1927.05.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64

Δευτέρα 2 Μαΐου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Γεώργιος Ἀναγνωστόπουλος, ἰατρὸς κάτοικος Κορινθίας, ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2527 περὶ ἀπονομῆς διπλωμάτων εὑρεσιτεχνίας». — Αἱ κοινότητες τῆς ἐπαρχίας Νιγρίτης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν τῶν ἐπιδικαζομένων ἀποζημιώσεων διὰ τὰς ζημίας τὰς ἐπενεχθείσας εἰς τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας Νιγρίτης παρὰ τῶν Συμμαχικῶν στρατῶν ἐν ἔτει 1916–1918. — Οἱ ἐν Πραβίῳ ἀστοὶ πρόσφυγες παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν σύστασιν συνεργείων τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἐκτίμησιν τῶν παραχωρηθέντων οἰκοπέδων πρὸς ἀνέγερσιν οἰκιῶν καὶ καταστημάτων. — Τὸ Ἐπαγγελματικὸν καὶ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Βόλου ζητεῖ νὰ προστεθῇ εἰς τὴν διοικητικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ὁδοποιΐας εἷς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως, ὑποδεικνόμενος ὑπὸ τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου. — Ἡ Ἕνωσις ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ὁ ἐφεδρικὸς κόσμος ἐξαιτεῖται τὴν βελτίωσιν καὶ κύρωσιν τῆς ὑφισταμένης ἐφεδρικῆς νομοθεσίας. — Οἱ ἀκτήμονες κάτοικοι τῆς κοινότητος Ζαγοριτσάνης παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως παραχωρήσῃ αὐτοῖς τὰ ἀπὸ ἐτῶν καλλιεργούμενα Βουλγαρικὰ ἀγροκτήματα. — Ἡ Ἕνωσις λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Φθιωτιδοφωκίδος–Εὐρυτανίας παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τὸ παρεχόμενον καὶ εἰς ἄλλους κλάδους ἐπίδομα 3)16 τοῦ μισθοῦ. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ὀρθολιθῶν, Κάτω Φαναρίου τοῦ δήμου Δρυόπης τῆς Τροιζηνίας, ὑποβάλλει αἴτησιν διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Κάτω Φαναρίου κατὰ τῶν ὑποβαλόντων ἀναφορὰν κατὰ τοῦ δημοδιδασκάλου Χαρ. Μυλωνοπούλου. — Ὁ Σύλλογος «Μικρὸς Ὅμιλος» διανοουμένων Ἄρτης παρακαλεῖ νὰ γνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ τόπος τῆς γεννήσεως τοῦ στρατηγοῦ Καραϊσκάκη δὲν εἶναι τὸ χωρίον Μαυρομμάτι τῆς Καρδίτσης, ἀλλὰ τὸ χωρίον Σκουληκαριὰ τῆς Ἄρτης. — Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις τῶν τροχιοδρομικῶν καὶ ἠλεκτροτεχνιτῶν Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ νὰ αὐξηθῇ τὸ βασικὸν ἡμερομίσθιον τῶν ἐργατῶν τῶν τροχιοδρόμων κλπ. κατὰ 40 μεταλλικὰς δραχμὰς ἀνὰ ἕκαστον ἐργάτην κλπ. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Βόλου ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου εἰς ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὴν αὐστηρὰν αὐφαρμογὴν τῶν ὑφισταμένων νόμων περὶ ἐργασίμων ὡρῶν. — Οἱ Ε. καὶ Α. Τσουπέλης, κάτοικοι Βερροίας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν γενομένην πρὸς αὐτοὺς ἀδικίαν ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας κατὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων των. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου Κρήτης ζητεῖ τὴν διὰ νόμου κύρωσιν τῶν κάτωθι Ν. Διαταγμάτων: 1) «Περὶ ὀργανώσεως τῆς ἰατρικῆς ἀντιλήψεως ἐφέδρων καὶ ἀπόρων ἐν γένει», 2) «Περὶ ἐνεργείας ἐράνων καὶ λαχειοφόρων ἀγορῶν» καὶ 3) «περὶ συστάσεως ταμείου θυμάτων πολέμου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Ξανθόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου ἁλιέων Λίμνης Βόλβης, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ αὐτῆς Μαραγκοπούλου διὰ τὰς γενομένας ὑπ’ αὐτοῦ ὑπερβασίας καὶ ἀδικίας εἰς τὰ μέλη τοῦ Σωματείου των. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει τὰς ποινικὰς δικογραφίας καὶ ἀναφορὰς τῶν εἰσαγγελέων Ἐφετῶν Κερκύρας, Λαρίσσης καὶ Ἀθηνῶν, ζητούντων τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς περὶ τῆς περαιτέρω ἢ μὴ διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Θ. Χαβίνη, Ἀνδρ. Π. Ἀποστολίδου καὶ Ε. Σταυρίδου. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν). — Ἐπιτροπὴ ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἀπὸ τοῦ 1922 παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ ἀπὸ καιροῦ κατατεθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐπαναφορᾶς των. — Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Γκόριανης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα «περὶ παροχῆς καλλιεργησίμων γαιῶν». — Ἐπιτροπὴ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός των, διὰ νομοθετικοῦ δὲ μέτρου τοῖς ἀπονεμηθῶσι τὰ εὐεργετήματα τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 11ης Σεπτεμβρίου 1925. — Ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Α. Ζαΐμης καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Καφαντάρης, τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς, τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος καὶ τῆς Γεωργίας κ. Α. Παπαναστασίου καταθέτουν σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐκδικάσεως τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 62 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος ἀδικημάτων».

§2Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ὅπως τὸ ἀνωτέρω σχέδιον ψηφίσματος παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν, ἵνα ἐπεξεργασθῇ τοῦτο καὶ ὑποβάλλῃ τὸ πόρισμά της ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει ψήφισμα «περὶ τῆς ταχυτέρας ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μαζαράκης ὑποβάλλει σχέδιον νόμο «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐδαφίου 5 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 3283 τοῦ 1925 περὶ ἱδρύσεως διοικητικῶν δικαστηρίων πρὸς ἐκδίκασιν ὧν ἐν Μ. Ἀσίᾳ καὶ Ἀνατολικῇ Θρᾴκῃ γεννηθεισῶν κατὰ τοῦ δημοσίου ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων». — Ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Α. Μπακάλμπασης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Μαρτίου 1927 Ν. Διατάγματος περὶ ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων τῶν ἐκ Τουρκίας προσφύγων» καὶ 2ον σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Μαρτίου 1927 Ν. Διατάγματος περὶ τοῦ τρόπου ἐκδικάσεως τῶν μὴ ἐκδικασθεισῶν ἐμπροθέσμων περιουσιακῶν δηλώσεων ὁμοεθνῶν ἀνταλλαξίμων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Κανάρης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3093 καὶ τοῦ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Διατάγματος περὶ προσόντων τῶν ὑποψηφίων φαροφυλάκων καὶ ἑτέρων συμπληρώσεων τῶν περὶ φάρων διατάξεων καὶ 2) «περὶ κανονισμοῦ τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων κλπ. τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π.Ν. καὶ ἀρχικελευστῶν τῶν μεταβαινόντων δι’ ὑπηρεσίαν ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ καὶ Ναύσταθμον κλπ». — Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κεφαλαίων Ζʹ καὶ Ηʹ τοῦ Συντάγματος. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπιτροπείας τῆς ἀνηλίκου θυγατρὸς τοῦ ἀποθανόντος πρώην Βασιλέως Κωνσταντίνου Αἰκατερίνης». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Καλογερᾶς ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τιμωρίας τῶν εἰς ἀλλότρια τοῦ καθήκοντός των ἔργα ἀναμιγνυομένων ἀξιωματικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τρόπου ψηφίσματος τοῦ Συντάγματος». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Βελέντζας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Τουρκοβασίλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου αὐξήσεως διδάκτρων δημοσίων καὶ πρὸς ταύτας ἀφομοιουμένων ἐμπορικῶν σχολῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βοκοτόπουλος καταθέτει αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἀπὶ τῶν τροπολογιῶν του ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. — Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Θεσ)νίκῃ κεντρικοῦ νοσοκομείου προσφύγων». — Ὁμοίως ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μ. Βρεττανίας συναφθείσης συμφωνίας τὴν 11 Ἰανουαρίου 1927 ὡς καὶ ἑτέρων 6 συμβάσεων ἃς συνῆψεν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς αὐτῆς Μ. Βρεττανίας ἐν σχέσει πρὸς ὡρισμένας ἀποικίας καὶ κτήσεις αὐτῆς», 2) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως» καὶ 3) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλείου Σέρβων Κροατῶν καὶ Σλοβένων ἐμπορικῆς συμβάσεως». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Βοζίκης.

§5Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδημοσιεύθησαν ἔγγραφα εἰς τὸν Τύπον ἀφορῶντα εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ εἴχομεν τὴν σχετικὴν ἀνακοίνωσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παρέλθῃ καθ’ ὃν τρόπον παρέρχεται.

§6Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα, διότι τοιοῦτον ζήτημα δὲν εἰσήχθη, σήμερον δὲν ὑπάρχει.

§7Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Σήμερον δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα, ἀναγγέλλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρξεν ἄρα πρὸ τῆς σήμερον.

§8Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§9Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ψευδῆ τὰ δημοσιευθέντα ἔγγραφα; Εἶναι ψευδεῖς αἱ ἐπιστολαί;

§10Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπεβλήθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μία παραίτησις ἐκ τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ ὡρισμένων ζητημάτων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, τὸ πρᾶγμα ὅμως ἔμεινεν ἐκεῖ καὶ δὲν ἐπεξετάθη εἰς πραγματοποίησιν ἡ σκέψις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας περὶ παραιτήσεως.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐδημοσιεύθη ἐπιστολή.

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχομεν τίποτε. Ἢ ἐπιστολὴ γίνῃ ἢ προφορικῶς ἔγεινε τὸ πρᾶγμα εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Δὲν ἐζητήθη ἡ πραγματοποίησις αὐτῆς τῆς παραιτήσεως, τῆς ὑποβληθείσης. Δὲν ὑφίσταται τοιοῦτον ζήτημα. Ὅταν θὰ προκύψῃ τοιοῦτον, ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ ἀναγγείλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως.

§13Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἀπομένει, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξετάσω τὸ περιεχόμενον τῶν δημοσιευθεισῶν ἐπιστολῶν, ἐφόσον τοῦτο θίγει τὸ κῦρος καὶ τείνει νὰ μειώσῃ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ παραιτήσεως, διότι σήμερον δὲν ὑπάρχει ζήτημα, ὑπάρχουν ὅμως ἄλλα ζητήματα στενώτατα συνδεόμενα μὲ τὸ ζήτημα τῆς παραιτήσεως, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφίσῃ νὰ παρέλθουν. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ποία εἶναι ἡ θέσις καὶ πόση πρέπει νὰ γίνεται χρῆσις τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀνωτάτου Ἄρχοντος ἐν τῇ Βουλῇ, γνωρίζω τὸ ἀνεύθυνον μέχρι ποῦ ἔφθανε κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ μέχρι ποῦ φθάνει σήμερον. Γνωρίζω ὅτι οὐδεμία πρᾶξις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἰσχύει ἂν δὲν φέρῃ τὴν προσυπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ γνωρίζω ἀκόμη ὅτι καὶ διὰ τὰς παραβάσεις τῶν καθηκόντων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, ὅπου δὲν χρειάζεται προϋπογραφή, καὶ διὰ τὰς πολιτικὰς ἀκόμη αὐτοῦ δηλώσεις, φέρει τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Καὶ διὰ τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη διὰ τῆς ἐπιστολῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, καθόσον διὰ τῶν σημερινῶν δηλώσεών της ἔδωκε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἐνέκρινε τὰς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως σταλείσας ἐπιστολὰς τοῦ ὑπὸ παραίτησιν κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Μὲ ἐνισχύει δὲ εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι ἐγκρίνει καὶ τὸ περιεχόμενον, ὅτι ἐδόθησαν εἰς τὴν δημοσιότητα, ὡς εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀπὸ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον.

§14Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ διαψεύδω διαρρήδην.

§15Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἀπομένει ὅτι ἐδόθησαν ἀπὸ τοῦ προεδρικοῦ μεγάρου πρὸς δημοσίευσιν, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἔστειλεν, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβεν, ἄλλος κανεὶς δὲν ἀνεμίχθη, καὶ ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι ἀκριβεῖς αἱ βεβαιώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπομένει ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας τὰς ἔστειλε πρὸς δημοσίευσιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσω τὸ περιεχόμενον τῶν ἐπιστολῶν τούτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας μέμφεται καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἀμελείᾳ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της καὶ δίδει πρὸς δημοσίευσιν τὰ ἔγγραφα ταῦτα διὰ νὰ καταρρίψῃ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα περιέχουσιν ἀνακριβείας καὶ περιγράφουσι πράγματα ἀνακριβῆ. Οὐδεὶς ποτὲ γνωρίζων τὰ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἠδύνατο νὰ δεχθῇ νὰ τὰ υἱοθετήσῃ. Δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι οἱ ἀνεύθυνοι σύμβουλοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τοὺς ὑπευθύνους καὶ περὶ τῶν ὑπευθύνων ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Μέμφεται λοιπὸν τῆς Βουλῆς κατὰ πρῶτον, τῆς Κυβερνήσεως κατὰ δεύτερον λόγον ὅτι δὲν ἐκπληροῦν τὰ καθήκοντά των. Καὶ θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν οὐσίαν καὶ κατόπιν θὰ ἴδω ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα ἐκεῖνος νὰ ἀπευθύνῃ τοιαύτας μομφάς. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὑπεράσπισιν. Φαίνεται ὅτι ἀγνοεῖ ὁ γράψας ὑπὸ ποίας περιστάσεις διατελεῖ μία Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἀποτελουμένη ἀπὸ πέντε ἀρχηγοὺς κομμάτων, ἠναγκασμένους νὰ συνέρχωνται καθ’ ἑκάστην εἰς συμβούλια διὰ νὰ αἴρουν τὰς φυσικὰς διαφωνίας, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῶν πολιτικῶν ζητημάτων εἰς κάθε ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Οὐδὲ δύναται νὰ κατανοήσῃ ἄνθρωπος μὴ ἐργασθεὶς ὑπὸ ποίους ὅρους δύνανται νὰ διεξάγωνται τοιαῦται συζητήσεις ἐν τοῖς Ὑπουργικοῖς Συμβουλίοις καὶ πόσος χρόνος παιτεῖται διὰ νὰ καταλήξουν εἰς μίαν ἀπόφασιν περὶ ἑνὸς οἱουδήποτε ἀντικειμένου. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ὅτι δὲν προσέρχεται ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλήν, ἂν δὲν εἶχε τὴν δικαιολογίαν ὅτι καταναλίσκει πολὺν χρόνον εἰς τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια καὶ κοπιάζει πολύ. Κοπιάζει πολύ, διότι εἶναι ἡ φύσις τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως τοιαύτη. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ Κυβερνήσεως ὁμοιογενοῦς, θὰ ἦτο τελείως ἀδικαιολόγητος, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς μομφῆς, ἐφόσον αὕτη ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Βουλῆς, θὰ εἶχα τὴν ἀξίωσιν νὰ συμβουλεύσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας ἀβασίμους δηλώσεις, εἰς ἃς προέβη, καὶ νὰ πείσῃ αὐτὸν ὅτι τὸ δίκαιον δὲν κεῖται ἐν τοῖς λόγοις, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε καὶ ἔγραψε καὶ ἐδημοσίευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας. Ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ πᾶς τις καὶ μάλιστα οἱ θέλοντες νὰ ὁμιλῶσι μετὰ κύρους, οἱ ὑπόχρεοι νὰ μὴ υἱοθετῶσι τὰς διαδόσεις τῶν τριόδων, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ δὴ τῆς παρούσης Βουλῆς, εἶναι ὑπερπολλαπλάσιαι πάσης ἄλλης προηγηθείσης Βουλῆς. Δὲν εἶναι μόνον ὅτι ἀσκεῖ τριπλῆν ἐργασίαν, τὴν ἐργασίαν τοῦ ἐλέγχου, ἐφόσον τὴν ἀσκεῖ, τὴν ἐργασίαν τὴν νομοθετικήν, ἐφόσον τὴν ἀσκεῖ, καὶ τὴν ἐργασίαν τὴν συντακτικήν, ἀλλ’ εἶναι ὅτι αἱ προηγηθεῖσαι ἀνώμαλοι περιστάσεις ἐγέννησαν τόσην πληθώραν ζητημάτων, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀξιώσῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῆς σήμερον νὰ ἀποδώσῃ ἐργασίαν, ὅσην ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ ἀπὸ ἄλλας Βουλάς. Μόνον ὁ ἀγνοῶν πῶς καὶ ἐπὶ πόσας ὥρας ἐργάζονται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ διὰ νὰ τακτοποιήσουν τὰ τοῦ παρελθόντος, μόνος ἐκεῖνος θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι θαυμάζει τὴν φιλοπονίαν τῶν βουλευτῶν. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγω, περὶ φιλοπονίας τῶν βουλευτῶν εἶναι πιθανόν, εἰς τοὺς ἑτοίμους νὰ κακολογήσουν, νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν ἀστείου. Καὶ ποῦ τοὺς βλέπομεν νὰ ἐργάζωνται; Ἰδοὺ μία συνεδρίασις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐλλείπει τὸ ἥμισυ ἢ καὶ πλέον τούτου τῶν βουλευτῶν. Καὶ λέγουν τοῦτο ὅσοι δὲν γνωρίζουν πῶς ἐργάζονται οἱ βουλευταί, πῶς ἐργάζεται ἡ Βουλὴ καὶ πρὸ παντὸς ὅσοι δὲν γνωρίζουν τί θὰ εἴπῃ κοινοβουλευτικὴ ἐργασία καὶ κατὰ τίνα τρόπον γίνονται αἱ εἰσηγήσεις καὶ εἰς τί ἀποβλέπουν. Ἐκεῖνοι δηλαδή, οἱ ὁποῖοι, ἀνίκανοι νὰ συζητήσουν, τρέπονται κατ’ ἀνάγκην εἰς δικτατορικὰς ἀντιλήψεις καὶ νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ ζητήματα νὰ λύωνται διὰ δικτατορικῶν διαταγμάτων. Ἐγεννήθη τὸ παράπονον καὶ ἡ μομφὴ ὅτι δὲν ἐργάζεται ἡ Βουλή, ὅτι βραδύνει εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Συντάγματος καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συμβουλεύσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας νὰ μὴ γράφῃ τοιαῦτα ἀνακριβῆ πράγματα καὶ νὰ τὸν συνεβούλευεν ἀκόμη νὰ μὴ τὰ δώσῃ εἰς τὸν Τύπον, διότι ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ γνωρίζῃ ὅτι οὐδεμία τῶν προηγηθεισῶν Συνελεύσεων, μὲ ὁσηνδήποτε καὶ ἂν εἶχεν ὀλίγην ἐργασίαν, κατώρθωσεν εἰς τὸ ζητούμενον μικρὸν διάστημα νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της. Αὐτὴ ἡ Συνέλευσις τοῦ 1844, ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ Ἀγῶνος, ἀνθρώπους γνωρίζοντας νὰ μεταχειρίζωνται τὰ ὅπλα κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἀλλὰ μὴ ἔχοντας τὴν εἰδικότητα τὴν ρητορικήν, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ λύουν τὰ ζητήματά των, αὐτὴ ἡ Συνέλευσις ἡ ἐξ ἀρχηγῶν καὶ στρατιωτικῶν ἀποτελουμένη, μὲ τὴν βίαν, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλον τὰ πράγματα τότε, μὲ πληθυσμὸν ὀκτακοσίων μόνον χιλιάδων, μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον περιωρισμένον μέχρι Ζούρπης, ἄνευ Ἑπτανήσων, ἄνευ Μακεδονίας, ἄνευ νήσων Αἰγαίου, ἄνευ Κρήτης, χωρὶς ἐνάσκησιν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου τότε, χωρίς, λέγω, νομοθετικὴν ἐργασίαν, διότι εἶχε προηγηθῆ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς μοναρχίας, ἐχρειάσθη 75 συνεδριάσεις διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν περιεῖχε τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιεῖχον τὰ μετέπειτα Συντάγματα. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπακριβῶς ἐν προκειμένῳ τὸ προηγούμενον τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1864, διότι ἐκεῖ ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις τότε ἀπῃτήθησαν 314 συνεδριάσεις διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω διὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1911, τὴν ἀναθεωρητικήν, ἡ ὁποία οὐχὶ πάσας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, οὐχὶ τὰς θεμελιώδεις, ἀλλὰ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἐπεχείρησε νὰ διορθώσῃ, Βουλὴ ἀποτελουμένην ἀπὸ ἕνα μόνον κόμμα, κάτι πλέον τῆς Οἰκουμενικῆς, διότι ὅταν εἶναι ἓν κόμμα, ἰσχύει μία θέλησις, ἡ τοῦ ἀρχηγοῦ· σήμερον ἔχομεν τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον εἰς ἓν κόμμα, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς συμφωνίας πέντε θελήσεων. Τότε ἐπὶ 360 βουλευτῶν, ἐνθυμεῖσθε κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἴμεθα 4 οἱ ἀντιπολιτευόμενοι.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τέσσαρες, ἀλλὰ λέοντες.

§17Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰργάσθη. Καὶ ἐχρειάσθη, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν τῆς ἀναθεωρήσεως ὡρισμένων μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, εἰργάσθη 95 συνεδριάσεις. Μὲ ἓν κόμμα πανίσχυρον. Δὲν ἐπαναλαμβάνω τὴν σύγκρισιν. Καὶ ἦλθεν ἡ Συνέλευσις τοῦ 1920–1922. Κατηνάλωσε, χωρὶς νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, ἡ Συνέλευσις ἐκείνη 139 συνεδριάσεις. Ἀλλὰ ἐπηκολούθησεν ἡ Δʹ Συνέλευσις μονόπλευρος καὶ ἐκείνη, χωρὶς Οἰκουμενικάς, χωρὶς Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ «ἐξωκοινοβουλευτικοί», καὶ κατηνάλωσε 214 συνεδριάσεις χωρὶς νὰ ψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα.

§18Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐξέπεσεν.

§19Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι ἐργασία αὐτή, ἡ δυναμένη νὰ γίνῃ εἰς ἓν διάστημα 17 συνεδριάσεων, ὡς ἠξίωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος τὴν πρώτην ἐπιστολὴν τὴν ἀπηύθυνε τὴν 1ην Ἰανουαρίου, μὴ θέλων νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι εἶχε 17 συνεδριάσεις μόνον ἡ Βουλὴ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης.

§20Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνεύθυνος.

§21Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ τοῦ ἀνευθύνου, ἀπευθύνομαι εἰς τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν.

§22Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δύναται νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην, κατ’ ἐμὴν δὲ πεποίθησιν, ἐξ ἀγαθῆς προθέσεως ἐπενέβη καὶ ἔγραψε πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν ἐπιστολήν, ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ μεμφθῇ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐνόμιζεν, ὅπως οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν γνώμην ταύτην ἐξέφρασεν. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο καμμίαν μομφήν. (Χειροκροτήματα). Καὶ νομίζω ὅτι οὐχὶ δικαίως μέμφεσθε τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα διὰ νὰ λήξῃ τέλος ἡ συζήτησις, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐξέφρασε τοιαύτην γνώμην δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐκβιάσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ἐπηρεάσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἰδίας ἔχουσι γνώμας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§23Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν ἐσκόπει νὰ μεμφθῇ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἔφθασε νὰ νομίσῃ ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ γράψῃ περὶ αὐτῆς πράγματα, τὰ ὁποῖα μειοῦσι τὸ κῦρος αὐτῆς. Δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχει κανεὶς τόσον ὑψηλὸν τὸ ἀνάστημα ὥστε νὰ τεθῇ ὑπεράνω μιᾶς Ἐθνοσυνελεύσεως. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἐξουσία, ἡ ὁποία νὰ μὴ προέρχεται ἀπὸ τὸ Ἔθνος, καὶ τὸ Ἔθνος δὲν τὸ ἀντιπροσωπεύει ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ἀλλὰ ἡ Συνέλευσις, αὐτὴ δὲ κανονίζει τὴν δικαιοδοσίαν ἑνὸς ἑκάστου ὀργάνου της. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ὡς ὄργανον τοῦ Ἔθνους, ἀσκεῖ δικαιοδοσίαν ὅσην θελήσῃ ἡ Συνέλευσις. Δὲν ἔχει πέραν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τοῦ δίδει ἡ Βουλή, οὔτε ἴδιον δικαίωμα.

§24Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως.

§25Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρᾶξις τοῦ Προέδρου, αὐτὸ εἶναι δικαίωμα προσωπικόν· δὲν ἔχει συνεπῶς τὸ ὄργανον αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνῃ οὔτε νὰ συμβουλεύῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸ ἐδημιούργησεν. Ἐπληροφορήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ἐπληροφορήθη δὲ διότι παρέλειψε νὰ τὸν συμβουλεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1864 διάγγελμα περὶ ἐπισπεύσεως τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος.

§26Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τί πρᾶγμα παρεβίασε τὸ Σύνταγμα ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας; Ἐζήτησε νὰ ἐπέμβῃ; Ἐγὼ δὲν τὸ βλέπω.

§27Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω· κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν συνεβούλευσε τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἐκεῖνο τὸ παρελθὸν εἰς τὰς σκέψεις του, διότι ἄλλαι ἦσαν αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, διότι ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἐξελέγη συνταγματικὸς Βασιλεὺς καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα ἐδέχθη τὸν θρόνον καὶ ἐπὶ τοῦ Βασιλέως Γεωργίου παρεχωρήθησαν αἱ Ἰόνιοι νῆσοι ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἀποτελέσουν μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ συνταγματικοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος· εἶχε συνεπῶς ἀνάγκην ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον διάγγελμα καὶ ἐνῷ τὸ ὑπέβαλε, καὶ ἐνῷ ἐτήρησεν ὅλους τοὺς τύπους τοὺς κοινοβουλευτικοὺς καὶ ἀπέστειλε τὸ διάγγελμα μὲ τὴν προσυπογραφὴν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν τούτοις ἠγέρθη καὶ ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς σάλος, ὁ ὁποῖος μετὰ δυσκολίας προελήφθη καὶ μετὰ δυσκολίας προελήφθησαν αἱ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέκειντο. Σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀπευθύνει μίαν ἐπιστολήν, καὶ ἐφόσον πρόκειται περὶ ἰδιαιτέρων συνεννοήσεων μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν συμβούλων του δὲν ἔχει κανεὶς νὰ ἐπέμβῃ, ἀλλ’ ὅταν ἀποστέλλῃ μομφὰς εἰς τὴν Βουλήν, παραβαίνει τὰ καθήκοντά του καὶ ὅταν τὰς ἐπιστολὰς ταύτας δίδῃ εἰς τὴν δημοσιογραφίαν διὰ νὰ γίνῃ γνωστὴ ἡ γνώμη του.

§28Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐδημοσιεύθησαν ἕπεται ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας τὰς ἔδωσε πρὸς δημοσίευσιν;

§29Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μεταξὺ ἀποστολέως καὶ παραλήπτου εἶναι τὸ πρᾶγμα, περισσότερον δὲ πιστεύω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§30Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρᾶγμα τὸ διέψευσεν ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας.

§31Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ, εἶναι ψευδὴς ἢ ἀληθής;

§32Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἐπιστολαὶ εἶναι ἀκριβεῖς, ἀλλ’ οὐδεμία ἀπόδειξις ὑπάρχει ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἔδωκε τὰς ἐπιστολὰς αὐτὰς πρὸς δημοσίευσιν.

§33Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν ἦσαν καὶ γνήσιαι αἱ ἐπιστολαί, ἀλλὰ δὲν τὸ εἶπεν· ἀλλ’ αἱ ἐπιστολαὶ ἐδημοσιεύθησαν καὶ ἢ ὁ ἀποστολεὺς ἢ ὁ παραλήπτης ἐδημοσίευσαν τὴν ἐπιστολήν· συζητῶ δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δεδομένου τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐπιστολῆς. Ἄν ἤθελον νὰ συζητήσω περὶ τῶν ὅσων ἀνευθύνως γράφονται, θὰ ἤθελον κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἐγράφη, μοῦ δίδεται ἀφορμὴ νὰ ὑποθέσω ὅτι εἶναι ἀληθὴς καὶ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, ἐλέχθη ὅτι παρεκλήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτῶ· ποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἢ τὸν Πρόεδρον αὐτοῦ νὰ προεξοφλήσῃ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ παρακαλέσῃ τὸν παραιτηθέντα νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του ποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ θεωρῇ καλῶς ὑποβληθεῖσαν τὴν παραίτησιν ταύτην;

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάθε πολίτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραιτηθῇ.

§35Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κάθε πολίτης δύναται νὰ τὸ λέγῃ, ἀλλ’ εἰς Ὑπουργὸς ἢ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ τὸ λέγῃ.

§36Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ μὴ αὐξάνῃ τὰς δυσχερείας, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§37Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σκέπτεται ὑπερδικτατορικῶς. Δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα νὰ πράττῃ τοῦτο.

§38Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Σκέπτομαι πάντοτε πατριωτικῶς.

§39Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Σκέπτεσθε ὅπως σκέπτεσθε, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ παραβιάζητε τὰ δικαιώματα τῆς Συνελεύσεως. Νομίζετε καὶ σεῖς ὅ,τι ἐνόμισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας. Ὄτε κατὰ τὸ παρελθόν, κατὰ τὴν Δʹ Συνέλυσιν, διετέλει Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ὁ κ. Παῦλος Κουντουριώτης, δὲν τοῦ ἐκινήθη ἡ ἰδέα ὅτι αἱ 214 συνεδριάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα, ἦσαν πολλαί, ἐδέχθη μάλιστα νὰ μείνῃ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ ὅταν ὁ δικτάτωρ Πάγκαλος ἀνέτρεψε τὴν Κυβέρνησιν, ἐδέχθη δὲ νὰ ἐπανέλθῃ ὅταν ὁ δικτάτωρ Κονδύλης ἀνέτρεψε τὸν Πάγκαλον καὶ ἐδέχθη νὰ προσυπογράψῃ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ὁ Πάγκαλος, διορθώσας τὰς ἀποφάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν καὶ τὸ Σύνταγμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνόμισε, φαίνεται, κακῶς συμβουλευθεὶς τὸ παρελθόν, ὅτι καὶ σήμερον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διορίζει καὶ παύει τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ δὲν κατεδέχθη οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν παραίτησίν του. Αὐτὰ πάντα δεικνύουν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν ἔχει καὶ δὲν θέλει νὰ ἔχῃ τοὺς προσήκοντας συμβούλους καὶ συμβουλεύεται ἄλλους ἀνευθύνους, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τίθεται ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ὥρισεν εἰς αὐτὸν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία παρεβίασε μὲν τὰ καθήκοντά της, ἀλλὰ τὰ παρεβίασεν ἴσως ἐξ ὧν λόγων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν, ἐξ ὑπερβολικῆς δηλαδὴ ἐκτιμήσεως τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ ἓν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, νὰ θέσῃ ἕκαστον ὄργανον τῆς Πολιτείας εἰς τὴν θέσιν του. Προτείνω νὰ θεωρήσῃ κενὴν τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεώς του διὰ νὰ δοθῇ ἓν δίδαγμα ὅτι ὀφείλουσι πάντες νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των καὶ ὅτι ἡ σκοπιμότης, ἡ ὁποία προκαλεῖ γέλωτας εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ὁ μεγαλύτερος ἐχθρὸς τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ Τόπου. (Χειροκροτήματα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§41Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζομεν, κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἡ προηγηθεῖσα δὲν ἔχει τὴν θέσιν της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δὲν προέκυψε πρᾶξις, ἡ ὁποία νὰ θέσῃ ἐπὶ τάπητος ζήτημα προεδρικόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν ἔχει βεβαίως τὴν ὑπεύθυνον διαχείρισιν τῶν κοινῶν, δὲν στερεῖται ὅμως γνώμης ἐπὶ τῶν κοινῶν καὶ δύναται νὰ ἀσκῇ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμμέσως ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς ταύτης τῆς Βουλῆς. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἤδη ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος προκύπτει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δικαιοῦται καὶ πλειστάκις ὀφείλει νὰ ἀξιοῖ ὅπως αἱ συσκέψεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῶν κυρίων ζητημάτων διεξάγωνται ὑπὸ τὴν προεδρείαν του. Δὲν εἶναι δὲ ἡ διάταξις αὕτη καινοφανὴς εἰς τὰ δημοκρατούμενα πολιτεύματα. Εἶναι διάταξις γενικῆς, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐφαρμογῆς, διάταξις, πιστῶς τηρουμένη εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία ἐχρησίμευσεν ὡς πρότυπον τῆς κοινοβουλευτικῆς δημοκρατίας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, τὰ μὴ ἀσχολούμενα ἐπὶ δευτερευουσῶν ὑπηρεσιακῶν ὑποθέσεων, συγκροτοῦνται πάντοτε εἰς τὸ προεδρικὸν μέγαρον ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀνευθύνου Ἄρχοντος. Τί σημαίνει τοῦτο, κύριοι; Ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι ποσῶς ξένος πρὸς δημόσια πράγματα καὶ ἔχει ἄμεσον εἰς αὐτὰ ἀνάμιξιν. Ἂν φρονῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχουν καλῶς καὶ ὅτι ἡ παθητικὴ αὐτοῦ στάσις τὸν καθιστᾷ ἠθικῶς συνυπεύθυνον διὰ τὰ διαπραττόμενα, ἔχει δικαίωμα ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ὀρθὴν κατ’ αὐτὸν ἀντίληψιν καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς προεδρικῆς ἕδρας. Τί συμβαίνει, κύριοι, ἐν προκειμένῳ; Εἶχε τὴν σκέψιν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶχε τὸν πόθον, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός, νὰ ἴδῃ τὸ ταχύτερον τερματιζομένην τὴν ἀτελεύτητον συνταγματικὴν συζήτησιν. Καὶ τὴν λέγω ἀτελεύτητον, διότι αἱ συνταγματικαὶ συζητήσεις δὲν διαρκοῦν μόνον ἀπὸ πενταμήνου, εἶναι συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ 1920 ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν, καταπονήσασαι τὴν Κοινὴν Γνώμην. Δὲν εἶναι, νομίζομεν, συμφέρον διὰ τὸν Τόπον νὰ παραμένῃ ἐπ’ ἄπειρον ἐκκρεμὴς ἡ κατάρτισις τοῦ πολιτεύματος. Καὶ τὸν κοινὸν τοῦτον πόθον διηρμήνευσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς καὶ τὸν διηρμήνευσε καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐγγράφως, ὅπως ἠδύνατο νὰ τὸν διερμηνεύσῃ καὶ προφορικῶς. Διατί ἀρνεῖσθε εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὰ πράγματα δὲν βαδίζουν καλῶς, ὅτι ἡ παράτασις τῶν συνταγματικῶν συζητήσεων προκαλεῖ τὴν κοινὴν δυσφορίαν καὶ θέτει ἐν κινδύνῳ τὸν κοινοβουλευτισμόν; Καὶ ἐκεῖνο τὸ ποῖον δικαιοῦται νὰ ὑποδείξῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀρνεῖσθε ὅτι δύναται νὰ τὸ διατυπώσῃ ἐγγράφως διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς του; Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνταλλάσσωνται σκέψεις μεταξὺ τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως, σκέψεις διατυπούμεναι κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος; Ἄν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐννόει νὰ ἐμμείνῃ ἀνενδότως εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀποχωρήσεως, τότε τὸ ζήτημα θὰ ἤρχετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐλάμβανε τὴν ὁριστικήν της ἀπόφασιν Αἱ διαμειβόμεναι σκέψεις μεταξὺ Προέδρου Δημοκρατίας καὶ Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἔργον ἐλέγχου τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ συζήτησις δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ μόνῃ τῇ προφάσει ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ ἔτυχον δημοσιότητος. Ἡ δημοσίευσις τῶν ἐπιστολῶν δὲν μεταβάλλει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ζητήματος, οὐδὲ εὐθύνει καὶ δὲν εὐθύνει κατὰ μείζονα λόγον τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας. Ἄν ἐκ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης πηγῆς ἔφθασαν μέχρι τοῦ Τύπου, καὶ εἶναι τοῦτο συχνότατον, ὑποδείξεις καὶ σκέψεις μὴ προωρισμέναι διὰ τὴν δημοσιότητα, ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ οὐδὲ συμφέρει νὰ καταστήσῃ ταύτας ἀντικείμενον ἐλέγχου. Νομίζω ὅθεν ὅτι αἱ ὑποδείξεις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ὁρμηθεῖσαι ἀπὸ αἴσθημα πατριωτικόν, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὸν ναύαρχον Κουντουριώτην, εὑρίσκονται ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος, δὲν εἶναι δὲ ποσῶς δεκτικαὶ συζητήσεως καὶ κατακρίσεων εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ μόνη ἀντικανονικὴ πρᾶξις εἶναι ἡ παρὰ τὸν Κανονισμὸν συζήτησις ἐπερωτήσεως, μὴ ἐγγεγραμμένης κἂν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ συζήτησις ἡ προηγηθεῖσα καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ τερματισθῇ εὐθὺς ἀμέσως. (Χειροκροτήματα).

§42Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει στάδιον συζητήσεως.

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§45Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἀφοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἤνοιξεν ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις....

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσητε. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχητε τοιαύτην συζήτησιν μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§48Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις φοβεῖται τὴν ἀλήθειαν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται νὰ παραβιασθῇ ὁ Κανονισμός;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ τῆς περαιτέρω ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος». Ὁ κ. Δ. Μπαμπᾶκος ὡς εἰσηγητὴς τοῦ Συντάγματος ἔχει τὸν λόγον.

§52Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων, κ. Πρόεδρε.

§53Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. (Φωναί, θόρυβος).

§54Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραβιάζεται ὁ Κανονισμός.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων κατὰ κανόνα γίνονται....

§56Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἂν νομίζητε ὅτι μὲ τοιαύτας συνθήκας θὰ διοικήσητε τὴν Ἑλλάδα, ἀπατᾶσθε.

§57Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων, ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ; παρεμποδίζετε τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας. Ἀφήσατε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν ἠξεύρετε ἀκόμη τί θὰ γίνῃ καὶ τί θὰ συζητηθῇ. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα πάντοτε νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον καὶ ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὸν ἀκούσῃ.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, κατ’ οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ ἀπαγορεύεται νὰ γίνῃ σύστασις καὶ εἰσήγησις ἐπὶ νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Νομίζω ὅτι ἡ εἰσήγησις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν....

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει τί πρέπει νὰ κάμωμεν, ἐκτὸς ἂν ὅ,τι μᾶς συμφέρει κάμνομεν.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, γίνεται εἰσήγησις καὶ σύστασις ὡρισμένων νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων....

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς μόνον.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι μία βραχυτάτη εἰσήγησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος δὲν ἀπαγορεύεται. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις προτείνει ὅπως προταχθῇ ἡ εἰσήγησις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τῶν ὑπολειπομένων ἄρθρων.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μόνον ἐφόσον οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰς ἐπερωτήσεις παραιτηθοῦν.

§65Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται ποσῶς νὰ ἀναβληθῇ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§67Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πρόκειται κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Αὐτὸν τὸν καταργήσαμεν. Τετρακόσιαι ἐπερωτήσεις μένουν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§68Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν νὰ ματαιωθῇ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἀσκεῖται κατὰ τρόπον αὐστηρὸν καὶ ἔχουν ἐξαντληθῆ ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις. Ἐσυνηθίσαμεν ὅλοι εἰς ὑπερβολὰς καὶ νομίζουν τινὲς ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παρίσταται ὡς ἐχθρός, ὡς ὑπονομευτὴς τῶν ἐλευθεριῶν, ὅτι εἶναι μία δικτατορία, ὅτι δὲν γίνεται ἔλεγχος, ἐνῷ ὑποθέτω ὅτι κατὰ τὸ διαρρεῦσαν διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπησχόλησε τὸ Σῶμα ὁ ἔλεγχος. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Συντάγματος ζητεῖ νὰ κάμῃ μίαν σύντομον εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς μήπω ἐμφανισθείσης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐργασίας τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς....

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὔριον.

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). .... ἵνα συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων κατὰ τὰς ὡρισμένας ἡμέρας. Τοῦτο εἶναι συναφὲς πρὸς τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θεωρεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀτάκτως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων. Αὐτὸ πρόκειται νὰ γίνῃ μόνον. Ζητεῖ λοιπὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσήγησις τοῦ Συντάγματος εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν ὑπολειπομένων ἄρθρων καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§71Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἔχομεν 40 χρόνια χωρὶς Σύνταγμα καὶ τώρα βιάζεσθε; Θέλετε νὰ ἀποφύγητε τὸν ἔλεγχον καὶ δι’ αὐτὸ τὸ κάμετε. (Θόρυβος).

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ μάθητε, κ. βουλευτά, ὅτι ἔχετε τὸ καθῆκον τῆς εὐπρεπείας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§73Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Παραβιάζονται δικαιώματα τῆς Βουλῆς.

§74Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀδιαφορῶ διὰ τὴν γνώμην σας.

§75Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ὅπως καὶ ἐγώ....

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! ἆ!

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ λεχθῇ, εἶναι ὅτι ἀποφεύγομεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπέφυγε τὸν ἔλεγχον. Δὲν γνωρίζω ζήτημα τὸ ὁποῖον νὰ προεκλήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἦλθεν ἐνώπιον αὐτῆς καὶ νὰ μὴ συνεζητήθη μετὰ πάσης εὐρύτητος, τῆς Κυβερνήσεως διδούσης λόγον ἐπὶ τῶν πράξεών της. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διατυποῦται κατηγορία ἀπολύτως ἀβάσιμος ἐναντίον τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιδιώκει νὰ περιστείλῃ τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Διότι τοῦτο εἶναι ἀνάξιον κοινοβουλευτικῶν ἀνδρῶν καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις πρωτίστως ἐνδιαφέρεται διὰ τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Μετὰ τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος εἰσήγησιν, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπιτραπῇ ὁ ἔλεγχος καὶ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μᾶς ἐλέγξητε.

§78Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ συνεπῶς ἐπὶ ζητημάτων ἀρχῆς οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συμβιβασμός. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέρχονται εἰς συμβιβασμοὺς εἰς ζητήματα ἀρχῆς, εἶναι ἀνάξιοι νὰ κατέχωσι τὰς ὑψίστας θέσεις τῆς Πολιτείας. Κύριοι, τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἑδράζεται κυριώτατα ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου. Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἄνευ ἐλέγχου δὲν δύναται νὰ νοηθῇ. Ὅταν δὲ ἔρχεται διὰ τῶν νέων αὐτῶν δαιμονίων καὶ διὰ τῶν νέων αὐτῶν μεθόδων νὰ εἰσαγάγουν τὴν λάθρα κατάργησιν τοῦ ἐλέγχου, ὑπονομεύουσιν ἐκ βάθρων τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Διὰ τοῦτο κατηγορῶ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Γεωργίας....

§79Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ περιορίζεσθε εἰς δύο Ὑπουργοὺς καὶ ὄχι εἰς ὅλην τὴν Κυβέρνησιν;

§80Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριοι, τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως φέρει τὰς ὑπογραφὰς ὅλων τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ ἑπομένως εἴμεθα ἀλληλέγγυοι.

§81Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὰς ἰδέας μου περὶ τοῦ ψηφίσματος. Θὰ σᾶς εἴπω ὅταν κανονικῶς καὶ ὄχι διὰ καταργήσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ.

§82Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ γίνῃ ἀπόψε.

§83Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς μίαν τέλος πάντων ἀνάμνησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπεμπολήσωμεν τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις, διότι ἀρκετὰ ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ ἀπεμπολήθησαν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ τὸ κατάντημα τῆς ἀπεμπολήσεως αὐτῆς εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πάντες εἴδομεν. Ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ λέγουν ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς συντομωτάτης εἰσηγήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν γνωρίζω ἂν πρόκειται περὶ συντομωτάτης ἢ εὐρυτάτης εἰσηγήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ. Γνωρίζω μόνον ὅτι, ὅταν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται ἀνάπτυξις τοῦ ἐλέγχου διὰ συντομωτάτης ἢ εὐρυτάτης εἰσηγήσεως, ὑπονομεύεται τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τοῦτο γνωρίζω καὶ ὅταν τοῦτο γνωρίζω, πάσῃ δυνάμει θὰ ἀντιστῶ κατὰ τῶν τοιούτων εἰσηγήσεων. Ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ μὴ παραδέχεται τὰς τοιαύτας νέας θεωρίας καὶ τὰ τοιαῦτα νέα δαιμόνια. Κύριοι, θὰ χαθῇ ὁ Τόπος, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα ἐντὸς τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως; Παρακαλῶ; Καὶ τί ἔκαμνεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε ὅπως κατευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς; Διότι διαφωνῶ μὲ τοῦτο πρὸς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου· λέγω ὅτι ἡ μομφὴ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, τοῦ ἀνωτάτου ρυθμιστοῦ τοῦ πολιτεύματος, δὲν εἶναι μομφὴ ἀπευθυνομένη κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ μομφὴ ἀπευθυνθεῖσα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀτυχῶς δὲν συνησθάνθη δι’ ἑαυτήν, ἢ μᾶλλον τὴν συνησθάνθη, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἀντικοινοβουλευτικόν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἔλθῃ σήμερον καὶ ζητοῦσα οὕτως εἰπεῖν ἔλεος ἀπὸ τὸν ἀνώτατον τοῦ πολιτεύματος ρυθμιστήν, ζητεῖ ὅπως ταχύτατα νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύναγμα. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον πρὸ παντὸς καλεῖται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ πολίτευμα. Καὶ ἔρχεσθε ὑμεῖς ἐν ὀνόματι τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον προστατεύετε, νὰ ζητήσητε τὴν ἀνατροπὴν τοῦ πολιτεύματος αὐτοῦ.

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ κάμητε ἔλεγχον, κ. βουλευτά; Εἶσθε ἐλεύθερος.

§85Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ κάμω ἔλεγχον καὶ ἂν ἀναδιφήσητε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον τὸ ὄνομά μου. Ἄν ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, τὰ εἶπον ἐκ βαθυτάτων πεποιθήσεων ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα κυρίως βασίζεται ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ εἶσθε βουλευτής, κ. Ράλλη. Δὲν μοὶ λέγετε, παρακαλῶ, νομίζετε ὅτι διὰ πρώτην φορὰν σήμερον ἐζητήθη νὰ γίνῃ εἰσήγησις ἐπὶ ἑνὸς νομοθετήματος ἢ ἐπὶ ἑνὸς σχεδίου μεταρρυθμιστικοῦ τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων; Κύριε βουλευτά, εἶναι μακρὰ συνήθεια καὶ ἐφόσον οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν δὲν παρουσιάζει ἐπερώτησιν χρήζουσαν ἀμέσου συζητήσεως, δὲν πρόκειται νὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ μὴ διϋλίζωμεν τὸν κώνωπα καὶ νὰ καταπίνωμεν τὴν κάμηλον. Ἄν πρόκειται νὰ καταναλώσωμεν μίαν συνεδρίασιν εἰς τὸ περὶ ποία ἐπερώτησις θὰ συζητηθῇ, θὰ ἦτο καλύτερον νὰ γίνῃ εἰσήγησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἀρχίσωμεν αὔριον τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι περιορισμὸς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἂν ὅμως ἐπιμένετε νὰ κάμητε ἔλεγχον σοβαρόν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει λόγον νὰ μὴ τὸν δεχθῇ.

§87Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἡ Χώρα ἀνησυχεῖ διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ πολιτεύματος μετὰ τόσας ἀνωμαλίας, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ μίαν ἀξίωσιν, ὅπως τὸ πολίτευμα τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ νὰ μὴ εἶναι ράκος καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀνάξιον προσοχῆς καὶ ἀνάξιον σεβασμοῦ. Καὶ θὰ εἶναι ράκος τὸ πολίτευμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ ὅταν οὐδεμία ἐπιτρέπεται ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις ἢ μᾶλλον ἐπιτρέπονται συζητήσεις αὐτόχρημα κωμικαὶ ἐπὶ τῶν σπουδαιοτάτων ἄρθρων τοῦ Συντάγματος τῶν ἀσφαλιζόντων τὰ ὕψιστα τοῦ πολίτου δικαιώματα. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος, τὸ ποῖον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀστικοῦ Κράτους καὶ ἔρχεται αὐτὸ τὸ χαρτί, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερον σήμερον νὰ ψηφίσωμεν καὶ ὁρίζει ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 ἐπιτρέπεται συζήτησις μόνον τεσσάρων ὡρῶν.

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπέρασεν αὐτό.

§89Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καθόλου δὲν ἐπέρασε, κ. Ὑπουργέ.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπέρασε διὰ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον κατηνάλωσεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ 15 ἡμέρας.

§91Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπέρασεν εἰς τὸν ἐγκέφαλον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ κ. Μπακάλμπαση καθὼς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Διότι διεπράχθη καὶ τοῦτο τὸ ἀνοσιούργημα κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοιαύτη ἔλλειψις σεβασμοῦ, τὴν ὁποίαν οὔτε οἱ εἰδεχθέστατοι τῶν δικτατόρων δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ διαπράξουν. Ἐνῷ ὑπάρχει ἐκκρεμὲς τὸ ἄρθρον 119, ἐδημοσιεύθη Διάταγμα φέρων τὴν ὑπογραφὴν δύο Ὑπουργῶν καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Μπακάλμπαση, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλοτριώθησαν χιλιάδες μέτρων ἐκτάσεις τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων. Ζητεῖται τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος ἐπιτροχάδην διὰ νὰ στερήσητε τοὺς Ἕλληνας πολίτας τῶν δικαιοτάτων δικαιωμάτων τῶν. Ὁρίστε, κάμετέ το. Ἀλλ’ ἡμᾶς θὰ μᾶς εὕρητε ἀντιθέτους καὶ θὰ μᾶς εὕρητε ἀκόμη ἀντιθέτους καὶ ἂν ἀκόμη εἰς τὸν τοιοῦτον κατήφορον ἤθελε παρασυρθῇ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§92Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωπερικῶν). Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν μακρὰν διακοπὴν ἀνεμένετο ἐναγωνίως ἀπὸ τὴν Κοινὴν Γνώμην ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα μᾶς περιστοιχίζουν, ἐσωτερικά τε καὶ ἄλλης φύσεως, δὲν εἶναι τυχαῖα. Ἡ ἀντιμετώπισις τῶν προβλημάτων αὐτῶν ἐκίνησε τὸν πατριωτισμὸν πάντων ἐκείνων, ὅσοι ἀποτελοῦν τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὑπῆρξε καὶ ἐπιθυμία καὶ ὑμῶν σχεδὸν ἁπάντων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐκίνησεν εἰς τὴν σύμπτηξιν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ἀποτελούσης ἀναμφισβητήτως μίαν ἀνωμαλίαν κοινοβουλευτικήν. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καταρτισθεῖσα δὲν ἀπέφυγε ποτὲ τὸν ἔλεγχον, ὁσάκις ἐστράφη κατ’ αὐτῆς δι’ οἱανδήποτε πρᾶξιν ἢ παράλειψιν. Δὲν ἀπέφυγεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον, διότι, δυστυχῶς, εἴμεθα τὸ μόνον Κράτος ἀκόμη, εἰς τὸ ὁποῖον παραμένει ἡ ἀρχαία δοξασία, ὅτι τὸ κύριον ἔργον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ εἶναι ὁ ἔλεγχος. Εἶναι τόσον μεγάλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πρὸ παντὸς δὲ τὰ ἔργα τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ διοικητικά, ὥστε ἡ συμπαραβολὴ εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλας ἐποχὰς εἶχον νὰ ἐπιτελέσουν αἱ Ἐθνικαὶ Ἀντιπροσωπεῖαι, εἶναι βεβαίως γίγαντες ἀπέναντι νάνων. Τότε τὸ κύριον ἔργον ἦτο ἡ περιφρούρησις τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ κατὰ τῶν ἁρπάγων, οἵτινες κατώρθωνον χωρὶς νὰ ἀντιπροσωπεύουν, ἕνεκα τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, ὁλόκληρον τὸν λαόν, νὰ διοικοῦν ἐν τούτοις καὶ νὰ κυβερνοῦν αὐτόν. Σήμερον δὲ μὴ ὑπαρχούσης τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, τὸ δόγμα τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἔχῃ περιέλθει καὶ παρ’ ἡμῖν εἰς ἀχρηστίαν. Δυστυχῶς, ἐφόσον δὲν εἰσήχθη τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διὰ νὰ δύναται ὁ πολίτης, ἂν νομίζῃ ὅτι ἀδικεῖται ἀπὸ μίαν κατωτέραν Ἀρχὴν ἢ ἀπὸ ἕνα Ὑπουργὸν κακῶς ἐφαρμόζοντα ἢ ἑρμηνεύοντα τὸν νόμον, νὰ καταφύγῃ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον, εἰς μίαν Χώραν εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος εἶναι ἀναγκαῖος, τοῦτο ἀνωμολογήσαμεν πάντες καὶ τοῦτο ἀνωμολόγησε καὶ παρεδέχθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις. Ὁ Κανονισμὸς ἰσχύει, ἐφόσον σεῖς οἱ ἴδιοι τὸν ἑρμηνεύετε κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ θὰ καταναλώσωμεν δύο ἡμέρας διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἀλλ’ οἱ Κανονισμοί, κύριοι, ὡς τμῆμα τοῦ δημοσίου ἡμῶν δικαίου, λαμβάνουν μίαν ἑρμηνείαν διὰ μιᾶς μακρᾶς ἐφαρμογῆς, ἑρμηνείαν ἡ ὁποία πάντοτε ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ κυρίαρχον Σῶμα, ἂν θέλῃ νὰ τὴν μεταβάλῃ. Παρατηρῶ δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν, ἀφ’ ἧς δηλαδὴ πρὸ τοῦ 1910 μετερρυθμίσθη ὁ Κανονισμός, ἀναγνωρισθέντος τέλος πάντων ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἔργα διὰ τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα, ὡρίσθησαν ὡρισμέναι ἡμέραι διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ παλαιότεροι ὅτι κατηναλίσκετο ὁλόκληρος σύνοδος. Ἀφ’ ἧς, λέγω, τοῦτο ἐγένετο, ἐπεκράτησεν ὥστε ἡ συζήτησις εἴτε εἰσηγήσεως Ὑπουργῶν ἐπὶ νομοσχεδίων, εἴτε Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, διὰ τῶν εἰσηγητῶν των νὰ δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἐν ἡμέραις ἐλέγχου καὶ σπανιώτατα ἠγέρθη ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, εἰδικώτερον δὲ προκειμένου περὶ Συνταγματικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἡ ἑρμηνεία αὕτη, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς, διότι δὲν εἶναι κυβερνητικὸν ἔργον ἡ σύνταξις τοῦ Συντάγματος, εἶναι ἔργον ἰδικόν σας, τὸ ὁποῖον σεῖς ἀνεθέσατε εἴς τινας τῶν συναδέλφων σας, ὡς ἀντιπροσώπους σας ἐν τῇ διαρρυθμίσει τῶν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν καὶ συναρμολογήσει αὐτῶν. Πρόκειται λοιπόν, κύριοι, ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ἀκούσητε τοὺς ἀντιπροσώπους σας. Ἡ ὥρα ἥτις κατηναλώθη εἰς τὸ νὰ συζητήσωμεν ἂν τὸ κατ’ ἔθος ἐπικρατῆσαν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θὰ ἦτο πλέον ἢ ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. συνάδελφον καὶ εἰσηγητὴν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅστις καὶ διὰ τὴν βραχυλογίαν του διεκρίθη καὶ διὰ τὴν ἀκριβῆ ἔκφρασιν τῶν γνωμῶν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει εἶχεν ἢ ἔχει τὴν γνώμην ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ σήμερον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν μας νὰ μὴν ἀκούσῃ μίαν εἰσήγησιν, ἥτις ὁσάκις ἐγένετο μᾶς ἔδωσεν εὐχαρίστους ὥρας καὶ ἀπηλλαγμένας ταραχῶν καὶ διενέξεων, οὐδεὶς, λέγω, ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶχε τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἀπηγορεύετο εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι ἡμίσεια ὥρα διατιθεμένη διὰ νὰ ἀκούσωμεν τοῦ εἰσηγητοῦ, δὲν εἶναι ὥρα χαμένη, ἀφοῦ μάλιστα ἐλήφθη ἡ διαβεβαίωσις ὅτι δυνάμεθα εὐθὺς μετὰ ταῦτα νὰ συνεχίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος τόσον μέγας, ὥστε, ἂν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ συζητοῦν, παραμείνῃ 2 ἢ 3 ἡμέρας, νὰ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ εἰς συμφέροντα τοῦ Τόπου, ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ κατ’ ἔθος γενομένου νὰ ἀναβληθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§93Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος;

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ γίνῃ εἰσήγησις καὶ θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις.

§95Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν ὁμιλῇ ὁ εἰσηγητὴς τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν συναδέλφου. νομίζω ὅτι ζήτημα διαφωνίας μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς οὔτε ὑφίσταται, οὔτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπεκαλέσθη ἢ τὸ γινόμενον καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐν ἡμέραις κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἰσήγησις εἴτε παρ’ Ὑπουργοῦ, εἴτε καὶ παρὰ βουλευτοῦ, ἐπὶ νομοσχεδίων, ἰδιαιτέρως δὲ προκειμένου περὶ τοῦ Συντάγματος. Ἡ εἰσήγησις δὲ αὕτη ἐγένετο βεβαίως τῇ ἀνοχῇ τῆς Βουλῆς, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου δὲν ἐθεωρεῖτο ὅτι ἐπήρχετο κατάργησις τοῦ Κανονισμοῦ. Βεβαίως ἐφόσον ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁρίζει ἡμέρας κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, δὲν δύναται νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ οὗτος δι’ ἁπλῆς ἐναντίας ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ ἐλέγχου. Ἀλλὰ δὲν ἐζητεῖτο τοῦτο, ἀλλὰ μόνον ὅπως, ἀνοχῇ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰ ἄλλοτε γενόμενα, γίνῃ εἰσήγησις ἁπλῶς ἐπὶ τῶν σχετικῶν συνταγματικῶν ζητημάτων. Φαίνεται ὅμως ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων κ. κ. συναδέλφων ἐπεκράτησε σύγχυσίς τις ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως. Τοῦτο δὲ παρετήρησα ἐκ τῆς τελευταῖον γενομένης παρατηρήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Μπουσίου, ὅστις ἐνόμισεν ὅτι πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται σήμερον. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς ὁ εἰσηγητὴς ὁ ὁρισθεὶς ἐκ μέρους τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ κάμῃ εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τοῦ Συντάγματος, νὰ κάμῃ δηλαδὴ ἁπλῆν εἰσήγησιν. Ἂν ἤδη ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι θὰ καταναλωθῇ διὰ τῆς συζητήσεως ταύτης τόσος χρόνος, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς εἶναι ὡρισμένον διὰ σήμερον, δύναται ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως, ἵνα μὴ καταναλίσκεται χρόνος, νὰ μὴ γίνῃ ἡ εἰσήγησις καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Ἂν θέλουν οἱ ἐπερωτῶντες νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ἂς ἔλθουν νὰ συζητήσουν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, διὰ νὰ παύσῃ ἡ περαιτέρω συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ μᾶς καταναλώσῃ ὅλον τὸν χρόνον περὶ τοῦ τί πρέπει νὰ συζητήσωμεν.

§97Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. (Θόρυβος).

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ζήτημα ἔληξεν.

§99Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ πλέον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα ἔληξε. Νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν θέλουν οἱ κ. κ. βουλευταὶ οὔτε αὐταὶ νὰ συζητηθοῦν.

§101Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μετὰ τὴν γενομένην ἀπόπειραν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου τὴν στιγμὴν τῆς ὑποβολῆς τοῦ ψηφίσματος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδεὶς ὀπαδὸς οἱουδήποτε κόμματος, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἰδίας ἀρχάς, νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰς ἰδέας του καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἀρχὰς ἄλλου κόμματος, τὰς ὁποίας δὲν ἀναγνωρίζει.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ἐζητήθη ἡ πρόταξις τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 252 ἐπερωτήσεως.

§103Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία πρότασις περὶ προτάξεως ἐπερωτήσεως ἰδικῆς μου πρὸ δύο μηνῶν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὴ ἐδῶ εἶναι πρὸ τριῶν μηνῶν.

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ ἀναγνωσθῇ, παρακαλῶ, ἡ πρότασις.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): «Ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς λύσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ἥτις ἐξεδηλώθη διὰ τῶν δημοσιευθέντων πινάκων ἐπαναφορᾶς ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἕνα ἐκ τῶν θεμελιωδῶν ὅρων τῆς συγκροτήσεως τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ ἀποτυχία του ἐκθέτει προφανῶς εἰς κίνδυνον τὸ ὅλον ἔργον τῆς ἐπιδιωκομένης ἐσωτερικῆς ἀνορθώσεως καὶ ὁμαλότητος».

§107Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ὑπεβλήθη ἀπὸ πολλοῦ ἐπερώτησις, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔθεσεν ὡς πρῶτον ὅρον τοῦ προγράμματος τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότητος τοσαύτης τὴν ὁποίαν πάντες ἀναγνωρίζομεν, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρώτη ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως, διότι πᾶσα παρέλκυσις τῆς συζητήσεως, πᾶσα παρέλκυσις ἐπὶ θέματος τόσον σπουδαίου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιτείνῃ τὴν ἀνωμαλίαν, νομίζω, λέγω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ πρόταξις τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Κανονισμοῦ, δύναται ἡ Βουλὴ τῇ προτάσει δέκα βουλευτῶν δι’ ἀναστάσεως νὰ μεταβάλλῃ τὴν τάξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἂν κρίνῃ ἐπείγουσαν τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεώς τινος. Κατὰ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν λαμβάνει τὸν λόγον εἷς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως καὶ εἷς τῶν ἀντιλεγόντων, ἀμφότεροι ὅμως δὲν δύνανται νὰ παρατείνωσι τὸν λόγον πλέον τῶν 15 λεπτῶν τῆς ὥρας ἕκαστος.

§109Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως, νομίζω, λέγω, ὅτι ἀποφεύγει ἕνα ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ἐπὶ ζητήματος σοβαρωτάτης σημασίας. (Θόρυβος). Ἀποφασίσατε μόνοι σας τί πρέπει νὰ γίνῃ.

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος).

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παραγνωρίζει τοὺς σοβαρωτάτους λόγους, οἵτινες ἐπιβάλλουσιν, ἵνα ἀρθῇ εἰς πέρας ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔθεσεν ὡς ἕνα τῶν θεμελιωδῶν ὅρων τῆς ὑπάρξεώς της. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν καθυστέρησιν καὶ τὴν αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις διατυπώνει ἐν τῷ ψηφίσματι, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλλει, ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ μίαν πίστωσιν χρόνου μιᾶς ἑβδομάδος ἢ καὶ περισσοτέρων ἡμερῶν, ἵνα ἡ Βουλὴ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἰς τὸν μέλλοντα ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀνακοινωθῶσι τὰ πεπραγμένα τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη διὰ τὴν λύσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος.

§112Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ζητῇ προθεσμίαν μιᾶς ἑβδομάδος ἢ καὶ περισσοτέρων ἡμερῶν, ἐγὼ θὰ εἶμαι σύμφωνος καὶ δὲν θὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ παρασχεθῇ.

§113Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ παραγνωρίζεται ἡ σημασία τῆς σοβαρότητος τοιούτου ζητήματος. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ἕτερα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν περισσότερον τὴν Κοινὴν Γνώμην, ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ἄλλα ἐθνικὰ ζητήματα. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασυρώμεθα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσωπικῶν σκέψεων τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου βουλευτοῦ.

§114Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αἱ προσωπικαὶ σκέψεις καὶ τὰ προσωπικὰ συμφέροντα ὑπῆρξαν πάντοτε εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἰς αὐτὸ τὸ κατάντημα τὸν Τόπον. (Θόρυβος).

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ἐπιτετραμμένη ἡ ἀνακίνησις μιᾶς προώρου συζητήσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, μὴ προωρισμένης νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἡ διεξαγωγὴ μιᾶς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦντος ζητήματος κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν πρόκειται νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν καρποὺς πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ζητήματος.

§116ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§117Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λάβητε τὸν λόγον. Εἶναι ῥητὸς ὁ Κανονισμός, ὁ ὁποῖος λέγει (ἀναγινώσκει): «Τῇ προτάσει 10 βουλευτῶν ἡ Βουλὴ δύναται δι’ ἀναστάσεως νὰ μεταβάλλῃ τὴν τάξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἂν κρίνῃ ἐπείγουσαν τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεώς τινος. Κατὰ τὴν περὶ τούτου συζήτησιν λαμβάνει τὸν λόγον εἷς τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν βουλευτῶν πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς καὶ εἷς τῶν ἀντιλεγόντων». Ἐτελείωσεν ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία. Ὁ κ. Δαρβέρης ἔχει λάβει τὸν λόγον.

§119Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Δαρβέρης δὲν ἦτο ὑπογεγραμμένος.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν σᾶς συμφέρῃ, ἐπικαλεῖσθε τὸν Κανονισμὸν ὡς ἱερὸν κείμενον. Ὅταν δὲν σᾶς συμφέρῃ, τὸν ξεσχίζετε.

§121Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τί λέγει; Ἂν ἡ Κυβέρνησις στέργῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως....

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν λύσιν τοῦ στρατιωτικοῦ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§124Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ θέλῃ νὰ δεχθῇ τὸν ἔλεγχον. Διατί σεῖς νὰ θέτετε τὸ ζήτημα εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς;

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε ἀκόμη; Ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§126Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πῶς ἐλύθη;

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μπούμπουλης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν ναυτολογίαν ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου «Ὀδυσσεὺς» τοῦ Γάλλου ὑπηκόου Φλωρεντέν.

§128Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ πέντε μηνῶν ἐνέγραψα ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, διὰ τῆς ὁποίας τὸν παρεκάλουν νὰ μᾶς γνωρίσῃ τί μέτρα ἔλαβεν ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ ἐναντίον τοῦ κεντρικοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς, οἵτινες παρὰ τὸ νόμον ἐναυτολόγησαν εἰς τὴν σημερινὴν ἀνεργίαν Γάλλον ὑπήκοον ἀντὶ Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς γνωστῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε κατηγόρησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ τῆς μεθόδου τὴν ὁποίαν προσεπάθησε νὰ ἐπιβάλῃ ἐφ’ ἡμῶν, διὰ τῆς μεθόδου τῶν Οἰκουμενικῶν Δικτατοριῶν, ἀπέφυγε νὰ δεχθῇ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην.

§129Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε. Σᾶς ἀπέστειλα ἔγγραφον.

§130Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μετὰ τὸ ἔγγραφον ὑπέβαλα τὴν ἐπερώτησιν.

§131Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι. Μὲ συγχωρεῖτε. Πρὸ τοῦ ἐγγράφου.

§132Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει σημασίαν.

§133Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ μέθοδος αὕτη ἐπανειλημμένως ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπανειλημμένως ἡ Κυβέρνησις εἴτε διὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐπερωτήσεων κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων, εἴτε διὰ τῆς ἀπουσίας τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἀπέφυγε καὶ ἀποφεύγει συστηματικῶς τὸν ἔλεγχον. Εὐτυχῶς ἐδέησε νὰ γίνῃ ἡ σημερινὴ συζήτησις, ἡ σημερινὴ σκηνή, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ Κοινοβουλίου, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ τὸν ἔλεγχον, ἔλεγχον τὸν ὁποῖον εἶχε καθῆκον νὰ δεχθῇ ὑπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἔλεγχον διὰ τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἔχῃ δώσει εὐθύνας, διότι διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναπτύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐγένετο αἰτία τοῦ πνιγμοῦ 23 Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι κεῖνται πλέον εἰς τὸν βυθὸν τοῦ ὠκεανοῦ, μηδέποτε ἔχοντες ἐλπίδα νὰ ὑψώσωσι φωνὴν διαμαρτυρίας διὰ νὰ θίξῃ τὰ ὦτα τῶν κυρίων κυβερνώντων.

§134Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι κεῖνται πνιγμένοι 420 εἰς τὴν Ψυτάλειαν.

§135Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἤμην τότε βουλευτὴς καὶ δὲν ἔχω εὐθύνην.

§136Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Οὐδὲ ναυμαχία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφανίσῃ τόσους καὶ ἀπὸ κανένα δὲν ἐζητήθη εὐθύνη.

§137Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἀφ’ ἧς συνεστήθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, Κυβέρνησις ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς ὅλων τῶν κομμάτων, ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ λαμβάνῃ τὰς γνώμας της καὶ νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων, θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸ veto ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, χωρὶς κἂν νὰ ζητήσῃ τὰς γνώμας τῶν ἀποτελούντων τὸ κόμμα τοῦτο βουλευτῶν καὶ δὴ τὸ κόμμα, εἰς τὰ στελέχη τοῦ ὁποίου ἀνῆκον μέχρι πρὸ ὀλίγου, τὸ κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων.

§138Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Τῶν δουλοφρόνων. (Θόρυβος).

§139Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Νὰ προσέχητε, κύριε, εἰς τὰς ἐκφράσεις σας, διότι εἰς τὸ κόμμα αὐτὸ ἀνήκουν ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε νὰ ἀτενίσητε σεῖς.

§140Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν. Ἄν ἔπαυσεν ὁ κ. Σπετσιώτης νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ κόμμα αὐτό, δὲν ἕπεται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μεταχειρίζεται τοιαύτας ἐκφράσεις. Λυποῦμαι ὅτι συνδέομαι διὰ φιλίας μὲ τὸν κ. Σπετσιώτην, ὁ ὁποῖος ἀπετόλμησε νὰ ἐκφρασθῇ διὰ τοιαύτης φράσεως κατὰ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ βουλευτάς, οἵτινες ἔχουν ἔντιμον πολιτικὸν βίον, κατὰ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀρχὰς καὶ εὐθείας πολιτικὰς γνώμας.

§141Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον κ. Σπετσιώτην νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν «δουλοφρόνων», διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι κόμμα, εἰς τὰ στελέχη τοῦ ὁποίου ἀνήκουν ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων, δὲν δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν σκολιὰν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ ἀρχηγός του καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ἀντιλήψεις αὐτοῦ.

§142Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς ἠμπορεῖτε νὰ μὴ ἀποτελεῖτε μέλος τοῦ κόμματος.

§143ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐταὶ εἶναι ἀσχημίαι. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκστομίζωνται.

§144Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον ὅτι τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκον εἶναι κόμμα ἀρχῶν.

§145ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐπερώτησιν.

§146Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μοὶ ἀπαγορεύσητε ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πῶς θὰ τὴν ἀναπτύξω, εἶναι ἰδικόν μου δικαίωμα. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς οἱονδήποτε, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν στέκηται, νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ μὲ ἐμποδίσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἐπερωτῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καθὼς καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον ἔχω δικαίωμα νὰ ἐλέγξω, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶπον λοιπὸν ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων εἶναι κόμμα ἀρχῶν, εἶναι κόμμα τὸ ὁποῖον ἵδρυσαν ὀλίγοι ἄνδρες ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων, τὰ ὁποῖα ἐπίστευσαν. Εἶναι κόμμα, τὸ ὁποῖον ὕψωσεν ὑψηλὰ τὴν σημαίαν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν καὶ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἠρώτησε τοὺς ὀπαδούς του διὰ τὰς διαφόρους ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἔλαβε καὶ τὸ ὁποῖον κατέστη καὶ αὐτὸ συνυπεύθυνον. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως, ὅπως θὰ ἀναπτύξω καὶ εἰς δευτέραν ἐπερώτησιν, τὸ κόμμα αὐτὸ παρέσυρε τὴν Κυβέρνησιν, παρέσυρε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ βεβαιώσῃ ἀνακριβείας ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διὰ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ χρεωστασίου, τὸ ὁποῖον ἡτοίμασεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, τότε, λέγω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεμαρτυρήθη καὶ εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε γνῶσιν καὶ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐδημοσιεύετο εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὸ χρεωστάσιον. Δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ χρεωστάσιον. Μὴ διαμαρτύρεσθε, κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργέ.

§147Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν διαμαρτύρομαι.

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος καὶ ἐγὼ ἐδιδάχθημεν εἰς τὸ σχολεῖόν σας. Ἂν ὑπερέβημεν τὸν διδάσκαλον, δὲν πταίομεν ἡμεῖς εἰς αὐτό. Σεῖς μᾶς ἐδιδάξατε. Καὶ ἦλθεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὅτι ὁ Φλωρεντὲν εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχει δικαίωμα νὰ ναυτολογηθῇ. Δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω προσωπικὴν μομφὴν κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ἂν καὶ εἶναι ὑπεύθυνος, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ γνωρίζῃ τὰ πάντα.

§149Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ παρακολουθῇ τὴν ναυτολογίαν;

§150Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Ἐνόσῳ οἱ σύμβουλοί του τὸν ἠπάτησαν.

§151Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι δά.

§152Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ τὸ ἀναφέρω αὐτὸ καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔλαβεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ὅτι ὁ Φλωρεντὲν παρὰ τὸν νόμον περὶ ναυτολογίας, ὁ ὁποῖος ρητῶς ἀναγράφει ὅτι «τὰ μὲν πληρώματα τῶν ἐμπορικῶν πλοίων δύνανται κατὰ τὸ ⅓ νὰ ἀποτελοῦνται ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ ὑπὸ ἀλλοεθνῶν, τὰ ἐπιτελεῖα ὅμως τῶν πλοίων αὐτῶν πρέπει νὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ Ἕλληνας. Ὁ ἀσυρματιστής, ὁ ἀξιωματικός καὶ τὸ ἐπιτελεῖον. Ὁ ἀσυρματιστὴς αὐτὸς λαβὼν δίπλωμα Ἑλληνικόν, ἀγνοῶ πῶς ἀπὸ τὸν ἀσύρματον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον δίπλωμα δὲν ἔχει καταχωρηθῆ εἰς τὰ ἐπίσημα βιβλία τῆς Διευθύνσεως τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, διὰ τὸ ὁποῖον δίπλωμα ἠναγκάσθην νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰ βιβλία καὶ νὰ ἐξετάσω ἐπὶ ἑβδομάδας διὰ νὰ ἴδω ἂν ὑπῆρχεν ἢ ὄχι δίπλωμα, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, Γάλλος τὴν καταγωγήν, ἐναυτολογήθη ἐπὶ Ἑλληνικοῦ πλοίου. Ὁ ἐπὶ τῆς ναυτολογίας ἀξιωματικὸς ἠρνήθη τὴν ναυτολόγησίν του, ὡς εἶχε καθῆκον, εἰς τὴν ἄρνησίν του δὲ ἓν τηλεφώνημα τῆς Διευθύνσεως τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας διέτασσε τὴν ναυτολόγησίν του. Τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὴν ἀποτελοῦσιν εἷς πλοίαρχος ἔφεδρος καὶ εἷς λιμενάρχης, τυφλὸν ὄργανον, ἐπιλήσμων τῶν καθηκόντων του. Μόνον εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ φανῇ ὅτι εἶναι εὐχάριστος εἰς τὴν προϊσταμένην Ἀρχὴν καὶ δὲν ἔχει τὴν τόλμην νὰ εἴπῃ ὅτι ἀρνοῦμαι. Εἷς πλοίαρχος λοιπὸν τηλεφωνεῖ πρὸς τὸν κεντρικὸν λιμενάρχην νὰ ναυτολογήσῃ τὸν Γάλλον ὑπήκοον ἀξιωματικόν.

§153Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐπιμένετε ὅτι εἶναι Γάλλος ὑπήκοος;

§154Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§155Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἰδοὺ τὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι ὑπήκοος Ἕλλην (ἀναγινώσκει).

§156Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν θέλητε νὰ γίνητε συνήγορος ἑνὸς παρανομοῦντος, πρέπει νὰ ἐρευνήσητε τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος σας καὶ νὰ μάθητε ὅτι, ὅταν ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα περὶ Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ὁ ξένος αὐτὸς τὴν ὑπηκοότητα, ὤφειλε μετὰ τὸ Διάταγμα νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, νὰ καθορισθῇ ἡ στρατολογική του ὑποχρέωσις, νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον τοῦ πολίτου καὶ τότε γίνεται Ἕλλην ὑπήκοος. Ὅταν θέλητε νὰ εἶσθε ὑπερασπιστής, πρέπει νὰ μάθητε τοὺς νόμους.

§157Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ τὴν ναυτολόγησιν, μὴ ὢν εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἂν ἐξετελέσθησαν ὅλοι οἱ τύποι. Προσήχθη πρὸς αὐτὸν ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἧς ἀπεδεικνύετο ὅτι ἀπέκτησε τὴν ἰθαγένειαν τὴν Ἑλληνικὴν καὶ τότε διέταξε τὴν ναυτολόγησίν του. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι αὐτὸς προϋπηρέτησε εἰς πάμπολλα Ἑλληνικὰ πλοῖα καὶ ἂν ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, θὰ προσκομίσω τὸ ναυτολόγιόν του.

§158Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Μπούκα.

§159Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καὶ γνωρίζετε ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου καὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της. Γνωρίζετε δὲ κάλλιστα ὑμεῖς ὅπως καὶ ἐγὼ ὅτι ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ διεξάγεται τοσούτῳ τιμίως καὶ τοσούτῳ εὐσυνειδήτως, ὥστε αὐτὸς ὁ κύριος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε νὰ ἐπισύρῃ τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν συναδέλφων του. Καὶ ὅταν ὑμεῖς ἐκ τοῦ ἀσφαλῶς ὁμιλεῖτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περὶ ἀνωτάτου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε τὴν Πολιτείαν 45 ἔτη λίαν εὐόρκως, μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τοιοῦτον χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον δίδετε εἰς αὐτόν.

§160Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μόνον τιμὰς καὶ ἐπαίνους δύναμαι νὰ ἀπονείμω εἰς ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ναυτολογίας. Δυστυχῶς εἰς τὴν ὡραίαν αὐτὴν ἀνθοδέσμην τῶν φιλέργων αὐτῶν στρατιωτῶν ὑπεισῆλθε καὶ ἓν ὄχι καὶ τόσον εὔοσμον ἄνθος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μακροῦ εἶχεν ἀπομακρυνθῆ ἐκεῖθεν καὶ ἐπανῆλθε διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐφεδρείας καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ διὰ τὸν ὁποῖον δὲν συμμερίζομαι τὰς γνώμας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ.

§161Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶσθε μονάς.

§162Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶμαι μονάς. Ἂν ἐρωτήσητε ὁλόκληρον τὸ μάχιμον Σῶμα, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶμαι μονάς. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι, ἐφόσον παρουσιάσθη εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀνέφερεν ὅτι αὐτὸς ἔγινεν Ἕλλην ὑπήκοος, πῶς νὰ μὴν τὸν ναυτολογήσῃ; Καὶ αὐτὴ ἡ πληροφορία δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δημοσιεύσει τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα τέσσαρας ἡμέρας μετὰ τὴν ναυτολόγησιν τοῦ Γάλλου Φλωρεντέν. Πρὸς ἀπόδειξιν αὐτοῦ δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐρωτήσητε τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, εἰς τὸν ὁποῖον, πληροφορηθεὶς τὴν ἐπερώτησίν μου ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἔστειλε τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 221 ἔγγραφον εἰς αὐτὸν καὶ τὸν παρακαλεῖ νὰ ἐπισπευθῇ ἡ δημοσίευσις τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ διὰ νὰ γίνῃ Ἕλλην ὑπήκοος.

§163Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ ὑπηρεσία προέβη καὶ ὑπέβαλεν ἀναφορὰν διὰ τὴν πολιτογράφησιν, διότι ἂν δὲν εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν περὶ πολιτογραφήσεως....

§164Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν. Μόλις ὁ ἀξιωματικὸς ἠρνήθη νὰ τὸν ναυτολογήσῃ, αὐτὸς ὑπέβαλε τὰ ἔγγραφά του. Λυποῦμαι διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχω τὰς κλεῖδας τοῦ μικροῦ γραφείου μου διὰ νὰ παρουσιάσω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Νομαρχίας Ἀθηνῶν, ἂν ὁ Φλωρεντὲν εἶναι ἢ ὄχι Ἕλλην ὑπήκοος, ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν δίδω καὶ εἰς τὸν κ. Μαζαράκην. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Νομαρχία Ἀθηνῶν μοὶ ἀπαντᾷ ὅτι ὁ Φλωρεντὲν δὲν εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος, διότι οὔτε τὸν ὅρκον ὤμοσεν, οὔτε καθωρίσθη ἡ στρατολογική του ὑποχρέωσις. Καὶ ὅμως ὁ Φλωρεντὲν αὐτὸς παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν ἠρνήθησαν τὴν ναυτολόγησίν του, ὁ Φλωρεντέν, λέγω αὐτὸς ἐναυτολογήθη, διότι ὁ πλοιοκτήτης εἶχε φιλίαν πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ ὁ διευθυντὴς αὐτὸς τηλεφωνεῖ πρὸς τὸν κεντρικὸν λιμενάρχην καὶ τὸν διατάσσει νὰ ναυτολογηθῇ καὶ ὁ Φλωρεντὲν ναυτολογεῖται. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι τόσον σοβαρόν. Τὸ ἀτμόπλοιον ἀναχωρεῖ ἐξ Ἑλλάδος καὶ τὴν ἰδίαν δυστυχῶς ἡμέραν, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποίας ἡμερομηνίας, διάφοροι ἀσύρματοι λαμβάνουσι τὸ σῆμα «Κίνδυνος–θάνατος». Ὄπισθεν τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ ἵστατο τὸ ἀτμόπλοιον «Χατζηπατέρας», καθυστεροῦν τοῦ πρώτου πλοίου κατὰ 1½ ὥραν. Ἐφόσον ἦτο ἡμέρα ὁ «Χατζηπατέρας» ἔβλεπεν ἔμπροσθέν του πλέοντα τὸν «Ὀδυσσέα» τοῦ Δρακούλη καὶ ἀναπτύσσει ταχύτητα καὶ φθάνει εἰς τὸ σημεῖον ὅπου εὑρίσκετο ὁ «Ὀδυσσεύς». Ἀλλὰ ποῦ ὁ «Ὀδυσσεύς»; Ὁ ἀσυρματιστής αὐτοῦ δίδων τὸ σῆμα τοῦ κινδύνου δὲν ἐγνώριζεν ὅτι μαζὶ μὲ τὸ σῆμα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ δώσῃ καὶ τὸ στίγμα τοῦ πλοίου. Καὶ ὅταν ἔφθασε μετὰ μίαν ὥραν ὁ «Χατζηπατέρας» εἰς τὸν τόπον τοῦ ναυαγίου δὲν εὑρίσκετο τίποτε ἐκεῖ, διότι ὁ «Χατζηπατέρας» δὲν ἔφθασεν ἐγκαίρως, ἐπειδὴ ὁ ἀσυρματιστὴς τοῦ «Ὀδυσσέως» δὲν ἔδωκε τὸ σῆμα τοῦ κινδύνου, ἀγνοῶ ἂν ἐξ ἀγνοίας του ἤ, ὅπερ τὸ πιθανώτερον, διότι ἐγκατέλειψε τὴν θέσιν του.

§165Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πόθεν ὁ δεύτερος μηχανικὸς τοῦ δευτέρου πλοίου ἔλαβε γνῶσιν; Διατί δὲν δέχεσθε ὅτι δὲν ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του ὁ ἀσυρματιστὴς τοῦ «Χατζηπατέρα»; Ὁ ἀσυρματιστὴς τοῦ «Χατζηπατέρα» δύναται νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει. Δυστυχῶς δὲ δὲν ὁμιλοῦσιν οἱ νεκροί.

§166Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν οἱ νεκροὶ δὲν ὁμιλοῦν, ὁμιλοῦσιν οἱ μάρτυρες καὶ εἶναι τέσσαρες σταθμοὶ ἀσυρμάτου οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸ s. o. s. χωρὶς νὰ λάβωσι τὸ στίγμα. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν οἱ τέσσαρες αὐτοὶ σταθμοὶ νὰ ἀγνοήσουν τὸ σῆμα τὸ ποῖον ἔδιδεν εἰς αὐτούς. Καὶ ἐκλήθημεν μετά τινας ἡμέρας ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ παραστῶμεν εἰς τὴν ἐπιμνημόσυνον δέησιν διὰ τοὺς ἀπωλεσθέντας. Καὶ εἰς τὴν δέησιν αὐτήν, κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργέ—αὐτὸ ἔχω νὰ τονίσω πρὸς ὑμᾶς—δὲν ἐδίστασεν ὁ κεντρικὸς λιμενάρχης, ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τοῦ πνιγμοῦ αὐτοῦ, νὰ προσέλθῃ.

§167Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἠθικὸς αὐτουργὸς ναυαγίου; Αὐτὸ δὲν εἶναι σοβαρόν.

§168Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι ἠθικὸς αὐτουργός, ἐγκληματίας.

§169Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι σοβαρόν. Ὁ Φλωρεντὲν ἦτο ἐπιστήμων.

§170Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εὑρίσκετο εἰς τὸν ἀσύρματον τῶν Ἀθηνῶν γραμμένο τὸ ὄνομά του καὶ πτυχίον....

§171Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὥστε εἶχε λάβει πτυχίον.

§172Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴτε εἶχεν, εἴτε δὲν εἶχε, δὲν ἦτο Ἕλλην καὶ παρανόμως εἰσῆλθεν εἰς τὸ πλοῖον.

§173Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὑπάρχουσι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας μὴ Ἕλληνες....

§174Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα ποτὲ ὀπαδὸς σκοπιμότητος. Καὶ εἶπον καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, πῶς ἐξακολουθοῦν τόσον ὁ κεντρικὸς λιμενάρχης Πειραιῶς ὅσον καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ παραμένουν εἰς τὰς θέσεις των καὶ δὲν τιμωροῦνται; Καὶ ἀπαιτῶ ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουρκὸν νὰ ἐπιστήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του τὴν προσοχήν του ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀτιμωρητεὶ νὰ παραβιάζωνται οἱ νόμοι, πρὸ παντὸς εἰς στιγμὰς τοιαύτης ἀνεργίας. Διότι ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην διὰ τὰ 23 ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἐπνίγησαν εἰς τὸν «Ὀδυσσέα Δρακούλην» ὑπέχει ἡ Κυβέρνησις.

§175Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τὴν ὑπόθεσιν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 276 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπερωτήσεως.

§177Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου καὶ πρὶν ἡ Ἑλλὰς εἰσέλθῃ εἰς αὐτὸν καὶ κατόπιν, πολλοὶ Ἕλληνες ὑπήκοοι ὑπέστησαν ζημίας ἐξ αἰτίας τῶν τε συμμαχικῶν δυνάμεων καὶ τῶν ἡμετέρων. Ἡ Ἀγγλία συνεπὴς πρὸς τὴν ὑπόσχεσίν της ἐπλήρωσεν ἓν χρηματικὸν ποσόν, ἡ Γαλλία ὅμως δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις της. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις θέλομεν νὰ προταχθῇ διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην της.

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ προταχθῇ εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 250 ἐπερώτησις τοῦ κ. Κακουλίδη...

§180Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Γνωρίζω τὰς σκέψεις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν μόνον ὅπως πιστοποιηθῇ καὶ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς ὅτι εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένων δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ἐφόσον καὶ οὗτο ἐγκατέλειψαν ἐν Τουρκίᾳ περιουσίας καὶ ὅτι προσεχῶς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφασίσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς ὑπεσχέθην ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο λίαν προσεχῶς θέλει διακανονισθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μανταφούνης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του «περὶ μὴ συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων τελωνοφυλάκων τοῦ τελωνείου Σάμου».

§183Σ. ΜΑΝΤΑΦΟΥΝΗΣ. Εἰς τὴν Σάμον ὑπάρχουν τελωνεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ τελωνοφυλάκων Ἤδη εἰς τὴν Σάμον ἐκοινοποιήθη διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὅσοι ἔχουν καταδικασθῆ ὑπὸ Πρωτοδικείου ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, ἐκτοπισθοῦν τῆς νήσου. Ἤδη ἐπερωτῶ, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνει τὴν φροντίδα νὰ διορίσῃ τοὺς καταλλήλους τελωνοφύλακας καὶ νὰ προστατεύσῃ τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον λυμαίνεται τὴν Σάμον καὶ ὄχι νὰ λαμβάνῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ κοινὴ συνείδησις ἔχει καταδικάσει. Τὸ Κράτος λόγῳ οἰκονομιῶν δὲν προβαίνει εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν αὐτῶν θέσεων, ἀλλ’ ἐκδίδει Διατάγματα ἐπὶ τῇ βάσει Διαταγμάτων τοῦ κ. Παγκάλου, ἐχόντων ἀναδρομικὴν ἰσχύν, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορεῖται οὗτος καὶ εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὰς φυλακάς, διὰ τῶν ὁποίων Διαταγμάτων ἐκτοπίζονται 140 Σάμιοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταδικασθῆ πρὸ δεκαετίας ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, καίτοι εἰς τὴν καταδικαστικὴν κατ’ αὐτῶν ἀπόφασιν δὲν προβλέπεται ἡ ποινὴ αὕτη. Τὸ μέτρον τοῦτο τὸ θεωρῶ ἄδικον.

§184Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ διὰ τὰς ἐκτοπίσεις. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ πρῶτον ζήτημα, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι πολλαὶ θέσεις εἰς τὰ διάφορα τελωνεῖα τοῦ Κράτους χωρὶς νὰ ληφθῇ ἀπόφασις πληρώσεως αὐτῶν, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξήγησα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν δωδεκατημορίων. Ἐκ τῆς ὀλιγομήνου ὑπουργίας μου φρονῶ ὅτι τὰ κενὰ τῶν θέσεων αὐτῶν εἶναι δυστυχῶς ὑπερβολικὰ καὶ πρὸς εἴσπραξιν καλυτέραν τῶν δημοσίων προσόδων ἐπιβάλλεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ταχεῖαν πλήρωσιν αὐτῶν, διότι βεβαίως ὅπου ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις, ἐκεῖ τὸ λαθρεμπόριον αὐξάνει περισσότερον καὶ τὸ δημόσιον ζημιώνεται πολὺ περισσότερα. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει ἐν σπουδῇ νὰ πληρώσωμεν τὰς θέσεις αὐτάς, ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καλῶς ἐπὶ τῆς καταλλήλου πληρώσεως αὐτῶν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στάης ἐπὶ ἐπερωτήσεως....

§186Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὅταν εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὡς πρὸς τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων, τὰ καταλογισθέντα πρὸς αὔξησιν τοῦ τόκου τῶν εἰς χρυσὸν ἐξωτερικῶν δανείων, τότε θὰ συζητήσωμεν.

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ κατατεθῶσι προσεχῶς.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χασιώτης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του «περὶ διατηρήσεως ἢ μὴ τοῦ ἐν ἰσχύϊ Διατάγματος περὶ κυκλοφορίας τῶν κουκουλοσπόρων».

§189Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐξεδόθη ἓν Διάταγμα ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη, διὰ τοῦ ὁποίου τίθενται περιορισμοὶ εἰς τὴν κυκλοφορίαν τοῦ κουκουλοσπόρου. Ὁ κουκουλόσπορος παράγεται ἀπὸ ὡρισμένους εἰδικοὺς κατὰ τὸ σύστημα Παστὲρ καὶ δὲν παράγεται ἀπὸ τοὺς καλλιεργοῦντας κουκούλια. Ἄλλοι εἶναι οἱ καλλιεργοῦντες τὰ κουκούλια καὶ ἄλλοι οἱ παράγοντες τὸν σπόρον. Οἱ περιορισμοὶ κατὰ τὴν κυκλοφορίαν ὡς πρὸς τὴν ἐποχὴν τῆς ἐμπορίας τῶν κουκουλοσπόρων ζημιώνει ἀμφοτέρους καὶ τοὺς παραγωγοὺς τῶν σπόρων καὶ τοὺς παραγωγοὺς τῶν κουκουλίων. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, διότι ἡ σηροτροφία γίνεται ἀπὸ 8.000 ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, ἑκάστη δὲ οἰκογένεια καλλιεργεῖ κατὰ μέσον ὅρον ἓν κυτίον κουκουλοσπόρων. Ἐκ τῆς παραγωγῆς αὐτῆς προκύπτει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἷς πλοῦτος σημαντικώτατος, διότι παράγονται περὶ τὰ 3.000,000 χιλιόγραμμα κουκουλίων χλωρῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία εἶναι περίπου 200 ἑκατομ. δραχμῶν. Εἶναι εὐκολώτατον ὁ πλοῦτος αὐτὸς νὰ διπλασιασθῇ καὶ νὰ τριπλασιασθῇ δι’ ἐλαχίστων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, μέτρων δηλαδὴ τὰ ὁποῖα δὲν στοιχίζουν πολλὰ ἑκατομμύρια, οὔτε δύνανται νὰ διαταράξουν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ μᾶλλον ὑπάρχει μία ἀσύγγνωστος παραμέλησις τῆς μελέτης τῶν ὅσων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναπτυχθῇ ὁ πλουτοφόρος οὗτος κλάδος παρ’ ἡμῖν. Διότι μία οἰκογένεια ἀγροτικὴ εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἂν εὑρίσκεται θὰ ἠδύνατο νὰ καλλιεργῇ ἓν ἢ δύο κυτία κουκουλοσπόρου, ὁπότε μὲ μίαν ἐλαφροτάτην ἐργασίαν ἐπὶ 40–50 μόνον ἡμέρας δύναται νὰ παραγάγῃ τόσα κουκούλια μετάξης ὥστε νὰ ἀγοράσῃ μὲ τὸ τίμημα αὐτῶν τὸν ἄρτον αὐτῆς. Τόσον σοβαρὸν εἶναι τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ διατί δὲν γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Παράγομεν, ὡς εἴπομεν, κουκούλια ἀξίας 200 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπασχοληθῇ τουλάχιστον διπλάσιος καὶ τριπλάσιος ἀριθμὸς ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν διὰ νὰ παράγωμεν κουκούλια 400 ἕως 600 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Αἱ ἀγροτικαί μας οἰκογένειαι εἶναι περίπου ἓν ἑκατομμύριον. Ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἀγροτικὰς αὐτὰς οἰκογενείας εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχοληθοῦν ἔστω 300.000 διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ μεταξοσκώληκος. Ἀλλὰ τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόσον εὐκόλου αὐτοῦ καὶ σημαντικοῦ πλούτου; Οὐδεὶς ὁ μὴ ἐννοῶν σήμερον ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἀναπτύξεως τῆς καλλιεργείας ταύτης, ἵνα ἀπὸ μικρᾶς ἐκτάσεως γῆς ἐξάγωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον πλοῦτον, κατόπιν τῆς μεγάλης κατατμήσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς γαίας τὰς καλλιεργουμένας σήμερον ὑπὸ τῶν γεωργῶν. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἔλαβον ὡς κλῆρον ἀπὸ 20 ἕως 40 μόνον στρέμματα γῆς, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὴν συντήρησίν των ἂν χρησιμοποιῶνται μόνον ὡς ἀγροί. Διατί δὲν προσπαθοῦμεν ἀπὸ ἓν ἢ δύο στρέμματα νὰ ἔχῃ ἑκάστη οἰκογένεια διὰ τῆς σηροτροφίας τόσον πλοῦτον, ὅσον δύναται νὰ παράγῃ 10 στρέμματα καλλιεργούμενα μὲ σιτηρά; Διατί δὲν εἰσάγομεν γενικῶς εἰς ὅλα τὰ χωρία τὴν καλλιέργειαν τοῦ μεταξοσκώληκος ὡς συμπλήρωμα τῶν ἄλλων γεωργικῶν μας ἐπιχειρήσεων; Τὸ μόνον ἐμπόδιον ἔγκειται εἰς τοῦτο· εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουν μωρεόφυλλα, δὲν ὑπάρχουν φυτὰ μωρεῶν ὅσα χρειάζονται διὰ μίαν σημαντικὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς μετάξης. Ὑπάρχει σχετικὸς περὶ σηροτροφίας νόμος τοῦ 1914, ὁ ὁποῖος προβλέπει περὶ ἱδρύσεως εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος φυτωρίων μωρεῶν. Δὲν ἀνεγράφη ὅμως ποτὲ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν κανὲν κονδύλιον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου. Ὑπάρχει πλῆθος προσφύγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰδικώτατοι εἰς τὸ ζήτημα καὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς μωρέας καὶ τῆς καλλιεργείας τοῦ μεταξοσκώληκος. Διότι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐθαυματούργουν εἰς τὴν Προῦσαν, εἰς τὰ παράλια τοῦ Βοσπόρου, εἰς τὴν Θράκην καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Τουρκίας. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες εἶναι ἐδῶ σήμερον καὶ δύνανται νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ ὀλιγώτερον κεφάλαιον καὶ ὀλιγωτέραν ἔκτασιν γῆς, ἀφοῦ καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ὅροι μᾶς εἶναι πολύτιμοι, διότι καὶ κεφαλαίου στερούμεθα πρὸς ἐπαρκῆ ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων καὶ γαιῶν στερούμεθα ἀναλόγων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν δίδεται προσοχὴ εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τοῦ τόσον προσοδοφόρου αὐτοῦ δένδρου, τῆς μωρέας, τίθενται καὶ προσκόμματα διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας τοῦ κουκουλοσπόρου. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν ὑπάρχουν φυτώρια δένδρων, τὰ ὁποῖα πωλοῦνται μὲ τὸ δεμάτι καὶ ἐκτίθενται πρὸς ἀγορὰν εἰς εὐτελεστάτας τιμὰς εἰς τοὺς διαφόρους σιδηροδρομικοὺς σταθμούς. Τόσα πολλὰ παράγει δένδρα τὸ Κράτος αὐτό. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν εἰμὴ ἀσήμαντά τινα μικρὰ φυτώρια, τόσον πρὸς πολλαπλασιασμὸν τῆς μωρέας, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων δένδρων. Ὁσάκις δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἠθέλησε νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν μίαν πίστωσιν διὰ τὴν καλλιέργειαν φυτωρίων δένδρων, πάντοτε τὴν ἐμείωνε σημαντικῶς ἢ καὶ τὴν διέγραφεν ἐντελῶς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι καὶ ἐφέτος θὰ γίνῃ τὸ ἴδιον, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἐπιμένει ὑπὲρ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἀναγκαίων πιστώσεων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας. Θὰ εἴπητε, διατί δὲν τὰ κάμνει μόνος του ὁ κόσμος αὐτά; Διότι δὲν γνωρίζει ὁ κόσμος εἰμὴ εἰς ὀλιγίστας μόνον ἐπαρχίας τὸν τρόπον τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς μωρέας καὶ τὴν σηροτροφίαν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ἄριστα τὸ ἔργον εἶναι, ὡς εἶπον, καὶ πολλοὶ ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας τῆς Προύσης, τῶν παραλίων τοῦ Βοσπόρου, τῆς Θράκης κλπ. Καὶ ἐν τούτοις ὄχι ὀλίγοι σήμερον ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι ἄνευ ἐργασίας. Ἂν λοιπὸν ἐδίδομεν εἰς τοὺς εἰδικοὺς αὐτοὺς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, καλοῦντες ἰδίᾳ ὅλους ὅσοι ἀπεφοίτησαν τῆς σχολῆς τῆς Προύσης καὶ ἔχουσι δίπλωμα σηροτροφίας, διὰ νὰ τοὺς τοποθετήσωμεν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, νὰ τοὺς δώσωμεν ἀνάλογον πίστωσιν πρὸς καλλιέργειαν φυτωρίων μωρεοδένδρων, τὰ ὁποῖα νὰ πωλοῦνται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἢ ἂν ἐδίδομεν τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς ἐπιχειρηματίας, θὰ εἶχε λυθῆ τὸ ἁπλούστατον αὐτὸ ζήτημα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς μωρέας εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἁπλούστατα πράγματα, ἴσως διότι εἶναι πολὺ ἁπλᾶ καὶ δὲν εἶναι πολυσύνθετα καὶ πολύπλοκα, δι’ αὐτὸ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Εἶναι τῳόντι περίεργον τὸ πρᾶγμα. Ἐνῷ κινδυνεύομεν ἀπὸ ἀνεπάρκειαν οἰκονομικήν, ὄχι μόνον τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἡ Κοινωνία καὶ ὑπάρχει μέγα πλῆθος ἀνέργων, δὲν κάμνομεν τίποτε διὰ τὴν ἐνθάρρυνσιν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς παραγωγῆς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τῆς σηροτροφίας, οὕτω λόγου χάριν δὲν εὑρέθη τρόπος νὰ διατίθενται κατ’ ἔτος διὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν μωρεοδένδρων 2 λ. χ. ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διαθέτῃ τὸ ποσὸν τοῦτο οὔτε τὸ Κράτος, οὔτε αἱ Τράπεζαι, οὔτε οἰκονομικαὶ ὀργανώσεις, χάριν ἀναπτύξεως τοῦ τόσον σπουδαίου αὐτοῦ καὶ τόσον εὐκόλου καὶ φυσικοῦ διὰ τὸν Τόπον μας πλούτου τῆς μετάξης. Ἐθέσαμεν δὲ ἐπ’ ἐσχάτων καὶ τὸ ἑξῆς ἐμπόδιον. Κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους χάρις εἰς ἓν ἄσκοπον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου ὁ προϊστάμενος τῆς σηροτροφικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ φυλάσσωνται οἱ κουκουλόσποροι πρὸ τῆς ἀνοίξεως εἰς ψυχρὸν μέρος ὑπὸ τῶν σποροπαραγωγῶν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ τὸν ἀποστέλλουν εἰς τοὺς ἐμπόρους ἢ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους των πρὸ τῆς 15 Φεβρουαρίου καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ τὸν πωλοῦν εἰς τοὺς ἐκτροφεῖς καὶ νὰ μὴ τὸν θέτουν συνεπῶς εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν πρὸ τῆς 1ης Μαρτίου διὰ τὴν Π. Ἑλλάδα καὶ πρὸ τῆς 15ης Μαρτίου διὰ τὰς Νέας Χώρας. Ἐνῷ ὅλως ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ξένης προελεύσεως κουκουλοσπόρους νὰ ἀποστέλλουν εἰς τοὺς ἐδῶ ἐμπορευομένους τὸ εἶδος αὐτὸ καὶ εἰς τοὺς ἀνταποκριτάς των εἰς οἱανδήποτε καὶ πρὸ τῆς 15 Φεβρουαρίου ἐποχήν. Ἔρχεται λοιπὸν ὁ Γάλλος ἔμπορος εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἰς τὰς Καλάμας, εἰς τὸ Γύθειον, τὴν Θεσσαλονίκην, τὸν Βόλον κλπ. καὶ εὑρισκόμενος εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀγοραστῶν πολὺ πρὶν φθάσῃ ἐκεῖ ὁ Ἑλληνικὸς κουκουλόσπορος καὶ τοιουτοτρόπως οἱ Ἕλληνες παραγωγοὶ χωρὶς λόγον τίθενται εἰς κατωτέραν μοίραν ἀντὶ νὰ προστατεύωνται καὶ οὕτω σπουδαίως ζημιώνονται. Διότι προχωροῦν οἱ ἐξωτερικοὶ καὶ καθυστεροῦν οἱ Ἑλληνικοὶ κουκουλόσποροι. Τοιουτοτρόπως καταστρέφεται ἡ ἐγχώριος σποροπαραγωγὴ καὶ ἤκουσα μάλιστα ὅτι οἱ ζημιωθέντες θὰ κάνουν ἴσως καὶ ἀγωγὰς κατὰ τοῦ Δημοσίου ζητοῦντες ἀποζημίωσιν. Διὰ τοῦτο ἐλπίζομεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καταργήσῃ τὸ ἄσκοπον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὴν σηροτροφίαν μας Διάταγμα. Γενικῶς δὲ ἡ παραμέλησις παρ’ ἡμῖν τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν μωρεοδένδρων καὶ τῆς σηροτροφίας εἶναι ἔγκλημα. Ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰταλία ἔλαβον σπουδαιότατα μέτρα διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς μετάξης. Ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἐδίδαξε τὴν σηροτροφίαν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἡ ὁποία κινδυνεύει οἰκονομικῶς, θεωρεῖ τὸν κατ’ ἐξοχὴν πλουτοπαραγωγικὸν αὐτὸν κλάδον ὡς οὐχὶ ἄξιον προσοχῆς. Ἐγὼ μάλιστα φρονῶ ὅτι συζητήσεις μηνῶν ὁλοκλήρων εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἄλλων θεμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν πραγματικὴν ὠφέλειαν εἰς τὸν Τόπον τοσαύτην, ὅσην θὰ δίδῃ ἡ ἡμισείας ὥρας προσοχὴ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τόσον ζωτικῶν θεμάτων, οἷα εἶναι τὰ θέματα τῆς ἀναπτύξεως τῶν διαφόρων κλάδων τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ πλούτου τῆς Χώρας, μεταξὺ τῶν ὁποίων σπουδαίαν θέσιν κατέχει καὶ ἡ σηροτροφία. Ἐξυγίανσις τῶν οἰκονομικῶν δὲν θὰ εἴπῃ τίποτε ἄλλο παρὰ κυρίως ἀνάπτυξις τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχαίας καὶ ἐν γένει τῆς παραγωγῆς. Τὰ ἄλλα οἰκονομικὰ μέτρα ἄνευ ἀναπτύξεως ἐκ παραλλήλου καὶ κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τῆς Κοινωνίας τοῦ πλούτου τῆς Χώρας, ὁμοιάζει μὲ τὴν καταπράϋνσιν τῶν πόνων τοῦ ἀσθενοῦς μὲ διαφόρους ἐνέσεις. Ἄνευ ὅμως θεραπείας τῆς νόσου, εὐθὺς θὰ παρέλθῃ ἡ προσωρινὴ τῶν ἐνέσεων ἐπενέργεια, ἐπανέρχονται οἱ πόνοι δριμύτεροι καὶ ἡ νόσος ἐπιδεινοῦται καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ἀσθενοῦς κινδυνεύει. Θεραπεία ριζικὴ διὰ τὴν τοσοῦτον οἰκονομικῶς πάσχουσαν Χώραν μας εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς παραγωγῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔπρεπε πολὺ περισσότερον νὰ ἀσχοληθῶμεν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ἐπὶ ματαίῳ, διότι σᾶς ὡμίλησα περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναπτύξεως τῆς σηροτροφίος, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἔδιδεν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς μετάξης κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δραχμὰς ἐτησίως, τὰ ὁποῖα ἀδίκως μέχρι τοῦδε ἀφίνομεν νὰ χάνωνται.

§190Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποδεικνυόμενα μέτρα.

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5.30′ μ. μ. αὔριον. (Ὥρα 9.15′ μ. μ.)