1927.08.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 94

Δευτέρα 29 Αὐγούστου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἐξετυπώθησαν εἰσέτι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν νὰ ἐπικυρώσω ταῦτα ὑπὸ ἀτομικήν μου εὐθύνην, καθὼς καὶ τὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 323 καὶ 326 ἔγγραφα τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ὧν γνωρίζει πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας εὐηρεστήθη νὰ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Π. Μερλόπουλον, ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλει διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Καφαντάρη καὶ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ν. Βελέντζαν, ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλει διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Θ. Τουρκοβασίλη. — Ὁ δήμαρχος Μεσολογγίου δι’ ἀναφορᾶς του ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὡς καὶ τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων τῶν Συλλόγων ἐπαγγελματιῶν, δι’ ὧν ζητεῖται ἡ μεταφορὰ τῶν καταδίκων ἐκ τοῦ ἤδη οἰκήματος τῶν φυλακῶν εἰς ἕτερον. Τὴν αἴτησιν ταύτην ὑποστηρίζει ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τρικούπης. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τρικούπης καταθέτει τηλεγραφήματα τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων τῶν Ἐμπορικῶν Συλλόγων Μεσολογγίου, Ἀγρινίου καὶ Αἰτωλικοῦ, δι’ ὧν ζητεῖται ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἀλεύρων, ὑποστηρίζει δὲ τὴν πρόταξιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. — Αἱ καπνεργατικαὶ ὀργανώσεις Ἑνώσεως Ὁμοσπονδίας «Ὁμόνοια καὶ ἀλληλεγγύη» διαμαρτύρονται ἐντόνως κατὰ νέας δολοφονικῆς ἀποπείρας ἐργατῶν Ξάνθης. — Ἐπιτροπὴ Ἀμαρίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ἐφεδρικοῦ Ταμείου συντελουμένην ἐκτίμησιν καὶ διανομὴν τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας τῆς Μονῆς Ἀσωμάτων. — Τὸ Συνδικάτον ἐργατῶν Ξάνθης διαμαρτύρεται κατὰ ἐπιθέσεως μοιράρχου ἐντὸς Συνδικάτου ἐργατῶν. — Τὸ Σωματεῖον Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ δολοφονικὰς ἐπιθέσεις κομμουνιστῶν ἐναντίον ἡγετῶν συντηρητικῆς παρατάξεως. — Ἐπιτροπὴ ἐπαρχίας Δομοκοῦ καὶ παραλιμνίων χωρίων Ξυνιάδος ζητοῦν τὴν ταχεῖαν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Ξυνιάδος. — Ἡ δημαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ Ἀμαλιάδος παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς χαλαζοπλήκτους τῆς ἐπαρχίας των. — Οἱ ἀρτοποιοὶ Καλαμῶν–Πατρῶν παρακαλοῦν ὅπως ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ εἰσαγωγὴ ἀλεύρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. — Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ψηφισθοῦν τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ἰωαννίνων ὑποβάλλει θερμὴν παράκλησιν ὅπως, ἐπικειμένης τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁδοποιΐας», προτιμηθῇ ἡ ἐγκαταλελειμμένη Ἤπειρος. — Ἡ Πανελλήνιος ἀστικὴ Ἕνωσις κτηματιῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, τασσομένη παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ὑφισταμένου Ἐνοικιοστασίου. — Διάφοροι τοπικαὶ Ἐνοικιοστασίου Ἐπιτροπαὶ ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ὑφισταμένου Ἐνοικιοστασίου συμφώνως μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Κεντρικῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου Ἐπιτροπῆς. — Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν Βετέρης ζητεῖ τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος εἰς ἀέργους καπνεργάτας καὶ ἐπέκτασιν τῆς ἰατρικῆς περιθάλψεως. — Ἡ Ἕνωσις ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν τρομακτικὴν τακτικὴν τῶν Ἀρχῶν Βόλου καὶ τὸν ἐκτοπισμὸν τοῦ γραμματέως τοῦ Συνεργατικοῦ Παραρρήγου. — Τὸ Σωματεῖον βυρσοδεψοεργατῶν Καλαμῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν περικοπὴν τῶν συντάξεων τῶν θυμάτων πολέμου. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Σερβίων ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς φορολογίας τῆς δεκάτης καὶ τὴν ἵδρυσιν ὑποκαταστήματος τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης ἐν Κοζάνῃ κλπ. — Οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες Κοζάνης παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως ληφθῇ πρόνοια ἵνα μὴ μείνωσι δι’ ἕκτον ἔτος ἄστεγοι. — Οἱ κάτοικοι Βυτίνης διαμαρτύρονται δι’ ἀπρεπῆ πρὸς αὐτοὺς συμπεριφορὰν τοῦ εἰρηνοδίκου Βυτίνης, ζητοῦντες τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Δούκας καταθέτει αἴτησιν τῶν γηγενῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Χριστὸς (Σερρῶν), αἰτούντων ὅπως ἀποδοθῇ αὐτοῖς τὸ κλαπὲν μερίδιον τοῦ τσιφλικίου «Χριστὸς» παρὰ τοῦ προϊσταμένου τοῦ γεωργικοῦ γραφείου Ἐποικισμοῦ Σιδηροκάστρου καὶ δοθὲν εἰς τοὺς πρόσφυγας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Θέος, ἐκπροσωπῶν τὴν ὁμάδα τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου ἐργατῶν κλπ., καταθέτει δήλωσιν διαμαρτυρίας διὰ τὴν ἔγκρισιν Διαταγμάτων ἀφορώντων τὴν αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν σίτου καὶ λοιπῶν εἰδῶν. — Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις κτηματιῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν ὕπουλον ὑπεισέλευσιν κομμουνιστικῶν Ἀρχῶν εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἰδιοκτησίαν πρὸς κοινωνικὴν ἀνατροπήν. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς εἰσαγαμένων ἀλεύρων».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις παρὰ 22 βουλευτῶν περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ἀναθεωρήσῃ τὸ ἐν ἰσχύϊ Ἐνοικιοστάσιον.

§5Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν εἶναι δυνατόν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων κλπ.»

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμων καὶ Ν. Διαταγμάτων».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον),

§9Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἔχουσι καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, οἱ πλεῖστοι, ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν δὲν ἔλαβε τέλος ὁριστικὸν ἡ συζήτησις καὶ ἰδίως ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως» ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβε τέλος. Μὲ συγχωρεῖτε, καθ’ ὅλα τὰ μέρη ἔλαβε τέλος ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς. Ἂν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θέλετε νὰ φέρετε παρατηρήσεις, λυποῦμαι πολὺ ὅτι δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψω τὴν συζήτησιν παρὰ μόνον τὴν ψηφοφορίαν. Οὐδὲν εἶναι ἐκκρεμές. Ὑποβάλατε νέαν πρότασιν.

§11Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ συνταράξωμεν τὴν τάξιν τότε, ἐδόθη ἡ ἑξῆς συμβιβαστικὴ λύσις. Ἀπόψε νὰ συνεζητεῖτο αὐτοτελὴς πρότασις ἔχουσα περιεχόμενον οἷον ἡ τροπολογία εἰς ἄκρον περιωρισμένον. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλον 24 βουλευταὶ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅπως ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος.... κλπ.» Πρόκειται περὶ τῶν οἰκονομικῶς ἀσθενῶν τάξεων.

§12Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν ἐξουσιοδότησιν ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἐξουσιοδότησις. Ἡ ἐξουσιοδότησις δὲν εἶναι νόμος, οὔτε ὑπάγεται εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων. Ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι μία πρᾶξις sui generis.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχεν ὑποβληθῆ μία τροπολογία ἀφορῶσα τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Ἡ τροπολογία αὕτη δὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐφόσον τώρα εἴτε ἡ ἰδία πρότασις παρουσιάζεται, εἴτε τροποποιημένη, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν νέαν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, διότι καὶ τὰ ζητήματα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ νὰ περιορισθῇ ὁ κ. συνάδελφος εἰς σύντομον ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, οὐδεμία ἀνάπτυξις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§15Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον κατ’ ἀρχήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§17Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν ὅτι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ὅτι τάχα μόνον ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, εἶπε δὲ ὅτι αὐτὴ εἶναι μία ἀπόφασις sui generis.

§18Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα ἔτυχον τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐψηφίσαμεν χθές. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι μία πρᾶξις τῆς Βουλῆς ἰδιώνυμος, sui generis, ἡ ὁποία δὲν ὑπόκειται εἰς τὴν αὐτὴν διαδικασίαν τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δίδῃ ἐξουσιοδότησιν ἰδίᾳ πρωτοβουλίᾳ ὁσάκις θέλῃ. Θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἠδύνατο ἄριστα νὰ ὑποβάλῃ, διότι εἶναι πρότασις μερικωτέρα καὶ ἑπομένως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῇ, πρέπει νά ἐξετασθῇ τώρα. Ἔπειτα νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπ’ αὐτοῦ.

§19Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν θὰ γίνῃ ἄλλη ψηφοφορία.

§20Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἄν δὲν γίνῃ ἄλλη ψηφοφορία, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δύναται νὰ υἱοθετήσῃ τὴν ἄλλην ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία εἶναι εἰδικωτέρα, διότι ἡ πρώτη ἦτο ἀόριστος, ἦτο γενικὴ καὶ ἑπομένως ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐρευνήσῃ ὅλας τὰς διατάξεις. Διατί νὰ μὴ ἔχητε ἐπάνω εἰς αὐτὴν μίαν ψηφοφορίαν;

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι σύμφωνος.

§22Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας.

§23Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ διαίρεσις εἶναι ὀρθὴ ἂν ἔχῃ γενικωτέραν δικαιοδοσίαν.

§24Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§26Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ οἰκονομικὸς σάλος τὸν ὁποῖον ἤγειρεν ἡ ἀγρία καταιγὶς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἔφερεν ἀντιμετώπους τὰς διαφόρους κοινωνικὰς τάξεις καὶ ἀπέναντι τῆς παλιρροίας οὕτως εἰπεῖν καὶ τῆς ἀμπώτιδος μεταξὺ τῶν κοινωνικῶν τάξεων αὐτῶν ἓν μέτρον ἀπολύτου δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος θὰ ἠδύνατο νὰ σώσῃ τὸ Κράτος. Καὶ ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ἀγγελοπούλου καὶ ἐξηγέρθη ὁλόκληρος δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἡ ἐργαζομένη τάξις ἐναντίον τῶν διατάξεων αὐτοῦ καὶ τότε τὸ ζήτημα ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν ὅπως τροποποιήσῃ τοῦτο καθ’ ὃν τρόπον κρίνῃ ἀναγκαῖον. Καὶ ἂν δεχθῶμεν ἀκόμη τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐνοικιοστασίου, δυστυχῶς αἱ προθεσμίαι αἱ δοθεῖσαι πρὸς ὑποβολὴν δηλώσεων ἐκ μέρους τῶν ἀπόρων ὑπῆρξαν μικραί, ὑπάρχει δὲ τάξις μεγαλυτέρα ἀπόρων, δυστυχῶς, ἡ ὁποία οὐδὲ κἂν γνωρίζει πότε πρέπει νὰ ὑποβάλῃ τὰς δηλώσεις, διότι δὲν ἐγίνετο γνωστὸν διὰ δημοσιεύσεων ὅτι εἰς τὸ τέλος Αὐγούστου, τουτέστι μετὰ δύο ἡμέρας, λήγει ἡ προθεσμία καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου δὲν ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις γενικὴ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι τοῦτο, ὡς καλῶς γνωρίζομεν, εἶναι ὡσὰν νὰ στέλλεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§27Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁμιλεῖτε περὶ δύο προτάσεων.

§28Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μία πρότασις εἶναι ἡ ὑποβληθεῖσα καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἡ γενομένη ἐκ μέρους τοῦ κ. Σωτηριάδου, τουτέστι νὰ δοθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις.

§29Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τοιαύτη πρότασις ἦτο ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπέρριψε, ψηφίσασα τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§30Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἑπομένως αὐτὴ ἡ πρότασις θὰ ψηφισθῇ.

§31Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ μερικωτέρα πρότασις.

§32Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατεβλήθη ποικιλοτρόπως ἡ προσπάθεια νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκ νέου τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀτυχῶς πολύπλοκον. Πρῶτον εἶναι ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει μίαν νομοθετικὴν ἀταξίαν. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὑπεβλήθη ἓν ψήφισμα. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ τὸ ἐξέδωκεν ἡ Βουλὴ ὡς Συνέλευσις.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ ψηφίσματα αὐτὰ δὲν ἔχουν τὸν χαρακτῆρα συντακτικῆς πράξεως, ἀλλ’ ἀποφάσεως.

§36Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ λαμβάνω τὴν ἐπικεφαλίδα τοῦ νόμου. Αὐτὴ ἡ ἐξουσιοδότησις ἐδόθη εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν νὰ κατασκευάσῃ ἕνα νόμον «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας πάλιν θὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἄλλο Ἐνοικιοστάσιον; Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ εὐχαριστήσῃ ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις. Δὲν πρέπει νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ θεάματος νὰ ζητεῖται κατ’ ἐπανάληψιν ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἐνῷ, ἂν ἦτο νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἄθικτον, αὐτὸ εἶναι τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Τὸ νὰ ζητῶμεν διαρκῶς τροποποιήσεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δι’ ἓν μάλιστα θέμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ λυθῆ ἅπαξ διὰ παντός, εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἀσυνέπεια. Ὁ κόσμος ἀνησυχεῖ καὶ πάλιν. Ἐνθυμεῖσθε τί συνέβη ἄλλοτε. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἡ διαμάχη τῶν διαγερομένων ἔφθασεν εἰς τοὺς δρόμους. Θέλετε νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἴδια; Διότι ἂν γίνῃ προσπάθεια πρὸς σύνταξιν ἄλλου Ἐνοικιοστασίου, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωμεν πάλιν τὰ ἴδια καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ εἶχε λυθῆ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιδοθείσης λύσεως νὰ μὴ ἐπιζητῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικὸν καὶ ἔπρεπεν, ὡς εἶπον, νὰ εἶχε δοθῆ ὁριστικὴ λύσις. Ἐφόσον δὲ αὕτη καθυστερεῖ ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ καθυστερήσῃ, πάντοτε οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ θὰ διαμάχωνται πρὸς ἀλήλους καὶ πάντοτε ὁ καθεὶς θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν συμφέρουσαν λύσιν καὶ πάντοτε θὰ ἔχωμεν παράπονα. Ἀλλὰ καὶ ποῖος λόγος οὐσιαστικὸς ἐπὶ τέλους ὑπάρχει, ὥστε νὰ ἐμφανισθῇ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἀφοῦ εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τεσσαράκοντα συνεδριάσεις καὶ προσεπάθησε μετὰ προσοχῆς νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν ζήτημα; Ἐνεφανίσθη προχθὲς μία πρότασις ὑπὸ μορφὴν τροπολογίας, ἐν τῇ συζητήσει δὲ εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι sui generis. Σήμερον ἐδέχθη ἡ Βουλὴ μίαν εἰδικὴν πρότασιν διὰ τὸ ζήτημα τῶν ψηφισθεισῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξουσιοδοτήσεων. Αἱ ἐξουσιοδοτήσεις, ἂν δεχθῶμεν ὅτι εἶναι ἐξαιρετικὸν μέτρον, πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ λύσις ἡ ὁποία ἐδόθη προχθὲς ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἶναι πράγματι ἐξαιρετικὴ λύσις. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ἀποφάσει τὴν ὁποίαν ἔλαβε προχθὲς νὰ καθιερώσῃ κανόνα ὅτι δύναται πᾶς τις νὰ ζητῇ μεταβολὰς ἐν τῇ νομοθεσίᾳ δι’ ἐξουσιοδοτήσεων. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναγάγῃ εἰς κανόνα ὅ,τι ἀποτελεῖ μίαν ἐξαίρεσιν καὶ νὰ ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ζητοῦσα ἐξουσιοδότησιν. Συνεπῶς ἡ λύσις ἡ δοθεῖσα, ἐφόσον ἐπρόκειτο περὶ ἐξαιρετικοῦ θέματος, ἦτο λύσις ἐξαιρετικὴ εἰς ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀρχήν, νομολογίαν κοινοβουλευτικήν, οὔτε εἶναι ἄλλως τε ὀρθὸν τὸ μέτρον τῶν ἐξουσιοδοτήσεων. Εἶναι ἀπολύτως ἄτοπον. Διότι, ἂν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν, οἱοσδήποτε ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῆς Α ἢ Β περιπτώσεως θὰ ζητῇ ἐξουσιοδότησιν καὶ θὰ ἔχωμεν τότε, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, μίαν νομοθετικὴν ἀτασθαλίαν. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι ὑπεβλήθη καὶ ἀπερρίφθη.

§37ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀπερρίφθη, εἶναι ἀνακριβές.

§38Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω ἐγὼ καὶ ὅταν ὁμιλήσητε, μοῦ ἀπαντᾶτε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ὁ ἁρμόδιος νὰ βεβαιώσητε ἂν ἀπερρίφθη ἢ ὄχι.

§40Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἀφοῦ οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν δὲν τὴν ἀπέσυραν καὶ δὲν ἀπερρίφθη, ἰσχύει.

§41Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὅταν ὁμιλήσητε, μὲ ἀντικρούετε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε, νὰ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μηκύνωνται αἱ συζητήσεις. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ τελειώσω καὶ κατόπιν μὲ ἀντικρούετε. Σᾶς παρακαλῶ, ἢ ἡ πρότασις ἀπερρίφθη....

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, δὲν ἀπερρίφθη.

§43Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Μὰ ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι ἀπερρίφθη. Διαζευκτικῶς λέγω ἢ ἡ πρότασις ἀπερρίφθη καὶ τότε ὑπάρχει ἡ βεβαίωσις τοῦ Προεδρείου καὶ δύναται ἐκ νέου νὰ ὑποβληθῇ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ διὰ νέας προτάσεως, νέου νόμου, ἢ δὲν ἀπερρίφθη ἡ πρότασις καὶ τότε ἔχομεν ὑπολειπόμενον ζήτημα νέας προτάσεως καὶ ψηφοφορίας. Πέραν τῶν δύο αὐτῶν λύσεων, μέση λύσις δὲν χωρεῖ. Ἂν δέχεσθε σεῖς, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἀποτελεῖ νέαν πρότασιν....

§44Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν γεννᾶται ζήτημα, ὅτι τὴν θεωροῦμεν ὡς νέαν πρότασιν.

§45Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Αἴ, τότε ἡ νέα πρότασις δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ μορφὴν ἐξουσιοδοτήσεως, δι’ οὓς λόγους εἶπον προηγουμένως καὶ τοὺς ἐπαναλαμβάνω. Διότι πρῶτον δὲν ὑποβάλλεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Δεύτερον δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ἐξαιρετικῶς εἰς πᾶσαν ὥραν καὶ ἀπὸ οἱονδήποτε βουλευτήν. Δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ οἱοσδήποτε βουλευτὴς ἀπὸ τῆς ἕδρας του καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις διὰ τὸ Α ἢ Β ζήτημα.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§47Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ἐλάχιστον χρόνον εἰς τὴν διάθεσίν της διὰ νὰ διαρρυθμίσῃ ὡρισμένα θέματα, νὰ λύσῃ ὡρισμένα ζητήματα, ἐσκέφθη τὴν βάσιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐζήτησεν αὐτὴν δι’ ὡρισμένα ζητήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν οἱοσδήποτε βουλευτής, ἐκτὸς ἂν υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ἡ Κυβέρνησις, ὁπότε ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὁ βουλευτὴς χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του, δηλαδὴ νὰ κάμῃ πρότασιν νόμου, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, νὰ λάβῃ δηλαδὴ ὡρισμένον δικονομικὸν δρόμον. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, εἰς τὴν οὐσίαν, κ. συνάδελφε.

§49Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, κ. Πρόεδρε. Θὰ ὁμιλήσωμεν ἁπαξάπαντες. Ἡ οὐσία εἶναι τὸ πᾶν.

§50Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ ἄρωμεν τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὁπότε θὰ παρεῖλκε πᾶσα συζήτησις. Ἀφοῦ ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διατηρήσωμεν αὐτό, πρέπει νὰ ματαιοπονῶμεν, διότι ἐψηφίσαμεν τὴν παραπομπήν του εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς καλυτέραν ἐπεξεργασίαν. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς του εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐνόμιζα ὅτι παρούσης Βουλῆς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ Ἐνοικιοστάσιον μὲ νομοθετικὴν ὕλην ρυθμιζομένην μόνον παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐνόμιζα ὅτι τὸ συνταχθὲν Ἐνοικιοστάσιον παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὤφειλε νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ καὶ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐφόσον ἐκρίθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὸν τέρμα, εἰς ὁριστικὴν ρύθμισιν, διότι θὰ εἴχομεν ἀτέρμονας συζητήσεις, παρεπέμφθη εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐργασθεῖσαν ἐπὶ τεσσαράκοντα συνεδριάσεις, συμφώνως μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς.

§51Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔχω νὰ σᾶς δείξω μίαν τερατώδη διάταξιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§52Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἤθελέ τις νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἤθελέ τις νὰ τὸ προσαρμόσῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Δικαιοσύνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσῃ τὸ θέμα τοῦτο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ παράπονον, διότι κάθε περίπτωσις δημιουργεῖ ἓν ζήτημα καὶ κάθε ἄνθρωπος ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἄποψίν του χωριστά. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιθυμοῦσα νὰ φθάσῃ εἰς ἓν τέρμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ ὅλους. Κατ’ ἀνάγκην καὶ ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ προέκυψαν ἀδικίαι, ἀλλ’ αἱ ἀδικίαι αὐταὶ εἶναι ὀλιγώτεραι. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι ὅσοι καταφέρονται κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὅσοι κόπτονται ὑπὲρ τοῦ Ἐνοικιοστασίου ρίπτουν ἔλαιον εἰς τὴν πυράν. Τί ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπή; Ἔκαμε κατ’ οὐσίαν νέον Ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τῆς οὐσίας, κ. βουλευτά.

§54Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπείσθημεν τέλος πάντων, κ. συνάδελφε.

§55Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἔχει κατ’ οὐσίαν ἓξ κεφαλαιώδη ζητήματα. Τὸ ζήτημα τῶν αὐξήσεων, τῆς ἰδιοκατοικήσεως, τῶν ἀπόρων, τῆς ἀνοικοδομήσεως κλπ. Ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν κεφαλαιωδῶν γραμμῶν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε διατάξεις πολὺ ἐπιεικεστέρας ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τοῦ πρότερον δημοσιευθέντος Διατάγματος. Μία μόνη εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἓν μόνον τὸ κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδείχθη πως αὐστηροτέρα. Εἶναι τὸ ζήτημα τῶν αὐξήσεων. (Θόρυβος). Κύριοι, δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου δὲν ἔγκειται μόνον εἰς τὰς αὐξήσεις, τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀποτελεῖται ἀπὸ 60 καὶ 70 ἐν ὅλῳ ἄρθρα. Ὅταν παρατείνετε τὸν χρόνον τοῦ Ἐνοικιοστασίου μέχρι τοῦ 1930, σᾶς ἐρωτῶ· τὸ θέμα εἶναι μικρόν; Τὸ προηγούμενον Διάταγμα εἶχε λῆξιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς τὰ 1929 καὶ ἡμεῖς τὸ ἐκάμαμεν εἰς τὰ 1930. Νομίζετε ὅτι αὐτὸ εἶναι μικρὸν ἀπέναντι τῶν ἐλαχίστων τὰς ὁποίας ἐδέχθημεν αὐξήσεις; Ἐκεῖ ἐστρέψαμεν τὴν προσοχήν μας καὶ ἐκεῖ ἐφάνημεν ἐπιεικεῖς δεχθέντες τὴν πρότασιν τῶν ἐπαγγελματιῶν. Καὶ εἴπομεν, νὰ δώσωμεν αὐξήσεις τινὰς εἰς ἀντάλλαγμα τοῦ ὅτι ἐδώσαμεν καὶ χρόνον παρατάσεως μείζονα. Καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι, ὅτι ὅλοι θὰ ἦσαν εὐχαριστημένοι, ἂν δὲν ὑπῆρχον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ μεταχειρίζωνται τοιαῦτα ζητήματα ὡς μέσον δημοκοπίας. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ἐπὶ δύο μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία διαμαρτυρία, οὐδεὶς θόρυβος. Σᾶς ἐρωτῶ· ἐπὶ δύο μῆνας τίνα θόρυβον ἠκούσατε, ποίας διαμαρτυρίας ἠκούσατε; Ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὴν πρώτην διαμαρτυρίαν; τὴν ὁποίαν ἤκουσα, τὴν ἤκουσα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης οὐδεὶς ὑπῆρχε θόρυβος, οὐδὲν ὑπῆρχε παράπονον. Διατί; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὡς ἀντάλαγμα τῶν μικρῶν, τῶν ἀπειροελαχίστων αὐξήσεων παρετείναμεν τὸν χρόνον τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐπὶ ἕνα καὶ δύο ἔτη διὰ τὰ καταστήματα. Θεωρεῖτε λοιπὸν τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦτο αὐστηρότερον τοῦ Ἐνοικιοστασίου τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Ἂν πράγματι θελήσητε νὰ κρίνητε ἀκριβοδικαίως τὸ Ἐνοικιοστάσιον, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦτο ἐν συνόλῳ κρινόμενον εἶναι πολὺ ἐπιεικέστερον ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν. Μὴ θελήσετε νὰ τοὺς ἐξεγείρετε, μὴ θελήσετε νὰ ἐμβάλετε εἰς νέους κινδύνους καὶ νέας ταραχὰς τὴν Κοινωνίαν. Οἱαδήποτε τροποποίησις τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ εὐχαριστήσῃ τινὰς τῶν τάξεων τῶν ἐνδιαφερομένων, θὰ μᾶς δημιουργήσῃ τοιαύτην ἐξέγερσιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς κάμῃ νὰ μετανοήσωμεν πολὺ ταχέως. Ὥστε μὴ θέλοντες, σεῖς οἱ ὁποῖοι ἐκλήθητε ἐδῶ ἵνα ἀποκαταστήσητε μίαν τάξιν, ἥτις δὲν ὑπῆρχε, σεῖς οἱ ὁποῖοι ἐκλήθητε ἐδῶ ἵνα προσπαθήσητε νὰ ἀπαλύνητε ὅλας τὰς διαφοράς, μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ κοινωνικῶν τάξεων, μὴ θελήσετε νὰ χύσητε νέον ἔλαιον καὶ νὰ ἐξεγείρετε νέους ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς κάμουν, ἐπαναλαμβάνω, πολὺ ταχέως νὰ μετανοήσωμεν. Θὰ εἶναι ἀκόμη καὶ ἀντιπολιτικὸν τὸ τοιοῦτον καὶ θὰ ἐθαύμαζον ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος τοῦτο τοῦ καταρτισμοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου. Ἀφοῦ Ἐπιτροπαὶ ἀποτελούμεναι ἀπὸ 40 βουλευτὰς ἀκούομεν ὅτι δὲν ἐπράξαμεν ὅ,τι ἔπρεπεν ἵνα εὐχαριστήσωμεν ὅλους, χωρὶς νὰ τὸ κατορθώσωμεν, φαντάζεσθε ὅτι μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει τόσας εὐθύνας εἰς τοὺς ὤμους της, ἡ ὁποία ἔχει τόσα ζητήματα νὰ λύσῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ Ἐνοικιοστασίου κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δημιουργήσῃ ἐναντίον της παράπονα καὶ ἐξεγέρσεις μεγαλυτέρας; Ἄν εἴχατε Ἐπιτροπὴν ὀλιγομελεστέραν, τὰ παράπονα θὰ ἦσαν περισσότερα. Ἄν δὲ προέλθῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἐξέγερσις θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θὰ μεταμεληθῇ πικρῶς. Εἶναι πολὺ δυσχερές, κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, εἶναι ἀπολύτως δυσχερές. Εἰργάσθημεν καὶ ἐκοπιάσαμεν καὶ ἐχύσαμεν πολὺν ἱδρῶτα ἵνα ἐπιφέρωμεν ἕνα συμβιβασμὸν εἰς τὰς ἀλληλοσυγκρουομένας ἀξιώσεις. Μὴ νομίζετε ὅτι ἂν προκαλέσητε πρὸς στιγμὴν μίαν ἀνακούφισιν μιᾶς τάξεως, θὰ ἔχητε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον προσδοκᾶτε; Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ ἐξέλθῃ ἀπόφασις ὅτι ἀνατίθεται ἐκ νέου εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ κατάρτισις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, πρῶτον θὰ παρουσιασθῇ ἓν θέαμα ἐξαιρετικῆς νομοθετικῆς ἀτασθαλίας. Ὅταν εἰς διάστημα τριῶν μηνῶν ἐμφανίζεται ἓν θέμα κανονιζόμενον κατὰ τρεῖς διαφόρους τρόπους ἀπὸ διαφόρους παράγοντας, ποίαν ἐμπιστοσύνην νομίζετε θὰ ἔχῃ ὁ κόσμος εἰς τοιαύτην νομοθεσίαν; Ποίας δαπάνας καὶ ποίαν ἀναστάτωσιν θὰ προκαλέσητε, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ὑπάρχει; Διότι διαρκῶς ἀκούω τὴν ἐρώτησιν: τί θὰ γίνῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον; Ἰσχύει τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἢ δὲν ἰσχύει; Εἶναι πρωτοφανὲς τὸ παράδειγμα Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ νομοθεσία προκαλεῖ τοὺς ἐνδοιασμοὺς τῆς Κοινωνίας, ἡ ὁποία διαπορεῖ καὶ διερωτᾶται· ἰσχύει ἢ δὲν ἰσχύει ὁ νόμος; Θέλετε νὰ ἐπαυξήσητε τὴν ἀστάθειαν αὐτὴν πρὸς τὸ καλὸν καὶ τὴν γαλήνην τοῦ Κράτους; Νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι, ὅτι μεγαλύτερον κακὸν δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ Κοινωνίᾳ ἀπὸ τὴν ἀστάθειαν τῶν νόμων. Ἡ ἀστάθεια τῶν νόμων εἶναι τὸ χειρότερον κακόν. Αὐτὴ εἶναι πρόξενος ὁλοκλήρου τῆς κακοδαιμονίας ἡμῶν. Δὲν πιστεύω νὰ θελήσητε σεῖς, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ Βουλὴ ἡ ὁποία νὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν παράτασιν τῆς ἀσταθείας αὐτῆς, τὴν παράτασιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐγκυμονεῖ κινδύνους σοβαρωτάτους.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ἐρεύνης ἐπιστημονικῆς, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα πολιτικόν. Ὅταν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατήρτισε τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἂν ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ δημοσίευσις αὐτοῦ καὶ τὸ πρᾶγμα συνεζητήθη ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, εἴπομεν δὲ τότε ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον θὰ δημοσιευθῇ, ἀλλ’ ἐπειδὴ μέλη τινὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν συνεφωνοῦμεν μέ τινας διατάξεις τοῦ Διατάγματος, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, ἡ ἐντύπωσίς μας δὲ ἦτο ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μεταβολῆς μερικῶν λεπτομερειῶν. Εἶναι λοιπὸν γεγονὸς ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ γενικὴ πεποίθησις ἦτο ὅτι ἐπρόκειτο προσεχῶς νὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου τροποποιητικὸν τῶν διατάξεων τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§58Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ὑπάρχει περὶ τούτου ἀνάληψις ρητῆς ὑποχρεώσεως ἀναγραφείσης ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον στέργει τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ κατόπιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον τροποποιήσεως, ἐφόσον εὑρίσκετε ὅτι τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὰς ἀξιώσεις τῆς Βουλῆς; Ἐγένετο ἀνακοινωθέν, ἐκάμαμεν πρακτικόν.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο ὡς καθιστῶσα ὑποχρεωτικὴν τὴν ἀναβολὴν σχεδίου νόμου. Εἴπομεν ὅτι εἴς τινας διατάξεις δὲν συμφωνοῦμεν καὶ τότε σεῖς εἴπατε ὅτι ἐπιφυλάττεσθε νὰ ὑποβάλετε σχέδιον νόμου. Δὲν σᾶς ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλετε σχέδιον νόμου. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν αὐτά. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Εὐβοίας εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ βουλευτῶν νὰ ὑποβληθῇ πρότασις πρὸς παροχὴν ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος στερεῖ τὸν βουλευτὴν τοῦ δικαιώματος νὰ προτείνῃ καὶ αὐτὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος.

§60Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὅπου ἤθελε νὰ περιορίσῃ τὸ Σύνταγμα τὴν πηγὴν τῶν προτάσεων, τὸ εἶπε, προκειμένου περὶ συντάξεων κλπ.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄλλως τε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὑπεβλήθη τοιαύτη πρότασις ἐπὶ ἄλλου θέματας, χωρὶς νὰ ἐγερθῇ καμμία διαμαρτυρία.

§62Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ ἠνέχθημεν ὡς μίαν λύσιν ἐξαιρετικήν.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προεβλήθη καὶ ἄλλη παρατυπία, ὅτι ἡ πρότασις δὲν ἐξετυπώθη καὶ δὲν διενεμήθη. Ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν ὑποβάλλεται σήμερον, ὑπεβλήθη προχθὲς καὶ ἤρχισε νὰ συζητεῖται καὶ ἕκαστος βουλευτὴς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ ὑποτροπολογίαν, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη ἐπ’ αὐτῆς ἀπόφασις, διότι ἐλύθη ἡ συνεδρίασις, ἀλλ’ ἡ ὑπ’ αὐτῆς ἀπόφασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐξουσιοδοτήσεων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν θὰ δοθῇ ἢ ὄχι ἡ ἐξουσιοδότησις. Δὲν πρόκειται πάντως περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ περὶ περιωρισμένων μεταβολῶν ἐν σχέσει μὲ ἀπόρους, ἐργάτας, ἐπαγγελματίας κλπ. καὶ ἑπομένως ἐφόσον ἐμφανίζεται οὕτως ἡ πρότασις, δὲν δημιουργεῖ καμμίαν ἀστάθειαν. Ἄλλως τε προκειμένου περὶ Ἐνοικιοστασίου ἐπέρχονται τοιαῦται τροποποιήσεις τῶν ἰσχυόντων νόμων καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰ ἄλλα Κράτη κατὰ δεκάδας ἀριθμοῦνται οἱ νόμοι οἱ ἀφορῶντες τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Θὰ παρακαλέσωμεν λοιπὸν νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ, τὴν ἐξουσιοδότησιν ναὶ ἢ ὄχι.

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προβῶμεν ταχέως εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ ζήτημα ἔχει ἐξαντληθῆ, ἔχει διονυχισθῆ. Ἡ Βουλὴ ἔχει διαφωτισθῆ, ὥστε δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν διὰ νὰ τελειώσωμεν, καθόσον ἔχομεν καὶ ἄλλα θέματα ἐπειγούσης φύσεως.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἀκανθωδῶν ζητημάτων, ἅτινα ἔχει νὰ ἐπιλύσῃ ἡ παροῦσα Βουλή. Ἡ δημοσίευσις τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης προεκάλεσε διαμαρτυρίας τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τὸ Διάταγμα ἀπεστάλη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἱκανοποίησε τὰς ἀπόψεις τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσηγήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις τινάς. Καὶ πράγματι ἐδημοσιεύθη τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως διαφόρων διατάξεων αὐτοῦ, ὁ δὲ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠσχολήθη μὲ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ κατόπιν ἐμεσολάβησεν ὑπουργικὴ κρίσις καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐσταμάτησεν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἵνα ἡ Βουλὴ σχηματίσῃ γνώμην κατὰ πόσον εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ. Πρέπει δηλαδὴ νά γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ἂν ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρεῖ ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνα περὶ ὧν ἐζήτησεν ἐξουσιοδότησιν. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὁμιλήσας εἶπεν ὅτι δὲν ὡμίλει ὡς Ὑπουργός, ἀλλ’ ὡς βουλευτής. Συνεπῶς δὲν ἔχομεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων ἅτινα πρέπει νὰ ρυθμίσῃ, τότε τὴν ἐξουσιοδότησιν θὰ τὴν ρίψῃ εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§68Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὰ μᾶλλον ἐπειγούσης φύσεως ζητήματα καὶ διότι μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσουν εἰς Γενεύην. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὅταν κατηρτίσθη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι ὤφειλε νὰ δημοσιευθῇ τοῦτο καὶ ἐδημοσιεύθη. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ἀντιρρήσεις κατά τινων διατάξεων τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς αὐτὸν νὰ μελετήσῃ ταύτας, νὰ τὰς ἀποκρυσταλλώσῃ καὶ νὰ τὰς ὑποβάλῃ ἐν σχεδίῳ πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἵνα ἂν ἐνεκρίνοντο, ζητηθῇ ἐπ’ αὐτῶν ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Ἔκτοτε ἐμεσολάβησεν ἡ διάσπασις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ μέχρις ὥρας ἐπὶ τῶν ὀλίγων ἡμερῶν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ὁ νέος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης οὔτε ὑπέβαλεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ τὰς σκέψεις του περὶ Ἐνοικιοστασίου διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ ταύτας ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀποφασίσῃ κατὰ πόσον ὤφειλεν ἢ ὄχι νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν πρὸς τυχὸν ἐπιβαλλομένην ρύθμισιν τοῦ ζητήματος. (Θόρυβος).

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν κατώρθωσα, κύριοι βουλευταί, νὰ κρίνω ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις σχετικῶς μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀσχοληθεῖσα μὲ τόσα ζητήματα ἐπουσιώδη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἀντίληψιν εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται ἐν τῇ Κοινωνίᾳ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ὥστε νὰ περιμένῃ νὰ φωτισθῇ παρ’ αὐτοῦ. Εἶναι δυνατόν, εἶναι ἐπιτρεπτέον νὰ μὴ ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου; Δὲν δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἐσχημάτισε γνώμην περὶ ὑπάρξεως ζητήματος Ἐνοικιοστασίου ἢ τερματισμοῦ αὐτοῦ; Ἔχετε συνεπῶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς εἴπητε ρητῶς τὴν γνώμην σας καὶ σεῖς καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, διότι ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἡ Κυβέρνησις πρέπει πάντοτε νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ γνώμην ρητήν. (Χειροκροτήματα).

§70Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἂν τὸ νομοθέτημα αὐτοῦ χρήζει ἢ οὐ τροποποιήσεως δι’ αὐτὸ δὲν ἐζήτησεν ἐξουσιοδότησιν. Ἂν δοθῇ αὕτη, θὰ μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂν πρέπει νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς, θὰ κάμῃ.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι καὶ πάλιν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων δὲν ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐρώτημά μου. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἀρχηγὸν κόμματος νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἐθεωρήθη ἀκόμη σκόπιμον νὰ ἀσχοληθῇ μὲ ζήτημα συνταράσσον τὴν Κοινωνίαν. Ἐγὼ ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον ὤφειλεν, ἂν εἶχε τοιαύτην γνώμην, νὰ τὴν εἴπῃ καθαρὰ περὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ λέγῃ «δὲν ζητοῦμεν ἐξουσιοδότησιν, ἂν μᾶς τὴν δώσητε ὅμως θὰ ἴδωμεν τί θὰ κάμωμεν». Μὲ τοῦτο εἶναι ὡς νὰ μᾶς λέγητε ὅτι ὑπεκφεύγετε νὰ ἔχητε γνώμην, ὅπερ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον.

§72Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Βουλὴ προέτεινε τὴν πρότασιν ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις καὶ συνεπῶς τεκμαίρεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν ταύτην. Ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ μᾶς τὴν δώσῃ, ἡμεῖς θὰ σκεφθῶμεν διὰ νὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτῆς.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Βουλὴ παρουσιάζει κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην θέαμα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται πάντοτε διὰ νὰ καταρρίπτεται τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Διότι ἐνῷ ἐγεννήθη συζήτησις ἐπὶ σοβαρωτάτου ζητήματος, συζητεῖται καὶ ζητεῖται αἰφνιδίως νὰ εἴπῃ ρητῶς ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ, ἡ δὲ ἐμμονὴ αὕτη ἀποδεικνύει ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια δημιουργίας πολιτικοῦ ζητήματος πρὸς ἀπόκτησιν συμπαθειῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἕνεκα τούτου κατακρίνω τὴν συμπεριφορὰν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅστις ἐνῷ συμμετεῖχε μέχρι χθὲς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν ἐζήτησε νὰ προκληθῇ ζήτημα Ἐνοικιοστασίου, σήμερον δὲ ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει ὅτι δὲν ἔχομεν γνώμην διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κακῶς καθήμεθα εἰς τὰ ἑδώλια εἰς τὰ ὁποῖα καθήμεθα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι προκειμένου περὶ Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, οὐδ’ αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἐκφράζῃ γνώμην ἐπ’ ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι ὡς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐδώκαμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συντάξῃ τροποποιήσεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἂν συνεφωνοῦμεν εἰς αὐτάς, θὰ ὑπεβάλλοντο αὗται εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις ἐξουσιοδοτήσεως, δι’ ἃς κατηγορήθημεν, αὗται ἀφεώρων ζητήματα ἐπείγοντα τῆς διοικήσεως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσεων ὅμως ὁ νέος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μόλις προχθὲς ἀναλαβὼν δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀμέσως γνώμας ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ σαφοῦς γνώμης περὶ τὴν ρύθμισιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ περὶ παροχῆς ἀδείας πρὸς ρύθμισιν αὐτῆς κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν καὶ μὲ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Δι’ αὐτό, ὅπως εἶπον, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ τοῦ τύπου, ἡ συζήτησις ἐξελίσσεται εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας διὰ νὰ ἐπέρχεται μόνον βλάβη τῶν συζητήσεων τῶν κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατηγόρησεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς τὸ Κοινοβούλιον, διότι μειοῦται αὐτὸ διὰ τῶν προκαλουμένων συζητήσεων ὡς ἡ παροῦσα. Ἀλλ’ ἡ θεωρία αὕτη εἶναι παράδοξος, ἐφόσον ὑποστηρίζεται ὅτι ζήτημα Ἐνοικιοστασίου, ζήτημα κοινωνικὸν σοβαρώτατον πρέπει νὰ ἔρχεται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἢ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν πρόκειται περὶ κανενὸς τύπου. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἡ Κυβέρνησις συναισθάνεται ἂν τὸ ζήτημα εἶναι ἐπεῖγον καὶ ρυθμιστέον, μολονότι καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας ὤφειλε νὰ ἔχῃ γνώμην ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο μόνον ζητῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην ἡ Κυβέρνησις, ἂν θεωρῇ ἀναγκαίαν τὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ περὶ τούτου ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει εἰς αὐτήν, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ὑπεκφεύγῃ γνώμην εἰς τοιαῦτα σοβαρὰ κοινωνικὰ ζητήματα.

§75Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκέψιν ἰδίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλην γνώμην ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὀφείλει πάντοτε ὑποταγὴν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κοινοβουλίου. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἶχε παραπεμφθῆ ὁλόκληρος ὁ θεσμὸς τοῦ Ἐνοικιοστασίου μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ νομοθετήσῃ καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, σέβεται ἡ Κυβέρνησις. Ἐκφράζων, κύριοι, γνώμην προσωπικήν, διαβλέπω εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς προτάσεως ἐξουσιοδοτήσεως ἔλλειψιν σκοπιμότητος, διότι ἂν ἐδίδετο ἡ ἐξουσιοδότησις, θὰ παρεπέμπετο τὸ ζήτημα εἰς Ἐπιτροπήν, θὰ ἐξεδίδετο τυχὸν Ν. Διάταγμα καὶ θὰ ἐπήρχετο ἀληθὴς κυκεών, ἐφόσον τὸ Διάταγμα τοῦτο θὰ ἐτέλει πάλιν ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς.

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ ὅλων αὐτῶν συνάγεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ἐξουσιοδότησιν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὅπως καὶ ἐγὼ ἐδηλώσαμεν ὅτι ἐκφράζομεν τὴν προσωπικήν μας γνώμην. Ὡς μέλος τῆς τέως Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ εἶχε τόσην σπουδὴν προνοίας διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶχε ληφθῆ πρόνοια καὶ ἐδημοσιεύθη Ἐνοικιοστάσιον. Τὸ συμπέρασμα πάντως εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ἐξουσιοδότησιν.

§79Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ ἐξέφρασα, ὅπως εἶπον, προσωπικὴν γνώμην, τὴν ἀπέκρουσα τὴν ἐξουσιοδότησιν ὡς ἄσκοπον.

§80Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ἡ Βουλὴ μᾶς δώσῃ ἐξουσιοδότησιν, θὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτῆς.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε ἕρμαιον τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν θὰ περιμένετε νὰ σᾶς κινήσῃ.

§82Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκ τῆς Βουλῆς ἀπορρέει καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη μας. Μὴ λησμονεῖτε ἐξ ἄλλου ὅτι καὶ σεῖς διεφωνήσατε μὲ τὸ δημοσιευθὲν Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ στάσις αὕτη δὲν δύναται κατ’ οὐδὲν νὰ βοηθήσῃ ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεως καὶ τοῦ σκοποῦ ὑπὲρ οὗ ἀγωνίζεσθε.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀγωνίζομαι ὑπὲρ καμμιᾶς ὑποθέσεως καὶ κανενὸς σκοποῦ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, τότε θὰ ἀκούσητε τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς οὐσίας. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀγνοεῖτε καὶ νὰ σᾶς καθοδηγῇ ἡ Βουλή. Σεῖς θὰ εἰσηγεῖσθε, διότι σεῖς κυβερνᾶτε καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίζῃ. Σήμερον σεῖς εἶσθε εἰσηγητὴς καὶ ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσηγηθῆτε καὶ νὰ εἴπητε τὴν γνώμην σας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν καιρῷ θὰ φέρῃ τὰς ἀντιρρήσεις της.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λυποῦμαι πολὺ διότι τοιαύτην ἰδέαν ἔχει ἡ Ἀντιπολίτευσις περὶ τῶν ἐργασιῶν της καὶ τῆς ἀποστολῆς της.

§85Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔργον ἰδικόν σας εἶναι νὰ εἰσηγεῖσθε τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας. Ἂν ἀρνεῖσθε τοῦτο, ἀρνεῖσθε τὸ πολίτευμα καὶ τὰς βάσεις του.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀρνούμεθα τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἀλλ’ οὔτε σεῖς δύνασθε νὰ ἀρνεῖσθε ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν λέγει ἡ Κυβέρνησις τὰς γνώμας της, διότι τὸ ζήτημα ἀνεφύη χθὲς καὶ δὲν συνεζητήθη τὸ ζήτημα ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ. Ἐκτὸς τούτου δὲν εἶναι τὸ θέμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀπαραιτήτως ὑποχρέωσιν νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της ἡ Κυβέρνησις, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ περὶ ἀδείας πρὸς ρύθμισιν αὐτοῦ. Ὡς εἶπον, ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι ὅτι διὰ τῆς ἀδείας δὲν περιορίζεται ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ οὐσιαστικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ μόνον προσπάθειαν κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ζητήματος δικαιολογεῖ τὴν ἐμμονὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§88Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον ἡμῶν εἶναι σαφὲς καὶ ἁπλούστατον. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἐκφράζει γνώμην, ὡς ἀντελήφθην, τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς τῆς γνώμης τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ.

§89Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι δὲν ἐκφράζω καμμίαν γνώμην.

§90Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην τὸ πρᾶγμα, ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκει κανένα λόγον νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ μεταρρυθμίσῃ οὕτως ἢ ἄλλως τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι καλῶς, κάλλιστα ἔχει τὸ δημοσιευθὲν Ἐνοικιοστάσιον.

§91Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν λέγει τοῦτο.

§92Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξουσιοδοτήσεις διὰ πολλὰ ζητήματα. Δικαίως καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις. Διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον δὲν ζητεῖ ἐξουσιοδότησιν. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Διατί; Διότι φρονεῖ ὅτι ἔχει καλῶς.

§93Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι.

§94Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί σημαίνει τοῦτο τῷ λογικῶς σκεπτομένῳ ἀνθρώπῳ, ὅτι δὲν εὑρίσκει λόγον νὰ τὸ μεταρρυθμίσῃ καὶ νὰ ἀσχοληθῇ πλέον μὲ αὐτό, διότι φρονεῖ ὅτι αὐτὸ ἔχει καλῶς.

§95Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σημαίνει ὅτι δὲν ἠσχολήθημεν περὶ αὐτοῦ.

§96Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖτε, νὰ μὴ ἀσχοληθῆτε, διότι ἂν ἠθέλατε νὰ ἀσχοληθῆτε, θὰ ἐζητούσατε ἐξουσιοδότησιν. Ἄρα τὸ εὑρίσκετε ὡς ἔχον καλῶς.

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὥστε νομίζετε ὅτι δι’ ὅσα ζητήματα δὲν ἐζητήθη ἐξουσιοδότησις, τὰ θεωροῦμεν ὡς καλῶς ἔχοντα;

§98Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λέγει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτήν, τότε ἔχει καλῶς, ἡμεῖς θὰ τὴν πάρωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλὰ θὰ σκεφθῶμεν ἡμεῖς ἂν καὶ κατὰ πόσον καὶ πῶς πρέπει νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτήν. Αὐτὰ λέγουσιν. Ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ παρὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως μὴ ζητησάσης τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐθαιρέτως ψηφίσῃ ἐξουσιοδότησιν, τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκει καλῶς, ἔχον τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ ὅτι ἑπομένως ἐξουσιοδοτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς μεταρρύθμισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ὑποχρέωσις πλέον τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἂν ψηφίσητε τὴν ἐξουσιοδότησιν, αὐτὸ θὰ σημαίνῃ κατ’ ἀνάγκην. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ ψηφίσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ σκεφθῶμεν καὶ ἂν θέλωμεν θὰ προβῶμεν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν.

§99Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ἐξουσιοδότησις θὰ εἶναι γενική, διὰ τὴν τροποποίησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἢ μερική;

§100Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου πρόκειται. Ἂν ἡ Βουλὴ δώσῃ γενικὴν ἐξουσιοδότησιν περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι «θὰ κρίνωμεν ἡμεῖς ἂν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ θὰ χρησιμοποιήσωμεν οὕτως ἢ ἄλλως, δὲν ἀναλαμβάνομεν ὅμως καμμίαν ὑποχρέωσιν». Ἐγὼ λέγω, ἂν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ ἐξουσιοδότησιν, σημαίνει ὅτι ἡ Βουλὴ κρίνει ὅτι ἔχει κακῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ περιεχόμενον.

§102Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν ἡ Βουλή, ἐπαναλαμβάνω, ψηφίσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλῃ τὸ νέον σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ, τί θὰ ἰσχύῃ ἐν τῷ μεταξύ; Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου κατὰ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν, ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀπεφάνθη ὅτι νομίμως ἐνήργησεν ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὅτι νομίμως ἐδημοσίευσε τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο. Συγχρόνως παρέπεμψε τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἰς Ἐπιτροπὴν ὅπως ἐπεξεργασθῇ τοῦτο ἤ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπεξεργασθῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἠγέρθη ἀμέσως τὸ ζήτημα καὶ εἶπον τότε ὅτι μέχρις ὅτου ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπεξεργασθῇ τὸ Διάταγμα, τί θὰ ἰσχύσῃ ἐν τῷ μεταξύ; Δεδομένου ὅτι σεῖς δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον τῆς Δικαστικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην ἐγώ, δεδομένου ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ χρειασθῇ χρόνον διὰ νὰ κατασκευάσῃ νέον Διάταγμα ἀρκετόν, τί θὰ ἰσχύσῃ ἐν τῷ μεταξύ; Θὰ ἀναστείλωμεν τὴν ἐφαρμογήν. Εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν εὑρισκόμεθα καὶ σήμερον. Ἂν ψηφίσητε κατὰ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει ὅτι καλῶς ἔχει τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ τότε ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἂν ὅμως ψηφίσητε ὑπὲρ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ σκεφθῆτε τί θὰ πράξητε ἕως ὅτου ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς μεταρρυθμίσεις. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρόν. Λοιπὸν θὰ ψηφίσητε ἐν γνώσει. Θέλετε τὸ Ἐνοικιοστάσιον τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἰσχύσῃ ὡς ἔχει; Ἔχει καλῶς. Εἴπατέ το εἰς τὴν Κοινωνίαν. Δὲν τὸ θέλετε; Ψηφίσατε ἐξουσιοδότησιν. Εἶσθε ἠναγκασμένοι ὅμως νὰ ὑποδείξητε καὶ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ τί θὰ ἰσχύῃ ἐν τῷ μεταξὺ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἰσχύῃ τὸ ὑφιστάμενον Ἐνοικιοστάσιον.

§104Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἂν δοθῇ ἐξουσιοδότησις, σημαίνει ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν ἔχει καλῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος λόγος. Δι’ αὐτὸ δίδει τὴν ἐξουσιοδότησιν ἡ Βουλή.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἂν νομίζῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὅτι κακῶς ἔχει τὸ Ἐνοικιοστάσιον;

§106Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξετάζω τί θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐξετάζω τί θὰ κάμῃ ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ θὰ δώσῃ ἐξουσιοδότησιν καὶ θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι, κ. συνάδελφε, διότι διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, χρειάζεται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἀπόφασιν, διότι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τὴν ἀποδεχθῇ. Δύναται νὰ ἀναβάλῃ τὸ ζήτημα ἕως ὅτου συγκληθῇ ἡ Βουλή. Δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ τῶν γνωμοδοτήσεων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν ζητημάτων. Διότι ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῶν Ν. Διαταγμάτων καὶ ψηφισμάτων, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν.

§108Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττὴ αὐτὴ ἡ διδασκαλία, κ. Ὑπουργέ.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλὰ πῶς λέγετε ὅτι εἶναι περιττή, ἀφοῦ ὑποστηρίζετε τὰ ἀντίθετα;

§110Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Μὲ ἐνδιαφέρει τί θὰ σημαίνῃ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Ὑποχρεοῖ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ὄχι;

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐνῷ ἐπὶ τῆς πρώτης περιπτώσεως, κ. βουλευτά, εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἐντὸς δύο μηνῶν ἡ δημοσίευσις τοῦ νόμου, προκειμένου περὶ γνωμοδοτήσεως, δὲν πρέπει νὰ λησμονεῖτε ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις δίδεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, ὅπως μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς λάβῃ ἀπόφασιν. Ἀλλ’ ὅταν δίδεται πρὸς μίαν Ἀρχὴν μία ἐξουσιοδότησις, σημαίνει ὅτι ἀφίνεται καὶ ἐλευθερία εἰς τὸν ἐξουσιοδοτούμενον νὰ κάμῃ τοιαύτην ἢ τοιαύτην χρῆσιν αὐτῆς ἢ νὰ μὴ κάμῃ καὶ καθόλου χρῆσιν. Βλέπετε ὅτι ὀρθῶς ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ βέβαια χρῆσιν, ἀλλὰ θὰ δημοσιεύσῃ τὴν γνωμοδότησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς νόμον, ἂν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην ἐκείνης. Ἂν δὲν εἶναι σύμφωνος, θὰ ἐμφανίσῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§112Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται τί θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ θέλω καὶ ζητῶ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἐκφράσῃ μίαν ὡρισμένην γνώμην περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἔχει καλῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιον; Νὰ ψηφίσητε τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ τελειώνωμεν. Δὲν ἔχει καλῶς; Νομίζετε ὅτι εἶναι μεταρρυθμιστέον; Πρέπει νὰ ἐπιβάλετε διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον κατὰ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ.

§113Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μόνον διὰ νόμου θὰ τὸ εἴπῃ, ὄχι δι’ ἐξουσιοδοτήσεως.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἐκδώσῃ ἡ Βουλὴ ἐξουσιοδότησιν, ἀλλὰ κατὰ ἄγνωστον τρόπον.

§115Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα, ἂν ψηφίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἔχει δικαίωμα νὰ δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν εἰς τὴν ψῆφόν της καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐγὼ ἡ Βουλὴ ἐννοῶ νὰ ἐπιβάλω τὴν θέλησίν μου.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι ἐφόσον εἷς νόμος δὲν μεταρρυθμίζεται δι’ ἄλλου νόμου, δὲν ἐπέρχεται μεταρρύθμισις.

§117Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ἄλλα ἀντ’ ἄλλων.

§118Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Λέγομεν πράγματα στηριζόμενα εἰς τὸ Σύνταγμα. Σεῖς δὲν εἶσθε σύμφωνος πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν.

§119Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι θὰ μεταβάλλητε τὸν νόμον διὰ μιᾶς ἀποφάσεως. Ἐγὼ λέγω, ψηφίζουσα ἡ Βουλὴ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ συγχρόνως ὅτι ἐγὼ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐννοῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ φέρῃ διὰ νόμου μεταρρύθμισιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, αὐτὸ δὲ δὲν σημαίνει ἐκεῖνο ὅπερ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ἂν δὲν θέλῃ δὲν θὰ τὸ λάβῃ. Τότε ποίαν ἔννοιαν θὰ ἔχῃ ἡ ἐξουσιοδότησις ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς τοὺς ὁποίους λέγει ὁ κ. Ὑπουργός;

§120Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε εἶναι κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον ἀναμφισβήτητον καὶ ἀπορῶ πῶς ἀμφισβητεῖται ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, καθόσον ἂν σήμερον συζητῶμεν περὶ Ἐνοικιοστασίου, συζητοῦμεν προτάσεως ὑποβληθείσης ἐκ μέρους πεντήκοντα βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον ζητοῦν τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μόνον διὰ νὰ τὸ συζητήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ τροποποιήσῃ εἰς ὡρισμένα σημεῖα, καθόσον ἡ πρότασις περὶ ἐξουσιοδοτήσεως ἀναφέρει καὶ τὴν διαδικασίαν ἀκόμη, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μέλη τὰ ζητοῦντα ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καθορίζουν.

§121Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διαβάσατε τὴν πρότασιν; Εἶναι τόσον ἀντισυνταγματική, ὥστε λέγει νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία τῇ συμπαρεδρίᾳ τῶν ἐπαγγελματιῶν. Εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀστήρικτος ἡ θεωρία αὕτη, τῆς Βουλῆς διδούσης νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, καθόσον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐδόθη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαρρυθμίσῃ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ νὰ χωρίσῃ τὴν Τράπεζαν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· ἂν αἱ διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν διὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ναυαγήσουν, ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ θὰ χωρίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ κάμῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο;

§122Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν.

§123Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει σχέσιν, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις δίδεται.

§124Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ γενικῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς παραπομπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὁλοκλήρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ σύμφωνος. Ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους πολλῶν συναδέλφων ἀφορᾷ τοὺς ἀπόρους, τοὺς ἀναπήρους τουτέστι τοῦ πολέμου. Ἂν ἐπρόκειτο διὰ τοῦτο μόνον, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο παραπεμφθῇ εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἂν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινον ὅτι τοῦτο ἦτο ὀρθόν. Ἀλλ’ οἱ ὑποβάλλοντες τὴν πρότασιν διατελοῦν ἐν γνώσει τῶν βαρῶν τὰ ὁποῖα πίπτουν ἐπὶ τῶν ἀπόρων τάξεων. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐντοπισθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ δοθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις ἡ ὁποία ἀφορᾷ, ἐπαναλαμβάνω, τὰς ἀπόρους λαϊκὰς τάξεις. Νομίζω ὅτι ἐξέφυγεν ἡ συζήτησις ἀπὸ τὸ θέμα καὶ παρακαλῶ ἵνα περιορισθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν τὴν ἀφορῶσαν τὰς ἀπόρους τάξεις.

§125Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ὡμίλησα γενικῶς περὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ εἶπον ποίαν ἔννοιαν δύναται νὰ ἔχῃ μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν θέλει ἀσκήσει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ποία ὅμως εἶναι ἡ ἐξουσιοδότησις ἥτις δίδεται ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ὑποχρέωσιν διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλλῃ μεταρρυθμίσεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς τὴν Βουλήν; Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει πῶς ἐφαρμόζεται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δίδουσα νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, θὰ δώσῃ ταύτην νομίζουσα ὅτι κακῶς ἔχει τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ συνεπῶς ἔχει ἀνάγκην μεταρρυθμίσεως. Ἀλλὰ τότε θὰ εἴμεθα εἰς ἀντίφασιν, διότι πῶς θὰ ἐφαρμόζεται Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι κακῶς ἔχει; Καὶ διὰ νὰ μεταρρυθμισθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κακῶς ἔχει πῶς θὰ τὸ ἐφαρμόσητε;

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν παρεπέμφθη τὸ ἰδικόν σας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν;

§127Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐζήτησα τὴν ἀναστολήν του.

§128Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὑπῆρχε συντακτικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτησε τὴν ἀναστολὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§129Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, διότι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἦτο νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὡς εἶχεν, ἐνῷ τώρα δίδετε νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σταυρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§131Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, φρονοῦμεν ὅτι ὀρθῶς ἔπραξαν οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ἀναληθὲς ὅτι ἡ ἀγανάκτησις τῶν μαζῶν....

§132Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πάλιν περὶ μαζῶν;

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατέ τον νὰ τελειώσῃ.

§134Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀναληθής, λέγω, ἡ ἀγανάκτησις τῶν μαζῶν διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἐνόμισεν ὁ Λαὸς ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ρυθμίσῃ τὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἔδωκε τὴν ἐξουσιοδότησιν, λέγω, ταύτην ὑπὸ τὸ πνεῦμα ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο θὰ ἦτο ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, διότι ἡ ἀγανάκτησις ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐναντίον τοῦ Ἐνοικιοστασίου τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ἡ ὁποία ἐγέννησε τὰ λαϊκὰ συλλαλητήρια, ὠφείλετο εἰς τὸ ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐκεῖνο δὲν ἐπροστάτευε τοὺς ἐνοικιαστάς. Ἂν δὲ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ Λαοῦ δὲν ἐκδηλοῦται σήμερον, τοῦτο γίνεται διότι ὁ Λαὸς ἔχει τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον αὐτὸ ταχέως θὰ τροποποιηθῇ. Ἂν δὲν τὸ τροποποιήσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν ἀσφαλῶς μεγαλυτέραν ἀγανάκτησιν καὶ ὀργάνωσιν περισσοτέρων συλλαλητηρίων. Θὰ ἤθελον πολὺ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διὰ νὰ μὴ λέγητε κατόπιν πάλιν ὅτι πταίουν οἱ κομμουνισταὶ καὶ ὅτι αὐτοὶ ὠργάνωσαν τὰ συλλαλητήρια. Οὐσιαστικῶς τὰ συγκροτεῖτε σεῖς τὰ συλλαλητήρια μὲ τὰς ἀποφάσεις σας. Ὀφείλω νὰ τονίσω καὶ τὸ ἑξῆς. Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ λόγος δὲ εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἂς μὴ λέγεται τίποτε περὶ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τροποποιήσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν. Τὸ πνεῦμα τῶν προτεινόντων τὴν λύσιν αὐτὴν ὡς καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν παραπομπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου τούτου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἦτο νὰ γίνουν διατάξεις ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν. Τί ὅμως θὰ μᾶς ἐγγυηθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εὐνοϊκῶς ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν; Ἀντιθέτως ἔχομεν ἐνδείξεις ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, διότι ἂν ἦτο διατεθειμένη ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, θὰ ἐλάμβανεν αὕτη τότε τὴν πρόνοιαν νὰ φέρῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης ἄλλη ἔνδειξις ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, ἀποφεύγει δὲ νὰ τὸ εἴπῃ, εἶναι ἡ ἑξῆς. Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀκριβῶς δὲ διὰ τὴν ἀντίθεσιν αὐτὴν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὴν διὰ νὰ δώσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος χάριν πρωτοφανοῦς δημοκοπίας ἐπετέθη ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐμελέτησε τὸ ζήτημα αὐτό, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ κανεὶς ἀπὸ αὐτὸν νὰ ἀπαντήσῃ, διατί ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον δὲν ἐμερίμνα ἐπ’ αὐτοῦ, συμμετέχων δὲ ἕως χθὲς ἐν τῇ Κυβερνήσει διατί δὲν εἰσηγεῖτο τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἅτινα θὰ ἔλυον τὸ ζήτημα;

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§136Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Τελειωτικῶς σᾶς λέγω τὴν γνώμην μου ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δοθέντος ὅμως ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν λόγῳ τῶν διακοπῶν τοῦ Σώματος, δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ τὸ τροποποιήσῃ ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, ὄχι ὅμως γενικῶς ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων ἐνοικιαστῶν, τῶν ἀγροτῶν, τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν προσφύγων ἐνοικιαστῶν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν δίδομεν τὴν ἐξουσιοδότησιν. Διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὸ σημεῖον ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὑποβαλοῦσα τὴν πρότασιν δὲν λέγει ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ κάμῃ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἂν τεθῇ ἡ πρότασις ἀναμφιβόλως ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν αὐτήν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§138Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπειδὴ νομίζω ὅτι μόνον τὸ τυπικὸν ζήτημα συζητεῖται, δηλαδὴ τῆς προτάσεως, ἐγὼ μόνον ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀσχοληθῶ. Χθὲς ὑπεβλήθη μία νέα πρότασις ἐκ μέρους ὡρισμένων βουλευτῶν, περιέχουσα νέαν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος προβῇ εἰς τροποποίησιν καὶ ρυθμίσῃ ἐν γένει τὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἑπομένως νέα πρότασις ἐξουσιοδοτήσεως ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν, πρότασις ἡ ὁποία, ὅπως ἀντελήφθην, δὲν ἔχει συμφώνους ὅλους τοὺς ὑπογράψαντας, διότι ὁ κ. Χαβίνης εἶπεν ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ρύθμισις ἢ μᾶλλον μεταρρύθμισις ὑπὲρ τῶν ἀπόρων τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς εἶναι συμπαθεῖς. Δυστυχῶς δὲν εἶναι οὕτως, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης θὰ ἐπέλθῃ ἢ δὲν θὰ ἐπέλθῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἵνα σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ γνώμην ἐπὶ ποίων θεμάτων πρέπει νὰ δώσῃ ἐξουσιοδότησιν; Λοιπὸν μετὰ τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως, βεβαίως θὰ κληθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν κομμάτων νὰ δώσουν σημείωσιν, διότι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐξαιρετικῶς μεγάλας μάζας, ἐνδιαφέρει μᾶζαν μεγάλην ἰδιοκτητῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ φύγῃ ἐντεῦθεν καὶ νὰ ἀφήσῃ τὸ ζήτημα νὰ ψηφισθῇ χωρὶς νὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν, πολὺ δὲ περισσότερον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἂν δὲν δώσωσι σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν γνώμην περὶ αὐτοῦ. Διότι εἰς αὐτὸ τὸ ἐξαιρετικῆς κοινωνικῆς φύσεως ζήτημα πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἔχωσι σαφῆ γνώμην, διότι ἄλλως ρυμουλκοῦνται. Δὲν πρέπει οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἀκολουθῶσι τὰς λαϊκὰς ροπὰς αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνοι καὶ μόνον κατόπιν εὐρυνθοῦς μελέτης τῶν ζητημάτων καὶ τῶν πραγμάτων, μόνον τότε δὲν θὰ παρασύρωνται ἀπὸ τὸν Λαόν. Περιοριζόμενος εἰς τὰ παρόντα καὶ εἰς αὐτὰ τὰ σημεῖα, ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὁπότε ἐλπίζω καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἐκθέσωσι τὰς γνώμας αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὡς γνώμας ἰδικάς των καὶ ὡς τοιαύτας τῶν κομμάτων των. (Χειροκροτήματα).

§139Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Πρὸ πάσης συζητήσεως πρέπει νὰ καθορισθῇ τὸ ζήτημα ἂν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις, διότι ἂν ἔχῃ κηρυχθῆ περαιωμένη αὕτη, δὲν θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξακολουθῶμεν συζητοῦντες. Ἐγὼ θεωρῶ ὑπεύθυνον τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν ἀσχημίαν ταύτην, ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερον.

§140Γ. ΜΟΔΗΣ (Ἀντιπρόεδρος, Προεδρεύων). Κύριε Κακουλίδη, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν σεῖς νὰ κανονίσητε τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως καὶ νὰ ἐλέγχητε.... (Θόρυβος).

§141Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις. (Θόρυβος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 9 μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.10′ μ. μ.)

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Δὲν ἤμην παρὼν ὅταν ἀπηυθύνθησαν μομφαὶ κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§144Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον ἐθεωρήθη περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως....

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§146Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. .... καὶ ὅτι πρῶτον θέμα σήμερον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἦτο ἡ ψήφισις....

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χαίρω πολύ. Αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἐπέμενε τὸ Προεδρεῖον. Ἀλλὰ σεῖς θέλετε νὰ κατέχητε διαρκῶς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀγορεύητε διαρκῶς.

§148Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐξυψωθῇ ὀλίγον τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς εἰς τὰ βλέμματα τοῦ Λαοῦ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιτταὶ αἱ συστάσεις. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§150Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μετὰ λύπης μου, κύριοι συνάδελφοι, βλέπω ὅτι δι’ ἓν ζήτημα τόσον σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον ἐντὸς ἐλαχίστων στιγμῶν καὶ μόνον ἐφθάσαμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν ἄνευ συζητήσεως. Ἂν νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν καταργοῦντες τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ἔχομεν ἐλευθερίαν συζητήσεως, ἀπατᾶσθε. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἑνὸς ζητήματος ἐξόχως σοβαροῦ, βλέπετε δὲ πόσον εἶναι σοβαρὸν τοῦτο, διότι ἀκόμη μετὰ παρέλευσιν τόσων ἐτῶν δὲν ἠδυνήθη καμμία Κυβέρνησις νὰ τὸ διευθετήσῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ὁριστικόν τι καὶ δεδομένον, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φθάσωμεν εἰς ἀπόφασιν χωρὶς νὰ ἀκούωμεν τὰς γνώμας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐκφέρωσι τοιαύτας. Ἐκάμαμεν ἓν νομοσχέδιον, ἐδημοσίευσεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης αὐτό, ἐζήτησεν ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰ ἀρχίζουν κατόπιν διάφοροι ἑρμηνεῖαι περὶ τῆς ἐννοίας τῆς ψήφου ἡμῶν κατὰ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δὲν ἐδίστασαν τινὲς νὰ εἴπωσιν ὅτι ἡ ψῆφος ἡμῶν αὕτη εἶχε τὴν σημασίαν νὰ καταρτισθῇ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νομοσχέδιον περιέχον ἐλευθεριωτέρας διατάξεις διὰ τοὺς ἐνοικιαστάς. Εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς ἐκ τῶν ψηφισάντων ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ψῆφός μου δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν τοῦ περιορισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν νομοθετήσῃ, ἀλλὰ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν πάσας τὰς αἰτήσεις καὶ πάντα τὰ δίκαια τῶν διαφόρων τάξεων. Ἂν νομίζετε, κύριοι, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρερμηνεύετε τὴν ψῆφον ἑνὸς βουλευτοῦ, ἀπατᾶσθε. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἤμην καὶ ἐγὼ εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες ἐψήφισαν ὡς ἐψήφισαν. Δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι αὐτὸ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ καὶ ὅτι αὐτὸ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν πῶς ἐψήφισαν οἱ βουλευταί. Ἡ Βουλὴ καθώρισε μίαν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ὅπως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κρίνῃ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν πάσας τὰς πλευρὰς καὶ πάσας τὰς ἀπόψεις.

§151ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι δημοκοπία.

§152Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ δημοκοπῶ, κ. συνάδελφε. Ἐσυνήθισα πάντοτε νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν. Οὕτω πως εἰργάσθη ἡ Βουλὴ καὶ βλέπετε τὴν δυσκολίαν τοῦ ἔργου ἡμῶν. Δὲν δύνασθε νὰ ἑρμηνεύετε τὴν ψῆφον ἡμῶν ὅπως θέλετε καὶ νομίζετε. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα κομματικόν, εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικόν, εἶναι ζήτημα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος. Δὲν εἶναι ὅμως ποτὲ ἐπιτετραμμένον εἰς κανένα νὰ παρερμηνεύῃ τὰς γνώμας καὶ τὴν ψῆφον οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ θέμα, ὥστε θὰ ἔπρεπε πάντες αἰρόμενοι ὑπεράνω πάσης ἀντιθέσεως νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δικαίαν λύσιν, ἔχοντες συνάμα καὶ τὴν δύναμιν νὰ εἴπωμεν πρὸς πάντας τὴν ἀλήθειαν, διότι δὲν εἶναι δίκαιον μία οἱαδήποτε κοινωνικὴ τάξις, ἀδιαφόρως πρὸς τὰς ἀρχάς της, νὰ ζητῇ νὰ φυγαδεύσῃ τὰ δίκαια ἐκ τοῦ Τόπου τούτου. Θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ· δηλαδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν διότι οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι κατά τι περισσότεροι τῶν ἰδιοκτητῶν νὰ εἴπουν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας: «Καταργοῦμεν τὴν ἰδιοκτησίαν, στραγγαλίζομεν τὰ δίκαιά σας». Αὐτὸ λέγω, κ. συνάδελφε. Ἂν ἔχητε τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίζητε πάντοτε τὰς ὑπερβασίας τῶν μαζῶν καὶ τῶν τάξεων λέγοντες πρὸς ταύτας τὴν ἀλήθειαν γυμνὴν χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Τόπου, ἀδιαφόρως ἂν πρὸς στιγμὴν θὰ γίνητε ἀντιδημοτικοί. Τὸ εἶχον ἐγὼ πάντοτε καὶ τὸ ἔχω καὶ θὰ τὸ ἔχω ὡς βάσιν τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς. Οὕτω λέγεται ἡ γνώμη τῶν πολιτευομένων, κ. συνάδελφε. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐννοῶ νὰ φέρωμαι ἐν τῇ ζωῇ μου τῇ πολιτικῇ. Δὲν εἶναι δυνατόν, εὐχάριστα φαινόμενα εἰς τοὺς μέν, διότι εἶναι πολλὰ ἢ περισσότερα κατά τι τῶν δέ, νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δέ: «Ὑπάγετε εἰς τὴν καταστροφήν, ἀπαρνοῦμαι τὰ δίκαια ἡμῶν, περιφρονῶ τῶν ἐργασίας ὑμῶν, περιφρονῶ τὰς παραδόσεις ὑμῶν, περιφρονῶ τὰ δίκαια συμφέροντα ὑμῶν». Ὄχι. Θὰ νομοθετήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δικαίου καὶ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν. Οὕτω πως προάγονται τὰ Κράτη καὶ οὕτω πως προάγονται αἱ Κοινωνίαι. Αἱ Κοινωνίαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθοῦν μὲ ἐφευρέσεις καὶ μὲ τὰ ἐπινοήματα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν κεφαλήν μας.

§153Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Σεῖς παραβιάζετε τὸν νόμον τῆς ἰδιοκτησίας.

§154Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητεῖτε σεῖς νὰ φυγαδευθῇ καὶ ἐκριζωθῇ ἡ ἐργασία καὶ ἡ πρόοδος ἐκ τοῦ Τόπου τούτου καὶ νὰ πυρπολήσητε οὕτω τὴν ἰδιοκτησίαν. Θὰ ἀναπετάσσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν σημαίαν τοῦ δικαίου καὶ ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ δικαίου περιφρονοῦντες πᾶσαν δημοκοπίαν ὁποθενδήποτε προερχομένην θὰ ἐπιβάλλωμεν τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας ἡμῶν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας νὰ ἀντεμετώπιζε τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ περισσοτέρου ψυχικοῦ θάρρους. Λυποῦμαι πολὺ διότι εἶμαι ἠναγκασμένος καὶ τοῦτο νὰ εἴπω χωρὶς νὰ θέλω οὐδένα νὰ θίξω. Εἶμαι δικηγόρος. Δικηγορῶ. Καὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν αὐξήσεων. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ σοβαρῶν αὐξήσεων. Σᾶς βεβαιῶ λοιπὸν ὅτι οὐδεμία σοβαρὰ αὔξησις ἐπῆλθε. Μάλιστα, σᾶς λέγω, ἐλάχισται. Ὅταν λέγωμεν ὅτι αὐξάνομεν τὸ μίσθωμα, ἤτοι τὴν μονάδα 12 φορὰς περισσότερον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προπολεμικοῦ ἐνοικίου τοῦ 1914, οὐδεμίαν σοβαρὰν αὔξησιν κάμνομεν, διότι λόγῳ τῶν γενομένων μέχρι σήμερον αὐξήσεων, οἰκία μισθωμένη τὸ 1914 πρὸς δραχ. 50 μηνιαίως, ἔχει φθάσει εἰς δραχμὰς 400 ἤδη. Δυνάμει ὅθεν τοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου δέον νὰ πολλαπλασιάσητε τὸ ἐνοίκιον τῶν 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐπὶ 12 καὶ τὸ προκύπτον ἐκ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ ποσόν, ἤτοι τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 600, θὰ τὸ συγκρίνωμεν πρὸς τὸ ἤδη πληρωνόμενον μίσθωμα, ἤτοι πρὸς τὰς δραχμὰς 400 καὶ τὴν διαφοράν, ἤτοι τὰς δραχμὰς 200, θὰ τὰς διαιρέσωμεν διὰ τοῦ 3 καὶ θὰ ἔχωμεν τὴν κατ’ ἔτος αὔξησιν, ἤτοι ἐν προκειμένῳ θὰ ἔχωμεν αὔξησιν δραχ. 70 μηνιαίως. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη αὔξησις, ἡ ὁποία ἐτάραξε τὰς μάζας τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ οὕτω πως θορυβοῦντες αὐξάνομεν ἡμεῖς ὡς Κοινοβούλιον τὸ μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν μισθωτῶν χάσμα, ἀντὶ διὰ τῆς δικαίας συζητήσεως νὰ τὸ γεφυρώσωμεν. Ἐνῷ τοὐναντίον ἔδει αἱ συζητήσεις τοῦ Κοινοβουλίου νὰ τείνουν καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβιβασθοῦν αἱ μᾶζαι αἱ ὁποῖαι ἀγνοοῦν τὰ ἐπελθόντα ἀποτελέσματα, χωρὶς νὰ ρίπτωμεν ἔλαιον εἰς τὴν πυράν. Τὸ ἔργον δὲ τοῦ Κοινοβουλίου δὲν εἶναι ἔργον πυρκαϊᾶς, ἀλλὰ κατασβέσεως αὐτῆς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ φθάσωμεν καὶ σᾶς λέγω, κύριοι, σεβασθῆτε τὴν ἰδιοκτησίαν, σεβασθῆτε τὰ δικαιώματα, σεβασθῆτε τὴν ἀξίαν αὐτῆς καὶ μὴ θελήσετε δημοκοποῦντες νὰ πολιτευθῆτε.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.30′ μ. μ.)

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ὅπως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως ταύτης διακόψῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας αὐτῆς.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της. Ἀνακοινῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν αἰτήσεις τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς δυνάμει ἐντάλματος τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου διὰ πράξεις των ἐπὶ τοῦ Παγκαλικοῦ καθεστῶτος Κ. Σταμούλη, Α. Θανοπούλου καὶ Γ. Ἀναγνωστοπούλου, ἵνα αὕτη ἀποφανθῇ περὶ διακοπῆς ἢ οὐ τῆς περαιτέρω αὐτῶν φυλακίσεως, τοῦ δικαιώματος τούτου ἀνήκοντος εἰς αὐτὴν δυνάμει τῶν γνωστῶν ψηφισμάτων. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς συζήτησιν). Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§159Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀσφαλῶς εἶναι ζήτημα πρωτίστως κοινωνικῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ κατεπεῖγον. Ἀτυχῶς ἡ δευτέρα αὕτη ἄποψις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῆς συζητήσεως, τὸ κατεπεῖγον, δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῶν ὁμιλησάντων, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα τὴν ἑσπέραν ταύτην, τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῇ μόνη εἰς τὸ ὑψίστης κοινωνικῆς σημασίας τοῦτο ζήτημα, ὅπερ ἔπρεπε νὰ ἀποσπάσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἔχῃ ἑτοίμην καὶ πρόχειρον τὴν λύσιν, χάριν τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὀρθοῦ. Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη τελείως ἀπαράσκευος καὶ διστακτικὴ καὶ ὅταν τῆς ὑπεβλήθη τὸ ἐρώτημα ποίαν ἔχει γνώμην ἡ Κυβέρνησις, οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ ἀπεξεδύθησαν ἀμέσως τὴν ἰδιότητα Ὑπουργοῦ καὶ ὡμίλησεν ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ὡς βουλευτής, εἰς τρόπον ὥστε δικαιολογεῖται ἡ ἀποκομισθεῖσα ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπουσίαζεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§160Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ἰδιότης τοῦ Ὑπουργοῦ καλύπτει τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ.

§161Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμφισβητήτως ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν γνώμην, διότι δὲν προτίθεται ποσῶς νὰ μετατρέψῃ τὸν «περὶ Ἐνοικιοστασίου» νόμον καὶ ὅταν ἀκόμη τῆς χορηγηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοιοῦτον δικαίωμα. Καὶ τὸ περίεργον ὅτι ὅλοι σχεδὸν οἱ Ὑπουργοὶ λησμονοῦντες τὴν ἰδιότητά των ἐξέθηκαν ἐκ περιτροπῆς γνώμας προσαρμοζομένας εἰς τὰς δικαίας τῶν ἐνοικιαστῶν ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας ὅμως γνώμας ἀπηρνοῦντο ὡς Ὑπουργοί. Οὔτε καὶ ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ μάθωμεν τί ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τέλους σκέπτεται, διότι ὁμιλεῖ διὰ νὰ μὴ εἶναι ἀντιδημοτική, πράττει δὲ τὰ ἀκριβῶς ἀντίθετο. Τέλος πάντων μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἐξεμεεύθη, εὐτυχῶς ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ποία ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλὰ καὶ ἂν τῆς δοθῇ, ὡς ἔχουσα ἀντίθετον γνώμην, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀχρηστεύσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ὡς ποσῶς μὴ ἐπιθυμοῦσα τὴν τροποποίησιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ τοιαύτη ἔννοια διημφισβητήθη. Καὶ ἡ Κυβέρνησις περιῆλθεν εἰς μίαν δυσχέρειαν ἀντιληπτήν, καταστᾶσαν εἰς ὅλους μας. Ἐδημιουργήθη μία ἀσάφεια ἐνδεικτικὴ τῆς ἐπικρατούσης ἀσυμφωνίας μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἀφίνουσα ἔδαφος εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους νὰ σχολιάσουν τὴν καταστᾶσαν ἔκδηλον ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§162Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐσχολίασεν.

§163Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ δὲ ἐντύπωσις κακὴ ἔσπευσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς νὰ ρίψῃ τὴν κατηγορίαν τῆς δημοκοπίας, ἀχρηστευμένον εὐτυχῶς ὅπλον, κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Περίεργον μὰ τὴν ἀλήθειαν πρᾶγμα νὰ ἀγνοῇ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ἡ κατηγορία τῆς δημοκοπίας ζημιοῖ καὶ πολὺ τὸν κατηγοροῦντα. Ἀλλ’ ἐπιζητῶν νὰ πλήξῃ τὸν κ. Τσαλδάρην ἔπληττε τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀφίνων αὐτὸν ἄνευ προστασίας εἰς τὸ ζωτικὸν τοῦ Ἐνοικιοστασίου ζήτημα, ἐφόσον ἐπεζήτησε νὰ μειώσῃ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ συνηγοροῦντος. Δὲν θὰ ὑπῆρχε, κύριοι ζήτημα Ἐνοικιοστασίου, ἂν ἡ μέριμνα τοῦ Κράτους ἦτο ἀνάλογος πρὸς τὰς ἑκάστοτε δικαίας καὶ ὀρθὰς διαμαρτυρίας τῶν λαϊκῶν μαζῶν, τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα ἀσπλάχνως πλήττει ὁ σκληρὸς τοῦ κεφαλαίου ὄγκος. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, τίνα ἆρά γε κίνδυνον διατρέχει ἡ ἰδιοκτησία. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι κάθε ἰδιοκτήτης ἂν δὲν εἶναι πλούσιος, δὲν εἶναι ὅμως καὶ πτωχός. Ἐκεῖνοι οἵτινες εὑρέθησαν σήμερον ἔστω καὶ μὲ τὸ μικρότερον κτῆμα, εἶναι ὁπωσδήποτε εὐτυχεῖς μὲ τὴν σημερινὴν ἀφάνταστον τῶν κτημάτων ὑπερτίμησιν.

§164Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος τί ἔγινε;

§165Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί καὶ ποῖα συμφέροντα ἐξασφαλίζει τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται γενικῶς περὶ τῆς ἰδιοκτησίας, ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε ὑπὲρ τῆς δεσμεύσεως τῶν περιουσιῶν, οἱ πλεῖστοι αὐτῶν παρουσιάζονται σήμερον κοπτόμενοι καὶ συνήγοροι τῆς ἰδιοκτησίας. Οἱ κοπτόμενοι τότε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Λαοῦ, σήμερον παρουσιάζονται ἐχθροὶ ἐκείνου καὶ φίλοι καὶ τοῦ ἀπανθρώπου ἀκόμη ἰδιοκτήτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, τὸ ζήτημα τίθεται οὕτω. Δίδεται ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ καὶ τακτοποιήσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν, διότι ἂν ἐζήτει τοιαύτην, θὰ μᾶς ἔλεγε καὶ διατί τὴν ἐζήτει καὶ ἑπομένως ἂν τὴν ἐζήτει, θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Ἀλλ’ ἐκ τῆς συζητήσεως ἀπεδείχθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ τροποποιήσῃ αὐτό. Διὰ τοῦτο, ἂν κρατήσῃ ἡ γνώμη τῶν ὑποστηριζόντων καὶ θελόντων νὰ δώσωσιν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἐξουσιοδοτήσεως περιέχει καὶ τὴν σκέψιν ταύτην, ὅτι τὸ ἰσχῦον Ἐνοικιοστάσιον λειτουργεῖ κακῶς καὶ δίδοντες ἐξουσιοδότησιν ἀξιοῦσι νὰ σταματήσῃ ἡ κακὴ λειτουργία αὐτοῦ καὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς διαρρύθμισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ πρόνοια αὕτη προϋποθέτει τὴν ἀναστολὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οὕτως ἀντιλαμβάνεται τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀναστείλῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, μέχρις οὗ τὸ τροποποιήσῃ.

§166Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἀναστολή, κ. συνάδελφε, ἀφορᾷ εἰς μέρος τοῦ νόμου, ὁπότε μόνον διὰ τοῦ νόμου δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Δι’ ἁπλῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ἀτονίσῃ μία διάταξις. Διὰ νὰ ἀτονίσῃ αὕτη ἡ διάταξις ἕνεκεν ἀναστολῆς, θὰ χρειασθῶμεν ἕνα νόμον.

§167Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ ἐξουσιοδότησις παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐκ τούτου τεκμαίρεται, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν ὑποστηριζόντων τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ἰσχῦον κακῶς ἔχει καὶ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ.

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ καταργηθῇ εἰμὴ δι’ ἑτέρου νόμου. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος τῆς ρητῆς καταργήσεως προϋπαρχούσης τινὸς διατάξεως. Ἀλλὰ τοιαύτην διάταξιν δὲν ἔχομεν. Λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς ἀποφάσεως παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ καταργηθῇ διάταξις καλῶς ἔχουσα; Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κ. συνάδελφε, ἐπὶ πλέον καὶ τοῦτο· ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ θεωρία ἡμῶν νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀναστέλεται ὁ νόμος διὰ λήψεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἀποφάσεως καὶ ἐξουσιοδοτήσεως, ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἰς τὸ διάστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ μεσολαβήσῃ, τί ἤθελεν ἰσχύει ὡς πρὸς τὸ Ἐνοικιοστάσιον;

§169Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον.

§170Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ πρῶτον κατηργήθη καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἰσχὺν χρειάζεται νέος νόμος, ὁπότε πάλιν ὑποπίπτομεν εἰς νέαν δυσχέρειαν ὅτι χρειαζόμεθα ἕνα νόμον εἴτε διὰ ν’ ἀναστείλῃ, εἴτε διὰ νὰ ἰσχύσῃ ἐκ νέου.

§171Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν τρόπον δυνάμει τῆς ἐξουσιοδοτήσεως θὰ νομοθετήσητε διὰ τόσα ἄλλα ζητήματα, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ μεριμνήσητε καὶ διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§172Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι διάφορον τὸ πρᾶγμα.

§173Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν τρόπον θὰ μεριμνήσητε δι’ ἐκεῖνα, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ μεριμνήσητε καὶ διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Θὰ κάμητε Ν. Διάταγμα καὶ θὰ τὸ στείλητε εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν. Ἀπορῶ δὲ πῶς σεῖς ζητεῖτε νὰ σᾶς ὑποδείξω ἐγὼ τρόπον καθ’ ἣν στιγμὴν σεῖς εἶσθε προχειρότεροι νὰ ἐξεύρητε ἕνα τρόπον.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§175Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεστηρίχθη παρά τινων συναδέλφων ἡ γνώμη καθ’ ἣν δέον νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως διαρρυθμίσῃ ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἀλλὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀποτελεῖται ἀπὸ πολλὰς διατάξεις ἁρμονικῶς πρὸς ἀλλήλας διατεταγμένας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησις ὅπως τροποποιήσῃ τινὰς μόνον ἐξ αὐτῶν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον αἱ οὕτω τροποποιηθησόμεναι νὰ προσκρούωσιν εἰς ἄλλας, τὰς ὁποίας δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιήσῃ. Δι’ αὐτὸ ἂν δοθῇ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις πρέπει νὰ δοθῇ ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δηλώσῃ ἂν δέχεται ἢ ὄχι τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτήν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης ὑπεκφυγῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἂν δέχεται ἐξουσιοδότησιν πρὸς τροποποίησιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ δημιουργηθῇ τοιαύτη κατάστασις, ὥστε οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ μὴ δύνανται νὰ προέρχωνται εἰς συμφωνίας ἢ νὰ συνάπτουν σχέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς θὰ εἶναι ἀμφίβολος, μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις εὐδοκήσῃ νὰ δηλώσῃ ὅτι ἀποδέχεται τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τροποποίησιν αὐτοῦ.

§176Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Βουλὴ παρεχώρησε τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συντάξῃ νέον Ἐνοικιοστάσιον ἢ νὰ τροποποιήσῃ εἴς τινα σημεῖα τὸ ὑπάρχον διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Θὰ χρειασθῇ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις νὰ συντάξῃ τροποποιήσεις ἢ ἴδιον νομοσχέδιον, νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ. Διὰ νὰ γίνουν ὅλα αὐτά, πόσον διάστημα θὰ ἀπαιτηθῇ; Ἡ Βουλὴ θὰ διακόψῃ ἐπὶ 45 ἡμέρας. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ θὰ ἔχῃ καταρτίσει τὸ νέον νομοσχέδιον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ θὰ ἐκδώσῃ τὸ Ν. Διάταγμα διὰ νὰ ἰσχύσῃ. Ἀλλὰ καὶ ἂν γίνῃ τὸ Διάταγμα αὐτό, θὰ ἔλθῃ πάλιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἐρωτῶ, θὰ ἰσχύσῃ αὐτὸ ἐν τῷ χρονικῷ τούτῳ διαστήματι, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς; Καὶ ἐρωτῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνησυχοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φέρουν τὴν γαλήνην εἰς τὰς κοινωνικὰς τάξεις, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἰσχύσουν αὐτά, ἀφοῦ θὰ εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ὑποστῇ νέας τροποποιήσεις καὶ μεταβολὰς ἀπὸ τὴν Βουλήν; Πρέπει λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι ὅλα αὐτὰ γίνονται διὰ τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων καὶ συνεπῶς εὑρίσκω ὅτι καὶ ἡ πληροφορία καὶ ἡ συζήτησις εἶναι ματαία. Σήμερον ἰσχύει Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀπόφασιν τῆς τέως Κυβερνήσεως ἐδημοσιεύθη καὶ ἀποτελεῖ νόμον τοῦ Κράτους. Δὲν ὑπάρχει λοιπόν, κύριοι, ζήτημα τὸ ὁποῖον νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλήν.

§177Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω, κ. Ὑπουργέ, εἶναι οὐ μόνον ζήτημα κοινοβουλευτικῆς ἀρχῆς, ἣν δέον νὰ σέβωνται αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ἀλλ’ εἶναι καὶ οὐσιῶδες διὰ τὴν Κοινωνίαν. Εἶναι εὐνόητος ἡ ἀνάγκη τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ γνωρίζωσιν ἂν πρόκειται νὰ τροποποιηθῇ ἢ ὄχι τὸ νῦν ἰσχῦον Ἐνοικιοστάσιον. Καὶ τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς δηλώσεως εἰς ἣν ὀφείλει νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις ἂν ἀποδέχεται ἢ ὄχι. Ἐκ ταύτης θὰ ὁδηγηθοῦν οἱ πολῖται ὅσον ἀφορᾷ τὰς μισθωτικὰς συναλλαγάς των.

§178Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἰς πάντα νόμον ὑπάρχουν ἀτέλειαι. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις ἢ οἱ βουλευταὶ τὰς ἀτελείας αὐτὰς νὰ τὰς τροποποιήσουν. Διατί ἆρά γε ὅταν ἐμφανίζωνται ἀτέλειαι εἰς ἄλλους νόμους, νὰ ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς διορθώσῃ; Τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ διὰ τῆς προτάσεως νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπιτραπῇ τροποποίησις διατάξεών τινων τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἢ ὅλων τῶν διατάξεων, τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ ἐν τῇ πεποιθήσει καὶ ἐν τῇ ἀντιλήψει τῶν πολιτῶν ἡ ἰσχὺς τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τί θὰ γίνῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἂν ἡ Κυβέρνησις δηλώσῃ τώρα ὅτι ἀποδέχεται τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ ὅτι προτίθεται νὰ τροποποιήσῃ τὰς καλῶς ἢ κακῶς ἐχούσας διατάξεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου; Οἱ πολῖται θὰ εὑρίσκωνται εἰς μίαν ἀνησυχίαν ποῖον Ἐνοικιοστάσιον ἰσχύει ἢ μέλλει νὰ ἰσχύσῃ.

§179Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχουν διατάξεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου κακῶς κείμεναι.

§180Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύσατε ὅτι θέλω εἰλικρινῶς νὰ διασαφισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κοινωνίας, διότι τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἶναι κοινωνικὸν ζήτημα καὶ δὲν ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ πείσματος, οὔτε θέλω νὰ ἐκληφθῇ τοῦτο ὡς δημοκοπία. Ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν προτίθεται νὰ τροποποιήσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὀφείλει νὰ εἴπῃ αὐτὸ ἀπεριφράστως, ὡς εἴθισται, καὶ ὡς θὰ ἐπεβάλλετο εἰς κοινοβουλευτικὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ, νὰ εἴπῃ δηλαδὴ ἂν θὰ ἀπεδέχετο ἢ ὄχι τὴν ἐξουσιοδότησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐκκρεμὲς ἀπολύτως καὶ δὴ μετὰ τοσαύτην συζήτησιν, ἥτις καὶ μόνη εἶναι ἱκανὴ νὰ δημιουργήσῃ ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μὴ σιωπήσῃ. Ἡ τοιαύτη σιωπὴ θὰ ἀπετέλει ἐγκληματικὴν ἀδιαφορίαν πρὸς μίαν κοινωνικὴν ἀνάγκην.

§181Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν νέαν Κυβέρνησιν μόλις πέντε ἡμέρας κατέχομεν τὴν Ἀρχὴν καὶ μετέχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπησχόλησαν ζητήματα πολὺ σοβαρότερα καὶ δὲν ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου διὰ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του προτοῦ καταλήξῃ εἰς σκέψεις ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ προτοῦ ἀκούσωμεν τὰ παράπονα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, πῶς θέλετε νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας;

§182Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, ἡ πρότασις νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν δέον νὰ προέρχεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐν προκειμένῳ ὅμως συμβαίνει τὸ περίεργον ὅτι ἡ πρότασις νὰ ἔχῃ ὑποβληθῇ ὑπὸ βουλευτῶν. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλωθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ πόσον θὰ ἐδέχετο τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν καὶ κατὰ πόσον θὰ ἔκαμε χρῆσιν αὐτῆς, ὅπερ βεβαίως δὲν θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἂν ἡ πρότασις ἐξουσιοδοτήσεως προήρχετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§183Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εὑρίσκω καὶ ἐγὼ μίαν ἀτέλειαν εἰς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος, διότι νομίζω ὅτι ἡ πρότασις πρὸς ἐξουσιοδότησιν πρέπει νὰ προέρχεται πάντοτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοῦτο σιωπᾷ, ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν εἴτε προτιθέμενοι νὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτῆς ἢ ὄχι.

§184Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπου τὸ γράμμα νομικῆς ἢ συνταγματικῆς διατάξεως δὲν εἶναι πλῆρες καὶ σαφές, πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς πραγματικῆς ἐννοίας της δέον μεταξὺ τῶν ἄλλων στοιχείων νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ σκοπὸς καὶ τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης διατάξεως ὡς τὸ ἐλατήριον τοῦ θεσπίσαντος αὐτήν. Ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος εἶναι ἡ διευκόλυνσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς περιπτώσεις καθ’ ἃς πιέζεται αὕτη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅπως προβῇ εἰς ἐνέργειάν τινα καὶ δὲν δύναται ἐλλείψει σχετικοῦ νόμου. Ὡς γνωρίζετε, τρεῖς εἶναι αἱ ἐξουσίαι, ἡ νομοθετική, ἡ ἐκτελεστικὴ καὶ ἡ δικαστική. Ἡ νομοθετικὴ καθορίζει διὰ νόμων τὰ ὅρια καὶ τὸν τρόπον τῆς δράσεως τῆς ἐκτελεστικῆς. Ἐν ἐλλείψει ὅμως σχετικοῦ νόμου καὶ ἀδρανούσης τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ὡς ἐκ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ κατὰ πόσον ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη ἐνεργείας τινὸς κατὰ τὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ ζητήσῃ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ συγκεκριμένως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δίδει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ δὲν δύναται νὰ προέλθῃ ἀπὸ αὐτὴν ἡ αἴτησις νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἂν ἔχῃ ἀνάγκην ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τροποποίησιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἂν θὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει ὅμως νὰ καθορίσωμεν ὁριστικῶς τοῦτο;

§186Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἂν πλανῶμαι ἢ ἂν ἔχω ἄδικον, θὰ μὲ ὑποχρεώσητε ἂν μὲ πείσητε περὶ αὐτοῦ. Ὡς εἶναι εὐνόητον, τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀφορᾷ μεγάλα συμφέροντα καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφήσωμεν ἐν ἐκκρεμότητι τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ δι’ αὐτὸ δέον νὰ δηλωθῇ ἀπὸ τοῦδε ἂν θὰ τροποποιηθῇ ἢ ὄχι αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ἓν ζήτημα καὶ τὸ ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις προτείνεται ὑπὸ βουλευτῶν, εἶναι διάφορον ζήτημα. Βεβαίως πρότασις τοιαύτη ὑπὸ βουλευτῶν ὑποβαλλομένη ἀποτελεῖ ἐνέργειαν μὴ συνάδουσαν ποσῶς πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Διότι ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι παρίσταται ἀνάγκη κατεπειγούσης ἐνεργείας, δύναται νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτῆς δι’ ἰδίας νομοθετικῆς ἐνεργείας, ἐφόσον αὕτη δὲν ἔχει διακόψει τὰς ἐνεργείας της. Τὸ κατεπεῖγον ἐνεργείας τινὸς κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν θὰ τὸ κρίνῃ αὐτή, ἀλλ’ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Ἡ Κυβέρνησις, ἐξ ἧς δέον νὰ προέρχεται ἡ πρότασις περὶ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἂν θέλωμεν πράγματι νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν τῇ πραγματικῇ ἐννοίᾳ της ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν αὕτη δηλώσῃ ὅτι θὰ ποιήσηται χρῆσιν αὐτῆς.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσεκλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§188Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀνέμενον ὅτι θὰ ἐτίθετο εἰς συζήτησιν πάλιν τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς τὰς τελευταίας ὥρας τῆς τελευταίας συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι πολὺ διὰ τοῦτο καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τοὺς λόγους. Μολονότι ἐδόθησαν αὐξήσεις ἀρκετὰ ἱκαναὶ καὶ ἀρκετὰ βαρεῖαι, δυνάμεναι νὰ κριθῶσι δικαιολογημέναι λόγῳ τῆς πτώσεως τῆς δραχμῆς, αἱ αὐξήσεις αὗται ἦσαν διὰ μὲν τὰς οἰκίας τὸ ἑξαπλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ ἐνοικίου, διὰ δὲ τὰ καταστήματα τὸ δεκαπλάσιον. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ δικτατορία, ἡ ὁποία ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἔσωζε τὸν Τόπον ἀπὸ τὸ κακὸν καὶ θὰ ὡδήγει τοῦτον εἰς ἄκραν εὐημερίαν ὡς ἄλλος Μ. Ναπολέων, ἐνόμισεν ὅτι ἔδει νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Δὲν θεωρῶ τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῆς ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὡς ἐντελῶς ἀνιδιοτελὲς καὶ ἀπὸ περιωπῆς ἕνεκα πολλῶν διαδόσεων αἱ ὁποῖαι εἶχον τότε κυκλοφορήσει. Ἐγένετο ἓν νέον Ἐνοικιοστάσιον τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1926, ἀνακόψαν τὴν πρόοδον τοῦ Ἐνοικιοστασίου τοῦ 1925, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλλετο πολλὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἐπίεζεν ὑπὲρ τὸ δέον τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐφηρμόσθη, διότι ἑκάστοτε συνεπείᾳ πιέσεων ἐπανειλημμένων δὲν ἐφηρμόσθη διὰ τὰ καταστήματα, ἐν μέρει διὰ τὰς οἰκίας κλπ. Κατόπιν ἐπανῆλθε τὸ στάδιον τῆς ἄλλης δικτατορίας, ἡ ὁποία δὲν ἐπενέβη πολύ, παρὰ προσεπάθησε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ 1925 ἀτελῶς. Ἐπῆλθεν ἡ ὁμαλὴ κατάστασις, ὅτε ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ἀγγελόπουλος αἰσθανόμενος μέγαν ὀργασμὸν πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν πάντων, καλῶς ἔπραξε κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ ἔλαβε κατόπιν πολὺ λοξὸν δρόμον διότι δὲν εἰργάσθη ὁ ἴδιος, παρ’ ὅλον τὸν ὀργασμόν του. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς πρωτοβουλίαν μόνος του καὶ μόνον ἐπικουρίαν νὰ λαμβάνῃ. Δὲν δύναται νὰ ἀπαλλοτριοῦται τῆς ἰδίας του ἀντιλήψεως καὶ ταύτης δὲν στερεῖται ὁ κ. Ἀγγελόπουλος.

§189Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος σᾶς τὸ εἶπεν; Ἐγὼ συνέστησα μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐξ ἐπιστημόνων, χωρὶς ἐγὼ νὰ ἀπαλλοτριωθῶ τοῦ δικαιώματός μου. Ἀλλ’ ἂν λοιπὸν φρονεῖτε τοιοῦτόν τι, πῶς ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλεῖτε περὶ ὀργασμοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ δὲν συνετέλεσε κατ’ οὐδέν; Τότε πρέπει νὰ ὁμιλήσητε περὶ ὀργασμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§190Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Παρεσκευάσατε διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἓν σχέδιον, τοῦ ὁποίου σεῖς εἴχατε τὴν αὐταπάρνησιν νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην καὶ νὰ σπεύσητε ἐν σπουδῇ μεγίστῃ νὰ τὸ δημοσιεύσητε. Τότε ἡ Βουλή, ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία εἶχε συντακτικὰ καθήκοντα, τὸ ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν καὶ ἠθέλησε νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων. Καλῶς καὶ νομίμως ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ἀναγνωρίσαν ὅτι ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεταβάλῃ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Δὲν δύνασθε δὲ σεῖς πονήρως νὰ θέσητε ὅτι μόνον διὰ νόμου δύναται νὰ μεταβληθῇ τὸ Διάταγμα. Αὐτὴ εἶναι πονηρία σοφιστικὴ καὶ δικαιολογητικὴ καὶ νομίζετε ὅτι αὐτὴ εἶναι ἐπιτηδειότης καὶ σοφία. Αὐτὸ εἶναι παρέκκλισις ἀπὸ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ εὐθείας ὁδοῦ τῆς νομοθεσίας.

§191Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς θέλετε νὰ λάβητε θέσιν δικαιολογημένου. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀπηύθυνα καμμίαν κατηγορίαν. Κατηρτίσθη Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἀναλογίαν, σᾶς ἀπαντῶ, τῶν κομμάτων. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προεδρεύσῃ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης....

§192Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Διατί νὰ προεδρεύσῃ;

§193Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. .... ἀπέφυγεν ὅμως νὰ θέσῃ τὸν δάκτυλόν του ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸν παρεκάλεσα νὰ συνεργασθῇ καὶ ἰδιαιτέρως μαζί μας. Ἀπέφυγεν ὅμως νὰ τὸ πράξῃ.

§194Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Λοιπόν, τέλος πάντων ἡ Ἐπιτροπὴ ἐργασθεῖσα, ἀλλὰ καὶ ἔν τινι διαστάσει διατελοῦσα μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργει ὁ ἴδιος, διότι ἐνόμιζεν ὅτι προσεβάλετο ἐκ τοῦ ἐλέγχου τοῦ ὑπὸ ἀνεπισήμου Ἐπιτροπῆς γενομένου Ἐνοικιοστασίου, δι’ ἐλέγχου ἐπισήμου τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ἀντιπροσωπευούσης ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ἤρχισε κατὰ τὰς παραμονὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον της ἡ Ἐπιτροπή, νὰ διαδίδῃ ὅτι δὲν θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔκθετον, εἶναι νόθον.

§195Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δύνασθε νὰ τὰ λέγετε σεῖς. Καμμίαν δήλωσιν δὲν εἶχον κάμει. Τί κάμνουν αἱ ἐφημερίδες καὶ τί ἀνεγράφησαν μὴ δίδετε σημασίαν.

§196Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὰ εἴπατε καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνος ἂν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν σήμερον. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάσθη καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι φανερὰ εἰς τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐτηρήθησαν ἐν πάσῃ πιστῇ ἀποδόσει. Καὶ ἐνῷ εἰργάζετο ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐζήτει τὰ πρακτικά, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς ἐνέπαιζε λέγων εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον: «Δὲν ἔχετε πρακτικά; Δὲν τηρήσατε πρακτικά;» Ὅταν τῷ ἐστείλαμε τὰ πρακτικά, τῷ ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὰ πρακτικὰ τῆς ἰδικῆς του Ἐπιτροπῆς καὶ δὲν μοὶ ἀπήντησε, διότι δὲν εἶχε πρακτικὰ ἡ ἰδική του Ἐπιτροπή. Σεῖς ἀρχίσατε νὰ ὑπονομεύητε τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ ἀτελείας καὶ πεῖσμα ἀνθρώπινον, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖται μόνον διὰ τῆς ἡλικίας σας. (Γέλωτες).

§197Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἐζητήσατε τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§198Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Σᾶς ἐστείλαμε τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀνεπισήμως πέντε ἡμέρας προτοῦ νὰ σᾶς τὸ δώσωμεν ἐπισήμως καὶ εἴχομεν τὴν διάθεσιν νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μεθ’ ὑμῶν καὶ νὰ μᾶς εἴπητε ποῖα εἶναι τὰ σφάλματα τοῦ Ἐνοικιοστασίου αὐτοῦ. Τὸ ὑπεβάλλομεν διότι εἴμεθα αἰχμάλωτοι τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης μὴ μᾶς κηρύξῃ ἐκπτώτους δικονομικῶς καὶ τὸ ὑπεβάλλομεν ἐγκαίρως. Ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ἀπὸ ἐτῶν ὁλόκληρον τὴν Κοινωνίαν, ἐπιτρέπεται νὰ τίθεται εὐθὺς ἀμέσως προτοῦ νὰ ἰδῇ τὸ φῶς, καίτοι νομίμως παραχθὲν καὶ γεννηθέν, νὰ τίθεται ὑπὸ τορπιλλισμὸν ἀπὸ αὐτὸν ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁ ἐπίσημος ἀνάδοχός του; Δὲν τὸ ἐδημοσίευσεν. Ἤρχισαν λοιπὸν αἱ διάφοροι μᾶζαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ εὐχαριστηθοῦν ποτὲ καὶ διάφορα ἄτομα ἀκόμη νὰ περιφρονῶσι τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Καὶ ἠναγκάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ φθάσουν καὶ μέχρι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παραστήσουν τὸ κακὸν τῆς στάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους τὸ ἐδημοσίευσεν. Ἀφοῦ τὸ ἐδημοσίευσεν, ἤρχισε νὰ λέγῃ: «Δὲν ἰσχύει. Ἐδῶ νὰ διορθωθῇ. Ἰσχύει. Θὰ ὑποβάλω νέον. Ἐργάζεται ἡ ὑπηρεσία μου». Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ πάνσοφος ὑπηρεσία του, τὴν ὁποίαν ἔθετεν ὑπεράνω τοῦ ἀξιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἀντιληφθῶμεν. Ἐντεῦθεν ἐκλονίσθη τὸ Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Καὶ τοσοῦτον ἐκλονίσθη, ὥστε οἱ ἐνδιαφερόμενοι, καὶ δικηγόροι καὶ δικαστήρια, ἵσταντο ἀπαθῆ καὶ ἔλεγον: «Αὐτὸ δὲν θὰ ἰσχύσῃ, δὲν τὸ δεχόμεθα, δὲν κάμνομεν τοῦτο, δὲν κάμνομεν τὸ ἄλλο». Εὐτυχῶς ἀπεμακρύνθη τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔχω....

§199Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμοιβαιότης.

§200Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἔχω ἐπίσημα δεδομένα, διότι ἐγράψατε μίαν φορὰν ὅτι εἶμαι ἀγαπητὸς καὶ μὲ ἐκτιμᾶτε. Ἀπεμακρύνθη, λέγω τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ τὰ σπέρματα τὰ ὁποῖα ἔρριψε παρήγαγον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ παράγουν ἀνωμαλίας. Οὕτω λοιπὸν ἤρχισεν ἡ ὑπονόμευσις τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Δὲν λέγω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἀναλάβητε τὴν λύσιν τοσαύτης σοβαρᾶς σημασίας ζητήματος καὶ συγκρουομένων συμφερόντων. Εἶναι δύσκολον νὰ εὐχαριστήσητε ὅλους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κρίνει δίκαιον μία Ἐπιτροπή, ὁ ἄλλος τὸ θεωρεῖ ἄδικον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς στιβαρὰν τὴν χεῖρα, ἀλλέως δὲν θὰ ἀρθῇ μίαν ἡμέραν τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Καὶ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο· ὅτι πολλάκις δὲν ἐτολμᾶτε εἴς τινα ζητήματα νὰ ἐπιληφθῆτε αὐτῶν.

§201Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε.

§202Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἴς τινα ζητήματα δὲν ἐτολμᾶτε, διότι πολιτεύεσθε ἐν Ἀθήναις, καίτοι εἶσθε, νομίζω, τῆς δευτέρας κατανομῆς. Δὲν ἐτολμᾶτε, καίτοι εὑρίσκετε δίκαιον, νὰ αὐξήσητε τὰ ἐνοίκια τῶν ἐπαγγελματιῶν τῶν δῆθεν μικρῶν, οἱ ὁποῖοι κερδίζουν περισσότερα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα καταστήματα καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς μεγαλύτερα ἔξοδα.

§203Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐνοίκιον τῶν ἐπαγγελματιῶν τὸ ὥρισα εἰς συντελεστὴν 14.

§204Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δέκα τρία.

§205Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περιμένετε. Εἰς 14. Ἠγέρθη συζήτησις καὶ μεγάλη ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ καὶ πολλοὶ Ὑπουργοὶ εἶπον ὅτι εἶναι μέγας ὁ συντελεστὴς καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ, ἐπέμενον νὰ καταβιβασθῇ εἰς 11. Συνεκάλεσα τότε Ἐπιτροπὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἐκ τριῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἰδιοκτητῶν, τριῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ τριῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, ἔμειναν δὲ ὅλοι σύμφωνοι ὅπως ὁ συντελεστὴς καταβιβασθῇ εἰς τὸ 13. Ἔμειναν ὅλοι εὐχαριστημένοι. Ἦλθεν ἡ Βουλὴ καὶ εὗρεν ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ἰδικόν μου ἦτο ὑπεράγαν εὐμενὲς ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἠγέρθησαν φωναὶ μεγάλαι ἐξ ὅλων τῶν μερῶν ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον προστατεύει τοὺς ἰδιοκτήτας, ἐνῷ ὁ συντελεστὴς ἦτο μέγας καὶ ὅτι ὤφειλε νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ τύχῃ εὐμενεστέρων ὅρων.

§206Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν τὰ εἶπεν αὐτὰ ἡ Βουλή, ἂν θέλετε νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν.

§207Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ἰδικόν μου ἐψηφίσθη εὐγνωμονούντων τῶν ἰδιοκτητῶν, ὁλόκληρον δὲ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκον τότε, μὲ τὸν ἀρχηγόν του, ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν ἐξαιρέσεων, ἐψήφισεν ἐνθουσιωδῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιόν μου τότε. Δὲν τὸ θελήσατε ὅμως καὶ ἐκάματε ἄλλο πολὺ χειρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο.

§208Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἦλθεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ τὸ κύριον σημεῖον εἶναι αὐτό. Ἐκάματε μίαν βάσιν τοῦ 14. Ὁμολογῶ ὅτι δημιουργεῖ περιπλοκάς, ἀλλὰ μετὰ μακρὰν συζήτησιν τὸ ἐδέχθην. Ἡ Ἐπιτροπὴ τότε ἡ ἐξ ἐπαγγέλματος ὥρισε τὸν συντελεστὴν 16 ὅπως καὶ διὰ τὰ ἄλλα καταστήματα καὶ τὸ ἐμάθατε σεῖς. Πότε ἐλέγατε ἀλήθειαν, ὅταν συνεχάρητε ἡμᾶς ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ ὥρισε τὸν συντελεστὴν εἰς 16 ἢ ὅταν ἐλέγατε εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς ὅτι θὰ τὸ τροποποιήσητε, ὅταν τοὺς ἐλέγατε ὅτι θὰ τὸ καταβιβάσητε διότι σᾶς καταπιέζει;

§209Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν συγχαρητήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι μία σκληρὰ εἰρωνεία δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὰ προσφέρει. Δὲν τὸ ἐννοήσατε. Καὶ τώρα σᾶς συγχαίρω δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. Μὴ νομίζετε ὅτι σᾶς ἐπιδοκιμάζω.

§210Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι ἔτσι, δὲν λέγω ἄλλα, ἵνα μὴ σᾶς στενοχωρῶ. Λοιπὸν ἀπὸ τοῦ 1925 ἐγένοντο ἓξ Ἐνοικιοστάσια. Ἕν τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου τρία τοῦ δικτάτορος, ἓν τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη καὶ ἓν τοῦ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου γίνονται ἕξ. Ἔχομεν ἀκόμη ἓν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἄλλο ἓν ὅπερ συζητεῖται, τὸ ὅλον ὀκτώ.

§211Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ἐφθάσατε εἰς τὸν ἕβδομον καὶ δὲν ἐμείνατε εἰς τὸ ἕκτον;

§212Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Πρὸς Θεοῦ, εἰς ἓν τοσοῦτον μέγα κοινωνικὸν ζήτημα ἐπιτρέπεται εἰς τὴν πολιτικὴν νὰ διατηρῇ τὸν τάραχον καὶ τὴν ἔριδα καὶ τὸ ἀσταθὲς εἰς τοιαύτας σοβαρὰς σχέσεις, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ἐπιτελῶν καθήκοντα Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ συνεχίσωμεν αὐτὴν τὴν πάλην. Ἂς ἀφήσωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ αὐτὸ ἓν ἔτος ἢ μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§213Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἅμα ἐφαρμοσθῇ δὲν ἠμποροῦν νὰ διορθωθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς. Ἅμα ἐξωσθοῦν οἱ ἄνθρωποι, θὰ τοὺς ξαναβάλωμεν μέσα;

§214Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἰς τὴν ἐργασίαν της ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ παράπονα καὶ ὅλα τά τηλεγραφήματα καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι σοβαραὶ ἐπικρίσεις δὲν ἠγέρθησαν.

§215Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει προσωπικὰς διατάξεις τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Ἐπήρατε μίαν ὑπόθεσιν τὴν ὁποίαν εἴχατε καὶ τὴν ἐκάματε ἀντικείμενον τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Εἴπατε ὅτι διὰ νὰ γίνῃ εἴσοδος ἐπὶ καταστήματος εἶναι δυνατὸν νὰ αἴρεται τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§216Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἴπομεν αὐτό. Εἴπομεν ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀνοικοδόμησις ἐντὸς αὐλῆς καὶ πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ εἴσοδος μικρά, ὀφείλει νὰ παραχωρηθῇ χῶρος χωρὶς νὰ αἴρεται τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§217Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι εἰς διάστημα δύο περίπου ἐτῶν ἔχομεν ἑπτὰ Ἐνοικιοστάσια.

§218Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μὲ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 12 κατωρθώσατε ἕνα σπίτι ἀπὸ 9,000 δραχμὰς νὰ πληρώνῃ 150 χιλιάδας.

§219Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἀγνοῶ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§220Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἦλθεν ὁ πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὁλόκληρος ἡ Σύγκλητος καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι διὰ προσωπικῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ὑμεῖς γνωρίζετε, ἦτο ὑποχρεωμένον τὸ Πανεπιστήμιον νὰ κλείσῃ καὶ τὸ ἠξεύρετε αὐτὸ καὶ ὅμως λέγετε ὅτι δὲν ἔχει προσωπικὰς διατάξεις.

§221Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὸ εἴχετε σεῖς αὐτό.

§222Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Σεῖς τὸ ἐκάματε.

§223Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μὰ τὰ ὠθεῖτε τὰ πράγματα. Μοὶ εἴπατε ὅτι δὲν θὰ τὸ δημοσιεύσητε ἂν δὲν θέσωμεν διάταξιν ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει σᾶς προσωπικῶς.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν ἐβάλατε;

§225Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ὄχι.

§226Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εἴπω ἐγὼ τὴν προσωπικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία μὲ ἐνδιέφερε προσωπικῶς. Ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις μία λέσχη ἐπιστημόνων τῆς ὁποίας εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος...

§227ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ ἀδελφός σας πρόεδρος.

§228Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. .... ὅπως χίλιοι ἄλλοι ἐπιστήμονες, χημικοί, μηχανικοί, τὸ ἐκλεκτότερον μέρος τῆς Ἀθηναϊκῆς Κοινωνίας. Ἡ λέσχη ἦτο ἐγκαθιδρυμένη κάτωθι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Εἶχεν ἐνοικιάσει αἰθούσας. Ἐπὶ Παγκάλου συνέρχονται τρεῖς Ὑπουργοὶ καὶ ἀποφασίζουν ἔξωσιν τῆς λέσχης τῶν ἐπιστημόνων καὶ διατάσσεται ἀμέσως μετὰ τριήμερον ἔξωσις. Ἐκδίδουν ἀπόφασιν οἱ Ὑπουργοὶ καὶ τοὺς πετοῦν εἰς τὸν δρόμον τὰ ἔπιπλά των. Ἔρχονται οἱ διοικοῦντες τὴν λέσχην καὶ λέγουν: «Ἐκάματε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε καὶ μᾶς ἐπετάξατε εἰς τὸν δρόμον, ἀλλὰ τέλος πάντων δώσατέ μας τὴν ἄδειαν νὰ ἐγκαθιδρυθῶμεν εἰς τὸ ἰδικόν μας σπίτι τὸ ἰδιόκτητον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν παρὰ τὸν Ἅγιον Γεώργιον». Εἰς τὸ σπίτι αὐτὸ τῆς λέσχης κάθεται ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔγινεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ λέσχη καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐνοικιάσῃ μίαν αἴθουσαν ἀντὶ 10 χιλιάδων δραχμῶν. Ὅταν ἦλθε τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἦλθεν ὅλον τὸ Συμβούλιον τῆς λέσχης τῶν ἐπιστημόνων καὶ ἐξέθεσε τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ ἐτέθη ἡ διάταξις ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἰδιοκατοίκησις εἰς Σωματεῖα ἀνεγνωρισμένα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰδιόκτητον οἴκημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπικὴ διάταξις ἡ ἰδική μου. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς λέσχης χιλίων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὸ δικαιότερον πρᾶγμα καὶ εἶπε τὸ Διάταγμα νὰ ὑπάγῃ ὁ κ. νομικὸς σύμβουλος νὰ εὕρῃ σπίτι καὶ νὰ μὴ πληρώσῃ ἐνοίκιον μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου. Εἶναι ἡ προσωπικὴ διάταξις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τσιτσεκλῆς, εἰλικρινὴς ἄνθρωπος, διελάλει εἰς τὴν Κηφισσιάν. Εἶναι αὐτὰ ἄξια ἑνὸς νομικοῦ ἀνθρώπου καὶ πρώην Ὑπουργοῦ.

§229Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Νὰ προσέχετε ὀλίγον εἰς τὰς φράσεις σας. Ἐγὼ δὲν παρεξετράπην καθόλου. Λοιπὸν ἐπειδὴ ἀρκετὰ σᾶς ἀπησχόλησα, καταλήγω τὸν λόγον. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον νὰ ἀνακινηθῇ ζήτημα Ἐνοικιοστασίου. Ἔχομεν τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι νομοθέτημα τῆς Βουλῆς καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζεται λόγῳ τῆς ὑπονομεύσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέστη, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον, φρόνιμον καὶ πολιτικὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν ζήτημα Ἐνοικιοστασίου. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ σκεφθῇ σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἡσυχάσῃ. Ἐπὶ πλέον ἂν ἤθελεν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν, ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὴν δεχθῇ καὶ δύναται καὶ ἀπὸ τοῦδε νὰ τὸ δηλώσῃ, ἐγὼ δὲ φρονῶ ὅτι τὸ ἐδήλωσεν ἤδη διὰ μέσου τῶν γραμμῶν, ἐφόσον ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ δηλώσῃ καὶ ἀπορῶ διὰ τὴν ἐπιμονήν τινων. Ἀλλ’ ἐν τέλει πάντως ἡ ἐξουσιοδότησις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὁλοκληρωτική. Αὕτη θὰ δημιουργήσῃ μίαν στασιμότητα τοῦ νόμου τῶν μισθώσεων καὶ μίαν ἀναστάτωσιν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐντοπίζωνται τὰ ζητήματα, ἀλλ’ ἐντοπίασις τοιαύτη δύναται νὰ γίνῃ μόνον κατόπιν μελέτης τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιάσωσιν οἱ ὑποβάλοντες τὴν πρότασιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει οὐδεμία περίπτωσις νὰ ἐπαναστατήσωμεν καὶ πάλιν τὸν κόσμον. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν νόμον νὰ ζήσῃ καὶ ὅταν σοβαροὶ λόγοι ἐπιβάλουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ νομοθετήματος τούτου, λόγοι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, τότε πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§231Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ προτεινομένη ἐξουσιοδότησις εἶναι περιττή, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ δημοσίευσις τοῦ Ἐνοικιοστασίου τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο ὑποχρεωτική.

§232Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δημοσιεύσω τὸ Ἐνοικιοστάσιον κατόπιν τῆς σχετικῆς καὶ πονήρως εἰσαχθείσης ἐν τῷ ψηφίσματι τῆς Βουλῆς διατάξεως.

§233Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, οὐδὲν ἐγένετο πονήρως, οὔτε σοφιστικῶς, ἀλλ’ ἡ δημοσίευσις ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τοῦ δημοσίου δικαίου.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§235Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐνήργησε κατὰ τὴν ἀντίληψίν της. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ πείσῃ καὶ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ἔχοντας ἀντίθετον ἀντίληψιν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλουν πρότασιν καὶ νὰ ζητήσουν τροποποίησιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, οὕτως ὥστε νὰ παράσχωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὁ κ. Γ. Σακαλῆς μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπέβαλεν ὑποτροπολογίαν τῆς χθεσινῆς του τροπολογίας, ὑποτροπολογίαν μερικεύουσαν τὸ ζήτημα ἐπὶ ὡρισμένων διατάξεων αὐτοῦ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμόνως παρ’ ὅλας τὰς προκλήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπέφυγε νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται ἂν τῆς χορηγηθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις αὐτή, ἀλλ’ ἐξ ἴσου καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπέφυγε νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, ὁποίαν ἀντίληψιν ἔχει ἐπὶ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον σήμερον οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτικῶν των φρονημάτων.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξέφερεν οὐδεμίαν γνώμην.

§237Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ γίνωνται διακοπαί.

§238Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις ἐξέφερε τὴν γνώμην της κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Ὅταν τινὲς τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἠξίουν τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐξετασθῇ, ἡ Κυβέρνησις ἠξίωσε νὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη πρότασις ὡς εἶχεν ἀποδεχθῆ ἡ Κυβέρνησις νομίμως, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε δημοσιεύει τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ καὶ τόνε ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δέχεται νὰ συζητήσῃ εἰς τὸ θέμα τοῦτο καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τότε δὲν εἶχεν ἀντίρρησιν.

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιδοκιμάσῃ τοῦ κ. Σακαλῆ τὴν πρότασιν, θὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς.

§240Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν.

§241Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Φρονῶ, κ. συνάδελφε, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξέφερε γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἂν ἡ Βουλὴ διὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της καὶ εἴπῃ ὅτι καὶ ἡ γνώμη της εἶναι νὰ δώσῃ ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ αἰσθανθῇ τὴν ἠθικὴν ἐπιβολὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ ἀπόφασις. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἔχει ἐπίδρασιν.

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ κάμωμεν χρῆσιν.

§243Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Τόσον τὸ καλύτερον. Ὥστε δὲν βλέπω διατί μέλη τινὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς αἰσθάνονται τόσην συγκίνησιν καὶ εὐαισθησίαν. Δὲν ἐννοῶ διατί ἐγεννήθη ἀντίδρασις διὰ τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπολαύει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ποίους λόγους ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ θελήσῃ νὰ διαστρεβλώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντιμετώπισιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως; Ἐγὼ ἀντελήφθην ὅτι ἡ λαϊκὴ θέλησις καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τινὰς ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον καὶ ἰδίᾳ τὰς διατάξεις περὶ αὐξήσεως τῶν μισθωμάτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πρὸ παντὸς τοὺς συναδέλφους εἶναι ἡ ἐπιτακτικὴ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἀπὸ τὰς λαϊκὰς μάζας νὰ προσπαθήσωσι νὰ μειώσωσι τὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἡ Ἐπιτροπή. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι τότε ὅταν ἀπεφάσισε ἡ Βουλὴ καί ἐπέκρινε τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, κυρίως ἡ ἐπίκρισις ἦτο διότι ἐθεώρει τὰ μισθώματα ὡς ὑπερβολικά. Δὲν θέλομεν νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μειώσῃ τὰ μισθώματα τῶν οἰκιῶν καὶ δὲν θὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι ὑπῆρχον προηγούμενα Ἐνοικιοστάσια, κατὰ τὰ ὁποῖα τὰ μισθώματα τῶν καταστημάτων τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ηὐξάνοντο κατὰ τὸ ἥμισυ τῶν καταστημάτων τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους. Δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν ἰσοπέδωσιν τῶν καταστημάτων τῶν ἐπαρχιῶν μὲ τὰ μισθώματα τῶν καταστημάτων τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ ἔμπορος τῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ἀγοράσῃ τὸ πρᾶγμά του καὶ θὰ ὑποστῇ ἔξοδα πολλά. Ἔχομεν λόγους οὐσιαστικωτάτους καὶ δεδικαιολογημένους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐρχόμεθα νὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ τὰ ζητήματα τῶν αὐξήσεων τῶν μισθωμάτων οἰκιῶν καὶ καταστημάτων συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τοῦ ἐμπορίου. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν τὰ ζητήματα αὐτά. Ὑπεστηρίχθη ὅτι θὰ ἐπέλθῃ βραδύτης τῆς παραπομπῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου θὰ γίνῃ ὅλη ἡ διαδικασία, οὕτως ὥστε ἂν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ τροποποιήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχῃ μίαν ἑτοίμην ἐργασίαν καὶ δὲν θὰ ἐπέλθῃ βραδύτης. Νομίζω λοιπόν, κύριοι, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν χρειάζεται μεγαλυτέρα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§244Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἴχατε λάβει μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νομίζω. Πῶς τότε δὲν ἀνεπτύξατε αὐτὰ τὰ ζητήματα;

§245Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὄχι, δὲν ἤμουν μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ μίαν μόνον ἡμέραν, εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ συναδέλφου κ. Μαλαμίδα. Ἄν ἐλάμβανον μέρος, βεβαίως θὰ προσέφερον καὶ ἐγὼ τὰς ὑπηρεσίας μου κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου καὶ συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἔχει τὸν λόγον.

§247Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω, κύριοι, τὴν Βουλὴν παρὰ ὀλιγότερον τῶν πέντε λεπτῶν, διὰ νὰ σᾶς ὑποδείξω μίαν διάταξιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου τοῦ ἐπεξεργασθέντος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κριθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεξαρτήτως τῆς τιμῆς καὶ ὑπολήψεως τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελέσαντα αὐτήν. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν προσώπων, πρόκειται περὶ τοῦ ἔργου των. Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Ἐνοικιοστασίου, κανονίζεται τὸ μίσθωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μισθωτικῆς ἀξίας τοῦ ἔτους 1914. Αὐτὴ εἶναι ἢ ὄχι ἡ βάσις; Παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε.

§248Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς προσέξωμεν. Πολὺ μάλιστα.

§249Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 12 λέγει ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Αἱ μισθωτικαὶ ἀξίαι.... κλπ.» Αὐτὸ θὰ τὸ συνδυάσητε μὲ τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ ἄρθρου 35 τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀποφάσεις συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις προηγηθέντων Διαταγμάτων περὶ Ἐνοικιοστασίου εἴτε μειοῦσαι τὸ συμβατικὸν μίσθωμα ὡς ἀθέμιτον, εἴτε αὐξάνουσαι ὡς εὐτελὲς τοῦτο, διατηροῦσι τὸ κῦρος αὐτῶν, ἐφαρμοζόμεναι ἀναλόγως καὶ ἐπὶ τῶν μισθωτικῶν τούτων σχέσεων τῶν περὶ αὐξήσεων μισθωμάτων διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου». Ἀποτελέσματα τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι τὰ ἑξῆς. Οἰκία ἐκμισθωθεῖσα κατὰ τὸ 1914 ἀντὶ δραχμῶν 750 μὲ τὰς αὐξήσεις τῶν διαφόρων Ἐνοικιοστασίων ἔφθασεν εἰς τὰ 1925 εἰς 2,500 δραχμάς. Ὁ ἰδιοκτήτης ζητεῖ αὔξησιν λόγῳ μισθώματος καὶ δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος Ἐνοικιοστασίου τὸ μίσθωμα δι’ ἀποφάσεως αὐξάνεται εἰς 9,000 δραχμάς. Τί τοῦ λέγει ὅμως τὸ σημερινὸν Ἐνοικιοστάσιον; Νὰ πληρώσῃ 16x9, ἤτοι 150,000 δραχμάς.

§250ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά.

§251Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μάλιστα, κύριοι, 150,000 δραχμάς.

§252Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε;

§253Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὅστις γνωρίζει νὰ διαβάσῃ νόμους, ἀμέσως θὰ τὸ ἐννοήσῃ.

§254ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κάποιαν σύγχισιν θὰ κάμνητε.

§255Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἔχω καὶ συγκεκριμένον παράδειγμα ὑπ’ ὄψιν μου. Κάποιος ἰδιοκτήτης προσεκάλεσε διὰ κλήσεως τὸν ἐνοικιαστήν του νὰ δηλώσῃ ἂν δέχεται αὐτὴν τὴν τερατώδη αὔξησιν, τῷ ἔστειλε δὲ συγχρόνως καὶ μεσίτας νὰ δηλώσουν εἰς αὐτὸν ὅτι συμβιβάζεται μὲ 60,000 δραχμάς.

§256Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε;

§257Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἰς τὸν κ. Μεϊμαράκην ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπω μίαν διακοπήν.

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί εἰς αὐτὸν ἐξαιρετικῶς;

§259Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Διότι εἴμεθα ἐπὶ τέλους φίλοι.

§260Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὅταν ἔφθασεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ποσοστῶν τῶν αὐξήσεων, εὑρέθη εἰς μίαν ἐξαιρετικῶς δυσχερῆ περίπτωσιν. Καὶ εἴπομεν τότε ὅτι, ἂν ἐλαμβάνομεν ὡς βάσιν τὸ μίσθωμα τοῦ 1914, θὰ ἔπρεπε νὰ ῥίψωμεν ὅλους τοὺς μισθωτὰς καὶ ἰδιοκτήτας εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ κανονίσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ποία εἶναι ἡ μισθωτικὴ ἀξία τοῦ 1914. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι τότε ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχουν σχετικαὶ ἀποφάσεις....

§261Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ μοὶ εἴπητε ποία περίπτωσις δικαιολογεῖ τὴν ὕπαρξιν ἀποφάσεως.

§262Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὰ προηγούμενα Ἐνοικιοστάσια ὑπῆρχον διάφοροι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων κανονίζεται τὸ μίσθωμα δι’ ἀποφάσεων.

§263Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀναφέρατε μίαν.

§264Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τοῦ θεμιτοῦ καὶ ἀθεμίτου τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Τσιτσεκλῆ.

§265Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι τότε ἀπόφασις ὁρίζουσα τὸ μίσθωμα ἢ γραπτῶς ἢ ἀγράφως. Εἶναι ἄλλο τι.

§266Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§267Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Σᾶς ἔλεγα λοιπὸν ὅτι διὰ μίσθωσιν συναφθεῖσαν τὴν τάδε ἐποχὴν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μισθωτικῆς ἀξίας τοῦ 1914, διὰ προηγουμένων Ἐνοικιοστασίων εἶχον δοθῆ ποσοστὰ αὐξήσεων....

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μά, κ. Μεϊμαράκη, διατί ἐπιμένετε. Εἶπεν ὁ ῥήτωρ ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§269Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω.

§270Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψίν μου.

§271Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἀφήσατέ με καὶ θὰ σᾶς δείξω ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία θὰ ὥριζε μίσθωμα 9,000 δραχμῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῇ σύμφωνα μὲ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, διότι αἱ 750 δραχμαὶ ποὺ εἴπατε δωδεκαπλασιαζόμεναι κάμνουν τὸ ποσὸν τῶν 9,000 καὶ ὄχι τῶν 150,000 δραχμῶν ποὺ εἴπατε σεῖς, κ. συνάδελφε.

§272Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Μίαν καὶ μόνην ἐρώτησιν, κ. συνάδελφε.

§273Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν θὰ μὲ πείσητε, κ. Οἰκονομίδη. Ἔχω τὸ γράμμα τοῦ νόμου.

§274Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διάταξις ὁρίζουσα τὸ δεκατετραπλάσιον δι’ ἀποφάσεως; Διὰ τῆς διατάξεως ἐννοοῦμεν τὸ μίσθωμα τοῦ 1914.

§275Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Διατί δὲν τὸ λέγετε αὐτὸ εἰς τὸν νόμον;

§276Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις, κ. συνάδελφε, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως 35 ἡ Ἐπιτροπή....

§277Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μά, κ. συνάδελφε, τὸ ἄρθρον 35 ἐδάφιον 5 λέγει (ἀναγινώσκει): «Συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις προηγουμένου Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου», εἴτε μειούσας τὸ μίσθωμα εἴτε αὐξάνουσαι τοῦτο, αἱ διατάξεις αὗται διατηροῦσι τὸ κῦρος αὐτῶν». Τί λέγετε τώρα; Δὲν δυνάμεθα ἔπειτα ἀπὸ τριακονταπενταετῆ κατατριβὴν εἰς τὰ δικαστήρια νὰ ἑρμηνεύσωμεν γραμματικῶς ἕνα νόμον;

§278Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δεχόμεθα τὴν πεῖράν σας καὶ ἐκτιμῶμεν ἀπολύτως τὰς γνώσεις σας, ἀλλ’ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει κάμνετε σύγχισιν.

§279Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡμεῖς ἀποκρούομεν διαρρήδην τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἀλλὰ παρακαλοῦμεν ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ καταρτίσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν ἀπορρίψῃ, διότι στιγματίζει τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν.

§280ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορία, ψηφοφορία.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἑξῆς προτάσεως. Ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ἀναθεωρήσῃ τὴν ρύθμισιν τῶν μισθώσεων ἐπὶ τῶν ἀστικῶν κτημάτων καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἀντικείμενα μόνον τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἐργάτας, τοὺς ἀναπήρους πολέμου καὶ τοὺς ἀπόρους ἐν γένει, τοὺς δημοσίους καὶ ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ ἢ ἐν συντάξει καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται ὅπως προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Ν. Μανούσης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λ. Κουτσοπετάλου καὶ Ν. Μανούση, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 83. Εἶπον «Ναὶ» 64, εἶπον «Ὄχι» 12 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 7. Ἑπομένως μὴ συγκεντρωθέντος τοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ ψήφων, δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 62 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος ἀδικημάτων». Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§285Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τῆς 2ας Μαΐου ἐ. ἔ. ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε σχέδιον νόμου «περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν», εἰς τὸ ὁποῖον περιέχονται προσωριναὶ διατάξεις ἀφορῶσαι τὴν δίωξιν τοῦ ἐν προφυλακίσει διατελοῦντος δικτάτορος καὶ ἑνὸς τῶν Ὑπουργῶν του. Τὸ σχέδιον τοῦτο νόμου τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐξητάσθη κατ’ αὐτὰς εἰς μακρὰς καὶ πολυώρους συνεδριάσεις. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία καὶ Ὑποεπιτροπὴν πρὸς τοῦτο συνέστησεν ἀποτελουμένην ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ν. Καμπάνην, Π. Τσιτσεκλῆν καὶ Π. Μερλόπουλον, μετὰ μακρὰν ἐπεξεργασίαν καὶ μελέτην ὑπέβαλε σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, δὲν ὑπολείπεται δὲ εἰμὴ ἡ συζήτησις αὐτοῦ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§286ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον νομοσχέδιον;

§287Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἀναχωρήσας ἕνεκεν ἐκτάκτου οἰκογενειακοῦ γεγονότος, ἀνέθηκεν εἰς ἐμὲ νὰ ἀναπληρώσω τοῦτον προσωρινῶς. Μολονότι πολὺ βραδέως μοὶ ἀνετέθη ἡ ἐντολὴ αὕτη, οὐχ ἧττον ἔλαβον τὸν καιρὸν σήμερον νὰ μελετήσω τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Εἶδον δὲ ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον συνέταξε ὁ τακτικὸς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περιελήφθησαν ὅλαι αἱ τροπολογίαι τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐμελέτησε καὶ ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ὥριμον καὶ δὲν θὰ χρειασθῇ μακρὰ συζήτησις διὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία συνταράσσει ὁμολογουμένως τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὅτι ἐνῷ ὁ δικτάτωρ εὑρίσκεται εἰσέτι εἰς τὰς φυλακὰς χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ αὐτὸν διὰ τὰς παρανόμους πράξεις του τὸν δικτάτορα καὶ τύραννον, τὸν ὁποῖον κατεδίκασεν ἤδη ἡ Κοινὴ Γνώμη, δὲν πιστεύω νὰ μὴ ἔχῃ τὸ θάρρος ἡ Βουλὴ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς δίκην καὶ νὰ δικάσῃ. Εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περιελήφθησαν, κύριοι, ὅλαι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουν καὶ τὴν ἀνάκρισιν καὶ τὴν ἀπολογίαν τοῦ κατηγορουμένου τούτου. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διστάσῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις, νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ τὸ δεχθῇ ἄνευ οὐδεμιᾶς μακρᾶς συζητήσεως, διότι τὸ νομοθέτημα τοῦτο δὲν ἔχει ἀνάγκην περαιτέρω μακρᾶς συζητήσεως. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἑσπέραν ταύτην. (Χειροκροτήματα).

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§289Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὑπῆρξα εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ· φρονῶ δὲ ὅτι πρέπει νὰ διεξαχθῇ σήμερον συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ἵνα πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅτι ἡ μόνη συνταγματικὴ λύσις τοῦ ζητήματος ἦτο νὰ δικασθῇ ὁ δικτάτωρ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§291Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διάκειμαι, κύριοι συνάδελφοι, δυσμενέστατα κατὰ τοῦ ἀπαισίου δικτάτορος τόσον, κυρίως διὰ γενικωτέρους λόγους, διότι κατέστρεψε διὰ τῶν καταχρήσεων τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχω προσωπικοὺς λόγους, καθόσον συνελήφθην καὶ ἐφυλακίσθην ἀδικαιολογήτως ὅλως, ἐφυλακίσθην διὰ τοὺς σκληροὺς καὶ τραχεῖς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους διεξήγαγε τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος, διὰ νὰ περισώσωμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ περισωθῇ. Ἀλλ’ ἕτερον ἑκάτερον. Ἡ μὴ ἐκδίκασις μέχρι σήμερον τῶν ἐγκλημάτων τοῦ Παγκάλου ἀποτελεῖ διὰ τὴν Κυβέρνησιν μεγάλην παράλειψιν, διὰ νὰ μὴ εἴπω στῖγμα, διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ προκαλέσῃ νόμον καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκδίκασιν.

§292Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε συνάδελφε, δὲν πρόκειται περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ συζητήσεως κατ’ ἄρθρον.

§293Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ. Λόγοι λοιπὸν ἀξιοπρεπείας καὶ λόγοι σκοπιμότητος ἐπιβάλλουν τὴν ταχεῖαν λῆψιν ἀποφάσεως. Ἀλλ’ ἔχομεν μίαν ἀπόφασιν ἥτις ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα νὰ παραβῇ τὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Διότι ἐν τῷ ἄρθρῳ 43 ἀναγράφεται ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα, ἀλλ’ ἔχει ἡ Βουλὴ καὶ ὅτι κατὰ πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποφαίνεται ἡ Βουλή. Ἡ τροπολογία ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ δοθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν. Τὴν τροπολογίαν ταύτην τὴν ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος εὗρε τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον αὐτῆς.

§294Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν προκειμένου περὶ τοῦ ἐν προφυλακίσει διατελοῦντος πρώην Ὑπουργοῦ καὶ συμπολίτου σας, ἑνὸς γενικοῦ γραμματέως καὶ δύο ἄλλων. Ἀλλ’ ἡ τροπολογία αὐτὴ ὡς εἶναι διατυπωμένη καθίσταται ἀπαράδεκτος, διότι λέγει «πλὴν τοῦ Παγκάλου». Δὲν εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη τροπολογία νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§295Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ διατυπωθῇ ἄλλως. Ἡ οὐσία εἶναι ἡ αὐτή.

§296Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνῃ τοιοῦτος νόμος καὶ προτείνω τὴν ἀπόρριψιν.

§297Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν καμμίαν τροπολογίαν, διότι τότε θὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§298Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ ἔλθωμεν καὶ αὔριον.

§299Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἤδη ἀπόφασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἂν λοιπὸν δεχθῶμεν τροπολογίαν, εἶναι ὡσὰν νὰ ματαιώνωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§300Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη. Ἐφόσον ὅμως συνεδριάζομεν, ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ.

§301Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ὀρθὸν ἡ Βουλὴ νὰ παρατείνῃ τὰς συνεδριάσεις μίαν ἢ δύο ἡμέρας.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισεν ἤδη ἡ Βουλή.

§303Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω τοὺς λόγους καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Προτείνω λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ ὡς δικαία. Πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἂν δὲν παρατείνωμεν τὰς συνεδριάσεις; Ποῖος θὰ ἐκλέξῃ τὰς Ἐπιτροπάς;

§304Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θὰ ἐκλέξῃ τὴν Ἐπιτροπήν.

§305Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§307Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω μὲ ἠρεμίαν νὰ συζητήσωμεν, διότι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου εἶναι συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Διὰ τοῦ 1ου ἄρθρου γεννᾶται ζήτημα σοβαρώτατον. Ὁρίζομεν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ δικασθοῦν ἀπὸ ἡμᾶς οἱ δράσαντες κατὰ τὸ καταλυθὲν στασιαστικὸν καθεστὼς καὶ γεννῶνται τὰ ἑξῆς ζητήματα. Ἂν οἱ καταλυθέντες ἦσαν Ὑπουργοὶ καὶ ἂν ἦσαν Ὑπουργοί, πότε ἔπαυσαν ὄντες τοιοῦτοι; Ἠρώτησαν συνάδελφοί τινες διατί δὲν δικάζονται ἀπὸ τὰ εἰδικὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, τί θὰ γίνῃ διὰ τὰς πράξεις τὰς ἐγκληματικὰς τὰς λαβούσας χώραν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος; Τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐγεννήθησαν καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, κυρίως εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅλοι δὲ οἱ Γάλλοι συγγραφεῖς ἀποφαίνονται ὅτι οἱ δικονομικοὶ νόμοι ἔχουν κατ’ ἀνάγκην ἀναδρομικὴν δύναμιν. Τὸ ἄρθρον 99 λέγει ὅτι οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων τοῦ κατὰ νόμον ὡρισμένου εἰς αὐτὸν δικαστοῦ. Εἰς τὰ 1793 εἰς τὴν Γαλλίαν, κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν ἡ ὁποία κατέρριψε τὸν Λουδοβῖκον, ἡ διοικητικὴ ἐξουσία ἤσκησε καθήκοντα δικαστικά, ἀλλ’ ἦλθεν ἡ Συνέλευσις καὶ ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸν ὑπήγαγεν εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον. Ὑπεστηρίχθη ἡ ἀντισυνταγματικότης, ἀλλὰ δὲν ἔγινε τίποτε. Εἶπον ὅτι, καίτοι παρεπέμφθη εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον, ἐφόσον δὲν εἶχεν ἐκδικασθῆ ἡ ὑπόθεσις, θὰ δικασθῇ ὑπὸ τοῦ νέου δικαστηρίου. Τοῦτο ἀπεδέχθη καὶ τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον, ἀναγνωρίσαν αὐτὸ ἁρμόδιον. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐδῶ τὸν νόμον «περὶ λῃστῶν», ὁ ὁποῖος ἀφήρεσε καθ’ ὃν τρόπον ἐφηρμόσθη τὸ πρῶτον ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀγωγῶν, ἐκκρεμῶν οὐσῶν, καὶ τὰς ἐπῆρεν αὐτός. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχομεν τὴν γνώμην πολιτικῶν ἀνδρῶν, τὴν γνώμην τοῦ ἀειμνήστου Γούναρη κατὰ τὴν Γʹ Ἐθνοσυνέλευσιν. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη καὶ ἔθηκε διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπηγορεύετο ἡ ἀναδρομικότης τῶν δικονομικῶν νόμων. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῇ Συνελεύσει τῇ προτάσει τοῦ ἀειμνήστου Γούναρη, ὑποστηρίξαντος τὸ ἐναντίον καὶ εἰπόντος ὅτι εἶναι κανὼν τοῦ δικαίου ἡ ἀναδρομικότης τῶν νόμων, ἡ Συνέλευσις ἐκείνη διέγραψε τὴν διάταξιν δεχθεῖσα ὅτι οἱ δικονομικοὶ νόμοι ἔχουσι πάντοτε δύναμιν ἀναδρομικήν.

§308Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχομεν τὰ ἑπταμελῆ Ἐφετεῖα. Ἔχομεν τὸν νόμον «περὶ αὐταπάτης καὶ πειρατείας».

§309Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βεβαίως ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα, ὥστε οὐδεμία σοβαρὰ ἀμφιβολία δύναται νὰ γεννηθῇ περὶ τῆς ἀναδρομικότητος τοῦ νόμου. Τονίζω ὅτι πᾶς ἄκρῳ δακτύλῳ τῶν νομικῶν ἁψάμενος, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην.

§310Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ναί, ἀλλὰ μόνον τὸν Πάγκαλον θέλετε νὰ δικάσητε. Τὸν Πλαστήραν καὶ τὸν Γονατᾶν τοὺς ἐξαιρεῖτε.

§311Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγώ, γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἀνήκω εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὴν ἰδεολογίαν αὐτοῦ ἀκολουθῶ, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος τοῦ ἤδη ἰσχύοντος, φρονῶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ πρέπει νὰ δικασθῇ ὁ ἐγκληματίσας, ὁ δικαστὴς τῆς πολιτικῆς ἡμῶν. Σήμερον μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας ἔρχομαι νὰ κρίνω τοὺς καταρρακώσαντας τὸ πολίτευμα καὶ τοὺς στερήσαντας τὸν Λαὸν τῶν ἐλευθεριῶν του καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον ὡς δόγμα πολιτικὸν τὸ «Θεόδωρος κερνᾷ καὶ Θεόδωρος πίνει».

§312Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τὴν ὁποίαν κάμνετε ἐπὶ τοῦ θέματος ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ ὅτι ἔχετε μελετήσει τὸ θέμα καὶ μετὰ κύρους μελετωμένου εἰσηγητοῦ ὑποβάλλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀντιλήψεις σας. Ἤκουσα ἐπανειλημμένως νὰ λέγετε ὅτι ἀνήκετε εἰς τὴν ἰδεολογίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὅτι ὑποστηρίζετε τὰς ἀπόψεις σας χωρὶς νὰ ἀπομακρύνεσθε τῆς ἰδεολογίας σας. Σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο πράττοντες βεβαίως δὲν ἀπομακρύνεσθε τῆς ἰδεολογίας τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὑπῆρξε πάντοτε ἐναντίον πάσης βίας καὶ αὐθαιρεσίας στρεφομένης κατὰ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους. Ἑπομένως, κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ κάμνετε τὴν διαστολὴν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ παρεξηγήσεις. Ἄν τινες τῶν φίλων μας ἔχωσιν ἀντιλήψεις ἀλλοίας ἐπὶ λεπτομερειῶν ὡρισμένων διατάξεων, δὲν σημαίνει ὅτι εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ κάμετε οἱανδήποτε περαιτέρω διασάφησιν.

§313Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βλέπω ὅτι δὲν ἀπεδώσατε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν εἰς τὰς ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ αἱ ὁποῖαι μὲ ἠνάγκασαν νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην ὄχι διότι εἶχον ἀνάγκην νὰ προβῶ εἰς αὐτήν.

§314Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν τὸ λέγω δι’ ὑμᾶς, ἀλλὰ διὰ νὰ διασαφηνίσω τὴν θέσιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐν τῷ ζητήματι αὐτῷ.

§315Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία ὅτι οἱ δικονομικοὶ νόμοι, δικονομικὸς δὲ νόμος εἶναι καὶ ὁ ὁρίζων τὸν καταρτισμὸν τοῦ δικαστηρίου καὶ τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας, ἔχουσιν ἀναδρομικὴν δύναμιν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν θὰ δικασθῇ ὁ τέως δικτάτωρ μετὰ τῶν συναιτίων καὶ συνυπευθύνων. Πᾶσα ἄλλη λύσις θὰ εἶναι ἔκτροπος ἀπὸ τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος καὶ θὰ εἶναι αὐθαίρετος, ὅπως αὐθαίρετοι ἦσαν καὶ αἱ πράξεις τοῦ δικτάτορος. Εἴτε Ὑπουργὸς ἦτο ὁ Πάγκαλος, εἴτε ψευδοϋπουργός, πάλιν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας καὶ σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ δικασθῇ, διότι ἂν μὲν ἦτο Ὑπουργὸς θὰ δικασθῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 90 τοῦ Συντάγματος, ἂν δὲ δὲν ἦτο Ὑπουργός, ἐπειδὴ συνώμοσε κατὰ τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους καὶ ἔκαμε προδοσίαν κατὰ τῆς Πατρίδος καὶ κατέλυσε τὰς Ἀρχάς, πάλιν ὡς πρόσωπον τοιοῦτον θὰ δικασθῇ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν καὶ τὴν Βουλήν. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα· εἶναι νόμιμον καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ κατηγοροῦσα Ἀρχὴ γίνεται καὶ δικαστήριον, διότι ὁ νόμος αὐτὸς διαιρεῖται εἰς δύο στάδια, εἰς τὴν προδικασίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν διαδικασίαν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, ἀλλὰ θὰ μᾶς εἴπουν εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ τώρα νὰ εἶναι καὶ κατήγορος καὶ δικαστής; Λέγω, μάλιστα. Δὲν θέλω νὰ στηριχθῶ εἰς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ Βουλὴ ἀσκοῦσα συνταγματικὴν ἐξουσίαν ἔκαμε τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι, ἐφόσον δὲν λειτουργεῖ ἡ Γερουσία, ὅσα καθήκοντα ἀνατίθενται εἰς αὐτὴν ἀσκοῦνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως ὑπάρχει θετὸν δίκαιον. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ ποινικοῦ δικαίου ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ κατήγορος νὰ εἶναι καὶ δικαστής, θὰ εἴπω ὅτι ἐδῶ δὲν θὰ εἶναι κατήγορος ὅλη ἡ Βουλή, κατήγοροι θὰ εἶναι οἱ ἐκλεγησόμενοι ἐκ τῆς Βουλῆς. Ἡ πρᾶξις ἡ παραπεμπτικὴ τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν τὸ παραπέμπον εἰς δίκην. Καὶ ἐκεῖ οἱ ἴδιοι οἱ δικασταὶ οἵτινες παραπέμπουν δὲν δικάζουν; Εἰς τὴν Γερμανίαν ἡ Βουλὴ κατηγορεῖ ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν ἐπίσης. Εἰς τὴν Πρωσσίαν δικάζει ἡ Βουλή. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχομεν πλεῖστα ὅσα παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ καὶ ἐδίκασε καὶ κατεδίκασε καὶ ἐθεσμοθέτησεν. Βεβαίως αἱ δίκαι δὲν ἔχουν χαρακτῆρα παραβάσεων τοῦ ποινικοῦ δικαίου, ἀλλὰ χαρακτῆρα πολιτικόν, ἤτοι αἱ παραβάσεις δὲν προσβάλλουν τὸ κοινὸν περὶ δικαίου αἴσθημα, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, διότι ὁ φονεὺς πράττων ἓν ἀδίκημα ἐναντίον ἑνός, ἀδικεῖ ἓν πρόσωπον. Ὁ δολιευόμενος ὅμως καὶ κατασυντρίβων δεσμοὺς καὶ περιορίζων τὰς ἐλευθερίας τοῦ Κράτους προσβάλλει αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν, προσβάλλει αὐτὸν τὸν ἀνθρωπισμόν, αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ Κράτος καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἀδικήματα αὐτὰ δὲν δικάζονται ὑπὸ τῆς μικρολόγου ἐφαρμογῆς τῶν ποινικῶν κανόνων, ἀλλ’ ἐξετάζονται εὐρύτερον προκειμένου περὶ τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους κατὰ τῶν ταραχοποιῶν. Ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ ὡς πρῶτον συνοδὸν αὐτῆς ἔχει τοῦτο· νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τοῦ κειμένου νόμου «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν», διὰ νὰ μὴ δοθῇ εἰς κανένα τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ κρατοῦσα σήμερον τάξις τῶν πραγμάτων ἠδίκησε καὶ ἐστραγγάλισε τὸ δίκαιον διὰ νὰ θέση ἐκποδὼν τὸν Α ἢ τὸν Β. Κύριοι βουλευταί, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης προσοχῆς κατήρτισεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὁποῖον υἱοθέτησεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει νὰ ἔχητε ἥσυχον τὴν συνείδησιν ὅτι ψηφίζετε τὸ κατὰ δυνατὸν τελειότατον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ προστατεύσῃ καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως δὲν θὰ λείψῃ ἀπὸ τοῦ νὰ προστατεύσῃ καὶ ἐκεῖνον ἐκ τῶν κατηγορουμένων, ὁ ὁποῖος θὰ δικασθῇ ἐνώπιόν της, διότι θὰ παρέξῃ εἰς αὐτὸν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως καὶ τῆς ἀπολογίας του.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§317Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις ὄχι ἐξ ἡμῶν ἐν Ἑλλάδι ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν πρέπει οἱ ὁπωσδήποτε παραμελοῦντες, οἱ ὁπωσδήποτε παραβλάπτοντες τὸ Κράτος, ἤτοι ἄτομα ἢ τοὺς πολίτας ἢ οἱονδήποτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδῃ λόγον τῶν πράξεών του. Τὸ τοιοῦτον θὰ ἀπετέλει μίαν ὑποστήριξιν τῆς ἀναρχίας, θὰ ἀπετέλει μίαν καταρράκωσιν τοῦ Κράτους. Τοιαύτην λοιπὸν πρότασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ οὐδεὶς Ἕλλην κατὰ τῆς ἀτιμωρησίας τῶν ἐγκληματιῶν. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ γεννᾶται εἶναι πῶς πρέπει νὰ κρίνωνται οἱ παραμελλοῦντες ὡρισμένους νόμους καὶ ἔχοντες ὡρισμένα ἀξιώματα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἡ ἐκδίκασις ὡρισμένων ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα λόγῳ τοῦ ψηφισθέντος Συντάγματος ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν διαδικασίαν τὴν καθοριζομένην ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Γερουσίας. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον πρέπει πᾶς τις νὰ κατηγορήσῃ εἶναι τοῦτο, ὅτι εἰς τὰ ἀδικήματα ταῦτα ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησαν νὰ περιλάβουν καὶ ἀδικήματα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν παρὰ διαφόρων Ἑλληνικῶν προσώπων ἐκτὸς τῶν τιτλούχων καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ὁ ποινικὸς νόμος ὁ ὑπάρχων προβλέπει καὶ τὰ τιμωρεῖ καθ’ ὡρισμένον τρόπον. Τὰ ἀδικήματα ταῦτα εἶναι τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν παράγραφον γʹ τοῦ ἄρθρου 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος κατὰ τοὺς ἰδιαιτέρους περὶ τῶν ἀδικημάτων τούτων ὁρισμοὺς τοῦ Κεφαλαίου Αʹ τοῦ βιβλίου Βʹ τοῦ Π. Ν..... κλπ.»

§318Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις.

§319Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ δυνητικὸν δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν. Καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐνταῦθα προκειμένου περὶ ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν πολιτικήν. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἀδικήματα ἀκριβῶς προβλέπονται καὶ δικάζονται ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων.

§320Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος, ἡ Γερουσία δύναται....

§321Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Καὶ ὁ νόμος τοῦ Μπουλανζὲ καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀφορᾷ.

§322Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι περιττὸν ὅταν ὁμιλῶμεν νὰ λέγωμεν τί κάμνει ἡ Γαλλία καὶ τί ἡ Παραγουάη. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν κατεδικάσθησαν ἄλλοτε καὶ οἱ Βασιλεῖς καὶ ὑπῆρξεν ἡ Βουλὴ βραδύτερον ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὰς εὐθύνας τῆς πράξεως ἐκείνης, καίτοι τὰς ἐθεώρησε παρατύπους καὶ παρανόμους. Προκειμένου λοιπὸν περὶ πολιτικῶν ἀδικημάτων, προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως πολιτῶν, ἐπιβάλλεται ἡ προσοχὴ καὶ ἡ μέριμνα νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ γεννᾶται παρεξήγησις καὶ νὰ μὴ γεννῶνται ὑπόνοιαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρανοεῖται τὸ ἀδίκημα, διὰ τὸ ὁποῖον δικάζεται ἐπ’ ὠφελείᾳ πάντοτε τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δικάζουν αὐτό.

§323Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Προκειμένου περὶ τῶν ἰδιωτῶν κατηγορουμένων ὑπάρχει τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 2 καθ’ ὅ....

§324Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτό. Καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι προκειμένου περὶ πολιτικῶν προσώπων ἢ περὶ πράξεων ἐπιβάλλεται ἡ Βουλὴ νὰ δίδῃ μεγίστην προσοχήν, διότι εἶναι δυνατὸν ὡς πολιτικὸν ἀδίκημα νὰ μὴ ὑπόκειται μόνον εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κοινῆς Γνώμης, ἀλλ’ εἰς κάθε παρεξήγησιν, ὅτι δὲν ὡρμήθημεν ἐξ ἰδεολογίας ἢ ἐξ ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, ἀλλ’ ἐκ συμφέροντος πολιτικοῦ καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ πρὸς τοῦτο μίαν περίπτωσιν. Ὅταν ὁ μετὰ τὸν Πάγκαλον δικτάτωρ Κονδύλης τῇ εἰσηγήσει ὡρισμένων πολιτευομένων ἀπεξένωσε τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγεσθαι ὡρισμένους πολιτικούς, ὡς δικαιολογίαν δὲ τῆς τοιαύτης πράξεώς του ἀπέδωκε τὴν συμμετοχὴν τῶν προσώπων αὐτῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παγκάλου, εἰς ταύτην δὲ μάλιστα ὑπήχθησαν καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ὄχι μόνον δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν τοῦ Παγκάλου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς δικτατορίας. Θέλω χρονολογικῶς νὰ ἐξετάσω τὰ γεγονότα, διότι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην ὑστερότερα νὰ ἐξετάσω πῶς ἐδημιουργήθησαν αὐτοὶ οἱ λεγόμενοι παράγοντες, ὥστε νὰ δικτατορεύσῃ ὁ Πάγκαλος κλπ.

§325Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ καταλυθῇ ἡ δικτατορία, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ πρέπει νὰ ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος.

§326Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, εἴπομεν νὰ τὰ λησμονήσωμεν, ἀλλ’ ἡ κατάστασις ὅπως ἐξελίσσεται, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ τὰ λησμονήσωμεν, διότι οἱ παράγοντες ἐξακολουθοῦν νὰ κυβερνοῦν.

§327Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ διότι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος αὐτός, πρέπει νὰ πνίξωμεν τὰ αἰσθήματά μας, διότι ὁ ἐχθρὸς τῶν παραγόντων ἐλλοχεύει διὰ νὰ κυβερνήσῃ καὶ πάλιν.

§328Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸν ἐχθρὸν δὲν θὰ τὸν κάμουν οὔτε τὰ σπιρούνια, οὔτε τὰ σπαθιὰ τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸν ἐχθρὸν τοῦ Κοινοβουλίου τὸν παρασκευάζει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰ ἀτελῆ μέσα τὰ ὁποῖα εἰσάγει καὶ τὰς προστασίας της ὑπὲρ ὡρισμένων ὀργάνων κομματικῶν αὐτῆς.

§329Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μόνον ἂν ἔχωμεν κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τότε μόνον δυνάμεθα νὰ ἀντισταθῶμεν ἐναντίον τῶν στρατοκρατῶν.

§330Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὄχι, διότι τὸν ἐχθρὸν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ δὲν θὰ τὸν εὕρωμεν εἰς τὸν Στρατόν, διότι ὁ Στρατὸς ἀδίκως κατηγορεῖται ὅτι ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικήν. Εἶναι ψεῦδος αὐτό. Οἱ πολιτικοὶ χάριν ἐξυπηρετήσεως ποταπῶν συμφερόντων ἀνέδειξαν τοὺς στρατιωτικοὺς διὰ τὸ πολιτικόν των συμφέρον.

§331Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σήμερον ποῖος πάλιν ἐξωθεῖ τοὺς παράγοντας εἰς κίνημα κατὰ τοῦ καθεστῶτος;

§332Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ ἀκούσητε. Εἴπομεν λοιπόν, κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς νὰ εἶναι ἐναντίον τῆς διώξεως τοῦ Παγκάλου, ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν πρὸς στιγμὴν ποῖος ἐδημιούργησε τὸν Πάγκαλον καὶ τόσους στρατιωτικοὺς παράγοντας καὶ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον. Καὶ δὲν θὰ ἀνατρέξω πρὸ τῆς 19ης Νοεμβρίου 1923.

§333Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ κάμητε μίαν τροπολογίαν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ περιληφθοῦν καὶ αὐτοί.

§334Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τοὺς ἠμνηστεύσατε. Κατὰ τὴν 19ην Νοεμβρίου 1923 ὡρισμένοι πολιτικοὶ μὴ ἐκπροσωποῦντες τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, οὔτε ἐν ὅλῳ, οὔτε κατὰ μέγα μέρος. Τί ἐπεχείρησαν; Ἐπεχείρησαν δι’ ὀλίγων ἀξιωματικῶν καὶ κατέλυσαν τὸ νόμιμον πολίτευμα τῆς Χώρας καὶ ἐξεδίωξαν τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος νομίμως εὑρίσκετο μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ἐρωτῶ· οἱ στρατιωτικοὶ ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν πολιτικὴν ἢ οἱ πολιτικοὶ ἀνέμιξαν τοὺς στρατιωτικούς;

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτά, κ. συνάδελφε, εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§336Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος.

§337Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν.

§338Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τί θέλετε, νὰ μὴ δικασθῇ ὁ Πάγκαλος;

§339Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θέλω νὰ ὁρισθῇ ἓν δικαστήριον ἀνώτατον, ὄχι ἀπὸ τὴν Βουλήν—θὰ σᾶς εἴπω διὰ ποῖον λόγον—ἐνώπιον τοῦ ὁποίου νὰ εἰσαχθῇ ὁ Πάγκαλος καὶ ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ συνεργάται τοῦ Παγκάλου καὶ νὰ δικασθῶσι, διότι ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ ἐκείνου καὶ αἱ κατηγορίαι διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται αὐτὸς καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπευθύνωνται ἐναντίον ὡρισμένων πολιτικῶν, διότι θέλομεν νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν... Μετὰ παρέλευσιν, κύριοι, ὀλίγου χρόνου ἄλλοι παράγοντες, ὁ κ. Λιάγγουρας καὶ ἄλλοι, κατέλυσαν τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐξεπροσώπει τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τότε Κοινοβουλίου, τὴν Κυβέρνησιν Καφαντάρη.

§340Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀπὸ τὸν κ. Καφαντάρην ἐδηλώθη χιλιάκις καὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν προεκλήθη ἀπὸ καμμίαν στρατιωτικὴν Ἐπανάστασιν, προεκλήθη ἀπὸ διαφωνίαν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν κ. Βενιζέλον.

§341Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπὸν κατελύθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη....

§342Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν κατελύθη.

§343Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν καὶ ὁ Πάγκαλος, ὁ κατηγορούμενος σήμερον, ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ὁ ἄλλος δικτάτωρ ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ τρίτος δὲν ἠξεύρω τί ἦτο. Ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ κάμῃ τὸ πολίτευμα καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε νὰ τὸ κάμῃ, ἀσχέτως πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ Λαοῦ, ἔκαμεν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπόρροια τῆς ὀρέξεώς της, διότι εἶχε φυλακίσει ὅλους τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἔκαμε κατὰ τὴν ἀρέσκειαν αὐτῆς. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐνέργεια τοῦ στρατηγοῦ Παγκάλου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως. (Θόρυβος).

§344Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀνάξιον νὰ τὰ λέγετε αὐτά....

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρῆτε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§346Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματας. Πρέπει νὰ λεχθῶσιν ὅλα. Κατόπιν τούτου παρητήθη ἡ Κυβέρνησις, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον. Τί ἔγινε, πῶς ἐξειλίχθη ἡ περαιτέρω κατάστασις, ὁ Πάγκαλος μετὰ ὡρισμένων πολιτικῶν ἐσκευωροῦσε....

§347Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Γίνεται κατ’ ἄρθρον συζήτησις, κ. Πρόεδρε, ἢ ἱστορία νεωτέρα;

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§349Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶμαι, διότι κατὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὅτε ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς στερήσω τὸ δικαίωμα.

§351Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§352Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Μὲ τὸ «ἄστε ντούε» δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλεῖτε, κ. Δαρβέρη.

§353Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σεῖς οὔτε Πρόεδρος εἶσθε, οὔτε τὸν πρωτόσχολον θὰ κάμετε. Ἠμπορεῖτε νὰ φύγετε. Λοιπὸν ὁ Πάγκαλος ἐν συνεννοήσει μετ’ ἄλλων ἐσκευωροῦσε καὶ παρεσκεύαζεν Ἐπανάστασιν. (Θόρυβος). Λέγω, κύριοι, ὅτι ἔχομεν τὸν Πάγκαλον σκευωροῦντα καὶ παρασκευάζοντα Ἐπανάστασιν καὶ μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν αὐτὴν τὸν εἴδομεν περιβαλλόμενον μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Ἐρωτᾶται μέχρι τοῦ σημείου καθ’ ὃ τὸν περιέβαλεν ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της ὑπάρχει καμμία πρᾶξις ἡ ὁποία δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς παράνομος; Ὑπάρχει καμμία πρᾶξις ἡ ὁποία νὰ βαρύνῃ τοὺς μετασχόντας εἰς τὴν Κυβέρνησιν Ὑπουργούς; Ἀναμφισβητήτως ὄχι. Δόγμα ἀκριβῶς τῆς μερίδος εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, εἶναι ὅτι δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἐκτάκτων δικαστηρίων, δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἀπελάσεων.

§354Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς ποίαν μερίδα ἀνήκετε;

§355Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἰς τὴν ἀντίθετον ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖτε σεῖς. Καθ’ ὃν χρόνον πολλοὶ ἀπὸ σᾶς ἐξενυχτούσατε εἰς τὴν θύραν τοῦ Παγκάλου, ἐγὼ ἠγωνιζόμην νὰ τὸν πολεμήσω. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ τώρα ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὸ Ἰτζεδὶν καὶ παραβιάζονται ὡρισμέναι ἀρχαὶ τὰς ὁποίας ἐγὼ θεωρῶ ὡς βασικάς, τώρα ἀγωνίζομαι νὰ ὑποστηρίξω τὰ πράγματα καὶ ὄχι τὸν Πάγκαλον. Κύριοι, ζητεῖτε σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἐκδικασθῶσιν αἱ ὑποθέσεις τοῦ δικτάτορος. Σᾶς ἐρωτῶ· ἡ Βουλὴ ὡς πολιτικὸν πρόσωπον ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα πολιτεύονται. Αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δικάσωσι τοὺς ἀντιπάλους των; Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου; Δὲν θὰ εἶναι προσπάθεια πρὸς ἐξόντωσιν τῶν ἀντιπάλων; Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι μέρος θέλουσι νὰ ἐξαρθῶσιν εἰς τὸ ὕψος των, θὰ μείνωσιν ἀμέριμνοι ἀπὸ τὸ πολιτικὸν συμφέρον; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐπειδὴ ἡ Γερουσία εἶναι ἁρμοδία κατὰ τὸ νέον Σύνταγμα νὰ δικάζῃ τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα, διότι ἡ Γερουσία δὲν εἶναι συγκεκροτημένη, πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα, νὰ δικάζωμεν τοὺς ἀντιπάλους μας πολιτικούς. Ὁ Λαὸς ἔδωκεν ἓν μάθημα εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο διὰ τοὺς παραβιάσαντας τὴν ἄποψιν ταύτην, διότι ὑπῆρξε Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀπηγόρευσεν εἰς πολιτικοὺς ὡρισμένους νὰ πολιτευθῶσι. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ διορίσωσιν ἀντικαταστάτας καὶ νὰ ἐκλεγῶσιν οὗτοι βουλευταί. Αὐτὸ δὲν ἦτο ἓν ράπισμα ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ; Ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ διορίσῃ μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε βουλευτάς. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἓν πολιτικὸν Σῶμα, ὅταν θὰ διορισθῶσι πέντε βουλευταὶ θὰ ἀντιπροσωπεύωσι τὴν Βουλήν. Ἄρα ἀφοῦ θὰ εἶναι κατήγορος διὰ τῶν πέντε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι θὰ εἶναι καὶ δικαστήριον. Ὑπάρχει καὶ εἷς ἄλλος ἠθικὸς λόγος, ἐπικρατέστερος. Δὲν δύναται ἐν τῷ αὐτῷ νὰ συμπέσῃ ἡ ἰδιότης τοῦ κατηγόρου καὶ τοῦ δικαστοῦ. Θέλετε νὰ δικασθῶσιν αἱ ὑποθέσεις αὐταί; Ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ δικασθῶσι. Βλέπετε ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε, ἐπιδιώκεται ἡ παρέλκυσις, διότι τὸν Ὀκτώβριον θὰ ἐκλέξητε τὴν Ἐπιτροπήν. Δηλαδὴ θέλετε νὰ εἴπητε ἀπέναντι τῆς Κοινῆς Γνώμης: «Νά, βλέπετε, ἡμεῖς θέλομεν νὰ δικάσωμεν τὸν Πάγκαλον». Θέλετε νὰ τὸν δικάστε; Ἀναθέσατε εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστήριον καὶ δώσατε ἁρμοδιότητα νὰ δικάσῃ αὐτὸς τὴν ὑπόθεσιν. Ἐκεῖνα ἅτινα ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ν. Καμπάνης δὲν εἶναι ὅμοια μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ. Ὑπάρχει διαφορά, διότι ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα ἑνὸς δικαστηρίου περιπίπτομεν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ἄλλου δικαστηρίου ἀνωτέρου. Ἔρχεσθε, κύριοι, καὶ λέγετε ὅτι θὰ τὸν δικάσωμεν ἡμεῖς. «Γιάννης κερνᾷ καὶ Γιάννης πίνει», ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ ἴδιος Πάγκαλος «Θεόδωρος κερνᾷ καὶ Θεόδωρος πίνει». Δὲν φρονῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται ἡ ἐπίλυσις τῆς ὑποθέσεως. Τοῦτο εἶναι ψεῦδος. Θὰ μείνῃ ὅπως εἶναι καὶ σήμερον. Θέλομεν δηλαδὴ νὰ κερδίζωμεν καιρόν. Ἂν ἠθέλατε τὴν ἐκδίκασιν, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἀμέσως ἕνα νόμον καὶ νὰ τὸν δικάσῃ. Κατηγορεῖτε τὸν Πάγκαλον διότι διέλυσε τὴν Δʹ Ἐθνοσυνέλευσιν. Ὑπάρχει καλυτέρα πρᾶξις ἀπὸ ἐκείνην ἀφοῦ ἡ Δʹ Ἐθνοσυνέλευσις εἶχε προκαλέσει τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Λαοῦ καὶ ἐπὶ τῇ διαλύσει αὐτῆς ἐξεφράσθησαν συγχαρητήρια ἀπὸ τὸν Λαόν: Νομίζω, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε τοῦ νὰ εἰσαγάγητε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ μειώνετε τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καὶ τὸ κῦρος τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, διότι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων μηνῶν θὰ μεταμεληθῆτε. Ὅπως καὶ τώρα μετὰ παρέλευσιν μόνον ὡρῶν μεταμελήθητε καὶ ἀντελήφθητε ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐκδίκασις, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττετε εἶναι ἄτοπον. Θὰ εἶχον, κύριοι, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. Ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πρὸ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς.... κλπ.» Ἐγὼ λέγω νὰ διατυπωθῇ οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τόν.... κλπ.»

§356Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκτελεῖ ἔργα Συμβουλίου.

§357Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, εἰς αὐτὸ τὸ Συμβούλιον λέγει «δύναται». Διατί νὰ λέγῃ «δύναται» καὶ νὰ μὴ λέγῃ «ἔχει τὸ δικαίωμα»;

§358Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ δικονομία λέγει ὅτι δύναται τὸ Συμβούλιον, ἂν θέλῃ, νὰ καλέσῃ τὸν κατηγορούμενον. Αὐτὸ θὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§359Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο εἰμὴ ὅτι ἡ πρᾶξις ἡ ὁποία συντελεῖται αὐτὴν τὴν στιγμήν, μετὰ παρέλευσιν ὀκταμήνου ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας, νὰ ζητεῖται δηλαδὴ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἡ ψήφισις ἑνὸς νομοσχεδίου τοιαύτης σπουδαιότητος, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ἐγκαίρως, νὰ συζητηθῇ, νὰ ἐξονυχισθῇ καὶ νὰ μὴ μείνῃ διὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, εἶναι σφάλμα τὸ ὁποῖον βαρύνει τοὺς κυβερνήτας, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν πολιτικὰ ὠφέλη ἐκ τῆς μὴ εἰσαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως Παγκάλου εἰς δικαστήριον, ἀλλ’ εἰς τοὺς φίλους των, ἀποτελέσαντας δικαστήριον. Πρᾶγμα πρωτάκουστον, καταφέρον καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§361Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐνεφιλοχώρησε κάποια παρεξήγησις. Ἀπεδόθη εἴς τινα ἢ καὶ μέλη τινὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, αἰτίασις ἐντελῶς ἀστήρικτος, ὅτι ἀναβάλουν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§362Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἐλέχθη τοιοῦτόν τι.

§363Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἴσως ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν γνωμῶν ἑκάστου καταναλίσκουσα κατ’ ἀνάγκην χρόνον τινά, δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι παρελκύεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ σκοπῷ προστασίας τοῦ Παγκάλου. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως τοιοῦτον πνεῦμα δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδὲν ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι ὅλοι γνωρίζετε τὴν ἀντιπάθειαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὰ μέλη αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πρᾶξιν βίας καὶ εἰς πᾶσαν παραβίασιν τῶν νόμων. Ὅλοι ἡμεῖς ἐντεῦθεν δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀπευθύνωμεν ὡρισμένας παρατηρήσεις δικαιολογουμένας ἐκ τῶν πραγμάτων. Ὁ ὁριστικὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, καθὼς καὶ ὁ προσωρινὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, εἶπον ὅτι ἡ κοινὴ συνείδησις δὲν εἶναι βέβαια δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ τὴν παραίτησιν ἀπὸ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀδικημάτων τοῦ Παγκάλου. Καὶ εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ τοιοῦτόν τι. Ἀλλ’ ἐγὼ πρῶτος ἀπορῶ. Ὁ Πάγκαλος κατελύθη διὰ τῆς δικτατορίας τοῦ Κονδύλη τὸν Αὔγουστον τοῦ 1926, συνελήφθη καὶ ἐφυλακίσθη ὑπ’ εὐθύνην τῆς τότε δικτατορικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς κειμένους νόμους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄριστοι καὶ προέβλεπον διὰ τὴν δίκην καὶ τιμωρίαν τοῦ δικτάτορος. Αὐτὸς ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν» ἦτο νόμος ὁ ὁποῖος ἀληθῶς ἀπετέλει ἄρτιον καὶ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐξαίρετον θεσμὸν ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ διὰ πᾶσαν ἐποχήν. Ἦλθεν ἡ δικτατορία τοῦ Κονδύλη, καὶ τί ἔκαμε παρακαλῶ; Συνέστησεν Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ ἀρεοπαγίτας. Ἡ πρόβλεψις ἀρίστη βέβαια, διότι οἱ ἀποτελέσαντες τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο....

§364Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ νόμος «περὶ καταχρήσεων» τοῦ Παγκάλου τί ἦτο;

§365Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. ... διότι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Συμβούλιον ἦσαν πρόσωπα τὰ ὁποῖα παρεῖχον πράγματι ἀσφαλεῖς ἐγγυήσεις διὰ τὸ ἀμερόληπτον καὶ αὐστηρὸν καὶ ἀκριβοδίκαιον τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν, διότι ἦτο Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ ἀνωτέρους δικαστάς. Ἦλθεν ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ τὰ ἐνέκρινε, κυρώσασα τὰ δικτατορικὰ αὐτὰ Διατάγματα τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἔκαμεν ἄριστα. Ἀλλὰ τί θὰ ἔκαμνε, κύριοι, ἂν ἐλειτούργει τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε καθορίσει ἡ δικτατορικὴ Κυβέρνησις Κονδύλη; Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ τάχιστα ἡ ἐκδίκασις τῶν ἀδικημάτων τοῦ Παγκάλου καὶ νὰ γίνῃ ἡ ἐκδίκασις αὐτῶν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τότε δικαστάς. Ὑπάρχει ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν», ὁ ὁποῖος ἐρύθμιζε τὸ θέμα καὶ τὰ δικαστήρια ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ ἐκρίνετο ἡ ὑπόθεσις.

§366Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον συνελήφθη ὁ Πάγκαλος, ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν», ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, δὲν ὑπῆρχε, διότι ὑπῆρχε μία συνταγματικὴ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα τοῦ Παγκάλου ἦτο προωρισμένη νὰ δικάσῃ ἡ Γερουσία.

§367Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πότε;

§368Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως, διότι τὸ Σύνταγμα τῆς τριακονταμελοῦς Ἐπιτροπῆς ἴσχυε....

§369Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἴσχυεν ἀσφαλῶς. Ἴσχυε πλέον τὸ Σύνταγμα;

§370Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀλλὰ τί ἔκαμνεν ἡ Βουλὴ ἀσκοῦσα νομοθετικὰ καθήκοντα; Τοῦτο σημαίνει ὅτι τὸ Σύνταγμα ἦτο ἐν ἐφαρμογῇ, ἦτο ἐν ἰσχύϊ καὶ ἰσχυούσης ἄλλης διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα τῶν Ὑπουργῶν τὰ ἐδίκαζεν ἡ Γερουσία, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς δικαστήριον εἰδικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε συνεπεία τῆς συνταγματικῆς αὐτῆς διατάξεως; Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν».

§371Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εὑρίσκομαι εἰς πλήρη ἀντίθεσιν καὶ πρὸς τὴν ὑμετέραν γνώμην καὶ πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κ. Παπαναστασίου. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη ἐγένετο δεκτὸν ψήφισμα, κατὰ τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁριστικοῦ Συντάγματος ἴσχυε τὸ Σύνταγμα αὐτό.

§372Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν λέγει αὐτό.

§373Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τί λέγει;

§374Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι συνιστᾶται Ἐπιτροπὴ πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Δὲν λέγει, μέχρις ὅτου συνταχθῇ τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα ἐδημοσιεύθη ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τῶν ἐφημερίδων. Ὁ Πάγκαλος τὸ ἐδημοσίευσε τροποποιημένον, δὲν τὸ ἀνέστειλε δέ, ἀλλὰ μόνον δι’ ὡρισμένας αὐτοῦ διατάξεις, ἀφορώσας τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Κατὰ τὰς ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις τὸ ἀφῆκεν ἐν ἰσχύϊ. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν ὡρισμένας συμβάσεις, διότι ἐλέγομεν ὅτι μολονότι παρεβίασεν ὁ δικτάτωρ τὸ Σύνταγμα, τὸ Σύνταγμα ἴσχυε καὶ ὤφειλον οἱ συμβαλλόμενοι μὲ τὸ Κράτος νὰ γνωρίζωσι τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὥριζε τὰ δεδομένα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων συνήπτοντο αἱ συμβάσεις. Ἦτο ἓν ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλούμεθα ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου τῶν συμβάσεων, ὅτι τὰς συνῆψεν ὁ Πάγκαλος παρὰ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἴσχυεν. Ἑπομένως ἂν θέλετε καὶ κατὰ τύπους νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ πρὶν ἢ ὁ Πάγκαλος ἀνατραπῇ, ὑπῆρχεν ἓν Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τηρεῖται, ἀλλὰ τὸ παρεβίαζεν ὁ ἴδιος ὁ Πάγκαλος. Ἐπειδὴ δὲ τὸ παρεβίαζεν ὁ Πάγκαλος, δὲν ἕπεται ὅτι ἄλλοι διαδεχόμενοι τὸν Πάγκαλον ὤφειλον καὶ αὐτοὶ νὰ τὸ παραβιάσωσιν. Ἀλλ’ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ Παγκάλου, ὡς γνωρίζετε καὶ ὀλίγον κατόπιν ἐδημοσιεύθη ἐκ νέου τὸ Σύνταγμα, ὄχι πλέον ὅπως τὸ εἶχε τροποποιήσει ὁ Πάγκαλος, ἀλλ’ ὅπως τὸ εἶχε ψηφίσει ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπὴ τοῦ 1925. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἴσχυε τὸ Σύνταγμα αὐτὸ καὶ ἡ Βουλὴ αὐτὴ ὡς Συνέλευσις ἐδέχθη τὸ Σύνταγμα αὐτὸ ἰσχῦον προσωρινῶς. Τί ἐννοῶ δὲ προσωρινῶς; Μέχρις ὅτου ἤθελε τροποποιηθῆ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἄρα ἡ προσωρινὴ ἰσχὺς προϋπῆρχε, διότι ἐδέχθη ἡ Βουλὴ ὅτι ἴσχυε τὸ Σύνταγμα αὐτὸ μέχρις ὅτου ἀναθεωρηθῇ. Ὅλα τὰ Συντάγματα ἰσχύουν προσωρινῶς μέχρι τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτῶν.

§375Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διαφωνῶ ριζικῶς ὅτι ὑπῆρχε Σύνταγμα. Ἀνέπτυξα ὅτι τὸ δημοσιευθὲν ὑπὸ τῆς τριακονταμελοῦς Ἐπιτροπῆς Σύνταγμα δὲν ἴσχυεν. Ὅτι δὲ δὲν ἦτο Σύνταγμα, τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ παροῦσα Βουλή, ἡ ὁποία ὀρθῶς τὸ ἔθεσε μετὰ ταῦτα ἐν ἰσχύει προσωρινῶς.

§376Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὸ ἔκαμε ποτὲ αὐτό. Εἶναι ἰδική σας γνώμη. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ ψήφισμα δυνάμει τοῦ ὁποίου ἔγινεν ἡ διαδικασία τῆς ἀναθεωρήσεως ἔγινε μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὑπάρχει ἓν Σύνταγμα. Δι’ αὐτὸ ὁμιλεῖ περὶ ἀναθεωρήσεως, δὲν ὁμιλεῖ περὶ ψηφίσεως Συντάγματος. Καὶ τοσοῦτον δὲ περισσότερον ἔχω δίκαιον, καθόσον καὶ ἡ ἰδία ἡ Ἐπιτροπή, δὲν ἠξεύρω ἂν εἶσθε μέλος, τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχε πρότασις ἀναθεωρήσεως δὲν τὰ συνεζήτησε καὶ δὲν ἐπρότεινε κἂν νὰ ψηφισθοῦν καὶ μερικὰ ἐξ αὐτῶν, οὐδὲ κἂν ἐψηφίσθησαν ἐκ νέου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐθεωρήθησαν ἰσχύοντα χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐκ νέου ψηφίσεως. Λάβετε τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν ἄρθρα τὰ ὁποῖα δὲν περιλαμβάνονται καθόλου εἰς αὐτό.

§377Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει θεωρῶ τὸ Σύνταγμα τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τῆς τριακονταμελοῦς Ἐπιτροπῆς ὡς μὴ ἰσχῦον, διότι δὲν ὑπῆρχον αἱ προϋποθέσεις τῆς ἰσχύος. Ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν γνώμην τοῦ διακεκριμένου καὶ ἐγκρίτου συναδέλφου καὶ ἀρίστου ἐπιστήμονος κ. Τσιτσεκλῆ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν ἄρθρων τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσεν ὑποστηρίζει τὸ αὐτό.

§378Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ «κοπλιμέντα» ποὺ μοῦ κάμνετε, δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην σας.

§379Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ἐγράψατε. Ἂν ἀποκηρύσσετε τὰ ἔργα σας, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§380Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἦσαν ἄλλαι αἱ περιστάσεις ὅταν ἔγραφον αὐτά.

§381Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἐπιστημονικήν μου πεποίθησιν τὴν ἐμόρφωσα ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων τῶν ἰδικῶν σας. Τώρα ἂν ἀποκηρύττετε τὰ τέκνα τὰ ἰδικά σας, δικαίωμά σας. Ἀνεξαρτήτως τούτου, κύριοι, ὑποθέτω ὅτι ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» ὑφίστατο, ἂν δὲ ἤθελεν ἡ Βουλὴ νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος της, εἰς τὴν περιωπήν της, θὰ ἔπρεπεν ἀσφαλῶς νὰ καλέσῃ τὸ εἰδικὸν δικαστήριον διὰ νὰ κρίνῃ τὰ ἀδικήματα τοῦ Παγκάλου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου κ. Καμπάνης ὡμίλησε διὰ μακρῶν περὶ τῆς ἀναδρομικότητος τῶν δικονομικῶν ποινικῶν νόμων. Βεβαίως καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ πράξει ἐκράτησεν ὅτι οἱ νόμοι οἱ δικονομικοὶ ποινικοὶ ἔχουν ἀναμφισβητήτως ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, ἐφόσον εἰς τοὺς νόμους αὐτοὺς δὲν ἀναγράφεται ἀντίθετος διάταξις. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς νομικῆς διατάξεως, οὔτε ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸς ὁ παρὼν νόμος. Ἀλλ’ ἡμεῖς καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμον καθορίζοντα τὴν διαδικασίαν, νόμον δικονομικόν, ἑπομένως κυρίαρχοι εἴμεθα εἰς τὸν δικονομικὸν αὐτὸν νόμον, νὰ μὴ ἀναγράψωμεν τὴν ἀναδρομήν, δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ παρὼν νόμος δὲν ἰσχύει διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ τελεσθέντα πρὸ αὐτοῦ καὶ ἰσχύουν αἱ διατάξεις αἱ προγενέστεραι. Τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, διότι τὸ σχέδιον αὐτὸ παρουσιάζει τὴν ἑξῆς μεγίστην ἀντίθεσιν, διότι ἐνῷ συγκεντροῦνται ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ κατηγόρου καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ δικαστοῦ, ἐφόσον ἐπρόκειτο τὸ ἀδίκημα νὰ δικασθῇ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, τὰ καθήκοντα μὲν τῆς κατηγορίας θὰ τὰ ἤσκει ἡ Βουλὴ, τὰ καθήκοντα δὲ τοῦ δικαστοῦ θὰ τὰ ἤσκει ἡ Γερουσία. Εἶναι δὲ γενικὴ ἀρχὴ καθιερουμένη καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων καὶ δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεων ὅλου τοῦ κόσμου ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνταυτίζωνται τὰ καθήκοντα τοῦ κατηγόρου μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ δικαστοῦ. Ἐδῶ ὑπάρχουν εἰδικαὶ διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον προτείνει, ἀλλὰ καὶ ἀποφασίζει τὴν καταδίωξιν καὶ παραπομπὴν καὶ ταυτοχρόνως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δικάζει. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Δαρβέρης ἄριστα σᾶς εἶπεν ὅτι, ἐφόσον δικάζει ἡ Βουλὴ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πιστευθῇ ὅτι αὕτη δύναται νὰ παρασυρθῇ ἐκ τῶν παθῶν. Μὴ λησμονεῖτε δὲ ὅτι ὁ Πάγκαλος κατὰ τὴν τελευταίαν ἰδίως ἐποχὴν ὑπῆρξεν ἄκρος πολιτικὸς φανατικός, ὅτι ἡ δικτατορία Παγκάλου εἶχε προβῇ εἰς πολλὰς διώξεις, δὲν ἐφείσθη οὐδενός. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων, ἰδίως οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἐπανειλημμένως ἀπηλάθησαν. Πλεῖστοι ἐκ τῶν συναδέλφων κατεδιώχθησαν. Λοιπόν, ὅταν ἔχωμεν τοιαῦτα γεγονότα, θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ τυχὸν δικαστικὴ καταδικαστικὴ ἀπόφασις εἶναι προϊὸν τῆς δυσμενοῦς αὐτῆς προκαταλήψεως, ἐνῷ ἂν ἐπρόκειτο τὸν Πάγκαλον νὰ τὸν κρίνῃ ἓν δικαστήριον ἄλλο μὴ ἀποτελούμενον ἐκπροσώπων ἀνηκόντων εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἀλλ’ ἐκ προσώπων ἀνηκόντων εἰς ἄλλην σφαῖραν, τότε ἡ ἀπόφασις θὰ ἐθεωρεῖτο ἀπαύγασμα ἐντελῶς ἀμερολήπτου δικαιοσύνης.

§382Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικόν;

§383Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ ποῦ;

§384Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος.

§385Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἐκοιμᾶσθε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλουν περὶ αὐτοῦ.

§386Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καθόλου.

§387Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι φυσικὸς ὁ κάματος.

§388Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 64 τί λέγει;

§389Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τοῦ νέου Συντάγματος; Κύριε συνάδελφε, εἶσθε δικαστικός. Πρέπει νὰ σημειώσητε ὅτι μία τῶν κατηγοριῶν κατὰ τοῦ Παγκάλου εἶναι καὶ ἡ ἀναδρομικότης, τὴν ὁποίαν ἔδιδεν εἰς τὰς ποινάς.

§390Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐθέσαμεν τὸν κανόνα ὅτι αἱ δικονομικαὶ ποινικαὶ διατάξεις ἔχουν ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§391Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, ὅτι καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ πράξει ἐκράτησεν ὅτι οἱ δικαστικοὶ ποινικοὶ νόμοι ἔχουν ἀναδρομικὴν δύναμιν ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐλησμονήσατε (ἀναγινώσκει): «.... ἐκτὸς ἂν εἰς τοὺς νόμους αὐτοὺς ἀναγράφεται ῥητῶς ἀντίθετος διάταξις περὶ μὴ ἀναδρομικότητος». Αὐτὸς ἐπίσης εἶναι στοιχειώδης κανὼν τῆς ἐπιστήμης. Λοιπὸν λέγω ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ δὲν ἔχομεν κείμενον νόμου προηγούμενον διὰ νὰ κρίνωμεν ἂν ὑπάρχῃ ἀναδρομὴ ἢ δὲν ὑπάρχει. Ἡμεῖς ψηφίζομεν νόμον καὶ διὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἀκριβῶς κάμνομεν τὸ ἀντίθετον. Ἀντὶ νὰ καθιερώνωμεν τὴν ἀναδρομήν, διότι λέγει τὸ ἄρθρον 48....

§392Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ καθιερώσωμεν τὴν μὴ ἀναδρομήν;

§393Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω.

§394Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διατί;

§395Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων.

§396Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὴ λησμονεῖτε τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐδίσταζε καὶ νὰ προφυλακίσῃ ἀκόμη τὸν Πάγκαλον.

§397Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ διατί νὰ μὴ ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἀπόφασιν ἀνωτάτων δικαστικῶν λειτουργῶν, ξένων ἐν γένει, μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον; Καὶ διατί δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρεξηγηθῇ ὁ ἰδικός μας πολιτικὸς κόσμος; Καὶ θὰ παρεξηγηθῇ ἀσφαλῶς, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἡ δικτατορία τοῦ Παγκάλου εἶχε προβῆ εἰς πολλαπλᾶς διώξεις. Ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ εἶχαν ἀπελαθῆ. Ὁ κ. Καλογερᾶς ὑπέστη διωγμόν. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θὰ εἶναι ταυτοχρόνως καὶ κατήγοροι καὶ δικασταί.

§398Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ κωλύομαι, διότι ὑπέστην διωγμόν.

§399Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διωγμὸν εἶχον ὑποστῆ ὅλοι. Ἀφορμαὶ ὑπάρχουν ἄπειροι. Ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ὁ Πάγκαλος, ἐδιώχθησαν παρ’ αὐτοῦ ἀγρίως πολλοί. Ὁ κ. Μ. Γούδας συνελήφθη συνεπείᾳ διαταγῆς του ὡς συνεργὸς τῆς ληστείας Δοξαρᾶ.

§400ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Πρωθυπουργὸς τότε;

§401Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἦτο ὁ Πάγκαλος καὶ Ὑπουργοὶ ὁ Ἀραβαντινός, ὁ Κονδύλης κλπ. Μὴ νομίζετε ὅτι κωλυσιεργῶ. Ἡμεῖς, κύριοι, ἀνήκοντες εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἔχομεν τὸν πόθον τῆς διώξεως τοῦ Παγκάλου, θέλομεν δὲ νὰ γίνῃ ἡ δίκη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία θὰ ἐκδοθῇ θὰ εἶναι προϊὸν πάθους ἢ δυσμενοῦς προκαταλήψεως. Θὰ ἤθελον διὰ τὰς πράξεις τῆς βίας ἢ νὰ καταδιωχθῶσιν ὅλοι ἐκεῖνοι οἵτινες ἐνήργησαν τὰς πράξεις τῆς βίας ἢ νὰ μὴ ἐνεργηθῇ οὐδεμία πρᾶξις καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ δικαιοσύνη εἰς τὰ ἀδικήματα κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ νὰ ληφθῶσιν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις διὰ νὰ εἴπῃ ἡ Κοινὴ Γνώμη ὅτι δικάζεται πραγματικῶς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὰ Συμβούλια, τῶν ὁποίων τὰς ἀποφάσεις ἀποδέχεται ὁ νόμος αὐτός, προκειμένου περὶ ἀδικημάτων, θὰ ἠδύνατο ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν παλαιὸν νόμον «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν», εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου ἠδύνατο νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν μὴ δυναμένην νὰ παρεξηγηθῇ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὡς ἀπόφασις μεροληπτική.

§402Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Παραβιάζετε τὸ Σύνταγμα.

§403Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λέγω ὅτι τὰ ἀδικήματα δικάζονται ὑπὸ τῆς Γερουσίας καὶ καθήκοντα τῆς Γερουσίας ἐκτελεῖ ἡ Βουλή. Τὰ ἀδικήματα ἐτελέσθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§404Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§405Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀναδρομικὴν δύναμιν ἔχει τὸ Σύνταγμα; Τότε θὰ σᾶς ἔλεγον, διατί δὲν τὸν δικάζετε; Ἀλλὰ τώρα φωνάζετε, διατί δὲν δικάζεται ὁ Πάγκαλος; Καὶ ἐγὼ λέγω διατί ὁ Πάγκαλος ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρις οὗ ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα δὲν ἐδικάζετο;

§406Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶχε ψηφισθῆ ὁ νόμος.

§407Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διατί δὲν τὸν ἐψηφίσατε; Τώρα διὰ μίαν ἑσπέραν θέλετε νὰ ψηφισθῇ;

§408Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διότι εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§410Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ δοθῇ πέρας εἰς τὴν ἐκκρεμότητα αὐτήν, ἡ ὁποία ἐκκρεμότης παραβλάπτει τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ πρὸ τοῦ φόβου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ ἐκκρεμότης αὐτή, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἔχω ὅμως ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἰδίᾳ τῶν μεταβατικῶν αὐτοῦ διατάξεων.

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χαΐνογλου ἔχει τὸν λόγον.

§412Α. ΧΑΪΝΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τόσον τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον καὶ ἡ μέχρι τοῦδε διαχείρισις τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως τοῦ Παγκάλου ἔχει ἤδη τὸν χαρακτῆρα ὅτι ἔπνιξεν εἰς τοὺς νομικοὺς τύπους τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἀπόψε ἀκόμη ἡ μακρὰ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξήχθη ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νομικοὺς τύπους, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικονομικὸν μέρος ἢ δὲν ἠξεύρω ποῖον μέρος καὶ αὐτὰ δὲν ἀπετέλεσαν παρὰ μόνον συνέχειαν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπον, τείνει εἰς τὸ νὰ ἐξαφανίσῃ τὴν οὐσίαν ἐντὸς τῶν τύπων. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο σήμερον ὁ Πάγκαλος νὰ παραπέμπεται καὶ δι’ ἁπλοῦ πλημμελήματος τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸν βαρύνουν τόσα κακουργήματα, ἅτινα διέπραξεν εἰς βάρος τοῦ ἐργαζομένου Λαοῦ τῆς Χώρας. Ἡ παράταξίς μας, ἐκπροσωποῦσα τὴν θέλησιν καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἐργαζομένων μαζῶν, θὰ εἶχε πάρα πολλὰ νὰ κατηγορήσῃ ἐναντίον τοῦ δικτάτορος, ὁ ὁποῖος κατήργησε καὶ τὴν στοιχειώδη ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας καὶ ὁ ὁποῖος προέβη ἀκόμη εἰς βάρος τῶν πολιτῶν εἰς ἐγκλήματα κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου, λ. χ. φθορὰν ἰδιοκτησίας, διότι θὰ γνωρίζῃ ἴσως ἡ Βουλὴ ὅτι αἱ Ἀρχαὶ τοῦ Παγκάλου κατέλαβον Σωματεῖα ἐργατικά, τῶν ὁποίων τὰς περιουσίας κατέστρεψαν. Κατεπάτησε καὶ τὰς στοιχειωδεστέρας ἐλευθερίας τοῦ ἐργαζομένου Λαοῦ ἀκόμη διὰ τῶν ληστειῶν τοῦ χρήματος τοῦ Λαοῦ διὰ τοῦ περιφήμου ἐκείνου ἀναγκαστικοῦ δανείου καὶ τέλος κατηγορεῖται διὰ μίαν ἄλλην σειρὰν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἔθεσαν ἐν κινδύνῳ αὐτὴν τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ζωὴν τῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Θέλω νὰ εἴπω περὶ τοῦ Ἑλληνοβουλγαρικοῦ ἐπεισοδίου καὶ τῶν Παγκαλοσερβικῶν συμβάσεων. Τὰ δύο ταῦτα γεγονότα τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ Παγκάλου ἀπέδειξαν ἓν πρᾶγμα, πῶς ὁ παράφρων αὐτὸς τυχοδιώκτης, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ἐνοχὴν τῶν καπιταλιστικῶν κύκλων τῆς Χώρας κατεκράτησε τὴν Ἐξουσίαν, ἐφέρετο κατὰ ἕνα σκανδαλώδη τρόπον ἀπέναντι ἑνὸς ἀδυνάτου ἐχθροῦ, τῆς Βουλγαρίας, καὶ πῶς τοὐναντίον ἀπέναντι ἑνὸς ἐχθροῦ, τῆς Σερβίας, κύπτει τὴν σπονδυλικήν του στήλην καὶ παραχωρεῖ ἐδάφη ὁλόκληρα τῆς Χώρας. Ἀλλ’ αἱ ἐργαζόμεναι μᾶζαι τῆς Χώρας θὰ εἶχον ἐπίσης νὰ ἀναζητήσουν καὶ συνυπευθύνους τοῦ Παγκάλου εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ κακουργήματα. Θὰ πρόκειται περὶ τῶν συνυπευθύνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἐν κρυπτῷ καὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀνακαλυφθοῦν. Εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι ἡ ὅλη διαχείρισις μέχρι σήμερον τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως τοῦ Παγκάλου ἔχει τοῦτο τὸ χαρακτηριστικόν, ὅτι ἠθέλησε νὰ πνίξῃ τὴν οὐσίαν εἰς τοὺς τύπους καὶ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι σήμερον ὁ Πάγκαλος παραπέμπεται δι’ ἁπλᾶ πλημμελήματα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ κόμματα πολιτικά, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦνται ἀσφαλῶς εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἔχουν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ Παγκάλου, τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῶν κακουργημάτων τοῦ Παγκάλου. Ὑπάρχει μία ὁλόκληρος σειρὰ πράξεων πολιτικῶν, αἱ ὁποῖαι σημαίνουν αὐτὸ ἀκριβῶς, ὅτι τὰ κόμματα τὰ πολιτικὰ εἶναι συνυπεύθυνα μὲ τὸν Πάγκαλον, διότι ὑπεβοήθησαν τὸν δικτάτορα εἰς πολλὰς περιπτώσεις, ἀκόμη καὶ ἀπόψε εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινεν ἐξεδηλώθησαν κάπως κεκρυμμένα, μέσα εἰς νομικοὺς καὶ δικονομικοὺς τύπους, Παγκαλικὰ αἰσθήματα, διάθεσις ἀπορρίψεως τῆς δίκης αὐτῆς τοῦ Παγκάλου. Προκειμένου ἐπίσης νὰ ἀνεύρωμεν τὸν βαθμὸν τῆς εὐθύνης τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ κακουργήματα τοῦ Παγκάλου θὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὅλοι οἱ ἀνώτατοι κρατικοὶ ὑπάλληλοι, δικαστικοί, στρατιωτικοὶ λειτουργοί, ἀσφαλῶς ἀνήκουν εἰς τὰ κόμματα τὰ πολιτικὰ τῆς Χώρας, ἐκτὸς ὀλίγων οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄνθρωποι ἀφωσιωμένοι τοῦ Παγκάλου. Ἂν λοιπὸν τὰ πολιτικὰ κόμματα ἤθελον νὰ καταπέσῃ ὁ Πάγκαλος, δὲν θὰ εἶχον παρὰ νὰ ἀπευθυνθοῦν εἰς τοὺς ἀνωτάτους αὐτοὺς λειτουργοὺς τοῦ Κράτους νὰ τοὺς εἴπουν νὰ παραιτηθοῦν ὁμαδικῶς διὰ νὰ καταστήσουν ἀδύνατον εἰς τὸν Πάγκαλον τὴν συνέχισιν τῆς κατακρατήσεως τῆς Ἐξουσίας. Ἀντιθέτως οἱ ἀνώτατοι οὗτοι λειτουργοὶ ὑπεβοήθησαν τὸν Πάγκαλον εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπεβοήθησαν ἀσφαλῶς τὰ κόμματα, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἀνήκουν, ὑπεβοήθησαν τὴν κατακράτησιν τῆς Ἐξουσίας ἀπὸ τὸν Πάγκαλον. Καὶ τὸ μόνον κόμμα τὸ ὁποῖον συνεχῶς μέχρι τέλους μὲ θυσίας ἠγωνίσθη ἐναντίον τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας ἦτο τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἐνῷ τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς Χώρας, ἂν ἤθελον νὰ ἀγωνισθοῦν κατὰ τοῦ Παγκάλου, θὰ ἐστρέφοντο πρὸς τὰς λαϊκὰς μάζας καὶ θὰ ἐτίθεντο ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 35, νομίζω ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ γίνεται προσπάθεια παρεμποδίσεως εἰς τοὺς συνηγόρους καὶ μάρτυρας τῆς ὑπερασπίσεως τοῦ Παγκάλου νὰ ἀποκαλύψουν ὅσα ἀπειλοῦν. Εἰς τὸ ἄρθρον 29 ὁρίζεται ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δεκαπενταμελής. Ἐπειδὴ ἡ ἀνακριτικὴ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ πρόκειται νὰ ἐκλεγῇ κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων, ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν ἵνα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἀποκλείσῃ τὴν παράταξίν μας τοῦ νὰ ἐκπροσωπευθῶμεν εἰς τὴν ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν σύνθεσιν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ συμπεριλάβῃ καὶ ἕνα ἐκ τῆς παρατάξεώς μας. Νομίζω ὅτι ἂν τεθῇ ἡ διάταξις νὰ συμπεριληφθῇ καὶ εἷς ἐκ τῆς παρατάξεώς μας, θὰ ἔπρεπε νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἢ νὰ δοθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἡ ἐντολὴ νὰ περιληφθῇ εἷς ἐκ τῆς ἡμετέρας παρατάξεως.

§413Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ τέλος θὰ δικασθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§414Α. ΧΑΪΝΟΓΛΟΥ. Ἡ ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ πρόκειται νὰ συντελέσῃ πολλὰ πράγματα καὶ καλὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἷς τῆς παρατάξεώς μας, ἡ ὁποία ἔχει κάθε συμφέρον νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα. Λοιπὸν νομίζομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τείνει νὰ συγκαλύψῃ τὴν οὐσίαν καὶ νὰ μὴ δικάσῃ πραγματικῶς τὸν Πάγκαλον. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι τὰ μόνα ἁρμόδια νὰ δικάσουν τὸν Πάγκαλον εἶναι τὰ λαϊκὰ δικαστήρια. Ἀλλ’ ἐπειδὴ γνωρίζομεν ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν ὥστε καὶ εἰς τὴν ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ συμμετάσχῃ καὶ ἓν μέλος τῆς παρατάξεώς μας.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§416Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἕνεκεν τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας μόνον καὶ νὰ εἴπω ὅτι θὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ νὰ δικασθῇ ὁ Πάγκαλος ὡς στρατοκράτης καὶ μὴ σεβόμενος τὸ πολίτευμα, διότι ἂν τὸ ψηφίσω δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δὲν θὰ εὕρω δικαστὰς διὰ νὰ τὸν δικάσουν. Ὁλόκληρος δυστυχῶς ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο ἀπὸ τοῦ 1915 εἰμὴ νὰ ἀγωνίζεται τίς πρῶτος θὰ καταλύσῃ τὸ πολίτευμα. Καὶ ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα—ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸ θεωρῶ ὡς πολιτικὴν δικονομίαν, ἡ ὁποία καθιερεῖ ἕνα ὕπατον δικαστὴν τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς—ἂν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα καταρρεύσῃ, θὰ καταρρεύσῃ καὶ ὁ δικαστὴς καὶ δὲν θὰ συμβῇ τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ εἰς τὴν Κοινωνίαν ὅταν καταρρεύσουν τὰ δικαστήρια, ὁ ἐμφύλιος σπαραγμός. Καὶ τοῦ θεάματος αὐτοῦ τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ εὑρισκόμεθα θεαταὶ ἀπὸ δωδεκαετίας. Ἑπομένως νομίζω ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὁμοθύμως σήμερον θὰ εἶναι καὶ ὁ ἐξαγνισμὸς ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου κατὰ τῆς ἐπιβουλῆς κατὰ τοῦ Συντάγματος ἐπὶ μίαν δωδεκαετίαν. Θὰ δώσω λοιπὸν τὴν ψῆφόν μου καὶ θὰ εὕρω δικαστὰς κατὰ τοῦ Παγκαλικοῦ καθεστῶτος ὡς καταχραστοῦ. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει ὁμοφώνως νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐπιστρατεύομεν ὁλόκληρον στρατὸν καὶ χωροφυλακὴν ἵνα συλλάβωμεν ἕνα Γιαγκούλαν ἢ ἕνα Γιαγᾶν, θὰ ἦτο βεβαίως παραφωνία τὸ νὰ μὴ δικασθῶσιν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐβύθισαν εἰς τὴν πενίαν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀγωνιζόμεθα σήμερον πάντες ἡμεῖς πῶς νὰ πληρώσωμεν τὰ 2,700 ἑκατομμύρια τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κύριοι, ἂν δὲν ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον σήμερον καὶ ὁμοφώνως, ὁ προστάτης ὁ μέγας τοῦ Συντάγματος καὶ ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ Συντάγματος ἐν Ἑλλάδι ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἴσως λάβῃ ζωὴν καμμίαν ὥραν καὶ νὰ φύγῃ διὰ παντὸς ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, λέγων πρὸς τὸν ἄγγελον ὁ ὁποῖος κάθεται ἐκεῖ κάτω τοῦ ὑποβάθρου: «Σβύστα, παιδί μου, διότι δὲν εἶναι ἀλήθεια».

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 64 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος ἀδικημάτων».

§418ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§419Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τῶν ἄρθρων 64 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος τὰς Ἐπιτροπὰς δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τὰς ἐκλέγει ἡ Βουλλή. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν δι’ ἀποφάσεώς της νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐκλέξῃ τὰς Ἐπιτροπάς.

§420ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὰ πρακτικά, ἔλαβον ἐντολὴν νὰ τὰ κυρώσω. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 1ην Ὀκτωβρίου ἔ. ἔτους. «Περὶ λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς Αʹ Βουλευτικῆς Περιόδου».

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος, προτάσει τοῦ Προέδρου τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κηρύσσομεν τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς Αʹ Βουλευτικῆς Περιόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν Διάταγμα. Ἐν Ὕδρᾳ τῇ 6 Ὀκτωβρίου 1927.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας

ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΖΑΪΜΗΣ