1927.08.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 92

Παρασκευὴ 26 Αὐγούστου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἐξετυπώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνακοινοῖ δι’ ἐγγράφου του ὅτι ἡ Αὐτοῦ Ἐξοχότης ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας τῷ ἀνέθηκε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφόσον χρόνον θέλει διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. — Ἐπιτροπὴ Μουσουλμάνων Ἡγουμενίτσης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ προσελεύσεως τῶν κλάσεων 1924 καὶ 1925, θεωρουμένων ὡς ἐφέδρων ἀγυμνάστων καὶ ἀπαλλαγῶσι παντὸς ἀντισηκώματος. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Βουτιάνων αἰτεῖ τὴν μετάθεσιν ἐκεῖσε τοῦ δημοδιδασκάλου Ι. Κωστάκη ὡς ἀνικάνου. — Ἐφοπλισταὶ ποταμοπλοίων, κάτοικοι Βραΐλας, αἰτοῦσιν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἐπίταξιν τῶν ἀτμοπλοίων των κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. — Συνιδιοκτῆται χωρίου Σμοκόβου παραπονοῦνται δι’ ὑπερβασίας καὶ δι’ ἀθέμιτα μέσα τοῦ ἀναδόχου ἐκμεταλλεύσεως λουτρῶν. — Οἱ κάτοικοι Τσαγγαράδος παρακαλοῦσιν ὅπως ματαιωθῇ ἡ προκηρυχθεῖσα δημοπρασία ὑλοτομίας 150,000 ὀκάδων ξυλανθράκων. — Ὁ Σύλλογος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν τοῦ τέως δήμου Φοίνικος δι’ ὑπομνήματος παρακαλεῖ νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος 3345 «περὶ ἐφεδρικοῦ ταμείου κλπ.» — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καρδίτσης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ κατάργησις τοῦ ὑπὲρ τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου ἐκ τῶν σιτηρῶν κλπ. εἰκοσαλέπτου. — Ὁ Σύνδεσμος ἐμπόρων ἐλαιολάδων Μυτιλήνης ἐπικαλεῖται ἐπέμβασιν διὰ διακανονισμὸν φορολογικοῦ νομοσχεδίου ἐλαίου κλπ. — Οἱ κάτοικοι Μηθύμνης διαμαρτύρονται διὰ διαχείρισιν διατάξεως περιοριζούσης τὴν θήραν. — Ἐπιτροπὴ Θεσσαλονίκης καὶ Ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Μεσολογγίου αἰτοῦσιν ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου. — Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Ἀπολπάνης Λευκάδος καὶ Βουκέρης παρακαλοῦσι νὰ ἀποκρουσθοῦν ἐνδεχόμεναι ἐνέργειαι ἐχθρῶν ἐλαιοπαραγωγῆς. — Οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἐν Λαυρίῳ μεταλλουργείων ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 2112 τοῦ 1920 «περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας συμβάσεως ἐργασίας τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. — Ὁ Σύλλογος πολυτέκνων γονέων Παγκρατίου καὶ περιχώρων Ἀθηνῶν ὑποβάλλει διάφορα προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν πολυτέκνων πρὸς κύρωσιν. — Ἡ ὀργανωτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου τῆς Ἑλλάδος ποιεῖται ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς μὴ περικοπῆς τῆς συντάξεως θυμάτων πολέμου. — Ὁ Σύνδεσμος πτυχιούχων οἰκονομικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἐπιστημῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ψηφίσεως τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν κατατεθέντος τὴν 1ην Ἰουνίου ἐ. ἔ. νομοσχεδίου «περὶ εἰσαγωγῆς πτυχιούχων τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς οἰκονομικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἐπιστημῶν ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ ἐφοριακοῦ ἐλεγκτοῦ αʹ τάξεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας καταθέτει διαμαρτυρίαν τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου Μεσολογγίου καὶ ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων τῆς πόλεως διὰ τὴν φρικαλέαν κατάστασιν τῶν ἐκεῖ φυλακῶν. — Ὁ Σύνδεσμος πολυτέκνων γονέων Ρεθύμνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα παρακαλῶν τὴν Σεβαστὴν Βουλὴν ὅπως κυρώσῃ ταῦτα διὰ νόμου πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἱεροῦ θεσμοῦ τοῦ γάμου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενειακῆς εὐτεκνίας ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Πατρίδος. — Ὁ Σύλλογος περιπτερούχων ἀναπήρων πολέμου Ἀθηνῶν ὑποβάλλει διάφορα αἰτήματα ἀφορῶντα τὴν διατήρησιν τῶν περιπτέρων καὶ διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην περικοπὴν τῆς συντάξεως θυμάτων πολέμου. — Ἡ ἀντικομμουνιστικὴ Ἑλληνικὴ ὀργάνωσις αἰτεῖται τὴν σύλληψιν καὶ ἀπέλασιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κωνσταντινίδου, αἰρομένης τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. — Ὁ Π. Γουνελᾶς, κάτοικος τοῦ δήμου Λαγίας, αἰτεῖ ὅπως τῷ παρασχεθῇ βοήθημα πρὸς ἐπανόρθωσιν ἀτυχήματος συνεπείᾳ σεισμοῦ. — Ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου Θεσσαλονίκης τηλεγραφεῖ ὅτι ἡ διάδοσις τῶν ἐφημερίδων περὶ μελετωμένης ἀπολύσεως αἱρετοῦ νομίμου δημάρχου Θεσσαλονίκης πλήττει θανασίμως τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν. — Ὁ Σύλλογος γεωργοκτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας Ἄργους παρακαλεῖ ἄμεσον κατάργησιν φορολογίας γεωργικῶν προϊόντων καὶ καθιέρωσιν ἀτελείας γεωργικῶν εἰδῶν, ἐργαλείων καὶ λοιπῶν. — Ὁ Σύλλογος ἀλευρεμπόρων Θεσσαλονίκης αἰτεῖ τὴν κατάργησιν τῆς μονοπωλήσεως τοῦ σίτου, τῶν ἀλεύρων, τοῦ ἄρτου κλπ. — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν Σανατορίου εἰς Πάρνηθα πρὸς θεραπείαν τῶν ἐκ φυματιώσεως παθόντων ἀναπήρων. — Αἱ ἐπαγγελματικαὶ καὶ ἐργατικαὶ τάξεις Πειραιῶς ὑποβάλλουσι ψήφισμα διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν λόγῳ τῆς παροχῆς ἐλαχίστου ὕδατος. — Οἱ ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικοὶ κ. κ. Β. Μπαριάμης, Θ. Καταπόδης καὶ Λάνδος ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα «περὶ τῆς παραμονῆς αὐτῶν εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ φρουρίου Κερκύρας οἰκίας εἰς ἃς παραμένουν μέχρι σήμερον. — Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου Ἀττικῆς παρακαλεῖ ὅπως ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐγκρίνῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικοῦ Σανατορίου ἐν Πάρνηθι. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καντιάνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Δούκας καταθέτει ὑπόμνημα ἀκτημόνων κατοίκων. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Μ. Κύρκος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Διατάγματος περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Μοσχούλας καταθέτει ἔγγραφον διαμαρτυρίαν τῆς Κτηματικῆς Ἀδελφότητος Καλαμῶν κατὰ τῆς δημοτικῆς φορολογίας ἐπὶ ἀκαθορίστου προσόδου καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα πρὸς ἄρσιν τῶν δικαίων παραπόνων τῶν οὑτωσὶ ἐπιβαρυνομένων κτηματιῶν. — Ἐπίσης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Φιλιατρῶν, ἐπικαλουμένων τὴν προσοχήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἀπὸ πολλοῦ ἐκκρεμοῦν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Κυπαρισσίας–Φιλιατρῶν–Κορίνθου–Γαργαλιάνων.

§2Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων ὑπάρχει μία παραίτησις βουλευτοῦ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐπιστολὴν ἀνακοινοῦσαν μοι τοῦτο. Μόλις ληφθῇ ἐπιστολὴ εἰς χεῖράς μου, θὰ τὴν ἀνακοινώσω.

§4Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παραίτησις τοῦ κ. Θ. Ἀνδρεάδη εἶναι γεγονὸς καὶ ζητοῦμεν νὰ κληθῇ ὁ ἀντικαταστάτης του διὰ νὰ προσέλθῃ νὰ ὁρκισθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἔχω εἰς χεῖράς μου ἐπιστολὴν περὶ παραιτήσεως. Ὁ κ. Φ. Δημάδης ἔχει τὸν λόγον.

§6Φ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Εἰς αἴτησιν, κ. Πρόεδρε, μικροκαλλιεργητῶν τῆς περιφερείας Βερροίας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται καταχρεωμένοι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν λόγῳ γεωργικῶν δανείων, οὐδὲν ἐγένετο καὶ μένουσιν ἄνευ ἄρτου. Πολλάκις ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια ὑπὲρ αὐτῶν.

§7Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζω ὅτι ἔχετε δώσει αὐστηροτάτας διαταγὰς νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν ἄτομα ξένα πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις καθ’ ἑκάστην καὶ οἱ διάδρομοι καὶ ὁ κῆπος εἶναι πλήρεις ἀτόμων μηδεμίαν σχέσιν ἐχόντων πρὸς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς καὶ ἀτόμων καπνιζόντων ἀνὰ τοὺς διαδρόμους. Τοιουτοτρόπως ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε, ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἓν εἶδος καφενείου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δώσει ἐπανειλημμένως διαταγὰς νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν αὐστηρότατα μέτρα. Καὶ ἡμεῖς ἀκόμη οἱ βουλευταὶ νὰ μὴ γεννώμεθα αἴτιοι νὰ εἰσέρχωνται ὄχι μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους καὶ εἰς τὸν περίβολον αὐτῆς, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ τάξις καὶ ἡ καθαριότης τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι ἄμεμπτος. Τὰ ἄτομα τὰ θέλοντα νὰ συναντήσωσι βουλευτὰς δύνανται νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῶν καὶ αἱ διάφοροι Ἐπιτροπαὶ δύνανται νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Αἱ Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ παραστοῦν πρὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς δύνανται νὰ ἔρχωνται τὴν πρωΐαν. Ἐπίσης ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν θεωρείων. Νὰ εἶναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσιτηρίων καὶ ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ἔχῃ ἓν εἰσιτήριον, οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ δύο καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πέντε ἢ ἕξ. Νὰ εἶναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν θεωρείων, ἵνα μὴ παριστάμεθα καθ’ ἑκάστην πρὸ τοῦ θεάματος συρροῆς κόσμου πρὸ τῶν θυρῶν καὶ ἐν τῷ κήπῳ. Ἐγὼ ὁ ἴδιος χθὲς περιεφερόμην ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἵνα εὕρω κάθισμα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν αὐστηρόταται διαταγαὶ ὅπως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ καὶ ἐν οὐδεμιᾷ προφάσει συρρέουν εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὰς αἰθούσας.

§10Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τοὺς ἐλεεινοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐργάζονται οἱ ἐργάται τῆς Οὖλεν ἐντὸς τῆς σήραγγος. Παρακαλῶ νὰ προσκομισθῇ κατάστασις τῶν τραυματισθέντων καὶ φονευθέντων καὶ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν.

§11Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὡς εἶναι γνωστόν, κ. Πρόεδρε, μόλις πρὸ ὀλίγου παρέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀτυχήματα τοιαῦτα εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς Οὖλεν δὲν μᾶς ἀνεκοινώθησαν μέχρι σήμερον, ἀλλὰ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα παύσουν τὰ ἀτυχήματα αὐτὰ τῶν ἐργατῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, ὅτι ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει ὑποβληθῆ νομοσχέδιον «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐργατῶν λόγῳ ἀτυχημάτων». Ἄν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ δώσῃ ἐξουσιοδότησιν ἐκδόσεως Ν. Διαταγμάτων ἐπὶ τῶν ἐργατικῶν ἀτυχημάτων, τὸ νομοθέτημα τοῦτο θὰ εἶναι τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ μέτρον μερίμνης περὶ τῶν ἀτυχημάτων τῶν ἐργατῶν. Ἄν δὲ λόγῳ κακῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων παρὰ τῆς Ἑταιρείας ἔχομεν ἀτυχήματα, αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Παπανικολάου καὶ Δαυῒδ Σολάν. Ὁ κ. Σ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§13Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἐγγεγραμμένος. Νὰ κηρυχθῇ λήξασα ἡ συζήτησις.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορία, ψηφοφορία.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι οἱ κ. κ. Γ. Παπανικολάου καὶ Κ. Θέος. Θέλετε νὰ λάβητε τὸν λόγον, κ. Παπανικολάου;

§16Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπιείκειαν τυχὸν τῶν κ. κ. συναδέλφων, εἰς τὸ βῆμα ἀνέρχομαι μόνον διὰ νὰ διαφωτίσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους διὰ μερικὰ σκοτεινὰ σημεῖα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τῆς διώξεως ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου μου κ. Σολάν. Ἀνέρχομαι ἀκόμη εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ξεσκεπάσω τὴν κοινοβουλευτικὴν αὐταπάτην, τὴν ὁποίαν παρουσιάζομεν εἰς τὸν Λαόν, τοὺς θρύλους διὰ τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ψηφίζονται διὰ στάκτην εἰς τὰ μάτια τοῦ Λαοῦ καὶ ἐφαρμόζονται τότε μόνον, ὅταν δὲν θίγονται τὰ συμφέροντα τῆς κεφαλαιοκρατικῆς τάξεως.

§19Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Ἡ σύλληψις τῶν βουλευτῶν Παπανικολάου καὶ Σολὰν δὲν ἐγένετο διότι ὑπῆρξε τυχὸν ἀδίκημα καὶ μάλιστα ἐπ’ αὐτοφώρῳ. Ἡ σύλληψις τῶν βουλευτῶν εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἀντεργατικὴν ἐν γένει πολιτικὴν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν ἐξορίαν 140 ἐργατῶν καὶ τὴν φυλάκισιν ἄλλων 23 εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, οἱ ὁποῖοι ἐφυλακίσθησαν μαζὶ μὲ τοὺς βουλευτάς. Τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν σύλληψιν εἶναι τὸ καπνεργατικὸν «λὸκ–ἄουτ». Ἔπρεπε νὰ καταπνιγοῦν τὰ δίκαια τῶν καπνεργατῶν καὶ διὰ νὰ καταπνιγοῦν ἐγένοντο συλλήψεις, ἀπελάσεις καὶ φυλακίσεις καὶ βουλευτῶν ἀκόμη. Ἡ ὑπόθεσις τῶν σκηνῶν, τῶν αἱματηρῶν αὐτῶν σκηνῶν, ὅπως εἶπον μερικοὶ συνάδελφοι, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν οὐδὲ φόνοι, οὐδὲ αἵματα, αἱ σκηναὶ αὐταὶ ἔγιναν μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ καταπνιγοῦν, ὅπως εἶπον προηγουμένως, τὰ καπνεργατικὰ δίκαια καὶ αἱ σκηναὶ ἔγιναν εἰς τὸ καπνεργατικὸν κέντρον, διότι κύριος σκοπὸς ἦτο ἡ κατάληψις τοῦ καπνεργατικοῦ κέντρου διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τόπος συγκεντρώσεως τῶν καπνεργατῶν. Προηγήθη ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου Καβάλλας, ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου Ξάνθης καὶ ἐπηκολούθησε κατόπιν ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ἡ Θεσσαλονίκη δὲν εἶναι καμμία μικρὰ πόλις. Ἔπρεπε νὰ δικαιολογηθῇ ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου καὶ ἡ κατάλυσις τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν καὶ διὰ νὰ δικαιολογηθῇ, ἐσκηνοθετήθη στάσις τῶν ἐργατῶν. Ἐπῆγαν νὰ ἀνατρέψουν τὸ καθεστώς, διότι ἐπῆγαν νὰ κάμουν ἓν συλλαλητήριον εἰς τὸ Διοικητήριον, διαμαρτυρόμενοι διότι διήρκει τὸ «λὸκ–ἄουτ». Θὰ ἀναφέρω τὰς σκηνὰς ὅπως ἔγιναν. Τὴν πρωΐαν τῆς 2ας Ἰουνίου εἰς τὰς 10 π. μ. ὑπερχίλιοι καπνεργάται μὲ μαύρας σημαίας μετέβησαν εἰς τὸ Διοικητήριον διὰ νὰ διαμαρτυρηθοῦν διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ «λὸκ–ἄουτ».

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ τῶν σκηνῶν τῆς Θεσσαλονίκης. Πρόκειται περὶ τῆς συμμετοχῆς τοῦ κ. συναδέλφου εἰς τὰς σκηνὰς αὐτάς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, κ. βουλευτά.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Εἰς τὰς 10 τὴν πρωΐαν οἱ καπνεργάται ἐπροχώρησαν πρὸς τὸ Διοικητήριον. Ὅταν ἔφθασεν εἰς τὸ Διοικητήριον ἡ συγκέντρωσις, διελύθη. Κατόπιν τῆς διαλύσεως τῆς συγκεντρώσεως εἰς τὸ Διοικητήριον ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν—ὑπάρχει ἐν τῇ δικογραφίᾳ ἔκθεσις τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας—ἡ συγκέντρωσις διελύθη χωρὶς κανὲν ἐπεισόδιον. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἄλλη ἡ ὑπόθεσις τῆς πρὸς τὸ Διοικητήριον συγκεντρώσεως τῶν καπνεργατῶν καὶ ἄλλη ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου διὰ τὴν ὁποίαν κυρίως ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν. Τὸ ἐργατικὸν κέντρον κατελήφθη κατόπιν διαταγῆς καὶ διὰ νὰ καταληφθῇ ἐρρίφθησαν ὑπὲρ τοὺς 500 πυροβολισμούς, ἀφοῦ ἐπολιορκήθη. Ἐζήτησαν τηλεφωνικῶς τὴν ἀποστολὴν δύο πυροβόλων διὰ νὰ ἐκπορθήσουν τὸ φρούριον. Κατέφθασεν ὁ ὑποφρούραρχος τῆς πόλεως, ὁ ὁποῖος διέταξε «πῦρ» καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἐργατικὸν κέντρον, ἀντιστάσεως μὴ οὔσης, συνέλαβε τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς παρέδωκεν εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἀφοῦ ἔκαμε μόνος του ἔρευναν ἐντὸς τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου μετὰ τοῦ γραμματέως του καὶ δὲν εὑρῆκε τίποτε, οὐδὲ ὅπλα, οὐδὲ χειροβομβίδας. Δὲν ἔγινε καμμία ἀντίστασις. Τὸ Γʹ Σῶμα Στρατοῦ δὲν ἐχορήγησεν οὐδὲ ἕνα στρατιώτην εἰς τοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς χωροφυλακῆς διὰ νὰ μὴ τοὺς ρεζιλεύουν. Ἔγινε λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἡ κατάληψις τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου καὶ τὸ ζήτημα ἔληξεν. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα τῶν αἱματηρῶν σκηνῶν. Εὑρισκόμην εἰς τὸν «Κῆπον τοῦ Λουξεμβούργου», ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης, ὅτε περὶ τὴν 11ην καὶ ἡμίσειαν ὥραν ἐπληροφορήθην τὰ γεγονότα. Ἀνεχώρησα καὶ εἰς τὰς 2 μετέβην εἰς τὸ Κυβερνεῖον διὰ νὰ συναντήσω τὸν κ. Γενικὸν Διοικητὴν καὶ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὰ γεγονότα. Κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἀνεπαύετο ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς καὶ δὲν μὲ ἐδέχθη. Εἰς τὰς 4 παρέλαβα τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου καὶ μετέβημεν εἰς τὸ Διοικητήριον ὅπου συνηντήθημεν μὲ τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Τὴν ἐπαύριον ἐγένετο Συνέλευσις τῶν συμβούλων καὶ τὴν κατόπιν ἡμέραν εἰς τὰς 6 τὸ ἀπόγευμα συνελήφθην. Οἱ ἐν τῷ ἐργατικῷ κέντρῳ συλληφθέντες εἶναι ἐργάται διαφόρων Σωματείων. Οἱ συλληφθέντες εἶναι ἐλάχιστοι καπνεργάται. Δὲν πρόκειται περὶ βιαίας ἀνατροπῆς, ἀλλὰ περὶ ἐσκεμμένης ἐνεργείας τῶν αὐτόθι Ἀρχῶν, κατόπιν ἐντολῆς τὴν ὁποίαν εἶχον ἴσως ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους πρὸς ὑποστήριξιν τῶν καπνεμπόρων καὶ κατάπνιξιν τῶν καπνεργατικῶν δικαίων. Ἤδη παρουσιάζεται τὸ ζήτημα τοῦ ἠθικοῦ αὐτουργοῦ. Θὰ ἀναφέρω παλαιότερα γεγονότα ἠθικῆς αὐτουργίας. Ὅταν ἐγένοντο τὰ γεγονότα τῆς 15ης Φεβρουαρίου, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐδολοφονήθη ὁ καπνεργάτης Καρφὴλ, εὑρισκόμενος ἐνταῦθα, τῆς Βουλῆς συνεδριαζούσης. Μετὰ τέσσαρας ἡμέρας ἀνεχώρησα εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἔκαμα τηλεγραφικὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλήν, καθιστῶν ὑπεύθυνον τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας. Ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀνέφερον ὅτι ὁ Ἀστυνομικὸς Διευθυντὴς ἐδήλωσεν ὅτι ἔχει διαταγὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταπνίξῃ τὴν ἐξέγερσιν. Ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ αὐτοῦ καὶ τὴν ἐπαύριον ὁ κ. Τσαλδάρης εἶπεν ὅτι ἐγένετο παρεξήγησις καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν διέταξεν. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς μετὰ δέκα ἡμέρας ἀπὸ τὰς σκηνὰς παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν καὶ ἐζητεῖτο ἡ δίωξίς μου ὡς ἠθικοῦ αὐτουργοῦ τῶν σκηνῶν. Τὴν 6ην Νοεμβρίου ὡμίλησα πρὸς τοὺς καπνεργάτας, αὐτὴ ἦτο ἡ κατηγορία καὶ ὅτι ἐνθαρρυνθέντες ἀπὸ τοὺς λόγους μου οἱ καπνεργάται, ἔκαμαν τὰς σκηνὰς τῆς 15ης Φεβρουαρίου. Δὲν ὑπῆρχον στοιχεῖα κατηγορίας καὶ ἐν τούτοις ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔδωκεν ἄδειαν διώξεως.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ πλειονοψηφίαν.

§25Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Δὲν γνωρίζω. Πότε μοὶ εἶπεν ὁ κ. εἰσαγγελεὺς ὅτι ὑπάρχει κατηγορία καὶ θὰ ἀσκήσω τὴν ποινικὴν ἀγωγήν; Μίαν ἑβδομάδα μετὰ τὰς σκηνὰς ὡμίλησα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὰ γεγονότα. Κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον εἶχον τραυματισθῆ τέσσαρες καπνεργάται, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς θανασίμως καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἶχε προσωπικὰ καὶ θὰ ἐδημιούργει χειροτέρας σκηνάς. Μετὰ μίαν ἑβδομάδα ὅταν μετέβην, ἐσυνεχίζετο τὸ «λὸκ–ἄουτ» κατὰ τῶν ἐργατῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἠθικὴ αὐτουργία. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ὅλους τοὺς συναδέλφους· δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα βουλευτὴν νὰ ὑπάγῃ καὶ νὰ ὁμιλήσῃ; Μετέβην εἰς τὴν Συνέλευσιν τῶν καπνεργατῶν. Ἐγὼ εἰργάσθην εἰς αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη. Τὸ νὰ ὑπάγῃ δὲ εἷς βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ τοὺς πῇ πράγματα ἀντίθετα πρὸς ὅσα φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο δὲν εἶναι ἀδίκημα.

§26Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐκεῖνος ὅστις ὁμιλεῖ περὶ αὐτονομίας τῆς Μακεδονίας εἶναι ἀνάξιος νὰ εἶναι βουλευτὴς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Δὲν ὡμίλησα περὶ αὐτονομίας τῆς Μακεδονίας, ὡμίλησα περὶ καπνεργατικῶν συμφερόντων. Δι’ αὐτὸ ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς ἠθικῆς αὐτουργίας. Τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Συντάγματος δὲν ἐννοεῖ νὰ προστατεύσῃ τὸν κακοῦργον, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐλευθερίαν καὶ αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν ζητοῦν νὰ ἀπαγορεύσουν ἀπὸ τὸν βουλευτήν. Ἀπόδειξις, κύριοι, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὑπάρξεως ἀδικήματος διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ βουλευτοῦ εἶναι τοῦτο τὸ χαρακτηριστικόν, ὅτι εἰς τὸ ἔνταλμα διατάσσεται ἡ σύλληψις τεσσάρων βουλευτῶν ὡς κομμουνιστῶν, διεγράφη δὲ ὁ συνάδελφος κ. Βεντούρας, ἀφοῦ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπληροφορήθησαν ὅτι ἀπὸ μηνὸς ἀπουσίαζεν εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί δουλειὰ εἶχεν ἐκεῖ;

§29Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Ὅ,τι κάμνει κάθε βουλευτὴς ὁ ὁποῖος περιοδεύει. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν ὅτι ἐσκηνοθετήθη μία σύλληψις μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ καταπνίξῃ τὰ καπνεργατικὰ δίκαια. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν τὸ ἔργον μας, νὰ πνιγῶσι τὰ δίκαιά μας διὰ τῶν συλλήψεων; Αὐτὸ δὲν θὰ γίνῃ. Εἶμαι κομμουνιστὴς βουλευτής, εἶμαι ὑπὲρ τῆς βιαίας ἀνατροπῆς τοῦ κοινωνικοῦ συστήματος τοῦ ἀστικοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν, ὅπως τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, νὰ κάμωμεν κίνημα, δὲν εἴμεθα συνωμόται. Πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αἱ πραγματικότητες καὶ αἱ ἔννοιαι τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας πρεσβεύομεν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον.

§31Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας τῆς σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἐξ ἀφορμῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἡγέτου τῆς κομμουνιστικῆς ὁμάδος ἀνέπτυξε τὰς γνώμας τοῦ κόμματός του ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν του ἔναντι τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐπανέλαβε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ὅ,τι καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἀνέπτυξαν διὰ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσουν ἔναντι τῶν κομμουνιστικῶν φαινομένων, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν ἀπό τινος νὰ μαστίζουν τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἐτόνισεν ὅτι πολὺ ἀσήμαντος καὶ πολὺ μικρὸς εἶναι ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς τάχα μεγαλοποιοῦμεν. Ἡμεῖς ὅμως οἱ ζῶντες ἐν Μακεδονίᾳ διεπιστώσαμεν ὅτι εἰς πολλὰς πόλεις καὶ κωμοπόλεις ἡ κομμουνιστικὴ δρᾶσις ἔχει ἐξαρθῆ εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ἡ ἀντιμετώπισίς της διὰ τῆς ἑνιαίας ὀργανώσεως τῆς ἀστικῆς τάξεως. Εἶναι γεγονὸς σήμερον ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ πολιτευταὶ ἀκόμη Μακεδόνες καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων διεπίστωσαν ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ νίκη ἡ ἐκλογικὴ κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ δι’ ἀνάδειξιν ἀστοῦ δημάρχου εἰς Θεσσαλονίκην. Τοῦτο εἶναι ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐπανελήφθη καὶ ὁ δισταγμὸς ἐξεδηλώθη πολλάκις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα ἐκλογικὸν ἀγῶνα κατερχόμενα μεμονωμένα τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ ἀντεπεξέλθουν ἐναντίον τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας. Κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς διεπιστώθη ὅτι εἰς τὴν Ξάνθην ἐξελέγη κομμουνιστὴς δήμαρχος καὶ εἰς ἄλλας πόλεις κατελθόντες εἰς ἀγῶνα ἐκλογικὸν ἐνικήθημεν ὑπὸ τοῦ κομμουνισμοῦ. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναμφισβήτητον. Ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἐγγὺς τῶν πραγμάτων γνωρίζομεν καὶ κατέχομεν καλῶς τὰ πράγματα. Γνωρίζομεν κοινότητας καθολοκληρίαν κομμουνιστικάς, ὅπως ἐπίσης γνωρίζομεν καὶ πλείστας ὅσας ἐνεργείας καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὰ σχολεῖα, ἐνεργείας δυναμένας σοβαρῶς νὰ ἐμβάλωσιν εἰς κίνδυνον ὄχι τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἐν Ἑλλάδι — αὐτὸ εἶναι μία χίμαιρα τῆς ὁποίας τὴν διάψευσιν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω — εἶναι κίνδυνος ὅμως ὅστις δημιουργεῖ μίαν πολιτικὴν δικτατορίαν εἰς βάρος τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἑπομένως ὁ κίνδυνος τῆς διαταράξεως τῆς Κοινωνίας ὑφίστατο καὶ ὑφίσταται σοβαρῶς εἰς μεγαλουπόλεις τῆς Μακεδονίας. Αἱ ἀρχαὶ εἰς τὰς ὁποίας πιστεύω καὶ ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσουν μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ἐκφωνηθείσας ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν διαφόρων κομμάτων. Ἡμεῖς ἐπιστεύσαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἠκολούθησαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις δὲν εἶναι ὁ δρόμος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀτονίσῃ τοὺς ἐπαναστατικοὺς ἀγῶνας ὅπως ὀργανοῦνται καὶ ὅπως ἐμφανίζονται ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐν Θράκῃ. Ἐπιστεύσαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ὑπάρχει μία ἀνάγκη μεγάλη μεταρρυθμίσεων εὐρυτάτων, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη συγχρονισμοῦ μας πρὸς τὰς μεταπολεμικὰς ἀνάγκας διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἱκανοποίησις ὡρισμένων ἀξιώσεων τῶν πασχουσῶν τάξεων. Πολλαὶ θεωρίαι ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐλέχθησαν ὅτι τάχα αἱ παροχαὶ ἐδόθησαν ἀθρόως εἰς τὰς πασχούσας τάξεις. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι μεταξὺ αὐτῶν ζῶμεν καὶ οἱ ὁποῖοι καλῶς γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν, σᾶς τονίζομεν ὅτι οὐδὲν ὑπὲρ τῶν τάξεων αὐτῶν ἐπετεύχθη μέχρι σήμερον. Τὰς νίκας κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῶν ἐξεγέρσεων αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται εἰς τὰς διαφόρους πόλεις, τὸ Κράτος ἀντιμετώπισεν ἢ διὰ τοῦ Στρατοῦ ἢ διὰ βιαίων μέσων. Κερδίζονται οὕτω εὐκόλως κρατικαὶ νίκαι, τὰς ὁποίας πολλάκις ἐχειροκρότησεν ἡ Βουλή. Διαφωνοῦμεν ῥιζικῶς πρὸς τὴν τακτικὴν αὐτὴν, ὡς καὶ πρὸς τὴν ἐκδηλουμένην τάσιν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ κινδύνου τῆς κοινωνικῆς ἀναρχίας, ὁ ὁποῖος τόσα ἐμπόδια ἐμφανίζει εἰς ἡμᾶς. Ἡ ἐμφάνισις τοῦ κομμουνισμοῦ ἄλλως τε ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἐμφάνισις ἀνταποκρινομένη πρὸς τὴν σπουδαιότητα τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχουν παραδείγματα πλεῖστα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν ὅτι ἡ ἐκδήλωσις αὐτὴ ἡ ἐπαναστατικὴ δὲν εἶναι ἡ φυσιολογικὴ κομμουνιστικὴ ἐκδήλωσις. Εἰς τὸν Πειραιᾶ π. χ., ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μεγαλυτέρα βιομηχανικὴ πόλις τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐνεφανίσθησαν 600 κομμουνισταί. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα Θάσον, ἡ ὁποία ἔχει πληθυσμὸν 20,000 κατοίκων, ἐνεφανίσθησαν 750 κομμουνισταί. Ἡ ἐργατικὴ συνείδησις βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι περισσότερον προηγμένη εἰς ἐπαναστατικότητα εἰς μίαν νῆσον 20,000 κατοίκων.

§32Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς τὸν Πειραιᾶ τοὺς ἐργάτας τοὺς ἔχει ἡ «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις»;

§33Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἂν θὰ τοὺς εἶχεν ἡ «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις», τὰ πράγματα ὅμως ἀπέδειξαν ὅτι δὲν τοὺς ἔχει. Ἐλπίζομεν καὶ εἴμεθα πολὺ βέβαιοι ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δύνασθε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τόσον ἀσυστόλως νὰ λέγητε ὅτι ἀντιπροσωπεύετε σεῖς τὸν ἐργατικὸν κόσμον καὶ ὅτι τάχα ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τῶν ἐργατικῶν ἀξιώσεων, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν ἐκ μέρους τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ζήτημα τῆς διώξεως δὲν εἶναι ζήτημα πολιτικῶν διώξεων. Δι’ ἡμᾶς εἶναι ζήτημα οὐσίας καὶ ἐπιγνώσεως τῆς πραγματικότητος ἐν Μακεδονίᾳ. Διώξεις ἐγένοντο πολλαὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἐγένοντο διώξεις ἐναντίον τῆς παρατάξεως ἐκείνης τῆς ὁποίας πολλοὶ βουλευταὶ ἐβάδισαν εἰς τὴν ἐξορίαν καὶ ὑπέστησαν πολλὰς ταλαιπωρίας κατὰ τὴν δικτατορίαν τοῦ κ. Παγκάλου. Ὑπέστησαν διώξεις καὶ οἱ δημοκρατικοί, ὑπέστημεν καὶ ἡμεῖς διώξεις. Πολλοὶ βουλευταὶ ὡδηγήθησαν εἰς τὰ κρατητήρια καὶ κατεκρατήθησαν καὶ παρεβιάσθη καὶ ἡ ἀσυλία των. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνελήφθησαν καὶ ἐδιώχθησαν καὶ παρεβιάσθη ἡ βουλευτική μου ἀσυλία. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ τύπου τῆς παραβιάσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Διὰ τῶν νόμων καὶ τῶν θεωριῶν ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον παρεβιάσθησαν καὶ Συντάγματα καὶ νόμοι καὶ ἀσυλία κατεπατήθησαν. Ἑπομένως ἡ συγκίνησις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τόσον μεγάλη, διότι ὁ κ. Σολὰν ἔχων τὴν βουλευτικὴν ἀσυλίαν καὶ ἐξωθῶν διαρκῶς τοὺς ἐργάτας εἰς στάσεις καὶ αἱματοχυσίας, ἐδιώχθη. Δὲν ἔπρεπε τόσον πολὺ νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο τοὺς νομομαθεῖς καὶ τοὺς νομικοὺς καὶ τοὺς διαφόρους ἄλλους θεωρητικοὺς δογματιστάς, ὥστε νὰ φανοῦν κατασυγκεκινημένοι ἐκ τῆς διώξεως τοῦ κ. Σολάν. Ἄν, κύριοι βουλευταί, ἀποδώσητε τὴν ἐλευθερίαν σύμφωνα μὲ τοὺς τύπους καὶ σύμφωνα μὲ τὰς θεωρίας αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἐντεῦθεν, εἰς τὸν κ. Σολάν, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρατῇ εἰς τὴν ἐξορίαν ἑκατοντάδας ὁλοκλήρους ἐργατῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφίνητε τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν στάσεων ἐλευθέρως νὰ κυκλοφοροῦν διὰ νὰ δημιουργοῦν θύματα. Ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατάξητε τὴν ἄμεσον ἐπαναφορὰν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πενόμενοι καὶ στερούμενοι πίπτοντες θύματα διαφόρων ἐπαναστατικῶν ἐπιτηδείων, ὁδηγοῦνται ὁμαδικῶς πρὸς τὴν ἐξορίαν. Ἂν θέλητε νὰ ἀποδώσητε τὴν ἐλευθερίαν καὶ νὰ σεβασθῆτε τὴν βουλευτικὴν ἀσυλίαν τοῦ κ. Σολάν, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ διατάξητε τὴν ἄμεσον ἐπαναφορὰν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τοὺς ὁποίους οὔτε τὸ ἡμερομίσθιον κἂν προσφέρετε διὰ νὰ μὴ ἀποθάνουν ἐκ πείνης. Δὲν εἶμαι ἱκανὸς νὰ ψηφίσω—καὶ τὸ τονίζω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς—διότι ἡ ψηφοφορία εἶναι μυστική, ὑπὲρ τῆς διώξεως. Δὲν ἐσυνήθισα οὔτε ἔκαμα καμμίαν δίωξιν. Ὑπέστην διώξεις. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, καθ’ ἣν θὰ θελήσω νὰ ψηφίσω ἐγὼ κατὰ συνείδησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ ἐν λόγῳ κ. βουλευτοῦ. Σᾶς τονίζω ὅμως ὅτι ὀφείλετε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον ὄχι διὰ τῶν μέτρων τῶν διώξεων καὶ τῶν ἀπελάσεων, ἀλλὰ διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἀνωτέρω ἀνέπτυξα.

§34Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε τώρα, ἀνατρέπετε τὰ προηγούμενα. Αὐτὰ τὰ τελευταῖα προκαλοῦν κατάπληξιν.

§35Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶναι αὐτὸ ζήτημα συνειδήσεως, κ. συνάδελφε. Τοῦτο μόνον σᾶς λέγω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μεθαύριον θὰ εὑρεθῆτε πρὸ νέων ἐκπλήξεων. Παρῆλθεν ἓν ἔτος σχεδὸν ἀφ’ ἧς ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀπεργίας εἰς τὴν Μακεδονίαν. Τὸ ἔτος αὐτὸ διέρρευσεν ἄκαρπον. Διέρρευσεν ἄκαρπον διότι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα—καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εὑρίσκεται ἐδῶ ὁ τέως ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς—δὲν κατωρθώθη νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνεργίας, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἐκδηλουμένη ἐπικινδύνως.

§36Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέβαλλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνετο πρόνοια ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνεργίας. Ἐγὼ δὲ ἐζήτησα ἐξουσιοδότησιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ λάβω ἄμεσα μέτρα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσω τὴν ἀνεργίαν, ἡ ὁποία, ὅπως λέγετε σεῖς, εἶναι εἰς μεγάλην κλίμακα.

§37Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Χαίρω πολὺ καὶ θὰ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν τὰ μέτρα αὐτά. Ἀλλὰ λέγω ὅτι παρῆλθον ὀκτὼ μῆνες, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν κατωρθώθη νὰ ληφθῶσι μέτρα διὰ τὴν ἀνεργίαν καὶ θὰ φθάσωμεν πάλιν νὰ ζητῶμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδόματα διὰ νὰ τὰ διανείμωμεν ὅπως ἄλλοτε.

§38Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι τὸ πρῶτον μέτρον τοῦτο κατὰ τῆς ἀνεργίας, ἡ χορήγησις τῶν 25 ἑκατομμυρίων. Τὸ μέτρον ἐλήφθη, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, μετὰ σπουδῆς. Συνέχισις δὲ τοῦ μέτρου αὐτοῦ εἶναι ἡ ζητηθεῖσα ἐξουσιοδότησις.

§39Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν θὰ ἤθελον καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις, διότι οἱ κατέχοντες καλῶς τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας παρὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐξετάσεως τῶν μέτρων.

§40Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ θὰ ἔλθουν κατόπιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἂν νομίζητε ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι ἐπείγοντα, πρέπει νὰ δώσητε τὴν τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν.

§41Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τελειώνω, διότι σᾶς ἐκούρασα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἂν θέλητε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν διαταραχὴν τὴν κοινωνικὴν τὴν παρατηρουμένην ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐν Θράκῃ, ὀφείλετε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὰ ζητήματα τῆς ἐξαθλιώσεως τῆς οἰκονομικῆς, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὸν Τόπον, διὰ μέτρων συγχρονισμένων, διὰ μέτρων δικαίων, εἰς τὰ ὁποῖα κατέφυγον ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ὀφείλετε νὰ δώσητε σάρκα καὶ ὀστᾶ εἰς τὰ ὀγκώδη ἐργατικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ψηφίζετε καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἀνεκτέλεστα. Ἄλλως θὰ εἶναι εὔκολον εἰς τὰς κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις νὰ καταγάγουν εὐκόλους νίκας κατὰ τῶν ἐξεγέρσεων, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑφίσταται εἷς κίνδυνος κατὰ τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς τάξεως καὶ θὰ ἀντλοῦν ἀπὸ τὴν ἀκηδείαν καὶ τὴν κρατικὴν αὐτὴν ἀστοργίαν πάντοτε ἐπιχειόηματα βασικὰ οἱ ἀνατροπεῖς, διὰ νὰ προπαγανδίζουν τὰς ἰδέας των.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ ἄρω τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καβάλας βουλευτής, δηλώσας ὅτι θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς μὴ παρατάσεως τῆς προφυλακίσεως τῶν δύο βουλευτῶν. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καβάλλας ἔχει δίκαιον νὰ αἰσθάνεται περισσότερον τὸ ἀθέμιτον τοῦ τρόπου τῆς δράσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἰδίως εἰς Μακεδονίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των ὅταν ἐτόνισεν ὅτι ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς τοιαύτης δράσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τελεσφόρος παρὰ μόνον ὅταν ἱκανοποιοῦνται πλήρως αἱ ἐργατικαί, αἱ νόμιμοι, αἱ εὔλογοι ἀξιώσεις. Ἐτόνισεν ἀκόμη ὅτι, ἐφόσον τοιαύτην πολιτικὴν ἀκολουθοῦμεν καὶ πρέπει νὰ ἀκολουθῶμεν, διότι εἶναι ἡ μόνη καρποφόρος πολιτική, δὲν πρέπει νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐξαιρετικοῦ δικαίου κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Βεβαίως πᾶς πολίτης εἴτε κομμουνιστὴς εἶναι, εἴτε οἱουδήποτε τυγχάνει ἴσου μέτρου, θὰ ὑπόκειται εἰς δίωξιν, ἐφόσον αἱ πράξεις του θὰ ἀντίκεινται πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Κανεὶς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὑπάρξῃ ἐξαίρεσις ὑπὲρ οἱουδήποτε πολίτου καὶ ἂν ἔχῃ ἰδιαίτερον ἀξίωμα. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διέπει ὅλον τὸν κόσμον οἱασδήποτε ἀποχρώσεως, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτὸν κανὲν ἐξαιρετικὸν δίκαιον κατὰ οἱασδήποτε πολιτικῆς ἀποχρώσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ὁ κ. Θεολογίτης ἐδήλωσεν ὅτι ὡς ἄτομον θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν. Διότι, ἂν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπέκειντο ἄλλοι συνάδελφοι, ἄλλης πολιτικῆς ἀποχρώσεως, εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἐδέχετο τὴν συνέχισιν τῆς διώξεως. Ὑπὸ τὸ αὐτὸ καὶ ἐγὼ πνεῦμα ἐχόμενος θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς διώξεως, μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, θεωρῶ ἀθέμιτον τὴν δρᾶσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἡ ὁποία μόνον ἠμπορεῖ νὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ μιᾶς καρποφόρου καὶ εὐθείας κοινωνικῆς πολιτικῆς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§45Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω ὡς ἐκ τούτου ὅτι κατέχω τὸ ζήτημα, πέριξ τοῦ ὁποίου γίνεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ συζήτησις. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἤμην μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἶχον καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ κατέχω καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι ζήτημα ἀφορῶν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν κίνησιν καὶ τὴν δρᾶσιν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ὑπάρχουν τρεῖς ἀντιλήψεις ὡς πρὸς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μεταξὺ τῆς Βουλῆς. Ἡ πρώτη ἀντίληψις εἶναι ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ καθαρᾶς ἀπόψεως δικαίου. Ὑπάρχει ἀδίκημα; Ἂν ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς προφυλακίσεως, τῆς παρατάσεως τῆς προφυλακίσεως καὶ γενικῶς ὑπὲρ τῆς διώξεως.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἂν εἶναι αὐτόφωρον;

§47Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ ἂν εἶναι αὐτόφωρον, ἀσφαλῶς. Ἡ δευτέρα ἀντίληψις εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ ἀπόψεως δικαίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι πρόκειται περὶ βουλευτῶν κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς ἓν κόμμα, τὸ ὁποῖον ὑπεραμύνεται διὰ τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς ἐπαναστατικῆς θεωρίας, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς κοινωνικῆς μεταβολῆς. Ἡ τρίτη ἄποψις εἶναι ἡ ἄποψις ἡ ὁποία δὲν ἀναγνωρίζει κανὲν δίκαιον. Δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου κανεὶς λόγος νὰ ἐξετάζωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ δικαίου. Ἔχομεν ἐνώπιόν μας ἀνατροπεῖς τοῦ καθεστῶτος κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι μετὰ θάρρους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λέγουν ἐναντίον τοῦ καπιταλιστικοῦ καθεστῶτος καὶ ἐπιδιώκουν τὴν ἀνατροπὴν αὐτοῦ.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βιαίως.

§49Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν τὸ «βιαίως»;

§50Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Βεβαίως τὴν βίαν τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ μεταχειρισθῆτε σεῖς.

§51Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τί ἄλλο εἶναι ἡ ἱστορία τῶν πολιτικῶν γεγονότων τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, τί ἄλλο εἶναι παρὰ ἀνατροπαὶ βίας; Τί ἄλλο εἶναι τὰ στρατιωτικὰ προνουντσιαμέντα; Αὐτὴ εἶναι ἡ τρίτη ἄποψις. Ἡ ἄποψις αὕτη φυσικὰ εἶναι ἄποψις ἡ ὁποία βαίνει κατ’ εὐθεῖαν πρὸς μίαν φασιστικὴν κίνησιν τοῦ δικαίου.

§52Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ Λενίν.

§53Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν εἶναι ἓν γεγονὸς μεγάλης σημασίας. Ὄχι ὡς πρὸς τὴν στενὴν ἔννοιαν τῆς διώξεως, τοῦ ἂν παραμένουν ἐν προφυλακίσει δύο βουλευταί, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν ἔννοιαν τοῦ κατὰ πόσον ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι, τῶν ὁποίων εἶσθε ἀμύντορες καὶ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, δι’ ἀνθρώπους ἔχοντας κοινωνικὰς ἰδέας ἀντιθέτους πρὸς τὰς ἰδέας αὐτῶν καὶ διακηρύσσοντας αὐτὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶναι οὐσιωδέστατον τὸ ζήτημα. Καὶ μολονότι ἴσως ἡ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοποθέτησις τοῦ ζητήματος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δυσαρεστήσῃ μερικοὺς τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἤθελον μίαν τοιαύτην συζήτησιν, ἀλλ’ ἄμεσον ψηφοφορίαν, μολονότι, λέγω, μία τοιαύτη τοποθέτησις τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία εἶναι καὶ σύστασις καὶ τοποθέτησις θὰ προδιέθετε κακῶς μερικοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι προχείρως θὰ ἦσαν συμπαθῶς διακείμενοι, ἵνα μὴ διωχθῶσιν οἱ συνάδελφοι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ θέσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις, τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ τεθῇ. Διότι καὶ ὁ συνάδελφος κ. Τσιτσεκλῆς, τοῦ ὁποίου αἱ νομικαὶ γνώσεις θεωροῦνται ὡς αἱ ἐγκυρώτεραι καὶ αὐτὸς παρὰ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλε τοῦ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἀφῃρημένην ἔννοιαν τοῦ δικαίου, δὲν παρέλειψε νὰ τονίσῃ ὡς σπουδαιότατον στοιχεῖον, τὸ στοιχεῖον τῆς κομμουνιστικῆς των ἰδιότητος. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει, κύριοι συνάδελφοι. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ γεγονὸς αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τῆς προφυλακίσεως. Οἱ περισσότεροι ἡμῶν ἐκ τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου ἔχομεν συνηθίσει τὰς φυλακίσεις καὶ ἐξορίας καὶ ἀσφαλῶς οἱ περισσότεροι ἡμῶν προτοῦ ἀνέλθωμεν τὸ βῆμα τοῦτο ἔχομεν περάσει ἀπὸ τὰ βήματα τῶν Δικαστηρίων καὶ Στρατοδικείων. Δὲν εἶναι λοιπὸν αὐτὸ τὸ οὐσιῶδες. Τὸ ζήτημα τὸ οὐσιῶδες ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως εἶναι νὰ κατανοηθῇ ἀπὸ τὰ στρώματα καὶ τὴν τάξιν, τῆς ὁποίας τὰ συμφέροντα ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν, χωρὶς νὰ ἀρνούμεθα καὶ εἰς ἄλλους ἂν ἔχουν τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν, πρέπει, λέγω, νὰ κατανοηθῇ ὁ χαρακτὴρ τῆς ἀποφάσεως, ἣν θὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἡ Βουλή. Δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ὅσους ἐκ τῶν συναδέλφων ὑποστηρίζουν πραγματικῶς καὶ πιστεύουν εἰς διώξεις, εἰς κοινοβουλευτικὰ καθεστῶτα, εἰς τὴν ἰσότητα τὴν πολιτικὴν ἀπέναντι τῶν νόμων, δι’ αὐτοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία ὅτι μὲ μεγάλην ἀβαρίαν τῶν θεωριῶν των αὐτῶν θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν. Ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν, κάμνοντες ἀφαίρεσιν τοῦ οὐσιαστικοῦ τῶν ζητήματος, ἂν ὑπάρχῃ κακούργημα εἰς βαθμὸν αὐτοφώρου καὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς διώξεως μὲ τὴν συνείδησιν ὅτι κάμνουν μίαν παρανομίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία. Ἂν δὲν τὸ κατανοοῦν, τόσον τὸ χειρότερον δι’ αὐτούς. Ὑπάρχει κακούργημα εἰς βαθμὸν αὐτόφωρον; Θὰ τὸ ἐξετάσουν ἴσως πολλοὶ συνάδελφοι ἀπὸ ἀπόψεως δικαίου. Θὰ σᾶς ἐκθέσω ἐν συνόψει ὅπως ἀνέφερε καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος τὰ γεγονότα. Εἶναι μία ἐργατικὴ διαδήλωσις κακούργημα; Μία πρᾶξις κολάσιμος; Καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες καὶ οἱ ὀργανοῦντες ἀπεργιακὰ κινήματα, οἱ ἔχοντες τὴν ἀντίληψιν ὅτι αἱ ἐργατικαὶ ἀπαιτήσεις αἱ ἄμεσοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν παρὰ μόνον διὰ μιᾶς ὁμαδικῆς ὠργανωμένης κινήσεως τῶν ἐργατῶν, ὀργανουμένων πέριξ τῶν Σωματείων των ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πάλης τῶν κοινωνικῶν τάξεων, διαπράττουν ἀδίκημα; Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐμφάνισις τῶν ἀπεργιῶν ἡ ὑπὸ οἱαδήποτε καθεστῶτα, φασιστικόν, σοσιαλιστικὸν κλπ., ἡ ἐμφάνισις ἀπεργιακῶν κινημάτων, ἐφόσον ὑπάρχει ἀντίθεσις συμφερόντων εἰς τὰς τάξεις, εἶναι γεγονός. Αὐτὴ καὶ μόνη ἡ πραγματικότης τῶν ἀπεργιακῶν κινημάτων φανερώνει ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς σκοτεινοὺς ἐκείνους πράκτορας, τοὺς ὁποίους ὑπαινίχθη ὁ συνάδελφος τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἐργατικὸν ζήτημα ὑπῆργεν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ προτοῦ ἀκόμη καταληφθῇ αὕτη ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§55Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὑπῆρχον σοσιαλισταὶ καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ Θεσσαλονίκη ἐξεπροσωπεῖτο εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κοινοβούλιον διὰ βουλευτοῦ σοσιαλδημοκράτου. Ἡ δυσαναλογία τοῦ ἐργατικοῦ κινήματος μεταξὺ Μακεδονίας καὶ Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἶναι καθαρῶς ἱστορική. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀντίληψις ἐκείνη, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸ νὰ ἐμφανίσῃ μίαν ἀπεργίαν, ἓν «λὸκ–ἄουτ» γενικῶς, λέγω ὅτι αὗται εἶναι πράξεις βίας. Ἡ ἀπεργία εἶναι βία ἐξασκουμένη ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, ἀλλὰ καὶ τὸ «λὸκ–ἄουτ» ἀπὸ τοὺς ἐργοδότας, ὥστε καὶ αἱ τάξεις χρησιμοποιοῦν τὴν βίαν. Οἱ ἔχοντες αὐτὰς τὰς ἀντιλήψεις καὶ χαρακτηρίζοντες τὰ γεγονότα αὐτὰ ὡς πρᾶξιν κολάσιμον, καταλήγουν εἰς τί; Εἰς τὸ νὰ ἀρνηθοῦν εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν τὸ δικαίωμα τῆς στοιχειώδους ἀμύνης καὶ τῆς πάλης διὰ τὴν καλυτέρευσιν τῆς θέσεώς της. Ἡ ἐργατικὴ τάξις εἶναι μία τάξις ἐνδιαφερομένη διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, εἶναι μία μειονοψηφία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐργάζεται διὰ νὰ καταστῇ πλειονοψηφία. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα, εἶναι πραγματικότης. Λέγουν πολλοὶ τῶν κ. κ. συναδέλφων ὅτι καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Καὶ ἡμεῖς τοὺς ἀπαντῶμεν· βελτιώσατέ την λοιπόν. Ποῖος σᾶς ἠμπόδισε εἰς τὸ νὰ βελτιώσητε τὴν θέσιν τῶν ἐργατῶν; Μήπως δὲν ἔχετε τὴν Ἐξουσίαν; Μήπως ἡμεῖς σᾶς ἠμποδίσαμεν νὰ ἐφαρμόσητε τὸ ὀκτάωρον; Μήπως ἡμεῖς σᾶς ἠμποδίσαμεν ἀπὸ τοῦ νὰ δώσητε μεγαλύτερα ἡμερομίσθια εἰς τοὺς ἐργάτας; Ἔχετε τὴν δύναμιν καὶ εἶσθε ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία εἶναι οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς κυρίαρχος ἐν τῇ Κοινωνίᾳ. Ἂς παύσῃ λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐπιχειρηματολογία.

§56Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Ἂν πράγματι ἤκουσα καλῶς, ἐνῷ ὡμίλει ὁ κ. Π. Μαζαράκης λέγων ὅτι πρόγραμμα τῶν κομμουνιστῶν εἶναι ἡ αὐτονόκυσις τῆς Μακεδονίας, σεῖς, κ. συνάδελφε, ἀπηντήσατε ὅτι εἶναι ἀκριβῶς ἀληθὲς τοῦτο. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Μάξιμος καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Βουλῆς, ἂν πράγματι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐπιδιώκῃ τοιοῦτόν τι, διότι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, καθὼς καὶ οἱ Ἕλληνες ἐργάται. Δὲν βλέπω πῶς οἱ κομμουνισταὶ ζητοῦν τὴν καλυτέρευσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐργάτου διὰ προγραμμάτων αὐτονομήσεως ἐθνικῆς γῆς. Ἐκτὸς ἂν νομίζουν ὅτι μὲ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας θὰ καλυτερεύσῃ ἡ θέσις τοῦ ἐργάτου. Ἕλληνες ἐργάται τοιαύτην προδοσίαν οὐδέποτε διενοήθησαν. Ὀφείλει λοιπὸν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα νὰ τὸ δηλώσῃ ἀπεριφράστως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, πολὺ δὲ περισσότερον σήμερον, ὁπότε πρόκειται νὰ κριθῇ ἡ καταδίωξις συναδέλφων καὶ θὰ κρίνωμεν ἂν ὁ διωκόμενος κ. Σολὰν εἶναι ἔνοχος κοινοῦ ἐγκλήματος ἢ τοιούτου ἐσχάτης προδοσίας.

§57Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἂν θέλητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω, σᾶς παραπέμπω εἰς προηγουμένην ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῶν κομμουνιστικῶν ζητημάτων, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς καλυτερεύσεως τῆς θέσεως τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἶναι ἓν μέρος τοῦ ὅλου προγράμματος καὶ τῆς ὅλης δράσεως τῶν κομμουνιστῶν. Κομμουνιστὴς δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται μόνον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐργάτου, ἀλλ’ εἶναι ὁ προσανατολίζων ὅλην αὐτὴν τὴν κίνησιν πρὸς ἕνα ἀντικειμενικὸν σκοπόν, τὴν κατάληψιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Ὁ κομμουνιστὴς λοιπὸν πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν ἀντίληψιν ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, ἐπὶ τῶν μοιραίων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ ἡ πολύπλοκος ζωὴ τῆς Κοινωνίας τῆς στηριζομένης ἐπὶ τῶν κοινωνικῶν ἀντιθέσεων. Συνεπῶς ἂς μὴ γίνεται προσπάθεια νὰ δημιουργηθῇ μία ἀτμόσφαιρα καὶ νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ψῆφος τῶν συναδέλφων ἀπὸ τὴν μὴ παραδοχὴν ἢ ἀπὸ μίαν δήλωσιν, ἐπίσημον δήλωσιν, ἐπὶ τοῦ Α ἢ Β σημείου τοῦ κομμουνιστικοῦ προγράμματος.

§58Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ δίωξις τῶν δύο συναδέλφων μὲ αὐτά; Ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη πέραν τῶν ὁρίων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶν νὰ περιορίσητε τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ θέματος.

§59Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὀφείλετε σεῖς νὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἄλλοι ἦσαν οἱ θέσαντες τὰ ζητήματα αὐτὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Λοιπὸν ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν βασικὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστος τῶν συναδέλφων ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ οἰκονομικὰ προγράμματα καὶ ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχει διὰ τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας. Ἡμεῖς ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία οὐδὲ κἂν ἀνέγνωσε τὴν δικογραφίαν, ὁ δὲ ἁρμοδιώτερος ὅλων ὁ εἰσηγητὴς ὁ μόνον διεξοδικῶς ἐξετάσας τὴν ὑπόθεσιν, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ κ. συναδέλφου καὶ τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν ὑπὲρ τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν συναδέλφων μας, νομίζομεν ὅτι οὕτω ἁπλούστατα θὰ δώσουν ἓν νομικὸν κῦρος εἰς μίαν πολιτικὴν ἀνάγκην τῆς στιγμῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ σύλληψις τῶν δύο βουλευτῶν ἐγένετο ἀπὸ πολιτικοὺς λόγους καὶ διότι διεξάγεται εἷς ἀγὼν τῶν ἐργατῶν, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἦσαν οἱ δύο βουλευταί, μεταχειριζόμενοι ἀσφαλῶς τὴν βουλευτικήν των ἀσυλίαν. Ὁ ἀγὼν τῶν ἐργατῶν εἶναι πολιτικὸς ἀγών. Οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἱ βουλευταὶ τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, βουλευταὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως, εἶχον ὑποχρέωσιν ὡς βουλευταὶ ἐκλεγέντες ἀπὸ τὴν τάξιν αὐτὴν νὰ εὑρίσκωνται παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ἀγωνιζομένων αὐτῶν ἐργατῶν. Ποῦ ἀλλοῦ ἦτο ἡ θέσις των; Ἦτο εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν Ὑπουργείων; Ὅταν ἀγωνίζωνται 30.000 ἐργάται, ὁ βουλευτὴς τῆς ἐργατικῆς τάξεως πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖ νὰ ἐμψυχώνῃ τοὺς ἀγωνιζομένους.

§60Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὅταν γεννῶνται ζητήματα Ἐνοικιοστασίου π. χ., εἴδατε ποτὲ βουλευτὰς τῆς ἀστικῆς τάξεως νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ ἡγοῦνται τῶν διαδηλώσεων καὶ τῶν ἀστικῶν συγκρούσεων;

§61Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν διαφορετικὴν ἀντίληψιν περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκτελῶνται τὰ καθήκοντα τῶν βουλευτῶν τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Συνεπῶς τὸ οὐσιαστικὸν σημεῖον τῆς ὑποθέσεως εἶναι ἡ πολιτικὴ ἀνάγκη, ἡ ὁποία ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συλλάβῃ τοὺς δύο βουλευτάς, ὅπως ἐξορίσῃ 100 ἐργάτας, διότι ἦσαν ὠργανωμένοι, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο. Ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἀντιμέτωπος τῶν ἐργατῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῶν καπνεμπόρων. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἔλαβε μέτρα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ της καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν ἦτο ἡ σύλληψις καὶ ἡ φυλάκισις τῶν πλέον δραστηρίων τῶν ἐργαζομένων ἐργατῶν καὶ ἡ σύλληψις τῶν βουλευτῶν διότι οἱ βουλευταὶ ἦσαν εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς τὰς συγκεντρώσεις, διότι οἱ βουλευταὶ ἐνεψύχωνον αὐτούς, διότι ἦσαν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀγῶνος καὶ μαζὶ μὲ αὐτοὺς περὶ τοὺς 100 ἐργάτας ἐφυλακίσθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἡμερῶν τοῦ «λὸκ–ἄουτ». Ἀλλ’ ἡ κατάστασις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πράγματι κρίσιμος. Ἔχομεν νεώτερα τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀναγγέλλουν ὅτι χθὲς ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, κάποιος μοίραρχος Ξενίδης, ἐπὶ κεφαλῆς χωροφυλάκων εἰσῆλθε νύκτα εἰς τὸ Συνδικάτον τῶν ἐργατῶν Ξάνθης καὶ ἀφήρεσε μίαν καμπάναν, ἡ ὁποία εἰδοποιοῦσε τοὺς ἐργάτας ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐργασθοῦν. Φυλακίζονται λοιπὸν ὀκτὼ ἐργάται καὶ νύκτωρ εἰσελαύνει ἡ ἀστυνομία. Αἱ ἐξορίαι συνεχίζονται ἀκόμη, συνεχίζεται ἡ πάλη κατὰ τῶν ἐργατῶν. Πολὺ φυσικὸν εἶναι. Δὲν πρέπει νὰ ἐξευμενήσωμεν κανένα ἐκ τῶν συναδέλφων. Πράξατε κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχετε ἐκ τῶν πολιτικῶν ἀγώνων καὶ κατὰ τὰς δοξασίας σας. Ἂν ἀνήκετε εἰς τὴν δεξιάν, πράξατε τὸ καθῆκόν σας. Τελειώνων ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τῆς διώξεως τῶν δύο βουλευτῶν θὰ εἶναι μία περισσοτέρα ἀπόδειξις τῆς χρεωκοπίας τῶν συνταγματικῶν σας ἐλευθεριῶν καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ σας καθεστῶτος.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§63Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, πρὸ τεσσάρων περίπου ἐτῶν ἐπεσκέφθην ἐν Μόσχᾳ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν τῆς Σοβιετικῆς Δημοκρατίας κ. Τσιτσέριν εἶπα πρὸς αὐτόν: «Μὴ ἐλπίζετε ποτὲ ἐγκατάστασιν κομμουνιστικοῦ καθεστῶτος ἐν Ἑλλάδι. Εἴμεθα δημοκράται οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν ὅλον τὸν κόσμον τὴν Δημοκρατίαν πρὸ 3,000 ἐτῶν καὶ σήμερον εἴμεθα μία Δημοκρατία μικροαστῶν, μικρονοικοκυραίων, εἰς τὴν ὁποίαν Δημοκρατίαν, ὡς πατρικὴν κληρονομίαν, τρέφομεν ἀληθῆ ἔρωτα, ἀφοῦ ἐγεννήθη εἰς τὴν Πατρίδα μας. Ἄν προσπαθήσητε ἐν Ἑλλάδι νὰ ἀσκήσητε κομμουνιστικὴν προπαγάνδαν. Δὲν θὰ κάμητε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ χάσετε τὰ χρήματά σας». Μὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν τῆς εἰλικρινείας ὡμίλησα πρὸς τὸν κ. Τσιτσέριν καὶ τῷ ὡμίλησα ρωσιστί, διότι εἶχα τὴν ἀληθῆ εὐτυχίαν νὰ ζήσω μεταξὺ τοῦ συμπαθεστάτου Ρωσσικοῦ Λαοῦ καὶ νὰ ἐκμάθω τὴν γλῶσσάν του. Ἐπέστρεψα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ σήμερον μετὰ μίαν τετραετίαν τρίβω τοὺς ὀφθαλμούς μου. Πληροφοροῦμαι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ εὔχομαι ἡ πληροφορία μου νὰ μὴ εἶναι ἀληθής, ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κομμουνισταὶ εἶναι 20,000, ἀφοῦ εἴδομεν ὅλοι ὅτι 40,000 κομμουνισταὶ ἐψήφισαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Δὲν πιστεύω οὐδεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητεῖ. Πληροφοροῦμαι καὶ εὔχομαι καὶ αὐτὴ ἡ πληροφορία νὰ μὴ εἶναι ἀληθὴς καὶ ὅτι τὸ κεντρικὸν γραφεῖον τῆς ἐν Βιέννῃ κομμουνιστικῆς προπαγάνδας μετεφέρθη εἰς Θεσσαλονίκην. Καὶ διερωτῶμαι ἐν ἀπορίᾳ· εὑρίσκομαι εἰς τὴν μικροαστικὴν Δημοκρατίαν τῆς Ἑλλάδος; Τὸ πρᾶγμα μὲ καθιστᾷ σκεπτικὸν καὶ ἐπειδὴ ἡ ἱστορία διδάσκει ὅτι τὰ ἀναρχικὰ αὐτὰ πολιτεύματα, αἱ ἐπαναστάσεις, ἐγεννήθησαν πάντοτε ἀπὸ οἰκονομικὰ αἴτια, προσεπάθησα νὰ εὕρω τὴν πηγὴν τῆς νόσου ἐκεῖ ὅπου πράγματι εἶναι τὰ οἰκονομικά. Τὸ κεφάλαιον, κύριοι βουλευταί, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἷς ποταμὸς Νεῖλος, χωρὶς τὰ φράγματα, ἀρδεύων τοὺς παροχθίους μόνον. Τοῦ τοποθετεῖτε τὰ φράγματα καὶ τότε ἀρδεύει τὰ θυλάκια ὅλων τῶν Αἰγυπτίων. Ἐπιθυμῶ καὶ εὔχομαι καὶ θὰ συντελέσω πάσῃ δυνάμει ἵνα τὸ κεφάλαιον ἐν Ἑλλάδι γίνῃ ὁ Νεῖλος μὲ τὰ Ἀγγλικὰ φράγματα καὶ ἀρδεύῃ τὰ θυλάκια πάντων τῶν Ἑλλήνων καὶ ὄχι τῶν ὀλίγων. Δύο ὁδοὶ μᾶς ἀνοίγονται ἐνώπιόν μας πρὸς ἐξουδετέρωσιν τοῦ κομμουνισμοῦ· ἢ ἡ ὁδὸς τῶν διωγμῶν τοῦ Διοκλητιανοῦ καὶ τοῦ Νέρωνος, οἱ ὁποῖοι ἀμφότεροι κατεδίωξαν τὸν Χριστιανισμὸν ὅσον οὐδεὶς εἰς τὸν κόσμον καὶ δὲν συνετέλεσαν εἰς τίποτε ἄλλο εἰμὴ εἰς τὸ νὰ θριαμβεύῃ ὁ Σταυρός, ἢ τὰ φράγματα τοῦ Νείλου εἰς τὸ Κεφάλαιον. Δὲν εἶναι οἱ διωγμοί, κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ ἐκδιωχθῇ ὁ κομμουνισμὸς ἐξ Ἑλλάδος. Καὶ ἂν τὸ Σύνταγμα σᾶς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ συλλάβητε καὶ φυλακίσητε τοὺς δέκα κομμουνιστὰς βουλευτάς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ κομμουνισμὸς θὰ ἐπεκταθῇ ἐν Ἑλλάδι. Τὸ βαρὺ πυροβολικόν, κύριοι, τὸ ὁποῖον θὰ σαρώσῃ τὸν κομμουνισμὸν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι τὸ πυροβολικὸν τῆς πυρίτιδος, εἶναι τὸ οἰκονομολογικὸν πυροβολικόν. Καὶ συγκεκριμένως ἀναφέρω ὀλίγα πυροβόλα αὐτοῦ τοῦ πυροβολικοῦ. Σοφὸν τὸ σαφὲς καὶ σαφὲς τὸ ἁπλοῦν. Πρῶτον, ὄχι ἡ σταθεροποίησις τῆς λίρας, διότι ἡ πτῶσις τῆς λίρας θὰ ἄρῃ τὴν στενότητα τοῦ νομίσματος. Ἡ ἄρσις τῆς στενότητος τοῦ νομίσματος θὰ ἄρῃ τὴν ὕψωσιν τοῦ τόκου, ἅμα δὲ ἡ ὕψωσις τοῦ τόκου ἡ σημερινὴ παύσῃ, θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ παύσῃ καὶ ἡ νέκρωσις τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν, θὰ παύσῃ ἑπομένως ἡ ἀνεργία, θὰ πέσῃ ὁ τιμάριθμος, ὁ κόσμος θὰ ἀναπνεύσῃ καὶ θὰ εὑρίσκῃ ἐργασίαν ἱκανοποιητικήν. Δεύτερον πυροβόλον τῆς οἰκονομικῆς πυροβολαρχίας εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον εἰς στιγμὰς μαύρων νεφῶν, μὲ 370 τὴν λίραν καὶ ἀνεργίαν, ἐκάθισεν εἰς τὸν τράχηλον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τρίτον πυροβόλον εἶναι ἡ σύστασις οἰκοδομικῶν Ἑταιρειῶν χάρις εἰς τὰς ὁποίας, ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους, νὰ εἶναι δυνατὸν κάθε πτωχὸς ἄνθρωπος νὰ κτίσῃ ἕνα σπιτάκι, νὰ ἠμπορῇ νὰ μπῇ μέσα μὲ τὴν οἰκογένειάν του ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Μητρὸς–Κράτους καὶ ὄχι τῆς Μητρυιᾶς–Κράτους καὶ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὸ ξεπληρώσῃ εἰς 15 ἔτη. Τέταρτον πυροβόλον τοῦ ἀντικομμουνιστικοῦ πυροβολικοῦ εἶναι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁριζοντείου ἰδιοκτησίας». Χάρις εἰς αὐτὸ θὰ ἀγοράζωμεν εὐθηνὰς κατοικίας εἰς τὰ κέντρα. Ἀπὸ τριῶν ἐτῶν ἀγωνίζομαι ἵνα ἔλθῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τέλους εἰς τὴν Βουλήν, διότι χάρις εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ βιοπαλαισταί, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ κτίσουν σπίτια παρὰ εἰς τὴν συνοικίαν τῆς Ἁλυσσίδος, νὰ ἀγοράσουν ἓν διαμέρισμα μιᾶς πολυκατοικίας πλησιέστερον πρὸς τὰ κέντρα. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὰ βάθη τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, εἰσαχθὲν ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ἀγγελοπούλου ἐσχάτως τῇ συστάσει μου κατὰ τὴν ἀγόρευσιν περὶ τῆς Πάουερ. Χάρις εἰς τὴν ὁριζόντειον ἰδιοκτησίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κτίζωνται σπίτια συνεταιρικὰ ἐν τῷ κέντρῳ τῶν Ἀθηνῶν μὲ 30 καὶ 40 κατοικίας, καθ’ ὃν τρόπον διεδόθη καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην καὶ ἔλυσαν οἱ πτωχοὶ ἀστοὶ τὸ οἰκοδομικόν των πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐν Ἑλλάδι χάρις εἰς τὴν ἔλλειψιν νομοθεσίας εἶναι ἄλυτον. Ἡ ἐξάπλωσις τῶν πόλεων, χάρις εἰς τὰ πολὺ μικρὰ σπίτια, συντελεῖ εἰς τὴν νοσηρὰν κυκλοφορίαν τὴν ὁποίαν βλέπετε, διότι ὅλος ὁ κόσμος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώνῃ φόρον εἰς τὰ τράμ, διότι κατοικοῦν εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, εἶχον νὰ εἴπω. Ἕν ἐξ αὐτῶν τῶν μέτρων χάρις εἰς τὴν πρωτοβουλίαν δεκάδων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπεγράψαμεν αἴτησιν εἰς τὸ Προδρεῖον τῆς Βουλῆς, θέλομεν ζητήσει ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ δικτατορικῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως» νὰ προστεθῇ καὶ διάταξις καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἐμπιστεύεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ γνωμοδότησιν τῆς οἰκείας Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, νὰ τροποποιήσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικόν, ἡ ψηφοφορία εἶναι μυστικὴ διὰ καλπῶν κεχωρισμένων δι’ ἑκάτερον τῶν βουλευτῶν καὶ διὰ σφαιριδίου. Οἱ ἐγκρίνοντες τὴν ἐξακολούθησιν τῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Παπανικολάου καὶ Δ. Σολὰν ψηφίζουν «Ναί», οἱ δὲ παραδεχόμενοι τὴν παῦσιν τῆς περαιτέρω διώξεως ψηφίζουν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Α. Μάρκου καὶ Ζ. Βεντούρας. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ μυστικὴ διὰ σφαιριδίου ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Μάρκου καὶ Ζ. Βεντούρα, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐπὶ τῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Παπανικολάου ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 179. Ἐψήφισαν εἰς τὸ «Ναὶ» 97, ἐψήφισαν εἰς τὸ «Ὄχι» 82. Ἐπὶ τῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δαυῒδ Σολὰν ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 182. Ἐψήφισαν εἰς τὸ «Ναὶ» 104, ἐψήφισαν εἰς τὸ «Ὄχι» 78. Ἑπομένως ἐδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἄδεια τῆς περαιτέρω διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Παπανικολάου καὶ Δ. Σολάν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ τὴν 11ην μ. μ.

(Ὥρᾳ 9.20′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 12η μεσονύκτιον).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως τοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§68Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ συγκροτηθῇ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον συμφώνως καὶ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ Συντάγματος. Ὑπεβλήθη πρὸς τοῦτο τὸ σχέδιον νόμου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον παραπεμφθὲν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπέστη ὡρισμένας παρ’ αὐτῆς τροποποιήσεις καὶ οὑτωσὶ εἰσέρχεται ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἡ πρώτη σπουδαιοτάτη καὶ οὐσιωδεστάτη τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι εἰς τὴν 4ην καὶ 6ην παράγραφον τοῦ πρώτου ἄρθρου, δηλαδὴ ἐνῷ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲν ἀπολύτως μόνιμον μέλος εἰς τὸ συγκροτούμενον Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, διὰ τῆς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰσέρχεται μόνιμον μέλος, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συνέχισις τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου. Καὶ ὡς τοιοῦτον μόνιμον μέλος προτείνεται ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Δὲν θὰ εἶχον ἀπολύτως νὰ εἴπω τίποτε, ἂν καὶ ἐφόσον ἐγίνετο ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δεκτὸν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑπεβληθὲν νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ἂν δηλονότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον κατηρτίζετο ἁπλῶς διὰ κληρώσεως, ἂν δηλονότι καὶ τὰ ἑπτὰ μέλη — διότι περὶ τῶν ἑπτὰ μελῶν πρόκειται — ἐξελέγοντο ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, τιθεμένων ἐν κληρωτίδι ὅλων τῶν ὀνομάτων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, προέδρου κλπ. Ἐφόσον ὅμως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὥρισεν ὅτι ὀρθὸν εὑρίσκει ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ὡς μόνιμον μέλος, ἔχω τὴν ἀντίληψιν καὶ εἶμαι πεπεισμένος ἀκραδάντως ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἄποψίν μου. Φρονῶ ὅτι ἐκτὸς τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ τεθῇ ὡς μόνιμον μέλος καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§70Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἂν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξακολουθήσω.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι, σύμφωνοι.

§72Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου λοιπὸν τούτου εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ ὡς μόνιμον μέλος καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§73Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Νὰ γίνῃ μία διάκρισις διὰ τὸ δεύτερον τμῆμα. Νὰ εἶναι τοὐλάχιστον διὰ τὰ μόνιμα μέλη.

§74Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐκλέγοντο διὰ κλήρου καὶ τὰ τρία μέλη, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὁ ἀντιπρόεδρος ὀρθὸν θὰ εἶναι νὰ μὴ ἐκλέγεται. Δὲν γεννᾶται δὲ καὶ ζήτημα ἀντιπροέδρου, ἐφόσον τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐξαιρεῖ αὐτὸν καὶ ὁρίζει ὅτι ἔρχεται εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ προέδρου. Πολλὰ θὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ δὲν γεννᾶται ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ Συμβουλίου, τὸ ἄλλο τμῆμα, ὀρθότερον θὰ ἦτο λόγῳ τοῦ ὅτι τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπιλύσῃ δὲν εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος ὅσον τοῦ πρώτου, θὰ ἦτο, λέγω, ὀρθότερον, ἂν τοῦτο συνεκροτεῖτο ἁπλῶς ἐκ τοῦ κλήρου.

§75Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ κλῆρος νὰ εὐνοήσῃ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ παρέχουν τὰς ἀναγκαίας ἐγγυήσεις καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει χρειάζεται νὰ εἶναι καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος λόγῳ τοῦ ἀξιώματός του θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἐγγύησιν ἀνεξαρτησίας.

§76Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καλύτερον εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ κανὲν μόνιμον μέλος. Νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κλῆρον νὰ ὁρίσῃ τὰ μέλη.

§77Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ πρόσωπον τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ὅλα ἀξιόλογον, ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπηρεάζῃ τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Συμβουλίου. Καλύτερον εἶναι νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κλῆρον νὰ εὐνοήσῃ τὸ πρόσωπον τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὄχι νὰ ἔχωμεν αὐτὸν ὡς μόνιμον μέλος τοῦ Συμβουλίου. Κατὰ τὸν ἀντίστοιχον λόγον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ὁρισθῇ κανὲν μόνιμον μέλος καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ ζήτημα ἐκανονίσθη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἐπὶ τούτου εἴμεθα σύμφωνοι, διότι καὶ τὴν ἄποψιν ταύτην ἀπεδέχθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὅτι προκειμένου νὰ εἶναι ὁ πρόεδρος, νὰ εἶναι καὶ ὁ εἰσαγγελεύς, διότι παρέχει τοὺς αὐτοὺς λόγους καὶ τὰ αὐτὰ ἐχέγγυα καὶ ἂν πρόκειται νὰ ἀντιδράσῃ ὁ πρόεδρος, θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρροπον ἐκ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως. Θὰ εἶχον νὰ προσθέσω, κύριοι, δύο λέξεις ἐπὶ τῶν ἄλλων σημείων, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφερεν ἀντιρρήσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, διὰ νὰ ἀποκλεισθοῦν καὶ οἱ φόβοι τοῦ κ. Μπακοπούλου, ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ τεθῇ καὶ ὁ πρόεδρος. Θὰ εἴπω δύο λέξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφορὰν ἣν ἔφερεν εἰς τὴν τροπολογίαν ἡ Ἐπιτροπή. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ὑπῆρχεν ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἡ ἑξῆς περίπτωσις (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐκ τῶν συμπληρωσάντων ἐν Ἀθήναις συνεχῆ.... κλπ.» Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔφερε τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπήλειψε τὴν τοιαύτην διάταξιν. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ὀρθῶς εἶχε τὸ κείμενον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Οἱ λόγοι οἵτινες μὲ ἄγουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο εἶναι ὅτι ἐξ ἰδίας πείρας γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσιν ὡρισμένοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν διὰ διαφόρων οὐχὶ εὐθέων μέσων νὰ παραμένωσιν ἐν Ἀθήναις ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἐφόσον λοιπὸν οἱ ἴδιοι δὲν αἰσθάνονται νὰ ἀποκόψωσι τὴν τοιαύτην συνήθειαν τὴν ὁποίαν εἶχον, διότι καὶ μερικοὶ ἐκ τούτων εἶναι ἱκανοί, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι, οἵτινες διὰ διαφόρων μέσων κατορθώνουν νὰ παραμένωσι καὶ πρέπει νὰ τοὺς ὑποδειχθῇ νὰ τεθῇ τοιοῦτος δικαστικὸς φραγμός, ὥστε νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐντεῦθεν ἀπομάκρυνσις τοῦ ⅓ καὶ νὰ τοποθετῶνται εἰς ἐπαρχίας καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἔρχεται ἀνάλογος ἀριθμὸς ἐν Ἀθήναις. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν πρέπει νὰ μένωσι κατ’ ἀρχαιότητα ἢ κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ζήτημα τοῦτο βαίνει εἰς ἄλλο σημεῖον, ἂν πρέπει νὰ γίνεται κατ’ ἀρχαιότητα ἡ τοιαύτη τοῦ ⅓ ἀπομάκρυνσις ἢ κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται κατ’ ἀρχαιότητα.

§78Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὅπως ἡ ἀντικατάστασις γίνεται κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν καὶ ὄχι κατ’ ἀρχαιότητα τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν.

§79Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ ⅓ δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχαιότητος, ἀλλ’ ἡ ἀπομάκρυνσις νὰ γίνεται κατ’ ἐντελῶς ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν τοῦτο, εἶναι τὸ ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἀρχαιότης ἐκείνη, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἱκανώτερον τὸν δικαστήν.

§80Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἀρχαιότης εἶναι διὰ τὴν τοποθέτησίν των.

§81Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τοῦτο πρέπει νὰ εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Λέγω ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου προκειμένου περὶ τοῦ ἑνὸς τρίτου, τὸ ὁποῖον ἀπομακρύνεται τῶν Ἀθηνῶν νὰ προβῇ κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν.

§82ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ.

§83Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου;

§84Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἔχω μέν, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀπόλυτον.

§85Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τί θέλετε σεῖς;

§86Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θέλω νὰ γίνεται ἡ μετάθεσις κατ’ ἀρχαιότητα τῶν ἐχόντων τὴν τριετίαν.

§87Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διὰ νὰ γίνῃ τις ἀρεοπαγίτης, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐδῶ ἐν Ἀθήναις καὶ νὰ μὴ εὑρίσκεται ὑπηρετῶν εἰς ἄλλην ἕδραν;

§88Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν Ἀθήναις εὑρίσκονται ὑπὸ μίαν δοκιμασίαν, διότι ὑπηρετοῦσιν ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον τοὺς παρακολουθεῖ καὶ τοὺς κρίνει καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μορφώσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους.

§89Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Γίνεται ἐν πάσῃ περιπτώσει μετάθεσις τοῦ ζητήματος. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι πρέπει νὰ παραμένωσιν ἐδῶ διὰ νὰ παρακολουθῶνται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου. Δυνατὸν νὰ θέλῃ τὸ Συμβούλιον νὰ παρακολουθήσῃ αὐτοὺς ἐκ τοῦ πλησίον, ἀλλ’ ἡ βάσις δὲν εἶναι αὕτη. Ἡ βάσις εἶναι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως βίου κανονικοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀπολαύσεως τῆς πρωτευούσης. Δὲν πρέπει νὰ χωρίζωνται εἰς εὐνοουμένους καὶ μὴ εὐνοουμένους. Πρέπει λοιπὸν οἱ συμπληροῦντες τὴν τριετίαν τοὐλάχιστον καὶ τὸ τρίτον διὰ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἐνέργεια νὰ μετατίθενται εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πολλοὶ καὶ ποικίλοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης. Περὶ τοῦ ποῖος θὰ κρίνῃ τοὺς μεταθεταίους, ὑπάρχουσι πολλαὶ γνῶμαι. Ἐγὼ ἐκφράζω τὴν γνώμην μου νὰ μείνῃ τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν. Θὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ μιᾶς ἄλλης τροπολογίας, τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, ἡ ὁποία λέγει ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ Πρωτοδικείου τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πρωτοδικείου τῆς Θεσσαλονίκης, τὴν θέσιν τοῦ προέδρου πρέπει νὰ καταλαμβάνῃ οὐχὶ ὁ ἔχων τὸν βαθμὸν τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν, ἀλλὰ δύναται ἡ τοιαύτη ἀνάληψις καθηκόντων προέδρου Πρωτοδικῶν νὰ ἀνατίθεται καὶ εἰς ἕνα ἐφέτην. Νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη παρατήρησις εἶναι ὀρθὴ καὶ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι προκειμένου περὶ καθηκόντων προέδρου Πρωτοδικῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἂν θέλητε καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, συντρέχει πᾶς λόγος ὥστε νὰ εἶναι ἀποδεκτὴ ἡ κρίσις αὕτη διὰ νὰ ἐξευρεθῇ τὸ καταλληλότερον πρόσωπον καὶ προκειμένου περὶ ἑνὸς προέδρου Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ καὶ ἄλλα δικαιώματα, εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ ἐξαρτῶνται ἄπειρα συμφέροντα ἐκ τῆς μεταθέσεως αὐτῆς τοῦ προέδρου.

§90Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ Πρωτοδικεῖα.

§91Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἰδιαιτέρως ἐν Ἀθήναις. Καὶ λέγω ὅτι πρέπει ὀρθῶς νὰ δίδεται ἡ κρίσις εἰς ἀνώτατον καὶ εὐρύτατον πεδίον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐλάχιστοι εἶναι ἀκόμη οἱ πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν οἱ ἔχοντες μεγάλην πεῖραν καὶ προερχόμενοι ἐκ τῶν διαγωνισμῶν, οἱ ὁποῖοι μετ’ ὀλίγον γίνονται ἐφέται καὶ καθίσταται μᾶλλον ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη, ὥστε τὸ πεδίον νὰ εὐρυνθῇ καὶ ἡ κρίσις νὰ ἐπεκταθῇ καὶ πέραν τῶν προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν. Πρόκειται πρὸ παντὸς νὰ ἐξακριβώσωμεν ὄχι τὰ προσωπικὰ συμφέροντα. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι συνιστῶμεν τὸν σοβαρώτερον θεσμὸν τῶν δικαστηρίων. Ἂς μὴ παραβλέψωμεν ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου λειτουργήματος, τοῦ ὀργανικοῦ ἐκείνου νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον καὶ αὐτόχρημα τὴν βάσιν τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ πρέπει λοιπὸν προκειμένου περὶ τοιούτου θεσμοῦ νὰ ἀποβλέψωμεν, ἂν θὰ περιορίσωμεν κατὰ μίαν ἢ δύο θέσεις τοὺς προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν πρὸ παντὸς εἰς τὴν ὀρθὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἰδέας τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς ὅτι, ἐφόσον εἶναι τόσον ὑψίστη ἡ λειτουργία, πρέπει νὰ ζητηθῇ εἰς εὐρύτερον στάδιον, μέχρις ὅτου εὑρεθῇ τὸ κατάλληλον πρόσωπον, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑποχρεωτικῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐφέτου, ἀλλὰ περὶ δυνατότητος. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δὲν θὰ ἔχῃ κανένα ἀπολύτως λόγον νὰ ἀναθέσῃ εἰς ἐφέτας. Ἐὰν καὶ ἐφόσον ἔχει ἐμπιστοσύνην, θὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλ’ ὅταν τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δι’ οἱονδήποτε λόγον ἤθελεν εὕρει ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἀνώτερα δικαστικὰ πρόσωπα, νὰ μὴ δεσμεύσωμεν τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν κρίσιν αὐτοῦ. Αὐτὰ εἶχον νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι εἰς πάντα τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν μόνον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Δικαιοσύνης, θὰ εὑρεθῇ σύμφωνος ἡ Βουλή.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσεκλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§93Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐλάχιστα θὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ἀποβλέπων εἰς τὴν ταλαιπωρίαν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας. Τρία ζητήματα εἶναι ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον νόμου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀπησχολήθη ἰδιαιτέρως. Ἐκ τοῦ σχεδίου τούτου τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ «περὶ συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου» ἀπαλείφεται πᾶν μόνιμον μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ὁ προηγούμενος νόμος, τὸν ὁποῖον εἶχε συντάξει ὁ ἀείμνηστος Δημητρακόπουλος, ἔθετε μόνιμα μέλη δύο, τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸν εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τὰ ἐλάμβανε διὰ κληρώσεως ἐξ ἀρεοπαγιτῶν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατ’ ἔτος κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Ἰανουαρίου. Νομίζω ὅτι ἡ διατήρησις δύο μονίμων μελῶν, τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι σκόπιμος, διότι πρέπει τρόπον τινὰ νὰ ὑπάρχῃ μία συνέχεια τῆς τοιαύτης ἐποπτείας τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀφοῦ τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε ἀπὸ 15 ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς μὲ τοιοῦτον σύστημα, ἀπέφερε σχετικῶς καλὰ ἀποτελέσματα, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διασαλεύσωμεν τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ διατηρήσωμεν διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὰ δύο μόνιμα μέλη, τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸν εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπησχολήθη, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἶχεν ἀναγράψει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἐν Ἀθήναις ὑπηρετοῦντας ἐφέτας, εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μετάθεσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τριετίαν, ἀλλὰ δέον ἐκ τούτων νὰ μετατίθενται οἱ ἀρχαιότεροι. Αὐτὸ ἀναγράφει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἰς τὸ σχέδιον νόμου, ὅτι ὑποχρεωτικῶς δέον νὰ μετατίθεται τὸ τρίτον τῶν ἐν Ἀθήναις ἐφετῶν, ἀλλὰ τὸ τρίτον ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀρχαιοτέραν ἐν Ἀθήναις ὑπηρεσίαν. Ὡς πρὸς τοῦτο ὑποβάλλεται ὑπὸ συναδέλφων καὶ δὴ τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ διατηρηθῇ, ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ νομίζει ὅτι ναὶ μὲν πρέπει νὰ μετατίθεται τὸ τρίτον τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν, ἀλλὰ νὰ ἀφίνεται ἐλευθερία εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ὡς πρὸς τοὺς μεταθετέους, νὰ μετατίθενται μὲν πάντες οἱ συμπληρώσαντες τριετίαν, ἀλλ’ ὄχι ὑποχρεωτικῶς καὶ οἱ ἀρχαιότεροι τῆς τριετίας. Προβάλλεται δὲ ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἀντίρρησις ὅτι πρέπει ὑποχρεωτικῶς νὰ μετατίθενται οἱ ἀρχαιότεροι, διότι κατὰ τεκμήριον οἱ ἀρχαιότεροι εἶναι οἱ καλύτεροι—ἐγὼ διαφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο—καὶ πρέπει καὶ τὰ Πρωτοδικεῖα τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἔχωσι καλοὺς δικαστάς. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθόν. Ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν καὶ ὅτι οἱ ἀρχαιότεροι τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι καὶ οἱ καλύτεροι; Νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀπόλυτον γνώμην. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, τασσόμενος ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς κρίσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, εἶπεν ἀπόψε, μεταρρυθμίζων τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι εὑρίσκει σκόπιμον νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, διότι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν Ἀθήναις προαλείφονται καὶ διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρεοπαγίτου καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἔχῃ ὁ Ἄρειος Πάγος τρόπον τινὰ ὑπὸ ἄμεσον ἐποπτείαν καὶ κηδεμονίαν. Δὲν εὑρίσκω βάσιμον τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ κηδεμονίαν αὑτοῦ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος, ἐφόσον εἰς αὐτὸ ἐμπιστεύεται ἡ Πολιτεία τὴν διαχείρισιν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν. Ἐκεῖνο ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἔχω συνηγορήσει πάντοτε καὶ τὸ ὁποῖον φαίνεται ἀποδεχόμενος ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἵνα διαρρυθμίζῃ τὰ δικαστήρια καὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν καὶ τῆς ἱκανότητος τῶν διαφόρων δικαστῶν. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν ἔχει ἀνικάνους ἐφέτας καὶ δέον νὰ μεταθέσωμεν ἐντεῦθεν τὸ τρίτον τῶν ἐχόντων ἀρχαιοτέραν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ συμπληρώσωμεν διὰ τούτων τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν, ἂν καὶ οὗτοι εἶναι ἀνίκανοι, θὰ ἀποτελέσουν ἕνα ἑσμὸν ἀνικάνων.

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ζητεῖτε νὰ τοὺς κατανείμωμεν εἰς τὰ διάφορα Ἐφετεῖα;

§95Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Βεβαίως. Καὶ τοὺς ἱκανοὺς καὶ τοὺς ἀνικάνους θὰ τοὺς κατανείμωμεν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀποτελεσθῇ ἓν σύνολον δικαστῶν δυναμένων, συνεργαζομένων ἱκανῶν καὶ ἀνικάνων, νὰ ἀπονείμωσι τὴν δικαιοσύνην. Τὸ τρίτον σημεῖον εἶναι ὁ θεσμὸς ὁ ἀνακύψας παρ’ ἡμῖν μόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ δύναται νὰ τὴν καταλαμβάνουν ἐφέται. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, εὗρον τὸν θεσμὸν τοῦτον καθιερωθέντα ἀπὸ τοῦ 1917. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀπέτυχεν ἐν τῇ πρακτικότητι. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐπὶ καθεστῶτος τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν, ὑπῆρξεν ἐφέτης πρόεδρος τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐξήγειρεν ὁλόκληρον τὸν δικηγορικὸν κόσμον. Κατόπιν ὁ διάδοχος αὐτοῦ ἐφέτης καὶ αὐτὸς ἀπέτυχε καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔλαβον ἀφορμὴν ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἠθέλησα νὰ ἴδω ἂν ἀλλοῦ πουθενὰ ὑπάρχῃ ὁ θεσμὸς οὗτος τὸ νὰ τοποθετῶνται ἐφέται ὡς πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν. Ὁμολογῶ ὅτι μετὰ λύπης μου δὲν εὗρον τὸν τοιοῦτον θεσμὸν ἀλλοῦ. Παρατηρῶ μετὰ λύπης μου ὅτι ὑπάρχει μία ἔμμονος προσπάθεια νὰ καταλαμβάνουν τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν ἐφέται ὡς καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἐπίπονος, καθότι εἷς πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἐργάζεται περισσότερον ἀπὸ ἕνα ἐφέτην. Εἷς ἐφέτης λαμβάνει δύο ἢ τρεῖς δικογραφίας εἰς τὸ σπίτι του καὶ ἐκδίδει κατόπιν ἀποφάσεις, ἐνῷ ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἐργάζεται καθ’ ἑκάστην δέκα ὥρας. Ἀπορίας δὲ ἄξιον εἶναι πῶς ἐπιδιώκομεν τὴν θέσιν αὐτὴν νὰ τὴν καταλαμβάνουν ἐφέται.

§96Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ μένωσιν εἰς Ἀθήνας.

§97Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἰσήγαγον νομοσχέδια εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν καὶ κατηργήθη ὁ θεσμὸς αὐτός, ἀλλὰ δυστυχῶς ὅταν ἦλθεν ἡ δικτατορία, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον διὰ Ν. Διατάγματος ἐπανέφερον τὸν θεσμὸν αὐτόν, τοῦ νὰ τοποθετῶνται ἐφέται εἰς τὰς θέσεις τῶν προέδρων Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὀλέθριος, ἀπέτυχε καὶ οὐδαμοῦ ὑπάρχει. Ὁ κ. Καλκάνης ἐν τῇ ἀγορεύσει του εἶπεν ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχουσι μεγάλα συμφέροντα. Ἀλλὰ διατί δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, εἰς τὰς Πάτρας;

§98Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Εἰς τὰς Καλάμας;

§99Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Διότι ὑπάρχουσι μεγάλα συμφέροντα ἐν Ἀθήναις καὶ Θεσσαλονίκῃ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ προνομιακὴ αὐτὴ θέσις; Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ἐφέται, οἵτινες παντὶ τρόπῳ ζητοῦν νὰ τοποθετῶνται εἰς τὰς θέσεις τῶν προέδρων Πρωτοδικῶν Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν, εἶναι ἱκανώτεροι ἀπὸ τοὺς προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν. Οἱ ἀσχοληθέντες εἰς δικαστήρια γνωρίζουσι ὅτι πρόεδροι Πρωτοδικῶν καὶ πρωτοδίκαι εἶναι πολὺ ἱκανώτεροι κατά τε τὸ ἦθος καὶ τὴν ἱκανότητα ἀπὸ τοὺς ἐφέτας.

§100Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶναι ἐξαίρεσις.

§101Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Πολλάκις ἡ ἀρχαιότης συγκεντροῖ τὴν ἀμάθειαν καὶ τὴν νωθρότητα, γίνονται δὲ οἱ πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ δεικνύουν τὴν προθυμίαν ὅπως γίνωσι καλύτεροι ὡς πρὸς τὴν μόρφωσιν καὶ τὸν χαρακτῆρά των, ὁ δεχόμενος ὅμως νὰ τοποθετηθῇ ὡς πρόεδρος Πρωτοδικῶν ἐφέτης ἐλάχιστα ἐλπίζει νὰ καταλάβῃ τὸν βαθμὸν τοῦ προέδρου τῶν Ἐφετῶν καὶ τοῦ ἀρεοπαγίτου, ἐργάζεται κατὰ τὸ δοκοῦν, πολλάκις δὲ παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον νὰ μὴ ἱκανοποιεῖται ἡ Δικαιοσύνη. Διὰ τοῦτο τάσσομαι ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ νὰ καταργηθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία εἰς οὐδὲν Κράτος ὑπάρχει.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί θεωρεῖτε τόσον ἐπιλήψιμον τὸ νὰ ἔχῃ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον εὐρύτερον πεδίον ἐκλογῆς προκειμένου περὶ θέσεως ἐξαιρετικῆς σημασίας;

§103Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Νὰ τὸ κάμωμεν γενικόν.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ θέσεις τῶν προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν εἶναι περίπου μία καὶ ἡ αὐτή, ὄχι δύο βαθμοί.

§105Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν εἶναι μία.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ θέσεις τῶν προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ δὲν γνωρίζω ποίου ἄλλου δικαστηρίου εἶναι θέσεις βεβαρυμέναι δι’ ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ὑψίστην κοινωνικὴν σημασίαν. Εἶναι δίκαιον τὴν θέσιν αὐτὴν νὰ τὴν καταλαμβάνωσιν οἱ ἱκανοὶ διὰ νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰ συμφέροντα τῆς Κοινωνίας. Εἶναι ὅμως καὶ ἐνδεχόμενον νὰ ἀποτυγχάνωσι καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ εὑρίσκεται τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοποθετῇ πρόσωπα κατάλληλα καὶ ἄξια τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ. Διατί αὐτὴ ἡ στένωσις καὶ ἡ δυσπιστία πρὸς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον; Δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐννοήσω τοὺς συλλογισμούς σας.

§107Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἄλλοτε ὅταν ἐπρότεινον τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Φρονῶ ὅτι τὸ προνόμιον αὐτὸ δὲν εἶναι καλόν, διότι ἀπογοητεύει πλείστους προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν μορφωμένους καλῶς. Ἄν θέλητε νὰ παράσχητε αὐτὴν τὴν ἐλαστικότητα, τότε νὰ εἶναι γενικὸς ὁ θεσμός. Ἐγὼ ἐπιμένω ὅτι εἶναι σόλοικον καὶ ἀνακόλουθον νὰ τοποθετῶνται ὡς πρόεδροι Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης ἐφέται. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὅταν ἐκράτει τὸ σύστημα τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἕκαστος δικαστὴς ὤφειλε νὰ διέλθῃ ὅλα τὰ στάδια τῆς δικαστικῆς δράσεως, δὲν κατελάμβανον θέσιν μικροτέρου βαθμοῦ ἐκείνου ἀπὸ τὸν ὁποῖον εἶχον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἷς ἐφέτης καταλληλότερος ὡς πρόεδρος Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν. Καὶ τρίτον νὰ κατανοηθῇ ὅπως καὶ ἄλλοτε κατενοήθη καὶ ὅπως ἐπὶ 80 ἔτη δὲν ὑπῆρχε καὶ καλῶς ἐβαδίσαμεν καὶ εἴδομεν προέδρους Πρωτοδικῶν σεμνύνοντας τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Αὐτὸ νὰ κατανοηθῇ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§109Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐπὶ δύο μόνον ζητημάτων θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ διὰ βραχέων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν κατάρτισιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου ἔχω τὴν γνώμην, ἥν καὶ ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὸ ὁμοιόμορφον τῶν ἀποφάσεων αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συνέχισιν τῆς δικαστικῆς παραδόσεως, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν δικαστικῶν προσόντων, ἅτινα σήμερον περικοσμοῦσι τὸ πρόσωπον ὅπερ προεδρεύει τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅπως μετέχῃ ὡς μόνιμον μέλος τοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὴν γνώμην ταύτην ἀπεδέχθη καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, μεταρρυθμίσασα τὸ σχέδιον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ κατὰ τοῦτο. Ἐφόσον ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδέχεται τὴν τοιαύτην μεταρρύθμισιν, προσθέτων ὡς μόνιμον μέλος τοῦ Συμβουλίου καὶ τὸν παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ εἰσαγγελέα, οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι τοῦτο θέλει γίνει δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦ σχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως ἐξ Ἀθηνῶν, τῶν ἐφετῶν τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν, τοῦτο δὲν ἐγένετο δεκτὸν κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐγὼ ἐμειονοψήφισα, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἐν ἐπαρχιακοῖς δικαστηρίοις δικηγοροῦντες συνάδελφοί μου, φρονοῦντες ὅτι ἡ διάταξις αὕτη καὶ ὀρθὴ εἶναι καὶ δικαία. Ὁ ἰσχυρισμὸς τῶν ἀντιφρονούντων ὅτι τάχα ἐπιβάλλεται ἡ συνεχὴς παραμονὴ ἐν Ἀθήναις τῶν ἐν τῷ Ἐφετείῳ Ἀθηνῶν τοποθετημένων ἐφετῶν, ἵνα τελῶσιν ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι βάσιμος. Ἄν εἷς ἐφέτης παραμείνῃ ἐπὶ μίαν τριετίαν ἐν Ἀθήναις, δὲν εἶναι τοῦτο ἀρκετόν; Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον νὰ σχηματίσῃ καὶ ἀλάθητον γνώμην περὶ αὐτοῦ καὶ περὶ ὅλων τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται. Ἐξ ἄλλου ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἀδικήσῃ τὰ ἐπαρχιακὰ δικαστήρια καὶ τοὺς εἰς αὐτὰ ὑπηρετοῦντας δικαστάς. Ὑπάρχουσιν ἐκεῖ δικασταί, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς τιμῶσι τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ εἶναι ἄδικον διὰ τοὺς δικαστὰς αὐτοὺς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, διότι οἱ ἐν Ἀθήναις ἐφέται δὲν θὰ δύνανται νὰ μετακινηθῶσιν. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργέ, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, τῆς ἀφορώσης τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς τοποθετήσεως ἰδίᾳ πρωτοδικῶν εἰς τὰς περιφερείας ἀπὸ τὰς ὁποίας κατάγονται καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀσκοῦσι τὰ πολιτικά των δικαιώματα, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἴσχυεν ἀνέκαθεν, ἀλλὰ πρό τινων ἐτῶν ἐπῆλθε μία νομοθετικὴ μεταρρύθμισις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς πρωτοδίκας νὰ τοποθετῶνται εἰς Πρωτοδικεῖα ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων κατάγονται, ἐφόσον ταῦτα ἑδρεύουσιν εἰς τὰς ἕδρας Ἐφετείων, μὲ τὴν δικαιολογίαν τάχα ὅτι οἱ πρωτοδίκαι ἐκεῖνοι θὰ τελοῦν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀπεδείχθη ὑπὸ τῆς πείρας ἀνεφάρμοστον. Οὐδεμία ἐποπτεία ἠσκήθη. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἐντόπιοι δικασταὶ νὰ δικάζωσι τοὺς συγχωρίους των καὶ τοὺς συμπολίτας των, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἡ ἀπόφασίς των νὰ εἶναι ὀρθὴ καὶ νὰ τυγχάνῃ γενικῆς ἐπιδοκιμασίας. Ἡ Δικαιοσύνη δὲν πρέπει νὰ εἶναι μόνον τιμία, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ φαίνεται τοιαύτη. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς δικαστὴς καταγόμενος ἀπὸ τὰς Πάτρας νὰ δικάζῃ διαφορὰς συμπολιτῶν του, μεθ’ ὧν τὴν προτεραίαν εὑρίσκετο εἰς στενωτάτην σχέσιν. Εἶναι ἐνδεχόμενον πᾶσα ἐνέργειά του καὶ ἡ νομιμοτάτη, νὰ παρεξηγηθῇ. Θὰ παρεκάλουν συνεπῶς νὰ δεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐνισχυτικὴ τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης.

§110Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἀποδέχομαι. Οἱ πρωτοδίκαι βέβαια οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἀπὸ τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετοῦσι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐκεῖ, διότι ἀναμφισβητήτως θὰ γεννῶνται προστριβαὶ καὶ θὰ δημιουργεῖται θόρυβος. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐφέτας, δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι οἱ ἐφέται δύνανται νὰ ὑπηρετήσουν καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἰς τὸν ἐφέτην παρουσιάζεται μία ὑπόθεσις ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται, δύναται νὰ δηλώσῃ κώλυμα.

§111Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπαρχία ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται ὁ δικαστὴς νὰ μὴ ὑπάγεται διοικητικῶς εἰς τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ εἰς τὸν ὁποῖον δικαστικῶς θὰ ὑπάγεται ἡ ἕδρα τοῦ Πρωτοδικείου του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν κωλύεται ὁ δικαστὴς νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ νομοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην δηλαδὴ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ δικαστικὴ δικαιοδοσία, ἀρκεῖ ὅτι διοικητικῶς τὸ τμῆμα ὑπάγεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ.

§112Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ ἐξαιρεθοῦν ὅμως αἱ Ἀθῆναι.

§113Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔγινε δήλωσις περὶ μὴ τοποθετήσεως τῶν δικαστῶν εἰς τὰς περιφερείας ἐκ τῶν ὁποίων κατάγονται.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§115Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὑπῆρχε νόμος ὁ ὁποῖος κατηργήθη. Αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον θέμα. Ἐδῶ τὸ θέμα ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι ξένη πρὸς τὸ νομοθέτημα. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι ὑπῆρχεν εἰδικὴ διάταξις ἡ ὁποία ἐκώλυε τοὺς δικαστάς, ἐκτὸς τῶν ἐφετῶν καὶ ἀρεοπαγιτῶν, νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰς ἕδρας τῆς περιφερείας ἐκ τῆς ὁποίας κατάγονται. Ἡ διάταξις αὕτη κατηργήθη. Ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναφέρῃ ταύτην εἰς ἰσχύν, θὰ γίνῃ εἰδικὸν νομοθέτημα. Τώρα ἐπανέρχομαι εἰς τὰς διατάξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνεται ἡ συζήτησις καὶ εἰδικῶς τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Συνομολογῶ ὅτι μὲ τοὺς διατυπώσαντας τὴν ἀντίθετον γνώμην ὅτι βέβαια εὔλογον θὰ ἦτο ἡ σύνθεσις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου νὰ κανονίζεται διὰ κληρώσεως, διότι δὲν θὰ ὑπῆρχον αἱ προκαταλήψεις διὰ τῆς ἐναλλαγῆς ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἕνεκεν τῆς κληρώσεως. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι καθ’ ὃν τρόπον συγκροτεῖται τώρα τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, δηλαδὴ ἀπὸ ἑπτὰ μέλη, εἶναι ἐνδεχόμενον ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι καὶ διαφόρου μορφώσεως καὶ διαφόρου χαρακτῆρος καὶ διαφόρων προσόντων, νὰ συμβαίνῃ ὥστε τὸ Συμβούλιον νὰ ἀπαρτισθῇ κατὰ τρόπον μὴ ἀσφαλίζοντα τελείως τὴν διοίκησιν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκ τῆς ἰδέας αὐτῆς ὁρμώμενος καὶ ἐκ τῆς μακρᾶς μου πείρας, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μετέχῃ ὡς μόνιμον μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος θὰ παρέχῃ τοὐλάχιστον μίαν ἐγγύησιν πρόσθετον, εἰς τρόπον ὥστε ἡ διοίκησις τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ εἶναι ἐντελῶς ἀποτέλεσμα τῆς τύχης. Τώρα διετυπώθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καλκάνη ἡ γνώμη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ ὡς μόνιμον μέλος καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν καὶ δι’ αὐτόν. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο νὰ ὑπῆρχεν ἓν μόνον μόνιμον μέλος, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ προκατάληψις. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πάντως εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον πρέπει νὰ μετέχῃ ὡς μόνιμον μέλος ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δικηγοροῦν ἐν Ἀθήναις, γνωρίζουν ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος περιλαμβάνει καὶ μέλη τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν περιωπὴν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ μέλη τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν περιωπὴν αὐτῶν καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε συμπέσει νὰ περιλαμβάνωνται μέλη ἐκ τῆς δευτέρας κατηγορίας, τότε βεβαίως ἡ διοίκησις τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ ἐγίνετο καλῶς. Ἤκουσα τὸν κ. Καντιάνην νὰ λέγῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν δικτάτορα τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Κύριοι, τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία δικτατορία δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει καὶ αὐτὸ τὰ ἐλαττώματά του. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ προσηκόντως ἡ Δικαιοσύνη, ἂν δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὸν πολίτην ἡ πεποίθησις ὅτι ὁ δικαστὴς εἶναι ἀνεξάρτητος καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ πεποίθησις πρέπει νὰ δημιουργήσητε μίαν τάξιν προσώπων ἐκτὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὸ veto ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν δικαστικῶν πραγμάτων. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἦτο ἔργον τοῦ Δημητρακοπούλου καὶ ἂν ἡ Δικαιοσύνη εἶδεν ἡμέρας λάμψεως, ἦτο κατὰ τὰς ἡμέρας καθ’ ἃς ἐλειτούργει τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Δὲν λέγω ὅτι καὶ πρὶν δὲν ἵστατο εἰς τὸ ὕψος της, διότι ἡ Δικαιοσύνη περιελάμβανε καὶ δικαστικοὺς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ λαμπρύνουν καὶ ξένον δικαστικὸν Σῶμα. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ οἱ ἐξασκοῦντες τὸ καθῆκόν των ὑφίστανται καὶ δεινὰς ταλαιπωρίας καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀναφέρω ἰδικά μου παραδείγματα, δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄπειρα ἄλλα. Ὄχι διότι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των ἠδύναντο νὰ ἐπηρεασθοῦν ἀπὸ τὰς ταλαιπωρίας αὐτάς, ἀλλὰ διότι τοῦτο πλήττει τὴν πεποίθησιν τοῦ πολίτου ἐπὶ τὴν Δικαιοσύνην. Διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ πολίτης φαντάζεται ὅτι οἱοσδήποτε δικαστικὸς λειτουργὸς ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ μίαν ταλαιπωρίαν, διότι θὰ ἐξετέλει τὸ καθῆκόν του, τοῦτο ἐπιφέρει ἐπ’ αὐτοῦ μίαν μείωσιν τῆς πεποιθήσεως τὴν ὁποίαν ἔχω. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον εἶναι ἓν Σῶμα ἀποτελούμενον ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ τὰς πλημμελείας του. Ἀλλ’ αὐταὶ πρέπει νὰ παραμερισθοῦν, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου εἶναι αὐτόχρημα εὐεργετικὸς διὰ τὴν Δικαιοσύνην. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δικαιοσύνη ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἓν Σῶμα τὸ ὁποῖον νὰ δημιουργῇ εἰς τὸν πολίτην τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ τῷ ἀπονεμηθῇ ἡ πραγματικὴ δικαιοσύνη. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν ἄλλην τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς καταργήσεως τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, περὶ ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν δικαστικῶν λειτουργῶν. Ἐγὼ θὰ εἶχον τὴν ἀκόλουθον γνώμην, ὅτι λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἱδρύομεν ἓν Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ τὰς μεταβολὰς αὐτάς, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτὸ νὰ μὴ παράσχωμεν ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην καὶ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὸ νὰ κρίνῃ ποῖοι εἶναι οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μετατεθοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν δικαστῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· διατί τὰ μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ γνωρίζουν αὐτά; Δυσὶν θάτερον, ἢ θὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα αὐτὰ καὶ θὰ ἀναθέσωμεν τὴν διοίκησιν τῆς Δικαιοσύνης ἢ δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ τότε δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν αὐτοὺς τοὺς περιορισμούς. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὑπὸ τὰς βιωτικὰς συνθήκας οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ οἱ εὑρισκόμενοι εἰς Ἀθήνας δὲν εἶναι εἰμὴ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται νὰ τοποθετοῦν ἐδῶ. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀναγράφωμεν ὅτι ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ τοποθετεῖται τὸ ⅓ τῶν δικαστῶν τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν, ἡ μετάθεσις νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τοὺς ἀρχαιοτέρους, ἀλλὰ νὰ ἀφίεται εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον. Διότι πιθανὸν ὁ Α ἀρχαιότερος δικαστὴς νὰ παραμείνῃ ἐδῶ καὶ νὰ ἐπιβάλλεται ἀντιθέτως ἡ μετάθεσις τοῦ ἄλλου τοῦ νεωτέρου. Ἐγὼ θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Αὐτὸ ἐγένετο δεκτὸν προκειμένου καὶ περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ἐλέχθη καὶ ἐκεῖ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἱδρύεται ἓν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ ἡ διοίκησις ἑνὸς Σώματος, πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς αὐτὸ ἡ ἐλευθερία νὰ κανονίζῃ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ. Ἑπομένως εἶναι ὀρθὴ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπή. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ἐδέχετο, τότε εἶμαι τῆς γνώμης τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὅτι εἶναι πολὺ τὸ νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μετάθεσις τοῦ ⅓ τῶν συμπληρωσάντων τριετίαν δικαστῶν καὶ νὰ ἀνατεθῇ αὐτὸ εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον κατ’ ἐκλογήν. Θὰ ἔλεγον ἐγὼ καὶ τοῦτο, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον θὰ ἐγνώριζε ποῖα εἶναι τὰ προσόντα αὐτῶν καὶ ἀναλόγως τῶν προσόντων θὰ κανονίζῃ τὴν μετάθεσιν. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι τὸ Ἐφετεῖον ὡς καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον περιλαμβάνουσι δικαστὰς πρώτης τάξεως. Ἓν δικαστήριον, ὅπως εἶναι τῆς πρωτευούσης, ἔχει καὶ σπουδαιοτάτας ὑποθέσεις. Καὶ ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν δικασταὶ ἀνάλογοι πρὸς τὰς θέσεις των. Ὄχι ὅτι θέλω νὰ ἀδικήσω τὰ δικαστήρια τῶν ἐπαρχιῶν. Εἰς τὰ δικαστήρια τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκονται ὑποθέσεις τοιαῦται, ὥστε εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχουν εἰδικοὶ δικασταὶ καὶ ἑπομένως θὰ εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν πρέπει ὑποχρεωτικῶς νὰ μετατίθενται τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὑπάρχει τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ φλέγον ζήτημα, ἂν τὰ δικαστήρια τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ προεδρεύωνται ὑπὸ ἐφετῶν. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τοὺς προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλ’ οἱ πρόεδροι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τῆς καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης, λόγῳ τῶν ἀπείρων μεταβολῶν, αἵτινες ἔχουν ἐπέλθει, δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος των. Ἀλλὰ τὰ δικαστήρια τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης ἀπαιτοῦν ὅλως ἐξαιρετικὰ προσόντα. Δὲν εἶναι μόνον ἡ νομικὴ μόρφωσις.

§116Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔψαχναν νὰ εὕρουν πρόεδρον Πρωτοδικῶν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν εὕρισκον.

§117Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὰ δικαστήρια αὐτὰ χρειάζεται καὶ κοινωνικὴ ἀνατροφὴ ἄφθαστος, χρειάζονται εἰδικὰ προσόντα.

§118Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ἔχουν τὰ προσόντα αὐτὰ οἱ ἐφέται;

§119Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πιθανὸν ὄχι. Ἀλλ’ οἱ πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν εἶναι 35. Θὰ προσθέσωμεν καὶ μερικοὺς ἐφέτας καὶ ἡ ἐκλογὴ θὰ εἶναι εὐκολωτέρα. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ἤμην εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν ἐν Ἀθήναις ὅταν ἤκμαζεν ἡ Δικαιοσύνη. Εἶχε μετατεθῆ ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν καὶ εὑρέθην εἰς παμμεγίστην δυσχέρειαν διὰ νὰ εὑρεθῇ ἀντικαταστάτης. Ὅλος ὁ κατάλογος ἐξηντλήθη καὶ ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν. Τὰ δικαστήρια Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης θέλουν πρόεδρον καὶ εἰσαγγελέα Πρωτοδικῶν οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν εἰδικὰ προσόντα. Δὲν εἶναι μόνον ἡ νομικὴ μόρφωσις, εἶναι πολλὰ ἄλλα. Ἡ στιβαρὰ χεὶρ, ἡ κοινωνικὴ παράστασις κλπ. Ἄν λοιπὸν εἰς τοὺς 35 προέδρους Πρωτοδικῶν προσθέσωμεν καὶ τοὺς ἐφέτας, θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ εὕρωμεν τὸν κατάλληλον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἔχει τὸν λόγον.

§121Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι προϊὸν μακρᾶς μελέτης καὶ ἐπεξεργασίας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὁ δὲ νέος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης βεβαίως τὸ ἐπεξειργάσθη καὶ τὸ υἱοθέτησε. Δὲν εἶναι προχειρολογία. Ἔχουσι καλῶς τεθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις καὶ ἰδίᾳ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 περὶ συγκροτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς καταστρέφει τὴν δικονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν προάγει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς ὡς εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ἐκλέγονται κατ’ ἔτος, τιθεμένη εἶναι σαφεστάτη. Δὲν ὑπάρχουν τουτέστι μόνιμα μέλη. Ὁ κλῆρος δὲν ὁρίζει τὰ μέλη τῶν δύο τμημάτων. Ὁ ἀνώτερος ἢ ὁ ἀρχαιότερος θὰ προεδρεύῃ τῶν δύο τμημάτων. Οὕτω πως ὑπάρχουν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις περὶ τῆς καταλλήλου διαρρυθμίσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Ἑπομένως ὑποστηρίζω, διὰ νὰ μὴ λέγω πολλά, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει, αἱ δὲ τροπολογίαι τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀπορριφθοῦν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ ἑτέρου ἄρθρου περὶ μεταθέσεως ἢ ἀποσπάσεως δικαστῶν ὑπηρετούντων ἐν Ἀθήναις, καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις καλῶς ἔχει, νὰ μετατίθενται οἱ παλαιότερον ὑπηρετοῦντες εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν περὶ προέδρων, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, νομίζω ὅτι ὅπως παντοῦ καὶ εἰς τά δικαστήρια ὑπάρχει κάποια δικαστικὴ ἱεραρχία. Αὐτὴν τὴν ἱεραρχίαν ἐρχόμεθα νὰ τὴν καταργήσωμεν. Ἐν τίνι λόγῳ; Μᾶς εἶπον τινὲς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὅτι δὲν θὰ εὕρουν κατάλληλον πρόεδρον Πρωτοδικῶν διὰ τὰς Ἀθήνας. Καὶ θὰ ἠρώτων αὐτοὺς τοὺς προέδρους, ποῖος τοὺς ἔκαμε προέδρους; Ποῖος τοὺς ἐξέλεξε καὶ τοὺς προήγαγεν εἰς προέδρους; Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Τί ἐξετίμησαν τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ τοὺς προαγάγῃ εἰς προέδρους; Τὰ ἠθικὰ προσόντα, τὰ νομικὰ προσόντα. Πῶς σήμερον τοὺς καθαιροῦμεν καὶ τοὺς λέγομεν ὅτι εἶναι ἀνίκανοι νὰ διευθύνουν τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν; Ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ θέλετε ἐφέτην; Καὶ κατὰ τί θὰ εἶναι καλύτερος ὁ Α πρόεδρος ἀπὸ τὸν Β ἐφέτην; Εἶναι ὡς νὰ εἴπητε π. χ. προβιβάζω ἕνα ταγματάρχην καὶ τοῦ ἀναθέτω νὰ διοικῇ λόχον, διότι παρέχει μείζονας ἐγγυήσεις διότι εἶναι ἀνώτερος. Διατί νὰ κάμωμεν τὸν ἐφέτην πρόεδρον Πρωτοδικῶν; Καὶ ὕστερον εἶναι καὶ μία ἄλλη περίπτωσις. Αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ τοῦ προέδρου θὰ ἐλέγχωνται ἀπὸ ἐφέτας συναδέλφους του. Μεταβάλλεται λοιπὸν ἡ ἱεραρχία, μεταβάλλεται τὸ κῦρος τοῦ ἀξιώματος. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον, αἱ δὲ τροπολογίαι ἴσως ἐν σπουδῇ γενόμεναι πρέπει νὰ ἀπορριφθοῦν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω, διότι καὶ ἡ ὥρα δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ μακρηγορῶ.

§122Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν ὑπάρχουν πολλοὶ νὰ λάβουν τὸν λόγον, πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν, διότι δὲν ἔχομεν τὸν καιρόν, προκειμένου νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὰ σύνολα τῶν νομοσχεδίων.

§123Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔχω νὰ παρατηρήσω τά ἑξῆς. Ἐν Ἀθήναις ἐτοποθετήθησαν πάντοτε ὡς πρόεδροι Πρωτοδικῶν ἐφέται, οὐχὶ διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον εὗρεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐτοποθετοῦντο ἐφέται, οἱ ὁποῖοι εἶχον μετατεθῆ ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καὶ δὲν ἤθελαν νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν θέσιν των. Καὶ μᾶς λέγουν οἱ ἀντιλέγοντες ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐφέται, διότι παρέχουν τὰ ἀπαιτούμενα ἐχέγγυα διὰ τὴν καλυτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§124Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ διάταξις εἶναι δυνητική, δὲν ἀποκλείονται οἱ ἄλλοι.

§125Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ δυνητικὸν ἔγινε πλέον ὁριστικὸν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό, διότι οὕτω μαραίνεται ὁ ζῆλος τῶν δικαστῶν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ταλιαδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§127Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ γνωστὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐξητάσθησαν ἀπὸ ἐγκρίτους συναδέλφους. Ἐγὼ μίαν εἰδικὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ἔχω. Ὡς γνωρίζετε, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1926 εὑρέθησαν ἐν Ἑλλάδι 5 πρόεδροι Πρωτοδικῶν καὶ 15 πρωτοδίκαι, οἱ ὁποῖοι προέταξαν τὰ στήθη τῶν κατὰ τῆς ἐπιβολῆς καὶ τῶν πιέσεων τῆς δικτατορίας καὶ ἀνεκήρυξαν βουλευτὰς ὑποψηφίους ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ δικτατορία διὰ τοῦ γνωστοῦ Διατάγματος εἶχεν ἀποκλείσει τῶν ἐκλογῶν. Εἰς τοὺς δικαστὰς ἐκείνους σύμπας ὁ δικαστικὸς κόσμος καὶ οἱ δικηγορικοὶ Σύλλογοι Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν ἀπένειμον τὰ συγχαρητήριά των, διότι ἐτίμησαν τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ τὸ Κράτος ὅμως ἀνεγνώρισεν ἀμέσως τὸ δίκαιόν των καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ δικτατορία, ἀφοῦ τοὺς ἀπέλυεν εἰς τὰς 22 Ὀκτωβρίου τοῦ 1926, εἰς τὰς 29 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς τοῦ ἐπανέφερεν. Ἡ δευτέρα πρᾶξις τῆς δικτατορίας λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Αἴρεται ἡ ἀναστολὴ τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν καὶ ἐπανέρχονται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος. Οἱ δυνάμει τῆς ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1926 συντακτικῆς πράξεως ἀπολυθέντες δικασταὶ ἐπανέρχονται εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, τοποθετοῦνται δὲ εἰς ὑπαρχούσας κενὰς θέσεις διὰ Διατάγματος». Καὶ οὕτω τέσσαρες πρόεδροι Πρωτοδικῶν καὶ δέκα πέντε πρωτοδίκαι ἐπανῆλθον διὰ Διατάγματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον πρὸ τῆς ἀπολύσεώς των. Εἷς ὅμως πρόεδρος Πρωτοδικῶν, ὁ κυρίως ὑπερμαχήσας διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ὁ κυρίως προτάξας τὸ στῆθός του, πιστὸς τηρητὴς τοῦ καθήκοντος, ἐξαπεστάλη εἰς Καλάβρυτα καὶ τὴν θέσιν αὐτοῦ κατέλαβεν εἷς ἐφέτης. Καὶ ἐπανέρχεται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν ἀπόψε διὰ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐρωτᾶται· πῶς καὶ δυνάμει ποίας διατάξεως μετὰ τὴν συντακτικὴν αὐτὴν πρᾶξιν διαμένει ὁ ἐφέτης οὗτος ἐν Ἀθήναις; Εἰς τὸ ἄρθρον 13 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ τρέχον ἔτος αἱ μεταθέσεις περὶ ὧν προνοεῖ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νόμου ΓΥΛΖʹ δύνανται νὰ γίνουν μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1927». Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔχει οὐδεμίαν θέσιν.

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ μεταθέσεων δικαστικῶν προσώπων, τὰς ὁποίας ἐνήργησε τότε ἡ δικτατορία. Ἐπεβλήθη εἰς ὡρισμένους δικαστὰς νὰ ἐκτελέσωσιν ὡρισμένας δικαστικὰς πράξεις καὶ ἠρνήθησαν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον μετετέθησαν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν ἀπαλείψω, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκκρεμότητος, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ὡρισμένοι δικαστικοί, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Ἂν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, δὲν ἔχω καμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν διαγραφήν.

§129Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ.

§130Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀφοῦ δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν διαγραφήν....

§131Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὴν δέχεται καὶ ἡ Βουλή. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀπεδέξατο καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, θέλει ἐπανορθώσει ἓν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὸ νομοσχέδιον νὰ θεραπεύσῃ διὰ τοῦ ἄρθρου 13. Συνεπὴς πρὸς αὐτό, ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ ἐπανορθώσωμεν ἓν ἄδικον, μίαν ἐκσφενδόνισιν ἑνὸς προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, γενομένην ἄνευ γνώμης τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Σκοπὸς τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου εἶναι ἡ κατοχύρωσις τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι λοιπὸν ἐντὸς τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν προτείνω καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ δυνάμει τῆς ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1926 συντακτικῆς πράξεως ἀπολυθέντες δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἐπανέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὰς θέσεις των ἃς κατεῖχον πρὸ τῆς ἀπολύσεώς των». Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία μου, ἀθωοτάτη καὶ φρονῶ ὅτι συντείνει εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἰδέας τῆς Δικαιοσύνης.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρατηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§133Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ τοῦ ἄρθρου 9. Ἐλέχθη ὅτι εἶναι διάταξις δικτατορική, ὅτι εἶναι διάταξις καινοφανὴς παρ’ ἡμῖν, οὐδαμοῦ ἀλλοῦ ἰσχύουσα. Ἡ διάταξις αὐτή, τὸ δυνητικὸν δηλαδὴ τῆς ὑπηρεσίας ἀνωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν εἰς τὰς θέσεις προέδρων καὶ εἰσαγγελέων Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Πειραιῶς τότε, ἰσχύει ἀπὸ τοῦ 1917, διετηρήθη εἰς τὴν Γʹ Ἐθνοσυνέλευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν παρῆσαν οἱ βουλευταὶ οἱ ἀντιλέξαντες διὰ τὴν διάταξιν ὅτι εἶναι δικτατορική. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9 ἐφηρμόσθη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸν μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920, ὅπου ἐτοποθετήθη ἐνταῦθα καὶ πρόεδρος Πρωτοδικῶν ἐφέτης καὶ εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν, ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν. Ἑπομένως ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ πολλοῦ ἰσχύουσα καὶ χρηστὰ ἀποτελέσματα ἀποδώσασα, εἶναι διατηρητέα. Ὑποθέτω ἑπομένως ὅτι ὅλος ὁ θόρυβος ὁ γενόμενος εἶναι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ παρεισαχθῇ ἡ τροπολογία ἡ τελευταῖον εἰσαχθεῖσα, ὅτι δηλαδὴ ὡρισμένος δικαστικὸς ἀπομακρυνθεὶς ἐξ Ἀθηνῶν, ἐπανέρχεται αὐτοδικαίως εἰς τὴν θέσιν του δυνάμει νόμου.

§134Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι, δὲν ἔχετε δίκαιον. Διότι, ἂν κριθῇ ὅτι πρέπει νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν, τὸ Συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐμπιστοσύνην, θὰ κάμῃ τὴν τοποθέτησιν. Ἐγὼ ὡς θεσμὸν τοῦ νὰ προεδρεύῃ τῶν Πρωτοδικείων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης ἐφέτης δὲν τὸ δέχομαι. Ἠστόχησεν ἐντελῶς καὶ δι’ ὅσους λόγους ἐξέθεσεν ὁ κ. Τσιτσεκλῆς καὶ διότι βλέπω ὅτι ὅλοι οἱ ἐφέται ἐπιδιώκουν νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν αὐτήν, δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω διατί ἐφόσον ἔχουν περισσοτέραν ὑπηρεσίαν καὶ μεγαλυτέρας ἀσχολίας καὶ εὐθύνας; Ὑπάρχει κάτι τι εἰς τὸ μέσον καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ θεσμός. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχουν πρόεδροι Πρωτοδικῶν ἀξιόλογοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρχουν. Καὶ θὰ εἶναι μία καταδίκη καὶ μαρασμὸς καὶ μία περιφρόνησις νὰ εἴπωμεν εἰς ὅλους τοὺς προέδρους Πρωτοδικῶν ὅτι «σεῖς δὲν εἶσθε ἱκανοὶ νὰ καταλάβητε τὴν θέσιν τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν εἴτε Ἀθηνῶν, εἴτε Θεσσαλονίκης, εἴτε Πειραιῶς καὶ θὰ φέρωμεν ἕνα ἐφέτην». Ἐκτὸς τούτου, ὁ ἐφέτης ὡς πρόεδρος Πρωτοδικῶν, δικαστηρίου πρωτοβαθμίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα δικαστὴν πρωτοδίκην καὶ ἕνα πάρεδρον, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀσκεῖ αὐτὸς ὁ ἴδιος τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, θὰ καλύπτῃ τὴν γνώμην ἀμφοτέρων, ἡ δὲ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς γνώμης τοῦ προέδρου καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ἠξίωσα ὅπως ὁ θεσμὸς αὐτὸς καταργηθῇ.

§135Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔφερεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ δυνάμενα νὰ ἐξενεχθῶσι διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος θεσμοῦ. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ καὶ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Τσιτσεκλῆς εἶπεν ὅτι οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ ἰσχύει ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν καθήκοντα κατωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν ἀνατίθενται εἰς ἀνωτέρους. Πανταχοῦ ἰσχύει τοιαύτη διάταξις οὐχὶ μόνον διὰ προέδρους Πρωτοδικῶν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας δικαστικὰς θέσεις. Καὶ ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τὴν Γαλλίαν, ὅπου ἀνακριταὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἀνωτέραν θέσιν. Εἶναι βέβαιον ὅτι τὰ Πρωτοδικεῖα Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνουν μὲ τὸ μέτρον τοῦ Πρωτοδικείου Γρεβενῶν κλπ. Τὰ Πρωτοδικεῖα Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης ἔχουν ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν καὶ πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος ἔχει παντοίας καὶ ποικίλας ὑποθέσεις καὶ ὅτι τὸ δικαστήριον τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς δευτέρας πόλεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἔχει ἀνάγκην δεξιωτέρας καὶ ἐπιστημονικωτέρας διευθύνσεως καὶ ἤθους δικαστοῦ οὐχὶ τοῦ συνήθους. Διὰ τοῦτο ἂν εὑρεθῇ πρόεδρος Πρωτοδικῶν ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασκῇ τὰ καθήκοντά του ἐπιτυχέστερον ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν ἢ Θεσσαλονίκης καὶ προαγόμενος εἰς ἐφέτην, νὰ δοθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον νὰ δύναται νὰ τὸν διατηρήσῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ μὴ τὸν ἐξαποστείλῃ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Καλαμῶν ἢ εἰς ἄλλο τι. Ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, τί εἶναι καλύτερον; Ἡ κρίσις μεταξὺ περιωρισμένου ἀριθμοῦ δικαστῶν διὰ νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν αὐτὴν ἢ μεταξὺ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ προσώπων; Ἂν περιορίσωμεν τὴν διάταξιν ὅπως τὴν θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ἐκλογὴ πρὸς κατάληψιν τῶν θέσεων τούτων θὰ γίνῃ μεταξὺ 44 δικαστῶν, ὅσοι εἶναι οἱ πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν, ἐνῷ ἀντιθέτως, ἂν τὴν ἐπεκτείνωμεν ὅπως προτείνεται, ὅπως συμπεριληφθοῦν καὶ οἱ ἐφέται, ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ μεταξὺ 110 προσώπων. Ἂν φοβεῖσθε, κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργέ, τὴν ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας κατάχρησιν τοῦ ἐφέτου ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ Πρωτοδικείου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶσθε ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ὡς πρόεδρος θὰ τοποθετεῖται εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἐφετῶν. Ἂν φοβεῖσθε τὸ ἦθος τοῦ ἐφέτου, δὲν θὰ τοποθετεῖται ὡς πρόεδρος ἐφέτης ἀνήθικος. Ἑπομένως ἡ ἐπιρροὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκήσῃ, θὰ συντελέσῃ διὰ τὴν συνέχισιν τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ τοποθετεῖται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν νέων δικαστῶν ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργὸς καὶ μὴ φοβεῖσθε τὴν ἐπιρροὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶναι πρὸς ὄφελος τῆς Δικαιοσύνης. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ταλιαδούρου, αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή. Θὰ παρακαλέσω τελευταῖον νὰ τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νόμου θὰ κανονισθῶσι διὰ Διατάγματος.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ τὸ ἔχω κάμει.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Φωτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§138Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Αἱ λεπτομέρειαι δύνανται νὰ παραμείνωσι νὰ κανονισθῶσι διὰ Διατάγματος. Τὸ σπουδαῖον εἶναι νὰ ψηφίσωμεν γρήγορα τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δικαιοσύνη.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§140Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, ἡ νομικὴ ἐπιστήμη στηρίζεται ἐπὶ τῆς λογικῆς, δὲν ἔχει δὲ ἀνάγκην ἐμπραγμάτων τεχνικῶν ἢ πειραματικῶν ἀποδείξεων καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐτόλμησα νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. Μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος, προκειμένου περὶ τοῦ ἐπιμάχου ἄρθρου 13, ἐφόσον ἐκ τῆς συζητήσεως ὅλη ἡ ἀντιγνωμία ὑφίσταται ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν κ. Τσιτσεκλῆ, ὁ ὁποῖος ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἀνέπτυξε ζητήματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀναγκάζουσι νὰ μεταβάλω γνώμην, προκειμένου περὶ τῆς Δικαιοσύνης. Καθ’ ἣν στιγμήν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Τσιτσεκλῆς, αὐθεντία νομική, ὑποστηρίζει ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τῶν θέσεων τῶν προέδρων Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Πειραιῶς ἐγένετο τοιοῦτος διαγκωνισμὸς πρὸς κατάληψιν αὐτῶν, καὶ ἐγεννήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἵσταται εἰς τὴν θέσιν της. Βεβαίως τὴν μετάθεσίν των εἰς Ἀθήνας εἶναι φυσικὸν νὰ ζητοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι οἵτινες ἐπιζητοῦν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν, ἂν μάλιστα εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ θέλουν νὰ ἀναπτύξωσι τὰ τέκνα των, ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἀηδοῦς διαγωνισμοῦ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν συναγωνισμοῦ διὰ τὴν κατάληψιν τῶν θέσεων αὐτῶν νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἀπομακρύνωμεν τὴν πέτραν ταύτην τοῦ σκανδάλου. Εἶμαι δὲ τῆς γνώμης ὅτι οἱ πρωτοδίκαι προκειμένου περὶ καταλήψεως τριῶν θέσεων προέδρου, βλέπουσιν οὐχὶ εὐμενῶς, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ἀπόφασιν ταύτην τὴν τυχὸν ληφθησομένην ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ διαχείρισις τοῦ ἀξιώματος τοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν ἀνατίθεται εἰς τοὺς ἐφέτας, διότι οὕτως ἀποδίδεται μία μορφὴ εἰς ὅλους τοὺς προέδρους Πρωτοδικῶν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἐρχόμενοι εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ἐμφανίσωσι τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἐνώπιον εὐρυτέρου κύκλου καὶ σπουδαιοτέρου τοιούτου δικαστικῶν ἐργασιῶν. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἄλλοτε, ἔχω δὲ τὴν πληροφορίαν ὅτι ὑφίσταται ἤδη Σύνδεσμος δικαστῶν ἐν Ἀθήναις. Δὲν γνωρίζω τοῦτο ἂν εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπῆς δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι περὶ τούτου. Καὶ ἂν τοιοῦτόν τι γεγονὸς λαμβάνῃ χώραν, τοῦτο μαρτυρεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη μου, διότι ὁ Σύνδεσμος τῶν δικαστῶν καὶ καθ’ ἣν ἔχω πληροφορίαν καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν αὐθεντίαν προκειμένου περὶ Δικαιοσύνης καὶ ἔχει καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν Δικαιοσύνην, ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀντιτίθεται κατὰ τῆς διατάξεως ταύτης τῆς ὄντως καινοφανοῦς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ χάριν τῆς Δικαιοσύνης καὶ χάριν τῆς ἀδεκάστου λειτουργίας αὐτῆς νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 13, ἵνα ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς ἀδικηθέντας δικαστὰς καὶ συγχρόνως νὰ ἄρῃ τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου, ἡ ὁποία ἐδημιούργησεν ἓν τοιοῦτον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα μὴ μένῃ περαιτέρω ἐκκρεμές.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§142Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, αἱ ἀποσπάσεις πλέον τῶν δικαστικῶν γίνονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως ληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φροντὶς ἤδη περὶ τῶν ἀπεσπασμένων δικαστικῶν καὶ νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει): «Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος.... κλπ.»

§143Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν δέχομαι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου τοῦ νόμου κατ’ ἀρχὴν γίνεται δεκτόν;

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει)....

§147Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδῶ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἀποτελεῖται ὡς πρὸς τὸ πρῶτον τμῆμα ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸν εἰσαγγελέα αὐτοῦ ὡς μόνιμα μέλη καὶ τὰ 5 ἕτερα μέλη ἐκλέγονται διὰ κληρώσεως κατ’ ἔτος καὶ κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου.... κλπ.» Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον τμῆμα, τοῦτο ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν πρόεδρον αὐτοῦ ὡς μόνιμον μέλος....

§148Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τοῦ πρώτου τμήματος θὰ προεδρεύῃ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§149Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τοῦ δευτέρου τμήματος θὰ προεδρεύῃ ὁ ἀρχαιότερος ἐκ τῶν ἀντεισαγγελέων ὡς μόνιμον μέλος καὶ ἀπὸ δύο ἀρεοπαγίτας, θὰ προεδρεύῃ ὁ ἀρχαιότερος ἀρεοπαγίτης.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται τὸ πρῶτον ἄρθρον μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.... κλπ.»

§153Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.... κλπ.»

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον ὅπως ἔχει. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει): «Περὶ διορισμοῦ δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀποφαίνεται.... κλπ.» Δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Διεγράφη ἡ παράγραφος «Τοιαύτη γνωμοδότησις.... κλπ.» (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ὅπως ἔχουν τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκει)....

§159Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ πρῶτον ἐδάφιον δεκτὸν ὅπως ἔχει.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον;

§161Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ προστεθῇ «κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου».

§162Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν γίνεται δεκτὴ ἡ μετάθεσις ἐξ Ἀθηνῶν;

§163Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ὑποχρεωτικὸν τὸ μεταθετὸν διὰ τοὺς ἔχοντας συμπληρώσει τριετίαν, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν ἀνώτεροι αὐτῶν κατ’ ἐκλογήν, τοὺς ὁποίους νὰ δύναται νὰ μεταθέσῃ καὶ νὰ κρατήσῃ ἕνα ἀρχαιότερον. Αὐτὸ ἔχει τὴν ἑξῆς σημασίαν. Λόγῳ τῶν τελευταίων μεταβολῶν ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου διὰ μεταθέσεις ἐφετῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ δυσηρεστημένοι καὶ δι’ αὐτὸ θέλομεν νὰ βάλωμεν ὅτι τὸ μεταθετὸν θὰ στηρίζεται εἰς αἴτησιν τοῦ δικαστοῦ ὅτι θέλει τὴν μετάθεσιν, ὅτι τὴν ζητεῖ ὁ ἴδιος καὶ διὰ τούτου προλαμβάνονται μεταθέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπιθυμηταί.

§164Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Θὰ γίνῃ τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος, τῶν δικαστῶν ἢ ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τῆς Δικαιοσύνης.

§165Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον θὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ὑπηρεσίας τῶν δικαστῶν, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν χρόνον καὶ κατόπιν θὰ τὸν μεταθέσῃ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε αὐτὴν τὴν διατύπωσιν (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐκ τῶν συμπληρωσάντων ἐν Ἀθήναις συνεχῆ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐφέται καὶ πρωτοδίκαι μετατίθενται ὑποχρεωτικῶς κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸ ⅓ αὐτῶν. Αἱ κατὰ τὰ ἄνω μεταθέσεις εἶναι ὑποχρεωτικαὶ μόνον ἐφόσον κεναὶ θέσεις πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν ἐκ δικαστῶν ἐχόντων.... κλπ.»

§167Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἡ Δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι λόγῳ τῆς παραμονῆς τῶν δικαστῶν εἰς τὸ αὐτὸ μέρος δὲν ἀπονέμεται.

§168Β. ΣΑΓΙΑΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι ἡ παραμονὴ ἑνὸς δικαστοῦ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τὸν καθιστᾷ ἀνίκανον, ἔστω καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν παρέχει διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δικαστικῶν του καθηκόντων. Ἀλλ’ ἐν τῷ καθορισμῷ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τῆς παραμονῆς του πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι διὰ τοὺς ἐφέτας δὲν ἰσχύει κἄν ἡ ἀρχὴ τῆς ἐντοπιότητος καὶ ἐφόσον εἷς ἐφέτης δύναται νὰ διορίζεται εἰς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἐγεννήθη, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετράφη, εἰς τὸν ὁποῖον ἐξ οἰκογενειακῆς καταστάσεως ἔχει δημιουργήσει σχέσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως κατὰ τρόπον τόσον στενόν, διότι ἐφόσον δὲν θεωρεῖται κώλυμα ὁ ἀνώτερος δικαστής, δηλαδὴ ὁ κατέχων βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ πρωτοδίκου, νὰ μένῃ ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς του, ἐφόσον ὁ δικαστὴς ὁ κατέχων βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ πρωτοδίκου, θεωρεῖται ὅτι παρέχει τὰ ἐχέγγυα, ὥστε νὰ μὴ ἐπηρεάζεται ἐκ τῶν σχέσεων αὐτοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὴν ἄλλην ἀρχὴν καὶ νὰ ὁρίσωμεν τόσον στενὰ χρονικὰ ὅρια παραμονῆς του, ὥστε νὰ καθιστῶμεν εἰς τοὺς δικαστὰς ἀδύνατον τὴν ὑπηρεσίαν καὶ καθιστῶμεν ἀδύνατον εἰς ἕνα δικαστὴν τὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν τὸν ὑποχρεώνωμεν μετὰ ἐλάχιστον χρόνον ὑπηρεσίας νὰ μετατοπίζεται μεθ’ ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας του εἰς ἄλλην περιφέρειαν.

§169Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Πέντε ἔτη εἶναι ἐλάχιστος χρόνος; Εἶναι βίος ὁλόκληρος.

§170Β. ΣΑΓΙΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἀνώτατον χρονικὸν ὅριον πρέπει νὰ εἶναι δέκα ἐτῶν ὑπηρεσία. (Θόρυβος).

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν πηγαίνετε εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ ἴδητε τί γίνεται;

§172Β. ΣΑΓΙΑΣ. Λέγω τὴν γνώμην μου. Λοιπόν, ἂν ὁρίσητε στενώτερα ὅρια παραμονῆς, καθιστᾶτε εἰς τοὺς δικαστὰς ἀδύνατον τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τοὺς καλοὺς δικαστάς, οἱ ὁποῖοι μόλις καὶ μετὰ βίας συγκρατοῦνται εἰς τὸν κλάδον των λόγῳ τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν δημιουργηθῆ.

§173Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω, εἶναι ἀπαραίτητον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπαρχίας, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ἀθήνας, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καθιεροῦμεν τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστικῶν λειτουργῶν μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, θὰ γεννᾶται καὶ ἄλλη ὑποχρέωσις μεταθέσεως αὐτῶν μετὰ πέντε ἔτη, ἐνῷ μάλιστα αἱ Ἀθῆναι εἶναι ἕνας μεγάλος τόπος, ὥστε νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ ἀναπτυχθοῦν τόσον στενοὶ δεσμοί, ὅσον εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πάρετε διὰ τὰς ἐπαρχίας ἓν χρονικὸν ὅριον, ἀλλὰ διὰ τὰς Ἀθήνας ἠξεύρετε ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Θὰ καταργήσητε τὰ δικαστήρια τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τὰ δικαστήρια τῶν Ἀθηνῶν ἔχουν ἱκανοὺς δικαστάς, ἀλλὰ τούτους μετὰ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα θὰ τοὺς μεταθέσητε, ἀφοῦ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μετάθεσις. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν μεταθέσεως. (Ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ γραμματέως τὸ ἄρθρον).

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπέμβω, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐκφράσω τὴν σκέψιν μου. Πρέπει νὰ προσέξωμεν μήπως καταστήσωμεν τὸν βίον ἀβίωτον τῶν δικαστῶν, μεταβάλλοντες αὐτοὺς εἰς περιοίκους. Χρειάζεται προσοχὴ ποιᾶς τινος ἰσορροπίας εἰς τοιαῦτα πράγματα. Δὲν δύναται εἷς δικαστὴς νὰ παραμένῃ ἐπὶ πολὺν χρόνον εἰς ἓν μέρος. Φοβοῦμαι ὅτι δύσκολον θὰ εἶναι νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι καὶ μάλιστα προερχόμενοι ἐκ τοῦ δικηγορικοῦ κόσμου, νὰ ἐκτίθενται εἰς τὰς βιωτικὰς περιπετείας. Εἶναι σκέψις, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐπηρεάσω, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἠρεμώτερα πρέπει νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα.

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ ἄλλοι δὲν εἶναι ὑπάλληλοι;

§176Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ δώσωμεν μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει καὶ εἰς κανένα ὑπάλληλον τὸ ὑποχρεωτικὸν μεταθετόν. Πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸν δικαστικὸν κλάδον τὸ ὑποχρεωτικὸν μεταθετὸν ἀνὰ τριετίαν. Αὐτὸ δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδένα κλάδον. Ἡ πρόνοια διὰ τὴν Δικαιοσύνην εἶναι ἀναντιρρήτως δεδικαιολογημένη.

§177Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ τεθῇ «καὶ γραμματεῖς Πρωτοδικῶν καὶ Εἰρηνοδικείων».

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπέρασεν αὐτό.

§179ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐψηφίσθη τὸ 7ον ἄρθρον;

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκει)...

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§183Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀποσύρεται ἡ πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§184ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει γίνει δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καμπάνη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀπεσπασμένοι εἰς διαφόρους θέσεις δικαστικοὶ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου δύνανται νὰ ἀνακληθῶσι....

§185Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐντὸς μηνός, ἐκτὸς ἂν τὸ Δικαστικὸν Συμβουλίου δύνανται νὰ ἀνακληθῶσι.

§186Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐντὸς δύο μηνῶν. Τὸ ἄρθρον 9 θὰ παρεκάλουν νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἄλλην τροπολογίαν δὲν δέχομαι ἐπ’ αὐτοῦ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καμπάνη τὴν δέχομαι.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Σ. Κρεμεζῆς καὶ Μ. Μαντᾶς. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 ὅπως ἔχει λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὸ λέγουσιν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Κρεμεζῆ καὶ Μ. Μαντᾶ, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 115. Εἶπον «Ναὶ» 55, εἶπον «Ὄχι» 57 καὶ τρεῖς ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως μὴ συγκεντρωθέντος τοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ ψήφων, ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 δὲν ἐλήφθη, θέλει δὲ ἐπαναληφθῆ αὔριον ἡ ψηφοφορία.

§190Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ποία γνώμη ἐπλειονοψήφισε, δὲν ἔχομεν πλειονοψηφίαν. Ἄλλοτε ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τότε σεῖς ἐδέχθητε τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας.

§191Β. ΣΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ Συντάγματος, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων βουλευτῶν. Ἄρα δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις.

§192Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Διὰ νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον, πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ λέγουν, ἔπρεπε νὰ εἶναι τὰ ⅘ τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἀπαρτίας. Ἀλλὰ τόσοι δὲν ἦσαν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπρεπεν εἰς τὸ «Ὄχι» νὰ συγκεντρωθοῦν 77. Ἀλλὰ δὲν ἦσαν τόσοι. Λοιπὸν συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις. Ἡ ψηφοφορία ἑπομένως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 θὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10, 11 καὶ 12 ὡς ἐτροπολογήθησαν, γίνεται δὲ δεκτὴ ὡς ἄρθρον 13 ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 ὡς 14).

§194Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, κ. Πρόεδρε, ἔχω προτείνει μίαν προσθήκην ὡς δεύτερον ἐδάφιον, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλῶ ὅπως διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία αὕτη θὰ γίνῃ αὔριον. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἄρθρον 15).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας τεσσάρων δωδεκατημορίων ἐπὶ τοῦ κατατεθειμένου Προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1927 –1928». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς προσωρινοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς».

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναγνωρίζων, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ κατ’ εἰσήγησίν μου προσωρινῶς ἐπιψηφισθεὶς φόρος τῆς ἐγγείου παραγωγῆς εἶναι φόρος ἐπαχθής, ἀπέβη δὲ ἀκόμη ἐπαχθέστερος λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῶν προϊόντων, προτείνω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου τούτου μειοῦται κατὰ τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ ἀπὸ 6% εἰς 3% μόνον. Ὁ φόρος αὐτὸς ὑπῆρξε μέτρον ἀνάγκης. Καθ’ ὃν χρόνον εὑρέθη τὸ Κράτος εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίας εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς κοινωνικὰς τάξεις, ἐθεωρήθη σκόπιμον νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ εἰσφέρῃ καὶ ἡ γεωργικὴ τάξις ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶχε δηλώσει ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς φορολογίας τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου δὲν ἀνταπεκρίνετο ποσῶς πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἔχω, περὶ τῶν βάσεων μιᾶς δικαίας φορολογίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ διὰ τὸ ἔτος τοῦτο μόνον, πρὸ τῆς συνόδου δὲ τοῦ Νοεμβρίου θὰ φροντίσω ὅπως φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ τελικὰ συμπεράσματα τῶν σκέψεών μου ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔγγειον φορολογίαν. Θὰ ἀπευθυνθῶ δὲ εἰς αὐτὰς ταύτας τὰς γεωργικὰς τάξεις καὶ δὴ εἰς τὰς ἐκπροσωπούσας αὐτὰς ὀργανώσεις, ὅπως αὐταὶ ὑποδείξουν τὰς σκέψεις των περὶ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου, θὰ συστήσω δὲ καὶ Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐπεξεργασθῇ τὰ νομοσχέδια αὐτά. Διὰ τῆς μειώσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν προτείνω ἔχομεν μίαν μείωσιν ἐσόδων ἐν σχέσει πρὸς τὸ παρελθὸν ἔτος 158.000.000, νομίζω δὲ ὅτι ἀνακουφίζονται ἐπαρκῶς αἱ γεωργικαὶ τάξεις καὶ δὲν ἔχουν κανένα λόγον παραπόνου πρὸς τὸ παρόν. Λαμβάνεται ἐπίσης πρόνοια περὶ ἐπιστροφῆς τῶν ποσῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τυχὸν εἰσεπράχθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τοῦ προσωρινοῦ νόμου, ὁρίζεται δὲ ὁ τρόπος τῆς ἐπιστροφῆς, ὅστις θὰ κανονισθῇ διὰ Διατάγματος. Ἔχομεν δὲ καὶ μερικὰς ἄλλας ἐν τέλει τυπικὰς διατάξεις. Ἐκτὸς ὅμως τούτων ἔχομεν καὶ ἓν τελευταῖον ἄρθρον τὸ 9ον, τὸ ὁποῖον μεριμνᾷ περὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου τῶν κουκουλίων. Ἐθεωρήθη δηλαδὴ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι λίαν ἐπιβαρυντικὸς διὰ τὴν παραγωγὴν ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ δημοσίου ταμείου. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, διότι καὶ ὁ χρόνος ἐπείγει.

§199Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἓν ποσοστὸν φορολογίας διὰ νὰ γίνωσιν γεωργικαὶ σχολαί.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ τὸ δεχθῶ, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἡ τροποποίησις αὐτὴ προκειμένου περὶ ἑνὸς προσωρινοῦ φόρου διὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ἔχει κανένα λόγον.

§201Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν δέχονται οἱ χωρικοὶ κανένα φόρον.

§202Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Τὸν δέχονται, ἀρκεῖ νὰ εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν. Ἄλλως τε εἶναι πολὺ μικρός.

§203Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι 15% ἐπὶ τοῦ φόρου. Οὔτε ½% δὲν εἶναι. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ τὸν εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον. Εἶναι φόρος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§204Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν τὸν δέχονται οἱ χωρικοί.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι λόγος νὰ θορυβεῖσθε, κ. βουλευτά. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἐνδιαφέρομαι. Ἐνδιαφέρει περισσότερον τὸν συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἑκάστοτε ἔρχεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ζητεῖ συνδρομὰς ὑπὲρ τῶν παθόντων ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται καταστροφάς. Σήμερον τὸ Δημόσιον εὑρίσκεται εἰς μίαν ἀδυναμίαν ἀπόλυτον νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν καὶ ἐπανόρθωσιν τῶν ζημιῶν αὐτῶν. Πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ ἓν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποζημιώνῃ αὐτοὺς τούτους τοὺς γεωργοὺς καταστρεφομένους. Ἂς τὸ ἀπορρίψῃ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τὸ βάρος τόσον ὑπερβολικόν, ὥστε νὰ μὴ ληφθῇ αὐτὴ ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν βάσιν ἀσφαλείας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως αἱ γεωργικαὶ τάξεις θὰ ἀποδεχθῶσι λίαν εὐχαρίστως τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν φέρετε αὐτὴν τὴν ἑσπέραν, ἀλλὰ χθὲς κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν συζήτησιν τὴν ὁποίαν εἴχομεν κατελήξατε νὰ εὕρητε καὶ κάποιον τρόπον καὶ διὰ τὰ κηπουρικά.

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπεδέχθην τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τῶν κηπουρικῶν προϊόντων, ἀλλ’ ἐὰν δὲν συνέπιπτε νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ συνεζητεῖτο χθὲς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐδεχόμην τὴν τροπολογίαν, θὰ εὑρισκόμην πρὸ δυσκολωτάτης θέσεως, διότι ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι πάντως ὁ φόρος αὐτὸς συνεδέθη μὲ τὸν φόρον ὅλων τῶν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων. Ἑπομένως ἂν θέλωμεν νὰ θεσπίσωμεν ἀπαλλαγήν, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβωμεν τοὺς φόρους ἐκ νέου. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς διότι τὸ πρᾶγμα καθίσταται ἀδύνατον, ἀλλὰ δὲν ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἰσχυρίζεται ὅτι διὰ μίαν μικρὰν ἀπαλλαγὴν δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν τὴν βεβαίωσιν ἀδύνατον.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολλαὶ βεβαιώσεις ἐγένοντο πεπλανημέναι. Νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἀποφάσεων.

§209Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ γίνεται διὰ Διατάγματος. Ἔχομεν τὴν εὐκολίαν τῶν Διαταγμάτων. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ θεσπίσωμεν μίαν διαδικασίαν ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν διαφόρων Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δώσω καμμίαν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν καὶ εἰς θέσιν νὰ δώσωμεν τὴν εὐκολίαν τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτῆς, διότι ἔγιναν ἤδη ὁριστικοὶ οἱ κατάλογοι. Ἂν πρόκειται νὰ δώσωμεν τὴν εὐκολίαν τῆς ἀναθεωρήσεως, θὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν διαδικασίαν. Τί θὰ γίνῃ τότε; Ὁ φόρος εἶναι ἐλάχιστος, ὥστε ἂν πρόκειται νὰ τὸν ἐξαντλήσωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, δὲν θὰ μείνῃ ὑπόλοιπον διὰ τὸ Κράτος.

§210Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτάς, ἰδίως εἰς τὰς δευτέρας, ἐγένοντο λάθη καὶ τοιαῦτα, ὥστε ἐξήγειραν τὸν κόσμον.

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον μὲ τὸν μετριασμὸν εἰς 3%, ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ φόρος, εἶναι ἀνεπαίσθητος. Ἂν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν ἀναθεώρησιν, φθάνομεν εἰς μίαν παρέκκλισιν καὶ εἰς μίαν ματαίωσιν τῆς φορολογίας.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ ποίους θὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις;

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὰς κοινότητας.

§214Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τί εἴπατε διὰ τὰ κουκούλια;

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλαττοῦται ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῶν κουκουλίων καὶ αὐξάνει ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς παραγωγῆς.

§216Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀπὸ ποίου ἔτους;

§217Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου.

§218Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ποίους φορολογεῖτε, τοὺς κατόχους ἢ τοὺς παραγωγούς;

§219Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοὺς παραγωγοὺς φορολογῶ. Ἰδοὺ τί λέγομεν (ἀναγινώσκει).

§220Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τώρα τὸ κουκούλι εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων. Θὰ φορολογεῖτε τοὺς κατόχους; Ἐξάγεται εἰς τὴν Ἑλλάδα 150,000 ὀκάδες κουκουλίων, πρὸς 200 δραχμάς, εἶναι τόσα ἑκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ ἔχουν ὡρισμένοι ἔμποροι. Ποῖον θὰ φορολογήσωμεν, τὸν ἔμπορον ἢ τὸν παραγωγόν; Θὰ καταστρέφετε ὡρισμένους ἀνθρώπους. Ἂς γίνῃ μία διασάφησις.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Ἂν ἔχῃ γίνει ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ πώλησις, τότε θὰ βάλωμεν τὸν φόρον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, τότε δὲν θὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον τῆς ἐξαγωγῆς.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§223Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίσῃ τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἐπιβάλῃ ἐκ νέου τὴν φορολογίαν τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ φόρος τῆς δεκάτης κατηργήθη πρὸ 40 καὶ πλέον ἐτῶν ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ἀλλ’ ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ δικτατορίας ὁ ἀπαισίας μνήμης Τανταλίδης καὶ διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος, ἐν συνεννοήσει Μποδοσάκη καὶ τῶν ὑποστηρικτῶν του, ἐπέβαλεν ἐκ νέου τοῦτον. Ἀλλ’ ὅταν εἶχον ὑποβάλει μίαν ἐπερώτησιν πρὸ τεσσάρων μηνῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, «περὶ δεκάτης», ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μοὶ ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν ἔγγραφον, ὅτι ἡ δεκάτη ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου τοῦ τρέχοντος ἔτους κατηργήθη, καὶ εἶναι φυσικὸν ὅτι ἀνεκουφίσθησαν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοί, διότι ὁ φόρος οὗτος, ὁ ὁποῖος κατηργήθη ἀπὸ τοῦ 1888 ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, παρέμεινεν ἐν τῇ Νέᾳ Ἑλλάδι, διότι παρηκολούθει, ὅπως γνωρίζουν οἱ συνάδελφοι τῶν Νέων Χωρῶν, τὰ βακούφια. Καὶ ὑπῆρξεν ἐποχή, καθ’ ἣν καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1919 διεκήρυξεν ἐπισήμως δι’ ἐγγράφου της ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ εἷς φόρος ἐπαχθὴς καὶ ἐπιπροσθέτως τυραννικός, ἀπαίσιος, ἀναχρονιστικός, οὐχὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς εἰσφορᾶς πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ μηχανισμοῦ τῆς εἰσπράξεως. Καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς παλαιοτέρους ἐξ ἡμῶν, ὅσοι παρεδρεύομεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὅτι οἱ γεωργοὶ ἐν τῷ παρελθόντι τοὺς ἀναλαμβάνοντας τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, οἱ ὁποῖοι λέγονται τουρκιστὶ «Μελτεζίμιδες», τοὺς ἀπεκάλουν «Σπαῆδες» καὶ παραμένουσι τὰ ὀνόματα αὐτῶν ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν ὡς σύμβολα πάσης αὐθαιρεσίας καὶ παρεδόθησαν εἰς τὴν κατάραν τῶν μεταγενεστέρων δι’ ὅσα κακά, ὡς ἐνοικιασταί, εἶχον προξενήσει εἰς τοὺς γεωργούς. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι τοῦ Τόπου ἐπέβαλον εἰς αὐτὸν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τοὐλάχιστον ἐγὼ τὸν φόρον τοῦτον, οὐδὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Χασιώτης, διότι ἀρκετὴ εἶναι ἤδη ἡ φορολογία, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ἀποδεχθῶμεν ταύτην, διότι ἐκ τῆς ὅλης μέχρι σήμερον ἱστορίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας βλέπουν ὅσοι παρακολουθοῦν τὰς διαμαρτυρίας τῶν γεωργῶν διὰ τὴν ἀδράνειαν καὶ ἐγκληματικὴν ἀδιαφορίαν τῶν ἐπιτετραμμένων ὀργάνων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὅτι δυστυχῶς διὰ μισθολόγια μόνον ἐπιβαρύνεται ὁ Λαὸς καὶ ὅτι ἡ δρᾶσις τούτων ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ὑπῆρξεν εἰς ἄκρον ἀπογοητευτικὴ καὶ ἐλάχισται ὑπάρχουσιν αἱ ἐξαιρέσεις ἀφοσιώσεως πρὸς τὸ καθῆκον, ὡς δύναμαι νὰ διαπιστώσω διὰ τὸν κ. νομογεωπόνον Μεσσηνίας.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διότι ἐνῷ εἰς ἄλλα Κράτη ἐγένοντο μεγάλα πράγματα διὰ τὴν γεωργίαν, δὲν ἐγένετο τίποτε ἐδῶ. Ἐπίσης ἐνῷ εἰς ἄλλα Κράτη βοηθεῖται ἡ γεωργία, ἐδῶ δὲν γίνεται τίποτε. Προτείνομεν λοιπὸν νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βοηθήσωμεν τοὺς γεωργοὺς διὰ νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγήν. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀδυνατεῖ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς πολίτας, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα. Κάμετε μίαν σύγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργίαν μὲ ἄλλα Ὑπουργεῖα τῆς Γεωργίας ξένων Κρατῶν καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἐδῶ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ὑφίσταται, διότι μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἐπέρχεται ἡ ἀνάπτυξις τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία θὰ σώσῃ τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Εἶναι πλέον ἢ δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ ἓν μικρὸν ποσοστόν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοί, ἀφ’ ἑνὸς φωτίζοντες τοὺς γεωργοὺς διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῆς χαλάζης.

§225Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Χασιώτη ὑπῆρξεν ἀγαθή, διότι καὶ εἰδικότερος ἡμῶν εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἔχει ἀσχοληθῆ ἐπὶ μακρὰ ἔτη μὲ τὸν κλάδον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γεννήσωμεν νέας ὑπονοίας εἰς τοὺς γεωργούς, ὅτι καὶ νέα βάρη θὰ ἐπιβληθῶσιν ἐπ’ αὐτῶν, ἐφόσον εἶναι δεδομένον ὅτι αἱ ἀποδόσεις ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ὑπὲρ τῆς γεωργίας ὑπῆρξαν ἄχρι τοῦδε μηδαμιναί.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χασιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§227Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅπως καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰδικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ γυρίζουν εἰς τὰ χωρία, νὰ ἀνταμώνουν τοὺς χωρικοὺς καὶ νὰ τοὺς ὁδηγοῦν εἰς τὰ ἔργα των. Ἡ παράλειψις αὐτὴ στοιχίζει εἰς τὴν Χώραν δισεκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταπολεμήσωμεν τὰς διαφόρους νόσους καὶ τὰ ἐπιβλαβῆ ἔντομα, δὲν γνωρίζουν οἱ γεωργοί μας πῶς νὰ ἐκμεταλλεύωνται κατὰ τὸν τελειότερον τρόπον τὰ κτήματά των. Εἰς ὅλα τά μέρη τοῦ κόσμου καθιερώθη ἡ μεταβατικὴ διδασκαλία, ὀφείλει δὲ νὰ καθιερωθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι διὰ διαθέσεως πιστώσεων. Ἀφοῦ δὲ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς καταβάλλει 700,000,000 μόνον ἀμέσους φόρους, πλὴν τῶν ἐμμέσων φόρων ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἵνα ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα πληρώνει νὰ προκύψῃ ἓν ποσοστὸν τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑποφέρει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐπρότεινα ἵνα προστεθῇ μικρά τις αὔξησις, μέχρι 10%, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν 3% ἐπὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ τὴν μεταβατικὴν διδασκαλίαν ὑπὸ δύο γεωπόνων εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ δεκαπενταπλασίως τὸν γεωργὸν ἀπὸ τὴν θυσίαν τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ διὰ τῆς ἐλαχίστης αὐτῆς εἰσφορᾶς καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς. Δὲν νομίζω ἐγὼ ὅτι θὰ εὑρεθῇ τις ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ γεωργικὴ ἐκπαίδευσις ἀνὰ τὰ χωρία. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θέλει ἐκ τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ποσοστοῦ νὰ χρησιμοποιήσῃ ἓν μέρος διὰ τοὺς χαλαζοπλήκτους γεωργούς. Ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ἵνα ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐσόδου προμηθευθῶμεν γαιοτρύπανα διὰ νὰ κάμωμεν πειράματά τινα ὑδραυλικά, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ ὑπάρχει ὕδωρ ὑπόγειον, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἄρδευσιν. Ἐπίσης θέλομεν νὰ κάμωμεν πειράματά τινα διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖαι νέαι ποικιλίαι σίτου εὐδοκιμοῦν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας μὲ ἀνωτέραν στρεμματικὴν ἀπόδοσιν. Αὐτὸ τὸ ἔργον τῶν πειραμάτων θὰ ἀναλάβουν οἱ ἐπαρχιακοὶ γεωπόνοι, διὰ τὰ ἔξοδα δὲ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ζητοῦμεν νὰ ἐπιβληθῇ ὁ πρόσθετος φόρος τῶν 10% ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, μειωθέντος ἤδη εἰς 3%. Δηλαδὴ ὁ καταβάλλων 100 δραχμὰς διὰ τὸν ἔγγειον αὐτοῦ φόρον, θὰ πληρώνῃ καὶ ἄλλας 10 δραχμὰς διὰ νὰ διδάσκεται πῶς νὰ καλλιεργῇ, πῶς νὰ καταπολεμῇ ἀσθενείας φυτῶν, ἐπιζωοτίας κλπ. Ὅταν μία ἐπαρχία ὑποβληθῇ εἰς μίαν δαπάνην 10 ἢ 20 ἢ 30 χιλιάδων δραχμῶν, θὰ ἔχῃ ὠφέλειαν ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος. Καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι ἀσυγχώρητος ἡ ἀποφυγὴ μιᾶς τοιαύτης δαπάνης, ἡ ὁποία θὰ ἱκανοποιῇ ἑκατονταπλασίως τοὺς μέλλοντας νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§228Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶναι τελείως ἀψυχολόγητοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν φορολογίας εἰδικὰς παρὰ τοῦ γεωργικοῦ λαοῦ χωρὶς τὸ εἰδικὸν ἀντάλλαγμα νὰ εἶναι χειροπιαστό. Σκοπὸς τῆς φορολογίας αὐτῆς εἶναι ἡ γεωργικὴ ἐκπαίδευσις. Τοῦτο εἶναι ἄδηλον. Ἂς καθορίσωμεν ταύτην καὶ τότε ἂν εἶναι ἀνάγκη γεωργικῶν φορολογιῶν, ἂς τὰς ἐπιβάλωμεν. Ἡ φορολογία αὕτη θὰ ὡμοίαζε πολὺ μὲ τὴν φορολογίαν τῆς Οὔλεν, ἡ ὁποία εἰσπράττει χρήματα χωρὶς νὰ δίδῃ νερό. Τὸ ἴδιον θὰ ἔλεγον καὶ διὰ τὴν τρίτην κλίμακα τῆς φορολογίας ταύτης, τὴν μελέτην τῆς γενικῆς σιτοπαραγωγῆς. Ὁ κ. Χασιώτης μᾶς ἔλεγε παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου σᾶς λέγω ὅτι δαπάναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται δι’ εἰδικῶν φορολογιῶν, ἐφόσον ἡ εἰδικὴ φορολογία πρέπει νὰ ἔχῃ ἄμεσον καὶ ἁπτὸν τὸ ἀντάλλαγμα. Τοιαῦται δαπάναι πρέπει νὰ γίνωνται ὑπὸ τῶν γενικῶν πιστώσεων τοῦ Κράτους καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ σημερινὸς κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς θὰ ἀδιαφορήσῃ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀντὶ νὰ ἐπιβάλῃ αὐτὴν τὴν φορολογίαν διὰ παρόμοια ἔργα, θὰ ἦτο εὔκολον διὰ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐπιχειρήσῃ παρόμοια ἔργα.

§229Α. ΜΕΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει πολίτης, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀντελήφθη τὸ πραγματικὸν γεωργικὸν πνεῦμα. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν διὰ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Χασιώτης, πρέπει νὰ ληφθῇ ῥιζικὴ ἀπόφασις περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει τὰς ἀγροτικὰς τάξεις.

§230Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Νὰ ὁμιλεῖτε μόνον ἐν ὀνόματι τῶν ἐκλογέων σας.

§231Α. ΜΕΡΟΣ. Καὶ ἡ ἀγροτικὴ ὕπαρξις τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύομεν ἐναντιοῦται εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν.

§232Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἂν ἀργίσητε συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, θά τοὺς καταστρέψητε.

§233Α. ΜΕΡΟΣ. Ἀναμένω λοιπὸν νὰ ἴδω τί θὰ ἀποφασισθῇ.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπάζογλου ἔχει τὸν λόγον.

§235Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Κύριοι, βεβαίως τὸ προϊὸν τῆς παραγωγῆς τῆς σηροτροφίας κατὰ μέγιστον μέρος ἔχει ἤδη πωληθῆ εἰς τοὺς βιομηχάνους, ἀλλ’ ἐπωλήθη μὲ τὴν διαφορὰν τιμῆς τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός, 15% ἐπὶ τῆς τιμῆς των εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐφόσον αὐτοὶ θὰ πληρώσουν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν.

§237Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμέ, κ. βουλευτά, ἐγὼ γνωρίζω τὰς ἀπόψεις σας. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς βλέπω δυσανασχετοῦντα. Ἐπὶ τέλους ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κυττάζῃ τοὺς ρήτορας εἰς τὸ στόμα, οὔτε δύνανται οἱ ρήτορες νὰ διακόπτουν τὰς ἀγορεύσεις των, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν τοὺς κυττάζει εἰς τὸ στόμα. Γνωρίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θέλετε διαφωτισθῆ καὶ πεισθῆ ἄριστα.

§238Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ τοῦ 1919 ἐπεβλήθη ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῶν κουκουλίων ἐκ 15% ἐπὶ τῆς τιμῆς αὐτοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ταυτοχρόνως δὲ ὑπάρχει ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐκ 2 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὁ πρῶτος εἶναι παρακράτημα εἰς συνάλλαγμα, ὁ δὲ δεύτερος εἶναι εἰς γραμμάτιον. Συνεπείᾳ τῶν φορολογιῶν τούτων τὰ κουκούλια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθοῦν εἰς τὴν συμφέρουσαν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦνται εἰς τὴν Εὐρώπην. Κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν φορολογιῶν τούτων δὲν ἐλήφθη ἀτυχῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ κουκούλι εἶναι προϊὸν μικρᾶς οἰκονομικῆς ἀποδόσεως καὶ εἶναι ἐκ τῶν προϊόντων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παράγονται πανταχοῦ καὶ συνεπῶς ἡ τιμή των δὲν πρέπει νὰ κανονίζεται ἐν τῷ ἐσωτερικῷ διὰ τῶν τεχνικῶν ἀπαγορευτικῶν τῆς ἐξαγωγῆς των μέσων. Κατόπιν ὅμως τούτου οἱ βιομήχανοι συσπειρωθέντες κανονίζουσι τὰς τιμὰς ὅπως αὐτοὶ θέλουσι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν των τὸ ἀδύνατον τῆς ἐξαγωγῆς των συνεπείᾳ τοῦ ὑπερβολικοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ ἀγοράζουσι τὰ κουκούλια εἰς τιμὴν εὐτελῆ. Ἡ σηροτροφία ὅπως ἔχει σήμερον, συνεπείᾳ τῆς φορολογίας αὐτῆς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ. Διότι ἡ ἀνταλλακτικὴ ἀξία τῶν κουκουλίων κατήντησε μηδαμινή. Ἐνῷ π. χ. προπολεμικῶς ὁ σηροτρόφος ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ μὲ ἓν χιλιόγραμμον κουκουλίων πέντες ὀκάδας ἐλαίου, σήμερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγοράζῃ εἰμὴ μόνον μίαν ὀκᾶν.

§239ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις.

§240Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Σήμερον ὑπάρχουν ἀκόμη πολλὰ κουκούλια εἰς τὰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν. Δὲν τὰ ἐπώλησαν διότι προσδοκοῦν νὰ καταργηθῇ ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν εἰς τοὺς βιομηχάνους, ἠγοράσθησαν μὲ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς ἡ ὁποία δημιουργεῖται ἐκ τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, δηλαδὴ τὰ κατὰ 15 δραχμὰς ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι ἀξίζει τὸ προϊὸν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Συνεπῶς εἶναι δυνατὸν καὶ δίκαιον ὁ ἔγγειος φόρος νὰ βαρύνῃ τοὺς κατέχους τῶν κουκουλίων εἴτε ταῦτα εὑρίσκονται εἰς τὰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν, εἴτε εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων. Διότι, ἐφόσον μειοῦται ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός, μειοῦται καὶ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ καθίσταται δίκαιον νὰ πληρώσουν καὶ οἱ ἀγοράσαντες βιομήχανοι τὴν παγίαν φορολογίαν, καταργουμένων τῶν δύο δραχμῶν καὶ τῶν 7% τῶν δύο ἐξαγωγικῶν δασμῶν καὶ ἐπιβαλλομένων 3% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ὠφελοῦνται οἱ κάτοχοι τῶν κουκουλίων τὴν διαφορὰν τῶν 8%. Ἀφαιρουμένης δηλαδὴ τῆς παγίας φορολογίας ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ποσοστοῦ τῆς μειώσεως, προκύπτει διαφορὰ ὑπὲρ τῶν κατόχων τοῦ κουκουλίου, τόσον τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων, ὅσον καὶ τῶν παραγωγῶν ἐξ 8%. Οὕτω οὐδεὶς θὰ διαφύγῃ τὴν φορολογίαν.

§241ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὥστε σεῖς εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας.

§242Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Ἡ τροπολογία μου, κύριοι βουλευταί, ἀποβλέπει εἰς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν παντὸς ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι φρονῶ ὅτι ἡ βιομηχανία ἐπαρκῶς ὑποστηρίζεται διὰ τῶν ὑπερόγκων εἰσαγωγικῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν μεταξωτῶν εἰδῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίδρασις εἰς τοῦτο τόσον ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅσον καὶ τῶν μεταξοβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἂν καταργηθῇ ὁ δασμός, θὰ κινδυνεύσῃ ἡ μεταξοβιομηχανία, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ μεταξοβιομηχανία ὑπάρχει καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, πολὺ μάλιστα μεγαλυτέρα τῆς ἡμετέρας, χωρὶς ἐν τούτοις ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰταλία νὰ ἔχουν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν κουκουλίων, ἠμπορεῖ δὲ οἱοσδήποτε νὰ ἀγοράσῃ κουκούλια ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ νὰ ἐξάγῃ ταῦτα ἐλευθέρως, θὰ ἐδεχόμην νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἀπὸ ἐφέτος, προσωρινῶς δὲ ἡ παγία φορολογία 3% νὰ βαρύνῃ τοὺς κατόχους τῶν κουκουλίων, εἴτε αὐτοὶ εἶναι παραγωγοί, εἴτε ἔμποροι ἢ βιομήχανοι. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν τιμῶν τῶν κουκουλίων ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς καὶ τὰ κουκούλια ἐπληρώθησαν μὲ ἠλαττωμένην τιμήν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ πάλιν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν φορολογίαν αὐτήν, ὅπως τὴν διετύπωσεν, ἀπὸ ἐφέτος. Σᾶς βεβαιῶ δὲ ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ κουκούλια εἰσέτι εἰς τὰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ διατηροῦν, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ καταργηθῇ ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός.

§243ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ λείψῃ τὸ «δυνητικῶς».

§244Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Πληροφορῶ δὲ τὴν Βουλὴν ὅτι συνεπείᾳ αὐτῶν τῶν καταθλιπτικῶν μέτρων καὶ τῆς ὑποδουλώσεως τῆς σηροτροφίας εἰς τὴν μεταξοβιομηχανίαν, ἡ παραγωγὴ τῶν κουκουλίων ἠλαττώθη κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη κατὰ 600,000 χιλιόγραμμα, ἐνῷ ἡ γείτων μας Βουλγαρία μὴ φορολογήσασα τὴν ἐξαγωγὴν ἔχει αὐξήσει τὴν παραγωγήν της ἀπὸ τοῦ 1921 μέχρι τοῦ τρέχοντος ἔτους κατὰ 500.000 χιλιόγραμμα.

§245Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μᾶς κατέστρεψαν καὶ τὰ ἐργοστάσια.

§246Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Ἡμεῖς δὲν ἐδώσαμεν ποτὲ σημασίαν εἰς τὴν σηροτροφίαν, σᾶς βεβαιῶ ὅμως ὅτι ἂν διατηρηθῇ ἡ παροῦσα φορολογία, αὕτη συντόμως θὰ καμφθῇ.

§247ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Μακεδονία ἔχει γεμίσει μωρέας.

§248Χ. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ. Τοιουτοτρόπως ἔχει κατ’ ἐπίφασιν τὸ πρᾶγμα. Εἰς τὸν ἰσχυρισμόν μας ὅμως ὅτι ὅλη ἡ Μακεδονία ἐφυτεύθη ἀπὸ μωρεόδενδρα, ἀπαντῶ ὅτι ἂν ἐρευνήσητε τὴν ἀπόδοσιν τῆς καλλιεργείας ταύτης θὰ πεισθεῖτε ὅτι ἐφέτος οἱ σηροτρόφοι θὰ σκεφθοῦν ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν ἐκτρέφοντες κουκούλια, διότι ἡ σηροτροφία ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῆς μικρᾶς ἀποδόσεως αὐτῆς, συνεπείᾳ τῆς βαρυτάτης φορολογίας, εἶναι τελείως ἀσύμφορος καὶ ἀδύνατον νὰ συνεχισθῇ.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§250Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κατόπιν τῆς εἰσαγωγῆς τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία τελειώνει εἰς τὸ ἥμισυ τῶν φόρων, ἐγένετο κατόπιν τῆς πιέσεως ἥτις ἠσκήθη ἐκ τῶν γεωργικῶν μαζῶν καὶ δὲν μᾶς λέγει τίποτε παρὰ ὑποδηλοῖ τὴν νέαν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ὑπερδιπλασιάσῃ τὸν φόρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χασιώτη, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐπιβληθῇ 15% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς φορολογίας, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι παρουσιάζει ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως πολλὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. βουλευτὴς ἀνέπτυξε καὶ εἰς τὰ ὁποῖα εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, δίδει ἓν ἐλάχιστον ποσὸν 12,000,000 δραχμῶν τὸ ὁποῖον διαιρεῖ εἰς τρεῖς διαφόρους ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ὑπηρεσίαι θὰ τὸ καταναλώσωσιν ὅλον εἰς τὴν γραφειοκρατίαν καὶ δὲν θὰ μείνῃ τίποτε διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γεωργῶν καὶ πρὸς τοῦτο δὲν πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἐπαχθῆ καὶ μισητὴν αὐτὴν φορολογίαν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κηρύσομαι κατὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει)....

§253Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀντὶ 5%, εἰς 2½%.... κλπ.»

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει)....

§256Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκει)....

§258Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον εἶναι τυπικὴ τροπολογία, προσθέτομεν «καὶ ἂν δὲν ὑπάρχωσι κοινοτικὰ Συμβούλια».

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, γίνονται δὲ δεκτὰ προστιθέμενα ὡς ἄρθρα νέα ὑπ’ ἀριθ. 8, 9, 10, 11, 12, 13 καὶ 14).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15ον (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ παρόντος νόμου δημοσίου φόρου... κλπ.»

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προσθέσατε «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων».

§263Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χασιώτη ὡς ἐτροπολογήθη παρ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας γίνῃ δεκτὴ ὡς ἄρθρον 15.

§264ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι δεκτὸν αὐτό.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐτέθη εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἰσχύει δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοὶ βουλευταὶ καὶ γεννᾶται ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ ἂν εἶναι οἱ περισσότεροι).

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ ἀντιθέτως· οἱ μὴ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι.

§268ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐγένετο δεκτόν, κ. Πρόεδρε.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἔγινε δεκτόν.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴ ἡ τροπολογία εἶναι μία πρόσθετος διάταξις, ἡ ὁποία τίθεται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν βεβαίως τὴν γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ αὕτη δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ μέτρου τὸ ὁποῖον λαμβάνεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν αἰφνιδίως. Διότι ἐλπίζω ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς βεβαίως ἔχει ὁλόκληρον σύστημα καὶ ἔχει λάβει τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ αὕτη. Ἀλλὰ τὴν 5ην πρωϊνὴν ὥραν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργός....

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουσι κείμεναι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται. Καὶ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχουσι νόμοι οἱ ὁποῖοι κανονίζουν τὴν κατωτέραν γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι κατωτέρα γεωργικὴ ἐκπαίδευσις δὲν γίνεται.

§272Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι νόμοι περὶ γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι διατάξεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε σύστημα ἐκπαιδεύσεως γεωργικῆς.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουσι διατάξεις περὶ κατωτέρων γεωργικῶν διδακτηρίων. Διὰ ποῖον λόγον ἡ Βουλὴ θὰ ἀποκρούσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου μόνον μετὰ τόσης θέρμης συνέστησε; Ὑπάρχουν ἐπίσης νόμοι οἱ ὁποῖοι προβλέπουν περὶ προμηθείας ὡρισμένων εἰδῶν καλλιεργείας, τὰ ὁποῖα δίδομεν εἰς τοὺς χωρικοὺς ἐπὶ πιστώσει διὰ τὴν καλυτέραν καλλιέργειαν. Ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν λειτουργοῦν ἐλλείψει μέσων. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω ἓν ἄλλο. Ἔτυχε πολλοὶ αἴφνης νὰ μᾶς ζητήσουν ἀπὸ πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος γαιωτρύπανα. Παρηγγέλθησαν, ἀλλ’ ἡ παραγγελία ἔμεινε ἐκκρεμὴς ἐλλείψει πόρων. Ζητοῦμεν λοιπὸν νὰ δοθῇ νέα πίστωσις ὅπως γίνῃ προμήθεια τοιούτων ἐργαλείων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ νέου συστήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν, ἀλλὰ περὶ ἐφαρμογῆς ἄλλων νόμων, οἱ ὁποῖοι ὑφίσταντο. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἐξ ἀπίνης νὰ ζητήσωμεν τίποτε. Ἡ φορολογία ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν, ἔχει πρὸ πολλοῦ καταρτισθῆ, τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐφαρμόσωμεν νόμους, οἱ ὁποῖοι μένουν μέχρι σήμερον ἐλλείψει μέσων νεκροί. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροποποίησιν αὐτήν.

§274Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὰ γενικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλετε, θὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ θὰ ἴδῃ ποίας ἀνάγκας ἔχει ἡ γεωργία καὶ θὰ λάβῃ ἀποφάσεις. Ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι τὸ σύστημα, δὲν εἶναι, ὅπως εἶπον, τρόπος αὐτὸς σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφόσον ἔχομεν ἕνα νόμον περιωρισμένης ἐφαρμογῆς, σεῖς ὁ Ὑπουργός, ὁ τόσον μάλιστα ἐπιμελῶς ἀσχολούμενος, νὰ μὴ λάβητε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ μὴ ἐσκέφθητε τότε διὰ ποίου μέσου θὰ θεραπεύσητε τὴν ἀνάγκην, διὰ τὴν ὁποίαν ἐκάματε τὸν νόμον. Καὶ δὲν δύνασθε ἤδη σήμερον εἰς μίαν ἔκτακτον στιγμήν, διότι ἠλαττώθη εἷς φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, νὰ ἔλθητε ἀμέσως νὰ ζητήσητε ἓν ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ἀκόμη ὡρίμως νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι ἡ πρόνοια τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ λάβητε, εἶναι μία πρόνοια σχεδὸν ἄνευ ἀξίας, διότι τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν σκοπεῖτε νὰ ἱκανοποιήσητε, δὲν θὰ τὴν ἱκανοποιήσητε πλήρως, διότι οἱ πόροι τοὺς ὁποίους ζητεῖτε νὰ λάβητε σήμερον, εἶναι ἐντελῶς προσωρινοὶ καὶ βραχείας διαρκείας, διότι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἰσχύσῃ μόνον διὰ τὸ ἔτος αὐτό. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν ἀφήσατε τὴν τροποποίησιν αὐτὴν καὶ φέρατέ την εἰς μίαν ἄλλην στιγμήν.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὁμιλεῖ ὡσὰν οἱ νόμοι περὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ ὡμίλησα ἐψηφίσθησαν χθὲς κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου Συντάγματος. Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ νόμοι ἔχουν ψηφισθῆ πρὸ ἐτῶν καὶ ὅπως σᾶς εἶπον, μόνον γράμμα νεκρὸν εἶναι, διότι τελευταίως ἔγινε μεγίστη περικοπὴ δαπανῶν καὶ ἡ μεγαλυτέρα μέριμνα κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν ἦτο πῶς νὰ περιστείλωμεν τὰς δαπάνας καὶ σκεπτόμεθα πῶς νὰ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν μερικοὺς πόρους, ὥστε νὰ ἱκανοποιήσωμεν μερικὰς ἀνάγκας καὶ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν μερικοὺς νόμους. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ σύστημα ἡ Βουλὴ ὡρίμως. Περὶ ποίου συστήματος πρόκειται; Πρόκειται περὶ συστήματος νέου διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν χαλαζοπλήκτων; Ὑπάρχει ταμεῖον, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου οἱ πόροι εἶναι δυστυχῶς ἀνεπαρκεῖς.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ἀποφανθῆ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι σαφὲς τὸ ἀποτέλεσμα, πρέπει νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία.

§277Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχομεν ὅλοι τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον. Δὲν κάμνομεν οὐδεμίαν διάκρισιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πολιτικός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄτομον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι ἔρχεσθε εἰς μίαν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ζητεῖτε.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, σᾶς ὑπενθυμίζω τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἔγινεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν εἶσθε καὶ σεῖς Ὑπουργός, προκειμένου περὶ χαλαζοπλήκτων. Θέλετε λοιπὸν νὰ ἀδιαφορήσωμεν καὶ νὰ λέγουν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ ἔλθῃ ἀρωγός;

§279Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶναι γενικὸν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§280Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα, εἶναι γενικὸν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὸ δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἀδιαφορία καὶ ἡ παράλειψις νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Βουλῆς.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ὡς ἄρθρον 15 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω καὶ ἀντιθέτως· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ 15ον ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φιρολογίας τῶν ἀμβύκων».

§284Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). (Ἀναγινώσκει τροπολογίας τινάς). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως τὰς τροπολογίας αὐτὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων» ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἵνα γίνῃ νέα πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§285Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὑποβάλω τροπολογίαν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπόσταξις τῶν Οἴνων.

§286Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Διαμαρτύρομαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας ταύτης, διὰ τῆς ὁποίας ἡ ζημία ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν οἰνοπαραγωγὴν τῆς Λευκάδος ἂν ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπόσταξις τῶν οἴνων εἶναι μεγάλη καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ οἶνοι ἀναμίξεως.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς «περὶ τῶν Ν. Διαταγμάτων τῆς δικτατορικῆς περιόδου καὶ ἐκδόσεως Ν. Διαταγμάτων ἐπὶ ζητημάτων ἐπειγούσης φύσεως».

§288Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ χθὲς τὸ ἑσπέρας εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας μου. Μοὶ ἐδόθη ὁ λόγος, ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀναβάλω διὰ σήμερον, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ ἤρχετο πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Πρόκειται ἐν ὀλίγοις ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς πρὸς νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ὑποβάλω τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Παρέχεται ἐπίσης ἐξουσιοδότησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ Διατάγματος προβῇ εἰς τὴν σύναψιν συμβάσεως διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Στρυμῶνος καὶ Φιλίππων, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν δανείου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων». Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἂν υἱοθετήσῃ τὴν τροπολογίαν μου ἡ Βουλή, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ μακρηγορήσω.

§289Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐφόσον δὲν συμπεριλάβητε τὴν Θεσσαλίαν, ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§290Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Ἂς προστεθῇ καὶ ἡ Θεσσαλία.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ περαιτέρω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου συζήτησις καὶ ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως Φαουντέσιον». Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§292Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δεδικαιολογημένως, κύριοι βουλευταί, ᾐσθάνθην ἔκπληξιν, ὅταν προχθὲς ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἦλθε νὰ καταθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς νομοσχέδιον ὑπηρεσιακὸν καὶ κατεπεῖγον, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ διεξαχθῇ ἄνευ σοβαρᾶς ἐξετάσεως, τόσον ἡ σύμβασις περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων τῆς πεδιάδος Θεσσαλίας, ὅσον καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς κυρώσεως αὐτῆς παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ψηφισθῇ δὲ κατόπιν εἰς μίαν καὶ μόνον συζήτησιν καὶ οὐχὶ εἰς δύο, ὡς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Ποῖος δύναται νὰ μὴ ἐκπλαγῇ πρὸ τοιαύτης ἀκατανοήτου καὶ τολμηρᾶς προθέσεως, ὅπως τὸ ζήτημα τὸ σπουδαιότατον τῆς συμβάσεως τῶν ἔργων τοῦ Ἀξιοῦ; Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς δικαιολογῶν τὸν τρόπον τὸν ἐξαιρετικὸν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος εἶπεν ὅτι ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ τὴν σύμβασιν, διότι Ἐπιτροπαὶ κοινοτήτων ἐλθοῦσαι ἐκ Μακεδονίας καὶ ἀντιπρόσωποι κοινοτήτων τῆς περιφερείας οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ ἔργα ἦλθον καί...

§293Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Καὶ βουλευταί. Προσηγγίσθησαν μάλιστα οἱ βουλευταὶ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ.

§294Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Καὶ οἱ βουλευταί. (Θόρυβος).

§295Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὅλοι οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων ἦλθον ἐδῶ. Μὴ ὁμιλεῖτε περιφρονητικῶς.

§296Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μὴ κραυγάζετε, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ συζήτησις ἑνὸς τόσον σπουδαίου ζητήματος νὰ ἀρχίσῃ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἤθελον νὰ ἐπισκεφθοῦν καὶ ἐμέ, εἶπον ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσουν ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῶν ἀποξηράνσεων αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐφρόντισα πολὺ καὶ εἰργάσθην. Δυστυχῶς εἶπον εἰς αὐτὰς ὅτι ἕνεκα τῆς κακῆς ἐκλογῆς τῆς ἐργοληπτικῆς Ἑταιρείας ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, δηλαδὴ νὰ ἔχωμεν σύμβασιν μὴ ἐκτελουμένην καὶ τὸν ἐνδιαφερόμενον κόσμον εἰς τὸ πόδι, ζητοῦντα ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα περὶ ὧν πρόκειται. Τοὺς ἠρώτησα «γνωρίζετε τὴν σύμβασιν αὐτήν, τὴν ἐδιαβάσατε;» Καὶ μοὶ ἀπήντησαν εἰλικρινέστατα ὅτι δὲν τὴν γνωρίζουν. Γνωρίζετε ποῖαι φορολογίαι ἐπιβάλλονται διὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ γνωρίζετε ὅτι, ἂν δὲν βελτιωθῇ ἡ σύμβασις καὶ δὲν ἐπιδιωχθῇ ἡ πιστὴ ἐκτέλεσίς της, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ περιφέρειά σας, ὁ γεωργικός σας κόσμος νὰ ζήσῃ πλέον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην; Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐρωτήσατε τὸν ἑαυτόν σας· διατί μολονότι δύο ἔτη ἐξ ἧς ἐκυρώθη ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν ἐξετελέσθησαν τὰ πρῶτα καὶ μικρᾶς σημασίας ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Ἀρεζὰν καὶ Ἀμαίσβου;

§297Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκτελοῦνται.

§298Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πῶς ἐκτελοῦνται;

§299Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὅλο ἀνακριβείας λέγετε.

§300Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μὴ δίδω βαρύτητα εἰς τοὺς λόγους σας. Σᾶς λέγω μόνον ὅτι γνωρίζω καλύτερα ἀπὸ σᾶς καὶ τί ἔγινε καὶ τί γίνεται. Ἐνόμιζον ὅτι θὰ σᾶς εὕρισκον προθύμους νὰ ἀκούσητε καὶ νὰ κρίνητε. Νομίζετε ὅτι ἐπισπεύδετε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου οὕτω φερόμενοι. Ἀλλὰ νομίζοντες τοῦτο, ἀσφαλῶς φέρετε ὄχι μόνον βραδύτητα, ἀλλ’ ἴσως εἰς τὴν πλήρη ματαίωσιν τῶν ἔργων. Καθ’ ὃν χρόνον νομίζει κανεὶς μὴ ἐμβαθύνων εἰς τὰ πράγματα ὅτι ἐπισπεύδει ἓν ἔργον φέρει βραδύτητα καὶ ματαίωσιν. Καὶ αὐτὸ πιστεύω ἐγὼ ἀκραδάντως ὅτι ἀπειλεῖται νὰ συμβῇ. Μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως βασίμως καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων θεωρεῖται σήμερον ὅτι ἡ Ἑταιρεία Φαουντέσιον εἶναι οἰκονομικῶς ἀνεπαρκής. Καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῶν διαπραγματεύσεων εἶπον εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν καὶ ἐπέμεινα νὰ παύσουν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, ἐφόσον δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ ρητὴν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν κεφαλαίων καὶ ἐπέμεινα καὶ ἠγωνίσθην τότε ὅτι ἡ Ἑταιρεία Φαουντέσιον, ἡ ὁποία εἶχεν ἔλθει νὰ διαπραγματευθῇ ὡς διαθέτουσα τὰ κεφάλαια τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ ἡ ὁποία ἠρνήθη, ζητοῦσα νὰ τῆς δοθῇ 18 μηνῶν προθεσμία, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτή. Ἐὰν καὶ τώρα μετὰ τὴν ἔμπρακτον ἐπαλήθευσιν τῶν φόβων μου ἀδιαμαρτυρήτως δεχθῶμεν τὴν αὐτὴν κατάστασιν, τὸ πταῖσμα θὰ εἶναι πολὺ μέγα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀντιμετωπίζων τὴν κατάστασιν ὀφείλω νὰ εἴπω ὅσα θὰ εἴπω ἵνα κάμω τὸ καθῆκόν μου, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὸ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ δεόντως γενέσθαι καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὴν δεχθῇ ἢ ἂς τὴν ἀπορρίψῃ. Ἐγὼ δὲν παρημέλησα νὰ εἴπω εἰς τὴν ἐπισκεφθεῖσάν με Ἐπιτροπὴν καὶ λέγω τώρα πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι μία ψήφισις τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἄνευ ἐπισταμένης μελέτης καὶ χωρὶς νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐκ τῆς ἐρεύνης καὶ συζητήσεως προηγηθεισῶν συμβάσεων, ἤτοι τῆς ὑδρεύσεως καὶ λοιπῶν, θὰ δημιουργήσωμεν ἀσφαλῶς μεγίστας ζημίας εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ ὅλως ἰδιαιτέρως ζημίας εἰς βάρος τῆς περιφερείας. Ἐγὼ σᾶς λέγω καθαρὰ ὅτι προβλέπω καὶ ματαίωσιν τοῦ ἔργου. Ἐπειδὴ ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πρὸς τὴν Βουλήν, εἶπον καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία μὲ ἐπεσκέφθη, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἶπον λοιπὸν εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς ὅτι καλῇ τῇ πίστει γίνονται ὄργανα τῆς ἐργοληπτικῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἠκολούθησεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ πάντοτε σκολιὰς ὁδοὺς καὶ ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὸ κῦρος τῆς συμβάσεως, ἁρπάζουσα δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν σύμβασιν... τὴν χωρὶς μελέτην καὶ ἐξονύχισιν αὐτῆς.

§301ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί τὴν ὑπεγράφατε;

§302Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι προφανὲς ὅτι ὁμιλῶ εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων. Εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν εἶσθε ἐνήμερος τοῦ θέματος περὶ τοῦ ὁποίου καλεῖσθε νὰ βουλευθῆτε ὑπὸ συνθήκας τόσον ἀνωμάλους καὶ ἀτάκτους. Ἡ σύμβασις ἡ πρώτη, κύριοι, μολονότι συνετάχθη καὶ ὑπεγράφη ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐρεύνης αὐτῆς παρὰ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπέστη ἐφεξῆς τόσας διαστρεβλώσεις, τόσας μεταβολάς, ὥστε εἰς τὰ κύρια σημεῖά της, τὰ θεμελιώδη, δὲν ὑφίσταται πλέον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔπρεπε νὰ εἶχον ἐκτελεσθῆ τὰ ἔργα τοῦ πρώτου παραρτήματος; Δὲν ἔπρεπε μὲ τὴν συμπεφωνημένην προκαταβολὴν νὰ μᾶς εἶχε παραδώσει μέχρι σήμερον, ἤτοι παρὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον, 100 χιλ. στρεμμάτων; Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συνάψει τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ δικαίου διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὰ κύρια ἔργα τῆς πεδιάδος Θεσσαλίας; Τίποτε δὲν ἐγένετο ἐξ αὐτῶν. Ἰδοὺ διατί δὲν ἐδίστατα νὰ εἴπω εἰς τοὺς ἐλθόντας ἐκ Μακεδονίας: «Σᾶς στέλλει ἡ Φαουντέσιον ἐνταῦθα. Ἐκμεταλλεύεται τὸ ἐνδιαφέρον σας καὶ τὸν φόβον σας μήπως, αὐτῆς ἀπερχομένης, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφερθῇ πλέον διὰ τὰ ἔργα». Δὲν ἐδίστασα νὰ τοὺς τὸ εἴπω, μολονότι ἐγνώριζα ὅτι ἦσαν ἀληθῆ εἰς μερικὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κοζάνης, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι διωρισμένος ἰατρὸς τῆς Φαουντέσιον. (Θόρυβος).

§303Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἦτο ἀρχηγὸς κανείς. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ εἴπω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ σᾶς βγάλουν ὠφελημένον.

§304Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Μήπως σᾶς κάμει ἐντύπωσιν ὅτι φοβοῦμαι ἀπὸ ὅ,τι ἔχετε νὰ εἴπητε;

§305Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μὴ ὑβρίζετε πρώην συνάδελφον.

§306Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μὴ ρίπτετε ὑπαινιγμούς.

§307Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ ἀλλάξητε γλῶσσαν, διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§308Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὀφείλετε νὰ ἀπαντήσητε καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ διακόπτετε. Συνεχίζων λέγω ὅτι τοιαύτη πληροφορία μοὶ ἐδόθη. Ἐνδεχόμενον νὰ μὴ εἶναι ἀκριβής. Οὔτε τὸ πρᾶγμα ἔχει μεγάλην οὐσιαστικὴν σημασίαν. Πάντως ἐγὼ ἤμην προϊδεασμένος ὅτι ἡ Φαουντέσιον θὰ ἀσκήσῃ πίεσίν τινα τὰς ἡμέρας αὐτάς, διότι εἶχον πληροφορηθῆ ὅτι διέδιδεν ὅτι θὰ σταματήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ συνεπῶς θὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ ἐσπευσμένην ψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ὁ λόγος λοιπὸν ὁ ὁποῖος ἔφερε τὴν τοιαύτην ἀπότομον τρικυμίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει ἀρχὴν τὴν ἔλευσιν ἐδῶ τῶν κ. κ. προέδρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀδιαφώτιστοι. Εἶμαι περὶ τούτου ἀπολύτως βέβαιος. Καὶ ἐνῷ νομίζουν ὅτι κάμνουν καλὸν εἰς τὸν τόπον των, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ κάμουν κακόν, ὅπως ἐγὼ πιστεύω. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· εἶναι ὀρθὸν ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ἡ ὁποία ἀφοῦ δὲν κατώρθωσε ἐντὸς 18 μηνῶν νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον καὶ ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Πάγκαλον νέαν συμπληρωματικὴν σύμβασιν περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας εἰς τρία ἔτη καὶ ἀνέτρεψε τὰς βάσεις τῆς κυρίας συμβάσεως, νὰ ἔρχεται καὶ νὰ ἀξιώνῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ τοῦτο εἰς μίαν ἀνάγνωσιν εἰς τὰς 6 τὴν πρωΐαν, χωρὶς νὰ γίνῃ ἐπισταμένη ἔρευνα παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ χωρὶς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἡ φρόνησις νὰ λαμβάνωνται εἰς κάθε σοβαρὸν ζήτημα; Νομίζω ὅτι οὐδεμία δικαιολογία ὑπάρχει διὰ τὴν ἐσπευσμένην αὐτὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, διότι ἄριστα ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα μετά τινα χρόνον ἐν ἀνέσει καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐργασθῇ σοβαρῶς, εἰς τρόπον ὥστε καὶ τὸ παρεμπίπτον αὐτὸ διάστημα νὰ μὴ ὑπάγῃ εἰς μάτην. Θὰ ἦτο ἴσως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὑποχρεωμένος καταθέτων τὴν σύμβασιν αὐτὴν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖοι λόγοι ἐκτὸς τῶν αἰσθηματικῶν λόγων τῶν κ. κ. προέδρων ὑπάρχουν διὰ τὴν τοιαύτην αἰφνιδιαστικὴν ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Διότι ἔξω πρὸς δημιουργίαν Κοινῆς Γνώμης διαδίδεται ὅτι πρόκειται νὰ σταματήσωμεν τὰ ἔργα, θὰ κατέλθῃ ὁ Ἀξιός, θὰ καταστρέψῃ οἰκισμούς καὶ χωράφια καὶ περιουσίας καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἅμα ἐφαρμοσθῇ θὰ παύσουν καὶ οἱ ποταμοὶ νὰ μαίνωνται καὶ αἱ πεδιάδες νὰ καταστρέφωνται. Ὁπωσδήποτε κατετέθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἰς τὸ ὁποῖον χθές, ὅταν συνήλθομεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν εἶχα κἄν συνημμένα ἀντίγραφα τῶν συμβάσεων, τῶν ὁποίων ἓν μόνον εἶχεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς.

§309Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Καὶ 15 ἄλλα, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν καὶ συνεζητήσαμεν εἰς ἓξ συνεδριάσεις.

§310Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἔλειψαν λοιπὸν τὰ ἀντίγραφα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον καὶ τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ τώρα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καλεῖσθε νὰ βουλευθῆτε, νὰ σκεφθῆτε καὶ νὰ ἀποφασίσητε περὶ μιᾶς οἰκονομικῆς τεχνικῆς, χωρὶς νὰ ἔχητε ἓν ἀντίτυπον αὐτῆς. Μήπως ὑπάρχει κανεὶς ἔχων ἀντίτυπα; Δὲν ἔχει παρὰ νὰ τὸ δηλώσῃ. Καὶ ἐν τούτοις δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι πρόκειται περὶ περιπτώσεως ἐξαιρετικῆς. Λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβητε γνῶσιν τῆς συμβάσεως καὶ νὰ ἀποφασίσητε ταυτοχρόνως, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον (ἀναγινώσκει): «Πᾶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεπάγεται δαπάνην.... κλπ.» Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐστάλη εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία σήμερον διενεμήθη. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἀναφέρεται ὅτι πρόκειται περὶ δανείου 19,000,000 δολλαρίων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, δὲν εἶναι πλήρης ἡ ἔκθεσις, διότι κατὰ τὴν σύμβασιν τὸ δάνειον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ δάνειον 35,000,000 δολλαρίων. Ἂν ἡ πεδιὰς τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους ἀρχίζει νὰ καταβάλῃ ὡς φορολογίαν 1,600,000 δολλαρίων, δηλαδὴ περὶ τὰ 120,000,000 δραχμῶν, τότε θὰ γίνῃ δάνειον διὰ 19,000,000 δολλάρια. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ δάνειον καὶ διὰ πολὺ μεγαλύτερα ποσά, ὁπότε θὰ πληρώνουν τὸ Κράτος καὶ οἱ κάτοικοι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶπον.

§311Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τμηματικῶς τὸ δάνειον;

§312Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὅλα εἶναι δυνατά. Καὶ ἐπειδὴ ὅλα εἶναι δυνατά, ἡ δὲ σύμβασις ἔχει θέμα κολοσσιαῖον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν τὸ καθῆκόν μας εὐσυνειδήτως. Ὡς θὰ ἴδητε, οἱ ὅροι τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως εἶναι ἐπιδεκτικοὶ ποικίλης ἐφαρμογῆς. Πολλαὶ διατάξεις ἐτέθησαν κατόπιν ὡρισμένων παρατηρήσεων. Ἱστορικῶς δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι, ὅταν ἡ Φαουντέσιον ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν οἰκονομικόν της ὅμιλον διετύπωσε τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, εἶχε παρατηρηθῆ ὅτι τὰ ἐτήσια βάρη τοῦ δανείου θὰ εἶναι τόσα, ὥστε νὰ ἀντιπροσωπεύουν ποσά, τὰ ὁποῖα δαπανῶντες ἡμεῖς, τὸ Κράτος, ἐπί τινα σειρὰν ἐτῶν, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν μας, τὴν ἐκτέλεσιν δηλαδὴ τῶν ἔργων χωρὶς νὰ συνάψωμεν δάνεια. Ἄλλως τε ἡ ὑπηρεσία ἐβεβαίου ὅτι 50,000,000 δολλαρίων εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ δαπανῶμεν. Γνωρίζω ὅτι τὸ ἀνοργάνωτον τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἔλλειψις συνεχείας εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ, ἔχει πάντας ἀπελπίσει περὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος μιᾶς ἀποπείρας ἀμέσου ἐνεργείας τοῦ Κράτους. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ εἶναι βέβαια λυπηρόν, ἀλλ’ εἶναι ἓν δεδομένον. Εἶναι ὅμως δυνατὸν τὸ μειονεκτικὸν τοῦτο δεδομένον τῆς πείρας νὰ θεραπευθῇ, ἂν τὸ Κράτος ἀναθέσῃ διὰ συμβάσεως τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς μίαν ἱκανὴν καὶ κύρους ἁπλῆν ἐργοληπτικὴν Ἑταιρείαν, ὁπότε τὸ Κράτος εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀναγράφῃ ἐτησίως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνειλημμένων οὕτω ὑποχρεώσεών του. Τὰς τοιαύτας ὑποχρεώσεις του τὸ Κράτος εἶναι ἐκ τῆς πείρας γνωστὸν ὅτι ἐκτελεῖ, διότι ἄλλως εἶναι καὶ ἐκτεθειμένον εἰς ἀποζημιώσεις ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου. Μὲ τοιαύτας σκέψεις εἶχε μελετηθῆ καὶ ἡ ἄποψις αὕτη. Θὰ ἠδυνάμεθα μὲ διαγωνισμὸν εὐσυνείδητον νὰ εὕρωμεν πρώτης τάξεως ἐργολάβον καὶ ἀντὶ νὰ πληρώνωμεν τόκους διὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ὁ κεφαλαιοῦχος ἐργολάβος θὰ ἐξεύρῃ, νὰ πληρώνωμεν τὰ αὐτὰ ποσὰ τοῦ τόκου ὡς ἀξίαν ἔργων. Εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν εὑρέθη σύμφωνος καὶ ὁ κ. Γκότσης, τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶχεν εὑρεθῆ σύμφωνον καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Εἶχε γίνει σύσκεψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ τῆς Συγκοινωνίας, παρόντων τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ διευθυντοῦ κ. Μαντζαβίνου, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐξετασθῆ ἡ ἄνω ἄποψις. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μάλιστα εἶχε δηλώσει ὅτι διὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῶν ἔργων, ἐν ἀνάγκῃ ἦτο δυνατὸν νὰ συναφθῇ δάνειον 60,000,000 δραχμῶν μὲ τὸ Ταχυδρομικὸν Ταμιευτήριον, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχεν ἀνάγκην τὸ ταμιευτήριον τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ καὶ ἐπρόκειτο νὰ ζητηθῇ ἄδεια ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅπως διατεθοῦν τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια. Ἀλλ’ οἱ διευθυνταὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κατὰ τὴν σύσκεψιν αὐτὴν εἶπον ὅτι καὶ ἄνευ αὐτῶν τῶν 60,000,000 δραχμῶν θὰ ἦτο εὔκολον πρᾶγμα νὰ ἐξοικονομηθοῦν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 50–80 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως ἐπί τινα ἔτη. Κατόπιν τῆς κινήσεως αὐτῆς εἶχε προβληθῆ ὁ ὅρος ὅτι οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι τοῦ δανείου θὰ ἐνεσωματοῦντο εἰς αὐτό, εἰς τρόπον ὥστε μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν ἔργων καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν ἐδαφῶν νὰ μὴ ἔχῃ τίποτε νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος. Ἰδοὺ πῶς εὑρέθη εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ὁ ὅρος ὅτι εἰς τὸ δάνειον δύναται νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ δάνειον διὰ ποσὸν πολὺ μεγαλύτερον τῶν 20,000,000 δολλαρίων, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλῃ βάρη εἰς τοὺς κατοίκους καὶ τὰς γαίας τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐπισταμένως καὶ νὰ εὕρωμεν ἂν ἡ καλλιέργεια δύναται νὰ βαστάσῃ αὐτά. Ἐπὶ πλέον, κύριοι, τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πῶς θὰ καλύψῃ τὸ ποσὸν τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου, ἔστω τῶν 20 μόνον ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀπαντῶ. Βεβαιοῖ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καθορίσῃ τοῦτο καὶ ποίαν φορολογίαν θὰ βάλῃ εἰς τὴν πεδιάδα Θεσσαλονίκης διὰ νὰ καλύψῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, συνεπῶς ἀπαντῶ ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν γνωρίζει τὸ ἐπιβληθησόμενον βάρος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· τούτου δεδομένου, ἐκτελεῖται ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δηλωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖοι εἶναι οἱ πόροι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ δάνειον αὐτό; Ἂν αὐτὴ ἡ ἐργασία ἐγίνετο, θὰ διευκολύνετο τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος ματαιώσεως τοῦ ἔργου. Ἁπλῶς θὰ ἀπεφεύγοντο αἱ συνέπειαι τῶν σπασμωδικῶν ἐνεργειῶν.

§313Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Γράφει ἡ ἔκθεσις τὴν ἑξῆς παράγραφον (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐκ τῆς συμβάσεως... κλπ.» Ἑπομένως κατονομάζονται οἱ φόροι, ἀλλὰ φυσικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ περὶ φόρων μελλοντικῶν.

§314Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπιμένω ὅτι ὁ ὅρος τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Γενικὸν Λογιστήριον πρέπει νὰ ὑποδεικνύῃ πόθεν θὰ καλυφθοῦν οἱ πόροι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν μιᾶς δαπάνης, δὲν ἐκπληροῦται διὰ τῆς σήμερον μόλις καὶ δὴ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑποβαλλομένης ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δεύτερον ζήτημα, κύριοι, τίθεται τὸ ἐὰν κατὰ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος δύνανται νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλὴ συνοπτικῶς νομοθετήματα λίαν ἐπείγοντος χαρακτῆρος. Εἰς τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος ἐτέθη πράγματι μία τελευταία παράγραφος, ἡ ὁποία προβλέπει περὶ νομοθετημάτων τινῶν ὑπηρεσιακῶν, τὰ ὁποία εἶναι ἐκτάκτως ἐπείγοντα, τὰ ὁποία ἀναφέρεται ὅτι θὰ δύνανται νὰ εἰσάγωνται συνοπτικῶς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ψηφίζωνται ἐφάπαξ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· μία σύμβασις τῆς ὁποίας τὸ ἀντικείμενον οἰκονομικῶς εἶναι σπουδαιότατον, διότι καθιερώθη δι’ αὐτῆς μία ἐξουσιοδότησις διὰ ποσὸν κολοσσιαῖον δυνάμενον νὰ ἀνέλθῃ κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς 35 ἑκατομμύρια δολλαρίων, μία σύμβασις ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν σπουδαιοτάτων δημοσίων ἔργων διὰ πρώτην φορὰν ἐκτελούμενα εἰς τὸν Τόπον μας, μία σύμβασις ἡ ὁποία παραχωρεῖ προνόμια εἰς Ἑταιρείας πρὸς ἐκμετάλευσιν 40,000 στρεμμάτων, μὲ γενικὰς ἀποθήκας, μὲ ὀργανώσεις ποικιλοτρόπους, μία σύμβασις ἡ ὁποία ἐπιβάλλει φορολογίας σοβαρωτάτας διὰ τὴν Χώραν, εἶναι, λέγω, δυνατὸν μία σύμβασις τοιαύτης σημασίας νὰ θεωρηθῇ τόσον κατεπείγουσα, νὰ χαρακτηρισθῇ ὑπηρεσιακή; Εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ στέλλεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως ἐντὸς δώδεκα ὡρῶν ἀποφασίσῃ καὶ νὰ καλεῖται ἐν μιᾷ πρωΐᾳ ἡ Βουλὴ ἵνα τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ἔργον τὸ ἐξετάσῃ ἐν μιᾷ συνεδρίᾳ, χωρὶς κἂν νὰ ἔχῃ ἓν ἀντίγραφον τῆς συμβάσεως, ὥστε νὰ παρακολουθῇ τί θὰ ψηφισθῇ; Εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ νὰ μὴ συνεδριάσωμεν μίαν φορὰν ἀκόμη, διότι καὶ τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ, πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀπόντων τῶν ¾ τῆς Βουλῆς καὶ κατόπιν μεγάλου καμάτου τῶν πολλῶν ὡρῶν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τολμήσῃ νὰ δημιουργήσῃ προηγούμενον κακόν, προκειμένου περὶ ἑρμηνείας ἑνὸς Συντάγματος, τὸ ὁποῖον χθὲς ἀκόμη ἐψηφίσθη. Ἂν νομίζητε ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν ἔχῃ καμμίαν σημασίαν, τὸ πρᾶγμα ἀλλάσσει, ἀλλὰ τότε δημιουργεῖται συνείδησις ὅτι τὸ Σύνταγμα ἦτο περιττὸν νὰ τὸ καταρτίσωμεν. Ἤθελον, κύριοι, νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος νὰ ὑπῆρξε τόσον ἐπιμελὴς εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον ἐγὼ διὰ νὰ διευκολύνω τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὅσοι τῶν κ. κ. συναδέλφων ἦσαν μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι περὶ τούτου. Εἶχε σταλῆ, κύριοι, ἡ σύμβασις αὕτη ὡς Παγκαλικὸν Διάταγμα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μὲ ἓν ἁπλούστατον σημείωμα ὅτι προτείνεται πρὸς ἔγκρισιν. Εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας προκειμένου περὶ μιᾶς τοιαύτης συμβάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχε γίνει θόρυβος ἐπὶ Παγκάλου νὰ μᾶς εἴπῃ ποίας προσπαθείας ἔκαμαν διὰ νὰ διορθωθῇ ἡ σύμβασις.

§315Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ποῖος Ὑπουργός;

§316Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐκεῖνος ὅστις τὴν κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ εἰσήχθη μόνον ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ἐνῷ ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι σύμβασις ὄχι μόνον Ὑπουργοῦ Συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ Ὑπουργοῦ Γεωργίας. Καὶ τότε ἠστειεύθημεν, κύριοι, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἴπομεν «ἆρά γε μᾶς τὴν ἔστειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν σύμβασιν ταύτην διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν πρῶτοι ἡμεῖς καὶ κατόπιν ἐκεῖνος, ἢ ἐσκέφθη, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἔστειλε κατόπιν εἰς ἡμᾶς;» Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ σημείωσις ἐστάλη μόνον ὑπὸ τὴν πρώτην ἔννοιαν. Διότι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ φαντασθῇ πῶς ὕστερα ἀπὸ τόσον καιρόν, τὸ φέρω τοῦτο ὡς παράδειγμα, μετὰ τόσας μεταβολὰς τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ὁ Ὑπουργὸς συνιστᾷ π. χ. νὰ δεχθῶμεν δάνειον οἷον τὸ πρῶτον προσφυγικὸν δάνειον, διότι περὶ τοιούτου δανείου προβλέπει ἡ σύμβασις.

§317ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δηλαδὴ φορολογία.

§318Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἂν τὸ νομίζετε, κ. συνάδελφε.

§319Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔτσι τὸ νομίζω.

§320Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πολὺ καλά.

§321Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν οὐσίαν.

§322Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι φιλολογία, ἀλλ’ ὅτι εἶναι οὐσία.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ προχωρήσῃ καὶ θὰ ἔμβῃ εἰς τὴν οὐσίαν. Παρεμβάλλετε ἐμπόδια μὲ τὰς διακοπάς.

§324Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ τελευταῖον, κύριοι, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη νὰ καλέσῃ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς διὰ νὰ ζητήσῃ μερικὰς ἐξηγήσεις, ἰδίως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον νὰ ὑποβληθοῦν ἐρωτήματά τινα σοβαρώτατα. Πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὸ δάνειον, ὡς εἶπον προηγουμένως, διότι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία μᾶς ἐστάλη, περιελάμβανε δάνειον ὅμοιον πρὸς τὸ πρῶτον προσφυγικὸν καὶ δεύτερον διότι ἦτο πλέον προφανὲς ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο δὲν θὰ τὸ ἐπραγματοποίει ἡ Φαουντένσιον, ἀλλὰ τὸ Κράτος. Ὅσοι παρακολουθεῖτε τὰ ζητήματα θὰ ἴδετε ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φροντίζει διὰ νὰ συνάψῃ δάνεια. Καὶ ἐν τούτοις τοῦτο συμβαίνει ἐν προκειμένῳ.

§325Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν ἡ Ἑταιρεία;

§326Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ Κράτος θὰ ἐκδώσῃ τὸ δάνειον κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ δὲ ἐργολάβος Ἑταιρεία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὸ τοποθετήσῃ.

§327Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχει ἀναλάβει τὸ Κράτος νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον; Ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος;

§328Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ δάνειον πρέπει νὰ καλυφθῇ ἐπιμελείᾳ τῆς ἐργολάβου Ἑταιρείας. Ἐνῷ τώρα δὲν συμβαίνει τοῦτο.

§329Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Λοιπὸν ποῖος ὑπέγραψεν αὐτὸ τὸ παληόχαρτο;

§330Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀφοῦ τὸ ἀποκαλεῖτε παληόχαρτο καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι παληόχαρτο, δὲν πιστεύω πρὸς πεῖσμα νὰ τὸ ψηφίσητε. Σᾶς προσκαλῶ καὶ φροντίζω νὰ σᾶς πείσω ὅτι πρέπει νὰ ἐνημερωθῆτε καὶ τὸ κρίνητε. Αὐτὸ ἐπιδιώκει προσπαθῶν νὰ μὴ ψηφισθῇ ὡς ἄγνωστος καὶ ἀμελέτητος ἡ σύμβασις αὐτή.

§331ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰπέτε μας τὴν οὐσίαν.

§332Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μά, κ. συνάδελφε, σοβαρῶς ζητεῖτε οὐσίαν σπουδαιοτέραν ἀπὸ τὴν χρηματοδότησιν μιᾶς ἐργολαβικῆς συμβάσεως καὶ ἀπὸ τὴν σύναψιν ἑνὸς κολοσσιαίου δανείου; Ἂν πράττετε τοῦτο διὰ νὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν, νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, εἶσθε ἠπατημένος. Θὰ ἔπραττον τοῦτο εὐχαρίστως. Πολὺ πλέον δὲν θὰ ἐλάμβανον ποσῶς τὸν λόγον, ἂν ὑπῆρχεν ἐλπὶς ἄλλος ἢ ἄλλοι νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα, θὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ὅταν ἐγὼ κατέλθω τοῦ βήματος, δὲν θὰ ἀκούσητε πλέον κανένα ἄλλον, διότι δὲν βλέπω ἄλλον ἀντιλέγοντα, οὔτε ἄλλον ἔχοντα ἀντίτυπον τῶν συζητουμένων συμβάσεων.

§333Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὅταν ἀκούσωμεν λεπτομερείας, πιθανὸν νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι.

§334Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν χωροῦν εἰς τοιαῦτα θέματα πρόχειροι παρατηρήσεις. Οὔτε ὑφ’ ἃς συνθήκας διεξάγεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ συζήτησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς τοιοῦτον θαῦμα. Μόλις εἶχεν ἀρχίσει ἡ μελέτη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ἐργασίαν της. Τί θὰ ἔκαμνεν ἂν ἐσυνέχιζεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη; Θὰ ἐξήταζε τὴν σύμβασιν αὐστηρῶς καὶ ἐν πνεύματι διορθώσεως αὐτῆς, ἂν εὕρισκε τὰ διορθωτέα καὶ κακῶς γενόμενα, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Θὰ κατέληγεν εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνόμιζε συμφέροντα. Θὰ ἀνέφερεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὰς ἐπενεκτέας διορθώσεις καὶ ἐκεῖνος τότε θὰ ἤρχετο εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἑταιρείαν διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ πόσον θὰ ἐγένοντο δεκταὶ αἱ ἀπόψεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ πνεῦμα ὅμως αὐτὸ δὲν ἐπεκράτησε. Παρετηρήθη μία ἐπιμονὴ ἄκαμπτος ἵνα μείνουν ἀναλλοίωτοι αἱ διατάξεις τῶν συμβάσεων. Πᾶσα παρατήρησις περὶ ἐλαφρύνσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως εὕρισκε τὴν ἀντίρρησιν ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν τὰ ἐδέχετο. Καὶ ἠδύνατο κανεὶς νὰ διερωτηθῇ πῶς ἐγνώριζον οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅτι δὲν θὰ ἐδέχετο ἡ Ἑταιρεία; Ἀκόμη περισσότερον κατὰ ποίαν λογικὴν ἡ Ἑταιρεία ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ δικαίας διορθώσεις, ἀφοῦ καὶ ἡμεῖς ἐδικαιούμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν κύρωσιν τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι τώρα μὲ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρόκειται νὰ λάβουν κῦρος νόμου; Ἐξητάσαμεν καὶ ἄλλας συμβάσεις, ἐσχάτως μόλις εἴχομεν ψηφίσει τὴν τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ τότε ἐμελέτησε σεμνὰ καὶ σοβαρὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν. Διετύπωσε τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐνόμισε σκοπίμους. Ὁ τότε Ὑπουργὸς σεβόμενος τὸ κῦρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκάλεσε τὴν Ἑταιρείαν καὶ ἐπέτυχε τὴν ἀποδοχὴν τῶν τροπολογιῶν. Αἱ Ἑταιρεῖαι δὲν εἶναι πείσμονα ὑποκείμενα διὰ νὰ ἐμμένουν εἰς τὰς ἀντιλήψεις των. Ἄλλως τε καὶ ἂν ἐκεῖναι ἐπιμείνουν, δύναται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ καὶ ἂν εὕρῃ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει δίκαιον, νὰ ἀπορρίψῃ τὴν σύμβασιν.

§335Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι πονηραὶ ὅμως συνήθως.

§336Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πονηραί, ἀλλ’ ὑποχωροῦν πάντοτε ὅταν ἔχουν συμφέροντα. Τί θὰ ἐγίνετο λοιπόν;

§337Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἱστορία.

§338Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι οὐσιαστικώτατα, κ. Πρόεδρε, τείνουν πρὸς διαφωτισμὸν μιᾶς ὑποθέσεως σοβαρωτάτης.

§339Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ ἐξητάζομεν λοιπὸν πρῶτον τὸ ζήτημα τακτικῶς ὅπως ἔγινε καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν. Θὰ ἐφέραμεν τὰς προμελέτας καὶ τὰ σχέδια τὰ ὁποῖα εἶχον καταρτισθῆ, ἂν ὑπῆρχε δὲ περίπτωσις, θὰ συνεβουλευόμεθα καὶ εἰδικούς, ὅπως ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν. Ἀναφέρω τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως ὡς πρόσφατον καὶ διότι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρότυπον εὐσυνειδήτου καὶ ἀξιοπρεποῦς ἐργασίας. Θὰ ἐξητάζομεν καὶ τὰ ζητήματα τὰ οἰκονομικὰ δι’ ἄλλου εἰσηγητοῦ καὶ θὰ ἐγίνετο μία ἐργασία τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ τί εἶναι ἡ σύμβασις αὐτή. Θὰ εἴχομεν νὰ ἐξετάσωμεν οὐσιαστικώτατα πράγματα. Τὸ Κράτος ἐνῷ συνεβλήθη μὲ Ἑταιρείαν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα, ἐξευρίσκουσα αὐτὴ τὰ κεφάλαια, τώρα πάντες ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ἡ Ἑταιρεία θέλει νὰ διαφύγῃ ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσίν της αὐτήν. Ὡς ἐὰν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐργολάβον διὰ διαγωνισμοῦ καὶ μὲ τὸ ἥμισυ τῶν θυσιῶν, ἐὰν τὸ Κράτος ἐπρόκειτο νὰ ἐξεύρῃ τὰ ἀναγκαῖα χρήματα. Ἡμεῖς ἐν τῷ προκειμένῳ θεωροῦμεν ὅτι εἶναι ἀληθὲς καὶ ἰσχυριζόμεθα τοῦτο μετὰ πεποιθήσεως, ὅπως θὰ δηλώσῃ ὑποθέτομεν καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἐντὸς ὀλίγου, ὅτι τὸ δάνειον δὲν τὸ προσφέρει ἡ Ἑταιρεία, ἀλλὰ τὸ κάμνει τὸ Κράτος. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι τὸ Κράτος ἐφόσον ἀπαλλάσσει τὴν Ἑταιρείαν τῆς πρὸς χρηματοδότησιν ὑποχρεώσεώς της, δύναται νὰ ὠφεληθῇ 300 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἰδοὺ διατί εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν χθὲς νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖος θὰ κάμῃ τὸ δάνειον αὐτό. Θὰ τὸ κάμῃ ἡ Φαουντέσιον ἢ θὰ τὸ κάμῃ τὸ Κράτος;

§340Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψατε σεῖς, ποῖος θὰ ἔκαμνε τὸ δάνειον;

§341Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αἱ συζητούμεναι δύο συμβάσεις εἶναι Παγκαλικαί. Ἡ ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου σύμβασις ἐχρησίμευσε βέβαια ὡς ἕτοιμον κείμενον. Καὶ κατ’ αὐτὴν τὸ δάνειον τὸ ἐκδίδει τὸ Κράτος.

§342Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί τότε ἐρωτᾶτε ἐμέ;

§343Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σᾶς ἠρώτησα, κ. Πρόεδρε, διότι ἐξαγγέλλεται καὶ ἄλλοθεν ὅτι τὸ Κράτος θὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον. Ἐνῷ τὸ Κράτος κατὰ τὴν σύμβασιν ἐκδίδει μόνον τὰς ὁμολογίας, ἡ δὲ Ἑταιρεία εἶναι ὑπόχρεως νὰ τὰς τοποθετήσῃ. Νομίζω ὅτι ὅλοι μας ἀντιλαμβανόμεθα τοῦτο. Εἶναι τόσον ἁπλοῦν. Ἡ Ἑταιρεία δὲν παρέχει ὡς ἁπλοῦς ἐργολάβος, ἀλλ’ ἀνέλαβε καὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν χρημάτων.

§344Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένη τώρα.

§345Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αἱ συμβάσεις τώρα πρόκειται νὰ λάβουν κῦρος καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν. Δὲν εἶναι ἕνας τύπος ἡ εἰσαγωγὴ τῶν συμβάσεων αὐτῶν εἰς τὴν Βουλήν. Αὗται δὲν θεωροῦνται ὡς ὑπάρχουσαι ἄνευ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Συνήφθη μία πρώτη σύμβασις, κατόπιν συνετάχθη ἐπὶ Παγκάλου μὲ τροποποιήσεις τινὰς καὶ κατόπιν ἄλλη συμπληρωματικὴ ριζικῶς τροποποιοῦσα τὴν πρώτην. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι τὸ δάνειον κατὰ τὰς συζητουμένας συμβάσεις δὲν θὰ τὸ κάμῃ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τί μᾶς ἐδήλωσεν; Ὅτι τὸ δάνειον δὲν θὰ τὸ κάμῃ τὸ Κράτος. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν καθαρὰν κατάστασιν, νὰ γνωρίζωμεν ἐπακριβῶς τί συμβαίνει. Ἐκτὸς τῶν πληροφοριῶν μας ἔχομεν καὶ τὴν συμπληρωματικὴν σύμβασιν τοῦ Ἀπριλίου 1926, Παγκαλικὴν ἐπίσης, αἱ ὁποῖαι πληροφορίαι μᾶς κάμνουν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐκφεύγει ἡ Φαουντέσιον τῆς πρὸς χρηματοδότησιν ὑποχρεώσεώς της. Τοῦτο δύναται νὰ φέρῃ ἓν ὄφελος ἢ μίαν βλάβην 300,000,000 δραχμῶν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Διότι εἶναι παγκοίνως γνωστὸν ὅτι ὅταν ὁ ἐργοδότης, τὸ Δημόσιον, ἐκτελεῖ ἓν ἔργον μὲ χρήματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκει, ἐνεργεῖ διαγωνισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει προσφορὰς πολλῶν ἐργολάβων καὶ εὑρίσκει τὰς συμφεροτέρας τιμάς. Ἐνῷ ὅταν συμβάλλεται μὲ χρηματοδότην ἐργολάβον καὶ δὴ διὰ σπουδαῖα ποσά, τότε εὔκολα δὲν εὑρίσκει ἐργολάβον καὶ ὁ εὑρισκόμενος πληρώνεται ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐργασίαν του, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ κεφαλαίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμω μεγαλυτέραν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐννοηθῇ τοῦτο; Μήπως πρόκειται περὶ παρονυχίδος; Καὶ εἶναι εὐπρεπὲς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἀπούσης τῆς Βουλῆς νὰ συζητεῖται τὸ ζήτημα αὐτό; Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ μετρήσητε τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συναδέλφους καὶ νὰ τοὺς θαυμάσητε διὰ τὴν ἀντοχήν των. Παρῆλθον πλέον τῶν 15 ὡρῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως....

§346Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἠδύνατο νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Βουλήν, εἰς τοιαύτην ὥραν 6½ π. μ.

§347Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἂν 20 βουλευταὶ δηλώσωσι τὴν γνώμην των ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπηρεσιακόν, ἡ συζήτησις καθίσταται ἀδύνατος. Εἶχον ἐπιμεληθῆ τὴν συλλογὴν εἴκοσιν ὑπογραφῶν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα νὰ τὰς χρησιμοποιήσω ἐγκαίρως ἐκ φόβου μήπως θεωρηθῶ ὡς κωλυσιεργός, παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ἐννοήσουν τὸν σκοπόν μου. Διότι ἐπὶ τέλους δὲν πρόκειται περὶ ἀδυνάτου τινός. Ἂς συνεδριάσωμεν τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην ἀκόμη. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἀναχωρήσῃ χωρὶς νὰ ἀφήσῃ ἀντικαταστάτην καὶ θὰ συζητηθῇ τότε εὐρέως ἡ ὑπόθεσις ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητός της. Εἶναι ἄλλως τε προφανὲς ὅτι συνταγματικῶς συζητοῦνται αἱ συμβάσεις αὗται ὄχι μόνον διότι πρόκειται περὶ συμβάσεων διὰ τὰς ὁποίας ρητῶς προνοεῖ τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ καὶ διότι δι’ αὐτῶν ἐπιβάλλονται φόροι εἰς μίαν ὁλόκληρον περιφέρειαν. Θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων αὐτῶν ἂν ψηφισθοῦν αἱ συμβάσεις παρὰ τὸ Σύνταγμα; Ἄν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δηλώσῃ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας θὰ τὸ διαγράψῃ καὶ ἀπὸ τὸν νόμον καὶ ἀπὸ τὰς συμβάσεις, ἐγὼ εἰλικρινῶς θὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀντέχω πλέον εἰς τοιοῦτον ἀγῶνα. Ἀρκετὰ ἠγωνίσθην. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν τὸ δηλοῖ. Θὰ ἦτο ἐν τούτοις πολὺ ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν κατόπιν. Ἐπὶ τέλους δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ φορολογία θὰ κανονισθῇ βραδύτερον διὰ Διατάγματος. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς σιωπᾷ, μολονότι διὰ τὴν Ἑταιρείαν τὸ ζήτημα δὲν εἶναι καὶ πολὺ σπουδαῖον. Ἔχει αὕτη ἐγγυήσεις, τῶν ὁποίων δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν σπουδαιότητα. Ἔχει τὸ περίσσευμα τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ἔχει ὑποθήκην ἐπὶ τῶν ἀποξηρανθησομένων γαιῶν.

§348ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ Κράτος ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ τὰ διαθέτῃ.

§349Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ναί. Ἀλλὰ καὶ νὰ καταθέσῃ τὸ ἀντίτιμον εἰς τὴν Τράπεζαν πρὸς συνέχισιν τῶν ἔργων. Εἶναι τοῦτο προφανῶς ζήτημα ὄχι τῆς Ἑταιρείας, τὴν ὁποίαν τόσον προσέχομεν, εἶναι ζήτημα Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔκαμα, κύριοι, δύο ἰσχυρισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπανέρχομαι. Πρῶτον ὅτι ἡ γνωμοδότησις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν τηρεῖ τοὺς ὅρους τοῦ Συντάγματος καὶ δεύτερον ὅτι ἀντισυνταγματικῶς εἰσάγεται ἡ σύμβασις ὡς εἰσάγεται. Ἄν ὑπῆρχον εἴκοσι τῶν κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι συμφωνοῦν εἰς τοῦτο, θὰ ἔπαυεν ἀμέσως ἡ συζήτησις. Νομίζω ὅμως ὅτι ὑπάρχει κάποια ὑποχρέωσις ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της καὶ νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον. Θὰ ἦτο σκόπιμον, ἂν ἠθέλατε συμφωνήσει μαζί μου, νὰ ἀποφεύγωμεν τὴν περαιτέρω ἀνάλυσιν τῆς συμβάσεως καὶ τὴν συζήτησιν εἰς τὰ καθέκαστα ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς.

§350Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ἐξεφράσατε πολλὰς ἀπορίας. Σᾶς ἐρωτῶ· μήπως γνωρίζετε καὶ τοὺς λόγους; Διὰ νὰ μὴ εἴμεθα ἀθῷα θύματα ἢ ὄχι, πρέπει νὰ εἶσθε θαρραλεώτερος. Σᾶς ἀκούομεν εὐχαρίστως.

§351Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον· διατί βιάζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας; Ἄλλως τε τοῦτο δὲν εἶναι μυστικόν. Ἄν φέρωμεν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, θὰ ἴδωμεν ποῖος ἦτο ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παρατηρουμένην ἀταξίαν. Ἄν ἐγνωρίζατε ταῦτα καὶ ἠκούατε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, δὲν θὰ ἐκάμνατε τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ νομίσητε ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἐπηρεάζει τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας γενικῶς. Εἰσήλθομεν ἀπό τινος χρόνου εἰς μίαν περίοδον ἔργων, διότι κατενοήθη παρὰ πάντων πλέον ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν Χώραν μας, νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς Κοινωνίας μας, νὰ ἐξυγιάνωμεν τὰς κατακλυζομένας γαίας μας, νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς γεωργούς μας γῆν καὶ ὑγείαν. Νὰ τὴν ἐξασφαλίσωμεν δι’ ἀρδεύσεως ἀπὸ τὰς καιρικὰς ἰδιοτροπίας. Ἂν ὑπολογήσητε τί θὰ δαπανήσωμεν διὰ τὰ ἔργα αὐτά, ἂν σκεφθῆτε ὅτι ὁ Λαός μας, τὸ Κράτος μας εἶναι ἐξηντλημένος οἰκονομικῶς, θὰ καταλήξητε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ διαθέσωμεν ὅλην μας τὴν προσοχὴν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τελείωσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, δαπανῶντες ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα χρήματα, χωρὶς νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν τελειότητα τῶν ἔργων αὐτῶν. Εἴχομεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ἀρχίσωμεν τὰ ἔργα αὐτὰ εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὸ χρῆμα ἦτο δύσκολον νὰ ἐξευρεθῇ καὶ αἱ ἀπαιτήσεις τῶν κεφαλαιούχων ἐργολάβων νὰ μὴ εἶναι ὅσον θὰ ηὔχετό τις ἐλαφραί. Γνωρίζετε ὅτι ἐπὶ μῆνας ὅλους ἐκαλοῦμεν εἰς διαγωνισμὸν τοὺς κεφαλαιούχους ἐργολάβους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὑδρεύσεως χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἐμφανίζεται. Καὶ συνεβλήθημεν τέλος μὲ τὴν μόνην κεφαλαιοῦχον Ἑταιρείαν, ἔχοντες σύσσωμον καὶ πάμψηφον τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἑταιρεία τῆς ὑδρεύσεως ἀνέλαβε ρητὴν καὶ ὁριστικὴν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν καταβολὴν τῶν ἀναγκαίων χρηματικῶν ποσῶν, τὰ κατέθηκε καὶ ἐξακολουθεῖ τὰ ἔργα της κατὰ τὸν πλέον ἱκανοποιητικὸν τρόπον. Διὰ τὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ δὲν ὑπήρξαμεν τόσον εὐτυχεῖς. Ἡ Ἑταιρεία Φαουντέσιον, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ὡς δυναμένη νὰ διαθέσῃ τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια καὶ ὡς συνεργαζομένη μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀπέδειξεν ὅτι εἶχε τὴν ὄρεξιν νὰ ἐξασφαλίσῃ κέρδη ὅσα καὶ ἀνώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὡρίσθησαν διὰ τὴν Οὖλεν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶχε καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἀνάλογα. Μᾶς εἶχε προξενήσει δυσάρεστον ἔκπληξιν ὅταν ἐνεφάνισε τοὺς οἰκονομικοὺς αὐτῆς ὅρους ὄχι ὁριστικούς, ἀλλ’ ἐζήτησε δεκαοκτάμηνον προθεσμίαν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ δανείου τῶν ἔργων, μὲ τὸ δικαίωμα δι’ αὐτὴν ὅπως ἀποχωρήσῃ ἂν δὲν κατορθώσῃ νὰ ἐξεύρῃ τὸ δάνειον. Εἶχον γεννηθῆ τότε δισταγμοὶ ἂν ἦτο φρόνιμον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ προβῶμεν εἰς ὑπογραφὴν συμβάσεως. Ἐπεκράτησεν ὅμως ἡ γνώμη ὅτι αἱ διαδιδόμεναι πληροφορίαι, καθ’ ἃς ἡ Φαουντέσιον θὰ δυνηθῇ νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον, ἦσαν ἀρκεταί. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται ὅτι τοῦτο ἦτο μέγα σφάλμα. Εἴχομεν ὅμως ἀξιώσει ὅπως ἀνεξαρτήτως τοῦ δανείου τῶν ἔργων καταβάλῃ ἡ Φαουντέσιον προκαταβολὴν ἑξακοσίων χιλιάδων δολλαρίων, ἵνα δι’ αὐτῶν ἐκτὸς τῆς προθεσμίας τῶν 18 μηνῶν, καθ’ ἣν θὰ ἐφρόντιζε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον ἐκτελέσῃ τὰς μελέτας καὶ ἀποξηράνῃ τὰς λίμνας Ἀρεζὰν καὶ Ἀμάτοβον, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἔργων, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν θὰ ἐξυγίαινον τὴν περιφέρειαν ἐκείνην καὶ θὰ ἔδιδον εἰς τὴν καλλιέργειαν 100 χιλιάδας στρεμμάτων. Βλέπω, κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἐγὼ ἀγωνίζομαι πῶς νὰ ἀποτρέψω τὴν ψήφισιν τῶν συμβάσεων, ὡς διεμορφώθησαν ἀπὸ τὰς μεταγενεστέρας διαστρεβλώσεις καὶ πῶς νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀνεκτὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, θεωροῦμαι ὅτι προτίθεμαι νὰ δημιουργήσω ἐμπόδια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἀντίθετον, σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἤμην τόσον βιαστικός, ὥστε ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἠναγκάσθη παρ’ ἐμοὶ νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ τεχνικοῦ μέρους τῆς συμβάσεως τὴν Μεγάλην Πέμπτην, Μεγάλην Παρασκευὴν καὶ Μέγα Σάββατον. Διεμαρτύρετο διὰ τὴν σπουδήν μου. «Κύριε Ὑπουργέ, μοὶ ἔλεγε, θέλω νὰ ἑορτάσω καὶ ἐγὼ μὲ τὰ παιδιά μου». Εἶπον προηγουμένως ὅτι ὑπεχρεώσαμεν τὴν Φαουντέσιον νὰ καταθέσῃ 600,000 δολλαρίων διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως τὰ ἔργα τοῦ Ἀρτζὰν καὶ Ἀματόβου, καθ’ ὃν χρόνον τὸ ἔργον αὐτὸ ὑπελογίζετο ἀπὸ ὅλους ἀντὶ 20,000,000 περίπου δραχμῶν καὶ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνεβίβαζον οἱ μελετήσαντες τὸ κόστος του. Ἡ Φαουντέσιον ἐζήτησεν 600,000 δολλαρίων, μαζὶ ἐννοεῖται μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μελετῶν καὶ οὕτω ἀνεγράφη εἰς τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ἡ Φαουντέσιον ἐπωφελήθη αὐτῆς τῆς διατάξεως διὰ νὰ εἰσέλθῃ δῆθεν εἰς τὰ μεγάλα ἔργα πρὶν συνάψῃ καὶ εὕρῃ τὸ δάνειον καὶ ἐξηπλώθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε τώρα φαίνεται δαπανήσασα 1,200,000 δολλαρίων, ἐνῷ τὸ ἔργον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὸ ⅓. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, διότι περὶ τούτου δὲν ἠδυνήθημεν μὲ τὴν ἀκολουθουμένην μέθοδον νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας.

§352Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω κάτι, τὸ ὁποῖον συνέβη χθὲς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅταν ἀνεφέρατε αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὁ κ. Οἰκονόμου σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, διότι ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἡμεῖς διὰ λόγους τεχνικοὺς ἠξιώσαμεν νὰ προχωρήσῃ συγχρόνως καὶ εἰς τὰ ἔργα τοῦ πρώτου τμήματος καὶ εἰς τὰ ἔργα τοῦ δευτέρου τμήματος. Καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀπῄτησε συγχρόνως νὰ γίνουν τὰ ἔργα τοῦ τμήματος Α καὶ τοῦ τμήματος Β.

§353Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα βεβαιώνετε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. βουλευτής. Εἶναι ἀληθῆ καὶ ἑπομένως ἐψεύσθη πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁπότε ἀναμένομεν νὰ λάβητε μέτρα.

§354Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν ἐψεύσθη, οὔτε δυνατὸν νὰ ψευσθῇ ἐπὶ γεγονότων, ὅτι κατεσκευάσθη ἐκεῖ ἓν ἀνάχωμα, ἐφόσον δὲν κατεσκευάσθη.

§355Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνουν γενικὰ ἔργα, ἔπρεπε νὰ σταματήσουν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐφόσον δὲν ἐπήρκουν 600,000 δολλάρια ἢ νὰ ἐκτελέσουν τὸ ἔργον, δαπανῶντες ὅσα προεβλέποντο. Ἐνῷ λοιπὸν προέβλεπεν ἡ Ἑταιρεία ὅτι μὲ 600,000 δολλάρια θὰ κάμῃ τὰς μελέτας καὶ θὰ μᾶς δώσῃ τὰς γαίας Ἀρεζὰν καὶ Ἀματόβου, ἐξώδευσε περίπου 1,200,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ μᾶς δώσῃ τίποτε. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ γίνουν ἐνέργειαι ἀντίθετοι πρὸς τὴν σύμβασιν. Αὕτη δὲν ἐπιτρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἓν κολοσσιαῖον ἔργον χωρὶς πρότερον νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀναγκαῖον χρῆμα, διότι εἶναι στοιχειωδῶς γνωστὸν ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια ἄγει εἰς καταστροφάς. Ἡ Ἑταιρεία προφανῶς θέλει νὰ περιπλέξῃ τὸ Κράτος διὰ νὰ καλύψῃ τὴν ἀδυναμίαν της. Ἀρχίζομεν νὰ διαβλέπωμεν ποῦ μᾶς ὁδηγεῖ. Ἡ συμπληρωματικὴ σύμβασις τοῦ Ἀπριλίου 1926 δεικνύει ἀρκετὰ τὰς προθέσεις της.

§356Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀνέφερε τὰ ἑξῆς· ὅτι ἀπὸ τοὺς ἀρχικοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἔργων, ἡ ἐκτέλεσις θὰ κατήρχετο εἰς τιμὰς κατωτέρας, δηλαδὴ οἱ ἀρχικοὶ λογαριασμοὶ ἀποδεικνύονται ἀπώτεροι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται. Τὴν πληροφορίαν αὐτὴν μᾶς τὴν ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ γενομένη ἐκσκαφὴ μᾶς ἐστοίχισεν 6–10, ἐνῷ σήμερον μᾶς στοιχίζει 10–12.

§357Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡμεῖς πρῶτον οὐδέποτε ἐξετελέσαμεν ἐκσκαφὴν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἴχομεν πεῖραν αὐτῶν παρὰ ἐκ μικροσυζητήσεων, Ἐφθάνομεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐγκρίνωμεν καὶ 70 δραχμὰς κατὰ κυβικόν. Δεύτερον καὶ ἂν ἦτο ἀληθὲς ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ εἶναι μία ἐπιτυχία, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφισβητῶ, κατὰ τί δύναται νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ ἡ Φαουντέσιον; Ἡ Φαουντέσιον ἐνήργησε δημοπρασίαν καὶ εὑρέθησαν Ἕλληνες μηχανικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν ἐκσκαφὴν μὲ 50 δραχμὰς κατὰ κυβικόν. Σᾶς λέγω, τί θὰ ἐγένετο μὲ κάθε ἄλλον ἐργολάβον; Κάθε Ἑταιρεία καὶ τὸ Κράτος τὸ ἴδιον ὅταν κάμνῃ μίαν δημοπρασίαν, θὰ ἔρχωνται ἐργολάβοι μὲ 5 δραχμάς. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἐμένα δὲν μὲ λιπάζει αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, οὔτε δύναμαι νὰ σταματήσω εἰς μίαν λεπτομέρειαν, ὅταν τὸ σύνολον τῶν ἐργασιῶν παρουσιάζεται ὑπὸ τὰς χειροτέρας τῶν συνθηκῶν. Εἶπον, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ ἐπιμένω μὲ τόσον κόπον ὑπὸ τὰς συνθήκας τῆς ἀνωμάλου αὐτῆς συνεδριάσεως, μὲ κίνδυνον νὰ φαίνωμαι ὅτι δὲν ἐπιδιώκω παρὰ νὰ σᾶς ταλαιπωρήσω καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον. Ἡ Χώρα μας καλύπτεται ὑπὸ ἑλῶν ὑπὲρ τὰ πέντε ἑκατομμύρια στρέμματα, τὰ ἕλη τὰ ὁποῖα ἐνσπείρουν τὴν καταστροφὴν εἰς τὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας καὶ ἐμποδίζουν αὐτὴν νὰ γίνῃ πλουσία. Δὲν ἔγινε τίποτε τὸ σοβαρὸν μέχρι σήμερον. Ἀλλ’ ἐφεξῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἀβελτηρία τῶν Κυβερνήσεων, διότι ἐφεξῆς θὰ διαμαρτύρωνται τόσον ζωηρῶς οἱ πάσχοντες πληθυσμοί, ὥστε θὰ πιέζωνται ἀκουσίως αἱ Κυβερνήσεις καὶ θὰ ὠθοῦνται πρὸς τὰ ἐμπρός. Θὰ πηγαίνουν πρὸς τὰ ἐμπρὸς πολλὰς φορὰς αἱ Κυβερνήσεις καὶ ὅταν δὲν πρέπει. Εἴδατε τοὺς συναδέλφους ἐξ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας μὲ ποίαν ἀπόφασιν ζητοῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος. Θὰ κάμωμεν λοιπὸν καὶ δι’ αὐτὰ συμβάσεις. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν δύναμιν νὰ ὀργανωθῶμεν μὲ σύστημα, μὲ μέθοδον, μὲ προσοχήν, θὰ προξενήσωμεν τόσας ζημίας, ὥστε δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ καυχηθῶμεν. Ἡμεῖς ἐνεπνεύσαμεν εἰς τοὺς πολίτας τοιαύτην ἀπογοήτευσιν ἕνεκα τῆς μεθόδου καὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐνεργοῦμεν, ὥστε ὅ,τι εἰς ἄλλα μέρη γίνεται, νὰ μὴ τολμᾷ κανεὶς κἂν οὔτε νὰ τὰ ἐκστομίσῃ. Ἠμπορῶ νὰ εἴπω νὰ συνάψωμεν δάνειον 2,000,000 λιρῶν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν δι’ ἁπλῶν ἐργολαβιῶν δύο καὶ τρία ἔργα ταυτοχρόνως; Εἶμαι βέβαιος ὅτι κανείς σας δὲν θὰ ἔμεινε χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῇ. Διατί τοῦτο; Διότι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην ὅτι τὸ Κράτος ἐν δεδομένῃ στιγμῇ δὲν θὰ σταματήσῃ. Καὶ τότε τί θὰ ἐλέγατε ἂν ὁ αὐτὸς κίνδυνος ἀπειλεῖ καὶ τὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι φερόμεθα εἰς καταστρατήγησιν τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τῆς Φαουντέσιον. Προφανῶς φερόμεθα εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν ἡμεῖς τὸ Κράτος τὰ χρήματα διὰ τὰ ἔργα. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι μου καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε δρᾶσιν τῆς Ἑταιρείας. Πιστεύομεν λοιπὸν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἱκανὸν νὰ χρηματοδοτήσῃ; Βέβαια ὄχι, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα συνεπεῖς. Καὶ ἂν πρόκειται ἡμεῖς νὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα, δὲν νομίζετε ὅτι καταργεῖται ἡ κυρία σύμβασις, ἡ ὁποία ἀνεγνώρισεν εἰς τὴν Φαουντέσιον δικαιώματα καὶ κέρδη, ὅσα καὶ οἷα δίδονται εἰς τοὺς κεφαλαιούχους ἐργολάβους; Ἴσως σύντομα ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάψῃ νέαν σύμβασιν διὰ τὰ ἔργα τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ ἂν δὲν συνάψῃ σύμβασιν καὶ διὰ τὰ ἔργα αὐτά, ἴσως δὲν εἶναι ἀξία τῶν περιστάσεων. Ἂν λοιπὸν συνάψῃ τοιαύτην, νομίζετε ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴ συνάψῃ μὲ ὅρους καλυτέρους τῆς παρούσης; Ὅταν γίνῃ μία κακὴ σύμβασις καὶ βαρεῖα, τὴν ἀκολουθοῦν καὶ αἱ ἄλλαι καὶ συνεπῶς αἱ ζημίαι δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, εἶναι ἡ συνέχισις τῶν ζημιῶν. Ἂν ἐγένετο ἄνετος ἡ συζήτησις, θὰ ἐζητούσαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι προτείνονται παρὰ τῆς ἐργολαβικῆς Ἑταιρείας ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμῶνος διὰ νὰ συγκρίνωμεν. Κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι θὰ μᾶς ἐπιβάλουν ἴσους ὅρους, διότι δὲν θὰ θελήσουν νὰ γεννηθῇ μία ἀντίθεσις, ὥστε νὰ ἀποτελῇ μίαν δυσαρμονίαν. Δυστυχῶς ἕνας ἐργολάβος ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ ὅπως ἐργασθῇ ἐπὶ ὁμοίας ὑποθέσεως μὲ αἰσθητῶς ἐλαφροτέρους ὅρους. Καὶ δὲν εἶναι μόνον, κύριοι, ὅτι θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ δεχθῶμεν καὶ εἰς ἄλλας συμβάσεις βαρεῖς καὶ αὐστηροὺς ὅρους, εἶναι κίνδυνος μήπως κουρασθῶμεν, μήπως κάμψωμεν τὸ γόνυ, καὶ δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν Χώραν μας ἀπὸ τοὺς ἑλώδεις πυρετοὺς καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς κατοίκους γῆν πρὸς καλλιέργειαν. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι χειρότερον. Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν εἴμεθα τόσον πλούσιοι, ὥστε νὰ μὴ προβαίνωμεν καὶ εἰς μερικὰς οἰκονομίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπολογίζει ὅτι τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ κλείσῃ τὸ δημόσιον χρέος μὲ 113,000,000 λίρας. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον σᾶς ἱκετεύω νὰ πείσετε τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ἀκόμη τρεῖς ἢ τέσσαρας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, εἰς τὰς ὁποίας ἐν πάσῃ ἀνέσει νὰ συζητηθοῦν τὰ ζητήματα αὐτά. Θὰ ἠμπορέσωμεν εὐκόλως νὰ καταλήξωμεν εἰς θετικὰ συμπεράσματα, εἰς τρόπον ὥστε ἐφεξῆς μὲ τὴν μεγαλυτέραν εὐκολίαν καὶ νὰ συνάπτωμεν συμβάσεις διὰ τοιαῦτα ἔργα καὶ νὰ ψηφίζωμεν αὐτὰς ἥσυχοι καὶ ἀμέριμνοι ὅτι ἐκτελοῦμεν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν μας. Εἶναι δυστύχημα διὰ τὴν Χώραν ὅτι ἡ πρώτη αὕτη περὶ ἀποξηραντικῶν ἔργων σύμβασις εἶχε τοιαύτας περιπετείας. Ἂν ἐψηφίζετο κανονικῶς αὕτη, τὰ ἔργα θὰ ἦσαν ἤδη κατὰ τὸ ἥμισυ συντετελεσμένα. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐψηφίζετο ποσῶς ἡ πρώτη σύμβασις, ἐξετελεῖτο ὅμως πιστῶς καὶ εἰλικρινῶς παρὰ τῆς Ἑταιρείας, ἡ κατάστασις δὲν θὰ ἦτο κακή. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει. Δὲν μένει ἄθικτος ἡ οἰκονομία τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ αὐτὴ εἶχεν ὡς κυρίαν βάσιν νὰ μὴ ἀρχίσουν τὰ κύρια ἔργα πρὶν εὑρεθῶσι καὶ ἐξασφαλισθῶσι τὰ χρήματα. Τηρεῖται αὐτὴ ἡ βάσις σήμερον; Εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν τηρεῖται δι’ ὅσους θέλουν νὰ πεισθοῦν. Ὄχι μόνον δὲ δὲν τηρεῖται, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον προσπαθεῖ ἡ Ἑταιρεία νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀπειλοῦσα ὅτι θὰ διακόψῃ τὰ ἔργα, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀνεκτός. Ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἤθελε νὰ ἐνεργήσῃ ὡς κυρίαρχος, ὅπως εἶναι, θὰ διέτασσεν ἀμέσως ἔλεγχον περὶ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους, ἀφοῦ τόσα ἐδαπανήσαμεν, δὲν ἔχομεν οὐδὲ ἓν στρέμμα ἀποξηράνει ἀκόμη. Καὶ θὰ ἐβλέπαμεν τότε ἂν δύναται ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ νὰ ἀπειλῇ καὶ νὰ κάμνῃ μερικοὺς ἐξ ἡμῶν νὰ φοβοῦνται διακοπὴν τῶν ἔργων. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§358ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὰ εἴπητε.

§359Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ λεχθοῦν βέβαια ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν καὶ πρὸ πάντων νὰ ἀκουσθοῦν παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἔπρεπεν ὅλοι, εἰ δυνατόν, οἱ κ. κ. βουλευταὶ νὰ παρακολουθήσουν τὴν συζήτησιν καὶ οἱ πλεῖστοι νὰ λάβουν μέρος εἰς αὐτήν. Ἀναγκάζομαι ἐν τούτοις νὰ ἐκφράσω τὴν ἀτομικήν μου πεποίθησιν ὅτι ὑφ’ ἃς συνθήκας διεξάγεται ἡ συζήτησις, ἐργασία σοβαρὰ δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Θὰ ἔλθῃ ἐν τούτοις ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητηθοῦν οἱ φόροι παρὰ τῶν κατοίκων τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης. Τότε ὅσοι θὰ ἐνθυμοῦνται, θὰ ἀναγνωρίσουν ὅτι τὰ βάρη αὐτὰ θὰ ἠδύναντο νὰ εἶναι ἐλαφρότερα, ἂν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία συγκατένευε νὰ μελετήσῃ καλύτερον τὰ πράγματα.

§360Σ. ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλομεν ἔργα.

§361Α. ΜΕΡΟΣ. Οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως τί λέγουν; Οἱ ἐργάται θὰ εἶναι Ἕλληνες;

§362Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα, ἀναφέρει ὅτι εἶναι Ἕλληνες. Συνεχίζων λέγω ὅτι ἔχω τὰς ὑπογραφὰς εἴκοσι συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντέλεγον κατὰ τὸν τρόπον τῆς προκειμένης συζητήσεως. Δὲν κάμω χρῆσιν αὐτῶν, διότι δὲν θέλω νὰ θεωρηθῶ ὅτι μόνον σκοπὸν ἔχω τὴν κωλυσιεργίαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀνέχεται ἡ Βουλὴ συζήτησιν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας καὶ μὲ ἀριθμὸν βουλευτῶν μετρούμενον εἰς τὸ δάκτυλα.

§363Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Κάποιος ἀξιότιμος συνάδελφος ἠρώτησε ποῖος ἔχει ὑπογράψει τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι ἐν τάξει, εἶμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν ὑπογραψάντων, ἐπειδὴ ἐγνώριζον ὅτι πρόκειται περὶ σοβαροῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώριζον οὔτε κἂν εἰς τὰς γενικάς του γραμμάς. Προκειμένου λοιπὸν νὰ δώσω ψῆφον καὶ βλέπων τὸ προκεχωρηκὼς τῆς ὥρας καὶ τὴν κούρασιν τῆς Βουλῆς, ἐσκέφθην ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο ἡ ἀναβολή. Ἐφόσον ὅμως ἤρχισεν ἡ συζήτησις, θὰ καθήσωμεν μέχρις αὔριον νὰ σᾶς ἀκούσωμεν.

§364Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀφοῦ οὕτω θέλετε, δὲν εἶναι παρὰ νὰ ὑποστῶ ὅπως θὰ ὑποστῆτε καὶ σεῖς ἐμέ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ μεριμνήσωμεν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἡ μέριμνα αὕτη συνήθως ἐκδηλοῦται διὰ τῆς ἐνεργείας διαγωνισμῶν πρὸς εὕρεσιν τῶν καλυτέρων ὅρων. Θεωρεῖται ὡς κανὼν τοῦτο. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἀποφανθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ μίαν σύμβασιν, προκειμένου νὰ ἐξετασθῇ αὕτη ὑπὸ σοβαρᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐγείρεται ἀνταγωνισμὸς αὐτομάτως. Τίς ἀγνοεῖ τὸν ἀνταγωνισμὸν ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη διὰ τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως; Σᾶς πληροφορῶ καὶ πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι εὐθὺς ὡς εἶχεν ἀρχίσει νὰ συζητεῖται ἡ κυρία σύμβασις τῶν ἔργων τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης εἰς τὴν ἐπὶ Παγκάλου Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἶχον ἐμφανισθῆ σοβαρότατοι ἀνταγωνισταί, διαθέτοντες πραγματικῶς ὄχι μόνον κεφάλαια, ἀλλὰ καὶ τεχνικὴν ἱκανότητα καὶ μηχανήματα εἰς μέγαν ἀριθμόν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τῆς Δʹ Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ συνεπῶς καὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς τότε Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἤρχισεν ἡ παρασκηνιακὴ ἐνέργεια. Εἶχον ἔλθει τότε καὶ ἀντιπρόσωποι σπουδαιοτάτων Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι πιστεύσασαι εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ τότε δικτάτορος ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ ἐπωφελεστέρους ὅρους, ὑπεβλήθησαν εἰς θυσίας διὰ νὰ ἔλθουν νὰ ἀναλάβουν τὴν ἀποξήρανσιν τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης. Ὁ συναγωνισμὸς θὰ ἦτο τότε πλήρης καὶ λίαν ἀποτελεσματικός. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω μεταξὺ ἄλλων συναγωνιστῶν τὴν μεγάλην Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν Στούαρτ, ἡ ὁποία ὄχι μόνον εἶχεν ἑτοιμάσει ἀρίστους ἐργολαβικοὺς ὅρους, ἀλλὰ διέθετε καὶ ἄφθονα μηχανήματα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἀπήλλασσαν ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν ποὺ θὰ ἔχωμεν νὰ τὰ ἀγοράσωμεν ἡμεῖς, τῆς Φαουντέσιον μὴ διαθετούσης ἰδικά της μηχανήματα. Ὁ μέγας ἀριθμὸς μηχανημάτων δὲν θὰ μᾶς ἀπήλλασσε μόνον τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἀγοράσωμεν ἰδικά μας μηχανήματα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς στοιχίσουν, ὡς ὑπελογίσθη, 3.000.000 δολλαρίων, ἀλλὰ θὰ συνετέλει καὶ εἰς τὴν ταχυτέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ποῖος δὲ δὲν γνωρίζει ποῖα σημαντικὰ ὠφελήματα φέρει τὸ κέρδος χρόνου εἰς τοιαῦτα ἔργα. Μία Ἑταιρεία μὲ τὴν ταχύτητα τῆς ἐκτελέσεως δύναται νὰ ὠφελήσῃ τόσον τὸν ἐργοδότην, ὥστε νὰ κερδηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ ἐργολαβικοῦ της κέρδους καὶ μέγα μέρος τῶν γενικῶν ἐξόδων. Αἱ εὐκαιρίαι ὅμως αὗται ἐχάθησαν, ἡ δὲ Φαουντέσιον ἀρέσκεται νὰ κάμνῃ ἀγορὰς μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα, ὡς σᾶς εἶπον, κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς θὰ στοιχίσουν 3,000,000 δολλαρίων.

§365ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ μείνουν αὐτὰ τὰ μηχανήματα εἰς τὸ Κράτος;

§366Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ναί. Ἀλλὰ γνωρίζετε ἴσως ὅτι ἔχομεν καὶ ἄλλους δύο ἐκσκαφεῖς, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, μέχρις οὗ καταστραφοῦν. Ἀλλ’ ἆρά γε καὶ σήμερον ἀκόμη ἂν ἠθέλαμεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐν ψυχραιμίᾳ καὶ μεθοδικῶς, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι, ἂν μή τι ἄλλο, θὰ συνετόνιζον τοὺς ὅρους τῆς συζητουμένης πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ συνάψωμεν αὔριον διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος; Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ προφανῶς δὲν ἐννοεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ἡμεῖς θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἂν ἠδυνάμεθα νὰ προστατεύσωμεν τουλάχιστον τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβουλεύεται ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, μολονότι οὐδεὶς λογικῶς σκεπτόμενος δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι σήμερον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ἐργολαβικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς ὅρους τοῦ 1925. Αὐτὸ θὰ ἦτο δύσκολον, ἂν ἡ Ἑταιρεία ἐξετέλει τὰς ὑποχρεώσεις της αὐτάς. Ἂν εἴχομεν σοβαρὰ ἔργα ἐνώπιόν μας. Δυστυχῶς δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην περίστασιν. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἠμπορῶ νὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία μικρὰ διακοπή.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 7.40′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.50 π. μ.)

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§369Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν ἡ ἐπιψήφισις τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι ἀπαραίτητος εἰς αὐτὸν ἵνα ἀναχωρήσῃ εἰς Γενεύην.

§370Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀσφαλέστατα ὄχι. Ἡ σπουδὴ ἡ ἐπιδεικνυομένη δὲν ἀφορᾷ τὸ ταξείδιόν μου, ἀλλὰ τὸ ἔργον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 26 ἐδάφιον γʹ τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ Ἑταιρεία εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, ἂν δὲ ἦσαν ὄχι χειρότεροι τῶν ὅρων τοῦ προσφυγικοῦ δανείου τοῦ 1924, τὸ Κράτος ἦτο ὑπόχρεων νὰ ἀποδεχθῇ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους. Κατὰ τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἤδη προτείνομεν, οἱ ὅροι τοῦ δανείου θὰ εἶναι πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ εἶναι κανεὶς ὅρος ὑποχρεωτικὸς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι τοῦ προσφυγικοῦ δανείου τοῦ 1924 ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, προστίθεται δὲ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀποδεχθῇ νὰ εἶναι δυσμενέστεροι τῶν ὅρων τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνάψωμεν ἤδη τῇ ἐγκρίσει τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἤ, ἐν περιπτώσει τμηματικῆς καταβολῆς, τῶν ὅρων τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος συνῆψε πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῆς Ἑταιρείας.

§371Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἡ Ἑταιρεία θὰ τὸ ἀποδεχθῇ;

§372Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον, ἡμεῖς κάμνομεν αὐτὴν τὴν τροποποίησιν διότι οὕτω ἐννοοῦμεν νὰ δεχθῶμεν τὴν σύμβασιν.

§373Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ κανονικὸν θὰ ἦτο αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας νομίζομεν συμφερούσας, νὰ ἀνεκοινοῦντο εἰς τὴν Ἑταιρείαν, νὰ ἐγένοντο δεκταὶ παρ’ αὐτῆς καὶ κατόπιν νὰ ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλήν.

§374Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι μόνον ὑπὸ τοιούτους ὅρους δύναται νὰ ἐγκρίνῃ τὴν σύμβασιν, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Ἑταιρείαν ἂν θὰ συμφωνήσῃ ἢ ὄχι. Σεῖς ὁ ὁποῖος νομίζετε ὅτι δύναται κάλλιστα νὰ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις, θὰ δικαιωθῆτε ἐκ τῶν πραγμάτων, ἂν δὲν δεχθῇ τὰς τροπολογίας. Ἑπομένως σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε τοιαύτην ἀντίρρησιν, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὴν σύμβασιν ἀπαραίτητον.

§375Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Νομίζετε ὅτι ἐγὼ δὲν θέλω τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν; Ἐγὼ εἶμαι ὀλίγον ὑπεύθυνος καὶ δι’ αὐτὸ μὲ βλέπετε καὶ ὑποφέρω.

§376Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐξέφρασα καμμίαν ὑπόνοιαν, οὔτε σκέψιν, οὔτε νύξιν. Διατί εἶσθε τόσον περιέργως φιλύποπτος;

§377Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ εὔχομαι νὰ διορθωθῇ ἡ σύμβασις.

§378Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἔγκλημα νὰ μὴ θέλῃ τις μίαν σύμβασιν.

§379Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀπηύθυνα κατηγορίαν διότι δὲν δέχεσθε τὴν σύμβασιν. Σεῖς εἴπατε· δέχεται ἡ Ἑταιρεία τὴν σύμβασιν; Καὶ σᾶς εἶπον· ἂν δὲν δεχθῇ, ἁπλούστατα ἡ σύμβασις θὰ ματαιωθῇ καὶ θὰ ἔχητε μίαν δικαίωσιν τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ὑπεστηρίξατε σήμερον.

§380Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ κανονικὸν εἶναι τὸ ἑξῆς. Διατυπώνονται αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καλεῖ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑταιρείας καὶ ἡ Βουλὴ προχωρεῖ εἰς τὸ ἔργον της, διότι ἄλλως κινδυνεύει νὰ μὴ κάμωμεν ἔργον ὠφέλιμον. Ἔχομεν, κύριοι, δύο συμβάσεις, μίαν τὴν πρώτην, διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίσθησαν τὰ ζητήματα τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἐργολαβίαν, τὰ δάνεια κλπ. καὶ μίαν ἑτέραν διὰ τῆς ὁποίας καταστάντος ἀδυνάτου εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ εὕρῃ τὸ δάνειον διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως, ἐδόθη παράτασις μέχρι 2½ ἐτῶν. Ἡ σύμβασις ἐγένετο μεταξὺ Φαουντέσιον, ἐν συνεργασίᾳ τῆς ὁποίας εὑρίσκετο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τοῦτο εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι κἂν μυστικόν, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔλαβεν ἐνεργότερον μέρος εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐπηρέασε σοβαρῶς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐχαρακτηρίζετο ὡς οἰκονομικὴ ἀνάγκη τοῦ Τόπου νὰ γίνῃ μία σύμβασις ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους βλέπετε εἰς τὸ ἔγγραφον.

§381Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ποίαν σχέσιν εἶχε μὲ τὴν Ἑταιρείαν, ἁπλοῦ μεσίτου ἢ συνεταίρου;

§382Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε δὲν εἶναι τίποτε σοβαρόν, διότι φανερὰ ἔγινε καὶ ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει νὰ ἀποβλέπωμεν μετ’ ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν, εἶναι ὅτι διότι εὑρίσκεται ἐν οἰκονομικῇ συνεργασίᾳ μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἀλλ’ εἰς τὴν σύμβασιν δὲν φαίνεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§383Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι μέτοχος ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα;

§384Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν φαίνεται εἰς τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ φαίνεται ἀορίστως κατόπιν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Ρέμιγκτον, ὅτι ἡ Ἑταιρία ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἡ ὁποία φαίνεται εἰς τὴν ὁποίαν παραχωροῦνται 40,000 στρέμματα γῆς, ἀνήκει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ εἰς τὸ «Κονσόρτσιουμ» τῶν Τραπεζῶν. Τοῦτο ἐλέχθη ρητῶς ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης, ἀλλὰ δὲν ἐνδιαφέρεται οὔτε διὰ τὰς 40 χιλιάδας στρέμματα, οὔτε διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Ἑταιρείας. Ἐν πρώτοις, κύριοι, εἴχομεν τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιβολὴ προσθέτου φορολογίας.... κλπ.» Τὸ 1ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις.... κλπ.» Ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ δίδει τὴν ἐντύπωσιν νὰ χαρακτηρισθῇ ὁ Τόπος, εἰς τὸ περιθώριον τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός, κύριοι, ὁ λόγος εἶναι ἡ φορολογία. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη διὰ νὰ πείσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινὸν ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς πλουτοφόρου ἐπιχειρήσεως, διελάλει διὰ τρόπου ἐμφαντικωτέρου ὅτι πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ 2,200,000 στρέμματα καὶ τὸ διελάλει μάλιστα κατὰ ποικιλότατον τρόπον. Ἐνθυμεῖσθε τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ρέμιγκτον, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι θὰ διορθώσῃ τὸ συνάλλαγμα, τοῦτο καὶ ἐκεῖνο καὶ ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν, ἅμα κάμῃ τὴν σύμβασιν, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι αὐτάρκης.

§385Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Προτοῦ παραιτηθῇ ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου, διελάλει τοῦτο.

§386Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ διελάλει καὶ πρίν.

§387Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἂν ἀντελήφθην καλῶς, ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκθέσητε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§388Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, γενικῶς.

§389Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, ἐγὼ ἀνέπτυξα δύο λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ὅτι ἀντισυνταγματικῶς συζητεῖται τὸ ζήτημα σήμερον, ὅπως συζητεῖται. Ἐγὼ μίαν ἐλπίδα εἶχον, νὰ εὑρεθῶσιν 20 ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐν σπουδῇ καὶ αἰφνιδιαστικῶς — ἴσως ἡ λέξις δὲν εἶναι ἀκριβής — μὲ τόσην ταχύτητα καὶ τόσον κίνδυνον καὶ τότε θὰ εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶμεν κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅτι εἰσάγεται κανονικῶς, θὰ τὴν ἐπέβαλλον 20 συνάδελφοι, ἀλλ’ ἡ ἐλπίς μου αὕτη δὲν εἶναι πολὺ σοβαρὰ σήμερον, διότι βλέπετε τὰ ἑδώλια εἶναι πολὺ ἀραιά, οὔτε ὑπάρχει ἀριθμὸς βουλευτῶν ἱκανὸς νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐκτὸς ἂν κατὰ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεως ἔλθουν ἀρκετοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκφράσουν γνώμην, χωρὶς νὰ φωτισθοῦν ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζουν. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις δὲν πείθεται εἰς ὅσα λέγω. Ἐγὼ δὲν ἔχω μέσα ἐκβιασμοῦ. Τὸ μόνον μέσον εἶναι ὅτι δύο ἄρθρα τοῦ Συντάγματος πάσχουν ἐκ τῆς πολιτικῆς ἡ ὁποία τηρεῖται.

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς συμβάσεως καὶ ὄχι περὶ τοῦ Συντάγματος.

§391Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ γίνεται λόγος περὶ ὑψομετριακῶν καμπυλῶν 50 μέτρων ὕψους, δηλαδὴ περιλαμβάνει ὅλην τὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλίας καὶ κτήματα κατακλυζόμενα καὶ μὴ τοιαῦτα καὶ συνεπῶς αὔριον ὅταν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ φορολογία, ἡ σύμβασις αὕτη θὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἶναι νὰ καθορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν φορολογιῶν καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλή, ἀφοῦ δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπή,

§392Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ προσεπάθησε νὰ φορολογηθοῦν αἱ γαῖαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν φορολογοῦνται ἀμέσως.

§393Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ ἂν μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ἄνθρωποι καλλιεργοῦντες ἡσύχως τὴν γῆν θὰ εὑρεθῶσι μίαν ἡμέραν πρὸ ἐντάλματος, καλούμενοι νὰ πληρώσωσι βαρύτατον φόρον εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ τὸ Κράτος καὶ συνεπῶς ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προσέξητε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸ ἄρθρον διὰ τοῦ ὑψομέτρου τῶν 50 μέτρων.

§394Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἄρθρου καὶ τῆς τροπολογίας;

§395Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ὁρισμοῦ τῆς πεδιάδος. Διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι μετὰ τρεῖς μῆνας γίνῃ τὸ δάνειον ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, μετὰ ἓξ μῆνας θὰ καθορισθῇ ἡ φορολογία. Θὰ ἐκδοθῇ ἓν Διάταγμα τῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον θὰ λέγῃ τὰ ἑξῆς καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσητε σεῖς. (ἀναγινώσκει): «Πρὸς ἐξυπηρέτησιν.... κλπ.» Ὥστε μετὰ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου θὰ ἐκδοθῇ ἓν Διάταγμα καὶ θὰ εἴπῃ: ὅτι ὅσα στρέμματα εὑρίσκονται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὑψομέτρου 50, καλλιεργούμενα, μὴ κατακλυζόμενα, θὰ πληρώσουν 200 δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Καὶ θὰ σταλῇ τὸ ἔνταλμα. Βλέπετε λοιπὸν τί θόρυβον ἤγειρεν ὁ φόρος.

§396Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μήπως καθορίζεται πῶς θὰ γίνῃ ἡ φορολογία καὶ εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται;

§397Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σήμερον ὅπως ἔγινε δὲν δύναται νὰ τὸ εἴπῃ. Τὸ ἀποτέλεσμα λοιπὸν εἶναι ὅτι θὰ σηκωθοῦν οἱ δυστυχεῖς κολλῆγοι καὶ θὰ εἴπουν: «Τί μᾶς κάμετε ἐδῶ; Διατί δὲν μᾶς προστατεύετε;»

§398Ι. ΣΙΑΚΗ. Ἀναλαμβάνομεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων μας.

§399Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Ἰσαὰκ Σιακῆ, μοῦ παραμπαίνετε εἰς τὸ ρουθοῦνι καὶ μὲ στενοχωρεῖτε. Μὲ κυνηγᾶτε ἐξ ὥρας.

§400Ι. ΣΙΑΚΗ. Δὲν σᾶς κυνηγῶ καθόλου. Γίνεται διαλογικὴ συζήτησις ἐδῶ.

§401Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κάθε πρᾶγμα ἔχει τὰ ὅριά του. Εὑρίσκεται κανεὶς καμμίαν φορὰν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρασυρθῇ καὶ κάμνει καμμίαν παρεκτροπήν. Λοιπόν, κύριοι, πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὸν κόσμον ἀπὸ κανένα αἰφνιδιασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν ἐξεγείρῃ. Θὰ εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ φορολογία, ὥστε θὰ ἔχωμεν ἐξέγερσιν ἂν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρωθῇ καὶ συνεπῶς κακῶς ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ εἰσπράξει τὸν φόρον αὐτόν. Θὰ γίνῃ ἀγὼν βεβαίως, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐνδεχομένη ἡ ἐξέγερσις, διότι ἂν ἐξετάσωμεν μετὰ ψυχραιμίας τὸ ζήτημα αὐτό, δεδομένου ὅτι τὰ ἔργα δὲν εἶναι καὶ ἀρδευτικά, ἡ παραγωγὴ δὲν θὰ αὐξήσῃ. Ἂν ἦσαν ἀρδευτικὰ τὰ ἔργα, τότε βεβαίως θὰ ηὔξανεν ἡ παραγωγή, ἐνῷ τώρα ἡ παραγωγὴ δὲν θὰ αὐξήσῃ.

§402Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Διατί; Νὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσητε.

§403Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διότι ἡ γῆ εἶναι ἡ ἰδία. Δὲν θὰ ἔχῃ νερά.

§404ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι κεκαλυμμένη ἀπὸ νερά. Εἶναι εὐφορωτάτη καὶ θὰ ἔχωμεν αὔξησιν παραγωγῆς.

§405Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν ἐξετάζετε ἂν ἐν τῇ συμβάσει περιλαμβάνονται ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν κατακλύζονται ἐπὶ τῶν ὑδάτων;

§406Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Περιλαμβάνονται πολλαί.

§407Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Πῶς τὸ βεβαιοῖτε;

§408Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ βεβαιῶ. Πάρετε τὸν χάρτην νὰ ἴδητε τὸ ὑψόμετρον 50.

§409Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἰσχυρίζεσθε λοιπόν, κ. Βαλαλᾶ, ὅτι οἱ κύριοι τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργουμένων σήμερον θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ πληρώνουν φόρον, καίτοι δὲν πρόκειται περὶ γαιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποξηρανθοῦν τώρα; Αὐτὸ ἰσχυρίζεσθε;

§410Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν ἀπαντῶν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Κακουλίδην λέγω τὸ ἑξῆς. Ἔχομεν γαίας καλυπτομένας ὑπὸ τῶν ὑδάτων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποκαλυφθοῦν. Ἔχομεν ζώνας ἑλῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς συνάφειαν μὲ τὰς κεκαλυμμένας γαίας καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι μόνιμα ἕλη.

§411Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἀβαθῆ.

§412Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Χωρὶς νὰ εἶναι ἀβαθῆ. Ἔχομεν καὶ γαίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι κεκαλυμμέναι, ἀλλὰ τὰς ὁποίας περιοδικῶς κατακλύζουν τὰ νερά. Λοιπὸν αἱ γαῖαι αὐταὶ τῶν τριῶν κατηγοριῶν, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μας δὲν ὑπερβαίνουν τὰς 900 χιλιάδας στρεμμάτων. Ἐνῷ αἱ γαῖαι αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὸ ὑψόμετρον 50 ἀνέρχονται εἰς 2,200.000 στρέμματα, ὅπως ἠκούσατε καὶ διετυμπάνισα.

§413Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τοπογραφικὰ ὅρια δὲν καθορίζουν τὴν ἔκτασιν τοῦ ὑψομέτρου 50;

§414Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὅταν λάβητε τὸν χάρτην, τὸ εὑρίσκετε.

§415Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διότι τοιουτοτρόπως ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν τοπογραφικὰ ὅρια.

§416Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν. Εἶναι 2,200,000 στρέμματα ὅλα τὰ περιλαμβανόμενα. Ὑπάρχει τοπογραφικὸς χάρτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§417Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διατί γεννᾶται τοῦτο τὸ ζήτημα; Ἂν τοιοῦτόν τι συμβαίνῃ καὶ βεβαιοῖ αὐτὸ ὁ ὁμιλῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὑπογράψας τὴν σύμβασιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται καὶ ὑποβάλω τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως διωχθῶσι ποινικῶς οἱ ὑπεύθυνοι. Ὑποβάλω πρότασιν ἐπίσημον εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἐκ τοῦ ἄρθρου 255 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐξάγεται καὶ διαπιστοῦται ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκωνται κορυφήν, βεβαιοῦντες ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ, εἶναι ἔνοχοι πράξεως ἡ ὁποία ἐπισύρει τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς ἢ τῶν προσκαίρων δεσμῶν, ἀναλόγως τῆς ἐπελθούσης βλάβης, ἐφόσον δὲ ὁ ὁμιλῶν, ὢν δὲ καὶ Ὑπουργὸς ὅτε ὑπεγράφετο ἡ σύμβασις, διαδηλοῖ καὶ διαπιστεῖ ὅτι τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε τὴν καταγγέλλει πλέον ὅτι αἱ γαῖαι αἱ φορολογούμεναι δὲν περιλαμβάνονται πλέον ἐντὸς τῶν κατακλυζομένων ὑπὸ τῶν ὑδάτων, βεβαιοῦται πλέον ἐξωφθάλμως ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ψευδές. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποβάλω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν πρότασιν, ὅπως ἀμέσως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου ἀποσταλῇ ὁ φάκελλος εἰς τὸν εἰσαγγελέα πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, διὰ νὰ ἀνέλθῃ τὸ Σῶμα εἰς τὴν περιωπὴν αὐτοῦ. Τότε θὰ εἶναι ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ὕψος αὐτῆς, ὅταν ἀποστείλῃ τοὺς ὑπευθύνους ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ ἀποσταλοῦν, διὰ νὰ γίνῃ δίδαγμα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς τοὺς ὑπουργικοὺς θώκους καὶ ὑπογράφουσι συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι καταγγέλλονται ὡς ψευδεῖς. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς.

§418ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ παραπέμψωμεν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§419Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω τοῦτο. Ἐγὼ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὁ ὁμιλῶν καταγγέλλει βαρυσήμαντον γεγονός. Ὁ ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων λέγει ὅτι, ἐγὼ ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὑπογράψας τὴν σύμβασιν αὐτὴν διαβεβαιῶ καὶ καταγγέλλω ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι σύμβασις ψευδής, ὅτι προσφέρονται γαῖαι κατακλυζόμεναι δῆθεν ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ἐνῷ δὲν εἶναι κατακλυζόμεναι.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό, κ. Κίνια. Ἄλλο εἶπεν.

§421Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπήγατε εἰς τὴν Μακεδονίαν;

§422Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πῶς δὲν ἐπῆγα; Ἀπὸ τὸ 1912 κατ’ ἐπανάληψιν.

§423Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λοιπόν, πρὶν νά ἔλθουν οἱ πρόσφυγες, ἂν εἴχατε περάσει ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης, θὰ ἐβλέπατε ὅτι αὕτη κατεκλύζετο ἀπὸ τὰ ὕδατα. Τώρα ποὺ ἦλθαν οἱ πρόσφυγες, εἶναι θαυμάσιαι αἱ γαῖαι. Δηλαδὴ τὸ νὰ πλανηθῇ τις, δὲν ἦτο τόσον δύσκολον, διότι ἡμεῖς τὰ ἐβλέπαμεν ἀπὸ μακρὰν καὶ ἐνομίζαμεν ὅτι κατεκλύζοντο ἀπὸ τὰ ὕδατα. Τώρα ἦλθον οἱ πρόσφυγες καὶ ἠλαττώθη ἡ ἑλονοσία. Ἂν θέλητε νὰ μὲ καταγγείλητε, κάμετέ το, ἀλλ’ ἀκούσατέ με.

§424ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ διακοπαί.

§425Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μοιραίως, ἐπειδὴ εἰσέρχομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι κατ’ ἄρθρον συζήτησις καὶ συνεπῶς θὰ ἀκούσητε τὴν τροπολογίαν μου καὶ θὰ ἀποφασίσητε ἂν πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό. Προτείνω ὅπως διαγραφῇ ἡ φράσις «ὑπὸ τῆς.... κλπ.»

§426Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὴ θὰ ὁρίζῃ τὰ ἔργα.

§427Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὄχι, ὁρίζει τὴν πεδιάδα.

§428Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκεῖ ὅπου θὰ γίνουν τὰ ἔργα πρέπει νὰ τὰ χαράξωμεν.

§429Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν με ἐννοήσατε, κ. Ὑπουργέ.

§430Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λυποῦμαι. Ἐδῶ ἔχετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν ἅμα τὴν ἔχετε, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει μεταρρύθμισιν.

§431Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἡ φράσις αὐτὴ χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ καθορίσῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἑπομένως χρειάζεται αὐτὸς ὁ προσδιορισμὸς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων. Αὐτὸς ὅμως ὁ προσδιορισμὸς δὲν θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν φορολογίαν. Διατί τὸ προτείνετε;

§432Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι ἐντὸς τοῦ ὑψομέτρου;

§433Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Μάλιστα.

§434Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τότε εἶναι τραγικώτερον τὸ πρᾶγμα.

§435Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τὸ ὑψόμετρον 50 περιλαμβάνει τὴν καμπύλην καὶ ἔπειτα εἶναι ἡ πεδιὰς τῆς Θεσσαλονίκης.

§436Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λοιπὸν προτείνω τὴν διαγραφὴν τῆς φράσεως αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἂν δέχητε τὴν τροπολογίαν μου.

§437ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν ἐπρότεινεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§438Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Πῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν πρότασιν αὐτήν;

§439Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Μάρκου Θεοδωρίδου.

§440Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ εἰς τοῦτο αἱ παρατηρήσεις αἱ ἰδικαί μου ἔκαμαν διόρθωσιν.

§441Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἂν ἀναπτύσετε τὰς γενικὰς ἀπόψεις σας ἐπὶ τῆς συμβάσεως, θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς εἰσηγητὰς νὰ ὁμιλήσωμεν ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή.

§442Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν οὕτω, διότι πρέπει πρῶτον νὰ ἀποδεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν καὶ ἔπειτα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§443Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἂν πρόκειται περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συμβάσεως, οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὴν ἀρχὴν αὐτήν, οὔτε ἐγώ, οὔτε διὰ τὴν Ἑταιρείαν, οὔτε διὰ κανένα.

§444Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὸν κ. Βαλαλᾶν ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ὑπάρχει.

§445Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Τότε πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἂν κατ’ ἀρχὴν ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν σύμβασιν, προκειμένου νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§446Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι ζήτημα ἐξεταστέον προκειμένου περὶ συμβάσεως τὸ νὰ εἴπωμεν ὅτι γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ὅτι κατόπιν συζητοῦνται τὰ ἄρθρα, διότι δὲν εἶναι νομοσχέδια αἱ συμβάσεις. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν λεπτομέρειαι εἰς τὴν σύμβασιν εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ ἔργου, νὰ προετίμων νὰ μείνῃ ἡ ἰδία Ἑταιρεία, ἀλλ’ ἠμπορεῖ καὶ νὰ καταλήξω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν τὴν δέχομαι.

§447Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ κάμωμεν τροπολογίας εἰς τὰ ἄρθρα καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν. Ἂν θέλητε τὰς ἀντιλήψεις ἃς ἔχετε ἐπὶ τῶν ἄρθρων νὰ τὰς ἀναλύσητε, εἶναι δικαίωμά σας, ἀλλὰ θὰ ἀρχίσωμεν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων.

§448Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν συζητεῖται ἡ σύμβασις, συζητεῖται ἓν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§449Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν συζητῶ τὴν σύμβασιν.

§450Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ μόνον τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ Ν. Διατάγματος.

§451Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§452Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Δαρβέρης. Ἂν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τούτου ἡ Βουλή. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις ὁμαδικῶς ὁλόκληρος, χωρὶς νὰ συζητηθῇ κατ’ ἄρθρον.

§453Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ κανονικὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ὑποβάλητε ἓν ἄρθρον μόνον, λέγον «κυροῦται τὸ Διάταγμα τοῦ Παγκάλου», διότι τὸ Παγκαλικὸν Διάταγμα ἐξαλείφεται.

§454Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ τὸ μέτρον ἐκρατήσαμεν δι’ ὅλα, δὲν εἶναι πρωτοφανές.

§455Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λοιπὸν εἰς τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὅλον τὸ Διάταγμα τοῦ Παγκάλου, διότι ἔχει 27 ἄρθρα καὶ ἐπιβάλει καὶ ἀπαλλοτριώσεις καὶ σωρείαν ἄλλων λεπτομερειῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν εἰς τὸ σχέδιον νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀσχημίαν τῆς ἐν τῷ μέλλοντι ἐμφανίσεως χρονικῆς διαστολῆς.

§456Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν γνωρίζω καμμίαν τοιαύτην σύμβασιν. Ὅλαι αἱ συμβάσεις λέγουν ὡς ἑξῆς «κυροῦται ἡ σύμβασις ἔχουσα οὕτω».

§457Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἂν μελετήσητε τὸ Παγκαλικὸν Διάταγμα, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, διότι ὑπάρχουν ἄρθρα κανονίζοντα λεπτομερείας.

§458Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον. Αἱ συμβάσεις ψηφίζονται ὁμαδικῶς.

§459Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀντὶ νὰ εἰσαχθῇ τὸ Παγκαλικὸν Διάταγμα πρὸς κύρωσιν, ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ὡς σχέδιον νόμου καὶ νὰ ἀναφερθοῦν ὡς κυρούμεναι αἱ συμβάσεις. Ἐδῶ παρατηρεῖται μία βουλιμία τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, νὰ πάρῃ αὐτὰ τὰ σπουδαιότατα ἔργα καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἰκμάδα εἰς τὸ μέλλον δι’ ἄλλην Ἑταιρείαν, ἂν εὑρεθοῦν καλύτεροι ὅροι. Ἀφοῦ ἀναλαμβάνει κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν 16,000,000 δολλαρίων ἔργα, φροντίζει καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ἂν τὸ Κράτος ἐντὸς πενταετίας θελήσῃ νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἐκτροπὴν τοῦ Ἀξιοῦ, ὡς καὶ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα, θὰ δικαιοῦται ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ νὰ τὰ ἀναλάβῃ μὲ τοὺς ἰδίους ὅρους. Διατί αὐτό, δὲν τὸ καταλαμβάνω. Ποῖος λόγος ὑποχρεώνει τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ μίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν;

§460Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε ὅτι ὑπεγράψατε σύμβασιν καὶ τὴν ὑπεγράψατε διαφωνοῦντες. Αὐτὰ εἶναι καταπληκτικά. Δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ διάταξις ὅταν τὴν ὑπεγράψατε; Δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ κατάπληξιν καὶ φρικώδη ἐμφάνισιν, Ὑπουργὸς ὑπογράψας σύμβασιν χωρὶς νὰ θέλῃ....

§461Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σᾶς ἔδωσα ἐπ’ αὐτοῦ ἐπανειλημμένως ἐξηγήσεις. Λοιπὸν ἡ Ἑταιρεία προέβλεψε περὶ ἐξασφαλίσεως καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Αὐτὸ θὰ εἶναι μία τραγικὴ κατάστασις. Εἶναι μία πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἡ Ἑταιρεία καὶ ἐπέτυχε, διαφωνοῦντος ἐμοῦ. Μία σύμβασις πρέπει νὰ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρέπει μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετάζεται.

§462Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πρέπει καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ τὰς ἐξετάζουν ὅταν τὰς ὑπογράφουν.

§463Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἔχετε σκοπὸν νὰ μὲ θίξετε;

§464Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος λέγω ὅτι ὑπεγράψατε μίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν σήμερον καταγγέλλετε, σᾶς θίγω; Ἔχω καθῆκον νὰ τὸ εἴπω. Ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὅτι, ὅταν οἱ Ὑπουργοὶ ὑπογράφουν μίαν σύμβασιν καὶ καταγγέλλουν κατόπιν αὐτήν, τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν του. Ἂν βλέπωμεν Ὑπουργοὺς ἀνερχομένους εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγουν ὅτι χθὲς ὑπέγραψαν μίαν σύμβασιν καὶ ὅτι σήμερον ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι καταστρεπτική, τότε οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος. Θέλετε νὰ ζήσῃ αὐτὸς ὁ Τόπος; Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἂν θέλητε νὰ ἰσχύσῃ αὐτὴ ἡ ἀρχή.

§465Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν ἓν πρᾶγμα. Ἀφοῦ εὑρίσκετε τόσον τραγικὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, δὲν εἴπατε καὶ πῶς θὰ διορθωθῶσιν. Ἐγὼ δέχομαι τὰς εὐθύνας μου καὶ τὰς ἀναγνωρίζω, ἔκαμα ἓν λάθος. Ἐδῶ εἶναι ἓν ζήτημα ἐκτιμήσεως. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰς τοὺς ὁποίους εἶπον αὐτὰ καὶ ἐπιμένουν εἰς τὴν γνώμην των. Ἂν εἰς κάθε σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὑπογράφουν οἱ ἄνθρωποι, διαφωνήσουν εἴς τινα σημεῖα, αὐτὸ δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι διέκοψαν καὶ πᾶσαν σχέσιν μὲ αὐτήν.

§466Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἴπατε, κ. Βαλαλᾶ, τὰς διορθώσεις καὶ τὰ σημεῖα τὰ τρωτά.

§467Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶπον καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ διατύπωσις εἰς τὸ 1ον ἄρθρον δὲν εἶναι καλή, χωρὶς ὅμως τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ θελήσουν νὰ δώσουν σημασίαν εἰς τὴν σύμβασιν. Παρουσιάζεται ἡ Ἑταιρεία μὲ ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις νὰ ἐξοφλήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ κάμῃ μέχρι 5 ἐτῶν.

§468Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Μὲ τοὺς ἰδίους ὅρους;

§469Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλ’ ὁμιλεῖ βραδύτερον περὶ τῶν ὑποθηκῶν τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ βραδύτερον ἐπὶ τῶν γαιῶν καὶ φροντίζει ὥστε νὰ μὴ δύναται τὸ Κράτος νὰ διαθέσῃ ὅπως θέλει τὰς γαίας αὐτάς, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐκποιήσῃ μόνον εἰς τρόπον ὥστε τὸ προϊὸν τῆς ἐκποιήσεως κατατιθέμενον εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν συνέχισιν. Αὐτὴ εἶναι σκέψις, ἡ ὁποία ἴσως ἄγεται ἀπὸ τὸ ἐλατήριον νὰ ὑποχρεώσῃ τὸ Κράτος νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, διὰ νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῆς ὑποθέσεως θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι αἱ γαῖαι αὗται δὲν εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας φανταζόμεθα καὶ ὅτι συνεπῶς ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ οἰκονομιῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἔργων. Εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοιαύτη ὑποχρέωσις εἰς τὸ Δημόσιον νὰ συνεχίσῃ τὰ ἔργα ὑπ’ αὐτὴν τὴν κλίμακα;

§470Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρέωσις, δύναται ἁπλῶς. Τὰ τεχνικὰ ἔργα εἶναι τὰ ἀρδευτικά. Δύναται νὰ γίνῃ μερικὴ ἐκτροπὴ τοῦ Ἀξιοῦ διὰ δαπάνης 61,000 δολλαρίων καὶ τότε ἀποφεύγεται οὕτω ἡ πλημμύρα. Ὡς ἐκ τούτου δὲν ὑφίσταται ὑποχρέωσις διὰ τὸ Κράτος. Ὑφίσταται μόνον δυνητικὸν τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους, τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα νὰ τὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§471Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε εἰσηγητά, μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸ πρόσωπόν σας, δὲν ἠμπορῶ νὰ βασισθῶ εἰς σᾶς προκειμένου περὶ τεχνικῶν πραγμάτων.

§472Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι τεχνικά, εἶναι νομικά.

§473Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διατί δὲν ἐφέραμεν τὰς μελέτας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τὰς μελετήσῃ; Ἔπρεπε νὰ καλέσωμεν τοὺς ἁρμοδίους τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ μᾶς ἐξηγήσουν διὰ νὰ σχηματίσωμεν καὶ ἡμεῖς μίαν γνώμην. Ἀλλ’ ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἐκάμαμεν τίποτε καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν γνωρίζομεν ἂν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε καὶ σεῖς εἶναι ἀληθὲς καὶ βέβαιον, διότι πάντως δὲν πρόκειται, ὅπως σεῖς τὸ εἴπατε, περὶ ῥιζικῆς λύσεως. Πρόκειται περὶ συμπτωματικῆς τοιαύτης διὰ 30 ἔτη καὶ ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ 50 ἔτη.

§474Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τῆς συμβάσεως, δὲν εἶναι ἐντός.

§475Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἂν δὲν εἶναι ἀληθές, σᾶς λέγω ὅτι θὰ πρέπει νὰ τεθῇ ἐντὸς τῆς συμβάσεως. Διότι, ἐφόσον νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ γίνωσιν αὐτὰ τὰ ἔργα, πρέπει νὰ τεθῇ ἐντός, διότι ὁμιλῶντες μέχρις ὑποθηκῶν καὶ ἐκποιήσεως τῶν ἔργων, ὑπάρχει βέβαια μία δυσπιστία πρὸς τὸ Κράτος καὶ ἠμπορεῖ ἓν πνεῦμα τοιαύτης δυσπιστίας πρὸς τὸ Κράτος νὰ ἐκτείνεται ἐν τῇ συγγραφῇ αὐτοῦ τοῦ ὅρου, εἰς τρόπον ὥστε διὰ τῆς πωλήσεως τῶν γαιῶν νὰ ἐξοφλῶνται τὰ ἔργα. Ἠμπορῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ εἶχον αὐτὴν τὴν γνώμην, ἀλλ’ ἐφόσον τὰ πράγματα σφίγγουν, ἐφόσον βλέπομεν ὅτι ἡ πεδιὰς καλλιεργεῖται καὶ ὅτι ἡ γῆ συνεδέθη μὲ γεωργούς, νομίζομεν ὅτι δεδομένου τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ γαῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον διενεμήθησαν εἰς τοὺς πρόσφυγας γεωργοὺς καὶ ὅτι συνεπῶς ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία τῶν χιλιάδων στρεμμάτων πρέπει νὰ περιορισθῇ αἰσθητῶς, εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡμεῖς νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μικρότερα αἴτια, τὰ δὲ μεγαλύτερα νὰ γίνουν βραδύτερον. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀναθέσεως τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς καὶ τῶν ἄλλων ἔργων. Ἂν μετὰ πενταετίαν θελήσωμεν νὰ τὰ ἐκτιμήσωμεν, θὰ μᾶς εἴπητε, διατί; Ἅμα θὰ τὰ κάμωμεν ὅμως ὅπως λέγει ὁ κ. εἰσηγητής, δὲν ἔχομεν κανένα φόβον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ὑποθέσατε ὅτι αὔριον ἔρχεται μία Ἑταιρεία ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἀναλαμβάνει διὰ λογαριασμόν της νὰ ἀναλάβῃ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα καὶ νὰ πληρώνεται διὰ κάθε στρέμμα ἓν ὡρισμένον ποσόν. Ἔρχεται λοιπὸν μία ἄλλη Ἑταιρεία ἢ μᾶλλον ἔρχεται εἷς ἐπιχειρηματίας καὶ σᾶς λέγει ὅτι αὐτὸς δι’ ἰδίων του ἐξόδων ἀναλαμβάνει νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα μὲ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ ὡρισμένον καὶ αὐτὸς ποσόν. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἐπὶ πέντε ἔτη θὰ κωλυώμεθα, διότι θὰ ἔχωμεν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν. Εἶναι δὲ καὶ ἓν ἄλλο ἄρθρον σχετικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἴδωμεν. Εἰς τὴν Ἑταιρείαν συντηρήσεως ὁδῶν ὑπάρχει ἐπιφύλαξις διὰ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα νὰ τὰ ἀναλάβῃ αὕτη. Συνεπῶς τόσον αὐτὴ ἡ διάταξις, ὅσον καὶ αἱ διατάξεις αἱ σχετικαὶ τῆς Ἑταιρείας συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, αἱ ἀφορῶσαι τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα, πρέπει νὰ διαγραφοῦν. Ἡ Ἑταιρεία συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἅμα γίνουν ἀρδευτικὰ ἔργα, νὰ ἔχῃ αὐτὴ τὴν διαχείρισιν. Ἐγὼ φοβοῦμαι μήπως προκαλεῖ ἀντίδρασιν τοιαύτην, ὥστε ἀντὶ νὰ ὠφελῇ, νὰ βλάπτῃ.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλητε νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν, νὰ τὴν ὑποβάλητε.

§477Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Πῶς νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἀφοῦ βλέπετε πῶς γίνεται ἡ συζήτησις; Δὲν ἠμπορῶ νὰ ὑποβάλω καμμίαν τροπολογίαν καὶ ἐν τούτοις ἐπιμένετε νὰ θεωρεῖτε ὅτι εἶναι ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ. Καὶ ἔπειτα λέγετε νὰ συμμορφωθῶ μὲ τὸν Κανονισμόν; Ὄσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβολὴν σχέσεων προϋπολογισμοῦ, ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχει κανεὶς νὰ παρατηρήσῃ τίποτε. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, μᾶς ἐδίδετο ὁ καιρὸς ὁ κατάλληλος, θὰ ἐβλέπομεν τίνι τρόπῳ ἡ Ἑταιρεία ἐξετέλεσε τὰς ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀντίληψις ἰδική μου ἦτο ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶχον τελειώσει πρὸ ἀρκετοῦ χρόνου τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ ἐτέθησαν ἀνάλογοι προθεσμίαι 18 μηνῶν καὶ ἐν τούτοις αἱ γαῖαι αὗται ὄχι μόνον δὲν παρεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔργον ἀκόμη εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχήν του, ἀπαιτουμένου ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος 8–10 μηνῶν. Συνεπῶς δὲν δύναμαι νὰ ἔχω τὰ στοιχεῖα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσω καὶ τὴν γνώμην κατὰ πόσον ἐκτελεῖ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις της σύμφωνα μὲ τὴν περίστασιν, διότι ἡ ἔναρξις τῶν προθεσμιῶν αὐτῶν ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῶν νομοσχεδίων, τὰ δὲ στοιχεῖα δὲν τὰ ἔχομεν, οὔτε ἠδυνήθημεν νὰ εὕρωμεν τὸν καιρὸν νὰ τὰ ἐξετάσωμεν.

§478Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἠθέλατε νὰ ἐξελέγξητε τὰ ἔργα σεῖς προσωπικῶς ἢ ἀπευθύνετε μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας;

§479Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ἠρνήθη τίποτε ἢ δὲν μᾶς ἀπήντησεν εἰς τίποτε τὸ Ὑπουργεῖον. Εἶπον ὅτι δὲν εὕρομεν τὸν καιρόν.

§480Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἷς εἶναι ὁ τρόπος τῆς παρακολουθήσεως τῆς πιστῆς ἐκτελέσεως, διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Σεῖς λέγετε ὅτι δὲν ηὕρατε καιρὸν προσωπικῶς νὰ ὑπάγητε νὰ ἐξελέγξητε. Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἑαυτοῦ σας, τότε ἀπευθύνετε μομφὴν ὅτι ἐζητήσατε πληροφορίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ δὲν σᾶς ἐδόθησαν.

§481Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἐζητήσαμεν πληροφορίας, διότι δὲν ἦλθεν ἡ σειρά. Δὲν ἔχω παράπονον κατὰ τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ Ὑπουργεῖον ὁσάκις ἐκαλεῖτο, ἤρχετο.

§482Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ κ. διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων παραστὰς τρὶς εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, μᾶς εἶπεν ὅτι τὰ ἔργα γίνονται κατὰ τρόπον ὑπερβαίνοντα πᾶσαν πρόβλεψιν καὶ αἰσιοδοξίαν καὶ ἐστοίχισαν ὀλιγώτερον πάσης προσδοκίας καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶναι πλέον ἢ ἱκανοποιημένη.

§483Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τί ἐννοεῖ λοιπὸν ὁ ρήτωρ λέγων ὅτι τὸν ἀπέλιπεν ὁ χρόνος;

§484ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχῆμα λόγου.

§485Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξετάσῃ λεπτομερῶς τὴν σύμβασιν, διότι τῆς εἶπεν, ἐντὸς 12 ὡρῶν θέλομεν τὴν ἔκθεσιν.

§486Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀποτέλεσμα τριῶν μηνῶν.

§487Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὄσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἀγοράζονται τὰ μηχανήματα, εἶναι ὁ καθορισθεὶς καὶ εἰς τὴν ἄλλην σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, συνεπῶς δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ δοκιμάσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ πείσῃ τὴν Ἑταιρείαν νὰ χρησιμοποιήσῃ μηχανήματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ ποσοστὸν τῶν γενικῶν ἐξόδων τῶν 17% νὰ περιλαμβάνεται καὶ ἡ χρῆσις τῶν μηχανημάτων. Ἀναγκάζομαι διὰ νὰ συνοψίσω, νὰ παρατρέχω ὁλόκληρα κεφάλαια, γενικὰ ἔξοδα τοῦ ἐργολάβου, Κύριοι, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι τὸ Κράτος θὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων εἰς τὸ μέλλον, διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀρθοποδήσῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ ἡ φυλή μας θὰ βαίνῃ πρὸς ἐκφυλισμόν, θὰ φεύγουν δὲ οἱ Ἕλληνες ἀθρόοι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐρημωθῇ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὰ συνήθως ἰσχύοντα παρ’ ἡμῖν καὶ νὰ θελήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους μὲ τοὺς ὁποίους συνάπτομεν τὰς συμβάσεις. Νὰ φροντίσωμεν πάσῃ θυσίᾳ, εἴτε δημιουργοῦντες προσωπικὸν ἐργολάβων, εἴτε κατ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τὰ διδόμενα πρὸς ἀμοιβήν, εἴτε διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα, εἴτε διὰ τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος. Δὲν θέλω κανένα νὰ μεμφθῶ, διότι δὲν εἶναι ἡ πρόθεσίς μου αὐτή, οὔτε καὶ ὑπάρχει λόγος, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μίαν προσπάθειαν, ὥστε τὸ κόστος νὰ εἶναι τὸ κατώτατον δυνατόν. Καὶ ὁ ὅρος τῆς συμβάσεως, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον προηγουμένως, περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῆς λίμνης, ἀποδεικνύει ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐγχείρημα λίαν δυσχερὲς καὶ μάλιστα τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν εἶναι βέβαιον ὅτι ἦλθε μία Ἑταιρεία μεγάλης τεχνικῆς ἱκανότητος καὶ ἐδέχθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου ὑπὸ ὅρους ἀρκετὰ καλούς. Σημειωτέον, κύριοι, ὅτι ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον προηγουμένως καὶ τῆς ὁποίας τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶχε τὴν σπουδαιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ σύμβασις ἡ ἀφορῶσα τὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ καὶ παρ’ ὅλην τὴν βεβαιότητα ὅτι ἂν ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἶχε συνάψει τὴν σύμβασιν τοῦ Ἀξιοῦ, ἀσφαλῶς θὰ ἐζήτει ὀλιγώτερα γενικὰ ἔξοδα, ἀσφαλῶς θὰ ἐζήτει ὀλιγώτερον ἐργολαβικὸν κέρδος, διότι ὁ ὄγκος τῆς ὑποθέσεως θὰ τῆς ἐπέτρεπεν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος νὰ κερδίσῃ πολὺ περισσότερα. Καὶ ἰδοὺ διατί ἔλεγον προηγουμένως καὶ ἠρώτων τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ἂν θὰ κάμωμεν ἡμεῖς τὸ δάνειον. Ἂν κάμωμεν ἡμεῖς τὸ δάνειον, θὰ δεχθῶμεν νὰ εὕρωμεν ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν κόστος πολὺ χαμηλόν. Εἶπον, κύριοι, ὅτι εὑρισκόμεθα ἴσως εἰς τὴν ἀρχὴν μιᾶς περιόδου ἐκτελέσεως καὶ ἄλλων ἔργων, ἴσως δὲ πολὺ συντόμως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἄλλας συμβάσεις παρομοίας φύσεως, εὐχόμενος ἐγκαρδίως ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπογράψῃ καὶ συμβάσεις ἀποξηράνσεως ἑλῶν. Εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα, περὶ τὰ ὁποῖα θὰ γίνῃ τώρα λόγος, ὑπάρχει κάτι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διορθώσωμεν καὶ νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὴν πεπλανημένην γνώμην, δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδέχθημεν εἴτε ἐξ ἐπιεικείας, εἴτε διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως, ὅπως εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα ἀναφέρωνται καὶ ὡρισμένα ποσὰ δι’ ἔξοδα γραφείων τῆς Ἑταιρείας εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Σᾶς εἶπον προηγουμένως ὅτι ἠναγκάσθημεν ὅταν ὑπεγράψαμεν τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως νὰ δεχθῶμεν ἀξίωσιν τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης ὅπως ὁρισθῇ ἓν ποσὸν ἄνευ ἐλέγχου, δηλαδὴ εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ προσωπικόν της τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ἔχῃ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ ἔργα ἀφορῶντα τὴν ὕδρευσιν, ἔρχεται ὅμως ἤδη ἡ Φαουντέσιον ἡ ὁποία τὰ αὐξάνει. Λοιπὸν παρατρέχω τὰς ἄλλας λεπτομερείας τὰς ἀφορώσας τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 7 τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῶν ἐξόδων.... κλπ.» Λέγω λοιπὸν τοῦτο, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ ἰδίως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, νὰ καταρρίψωμεν τὴν παράδοσιν αὐτὴν τοῦ νὰ ὁρίζεται εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα ἓν ποσὸν κατ’ ἀποκοπὴν δι’ ἔξοδα γραφείων εὑρισκομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως ὅπως ἡ προκειμένη, τῆς ὁποίας ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν εὑρίσκεται ἐνταῦθα. Εἶναι δὲ εὐκαιρία, κύριοι βουλευταί, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ σύμβασις αὕτη ὡς ἀφορμὴ καταργήσεως τῆς συνηθείας αὐτῆς, διότι δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἔχωμεν ποτὲ ἄλλην Ἑταιρείαν ἀσθενεστέραν εἰς τὰ δικαιώματά της ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν τὴν Φαουντέσιον. Διότι γνωρίζω ὅτι μόνον αὐτὴ ἡ καλὴ θέλησις μᾶς κρατεῖ καὶ ἀλλοῦ δυσκόλως θὰ ἠδύνατο νὰ μείνῃ. Ἂς κάμωμεν λόγον περὶ τοῦ ἐργολαβικοῦ ἔργου τῆς Ἑταιρείας. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ κεφάλαιον αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ φροντὶς νὰ τὸ κανονίσωμεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον κατώτερα ἐπίπεδα. Παρατηρῶ δὲ ὅτι εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν τὸ ἄρθρον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴχομεν παρασκευάσει, ἐτροποποιήθη εἰς τρόπον ὥστε ἀντὶ ὡρισμένου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Ἑταιρείαν λόγῳ ἐργολαβικοῦ κέρδους, ὁρίζεται ἓν ποσοστόν. Λέγω ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ λαμβάνῃ 15% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐδαφῶν. Ἐνῷ ἡ σύμβασις ἡ ἰδική μας εἶχεν, ὡς εἶπον, ὡρισμένον ποσὸν ἀμοιβῆς, ἀκολουθοῦσα κατὰ τοῦτο τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἴχομεν καθιερώσει εἰς τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως. Πρῶτον μέγα ζήτημα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἢ γίνεται en regis δι’ ἀντεπιστασίας ἢ ὁ ἐργολάβος ἐκτελεῖ τὸ ἔργον ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ ἐργοδότου, ὅπως συμβαίνει ἐν προκειμένῳ, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ τὸν παρακολουθῇ διὰ νὰ μὴ κάμνῃ παρεκτροπάς, ἢ γίνεται προσμέτρησις τῆς ἐργασίας καὶ ὁρίζεται ὅτι εἰς κάθε μονάδα ἐργασίας θὰ εἶναι αἱ δεῖναι τιμαί, αἱ ὁποῖαι τιμαὶ ἕνεκα τῆς ἀσταθείας τοῦ νομίσματος ἀναθεωροῦνται καθ’ ὡρισμένα χρονικὰ διαστήματα. Τὸ δεύτερον σύστημα εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιμένει τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐπέμεινε καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἐδῶ. Καὶ ὅπως γνωρίζετε, παρ’ ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής, τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ δεχθῶ, μολονότι δὲν τὰ ἤκουσα, νομίζω ὅτι θὰ ἐπιμένω ἀκόμη εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν κλπ. Τὸ σύστημα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαίως τὸ ἀσφαλέστερον, διότι διατρέχει κανεὶς ὀλιγώτερον κίνδυνον νὰ ἀπατηθῇ, ὅταν μάλιστα συνδυασθῇ μὲ ἓν εἶδος συνεταιρισμοῦ διὰ τὴν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν ἐνδεδειγμένως θὰ κάμῃ ὁ ἐργολάβος καὶ τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν μεταξὺ τοῦ ἐργοδότου καὶ τοῦ ἐργολάβου, τότε τὸ σύστημα γίνεται ἀκόμη τελειότερον. Καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα εἴχομεν καθαρῶς εἰς τὴν πρωτότυπον σύμβασιν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ὅπως σᾶς εἶπον, ἐστάθη ἀδύνατον νὰ πεισθοῦν οἱ ξένοι νὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον διὰ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν. Καὶ τότε δὲν ἐδέχοντο ὅπως ἐπιτευχθῇ ὁ καθορισμὸς τοῦ ποσοστοῦ τοῦ κέρδους κατὰ 10%, διότι ὁ ἐργολάβος θὰ εἶχε συμφέρον νὰ ἀξιώσῃ τὴν ἀξίαν νέων ἔργων διὰ νὰ λαμβάνῃ τὸ 15%. Καὶ θὰ ἐγένετο ἀσφαλῶς εἷς τρομερὸς ἀγὼν μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ ἐλέγχου, τοῦ μόνου κατὰ τεκμήριον τείνοντος νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα διὰ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερον ἐργολαβικὸν κέρδος, τοῦ δὲ θέλοντος νὰ τὰ μειώσῃ. Λοιπὸν εἶναι κίνδυνος μέγας, ἂν γίνῃ δεκτὸν τοῦτο τὸ σύστημα τῶν 15%, διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου. Καὶ συνεπῶς αὐτὸ τὸ κείμενον τῆς πρώτης συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἐτροποποίησεν ὁ κ. Πάγκαλος κατὰ τοιοῦτον τρόπον, εἶναι τὸ μόνον βραχὺ καὶ τὸ μόνον ἐπιβεβλημένον ἐν τῇ περιπτώσει τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐπὶ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν. Μὲ τὸ ποσοστόν, λέγω, τῶν 15% συμβαίνει καὶ κάτι τι τρομερόν. Λαμβάνει ὁ ἐργολάβος τῆς Φαουντέσιον 15% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων.

§488Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Πόση εἶναι ἡ ἀξία τῶν μηχανημάτων;

§489Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τρία ἑκατομμύρια δολλαρίων.

§490Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὥστε λαμβάνει 450.000 δολλαρίων.

§491Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§492Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὰ μηχανήματα θὰ μᾶς χρειασθοῦν, κ. συνάδελφε.

§493Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀφοῦ ἀκόμη εἴμεθα εἰς διαπραγματεύσεις περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς συμβάσεως ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τοῦ κέρδους, μὴ ἐκφέρετε γνώμας ἐπ’ αὐτοῦ.

§494Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Νομίζω λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἡ τροποποίησις αὕτη τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἔχει αὐτὸ τὸ ἄτοπον, ὅτι ἀνοίγει τὴν θύραν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐπὶ προϋπολογισθέντων μηχανημάτων 3.000,000, δηλαδὴ ἐκτὸς τῶν ἄλλων κερδῶν τῆς προμηθείας, νὰ δώσωμεν καὶ δι’ αὐτὰ 15%, δηλαδὴ 450.000 δολλαρίων. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὴν παρατήρησίν μου ταύτην, διότι ὑποθέτω ὅτι κατόπιν ἐμοῦ θὰ λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ δηλώσῃ τί δέχεται καὶ τί δὲν δέχεται ἐξ ὅσων εἶπα. Διότι ἂν εἶναι νὰ ἀκούετε καὶ κατόπιν νὰ σηκωθῶμεν τυπικῶς νὰ ψηφίσωμεν, εἶναι περιττὸν καὶ νὰ ὁμιλῶμεν.

§495Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἠγοράσαμεν αὐτὰ τὰ μηχανήματα;

§496Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Φυσικά, ἠγοράσαμεν ἓν μέρος, τῶν ὁποίων ὅμως τὴν ἀξίαν δὲν γνωρίζω ποία εἶναι. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων γνωρίζω ὡς διαχειρισθεὶς αὐτὴν εἴτε ὡς Ὑπουργός, εἴτε ὡς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ μηχανήματα ἅτινα θὰ ἀγορασθῶσι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν θὰ ἀνέλθουν εἰς ἀξίαν 3½ ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Αὐτὰ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ μίαν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ χειρισθῶμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ μετὰ δειλίας καὶ ὅτι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία τόσον ἀσθενεῖς πλευρὰς παρουσιάζει ἐνώπιόν μας, θὰ μᾶς δώσῃ ἀφορμὴν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔχει καθιερωθῆ διὰ τῆς πρωτοτύπου συμβάσεως. Ἡ Ἑταιρεία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δεχθῇ, ἰδίως ἂν θελήσουν ὅλοι οἱ παράγοντες, τόσον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὅσον καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία εἶναι ἀναμεμιγμένη, νὰ ἐπιβάλουν τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν. Ἤδη σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἡ ὁποία θὰ ὑποβάλῃ προτάσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμῶνος, συμμορφοῦται πρὸς τὴν ἀξίωσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐκεῖνο ὅμως, κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας, εἶναι ὅπως δοθῇ μία ὁριστικὴ μορφὴ εἰς τὴν σύμβασιν, ἐπιβαλλομένης ρητῆς ὑποχρεώσεως τῆς Ἑταιρείας, ὅπως ἀνεύρῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ Κράτος δὲν δυνηθῇ ἀπ’ εὐθείας νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐρωτηθεὶς ἀπήντησεν ὅτι δὲν θὰ τὸ ἀνεύρῃ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἡ Φαουντέσιον. Τότε ἐνδεικνύεται νὰ δοθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν σύμβασιν.

§497Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν ἔχει.

§498Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὅτε κάποτε ὡμίλησα μετὰ τοῦ κ. Διοικήτους σχετικῶς μὲ πιστώσεις τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην ἡ Θεσσαλονίκη, τοῦ εἶπον· ἐπὶ τέλους αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἔργα τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ τὰ διαθέσητε εἰς τὸ ὑποκατάστημα τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διευκολυνθῇ ὁ κόσμος, μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν κατέθηκεν αὐτὰ καὶ παρετήρησεν ὅτι ἔχει ἀνοικτὸν λογαριασμὸν δίδων ὅσα χρειάζονται. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Ἑταιρεία, συντελεῖ καὶ ἡ ἔλλειψις χρημάτων.

§499Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τίνος εἶναι ἡ ἔλλειψις;

§500Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τῆς Ἑταιρείας.

§501Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐκεῖνα τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσε μέχρι σήμερον ποῦ εὑρῆκε τὰ χρήματα;

§502Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐκεῖνα τὰ ἔργα, σᾶς λέγω, ὅτι γίνονται ἀπὸ τὰ 600.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀναλάβει νὰ δαπανήσῃ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία, ὅταν εἶδεν ὅτι δὲν ἠδύνατο ἐντὸς ὀκταμήνου νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά, ἐπεδίωξε καὶ κατώρθωσε νὰ κάμῃ τὴν νέαν σύμβασιν, ὅπως ὁ χρόνος ἐπεκταθῇ εἰς 2½ ἔτη καὶ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν. Εἰς τὸ σημεῖον δὲ αὐτὸ ὑπάρχει τοῦτο τὸ ἰδιαίτερον, ὅτι ἐνῷ τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει ὡρισμένας καὶ θετικὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας καὶ τῆς ὑπόσχεται κέρδη, γενικὰ ἔξοδα κλπ., ἐκείνη ἀναλαμβάνει μόνον νὰ φροντίσῃ—καὶ ὅπως εἴδατε διὰ τῆς συμβάσεως ἐπιμελέστατα φροντίζει—νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησε καὶ νὰ φύγῃ ἀζημίωτος. Αὐτὸ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει τὴν φορὰν αὐτὴν νὰ θεραπευθῇ, νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία τὴν εἰδικὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσῃ τὸ χρῆμα, ὅπως τὸ ἔκαμεν ἄλλη Ἑταιρεία καὶ νὰ καταθέσῃ ἀνάλογον ἐγγύησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐκπέσῃ εἰς βάρος της, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν κρατήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτῆς. Ἂν ἄλλως γίνῃ, θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐμμένοντες εἰς τὸ ἴδιον σφάλμα.

§503Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ παράσχῃ τὸ δάνειον;

§504Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει προθεσμία, ὑπάρχει αἵρεσις. Ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἶπεν ὅτι θὰ ἐκδώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὁμολογίας δανείου, τὰς ὁποίας θὰ ὑποχρεωθῇ αὐτὴ νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ὁ μεσίτης τὸν ὁποῖον θὰ μεταχειρισθῇ διὰ τὸ Λονδῖνον νὰ εἶναι ὁ Οἶκος Χάμπρο. Λοιπὸν τί ἔχει νὰ πράξῃ ἡ Ἑταιρεία αὐτή; Θὰ ἀποτανθῇ εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Οἴκου Χάμπρο, καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει 4 ἢ 5% μεσιτείαν ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ κάμῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου. Αὐτὸ φαίνεται ὅτι θὰ γίνῃ, μολονότι δι’ αὐτὸ δὲν εἶμαι πολὺ βέβαιος· ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ τὸ ἐξηγήσῃ. Σήμερον τὰ μεγάλα γραφεῖα ἀσφαλίζουν ἔναντι ἑνὸς ποσοῦ μεσιτείας τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου εἰς τρόπον, ὥστε ἡ Ἑταιρεία ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς χρησιμοποιοῦσα τὴν πίστιν τοῦ Κράτους δύναται νὰ ἐκδώσῃ τὸ δάνειον. Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, θὰ ἀναχωρήσῃ, λαμβάνουσα τὰς προκαταβολάς της, συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, δηλαδὴ δὲν διατρέχει οὐδένα κίνδυνον, ἂν δὲν συντελεσθῇ τὸ δάνειον. Αὐτό, λέγω, πρέπει νὰ διορθωθῇ καὶ νὰ ἐπισπευσθῶσιν αἱ ἐργασίαι, διότι ἀρκετὸς ἤδη χρόνος παρῆλθε.

§505Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ὅροι τοῦ δανείου κατόπιν αὐτῆς τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα πρὸ ὀλίγου, ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐπαρκεῖς. Σήμερον τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει αὐτὸ νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ὅρων τοῦ δανείου, ἐνῷ μέχρι σήμερον ἦτο ὑπόχρεων νὰ δεχθῇ τοὺς ὅρους τῆς Ἑταιρείας, ὅρους οἱ ὁποῖοι ἦσαν τόσον ἀσύμφοροι, ἐφόσον ὁ χρόνος παρήρχετο ἀπὸ τοῦ 1924 καὶ οἱ ὅροι τοῦ προσφυγικοῦ δανείου ἀπέβαινον ἐπαχθεῖς δι’ ἡμᾶς Τί ἔχομεν νὰ πάθωμεν ἡμεῖς ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐξεύρῃ τὸ δάνειον; Ἁπλούστατα θὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος καὶ θὰ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν. Τί ἔχομεν ἡμεῖς νὰ πάθωμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Χάνομεν τὸν καιρόν μας περιμένοντας.

§506Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐξεύρῃ τὸ δάνειον, θὰ τὸ εὕρῃ τὸ Κράτος;

§507Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ λυθῇ. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ σήμερον ὑπὸ ὅρους καλυτέρους εἰς τὴν ἀγοράν.

§508Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν ἔχει πολὺ σπουδαίαν ἡ Ἑταιρεία.

§509Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγώ, κ. συνάδελφε, δὲν διαφωνῶ, δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ Ἑταιρεία ἔχῃ οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν, εὑρίσκω μίαν σύμβασιν, τὴν χειρίστην καὶ τὴν βελτιώνω ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν βελτιώσω.

§510Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αἱ πληροφορίαι εἶναι ὅτι δὲν ἔχει μεγάλην οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν.

§511Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐξεύρῃ τὸ δάνειον, θὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν ἐξεύρεσιν αὐτοῦ ἀπὸ ἄλλην Ἑταιρείαν;

§512Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχομεν οὐδένα λόγον νὰ διστάσωμεν νὰ ἀναθέσωμεν τὰ ἔργα εἰς ἄλλην Ἑταιρείαν.

§513Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀναφέρετε πότε θὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, ἂν δὲν κάμῃ τὸ δάνειον;

§514Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύνασθε νὰ ἀξιώσητε ὅπως ἐπικρατήσῃ ἡ ἄποψίς σας, ἔστω ἂν ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ἐσφαλμένη.

§515Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ, διότι ὁμιλῶ πρὸ κενῶν ἑδωλίων, κατόπιν τῆς διαδικασίας τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε, ἀλλὰ καὶ διότι ἐμποδίζετε τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ γνῶσιν. Δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ, διότι ἐνῷ ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ αὐτὴν τὴν διαδικασίαν καὶ ἐδέχθητε τὰς ἀντισυνταγματικὰς ταύτας συμβάσεις, τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι εἶναι ὑπηρεσιακὴ καὶ ὅτι καθίσταται ἀδύνατος ἡ τροπολογία τῆς συμβάσεως καὶ σπεύδετε νὰ τὴν ψηφίσητε. Διότι πρέπει νὰ εἶναι μωροὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, βλέποντες τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ ἀποφύγῃ τὸ κακὸν τοῦτο, μὴ θέλουσα νὰ δεχθῇ τροπολογίαν, ψηφίσωσι ταύτην, διὰ συζητήσεως ἐντὸς μιᾶς μόνον ἡμέρας, ἐνῷ ἠδύναντο κάλλιστα καὶ ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν νὰ φωτισθῶσι πάντες ὅσοι δὲν ἔχουσι γνῶσιν.

§516Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὸ ἑξῆς. Ἀνεξαρτήτως τῶν ὅρων οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται ἐν αὐτῇ, ἔχω εἰδικώτερον λόγον νὰ παρακαλέσω ὅπως τελειώσωμεν, ἐφόσον ἐννοεῖται εἶναι δυνατόν. Διότι, καθὼς γνωρίζετε, τὸ δάνειον τῆς Φαουντέσιον οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, προηγεῖται ἐκείνου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνάψωμεν τώρα. Ὑπάρχει ὅρος εἰς τὴν σύμβασιν, κατὰ τὸν ὁποῖον προηγεῖται τοῦτο παντὸς ἄλλου δανείου.

§517Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ τότε. Διότι τώρα μᾶς λέγετε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην νὰ λάβητε τὴν ἀπόφασιν.

§518Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω εἰδικώτερον λόγον, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ προσκομίσω εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν τὸν ὅρον αὐτόν, χωρὶς νὰ κυρώσωμεν τὴν σύμβασιν.

§519Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἐπὶ τοῦ ὅρου αὐτοῦ καὶ νὰ καλέσητε τὴν Φαουντέσιον νὰ τῆς εἴπητε ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι αὐτή. Σᾶς λέγω, κ. Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς: Θὰ ζητήσητε, εἴπατε, νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις καὶ ἂν ἀκυρωθῇ, θὰ γίνῃ διόρθωσις. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἠδύνατο ἀξιοπρεπέστατα ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὃν χρόνον ὑπῆρχεν Ἐπιτροπὴ νὰ τῆς εἴπῃ ὅτι τοῦτο θέλω κλπ.

§520Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ εἶναι ἀνήκουστα πράγματα κυριολεκτικῶς. Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς, ἐδῶ ἔχομεν μίαν σύμβασιν ἐρχομένην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς....

§521Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εἶναι σχέδιον συμβάσεως, ἐφόσον εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§522Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει σχέδιον συμβάσεως, ὑπάρχει μία ὑπογεγραμμένη σύμβασις μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων, ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος θὰ δύναται νὰ κάμῃ τροπολογίαν, χωρὶς νὰ προβῇ εἰς μίαν κύρωσιν. Εἶναι δυνατόν ποτε νὰ τροποποιήσῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς;

§523Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καὶ ὁ Πάγκαλος τὸ ἔλεγεν «ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς», δὲν εἶναι ὅμως τετελεσμένη σύμβασις, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τροπολογίαν. Βλέπω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν καὶ ἐν τούτοις τυραννούμεθα ἐδῶ. Δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἔγκυρον ἀπόφασιν, διότι εἶναι 20 μόνον βουλευταί.

§524ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐξακολουθήσατε, κ. Βαλαλᾶ, ἡμεῖς ἀκούομεν. Ἄλλο συζήτησις καὶ ἄλλο ἀπόφασις.

§525Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τελειώσατε διὰ νὰ ἐκδώσωμεν τὴν ἀπόφασιν.

§526ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἐξακολουθήσῃ ὁ ἀγορεύων. Ὁρίστε, κ. Βαλαλᾶ.

§527Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Λοιπόν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐγγυήσεις τοῦ δανείου, ἀναφέρονται τὰ πλεονάσματα, ὅπως τροπολογεῖται ἡ σύμβασις, λαμβάνουσα σειρὰν μετὰ τὸ νέον δάνειον τῶν ἐννέα ἑκατομμυρίων λιρῶν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνάψωμεν. Ζητοῦνται δὲ καὶ ἄλλαι ἐγγυήσεις (ἀναγινώσκει): «Πρῶτον, τὸ προνόμιον τῆς.... κλπ.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγον, κ. Ὑπουργέ....

§528Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας αὐτοῦ;

§529Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. (Ἀναγινώσκει): «Τὸ προνόμιον τῆς προσθέτου φορολογίας.... κλπ.»

§530Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι πολὺ διάφορον ὅμως. Ἐνῷ αἱ γαῖαι εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθεραι, εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν.

§531Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὁρίζεται ἐδῶ καὶ ὡς ὅρος ὅτι θὰ τεθῇ εἰς τὸ συναφθησόμενον δάνειον ἡ ὑποχρέωσις τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία θὰ καλύπτῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταστήσῃ ἡμᾶς ἔτι περισσότερον προσεκτικούς. Ὑπολείπεται τὸ ζήτημα τῆς ἀμοιβῆς. Ἄλλη ἀμοιβὴ τῆς Ἑταιρείας εἶναι τὸ προνόμιον τὸ ὁποῖον ἐδημιούργει ὑπὲρ ἑαυτῆς, λαμβάνουσα 40.000 στρέμματα γῆς καὶ διάφορα ἄλλα προνόμια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐδῶ, δικαιώματα συντηρήσεως κλπ.

§532Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νὰ ἐκδίδῃ αὐτὰ τὰ ἐνεχυρόγραφα δὲν εἶναί τι τὸ σπουδαῖον. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ διαχειρίζεται τὰ προϊόντα της;

§533Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν λέγω τὸ ἀντίθετον, ἀλλ’ εἶναι προνόμιον. Εἶπον ὅτι εἶναι συμφέρον εἰς τὸ Κράτος, ἐφόσον κατ’ ἐπανάληψιν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Φαουντέσιον ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς συμβάσεως, οὐδὲ τὰ διάφορα προνόμια τὴν ἐνδιαφέρουν, εἶναι, λέγω, ὀρθὸν νὰ ἐρωτηθῇ πάλιν ἡ Ἑταιρεία, ἂν ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀντίληψίν της αὐτήν, ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ρητῶς μᾶς εἶχε δηλώσει ὅταν συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Διατί ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ δεσμευθῶμεν, ἐνῷ βραδύτερον ὅταν ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα δυνάμεθα δι’ ἑνὸς διαγωνισμοῦ ἢ δι’ ἄλλου τινὸς τρόπου νὰ εὕρωμεν μίαν Ἑταιρείαν ἢ ἕνα ἐπιχειρηματίαν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀγοράζῃ ὑπὸ καλυτέρους ὅρους τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν 40,000 στρεμμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλέξῃ ἡ Ἑταιρεία διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς; Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λυποῦνται ὅταν βλέπουν τοιαῦτα ἔργα γενόμενα, οὐδὲ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δίδουν μεγαλυτέραν ἀξίαν εἰς τὴν γῆν, παρὰ εἰς τὴν ὀργάνωσιν. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἡ ἐμφανιζομένη δὲν τὰ ζητεῖ αὐτά, διατί νὰ τὰ δώσωμεν; Ἔχομεν ὅλον τὸν καιρὸν βραδύτερον ὅταν συντελεσθοῦν τὰ ἔργα νὰ τὰ δώσωμεν διὰ διαγωνισμοῦ ἢ δι’ ἄλλου τινὸς τρόπου. Κύριοι, διαρκῶς συναντῶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς μίαν προκατάληψιν ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς ἀκατανόητον.

§534Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχουσι δωροδοκηθῆ ὅλοι;

§535Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ ἤμην ἀνάξιος, κύριοι, νὰ κατέχω τὸ βῆμα αὐτό....

§536Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὅλοι κατὰ τῆς Ἑταιρείας;

§537Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἀντελήφθητε. Λέγω γενικῶς, ὁμιλῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ἐνῷ κατ’ οὐσίαν αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία δὲν εἰσῆλθεν ἀκόμη εἰς τὰ κύρια ἔργα καὶ θὰ εἰσέλθῃ ὅταν θὰ κάμῃ τὸ δάνειον, καὶ ὅταν θὰ ἀρχίσουν τὰ ἔργα, ἐνῷ ὅλοι συστηματικῶς ἀνέλαβον νὰ τελειώσουν ἓν ἔργον δευτερεῦον, μικρόν, κατανοεῖται ὅτι μὲ τὸ μικρὸν ἔργον ἤρχισε καὶ δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ, ἐνῷ ἡ σύμβασις λέγει καθαρὰ καὶ ξάστερα ὅτι θὰ κάμῃ αὐτὰ καὶ ἂν δὲν τὰ κάμῃ, θὰ λάβῃ τὰ χρήματά της, τὰς 600,000 δολλαρίων, καὶ θὰ ἀναχωρήσῃ. Ποῦ λοιπὸν εὑρίσκετε ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς συμβάσεως ἐν πλήρει ἐκτελέσει; Παρετηρήθη, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως, τὸ ὁποῖον ἔθηκεν ἐνώπιόν μας ἡ περίοδος τοῦ Παγκάλου, ἔδωκε τὴν ἀφορμὴν νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἰς τὸ πνεῦμα ὅλων ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν ἐδημιούργει κάποιον τίτλον τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ τὸν ὑπογράψουν μὲ τὸν Πάγκαλον, μίαν σύμβασιν. Εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις λέγουν ὅτι ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ τέλος νὰ ἐπικρατήσωμεν ἰσχυριζόμενοι ὅτι εἶναι μεγάλη ἐπιείκεια ὅταν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ὠφελήθησαν ἀπὸ τὴν περίοδον τὴν Παγκαλικήν, ὅτι θὰ εἶναι ἐπιείκεια ἂν λάβουν τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν καὶ ἀναχωρήσουν, διότι κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ὅπως θὰ ἀκούσητε ἐντὸς ὀλίγου, θὰ δικαιολογηθῇ ὅτι ἂν δὲν εὑρῆκε τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, τοῦτο προῆλθε διότι τὸ Κράτος εὑρίσκετο ἐν ἀνυποληψίᾳ ἐπὶ Παγκάλου. Ἀλλὰ θὰ τῇ δοθῇ ἡ ἀπάντησις, πῶς τότε ἐχάλασε τὸν κόσμον μὲ ἐφημερίδας, μὲ περιοδικὰ καὶ εἰκόνας νὰ πείσῃ τὸν Πάγκαλον νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν; Ἔλεγον λοιπόν, κύριοι, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἔργου ὅλως διόλου κεχωρισμένου, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ὁρισθῆ μία εἰδικὴ τιμή, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν σύγχισιν καὶ νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἡ κυρία, ἡ βασικὴ σύμβασις, εἶναι ἐν πλήρει ἐκτελέσει; Τὸ κύριον ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ περιλαμβάνεται εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὁρίζει καὶ τὰ μεγάλα ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ συνήπτετο τὸ δάνειον. Ἀλλ’ οὔτε τὸ δάνειον συνήφθη μέχρι σήμερον, οὔτε ἀρχὴ ἐκτελέσεως ἐγένετο τοῦ κυρίου ἀντικειμένου τῆς συμβάσεως. Ὑπῆρξε πλάνη τὸ ὅτι πιστεύσαντες εἰς τὸ ἀξιόπιστον τῆς Φαουντέσιον δὲν ἐδώκαμεν εἰς ἰδιώτας τὸ αὐτοτελὲς αὐτὸ ἔργον διὰ νὰ ἐξυγιάνωμεν συντομώτατα ἓν μικρὸν τμῆμα γαιῶν, τοῦ ὁποίου ὑπῆρχεν ἀνάγκη μεγάλη. Ἐσκεφθήθη ὅπως ταχύτατα γίνῃ ἡ τοπογράφησις τοῦ τμήματος Ἀρτζὰν–Ἀματόβου καὶ ἡ σχετικὴ τεχνικὴ μελέτη ἐντὸς ὀκτὼ ἑβδομάδων, ἐντὸς δὲ δέκα ὀκτὼ μηνῶν πραγματοποιηθῇ ἡ ἀποξήρανσις, παραδιδομένων 100,000 στρεμμάτων εἰς τὴν καλλιέργειαν. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠμπορεῖ ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ νὰ θεωρεῖται ὅτι διὰ τῆς ἐνάρξεως μόνον τοῦ ἀνεξαρτήτου αὐτοῦ τμήματος, εἰσῆλθε καὶ ἔκαμεν ἀρχὴν ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων ἔργων; Ἀλλὰ μεγάλα ἔργα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀρχίσωσιν ὅταν θὰ πραγματοιηθῇ τὸ δάνειον. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα... Ἂν εὕρισκε τὰ χρήματα, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς συμβάσεως δυναμένης νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἄνευ τούτου δὲν εὑρισκόμεθα παρὰ πρὸ ἑνὸς παιγνίου. Ἀλλὰ μήπως καὶ τοῦ προσθέτου τούτου μικροῦ ἔργου ἡ ἐκτέλεσις παρέχει τίτλους εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅπως ἐμφανίζεται ὡς ἐκτελοῦσα τὰς ὑποχρεώσεις της; Ἔπρεπε κατὰ τὴν σύμβασιν νὰ εἶχε παραχωρήσει μέχρι σήμερον τὰς 100,000 στρεμμάτων. Δὲν θὰ παραδώσῃ κατὰ τὰς πληροφορίας μας οὔτε μετὰ ἓν ἔτος τὸ τμῆμα αὐτό. Ἐρωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, πόσα κυβικὰ μέτρα ἔχει ἐκσκάψει μέχρι σήμερον ἡ ἐργολάβος Ἑταιρεία;

§538Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς τὸ εἴπω αὐτὸ τώρα.

§539Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὶ ἐδαπάνησεν εἰς μηχανήματα, τί χρήματα ἐν γένει ἐδαπάνησε μέχρι σήμερον, διὰ νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῆς Ἑταιρείας. Καὶ ἔπρεπε νὰ τὰ γνωρίζῃ ὅλα αὐτὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλή. Πολὺ δὲ περισσότερον ἡ Κυβέρνησις. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλονίκης ὑπῆρξεν ἐξαιρετικῶς ἄτυχον. Ἐνῷ εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου ἡ συνταχθεῖσα καὶ ὑπογραφεῖσα σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ τὴν ἐβελτίωνεν εἴς τινα σημεῖα διὰ νὰ καταστῇ μία καλὴ σύμβασις, ἐπῆλθεν ἡ θύελλα τοῦ Παγκάλου. Καὶ τότε εἶχε παραπεμφθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐπεξεργασία αὐτῆς μὲ ἐλπίδα καὶ πάλιν νὰ καταστῇ εὐπρόσωπος σύμβασις, συμβιβαζομένη μὲ τὰ κρατικὰ συμφέροντα. Ἀλλ’ ἐπῆλθε καὶ πάλιν ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ περίοδος τῆς πραγματικῆς δικτατορίας. Καὶ συνεπῶς ἡ Λαϊκὴ Ἀντιπροσωπεία εἶχεν ὁριστικῶς χάσει τὴν ἐπαφὴν μὲ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἡ σύμβασις ἡ ἀρχικὴ εἶχε τὸ ἀτύχημα ὄχι μόνον νὰ ἀνατραπῇ εἰς οὐσιώδη αὐτῆς σημεῖα, οἷον τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐργολαβικοῦ κέρδους, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον συνετάχθη νέα συμπληρωματικὴ σύμβασις ὑπογραφεῖσα τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1926, ἡ ὁποία ἀνέτρεψε τὸ πᾶν. Καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς συμβάσεως ἀνετράπη μὲ τὸν σκοπὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν Φαουντέσιον εἰς ἁπλοῦν ἐργολάβον καὶ αἱ προθεσμίαι ἐτέθησαν ἐν ἀμφιβόλῳ. Μὲ τὴν συμπληρωματικὴν αὐτὴν σύμβασιν ἀπεδείχθη πόσον εἶχον δίκαιον ὅσοι ἐδυσπίστουν εἰς τὴν Φαουντέσιον καὶ τοὺς πράκτοράς της. Ἡ ἀτυχία ὅμως τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐξακολουθεῖ. Ἐρρίφθη ἀδέσποτος εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, διαρκουσῶν τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς καὶ παρισταμένων ὀλίγων συναδέλφων. Δὲν κατορθώθη ἡ ἐξονύχισίς της καὶ μὲ τὴν ἀνατροπὴν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως δὲν κατωρθώθη νὰ ἐγκριθῇ κατὰ τὴν εἰδικὴν διαδικασίαν τῶν Παγκαλικῶν συμβάσεων. Ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ ἐλπίσῃ ὅτι πλέον ἡ σύμβασις κανονικῶς εἰσαγομένη θὰ ἐμελετᾶτο καὶ θὰ ἐγίνετο εὐσυνείδητος ἐργασία, διαφωτιζομένης τῆς Βουλῆς. Τὴν τελευταίαν ταύτην ἐλπίδα ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ ἡ ἀκολουθουμένη πορεία τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ νὰ ἐμποδισθῇ αὐτὸ τὸ κακόν, ἀγωνίζομαι ὑπὸ συνθήκας πραγματικῶς θλιβεράς. Ἀρχίζω νὰ ἀπελπίζωμαι ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ ἐπιτύχω τὴν ἀναβολήν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ἐν γνώσει καὶ μὲ διαυγῆ ἀντίληψιν τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ ὁποία παρουσιάζει μὲ τὴν συμπληρωματικὴν τοιαύτην ἓν κατασκεύασμα ἐκθέτον τὴν σοβαρότητα τοῦ Κράτους. Καὶ ἐν τούτοις κινδυνεύουν σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλονίκης. Αἱ προθεσμίαι τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν τὴν βάσιν τῆς οἰκονομίας τῆς συμβάσεως, ἀνετράπησαν ἤδη. Καὶ γνωρίζετε πάντες τί σημαίνει ταχεῖα ἢ βραδεῖα ἐκτέλεσις μιᾶς μεγάλης συμβάσεως. Ἤδη παρῆλθεν ὁ χρόνος τῆς παραδόσεως τῶν γαιῶν Ἀρεζὰν καὶ Ἀματόβου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ παραδοθῶσιν οὔτε μετὰ ἓν ἔτος. Τί νὰ εἴπωμεν διὰ τὰς προθεσμίας τοῦ κυρίου ἀντικειμένου τῆς συμβάσεως; Καὶ τί νὰ εἴπωμεν διὰ τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ἦτο ὡρισμένον κατ’ ἀποκοπὴν εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, ἡ Παγκαλικὴ σύμβασις τὸ ὥρισεν εἰς ποσοστὰ 15%; Εἶναι σφάλμα τρομερὸν τοῦτο διὰ μίαν σύμβασιν βάσιν ἔχουσαν τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Καὶ μήπως ἠθελήσαμεν νὰ ἴδωμεν πῶς ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον τὸ σύστημα τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἐργολαβικοῦ κέρδους; Ἂν εἰσηρχόμεθα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος αὐτοῦ, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ συνέλθετε εἰς ἑαυτούς, κύριοι συνάδελφοι. Θὰ ἐβλέπατε καθαρὰ ποῦ εὑρίσκεται τὸ καθῆκόν σας. Θὰ ἀπετρέπετο μεγάλη ζημία ἂν ἡ Βουλὴ ἐτροποποίει τὸ σχετικὸν ἄρθρον καὶ ὥριζε κατ’ ἀποκοπὴν τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος. Ἡ σύμβασις τῆς ὑδρεύσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν αὐτὸ τὸ σύστημα ἠκολούθησε καὶ ἐδέχθη μετὰ σοβαρὰν τότε μελέτην ἡ Βουλή. Τί μᾶς κωλύει νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον μόνον εἶναι λογικὸν δι’ ἔργα ἀπολογιστικῶς ἐκτελούμενα; Πάντως, κύριοι, λυποῦμαι εἰλικρινῶς διότι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας διεξήχθη ἡ συζήτησις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Χαίρω μόνον ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν ἀρχὴν ἠσθανόμην ἐχθρικωτάτην τὴν αἴθουσαν, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐγένετο ἀντιληπτὸν ὅτι ἡ μόνη πρόθεσίς μου ἦτο ἡ διαφώτισις τῆς ὑποθέσεως καὶ ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν στενοχωρίαν εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον, ἴσως κατώρθωσα νὰ σᾶς δώσω μίαν ἰδέαν περὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐπιτύχουν τὴν βελτίωσιν μιᾶς συμβάσεως, ὑποχρεοῦνται νὰ ὑποδεικνύουν τὰ ἐλαττώματά της διὰ νὰ καταστήσουν δυνατὸν εἰς τὸν διαχειριζόμενον τὴν ὑπόθεσιν Ὑπουργὸν ὅπως βελτιώσῃ αὐτήν. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας στενοχωρίας δι’ ἐμὲ ἦτο ὅτι παρετηρήθη μία τάσις τρομοκρατίας δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἐπιμένουν εἰς διατύπωσιν παρατηρήσεων. Ἠναγκάσθην νὰ ἐξηγήσω ὅτι τὸ καθῆκόν μου ἦτο ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀνεύρω τί σφάλματα ἐγένοντο εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ διορθωθοῦν σήμερον. Ἂς εἶναι βέβαιοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅτι δὲν φοβοῦμαι οὐδεμίαν παρεξήγησιν ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐγὼ νὰ σκεφθῶ κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἔβλαπτεν ἢ θὰ ἐπεβράδυνε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Μὲ γνωρίζουν πολὺ καλά, ὥστε νὰ μὴ φοβοῦμαι οὐδεμίαν παρεξήγησιν. Εὔχομαι δὲ γενομένων δεκτῶν τῶν ἀπόψεών μου νὰ γίνουν αἱ προσήκουσαι βελτιώσεις εἰς τὴν σύμβασιν τόσον ὡς πρὸς τὸ ἐργατικὸν μέρος αὐτῆς, ὅσον καὶ πρὸς τὸ περιέχον φορολογικοὺς ὅρους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασιν καὶ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν.

§540Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖοι φορολογικοὶ ὅροι;

§541Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ τεθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν γαιῶν εἰς τὰς πεδιάδας τῆς Θεσσαλονίκης ὅσαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου. Καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου θὰ ἀναγραφῇ ὅτι εἶναι ὑπέγγυοι καὶ αὐτοὶ οἱ φόροι. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς τμήματος τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον τόσα ὑπόσχεται διὰ τὸ μέλλον, τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν μεγάλην πλειονοψηφίαν προσφυγικοῦ κόσμου, μὴ δυνηθέντος ἀκόμη νὰ ἀνακτήσῃ τὰς ψυχικάς του δυνάμεις, νομίζω, λέγω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἀπαλλάξῃ τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Χώρας ἀπὸ τὸν ἐφιάλτην αὐτὸν καὶ νὰ διαγράψῃ αὐτὸς τὰς φορολογικὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως. Ὅταν ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα, τότε νὰ εὑρεθῇ τὸ δίκαιον ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχουν νὰ πληρώσουν οἱ κάτοικοι. Τὸ δικαιότερον δὲ πάντων, κ. Ὑπουργέ, εἶναι νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ βάρη, νὰ ληφθῇ δὲ πρόνοια ὅπως πωληθοῦν τὸ ταχύτερον αἱ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ πληθυσμὸς τῆς περιφερείας Θεσσαλονίκης θὰ πληρώνῃ διὰ τοῦ αἵματός του τοὺς τόκους τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Εἶναι δίκαιον διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ μέλλον, νὰ ἐξυπηρετηθῇ ποσὸν τοῦ κεφαλαίου. Ἄν, κύριοι βουλευταί, γίνῃ οἱαδήποτε σπατάλη καὶ ἐκμετάλευσις τῶν γαιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὁ καρπὸς τοῦ ἔργου, θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, χωρὶς κἄν νὰ ἔχουν οἱανδήποτε εὐθύνην διὰ τὰς ἀταξίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλλετε τὴν φορολογίαν αὐτὴν κατόπιν. Ἡ πεῖρα διδάσκει πολλά.

§542Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν γνωρίζω καμμίαν πεῖραν, ἡ ὁποία νὰ διδάσκῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, οὔτε πολλά, οὔτε ὀλίγα. Δὲν μὲ εὐθύνει αὐτὸς ὁ ὅρος, ὅπως δὲν μὲ εὐθύνει κανεὶς ὅρος, δέον ὅμως νὰ ἐπιβληθῇ μία φορολογία ὅπως τὸ Κράτος ἀνακουφίζεται καὶ αὐτὸ ἐπ’ ὀλίγον. Ἄν καὶ αὐτὸ εἶναι βάρος, ἐν τούτοις δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι βάρος εἰς τὸν κόσμον αὐτόν.

§543Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ βραδύτερον ὅ,τι θέλετε νὰ καθορισθῇ ἀπὸ σήμερον. Τὴν πεῖραν τὴν ἔχομεν ἤδη κεκτημένην ἐξ ἄλλων συμβάσεων.

§544Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ μοὶ δώσητε τὰς ἑξῆς πληροφορίας· τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀπεφάνθη;

§545Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Μάλιστα ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἁρμοδιότητός του.

§546Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ποῖα θὰ εἶναι τὰ βάρη τῶν χωρικῶν;

§547Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀναφέρονται γενικῶς ἐν τῇ συμβάσει.

§548Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τί σημασίαν ἔχει ὅτι δὲν περιλαμβάνεται καὶ τὸ Ἀμάτοβον;

§549Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνεται καὶ τὸ Ἀμάτοβον.

§550Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἄν δὲν γίνῃ ἄρδευσις, θὰ ἔχωσιν ἀξίαν αἱ γαῖαι;

§551Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ ἔχωσιν ἀλλὰ σχετικήν.

§552Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἴχατε κάμει κανένα ὑπολογισμόν, ἂν ἡ ἀξία τῆς παραγωγῆς τῶν ἀποκαλυφθησομένων γαιῶν θὰ εἶναι ὑπερτέρα τοῦ τοκοχρεωλυσίου τοῦ δανείου;

§553Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ὑπολογισμὸς βεβαίως ἐγένετο. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε τοῦτο, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν γαιῶν θὰ κρίνῃ, καὶ τὸ ζήτημα αὐτό. Οἱ περισσότεροι νομίζουν ὅτι αἱ ἀποκτηθησόμεναι γαῖαι ἀπὸ τὸ πρῶτον ἔτος θὰ φέρωσι καρποὺς καὶ ὅτι ἀρκεῖ νὰ ἀποξηρανθοῦν ἢ προστατευθοῦν αἱ γαῖαι διὰ νὰ ρεύσῃ ὁ πλοῦτος. Τοῦτο εἶναι πλάνη. Θὰ χρειασθῇ ἐργασία καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ γίνῃ σὺν τῷ χρόνῳ. Ἐπὶ πλέον, ἂν δὲν γίνῃ μεθοδικὴ καὶ οἰκοκυρευμένη διάθεσις τῶν γαιῶν, δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ σχετικὰ ὠφέλη ἀπὸ τὰ ἔργα. Ἴσως σπουδαιοτέρα προσπάθεια εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν γαιῶν.

§554Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα γενικώτερον.

§555Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, νὰ μὲ συγχωρεῖτε διότι σᾶς ἐκούρασα. Ἡ πρόθεσίς μου ἦτο νὰ βοηθήσω καὶ ἐγὼ ὥστε νὰ ἐξευρεθῇ μία λύσις τοῦ ζητήματος Ἂν παραπονοῦμαι, παραπονοῦμαι διότι ἀντισυνταγματικῶς ἐθεωρήθη ὑπηρεσιακὴ καὶ ἐπείγουσα ἡ παροῦσα ὑπόθεσις. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ εἴπω, διότι δημιουργεῖται ἓν κακὸν προηγούμενον, δημιουργεῖται μία σοβαρὰ ἀνωμαλία. Ἔχω τὴν ἀξίωσιν τώρα ποὺ θὰ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ὅτι δὲν θὰ γίνῃ μία μόνον συζήτησις, ἀλλὰ θά ἐφαρμοσθῇ ὁ γενικὸς κανὼν περὶ τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων καὶ τὸ εἰδικὸν περὶ συμβάσεων ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ὁμιλήσω καὶ ὡμίλησα. Ἤθελον νὰ δοκιμάσω νὰ σᾶς πείσω καὶ ἐδοκίμασα. Ἂν ἀπέτυχα, δὲν πταίω ἐγώ. Τί ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς; Ἔχω τὸ παράπονον ὅτι δὲν μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον πληθούσης Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὁμιλῶ ἐνώπιον συναδέλφων τόσον εὐαρίθμων, ὥστε νὰ εἶναι προφανὲς ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δὲν ἀνέρχεται εἰς τὸν ἀριθμὸν ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Ἂν ἀμφιβάλλετε, ζητήσατε τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Νομίζω ὅτι ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἁρμονίας τοῦ Συντάγματος πρέπει τὸ ἄτοπον νὰ ἐκλείψῃ. Πρέπει νὰ γνωρίσετε ὅτι δὲν εἰσήχθη κανονικῶς ἡ ὑπόθεσις, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ τὸ προηγούμενον ὅτι κάθε Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἐπισπεύσῃ ἓν ζήτημα θὰ δύναται νὰ ἐπικαλεῖται τὸ περὶ ἐπειγόντων νομοσχεδίων ἄρθρον καὶ νὰ εἰσάγῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Θὰ ἤθελον ἐπὶ πλέον νὰ μὴ στερηθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος τῆς δευτέρας συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ μοὶ ἐπέτρεπεν ἄλλως τε νὰ ὑποβάλω καὶ τὰς τροπολογίας μου. Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δύνανται κατόπιν τῆς δευτέρας συζητήσεως νὰ προσέλθουν, ἔστω καὶ ἀργά, νὰ διορθώσωσι τὰ τρωτὰ τῆς κρινομένης συμβάσεως. Τρωτὰ δὲ δύνανται νὰ ἔχουν πάντοτε αἱ συμβάσεις. Καὶ ἓν μικρὸν ποσὸν νὰ κατορθώσουν νὰ ἐλαττώσουν, καὶ αὐτὸ κέρδος εἶναι. Θεωρῶ λοιπὸν ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψίν μου καὶ νὰ ἀποφανθῇ ὅτι ἡ σημερινὴ συνεδρίασις εἶναι ἡ πρώτη καὶ ὅτι θὰ γίνῃ καὶ δευτέρα καὶ ὅτι κατὰ παραδρομὴν εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις κατὰ τοιοῦτον ἀντισυνταγματικὸν τρόπον. Ἀναγκάζομαι νὰ τὸ τονίσω, διότι φεύγομεν πλέον ἀπὸ τὴν σύμβασιν καὶ πηγαίνομεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος. Δημιουργεῖτε, κύριοι, ἀνωμαλίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλοι αὔριον θὰ ἐκμεταλλευθῶσι τίς οἶδε πρὸς ποίους σκοπούς. Καὶ ἡ ἐγγύησις τῆς διπλῆς ἀναγνώσεως καὶ τῆς παρεμβολῆς τῶν δύο ἡμερῶν αἴρεται καὶ αὐτή, ἀφοῦ ὁ καθεὶς θὰ ἠμπορῇ νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἀντιλήψεις του μὲ μίαν πλειονοψηφίαν καὶ μὲ τὸ νὰ λέγῃ ἁπλῶς ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι κατεπεῖγον. Μὴ λησμονεῖτε δὲ καὶ τὸ εἰδικὸν περὶ συμβάσεων ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Κατέρχομαι τὸ βῆμα μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἀναγνωρίσει τὸ δίκαιον καὶ θέλει ἀποφασίσει ὅπως γίνῃ καὶ δευτέρα συζήτησις. Τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ καὶ ὄφελος οὐσιαστικὸν διὰ τὴν σύμβασιν. (Χειροκροτήματα).

§556ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης ἔχει τὸν λόγον.

§557Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως ἀναφέρω ὅτι αὕτη κατηρτίσθη καὶ ὑπεγράφη τὸ πρῶτον ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου, εἰς ἣν ἀνήκει ἡ τιμητικὴ πρωτοβουλία τῶν ἔργων, φέρει δὲ καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ καταπολεμοῦντος σήμερον αὐτὴν κ. Βαλαλᾶ, ὄντος τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπανελήφθη κατόπιν ἐκ νέου ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων ἐπὶ δικτατορίας. Ἂν ἀναλύσῃ τις λεπτομερῶς τὰ τῆς συμβάσεως καὶ δὴ τὰ ἔργα ἅτινα ἀναγράφονται εἰς τὰ ἐπισυναπτόμενα ἐν τῇ συμβάσει παραρτήματα Α καὶ Β, θὰ ἴδητε ὅτι δι’ αὐτῆς ἀποξηραίνονται αἱ λίμναι Ἀρτζάν, Ἀματόβου, Γεννιτσῶν καὶ τὰ πέριξ ἕλη καὶ προστατεύεται ἡ ὅλη ἔκτασις τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης ἐκ τῶν πλημμυρῶν διὰ τῆς διευθετήσεως τῆς κοίτης καὶ τοῦ ἐγκιβωτισμοῦ τῶν ποταμῶν Ἁλιάκμονος, Λουδία, Ἀξιοῦ καὶ Γαλλικοῦ, τὴν κατασκευὴν εἰδικῆς μεγάλης διώρυγος ἔνθεν τῆς λίμνης Γεννιτσῶν, τὴν κατασκευὴν ἀναχωμάτων προστατευτικῶν καὶ λοιπῶν ἔργων. Σχετικῶς μὲ τὰ ἔργα τοῦ παραρτήματος Γ καὶ τὰ ἀρδευτικά, ἡ ἐκτέλεσις τούτων ἐναπόκειται εἰς τὴν ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ Κράτους, ἀναλαμβάνοντος διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τούτων εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς οἰκονομικοὺς καὶ τεχνικοὺς ὅρους, μόνον ἐφόσον θὰ ἀπεφάσιζε τὴν ἐκτέλεσιν τούτων ἐντὸς πενταετίας ἀπὸ τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων τῶν παραρτημάτων Α καὶ Β. Τὰ ἔργα τοῦ παραρτήματος Γ τὰ ἀφορῶντα τὴν προστασίαν τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης, κατόπιν μελέτης τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, κατωρθώθη νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐκ 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων δαπάνη τῶν ἔργων τούτων, ἀντ’ αὐτῶν δὲ ἀπεφασίσθη ἵνα διὰ δαπάνης μόνον 468 χιλιάδων δολλαρίων γίνῃ μερικὴ ἐκτροπὴ τῆς κοίτης τοῦ Ἀξιοῦ, δι’ ἧς ἀφ’ ἑνὸς μὲν προστατεύονται αἱ πέριξ γαῖαι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποσοβεῖται διὰ μίαν τοὐλάχιστον τριακονταετίαν ὁ κίνδυνος τῆς ἐμφράξεως τοῦ λιμένος Θεσσαλονίκης, τὴν προστασίαν τοῦ ὁποίου ἐσκόπουν τὰ ἔργα τοῦ παραρτήματος Γ. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἐφόσον τὰ ἔργα ἐκτελοῦνται βάσει τοῦ ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ ἐργοληπτικοῦ συστήματος (regie), ἡ ἔρευνα τούτων καθίσταται εὐχερής. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου ὁ ἐργοδότης καταβάλει εἰς τὸν ἐργολάβον μόνον ὅσα οὗτος ἤθελε δαπανήσει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων (κυρίως ἀξία τούτων καὶ γενικὰ ἔξοδα), ὁ δὲ ἐργολάβος δὲν ἔχει ὑπὲρ αὐτοῦ τίποτε πλέον τοῦ συμπεφωνημένου κέρδους, τὸ ὁποῖον οὐδόλως δύναται νὰ αὐξηθῇ ἐκ τῆς τυχὸν πραγματοποιηθησομένης οἰκονομίας γενικῶν ἐξόδων, ἥτις εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐργοδότου, ἐνῷ δύναται τοὐναντίον νὰ μειωθῇ ἐκ τῆς ὑπερβάσεως τῶν γενικῶν ἐξόδων, ἥτις εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἐπωφελέστατον διὰ τὸν ἐργοδότην, ἐφόσον ὁ ἀνάδοχος εἶναι τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἐπαρκὴς καὶ ἐφόσον ἐπιδεικνύει οἰκονομίαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δαπανῶν, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίζεται διὰ πλήρους συστήματος ἐλέγχου. Ἐπὶ τῶν σημείων τούτων ἐπέμεινα ἰδιαιτέρως, ἔχω δὲ νὰ φέρω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς: αʹ) τὰς ὑπὸ τῆς Νασιονὰλ Σίτυ Μπὰνκ δοθείσας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πληροφορίας, καθ’ ἃς ἡ ἀνάδοχος εἶναι μία τῶν σοβαρωτέρων Ἑταιρειῶν ἀπό τε οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἀπόψεως καὶ βʹ) τὴν ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων δοθεῖσαν ὑπευθύνως ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διαβεβαίωσιν ὅτι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία προβαίνει μετὰ φειδοῦς καὶ οἰκονομίας ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Κύριοι, μέχρι σήμερον ἐξετελέσθησαν πλὴν τῶν μελετῶν σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ ἔργα τοῦ παραρτήματος Α καὶ μέρος τῶν ἔργων τοῦ παραρτήματος Β, ἐδαπανήθησαν δὲ μέχρι μὲν τέλους Ἰουλίου, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δολλάρια 1,077,000, μέχρι σήμερον δὲ πλέον τοῦ 1,200,000 δολλαρίων. Αἱ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέχρι σήμερον ἔργων πραγματοποιηθεῖσαι τιμαὶ εἶναι μικρότεραι τῶν προϋπολογισθεισῶν τοιούτων, κατὰ πολὺ δὲ κατώτεραι τῶν πραγματοποιουμένων ἐν Ἑλλάδι πρὸ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῆς παρούσης συμβάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὰ τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κράτους, οὗτος εἶναι ἐπαρκής, καθόσον ὁ ἐργολάβος εἰς οὐδεμίαν δύναται νὰ προβῇ σοβαρὰν δαπάνην ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἐργοδότου, ἀπόδειξις δὲ ὅτι αἱ μέχρι σήμερον πραγματοποιηθεῖσαι τιμαὶ εἶναι ἀσφαλὴς ἔνδειξις ὅτι, ἐφόσον δὲν ἤθελεν ἐπέλθει μεταβολὴ οἰκονομικῶν καὶ ἐργατικῶν συνθηκῶν καὶ εἰς τὸ μέλλον, θέλει ἐξακολουθήσει ἡ αὐτὴ οἰκονομία, πάντως δὲ ἀποτελοῦν ἀσφαλὲς ἔρεισμα ἐλέγχου. Ἡ δαπάνη τῶν ἔργων Α καὶ Β καὶ τοῦ παραρτήματος Γ, ὡς διερρυθμίσθη κατὰ τὰ ἄνω, θέλει ἀνέλθει κατὰ τοὺς προϋπολογισμούς, συμπεριλαμβανομένων τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ τοῦ ἐργολαβικοῦ κέρδους, εἰς δολλάρια Ἀμερικανικὰ 16,909,526. Τὰ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὠφελήματα τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μᾶς παρουσιάζουν τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: αʹ) Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων θέλουσιν ἀποκαλυφθῆ διὰ τῶν ἀποξηράνσεων καὶ ἀποδοθῆ τὸ πρῶτον εἰς τὴν καλλιέργειαν 450,000 στρέμματα γῆς. 2) 730,000 στρέμματα θέλουσι προστατευθῆ ἐκ τῶν κατακλυζουσῶν αὐτὰ συχνοτάτων περιοδικῶν πλημμυρῶν. γʹ) Ἐμμέσως, ἤτοι ἐξυγιαντικῶς καὶ ἀπὸ συγκοινωνιακῆς ἀπόψεως ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων θέλουσιν ὠφεληθῆ περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον στρέμματα γῆς, δεδομένου ὅτι ἡ ὅλη ἔκτασις τῆς περιοχῆς τῶν ἔργων, ἡ ὁριζομένη ὑπὸ τῆς χωροσταθμικῆς καμπύλης ὑψομέτρου 50 μέτρων δυτικῶς τῆς Θεσσαλονίκης, ἀνέρχεται εἰς 2,180,000 στρέμματα. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι, κύριοι, εἶναι εἰλημμένοι ἐκ τοῦ τοπογραφικοῦ διαγράμματος τῶν ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ ἰδίως τοῦ δανείου ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 26 τῆς συμβάσεως ἐπιτρέπει εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐπωφεληθῇ σήμερον τῆς βελτιώσεως τῆς πίστεώς του. Ἂν τὸ δάνειον συνεφωνεῖτο ἔκτοτε ferme, ὡς συνέβη εἰς ἄλλας συμβάσεις, θὰ ἐξεδίδετο, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς κατὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως πίστεως τοῦ Κράτους τὸ πολὺ εἰς τὰ 85, ἐνῷ σήμερον καὶ ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε τροποποιήσεως τῶν ὅρων τοῦ δανείου, τοῦτο θέλει ἐκδοθῆ εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς πίστεως τοῦ Κράτους, ἧς εἶναι γνωστὴ ἡ σημαντικὴ βελτίωσις. Ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ κ. Βαλαλᾶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔχει οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Τοῦτο εἶναι ἀναληθές, διότι ὡς διεπιστώθη κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ Ἑταιρεία παρ’ ὅλον τὸ ὑφιστάμενον embargo λόγῳ τοῦ μὴ διακανονισμοῦ τῶν Ἀγγλικῶν χρεῶν, προσέφερεν ἐμπροθέσμως δάνειον, τὸ Κράτος ὅμως δὲν ἠδύνατο καὶ δὲν ἤθελε νὰ ἐκδώσῃ τοιοῦτον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον χάριν τῆς συνεχίσεως τῶν ἔργων ἡ Ἑταιρεία ηὔξησε τὴν συμπεφωνημένην προκαταβολὴν ἐξ 600,000 δολλαρίων καὶ προσέφερεν ἐξ ἰδίων προσωρινὸν δάνειον 2,500,000 δολλαρίων, συναφθείσης τῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς συμπληρωματικῆς συμβάσεως. Ἐκ τοῦ δανείου τούτου καταβαλλομένου τμηματικῶς, ἀναλόγως τῆς προόδου τῶν ἔργων, πρὸς ἀποφυγὴν ἐνδιαμέσων ὑπερόγκων τόκων, συνεχίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Κύριοι, ἡ Ἑταιρεία συντηρήσεως τῶν ὁδῶν συνέστη διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις πρὸς ἵδρυσιν γεωπονικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν σταθμῶν, ἱπποφορβείων, γενικῶν ἀποθηκῶν πρὸς παροχὴν λιπασμάτων ἐπὶ λογικῇ τιμῇ εἰς τοὺς ἐγκατασταθησομένους εἰς τὰς ἀποξηρανθησομένας γαίας γεωργοὺς καὶ προπόνησιν τούτων εἰς ἐπιστημονικὴν καὶ ἐντατικὴν καλλιέργειαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς συμμετοχῆς τοῦ Κράτους εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἥτις θὰ εἶναι Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία, ὑποκειμένη εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν τῶν κειμένων νόμων, ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι αἱ 40,000 στρέμματα παραχωροῦνται κατὰ δικαίωμα ἐπιφανείας καὶ ἐπικαρπίας ἐπὶ μίαν μόνον τριακονταετίαν, μεθ’ ἣν ἅπασαι αἱ ἐγκαταστάσεις καὶ ἡ κινητὴ καὶ ἀκίνητος περιουσία αὐτῆς περιέρχονται εἰς τὸ Κράτος. Ἡ ἐπίδρασις αὐτῆς θὰ ἀποβῇ εὐεργετικὴ διὰ τὴν παραγωγήν, διότι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Ἀρτζὰν καὶ Ἀματόβου ἑκατὸν χιλιάδας στρέμματα γαιῶν, ὧν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ καλλιέργεια. Ἄν τις παραβάλλῃ δι’ ἀριθμῶν τὴν δαπάνην ἡ ὁποία θέλει ἐπιβαρύνει τὰς ἀποστραγγιζομένας καὶ προστατευομένας γαίας καὶ τὴν προβλεπομένην ἀπόδοσιν αὐτῶν ἐξετάζων τὴν παραγωγικότητα αὐτῶν, ἀποτελοῦσων γαίας ἀρίστης ποιότητος, θέλει πεισθῆ περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ εἰσαγωγὴ σίτου θέλει ἐλαττωθῆ ἐκ τῆς καλλιεργείας τούτων κατὰ 170,000 τόννους τοὐλάχιστον. Διὰ τῆς μεθοδικῆς καλλιεργείας τῶν γαιῶν τούτων πιστεύω ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δανείου τοῦ ἀπαιτηθησομένου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων θέλει ἐξασφαλισθῆ ἐκ τῆς συνήθους φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν τούτων τῶν γαιῶν, ὧν ἡ ἀκαθόριστος ἀπόδοσις ὑπολογίζεται σήμερον εἰς 2,500 ἕως 3,000 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Διὰ τὸν ἐξυγιαντικὸν καὶ πλουτοπαραγωγικὸν χαρακτῆρα τῶν ἔργων τούτων ἐκφράζω τὴν ἐπιθυμίαν ὅπως τὸ ταχύτερον περαιωθῆ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Δὲν θὰ εἶναι μακράν, κύριοι, ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἀντὶ τῶν ἀνθρωπίνων ρακῶν, τὰ ὁποῖα μαστίζει σήμερον ἡ φθοροποιὸς ἑλονοσία θὰ ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν σωματικῶς ψυχικῶς καὶ ἠθικῶς ὑγιεῖς ἀγρότας, συντελεστὰς τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς εὐημερίας τῆς Χώρας καὶ ἐργάτας σταθεροὺς καὶ ἀκμαίους τοῦ συγχρόνου ἡμῶν πολιτισμοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἰσχυρισμοὺς περὶ ἀντισυνταγματικότητος φρονῶ ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ρητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξωνυχίσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀποφανθεῖσαν ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα.