς; Νὰ γίνωνται νόμοι τοῦ Κράτους ἐξ ὑφαρπαγῆς καὶ νὰ παριστάμεθα εἰς θέαμα πρωτοφανές, προκειμένου περὶ σοβαρωτάτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸ Κράτος ἢ τοὺς Ἕλληνας πολίτας. Εἶναι αὐτὴ ἡ θεωρία τῆς ἀντιπροσωπεύσεως, ἡ θεωρία, ἡ ὁποία μᾶς ἤγαγεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς καθ’ ἣν ἔδει, νὰ ἀντιπροσωπεύωνται καὶ αἱ μειονοψηφίαι; Νομίζω ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἕνεκα τῆς ὁποίας θὰ καταργηθῇ ἡ ἀπαρτία.

§121Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν.

§122Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιφέρει καμμίαν καινοτομίαν.

§123Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ σχέδιον τῶν τροπολογιῶν εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§124Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Λέγει ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ εἰσηγητής, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιφέρει καμμίαν καινοτομίαν εἰς τὸν Κανονισμόν, διότι ἠθέλησε νὰ τὸν προσαρμόσῃ εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς σχετικὰς συζητήσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, ἡ Βουλὴ διὰ τὰ συντακτικά της δικαιώματα ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἀπαρτίας διὰ τὰς συζητήσεις, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἀπαρτία μόνον διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων. Κατὰ συνέπειαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἁπλῶς προσηρμόσθη πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ὅτε ἤσκει αὕτη τὰ συντακτικά της δικαιώματα.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα διὰ νὰ ζητήσω νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλ’ οἱ κ. Βουλευταὶ δὲν εἶχον κατανοήσει περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Ἡ συνεδρίασις ἐλύθη καὶ τὸ ζήτημα ἔμεινεν ἐκκρεμές.

§126Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα, εἶναι γνωστός. Δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ διάρκεια τοῦ βίου του, ἐν τούτοις ὅμως ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐψηφίσθη, εἶναι ἀξιοσημείωτος. Ἀνέγραψε τὴν διάταξιν τῆς ἀπαρτίας καὶ ἠρκέσθη εἰς ἀριθμὸν διὰ τὴν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι δύναται ἓν πολιτικὸν Σῶμα νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ἄνευ συζητήσεως; Βεβαίως πρόκειται νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἄνευ συζητήσεως, ὅταν θὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐνώπιον 10 βουλευτῶν νὰ γίνεται συζήτησις, ἐνῷ 287 εἶναι τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Ποῦ πηγαίνομεν, κύριοι; Νομίζουν τινὲς τῶν κ. Συναδέλφων ὅτι νεωτερίζουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον;

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Οὐδὲν καινὸν ὑπὸ τὸν ἥλιον.

§128Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὁ ἤδη διακόψας με κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος πλέει εἰς πελάγη καινοτομιῶν, χωρὶς νὰ καταδέχεται νὰ πλησιάσῃ τὴν πραγματικότητα, θὰ ἐνθυμηθῇ ἴσως ὅτι, αὐταί, αἱ σημεριναὶ καινοτομίαι καὶ ὅλας ὅσας ἐπεχείρησε κατὰ πρωτότυπον τρόπον, συστάσεις πολιτεύματος ἄνευ προηγουμένου εἰς ὅλα τὰ συντάγματα τοῦ κόσμου, δηλ. ἐπικεφαλῆς μιᾶς ὀλιγομελοῦς ἐπιτροπῆς, νὰ συντάξῃ τὸ πολίτευμα τοῦ Κράτους, θὰ ἐνθυμηθῇ, λέγω, ὅτι, καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, περιείχετο εἰς τὰ συντάγματα τὰ περιβόητα, τὰ μετὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν τοῦ 95 καὶ τὸ 99. Εἰς τὰ πρωτότυπα ἐκεῖνα, τὰ προϊόντα ἐφημέρων ἀντιλήψεων, ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ νὰ ψηφίζῃ τὰ εἰσαγόμενα νομοσχέδια, νὰ τὰ δέχεται δηλ. ἢ νὰ τ’ ἀπορρίπτῃ. Αὐτὰ θὰ ἴδητε ἂν μελετήσετε τὰ συντάγματα ἐκεῖνα, τὰ χαρακτηριζόμενα ὡς φιλολογικὰ ἀποτολμήματα. Λοιπόν, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς ἀπαρτίας εἶναι σοβαρώτατον, διότι, ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς, πῶς δύναταί τις νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ὅταν δὲν παρηκολούθησε μίαν συζήτησιν; Ἔρχομαι ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸ σπῆτι μου, ὅταν ἔχει τελειώσει ἡ ψήφισις, καὶ καλοῦμαι νὰ ψηφίσω. Εἶναι ὀρθὸν αὐτό; Αἱ συζητήσεις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι διαφωτίζουν τὰ ζητήματα. Διατὶ συζητοῦμεν; Διὰ ν’ ἀκούσωμεν, διὰ ν’ ἀλλάξωμεν γνώμην, καὶ νὰ προσελκύσωμεν ὅλους ἡμᾶς ὀπαδούς. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ νεωτερισμοί, κύριοι, εἶναι ἄνω ποταμῶν. Νομίζω ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καθιέρωσεν ἡ πεῖρα, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν βλάπτουν εἰς τίποτε, δὲν πρέπει νὰ τὰ καταργήσωμεν ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ νεωτερίσωμεν. Ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ πρῶτος Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ μέχρι τοῦ 1909, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ ἐπί τινα χρόνον ἰσχύσας, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου ἦτο ἀπεριόριστον. Εἶναι μία ἐκ τῶν θεμελιωδῶν ἂν μὴ ἡ θεμελιωδεστέρα, ἀρχὴ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ἐλέγχῃ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ ὑποχρέωσις τῶν ὑπουργῶν νὰ λογοδοτοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι ἔργον ἁπλοῦν τῆς Βουλῆς τὸ νομοθετικόν. Τὸ ἐλέγχειν εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἔργον τοῦ Κοινοβουλίου. Αὐτὸ ἄλλως τε σημαίνει καὶ ἡ λέξις Κοινοβούλιον. Κοινῶς λοιπόν, βουλεύεσθε. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχειν, κύριοι, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἦτο ἀπόλυτον. Ὅταν ἤρχιζεν ἡ συνεδρίασις, ἐγένετο ἔλεγχος, καὶ τούτου τερματιζομένου, ἐπηκολούθει ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Μετὰ τὸ σύνταγμα τοῦ 1911 ἐψηφίσθη ὁ Κανονισμός, ὅστις καθώρισε τὸν ἔλεγχον δὶς τῆς ἑβδομάδος. Τοῦτο ἴσχυε μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ποία ἀνάγκη ὅμως ἐπιβάλλει, κύριοι, τὸν περιορισμὸν τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐκ παραλλήλου τὴν κατάργησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων τοῦ Κανονισμοῦ; Διακρίνω, κύριοι, μίαν τάσιν περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Πλεῖστα ὅσα ζητήματα, κύριοι, φέρονται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῶν ἐρωτήσεων. Καὶ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Βουλευτής, φίλος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον νὰ τὸν ἐνδιαφέρῃ. Τὸν ὑποχρεώνει νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον; Κατὰ τί βλάπτεται, κύριοι, ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν μίαν καὶ μόνην ὥραν καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν δικαιοῦται ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ κατ’ ἀνώτατον ὅριον πέντε λεπτά; Ὅλοι, κύριοι, θὰ κατήλθατε ὑποθέτω, κατὰ τὰς διακοπὰς εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας καὶ θὰ ἠκούσατε τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἤκουσα καὶ ἐγώ. Διατὶ δὲν ἀκουόμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλήν; Εἶναι τόσα ζητήματα τοπικά! Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, δὲν ἔχει ὅρια τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Ὁμονοίας. Ἑλλὰς εἶναι ἡ ἐπαρχία. Εἶναι ὁ φορολογούμενος λαός, ὁ ἀπηνῶς καταδιωκόμενος. Ἐνῶ ἄλλοι χορεύουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ παρουσιάζουν συλλόγους καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐξευτελίζουν τὸ Κράτος, ἔχωμεν τὸν ραγιᾶ τὸν λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ ὁποῖος δουλεύει καὶ φορολογεῖται, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα ἀντιστάθμισμα καὶ κανένα ἀντάλλαγμα ἀπὸ τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν ὅσων δουλεύει. Πνίγεται, κύριοι ὁ λαὸς εἰς τὰ ποτάμια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι γεφύρια, δὲν ἔχουσι δρόμους καὶ κατασκευάζομεν ὁδοὺς ἀσφαλτοστρωμένας πρὸς τὴν Βουλιαγμένην διὰ νὰ γίνωνται τὰ Διονυσιακὰ ὄργια. Δι’ αὐτὸ λοιπόν, κύριοι, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ὅπως ἐπίσης ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἔλεγχος εἰς μίαν ἡμέραν καὶ μόνην.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἂν θέλωμεν νὰ καταλήξωμεν συντόμως εἰς ἀποτελέσματα, νομίζω, ὅτι πρακτικώτερον εἶναι νὰ συζητῆται ἕκαστον ἄρθρον καὶ νὰ ψηφίζωμεν ἀμέσως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις ἐφ’ ὅλων τῶν ἄρθρων καὶ νὰ τὰ ψηφίζωμεν εἰς τὸ τέλος ὅλα μαζί. Διότι τὰ ἄρθρα αὐτὰ περιλαμβάνουν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συνδέονται ἀναγκαστικῶς μεταξύ των. Διὰ νὰ εἶναι λοιπὸν νωπαὶ αἱ ἐντυπώσεις τῶν κ. Βουλευτῶν ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐξαντλῆται ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ἡ συζήτησις, νὰ ψηφίζεται, καὶ νὰ προχωρῶμεν.

§130Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μὰ ἐγὼ συσχετίζω δύο ζητήματα σύναφη.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θέλει νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασίς του εἶναι ὀρθή. Ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἀπέχετε, πολὺ κ. Ὑπουργέ, ἀπὸ ὅσα ὁ κ. βουλευτὴς λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος. Διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκθέτει τὰς ἀντιλήψεις του ἐφ’ ὅλων τῶν συναφῶν ζητημάτων τώρα, κατόπιν δὲ ἂς εἴπῃ ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὅτι συμφωνεῖ ἐφ’ ἑκάστου ψηφιζομένου ἄρθρου. Νομίζω ὅτι εἶναι πρακτικὴ αὐτὴ ἡ συζήτησις. Δι’ αὐτὸ ἂς ἀφήσωμεν τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἐκθέσῃ τὰς γενικάς του ἀντιλήψεις.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πῶς δηλαδή, θέλετε νὰ γίνῃ συμβιβασμὸς μὲ τὸν κ. Καντιάνην; Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸν Κανονισμόν, ἂν πρόκειται ὅ,τι ἰσχύει διὰ τὸν κ. Καντιάνην νὰ ἰσχύῃ δι’ ὅλους τοὺς βουλευτάς, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ πρακτικὴ μέθοδος, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξα.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπροσέξατε εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπα. Ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἐπὶ τῶν συναφῶν ζητημάτων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις κατ’ ἄρθρον.

§134Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ ὅτι τυπικῶς καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνῃ κατ’ ἄρθρον. Εἰδικῶς ὅμως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχομεν δύο ζητήματα συναφῆ. Πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς ἀπαρτίας, καὶ κατόπιν τὸ ζήτημα τῶν δικαιωμάτων τοῦ κοινοβουλίου ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἔλεγχον. Αὐτὸ εἶναι συναφὲς ὡς πρὸς τὰς ἐρωτήσεις. Θεωρῶ τὴν τροπολογίαν ὅτι εἶναι περιορισμὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ κοινοβουλίου. Ὁ ἔλεγχος εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων στοιχείων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἠμπορεῖ νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ ἡ Βουλὴ μίαν Ἐπιτροπὴν δεκαμελῆ νὰ κάμῃ νόμον. Τὸ νομοθετικὸν τὸ θεωρῶ δευτερεῦον ζήτημα. Κυριώτερον δικαίωμα ἐν τῷ κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι, θεωρῶ τὸν ἔλεγχον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἀπέναντι τῆς ἐκτελεστικῆς. Καὶ τὰ νεώτερα ἀκόμη δημοκρατικὰ πολιτεύματα, ὅπως τῆς Πολωνίας, τῆς Τσεχοσλοβακίας, τῆς Αὐστρίας καὶ τῶν Γερμανικῶν Κρατῶν, δίδουν δικαιώματα εἰς τὴν Βουλὴν παμμέγιστα. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ παρακολουθῆται κατὰ πόδας ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς. Νὰ περιορίζωνται οἱ Ὑπουργοὶ ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων των καὶ νὰ ἐλέγχωνται κατὰ τὸν αὐστηρότερον τρόπον διὰ νὰ μὴ καλύπτωνται αἱ παραβάσεις αὐτῶν. Τὸ θεμελιωδέστερον δικαίωμα εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα εἶναι ὁ ἔλεγχος. Νὰ ἔρχεσθε σεῖς νὰ περιορίσητε τὸν ἔλεγχον μὲ τὸ σταγονόμετρον καὶ νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι τοῦτο γίνεται διὰ νὰ ψηφίσωμεν διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατὰ σωρείας εἰσάγονται χωρὶς νὰ βελτιοῦται ἡ κατάστασις, δὲν εἶναι ὠφέλιμον. Διότι ἀπὸ τοῦ 1910, ἐνῷ πολλοί, ἐνόμισαν ὅτι πνέει ἄνεμος ἀνορθώσεως, ἀντὶ νὰ πηγαίνωμεν καλλίτερα, πηγαίνομεν τρὶς χειρότερα. Ἐγνωρίσαμεν ἡμεῖς οἱ πρεσβύτεροι διάφορον Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν σημερινὴν εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Τότε ἦτο καλύτερα παρὰ σήμερον, ὅπου εὑρισκόμεθα εἰς μίαν πνευματικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀναρχίαν, ὅπου δὲν ξεύρει κανεὶς τί ζητεῖ. Διαβάζετε καθ’ ἑκάστην ἀνακοινωθέντα διαφόρων συλλόγων καὶ σωματείων μὲ τὸ θρασύτερον καὶ ἰταμώτερον ὕφος, ἀπευθυνόμενα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων καὶ τὰ ἀποστέλλουν ὄχι ὡς πολῖται ἁπλοῖ, ἀλλ’ ὡς ἴσοι πρὸς ἴσους. Εἶναι πρόοδος, κύριοι, αὐτό, εἶναι πολιτισμός, κύριοι; Εἶναι καλιτέρευσις τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς; Ἰδοὺ ποῦ μᾶς ἔφεραν οἱ νεωτερισμοί. Πρόοδος, κύριοι, εἶπα καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω, θεωρῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσῃ μίαν αὔριον, καλλιτέραν τῆς σήμερον. Δὲν εἶναι πρόοδος ὅταν ἡ αὔριον εἶναι χειροτέρα τῆς χθές. Δὲν ἐννοῶ τὴν στασιμότητα. «Τὰ πάντα ρεῖ» εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ἀλλὰ μετὰ λογισμοῦ, μετὰ συνέσεως, μετὰ φρονήσεως καὶ νὰ μεταβάλλωνται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυει ἡ πεῖρα καὶ ἡ κοινὴ συνείδησις. Αἱ τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι φέρονται, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον φέρονται ἐπιτροχάδην.

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διότι ἀντίκεινται πρὸς τὸ Σύνταγμα.

§136Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν ἀντίκειται τίποτε εἰς τὸ Σύνταγμα. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀντίρρησις νὰ γίνεται ἔλεγχος, τὴν Παρασκευὴν καὶ τὴν Πέμπτην. Ἐψηφίσατε Κανονισμὸν κ. Πρόεδρε, καὶ ἐν τούτοις ἐγράφησαν διατάξεις περὶ Βασιλέως, τὰς ὁποίας σήμερον ἐσκέφθητε νὰ διαγράψητε, ἐνῶ ἔχετε δημοκρατικὸν πολίτευμα ἀπὸ τὸ 1924.

§137ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰς διατάξεις τὰς ἀντιστρατευομένας εἰς τὸ Σύνταγμα, εἶναι περιττὸν νὰ τὰς ὑποβάλωσι πρὸς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι κατηργημέναι διὰ τοῦ Συντάγματος. Μὲ τὸ νὰ τὰς ὑποβάλωσιν εἰς τὴν Βουλήν θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαιώματα νὰ μὴ τὰς καταργήσῃ.

§138Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Θίγω τὸ ζήτημα τῆς προχειρολογίας, μὲ τὴν ὁποίαν συντάσσονται οἱ Κανονισμοὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἄρθρα ποῦ ἀφοροῦν τὸν Βασιλέα καὶ μόλις σήμερον, ὕστερα ἀπὸ πέντε μῆνας ποὺ ὑπῆρχε ἐκκρεμὴς εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Κανονισμός, ζητεῖτε τὴν κατάργησίν των. Κύριοι, δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις σας περὶ τοῦ Κανονισμοῦ, νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ ποτὲ κατὰ πολιτικὰ φρονήματα. Διότι δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῆς ὑποθέσεως. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, εἶπε κάποιος, εἶναι ὁ νόμος τῶν νομοθετῶν, διότι καὶ οἱ νομοθέται πρέπει νὰ ἔχουν νόμον. Ὁ Κανονισμὸς θὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῶν συζητήσεων, καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι οὐδὲν ἐλατήριον ἄλλο, πλὴν τοῦ συμφέροντος τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ πρέπει νὰ καθορίσῃ τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς. Νομίζω δέ, ὅτι ὁ ἔλεγχος δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ, ἀλλὰ νὰ γίνεται δὶς τῆς ἑβδομάδος, ὅπως ἀπὸ τοῦ 1911, Δευτέραν καὶ Πέμπτην. Νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν, ἀλλὰ νὰ γίνεται ὅπως γίνεται ἀπὸ τοῦ 1911 μίαν ὥραν ἑκάστης συνεδριάσεως καὶ μὲ τὸν περιορισμὸν πέντε λεπτῶν ἑκάστου βουλευτοῦ. Ἐπὶ τούτου, κύριοι, ἤθελα νὰ ὁμιλήσω. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐὰν δὲν θίξῃ ἄλλος συνάδελφος, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ λάβω τότε καὶ ἐπὶ τούτων τὸν λόγον. Ἐγὼ τὰ θεωρῶ αὐτὰ προχειρολογήματα.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐφόσον συμφωνεῖ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, νὰ θέσητε ἕνα–ἕνα ἄρθρον πρὸς συζήτησιν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει).

§143Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Αὐτὸς ὁ Ἀντιπρόεδρος δὲν ἔχει κανένα λόγον. Πρόκειται περὶ φιλοδοξιῶν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι περὶ φιλοδοξιῶν.

§145ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ἀληθές, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐξαίρεται κάπως ὁ βαθμὸς τοῦ πρώτου ἀντιπροέδρου, ἀλλὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν συγχρόνως, ὅτι μειοῦται ἡ θέσις τῶν ἄλλων τῶν ἀναπληρωτῶν τοῦ ἀντιπροέδρου. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτοῦ τοῦ νεωτερισμοῦ.

§146Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἂς μένει ὡς ἔχει ὁ Κανονισμός.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησα νὰ γίνῃ μία βελτίωσις. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλει, ἂς διαγραφῇ. (Διαγράφεται τὸ ἄρθρον 3).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Θὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις ἀντιπρόεδροι καὶ ἀναπληρωταί, ἀφοῦ διεγράφη τὸ ἄρθρ. 3.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον.

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον ὡς ἐτροποποιήθη).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον.

§154Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἶναι σκόπιμος ἡ διάταξις. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν ἓν μεγαλείτερον δικαίωμα εἰς τὸν Πρόεδρον, νὰ δίδῃ εἰς τοὺς ἀνεξαρτήτους μίαν ἢ δύο θέσεις κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Προέδρου.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δέχομαι νὰ τεθῇ ἂν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων δικαιολογεῖ τοῦτο.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀριθμοῦ, ἀλλὰ περὶ προσωπικοτήτων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιελήφθησαν εἰς κανὲν δελτίον. Λ. χ. ὁ κ. Ράλλης, ὁ κ. Δεμερτζῆς, ὁ κ. Εὐταξίας δὲν εἶναι εἰς κανὲν δελτίον.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Οὐδεὶς θέλει νὰ στερήσῃ τὰς Ἐπιτροπὰς τῆς συμμετοχῆς προσωπικοτήτων, οἷαι εἶναι, ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐτέθη ἡ διάταξις μεταθέσεως. Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων εἶναι περισσότερος ὑπάρχει ἡ διέξοδος νὰ ἑνωθοῦν.

§158Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν θὰ εἶναι εὔκολον.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δέχομαι νὰ τεθῇ, ἄν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων δικαιολογεῖ τὰς θέσεις αὐτάς.

§160Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Προσθέτω μετὰ τῆς μερίδος «τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνεξαρτήτων» (ἀναγινώσκει) καὶ νὰ τεθῇ οὕτως (ἀναγινώσκει).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὴ πολιτικὴ μερὶς εἶναι. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ προσθέσωμεν, διότι ἐὰν πράγματι ἀποτελοῦν ἓν ἀριθμὸν εἶναι πολιτικὴ μερὶς καὶ θὰ συμπεριληφθῶσιν. Ἀναμφισβητήτως δὲ πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουσιν εἰς μίαν μερίδαν, ἀλλὰ εἶναι ὁπωσδήποτε χρήσιμοι καὶ θὰ εἶναι ἀπαραίτητοι εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς καὶ πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν.

§162Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὅταν θέλετε τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀποτελοῦντα αὐτοὺς συνολικῶς, δύνασθε σεῖς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνεξαρτήτων νὰ ἐκλέξητε ὅποιον θέλετε.

§163Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη, συντομώτατα τὰ κόμματα θὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἐλαχίστους βουλευτάς, νομίζω δὲ ὅτι ἡ πραγματικὴ ἔννοια τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος περὶ τῆς συμμετοχῆς τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς, εἶναι ὅτι πρέπει ὅλα τὰ κόμματα νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν. Ἐφόσον θὰ ὑπάρχουν κόμματα, θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος καὶ τὸ ἑξῆς: «Ἀφιεμένων τόσων θέσεων εἰς ἑκάστην Ἐπιτροπήν, ἵνα συμπληρωθῶσιν αὗται παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐκ τῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν, ὅσαι ἀντιστοιχοῦσιν εἰς τὸ σύνολον τῶν βουλευτῶν, τῶν μὴ ἀνηκόντων εἰς τὰ κόμματα». Δηλαδὴ τὸ σύνολον τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουσιν εἰς κανὲν κόμμα, διότι θὰ παρουσιασθοῦν καὶ οἱ ἀνεξάρτητοι τοὺς ὁποίους ὁρίζει ὁ Πρόεδρος. Ἐκτὸς τούτου δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ δύναμιν οὔτε δι’ ἕνα βουλευτήν.

§164Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὡς εἶναι ἡ διατύπωσις ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸν ἰδικόν σας σκοπόν.

§165Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δίδετε μίαν θέσιν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀνεξάρτητοι. Διατὶ νὰ μὴ δώσητε τόσας θέσεις καὶ εἰς τοὺς μὴ ὑπαγομένους εἰς κανὲν ἐκ τῶν κομμάτων;

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ λείψῃ ὅλως δ’ ὅλου τὸ ἄρθρον.

§167Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον χρήζει τροποποιήσεως, εἶναι ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς προβαίνει εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἐπιτροπῶν, μετὰ συνεννόησιν τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν μερίδων. Ἡ διάταξις οὕτω πως ἰσχύουσα, ἀποκλείει τὸν προσδιορισμὸν βουλευτῶν ἀνεξαρτήτων. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ προστιθεμένης μιᾶς φράσεως ὅτι «τὴν συνεννόησιν τῶν ἀνεξαρτήτων πρὸς ὑπόδειξιν μέλους διὰ τὰς Ἐπιτροπάς».

§168Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς ἰδίας καὶ προτείνω νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ σχεδίου. Ὁ κύριος Πρόεδρος ἄλλως τε ἐφαρμόζει κατ’ οὐσίαν, μετὰ πάσης μερίμνης, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον λέγω. Ἐγὼ μάλιστα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω εὐχαριστίας δημοσίᾳ.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Λέγεται ἐδῶ ὅτι ἑκάστη τῶν Ἐπιτροπῶν ἀποτελεῖται μέχρι 30 μελῶν. Ἠμπορεῖ νὰ χρειάζωνται καὶ 35. Νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς (Ἀναγινώσκει) «ἑκάστη τῶν Ἐπιτροπῶν ἀποτελεῖται τοὐλάχιστον ἐκ 30 μελῶν». Ὥστε ἂν θέλετε αὐξάνετε τὸν ἀριθμὸν διὰ 2 ἢ 3 μελῶν.

§170Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ τεθῇ ἀπεριόριστος ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἓν ἀνώτατον ὅριον.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποτελεῖται ἐκ 30 τοὐλάχιστον μελῶν μέχρι 40.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς πρέπει νὰ μετέχωσι, νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες. Οἱ ἀνεξάρτητοι βεβαίως δὲν ἀποτελοῦσιν ὅλοι ὁμοῦ μίαν πολιτικὴν μερίδα, ἀλλ’ ἕκαστος ἔχει ἰδίαν ἀντίληψιν, διϊστάμενος ὄχι μόνον τῶν πολιτικῶν μερίδων τῶν λοιπῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς ἀνεξαρτήτους. Ἐντεῦθεν ἡ δυσχέρεια. Μέχρι τοῦδε οἱ ἀνεξάρτητοι ἠδύναντο νὰ δηλώσωσι μὲ ποίαν πολιτικὴν μερίδα ἐπιθυμοῦν νὰ συνεργασθοῦν. Δὲν παραλείπω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐκ διαφόρων λόγων δὲν θὰ ἤθελον νὰ θεωρηθῶσι κλίνοντες πρὸς οἱανδήποτε πολιτικὴν μερίδα. Καὶ ἀληθῶς τοιαύτη ἀνωμαλία οὐσιώδης παρουσιάζεται. Διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία λύσις, χωρὶς νὰ ἀποκλεισθῇ καὶ τὸ δικαίωμα τῶν ἀνεξαρτήτων, ἵνα δηλώσουν μὲ ποίαν μερίδα θέλουσι νὰ συνεργάζωνται, νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς. Τώρα θὰ γεννηθῇ μόνον τοῦτο τὸ ζήτημα, ὅτι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν ὑπάρχουν καὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς κόμματα καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ περιληφθῶσι μεταξὺ ὡρισμένου κόμματος, ἀνήκουσιν ὅμως οἱ μὲν εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, οἱ δὲ εἰς τὴν ἐξωδημοκρατικήν. Καλὸν εἶναι περὶ τούτων νὰ ὁρισθῇ, ὅτι θὰ ὑπολογισθῶσι μεταξὺ τῶν μερίδων, εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ νὰ προσλαμβάνητε μέλη ἐξ ἐκείνων τῶν ἀνεξαρτήτων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι μεθ’ ὡρισμένου κόμματος καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσιν, ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ συμπληρωθῇ ἢ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ἢ ἀπὸ τὴν ἄλλην.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς ἀνεξαρτήτους πᾶσα ἐλευθερία νὰ μετέχωσι τῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ συνυπάρξεως δύο παρατάξεων. Τὰ πράγματα τακτοποιοῦνται κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βοζίκη καλῶς. Ὁ κ. Βοζίκης ἐπρότεινε νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 8, ὁ δὲ κ. Σωτηριάδης ἐπρότεινε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 7 «καὶ τῶν ἀνεξαρτήτων». Τότε δύνασθε εἰς τὸ ἄρθρον 12 νὰ προσθέσητε «τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνεξαρτήτων προσδιορίζει ὁ Πρόεδρος».

§174Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν διαγραφὴν τῆς φράσεως «ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν» εἰς τὸ ἄρθρον 8ον, ἀλλὰ ἐζήτησα καὶ κάτι ἄλλο. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 8ον, ὅτι οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσουν μὲ ποίαν μερίδα δύνανται νὰ συνεργασθῶσι, τοῦτο ἔχει καλῶς νὰ μὴ διαγραφῇ. Ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσουν ὅτι θέλουν νὰ συνεργασθοῦν μὲ οἱανδήποτε μερίδα, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ συνεργασθοῦν μὲ καμμίαν μερίδα, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα, ἐφόσον ἀποτελοῦν ἀριθμὸν δικαιολογοῦντα τὴν ἐκπροσώπησίν των ἀρνητικῶς εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ συνέρχωνται καὶ νὰ δηλώσουν εἰς τὸν Πρόεδρον, ὅτι ἡμεῖς οἱ 6 ἢ 8 ἀνεξάρτητοι συμφωνοῦμεν νὰ ὑπολογισθῶμεν ἀπὸ κοινοῦ εἰς τὰς Ἐπιτροπάς.

§175Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ γίνῃ ἄριστα, οὕτως, ὥστε νὰ συμβιβασθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις. Δηλαδὴ ἡ περίοδος ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν «οἱ ἀνεξάρτητοι τῶν βουλευτῶν δηλοῦσιν, ἵνα συμμετέχωσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς, μετὰ τίνος μερίδος δύνανται νὰ συνεργασθῶσιν», δύνανται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ συμμετάσχωσιν μετά τινος μερίδος ἐν τῇ Βουλῇ, δύνανται νὰ συνεργασθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς».

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Οἱ ἀνεξάρτητοι τῶν βουλευτῶν, δέον νὰ δηλοῦν ἂν συμμετέχουν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν αὐτό, διότι οὐδεὶς θὰ τοὺς ἐμποδίσῃ νὰ δηλώσουν ὅτι συνεργάζονται μὲ τὸ δεῖνα κόμμα καὶ μὲ τὸ ἄλλο. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν αὐτό.

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἐφόσον διατηρηθῇ ἡ διατύπωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ δηλώσουν συμμετοχὴν μὲ τὴν α ἢ β μερίδα, δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτό.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ ἐδάφιον αὐτὸ οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, παρὰ μόνον ἂν δηλώσουν τοῦτο.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπάρχουν ἀνεξάρτητοι, θέλοντες νὰ δηλώσουν ὅτι συνεργάζονται μὲ ἓν κόμμα. Αὐτοὶ θὰ προσλαμβάνωνται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ κόμματος ἐκείνου. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἀνεξάρτητοι μὴ θέλοντες κάμουν τοιαύτην δήλωσιν. Ἀλλά, λέγω, ἐπειδὴ οἱ ἀνεξάρτητοι αὐτοί, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θέλουν νὰ συνεργασθοῦν μεθ’ ἑνὸς κόμματος, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς γενικωτέρας γραμμὰς αἱ ὁποῖαι διαιροῦν τὴν Βουλὴν εἰς δύο τμήματα, ν’ ἀνήκουν εἰς τὴν μίαν ἢ εἰς τὴν ἄλλην παράταξιν, λέγω, ἂν λαμβάνεται ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος θὰ χρειασθῇ εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, νὰ λαμβάνεται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης μερίδος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνεξαρτήτων.

§181ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν δεχόμεθα τοιαύτην διάκρισιν.

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε τὴν ὕπαρξιν διαφόρων κομμάτων, κομμάτων δημοκρατικῶν καὶ κομμάτων Βασιλικῶν. Δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθεῖτε τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὰς γενικωτέρας αὐτὰς γραμμάς, δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ κατατάξητε καὶ τοὺς ἀνεξαρτήτους εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα.

§183ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὅλαι αἱ ἀπόψεις ἱκανοποιοῦνται ἂν ἡ τροποποίησις γίνῃ ὄχι εἰς τὸ ἄρθρον 8ον τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 7ον δηλαδὴ ἂν εἴπῃ «μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν μερίδων» τότε οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ εἴπουν ὅτι συμπράττουν εἰς τὴν ἐκλογὴν μὲ τὸ Α κόμμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θέλει ὁ κ. Τσαλδάρης καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ ἀνεξάρτητοι ἀποτελοῦν ἀριθμὸν δικαιολογοῦντα 1, 2, 3, 4 καὶ 10 θέσεις.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Παπαναστασίου, εἶπον ἄλλο.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μὲ φαντάζεσθε, ὅτι θέλω νὰ σᾶς περιορίσω. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ λησμονήσω τὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ ἡμῶν. Ἄλλως τε τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀποτελῆτε ἓν κόμμα κανεὶς δὲν δύναται νὰ σᾶς ἐμποδίσῃ. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ γραφῇ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ὁ χωρισμὸς εἰς δύο παρατάξεις. Λοιπὸν κ. Πρόεδρε, ἐὰν γίνῃ ἡ τροπολογία αὕτη εἰς τὸ ἄρθρον 17ον νομίζω, ὅτι ἱκανοποιοῦνται ὅλαι αἱ ἀπόψεις δηλαδὴ «Μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν μερίδων καὶ τῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν», Ὁπότε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἡ φράσις «οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ ὀφείλουν νὰ συμμετέχωσι κλπ.» εἶναι περιττή.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πειράζει.

§187Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μείνῃ, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ διατυπωθῇ.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν διαφόρων γνωμῶν, ὅσαι ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα, νομίζω, ὅτι δέν εἶναι δυνατὸν ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ διατυπωθοῦν τὰ ἄρθρα.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἀνατύπωσις.

§190Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε θὰ μείνῃ δι’ αὔριον. Σεῖς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας τὰς ἀναπτυχθείσας καὶ δύνασθε νὰ κάμητε μίαν διατύπωσιν.

§191Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει τοῦτο εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει «οἱ ἀνεξάρτητοι ὀφείλουν νὰ δηλώσουν μετὰ ποίας μερίδος συνεργάζονται». Τί θὰ εἴπῃ; Θὰ ἐξαρτᾶται ὁ διορισμός των ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων;

§192Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ διατυπωθῇ αὔριον. Παρὰ κάτω κ. Πρόεδρε.

§193Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς δύο δωδεκατημορίων ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ, δηλαδὴ χρήσεως 1927–1928 μηνὸς Δεκεμβρίου καὶ μηνὸς Ἰανουαρίου». Ἐπειδὴ δὲ δύο ἡμέραι μόνον μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τῶν χορηγηθέντων δωδεκατημορίων, ὑποβάλλω τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ ὅπως στέρξῃ, ἵνα κατὰ τὴν ἐξαιρετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἄρθρον 49, ψηφισθῇ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ δωδεκατημορίων. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν ἐπίσης, ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραπεμφθῇ, νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς 24 ὡρῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν. Εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐπεῖγον τὸ πρᾶγμα καὶ δικαιολογεῖται πᾶσα σπουδή.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἄρθρον 12. Ὁ κ. Βοζίκης.

§195Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ προσθήκη, ὅτι τὸ κόμμα πρέπει ν’ ἀριθμῇ 15 μέλη διὰ νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν εἶναι ὀρθή. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἀκατανόητον. Ὁμιλεῖ «περὶ συγκεκροτημένων κομμάτων». Τὴν φράσιν εἶχα ἀκούσει κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τὴν εἶχον ἀναγνώσει τὸ πρῶτον εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν ἠξεύρω πόθεν ἀρυσθεῖσαν, κατόπιν εἶδον ὅτι τὴν ἐπαναλαμβάνουν καὶ τὰ κόμματα διὰ νὰ κάμουν δὲν ἠξεύρω ποίαν διάκρισιν. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ λέξις «συγκεκροτημένον κόμμα», διότι ἐὰν δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν, τότε εἶναι περιττή. Ἐὰν ἔχῃ ἔννοιαν τινά, ἡ ἔννοια αὕτη πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα, εἰς τὸ ὁποῖον παρελείψατε νὰ τὴν προσθέσητε, διὰ νὰ ὁμιλῇ καὶ αὐτὸ περὶ «συγκεκροτημένων κομμάτων». Θὰ ἤθελον ἡ φράσις αὕτη νὰ φύγῃ, διότι θὰ εἶχε καὶ ἕνα λόγον νὰ πειράξῃ κἄπως καὶ τὸν ἐφευρέτην τῆς λέξεως οὐτῆς.

§196Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι ὁ ἐφευρέτης τῆς φράσεως αὐτῆς. Τότε τὴν μετεχειρίσθην ὡς ὅπλον πρὸς δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται τὸ 12.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διατί;

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει συζήτησιν.

§200Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὥστε νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε;

§201Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Τὸ ἰσχῦον ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, τὸ προβλέπον διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ἔλεγε μεταξὺ ἄλλων ὅτι «συμμετέχουν εἰς αὐτὴν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν συγκεκροτημένων πολιτικῶν κομμάτων». Ἤδη μεταρρυθμίζεται διὰ τῆς προσθήκης ὅτι «ἐφόσον ταῦτα ἀριθμοῦν πλείονα τῶν 15 μελῶν». Ἐπειδὴ μόνον τὸ ἰδικόν μας κόμμα, ἀποτελούμενον ἐκ 10 βουλευτῶν, θίγεται διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12, μᾶς γεννᾶται ἡ ὑποψία, ὅτι ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἰδικοῦ μας κόμματος τίθεται ἡ διάταξις.

§202Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατί ἔχετε ὑποψίαν μόνον;

§203Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται ἐπὶ τόσην ὥραν καὶ προσπαθεῖτε νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν συμμετοχὴν ὀλίγων ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, πρᾶγμα ἄλλως τε πολὺ δίκαιον, διατί, ὅταν ὑπάρχει ἤδη ἕν κόμμα, τὸ ὁποῖον συμφώνως μὲ τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν τοῦ σχηματισμοῦ τῶν κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν τῶν στηριζομένων ἐπὶ τῆς ἀναλογίας τοῦ γενικοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ἐδικαιοῦτο νὰ συμμετάσχῃ, προσπαθεῖτε νὰ τὸ ἀποκλείσητε;

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ἀλλὰ περὶ τῆς συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἰδιαιτέρας, ἡ ὁποία ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλεται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν....

§205ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι συνταγματικὴ διάταξις· εἶναι διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν σᾶς ἀφαιρεῖται οὐδὲν κεκτημένον δικαίωμα.

§206Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Διατί θέλετε αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀφαιρέσητε; Ἡμεῖς δὲν ἀποδίδομεν σημασίαν, ἐὰν ἐξαιρεθῶμεν, ἀλλὰ θὰ γίνῃ κακὴ ἀρχή.

§207Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ποία ἐγγύησις ὑπάρχει ἐκ μέρους ὑμῶν;

§208Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶναι πρόδηλον, ὅτι πρόκειται, ὅπως ἀκριβῶς παρετηρήσατε καὶ Σεῖς, κ. Πρόεδρε, περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθιερωμένης. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐδήλωσα πρὸ ἡμερῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατίθεται ὁλόκληρος φάκελλος διπλωματικῶν ἐγγράφων, ὁσάκις οὗτοι ζητοῦνται διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἀνακοινώσεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Προέβλεπε τὸ Σύνταγμα περὶ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ἡ ὁποία κατὰ τεκμήριον παρέχει ἐγγύησιν ἀσφαλεστέραν περὶ τῆς τηρήσεως τῆς ἀπαιτουμένης μυστικότητος ἐπὶ τῶν πράξεων, δι’ ἅς οἱ ὑπουργοὶ τῶν ἐξωτερικῶν δὲν δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς δημοσίας ἀνακοινώσεις. Ἐὰν δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἤθελε μείνει ἱκανοποιημένη, εἴτε ἐκ τοῦ ποσοῦ εἴτε ἐκ τοῦ ποιοῦ τῶν ἀνακοινώσεων τὰς ὁποίας ἤθελεν κάμει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς αὐτούς, τότε τὸ ζήτημα θὰ περιέρχηται εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κοινοβουλευτικὰ Κράτη ὅταν οἱ Ὑπουργοί, εὑρίσκονται πρὸ μιᾶς ἀντιθέσεως πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Θὰ εἶχεν ἀνάγκην ὁλοκλήρου τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς διὰ νὰ σταθῇ εἰς τὴν θέσιν του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ δ’ ἐμπιστοσύνη θὰ παρείχετο κατόπιν ὡριμωτέρας σκέψεως, ἐφόσον τὰ ἐπίλεκτα μέλη τῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπῆς ἤθελον ἔλθει εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν καὶ τοιουτοτρόπως ἤθελον προκαλέσει σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Ἐξαρτῶνται δὲ προδήλως αἱ ἀνακοινώσεις ἑνὸς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐκ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦνται. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς δὲ αὐτῆς ἐπιθυμῶ νὰ κάμω πρὸς τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὴν ἑξῆς δήλωσιν καὶ νὰ ὑποβάλω συναφῆ παράκλησιν. Εἶπαν πρό τινων ἡμερῶν ὅτι θὰ προέβαινον, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς οἰκονομικῆς συζητήσεως, εἰς δηλώσεις ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤδη παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ στέρξωσιν εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν δηλώσεων δι’ εὐθετώτερον χρόνον, διότι νομίζω ὅτι ἡ παροῦσα στιγμὴ δὲν εἶναι κατάλληλος δι’ ἀνακοίνωσιν συζητήσεων ἐπὶ τῶν διεθνῶν πραγμάτων.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ ἀναβολῆς τῶν δηλώσεων αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει οὐδένα λόγον ν’ ἀντείπῃ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι κατάλληλος νὰ κρίνῃ πότε πρέπει νὰ γίνωσιν αἱ δηλώσεις.

§210Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἤθελον ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ, τοῦ ἐκπροσωποῦντος τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα. Εἶμαι ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἄρθρον 35, διὰ τῆς ὁποίας καθιερώθη ἰδιαιτέρα Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ἐντελῶς ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ὁποία ἐπεξεργάζεται τὰ νομοσχέδια. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει σκοπὸν ν’ ἀνακαινίσῃ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος εἰς ἄλλα Κράτη ἰσχύει ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Νὰ μετέχουν δηλαδὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅλα τὰ κόμματα, ἐπὶ τῷ τέλει ὅμως ὅπως ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τοῦ κράτους κανονίζηται μετὰ συζήτησιν μεταξὺ τῶν μεγαλειτέρων μερίδων τῶν Βουλῶν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶχε καθιερωθῇ καὶ ἄνευ Κανονισμοῦ κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, ἐκρίθη δὲ σκοπιμώτερον νὰ καθιερωθῇ καὶ διὰ τοῦ Συντάγματος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται ἀνακοινώσεις δημόσιαι ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Δι’ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα καθώρισε τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα καὶ ἐὰν ἦτο εὐρύτερον εἰς ἀριθμὸν καὶ ὄχι περιωρισμένον, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡ πολιτικὴ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὰς γενικὰς γραμμὰς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ μεγαλειτέρα πλειονοψηφία, ἡ παμψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν δύναται, λέγω, νὰ μετάσχῃ τὸ Κουμμουνιστικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει βεβιασμένως τρόπον τινὰ καὶ ἐκ κακῆς προθέσεως, ὅτι ἐγένετο κακὴ ἡ σύνθεσις τῆς Μακεδονίας, καὶ τὸ ὁποῖον μετέσχε τῆς διεθνοῦς ὀργανώσεως καὶ τὸ ὁποῖον λαμβάνει διαταγὰς ἀπὸ ξένον κράτος, δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐξωτερικῶν (χειροκροτήματα). Διὰ τοὺς λόγους τούτους οὔτε λογικὸν οὔτε πρέπον εἶναι νὰ μετάσχῃ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ οὔτε παράπονον πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ὅτι τὸ Κουμμουνιστικὸν κόμμα δὲν δύναται νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑποβάλλω δύο σκέψεις διὰ τὸ ἄρθρον αὐτό. Ἀντὶ νὰ ἀναφέρηται, ὅτι μετέχουν ἀρχηγοὶ κομμάτων, ὀρθώτερον θὰ ἦτο νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τοὺς διατελέσαντας Πρωθυπουργοὺς καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα μέλη, τὰ ὁποῖα ἤθελε κρίνῃ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης Συνόδου ἡ Βουλή. Διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι σκοπὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ μετέχουν. Ἀλλὰ τότε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁρίσωμεν πόσους βουλευτὰς πρέπει νὰ ἀριθμοῦν τὰ κόμματα, καὶ νομίζω ὅτι τοιαῦται διατάξεις δὲν συντελοῦν εἰς τίποτε, διότι εἶναι δυνατὸν ἓν κόμμα σοβαρὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μὲ 14 βουλευτάς, καὶ νὰ ἀποκλεισθῇ τῆς Ἐπιτροπῆς. Δύναται δὲ ἀντιθέτως τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα νὰ ἔλθῃ μὲ 15 βουλευτὰς καὶ νὰ μὴ μετάσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως μετέχουν οἱ πρώην πρωθυπουργοί, καὶ βουλευταὶ ὁριζόμενοι εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης συνόδου 2 3 κατόπιν, πάντοτε, μιᾶς συνεννοήσεως. Νὰ ὁρισθῇ λοιπὸν ὁ τρόπος συνεννοήσεως, δι’ αὐτὸ πρέπει ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀφεθῇ γενικῶς ἀόριστος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην διάταξιν, ὅτι πρέπει, οἱ ἔχοντες τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος, νὰ μετέχουν τῆς Ἐπιτροπῆς δι’ ἀντιπροσώπων, δὲν τὴν θεωρῶ σκόπιμον, διότι ἀκριβῶς καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ συνεργάζωνται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἴτε μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ὄχι.

§211Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, κ. Πρόεδρε, διότι ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, λαμβάνομεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ὁδηγίας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀνήκει εἰς τὴν πρασίνην Διεθνῆ καὶ ἐκεῖθεν λαμβάνει ὁδηγίας καὶ ἑπομένως οὔτε αὐτὸς ἀνήκει εἰς τὸ κράτος. Συνεπῶς δὲν ἐκπροσωπεῖ τίποτε, ὅπως καὶ τὸ κόμμα του, ἢ μᾶλλον οὐδεμίαν σημασίαν δίδομεν εἰς τὸ κόμμα του οὔτε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐγκρίνει τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς;

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ 25′ μ. μ.).