1927.04.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62

Παρασκευὴ 16 Ἀπριλίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρᾳ 6.25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Τὸ Συνδικάτον Ἑλλήνων ποτοποιῶν Μακεδονίας ζητεῖ τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τῶν μικρῶν ἀμβύκων, τῶν παραγωγῶν ἀποζημιουμένων ἀναλόγως διὰ τὰ παρ’ αὐτῶν κατεχόμενα στέμφυλα κατὰ τὸ ἐν Βουλγαρίᾳ σύστημα. — Οἱ πρόσφυγες τοῦ συνοικισμοῦ Πλατὺ ὑποβάλλουν ὑπόμνημα περὶ ἀναστολῆς τοῦ βαρβάρου μέτρου τοῦ ἐκτοπισμοῦ των, παρὰ τῶν Συνταγμάτων, ὑπὸ τῆς Γεν. Διοικήσεως Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις, Πειραιεῖ καὶ περιχώροις σταθμῶν παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ὑποβάλλει δεύτερον συμπληρωματικὸν ὑπόμνημα διαμαρτυρίας κατὰ τῆς Ἑταιρείας Πάουερ, ἀρνουμένης νὰ ἀποζημιώσῃ αὐτούς. — Ἐπιτροπὴ ἀξιωματικῶν ἀπομακρυνθέντων τοῦ Στρατεύματος διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀπὸ τοῦ κινήματος τῆς Θεσσαλονίκης μέχρι τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920 ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ὑπαγωγῆς των εἰς τὸ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου ψήφισμα τῆς Βουλῆς». — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία φορτοεκφορτωτῶν τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ πρῶτον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου διὰ τοὺς φορτοεκφορτωτὰς καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ δεύτερον ἑβδομαδιαίαν Κυριακὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἑνιαῖον ἑορτολόγιον μὲ διπλῆν ἀμοιβὴν ἐν περιπτώσει ἀνάγκης ἐργασίας. — Οἱ καπνεργάται καὶ αἱ καπνεργάτριαι Σερρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν νέαν ἐπιβάρυνσιν τῶν καπνεργατικῶν ἡμερομισθίων κατὰ 5%. — Ἡ Ἐπιτροπὴ προσφύγων Δράμας ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ τῆς προσφυγικῆς ἀκινήτου τέως Μουσουλμανικῆς περιουσίας γενομένης ἀδικίας ἐν τῷ δι’ Ἐπιτροπῆς καθορισμῷ τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων». — Ἡ Ἕνωσις ξενοδόχων ὕπνου Ἀθηνῶν ζητεῖ νὰ ὑπαχθῶσι τὰ ξενοδοχεῖα ὕπνου Γʹ πίνακος εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κατοικιῶν, εἰς ἣν ἄλλως τε καὶ φυσιολογικῶς ἀνήκουν, ἐφόσον, ὡς γνωστόν, πλὴν τῶν ξενοδόχων οἵτινες διαμένουσιν ἐν αὐτοῖς οἰκογενειακῶς, διαμένουσιν μονίμως καὶ πολλοὶ ἔνοικοι, οἵτινες τυγχάνουσι παρὰ τῶν ἑκάστοτε Ἐνοικιοστασίων καὶ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν διατιμήσεων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῶν αὐτῶν καὶ πλειόνων εὐεργετημάτων, ὧν τυγχάνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν οἰκιῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν ἀρτοποιῶν Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένων διότι τὰ ἄλευρα 95% εἶναι ἀδύνατον νὰ ζυμωθῶσιν ἄνευ κυλίνδρων, εἶναι δὲ καὶ ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ Λαοῦ. — Ὁμοίως ὁ αὐτὸς βουλευτὴς καταθέτει δημοσίευμα τῆς ἐφημερίδος «Μικρασιατικὴ» διὰ τὴν καταπάτησιν τοῦ ἐν Σελήνῳ Κρήτης ἀγροκτήματος Χουσεῒν Μαλτζάκη ἀξίας τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διαμαρτυρομένου διότι ἐνεργεῖ σχετικῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. — Ἐπίσης ὁ αὐτὸς βουλευτὴς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ναζλιωτῶν, Κριναίων, Κασαμπαίων καὶ Φιλαδελφέων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἀποστολῆς τῶν σχετικῶν παραρτημάτων τοῦ Μητρώου ὑπὸ τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνταλλαγῆς. — Ὁμοίως ὁ αὐτὸς βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐν Πὸρτ–Σαΐτ προσφύγων καὶ δημοσιεύματα τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐφημερίδων «Ταχυδρόμος», «Ὁμόνοια» καὶ «Ἐφημερίς», δι’ ὧν οἱ ἐν Αἰγύπτῳ ἀνταλλάξιμοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν αὐθαίρετον ἀναστολὴν τῶν ἀποζημιώσεών των ἐκ μέρους τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνταλλαγῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἠλείας, ὅπως ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσῃ τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἀθηνῶν «περὶ προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν»... — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Φιλολογικοῦ Συλλόγου Ἄρτης, διαμαρτυρομένου ὅτι ἐγένετο δεκτὸς ὡς τόπος γεννήσεως τοῦ Καραϊσκάκη τὸ χωρίον Μαυρομμάτι, ἐνῷ, ὡς γνωστόν, οὗτος ἐγεννήθη εἰς τὸ χωρίον Σκουλικαριὰ Ἄρτης. — Ὁμοίως οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Τσιόκος, Γ. Μπανιᾶς καὶ Κ. Καλκάνης καταθέτουν τὴν αὐτὴν διαμαρτυρίαν. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Τσιόκος καὶ Κ. Καλκάνης καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Πρεθέζης, δι’ ἧς αἰτοῦσι τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου αἰγοπροβάτων Πρεβέζης–Λευκάδος, λόγῳ καταστροφῆς τῶν ποιμνίων καὶ διὰ τὸ ἄκρως ἐπαχθὲς τούτου. Ἀνακοινῶ ἐπίσης πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἥτις θὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ τὸν ἑορτασμὸν ἐν Ἀραχώβῃ ἐπὶ τῇ ἑκατονταετηρίδι τοῦ Καραϊσκάκη ὡρίσθη ὁ κ. Ν. Βελέντζας. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Ἰωαννίδης.

§3Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «περὶ κατασκευῆς ὁδῶν» προβλέπονται διάφοροι προθεσμίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων προβλέπεται μία προθεσμία δίμηνος εἰς τοὺς βουλομένους νὰ μετάσχουν εἰς τὸν προκείμενον διαγωνισμὸν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Εἰς τοὺς συναγωνισθησομένους δίδεται μία δίμηνος προθεσμία ἵνα παρουσιασθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑποβάλλουν τὰς σχετικὰς καταστάσεις διὰ τὴν σχετικὴν ἱκανότητα καὶ τὴν σχετικὴν δυναμικότητα πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Ἡ τοιαύτη λοιπὸν προθεσμία εἶναι δίμηνος. Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξουσιοδοτηθοῦν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας ὅπως ἀπὸ τοῦδε προκηρύξουν τὴν πρόσκλησιν πρὸς τὰς Ἑταιρείας, ἵνα ἡ δίμηνος προθεσμία ἄρχεται τρέχουσα ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἡ ὁποία νὰ γίνῃ ἐνωρίτατα, ἵνα μὴ ἀπωλεσθῇ χρόνος, διότι ἄλλως θὰ φθάσωμεν κατόπιν εἰς μίαν ἀπώλειαν χρόνου, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ἑξάμηνον ἀντὶ τῆς προβλεπομένης καὶ ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τριμήνου προθεσμίας.

§4Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου θὰ γίνῃ αὐτό;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀπόφασις.

§6Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Τότε μετατρέπω τὴν ἐρώτησιν εἰς σχέδιον ψηφίσματος, ἵνα συζητηθῇ ἐνωρίτερον.

§7Γ. ΜΠΑΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφημερίδες τινὲς ἀνέγραψαν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐλέχθη, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου δυστυχῶς, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Καραϊσκάκη, ὅτι οὗτος ἐγεννήθη εἰς τὸ χωρίον Μαυρομμάτι τῆς Καρδίτσης. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Καραϊσκάκης ἐγεννήθη εἰς τὸ χωρίον Σκουλικαριὰ τῆς Ἄρτης. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἱστορικὴν ταύτην ἀνακρίβειαν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Καραϊσκάκης ἐγεννήθη εἰς τὸ χωρίον Σκουλικαριὰ τῆς Ἄρτης, ὅπως ἀναγνωρίζουν μεγάλοι ἱστορικοὶ ἰδικοί μας καὶ ἀλλοδαποί, τροποποιήσῃ κατὰ τοῦτο τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἑκατονταετηρίδος ὡς πρὸς τὸν τόπον τῆς γεννήσεως καὶ ἀναγνωρίσῃ ὡς τοιοῦτον τὴν Σκουλικαριὰν τῆς Ἄρτης. Ἂν δὲ ἤθελε τυχὸν εὑρεθῇ τις ὁ ἀμφισβητῶν τὴν ἀλήθειαν ταύτην, τότε παρακαλῶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ἵνα διατάξῃ ὡς τάχιστα τὸν καταρτισμὸν μιᾶς Ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν, ἥτις νὰ διαλευκάνῃ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπανιᾶς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Καραϊσκάκης ἐγεννήθη εἰς ἓν μοναστήριον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἄρταν. Αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ ὅπως εἰς τὸν ἑορτασμὸν προσκληθῇ καὶ τὸ χωρίον Σκουλικαριὰ νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὴν ἑορτὴν ταύτην.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, κατηρτίσθη μία Ἐπιτροπὴ διὰ τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Καραϊσκάκη. Λοιπὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἠμποροῦν νὰ ὑποβληθοῦν αἱ γνῶμαι αὐταί, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ χωρίον αὐτὸ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη γνώμη.

§10Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ζητήσω νὰ κληθοῦν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης νὰ λύσουν τὴν διαφωνίαν μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης.

§11Σ. ΣΤΑΗΣ. Καταθέτω, κ. Πρόεδρε, τὴν ἔκθεσιν τῆς προσωρινῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τοῦ πανεπιστημιακοῦ νομοσχεδίου «περὶ μισθῶν τῶν καθηγητῶν τακτικῶν, ἐκτάκτων καὶ ἐπιτίμων».

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§13Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀνακοινωθὲν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρονται περίπου τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του καὶ ὡρισμένως....

§14Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου.

§15Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχει καλῶς. (Ἀναγινώσκει): «.... καὶ ὡρισμένως εἰς τὸ δεύτερον κατὰ σειρὰν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑπέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς ταχυτέρας ἐκδικάσεως τῶν ἐναντίον τῆς δικτατορίας κατηγοριῶν». Δὲν ὑπῆρξα ποτέ, κύριοι, ὑποστηρικτὴς τῶν δικτατοριῶν καὶ λέγω τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσω ἀκριβῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχω νὰ προσθέσω. Νομίζω ὅτι ἡ παράτασις ἐπὶ πεντάμηνον τῆς ἐκκρεμότητος ταύτης παραβλάπτει καὶ τῆς Χώρας τὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Οἰκουμενικῆς τὸ κῦρος μειώνει. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἄμεσον γεγονὸς ὅτι ἡ διάδοσις ὅτι ὁ Πάγκαλος διέφυγε τῶν φυλακῶν ἔφερεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τοῦ συναλλάγματος κατὰ 15 μονάδας.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερώτησιν κάμετε; Ἄν κάμετε ἐπερώτησιν, νὰ τὴν ἐγγράψητε.

§17Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς....

§18Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ τί δικαίωμα ὁμιλεῖ, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. βουλευτής; Παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§19Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόψητε.

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ μίαν σύστασιν κάμνω.

§22Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς· νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις τί σκέπτεται νὰ πράξῃ, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐκθέτει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Χώρας καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§23Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς εἶναι ὀρθά.

§24Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Προκειμένου νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις χθές, ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ὁρίσῃ τὸ συζητηθὲν θέμα διὰ τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπειδὴ δὲ ἐρρίφθη ἡ πρότασις ὅπως σήμερον ὁρισθῇ συζήτησις νομοθετικῆς ἐργασίας ἢ Συντάγματος, ὑπεστήριξα ὅτι, ἐφόσον χθὲς ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς βάρος τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως ὑπεστηρίχθησαν γνῶμαι ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νομικῶς, κατ’ ἄλλους μὲν δικαίως, κατ’ ἄλλους δὲ ἀδικαιολογήτως προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἐδημοσίευσεν, ἐπειδὴ δὲ ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἔληξε χθές, ὑπεστήριξα, λέγω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῶμεν εἰς ἄλλο θέμα πρὶν ἢ λήξῃ ἡ συζήτησις αὐτή, ἡ ὁποία ἄφινεν ἐκτεθειμένον, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν. Ἐφόσον δὲ τὴν τοιαύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐνέργειαν συνεμερίζετο καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἄφινεν ἐκτεθειμένην. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐπρόκειτο κἂν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων εἰς βραχὺ διάστημα χρόνου, ἀλλὰ θὰ ἐσυνεχίζετο ἡ συζήτησις αὕτη μετὰ 20–25 ἡμέρας, ὁπότε θὰ ἐπανελαμβάνοντο μετὰ τὰς διακοπὰς αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὑπεστήριξα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ συζήτησις. Ἄλλως δὲν θὰ εἶχε κανένα σκοπὸν ἡ τοιαύτη ἐπερώτησις. Προκειμένου λοιπὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ χθὲς διακοπεῖσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο περισσότερον. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ μετὰ τὴν πρότασίν μου αὐτὴν καὶ προηγουμένως, ἐρωτήσαντος τοῦ κ. Δεμερτζῆ, ἡ Κυβέρνησις, τὸ πρῶτον διὰ στόματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δεύτερον διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν ὅτι «θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης;», ἡμεῖς δὲ ἀπηντήσαμεν ἀμέσως, ὁ κ. Δεμερτζῆς καὶ ἐγώ, ὅτι ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἡμεῖς δὲν ἐθέσαμεν, ἀλλ’ ἐζητήσαμεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦς θέματος. Ἂν ὅμως ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ καλυφθῇ, θέλῃ νὰ τερματίσῃ προώρως τὴν συζήτησιν θέτουσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς δὲν ἐθέσαμεν ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἂν ἐξαναγκασθῶμεν, θὰ τὸ θέσωμεν, ἀλλ’ ἐφόσον συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, δὲν ἔχομεν νὰ θέσωμεν κανὲν ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως.

§25Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ χθεσινὴ ἡμέρα ἦτο ἡμέρα ἐπερωτήσεων. Τῆς ἡμέρας αὐτῆς ἐπωφελήθησαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι καὶ ὡμίλησαν, ὅπως ὡμίλησαν, δὲν ἐπερατώθη ὅμως ἡ συζήτησις ἐκείνη, ὅπως συμβαίνει καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐπερωτήσεων. Ἄρα θὰ εἴπωμεν ὅτι δημιουργεῖται τὸ δικαίωμα ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§26Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Βεβαίως.

§27Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ὅπως ἐννοοῦν πάντες, δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ μετέωρον τὸ κῦρος αὐτοῦ ἢ μή. Περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης οὐδεὶς διενοήθη ἐξ ἡμῶν νὰ θέση, οὐδὲ ὑποθέτω καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέλῃ νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ἐπερώτησις, εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως, ἀπορῶ δὲ διατί ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἀρνεῖται καὶ θέλει νὰ ἀποτερματώσῃ τὴν συζήτησιν.

§28Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ χθεσινὴ ἡμέρα ἦτο ἡμέρα ἐπερωτήσεων. Ἂν θέλῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἂς τὸ θέσῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο χθὲς πρότασις πραγματικῶς νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ κατόπιν ἐλήφθη ἀπόφασις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως δύναται ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις νὰ μεταβληθῇ. Διὰ τοῦτο θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν....

§30Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐλήφθη χθὲς ἀπόφασις ὅπως συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, αὐτὴν δὲ τὴν ἀπόφασιν θὰ τὴν μεταβάλλωμεν. Οἱ κ.κ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τὴν χθεσινήν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, διέθεσαν τὸν ἑαυτόν των σήμερον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὡσὰν ἡ συζήτησις νὰ συνεχισθῇ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Ἡ Βουλὴ ὅμως αἰφνιδίως μεταβάλλει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ τότε αὕτη δὲν ἔχει κανένα λόγον ὑπάρξεως, διότι τότε ἴσως δὲν παρίστανται ἐνταῦθα βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἴσως θὰ ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον δὲν παρίστανται, γνωρίζοντες ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλλωμεν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§31Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, πρόκειται περὶ μεταβολῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ληφθείσης χθές, ὅπως αὕτη σήμερον προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐν πάσῃ στιγμῇ δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ μεταβάλλῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι οἱ κ. κ. βουλευταὶ παρεσκευάσθησαν δι’ ἄλλην συζήτησιν θὰ τὸ λύσῃ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψηφοφορίας.

§32Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ μὴ γίνουν διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, θὰ ἦτο εὔλογος ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπόψε διακόπτει τὰς ἐργασίας αὐτοῦ τὸ Σῶμα, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλογον νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου διὰ νὰ διευκρινισθῇ τὸ ζήτημα καλύτερον καὶ διὰ νὰ ἴδῃ ὁ ἐνδιαφερόμενος κόσμος ὅτι διὰ μεγάλα ζητήματα δὲν λαμβάνονται ἀποφάσεις εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ μετὰ προσοχῆς καὶ σοβαρότητος.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Χατζηπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§34Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. Παραιτοῦμαι διὰ νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα, ἂν πρόκειται ὅμως νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις.

§35Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός. Δὲν θὰ ἔπρεπεν, ἐφόσον ὑπάρχει σειρὰ Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ ἀλλάξωμεν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἀφορᾷ τὰ ἄμεσα συμφέροντα τοῦ λαοῦ, εἶναι ζήτημα κρατικὸν διὰ τὸν λαόν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι λόγῳ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅταν θὰ συνέλθωμεν πάλιν διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ Ἐνοικιοστάσιον θὰ εὑρίσκεται ἐν ἐφαρμογῇ πλέον. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τύπον προσωρινότητος νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ μέχρις ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§36Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἀρκεῖ ἡ δήλωσις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§37Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§39Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μία Βουλὴ πολιτικὴ μὲ Κυβέρνησιν Οἰκουμενικὴν ὅπως ἡ παροῦσα δὲν δύναται ἀπέναντι τοῦ λαοῦ νὰ ἐξευτελίζεται τῇ εἰσηγήσει ἑνὸς ἢ δύο Ὑπουργῶν καὶ νὰ ἀφίνωνται ἐκκρεμῆ μεγάλα ζητήματα ζωτικώτατα δι’ αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§40Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἑνὸς ἢ δύο Ὑπουργῶν, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο λόγος ὅτι ἡ ἀπόφασις διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἶναι ἀπόφασις ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἑπομένως ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον συμμετέχει τῆς εὐθύνης.

§41Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν ἐδέχετο ἡ Βουλὴ νὰ τροποποιήσῃ εἰλημμένας ἀποφάσεις, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν αὐτῆς, πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι τοῦτο θὰ ἀπετέλει ἀταξίαν. Ἄν ὄντως ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις ὅπως μὴ συνεχισθῇ σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, πάντως θὰ ἀπετέλει ἀταξίαν ἡ μεταβολὴ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, προκειμένου μάλιστα περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὡς ζήτημα πολιτικῆς φύσεως, κατὰ συνάδελφόν τινα, εἶναι ζωτικότατον διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Τόπου. Πολλοὶ ὅμως τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ αὐτῶν, ἐπικειμένων τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἀνεχώρησαν, ὁπότε ὀρθῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν τὴν παροῦσαν στιγμὴν κατάλληλον πρὸς συζήτησιν. Ἐπίσης ὁμιλοῦμεν διαρκῶς περὶ Κυβερνήσεως καὶ περὶ κυβερνητικῆς εὐθύνης. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ἐγένετο τοιαύτη συζήτησις εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§43Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν δύναμαι εἰλικρινῶς νὰ ἀντιληφθῶ τοὺς λόγους τῶν ἐνδοιασμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἄν μὲν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τότε δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διευκρινισθῇ ἡ κατάστασις, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκεται ἡ Κοινὴ Γνώμη ὑπὸ μίαν ἀμφιταλάντευσιν ἐπὶ ἕνα μῆνα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅσον κατ’ ἐλάχιστον θὰ διαρκέσουν αἱ διακοπαὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ Σώματος.

§44Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν τοιαύτη ἀπόφασις ληφθῇ.

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐλήφθη, ἐλήφθη.

§46Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν ἂν εὑρίσκεται ἢ δὲν εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§47Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος καὶ ὄχι εἰς τὴν οὐσίαν τῶν τύπων. Βεβαίως εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ ὅταν ἐπικαλεῖσθε τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ζητοῦμεν νὰ ἀνατρέψωμεν. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποβλέψουν εἰς τοὺς τύπους καὶ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ὄχι ἁπλῶς εἰς τοὺς τύπους.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ φρονοῦντες ὅτι πρέπει σήμερον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως «περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου» παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§50Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ ὁρισμοῦ ὁρίου ἡλικίας ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων κλπ».

§51Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν παρῆλθον τεσσαράκοντα ὀκτὼ ὧραι.

§52Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ὁ φοιτητικὸς κόσμος εἶναι ἀνάστατος, νὰ ἐδέχετο νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ φοιτητικὸν νομοσχέδιον.

§53Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια ἐξ ὑφαρπαγῆς. (Θόρυβος).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἂν μετὰ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, δυνάμεθα νὰ τὰ ψηφίσωμεν.

§55Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐφόσον θέλει ἡ Βουλή.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§58Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριοι, ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω προκειμένου περὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἀπὸ χθὲς τὴν Βουλήν. Ὀλίγας λέξεις μόνον, διότι δὲν προτίθεμαι νὰ εἰσέλθω οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς τὴν συζήτησιν τῶν διατάξεων τοῦ Ἐνοικιοστασίου, εἴτε τῶν προϋπαρχουσῶν, εἴτε ἐκείνων αἵτινες περιέχονται εἰς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐδημοσίευσε πρό τινων ἡμερῶν. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι τὸ προέχον ζήτημα δὲν εἶναι τὸ ἐὰν τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶναι Διάταγμα προστατεῦον τοὺς ἰδιοκτήτας ἢ τοὺς ἐνοικιαστάς, ἀλλὰ τὸ προέχον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, δηλαδὴ τοῦτο· ἂν ἀποκατασταθείσης τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, μετὰ ἀγῶνας ὀξεῖς, τοὺς ὁποίους ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας διεξήγαγε κατὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων δικτατοριῶν, ἄν, λέγω, ἐπιτρέπεται ἔτι καὶ σήμερον νὰ συνεχίζωνται αἱ δικτατορικαὶ μέθοδοι καὶ νὰ περιφρονεῖται ὁ κοινοβουλευτικὸς κόσμος τῆς Χώρας, μὲ δικαιολογίαν τῆς περιφρονήσεως τὴν συκοφαντίαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς Ἐνοικιοστάσιον. Αὐτὸ εἶναι τὸ προέχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§59Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἂν ὅταν ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, ἦτο ἐπαναστατικὴ ἢ ὁμαλὴ περίοδος;

§60Χ. ΛΑΔΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, μολονότι θὰ ἔδιδον προϊόντος τοῦ λόγου τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά του. Καὶ θὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι ἡνωμένος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, νὰ λαμβάνῃ οὗτος διὰ τὴν λύσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων ὑπ’ ὄψιν του τὰ κακὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος. Αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ἀπάντησις. Καὶ θὰ προσέθετον ἀκόμη ὅτι, ὅταν ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ἔσπευσε νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, στηριζόμενος ἐπὶ προγενεστέρου τοιούτου, ῥητῶς, ὡς ἐξεθήκαν οἱ προλαλήσαντες, ἐξουσιοδοτοῦντος αὐτὸν καὶ δὴ Διατάγματος μὴ τελοῦντος ποσῶς ὑπὸ κρίσιν, εὑρέθη ἐν τούτοις πρὸ μιᾶς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία εἶχε συναίσθησιν τοῦ προορισμοῦ καὶ τῶν δικαιωμάτων της, Συνελεύσεως ἡγουμένων τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἔχουσα στερρὰν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἀπαλλοτριώσῃ ὅ,τι ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐκέκτητο, ἐζήτησε παρὰ τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ καὶ αὐτὸς ἀπεδέχθη, ὅπως τὸ Ἐνοικιοστάσιον παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ ἀντλῆτε ἐπιχειρήματα ἐκ τῶν συμβάντων περὶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον Τσιτσεκλῆ, διότι εἶναι καθ’ ὑμῶν. Τὸ ζήτημα, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, τίθεται ἐντὸς στενωτάτων ὁρίων, τόσον περιωρισμένων, ὥστε ἐγώ, ἰδιοκτήτης ὤν, θὰ διεμαρτυρόμην ἐξ ἴσου ἐντόνως καὶ ἂν ὑπῆρχεν Ἐνοικιοστάσιον ἀπολύτως ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν. Δι’ αὐτὸ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἐξετάσῃ ποσῶς τὸ περιεχόμενον τοῦ Διατάγματος, ἀλλὰ θὰ πράξῃ ὅ,τι θὰ ἔπρεπε, ἂν ἤρχετο μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὰς ἀριστερωτέρας ἰδέας καὶ ἐξέδιδεν Ἐνοικιοστάσιον ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἐξέλιπεν ἡ ἔννοια τῆς ἰδιοκτησίας. Καὶ τότε καὶ τώρα πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς ἕνα Ὑπουργὸν νὰ οἰκειοποιεῖται τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Διότι θὰ ἠρώτων οἱονδήποτε ἰδιοκτήτην· θὰ ἠρέσκετο ἂν εὑρίσκετο Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς ἀριστερωτέρας ἰδέας, νὰ κατήρτιζεν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ μερικοὺς ἐκ τῶν γνωστῶν μεταρρυθμιστῶν, ἥτις νὰ συνέτασσεν Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔλθῃ ποσῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ζήτημα ἀρχῆς, δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῆς Α ἢ Β μερίδος. Καὶ τονίζω τοῦτο διὰ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὸν λόγον διὰ νὰ στηλιτεύσωσι μίαν συνέχειαν κακῶν παραδόσεων, δὲν προεξοφλοῦν προκαταβολικῶς τὴν γνώμην των ὑπὲρ τῆς Α ἢ Β τάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ὑπηρέται τῶν ὀρέξεων τῆς Α ἢ Β κοινωνικῆς μερίδος, ἀλλὰ τοῦ συνόλου, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ ὑπὸ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος διαγραφόμενα καθήκοντα, στρεφόμενα εἰς ἐξασφάλισιν ἁρμονικῆς συμβιώσεως τῶν πολιτῶν διὰ τῆς ἀμβλύνσεως τῶν ἀντιμαχομένων συμφερόντων. Καὶ μόνον μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀρχῆς εἶναι ἐρευνητέον τὸ ζήτημα ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δημοσιεύσῃ, ὡς ἐδημοσίευσε, τὸ Ἐνοικιοστάσιον, νὰ τὸ δημοσιεύσῃ δι’ ἑνὸς Διατάγματος. Καὶ εἰδικώτερον τὸ μὲν ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, τὸ δὲ ἂν ἔχων τοιοῦτον δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, ἔπρεπε νὰ τὸ ἀσκήσῃ ἀπὸ πολιτικῆς πλέον σκοπιμότητος παρούσης τῆς Βουλῆς καὶ δὴ στηριζόμενος ἐπὶ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θὰ κεῖται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ χρόνου. Διότι δὲν διαφεύγει τὴν προσοχήν, κύριοι, ὅτι τὸ Διάταγμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμενος ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐξέδωκε τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ ἂν δὲν τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ χρόνου, διότι μετὰ τὴν πάροδον ἑνὸς ἔτους αὐτὸ θεωρεῖται αὐτοδικαίως ὡς ἄκυρον. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ εἰς τὸ τελευταῖον Διάταγμα καὶ εἰς τὰ δύο προηγούμενα στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς ἀπορρεούσης ἐκ τοῦ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, τῆς δῆθεν ἐξουσιοδοτήσεως, τῆς πραγματικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἂν θέλητε. Κατ’ ἐμὴν γνώμην βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ λογικῶς ἡ γνώμη ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως περιστάσεων ὑπάρχει ἀναλογία τις μεταξὺ τῆς ἐποχῆς καὶ τῶν προϋποθέσεων, ὑφ’ ἃς ἐνομοθέτει ὁ κ. Κονδύλης καὶ τῆς σημερινῆς ἐποχῆς καὶ περιστάσεων. Καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν ὅτι τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ κ. Κονδύλη χορηγεῖ πράγματι ἐξουσιοδότησιν, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες ζωηρῶς ἀμφιβάλλω, πάλιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὴν διαφορὰν τῶν περιστάσεων καὶ νὰ εἴπωμεν τοῦτο· ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Κονδύλης εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐξ ἀνάγκης ἀδηρίτου, διότι ἤρχετο κατόπιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου Παγκάλου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναστατώσει τὸ σύμπαν μὲ τὰς διατάξεις του καὶ τὰς περιωνύμους Ἐπιτροπάς του, εὑρισκόμενος, λέγω, εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν καὶ δὴ ἐν ἀνυπαρξίᾳ Βουλῆς, προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου», εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν νομικῶς καὶ λογικῶς ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Κονδύλης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε καὶ τὸ ἀγαθὸν νὰ παραδώσῃ τὴν Χώραν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὁμαλότητα, νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ἀναγκαῖον σήμερον νὰ τὸ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς παρούσης τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καὶ μάλιστα νὰ ἐμφανιζώμεθα ἀνευλαβέστεροι τοῦ κ. Κονδύλη, ὅστις ὑπὸ τὸ Διάταγμά του ἔθηκε τὴν ρήτραν, ὅτι τεθήσεται τοῦτο ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, ἐπιχειροῦντες νὰ δικαιολογήσωμεν τὰ ἀδικαιολόγητα μὲ τὴν ἐπιπολαίαν καὶ ὑβριστικὴν δικαιολογίαν ὅτι εἶναι ἀδύνατον λόγῳ τῶν ἀντικρουομένων συμφερόντων νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ἐν Ἐπιτροπῇ αὐτῆς. Ἀλλοίμονον ἂν δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Βουλὴν ἄνθρωποι δυνάμενοι νὰ ρυθμίσουν τοιαύτας σχέσεις καὶ νὰ ἀρθοῦν ὑπεράνω τῶν προσωπικῶν συμφερόντων. Ἀλλοίμονον διὰ τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἂν ἱκανώτεροι πρὸς τοῦτο εἶναι μερικοὶ ἄνθρωποι, οἵτινες ἐργάζονται ἐντὸς ἑνὸς δωματίου, ἡ μυστικότης τοῦ ὁποίου δὲν διασφαλίζει τὰς προσωπικὰς ἐπιρροάς. Τότε θὰ ἠδύνατό τις νὰ καταφρονῇ δικαίως ἡμᾶς, ἂν μετὰ τόσης ἐλαφρότητος ἀπεμπολῶμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὰ δικαιώματά μας τὰ νομοθετικὰ καὶ θὰ ἐδίδοντο νέα ὅπλα εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, τοὺς ὁποίους μετὰ τόσους ἀγῶνας ἐπανεκτήσαμεν. Ὅταν πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀκόμη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ρυθμίσῃ διὰ Διατάγματος τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου του, σύσσωμος σχεδὸν ἡ Βουλὴ ἠρνήθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο, μολονότι ἐπρόκειτο περὶ τυπικοῦ νόμου. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι ἐπιτρέπεται, παρούσης τῆς Βουλῆς νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζωτικὸν ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, προκαλοῦν τὰς σφοδροτέρας τῶν συγκρούσεων συμφερόντων, κατὰ τὰς ὀρέξεις μιᾶς Ἐπιτροπῆς ἀνευθύνου, μέλη τινὰ τῆς ὁποίας ἐφρόντισαν δι’ ἰδίου ἄρθρου καὶ περὶ ἰδιαιτέρων ἀπολαυῶν των ἐκ τοῦ ὑπὲρ τῶν πτωχῶν μισθωτῶν ταμείου; Καὶ νὰ γίνεται τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει Διατάγματος ἐκδοθέντος ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ὅταν ὑπῆρχεν Ἐπανάστασις ἐν τῇ Χώρᾳ καὶ δὲν ὑπῆρχε Βουλή; Ταῦτα καὶ μόνον διὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ Διάταγμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀντλεῖ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτων, ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ὑπάρχει παγία ἡ γνώμη τῶν συνταγματολόγων ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ ὡρισμένα ὅρια, δηλαδὴ δὲν εἶναι συγκεχωρημένη προκειμένου περὶ ἀντικειμένων τοιούτων, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ρητῶς ἀπαιτεῖ τὴν ἔκδοσιν νόμου. Οὕτω δὲν συγχωρεῖται ἐξουσιοδότησις πρὸς ἐπιβολὴν ποινῶν, παραχώρησιν χώρας, ἐπιβολὴν φόρων κλπ. Καὶ ὅπως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρεχωρεῖτο χώρα διὰ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, οὕτω θὰ ἦτο λυπηρὸν ἂν ἠκούετο ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς οἱοσδήποτε Ὑπουργός, δυνάμει νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς ποινῶν διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δηλαδὴ θέματος δι’ ὃ ῥητῶς τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ ἔκδοσιν νόμου, θὰ ἦτο λυπηρόν, λέγω, ἂν ἠκούετο ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅτι εἷς οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας ἀντισυνταγματικὰς ἐνεργείας. Ταῦτα καὶ προχωρῶ εἰς τὸ δεύτερον, διότι ἔχω πλήρη συναίσθησιν τῆς ὑποχρεώσεως νὰ εἶμαι βραχύς. Διότι πρέπει ἐντὸς τῆς ἑσπέρας ταύτης νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ὁ κόσμος καὶ νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖον γνωρίζει πόσον ἰδιαιτέρως ἐγὼ τὸν ἐκτιμῶ, διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὅταν ἔσπευσε νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Διάταγμα, ὅτι εἶναι ζήτημα τοῦτο ἐξαρτώμενον ἀποκλειστικῶς ἀπὸ αὐτὸν καὶ μόνον. Πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπόψε διὰ νὰ μάθῃ ὁ λαὸς ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ αὐτοκτονήσῃ παραχωροῦσα τὰ δικαιώματά της εἰς Ἐπιτροπὴν συνεδριάζουσαν εἰς ἓν δωμάτιον καλύπτον πολλὰ καὶ μὴ διασφαλίζον τὴν εὐθύνην καὶ τὴν ἀμεροληψίαν. Καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίθετος γνώμη ἀπὸ ὅσους θέλουν νὰ ἀρθοῦν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, ἡ ὁποία νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δι’ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον, ἂν ἐπροστάτευσε τὴν ἰδιοκτησίαν, δὲν ἐπροστάτευσε τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν πτωχῶν, τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν (Χειροκροτήματα), ἀλλὰ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν κεφαλαιούχων, δι’ Ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον τοὺς μὲν ἰδιοκτήτας περισσαίνει δι’ ἀπατηλῶν καὶ εἰκονικῶν παροχῶν, τοὺς δὲ ἐνοικιαστὰς ἀψυχολογήτως ἀνεστάτωσε, δι’ Ἐνοικιοστάσιον ὅπερ ἐπροκάλεσε τόσον σάλον, ὥστε νὰ βαφῶσι μὲ αἷμα οἱ δρόμοι τῶν Ἀθηνῶν, ἦτο ποτὲ ἐπιτετραμμένον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης χάριν αὐτοῦ, χάριν τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, χάρις τοῦ συνόλου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἦτο ἐπιτετραμμένον ποτὲ νὰ ἀναλάβῃ μόνος τὴν εὐθύνην, στηριζόμενος εἰς ἀνευθύνους συμβούλους καὶ δὴ στηριζόμενος εἰς ἓν Διάταγμα ἀμφίβολον, κλονιζόμενον καὶ ἐκδοθὲν ὑπὸ ἀλλοίας περιστάσεις. Δὲν εἶναι ἔτι μᾶλλον δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τις ὅστις νὰ δικαιολογήσῃ κοινοβουλευτικὸν Ὑπουργόν, ὅστις δὲν ἐμιμήθη κἂν τὸν ἐπαναστάτην, θέσαντα τὸ Διάταγμά του ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μετερρύθμισεν αὐτοβούλως τὸ πολίτευμα καὶ προήγαγεν εἰς Κοινοβούλιον τὴν ἀνεύθυνον ὁμάδα τῆς Ἐπιτροπῆς του. Εἶμαι λοιπὸν πεπεισμένος ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον θὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὑπεστηρίχθη ὅτι τὸ ἀντίθετον ἀποτελεῖ τὸ θάρρος τοῦ κυβερνᾶν. Δὲν ὑποτιμῶ ποτὲ τὸ θάρρος τοῦ κυβερνᾶν, ἀλλὰ τὸ ἀξιῶ σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα, τοὺς νόμους καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια. Διότι κάθε ἄλλο θάρρος τοῦ κυβερνᾶν ἐκτὸς τοῦ θάρρους αὐτοῦ εἶναι τὸ θάρρος τοῦ κυβερνᾶν τῶν δικτατόρων. (Χειροκροτήματα).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δεμερτζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§62Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ κ. Γεωργιάδου εἶχον τὸ θάρρος νὰ διακόψω αὐτὸν καὶ νὰ ἀποτανθῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἐπερώτησις, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀλληλέγγυος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, διότι νομίζω ὅτι θέμα τόσον μεγάλης καὶ ἐξαιρετικῆς σημασίας οἷον εἶναι τὸ Ἐνοικιοστάσιον, θέμα τὸ ὁποῖον θίγει αὐτὴν ταύτην τὴν ἐσωτερικὴν γαλήνην τῆς Χώρας,☐ ☐ τὰς βάσεις τοῦ ἀστικοῦ Κράτους καὶ ὅτι ἐπὶ τόσον μεγάλου πολιτικοῦ θέματος, οἷον εἶναι τὸ κρινόμενον, ὀρθὸν θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ διασαφηνίσῃ τὴν ἄποψιν αὐτῆς, ἂν τουτέστι θεωρεῖ ἑαυτὴν ἀλληλέγγυον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶν μὲ ἠρώτησεν ἂν θέτω ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἀπήντησα ὄχι, διότι ἐνόμιζον ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ παρακολουθήσω τὰς συζητήσεις, νὰ παρακολουθήσω τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐκφέρω τελικῶς τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ δικαιοῦμαι νὰ ἀντερωτήσω καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὴν λοιπὴν Κυβέρνησιν, ἂν αὕτη, μὴ τιθεμένου παρ’ ἐμοῦ ἢ παρ’ οἱουδήποτε ἄλλου ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ζητήματος ἐμπιστοσύνης δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν θεωρεῖ ἑαυτὴν ἀρκετὰ εὔθικτον, ὥστε νὰ δηλώσῃ δημοσίᾳ καὶ ἀπροκαλύπτως ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι θεωρεῖ ἢ δὲν θεωρεῖ ἑαυτὴν πολιτικῶς ἀλληλέγγυον μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Νομίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς του θὰ θελήσῃ νὰ καθορίσῃ τὰς γενικὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρκεῖ νομίζω καὶ μόνη ἡ ἐρώτησις αὕτη διὰ νὰ θέσῃ ὄχι δι’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ τυπικὴ θέσις τοῦ ζητήματος παρ’ ἑνὸς βουλευτοῦ ἢ ὄχι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἐφόσον πρόκειται περὶ ζητήματος ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἐπὶ τῆς ἐνεργείας ὀφείλω, μὴ ἐπιθυμῶν οὔτε νὰ στραφῶ καθαρῶς ἀντιπολιτευτικῶς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε νὰ διεγείρω τὰ τόσον μεγάλα πάθη, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὀφείλω, λέγω, νὰ εἴπω συντόμως τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ φλέγοντος τούτου ζητήματος. Κατηγορεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὡς δημοσιεύσας παρανόμως τὸ Διάταγμα «περὶ Ἐνοικιοστασίου», ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶχε τὴν νομικὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμενος δύναται νὰ δημοσιεύσῃ αὐτό. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νομίζω ὅτι ἡ κατηγορία δὲν εἶναι δικαία ἐπὶ τοῦ καθαρῶς νομικοῦ ζητήματος, διότι, ἐφόσον ὑπῆρχε Ν. Διάταγμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη καὶ ἐφόσον τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα μέχρις οὗ τροποποιηθῇ ἢ ἀκυρωθῇ παράγει ἐννόμους συνεπείας, ἕπεται ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς νομικῆς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ δημοσιεύσας τὸ Διάταγμα τοῦτο. Δὲν ἔχω ὅμως τὴν γνώμην ὅτι ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ζητήματος εἶναι ἀπολύτως κατ’ ἐμὲ ἀλληλέγγυος πρὸς τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως ἡ Κυβέρνησις μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ, διότι, ἐφόσον ἔχομεν παροῦσαν τὴν Βουλήν, ἐφόσον τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ κριθῇ διὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ζήτημα τόσον μέγα, τόσον ἐπεῖγον καὶ ἀσκοῦν τοιαύτην ἐπίδρασιν ἐφ’ ὅλης τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐσωτερικῆς γαλήνης τῆς Χώρας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐπὶ τῇ βάσει Ν. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἁπλῶς ἀπόρροια μιᾶς αὐθαιρέτου καὶ ἐξωσυνταγματικῆς πράξεως. Δὲν θὰ ἐπιμείνω, κύριοι, διὰ νὰ καταδείξω τὰς μεγίστας συνεπείας τὰς ὁποίας ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς ζωῆς τῆς Χώρας ἀσκεῖ τὸ πολυθρύλητον τοῦτο ζήτημα, οὔτε θὰ εἰσέλθω ἐν τῇ οὐσίᾳ τοῦ ζητήματος τούτου. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἂν ἔβλεπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν πλήρει ἀλληλεγγύῃ ἔδιδε μίαν οἱανδήποτε λύσιν εἰς τὸ περιμάχητον τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐν ἀναστατώσει τὰς διαφόρους τάξεις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν καὶ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀντικείμενον μεγίστης κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ζήτημα τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν παράλυσιν καὶ εἰς τὴν ἀναρχίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις φέρεται ὀρθῶς ἀναλαμβάνουσα ἐν ἀλληλεγγύῃ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ νὰ χαράξῃ μίαν οἱανδήποτε πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ τὴν πολιτικὴν ταύτην δι’ ὅλης τῆς εὐθύνης της νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἔγκρισιν. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ζητεῖται παρὰ πολλῶν βουλευτῶν ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης ὀφείλω νὰ ἀντιταχθῶ.

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε, εὖγε.

§64Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Διότι ἡ παραπομπὴ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν σημαίνει μὴ συμμετοχὴν κατ’ οὐσίαν τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλουσαν νὰ δεχθῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ σημαίνει συγχρόνως καὶ μὴ συμμετοχὴν αὐτῆς ταύτης τῆς Βουλῆς εἰς τὰς εὐθύνας ἑνὸς τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος. Ἑπομένως εἶμαι ἄντικρυς ἀντίθετος τῆς παραπομπῆς τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἂν κάμωμεν τοῦτο, δὲν θὰ δημιουργήσωμεν τίποτε χάριν τῆς ἐσωτερικῆς γαλήνης τῆς Χώρας. Ἂν κάμωμεν τοῦτο, ἂν τὸ ζήτημα τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποδυόμεθα τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπέναντι τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ τῆς Ἑλληνικῆς βουλήσεως, θὰ παρατείνωμεν τὴν ἀναρχίαν, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐβασίλευσεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Διότι, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρύψωμεν ὅτι, ἐφόσον ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐκπροσωποῦσα τὰς γνώμας τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς Κυβέρνησις δὲν ἀναλαμβάνουσι τὰς εὐθύνας τῆς λύσεως ἑνὸς τόσον μεγάλου ζητήματος, εἶναι φυσικὸν ὅτι τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἀναλάβωσι πάλιν οἱ δρόμοι, διότι τὰ ζητήματα τῆς ἰδιοκτησίας ἐλύθησαν μέχρι τοῦδε διὰ τῶν ὁδῶν. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ κανεὶς ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καμμίαν ἀντίρρησιν. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμβουλεύσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως φέρῃ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου διὰ τῆς ὑπευθύνου καὶ ἀλληλεγγύου πολιτικῆς τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν Κυβέρνησιν ὅπως φέρουν μίαν οἱανδήποτε λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι μόνον ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λύσῃ τὸ περιμάχητον τοῦτο ζήτημα. Γνωρίζω ὅτι θὰ προβληθῇ ὅτι, ἂν τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ἀνίκανος νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, μὴ τερματίζουσα τὰς συζητήσεις. Νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ χειροτέρα ἀντίρρησις κατὰ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ἐν τῇ Βουλῇ. Εἰς ταῦτα ἔχω νὰ ἀπαντήσω τοῦτο, κύριοι· ἂν μὴ ὁλόκληρος Κυβέρνησις ὀφείλουσα νὰ εἶναι ἀλληλέγγυος ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι ἀνίκανος νὰ πειθαρχήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, ὑπάρχει πλήρης χρεωκοπία καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. (Διαμαρτυρίαι). Ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ λέγωμεν καθαρὰ τὴν γνώμην μας· ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ὀφείλουσα νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος γενικωτάτου καὶ πολιτικωτάτου δὲν κατορθώνει θέτουσα τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπέναντι τῶν φίλων της, θέτουσα τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ζωτικοῦ συμφέροντος γενικοῦ νὰ κατορθώσῃ τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς τοιούτου νόμου, ἡ Κυβέρνησις ἡ στηριζομένη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ἀξιοῦσα ὅτι ἀκολουθεῖ τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν γνώμην μου εὑρίσκεται ἐν πλήρει χρεωκοπίᾳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ ταύτην ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦτο θὰ συνίστων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου φέρῃ εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὰς διακοπὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§65Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἀναστελλομένου τοῦ Διατάγματος.

§66Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δώσῃ σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν τὴν ἀπάντησιν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου θεωρεῖ ζήτημα πολιτικὸν ἀναγόμενον εἰς τὸν κύκλον τῆς εὐθύνης ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ζητήσῃ ὅπως τύχῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τῆς συγκαταθέσεώς της νὰ ἀναστείλῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο ὁλόκληρον εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὰς ἑορτάς, νομίζω ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀντίρρησις. Κύριοι προσεπάθησα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἑνὸς φλέγοντος ζητήματος ὅσον τὸ δυνατὸν ἠρεμώτερον καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν σύστασιν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ ἀκολουθήσουν, καίτοι εὑρίσκονται ἐν καταφανεῖ παντοδυναμίᾳ, τὰς συστάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ ἀκολουθηθοῦν, ἂν δὲν θέλουν νὰ λύωνται τὰ ζωτικὰ ζητήματα τῆς Χώρας περιερχόμενα καὶ πάλιν εἰς τὰς ὁδούς. (Χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§68Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὅτι, κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι ζήτημα ἐξόχου σοβαρότητος, ὅτι εἶναι ζήτημα θίγον ζωηρῶς τὰ ἀντιμαχόμενα συμφέροντα τῶν διαφόρων τάξεων, ὅτι εἶναι ζήτημα αὐτόχρημα δημοσίας τάξεως, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ παρὰ τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸν τραγικὸν τόνον, ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν νευρικότητα μετὰ τῆς ὁποίας διεξάγεται αὕτη. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ μετὰ πάσης δυνατῆς ψυχραιμίας, μετὰ γαλήνης δύναμαι νὰ εἴπω. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα· εἶχεν ἢ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον χωρὶς νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἀποταθῇ εἰς τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα, εἰς τὴν Βουλήν; Ἀφ’ ἧς, κύριοι βουλευταί, σιδηρᾶ ἀνάγκη ἐπέβαλλε τὴν ἰσχύν, τὴν ἐπιβολὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ὅπερ ἀποτελεῖ ἕνα δεινὸν περιορισμὸν τῆς ἰδιοκτησίας, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐν τῷ παρελθόντι οὐδεμίαν ἀπολύτως περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ ὑπεβλήθη εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς τῆς μεμονωμένης περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ὁ διακεκριμένος ὄντως συνάδελφος κ. Τσιτσεκλῆς, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον, ἀφ’ ἧς, ὡς εἶπον, ἡ σιδηρᾶ ἀνάγκη ἐπέβαλε τὴν ἰσχὺν ἑνὸς Ἐνοικιοστασίου, δὲν ἦλθεν οὐδέποτε τοῦτο ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Εἶναι μακρὰ ἡ παράδοσις καὶ ἐκπλήσσομαι πῶς ἀξιότιμοι προλαλήσαντες εὑρίσκουν ὡς προσβολὴν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δημοσίευσιν τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Σᾶς εἶπον ὅτι σειρὰ Ν. Διαταγμάτων ἐν τῷ παρελθόντι, ἀφ’ ἧς ὑπῆρξε τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἐξεδόθησαν. Ἀργικῶς ἔχει ψηφισθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ περιλάβῃ διατάξεις Ἐνοικιοστασίου. Μεταγενεστέρως ἕτερος νόμος, ὁ νόμος 768, ἔδωκε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς ἄλλην διάδοχον Κυβέρνησιν. Μετὰ ἓν ἔτος ἔχομεν ἕτερον νόμον, τὸν νόμον 1272, ὁ ὁποῖος ἐξουσιοδοτεῖ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δημοσιεύσῃ Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου. Καὶ ἐρωτᾶται ὁ ἤδη Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει ἐντολὴν νομοθετικὴν νὰ δημοσιεύσῃ τοιοῦτον Διάταγμα; Καὶ ἀπαντῶ ἀσφαλῶς, ναί. Δὲν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, μόνον τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Πλαστήρα, τὸ ὁποῖον διατελεῖ ἐν ἰσχύϊ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἔδιδε βέβαια τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἀλλ’ ἔχομεν ῥητὴν διάταξιν νόμου μεταγενεστέρου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Δʹ Συνέλευσις, νόμον ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ. Εἶναι ὁ νόμος 3186 τῆς 16 Αὐγούστου 1924, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἄρθρον 5 λέγει τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Διὰ Διατάγματος ἐκδιδομένου μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δύναται νὰ τροποποιηθῇ ἢ παραταθῇ τὸ Ν. Διάταγμα τῆς 29ης Δεκεμβρίου 1923 περὶ ὑποχρεωτικῆς παρατάσεως τῶν μισθώσεων, ὡς καὶ ὁ παρὼν νόμος». Πρόκειται περὶ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι προγενέστερον τοῦ Διατάγματος τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Τσιτσεκλῆ. Ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι γενικός. Δὲν ἀφίνει ἀπολύτως κανένα περιορισμὸν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀνεξαρτήτως τοῦ Ν. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ἡ Κυβέρνησις, ὡς δῆθεν ὑπηρεσιακή, Πλαστήρα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιῇ τὸ προγενέστερον Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§69Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Φαίνεται ὅτι, ὅταν ὡμίλησα, δὲν εἶσθε ἐδῶ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δὲν ἐπικαλεῖται τὸ ἄρθρον 5 εἰς τὸ ἐκδοθὲν Διάταγμά του. Δεύτερον, αὐτὸ τὸ ἄρθρον 5 ἀπαιτεῖ ἀπόφασιν, δηλαδὴ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅπερ δὲν ὑπάρχει καὶ τρίτον, ἐξηντλήθη, διότι ἦτο μία καὶ μεμονωμένη νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις. Καὶ τέταρτον, λησμονεῖτε τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις παρούσης τῆς Βουλῆς δὲν δίδεται.

§70Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν ἀπαντῶ εἰς τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῷ ἐκδοθέντι Διατάγματι «περὶ Ἐνοικιοστασίου» δὲν ἐπικαλεῖται τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ νόμου. Ἐρωτῶ· τί σημασίαν ἔχει ἂν τὴν ἐπικαλεῖται ἢ ὄχι; Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ὑπάρχῃ διάταξις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία νὰ χορηγῇ εἰς αὐτὸν δικαίωμα. Δεύτερον λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ὅτι κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Λέγω ἀσφαλῶς, ναί. Δηλαδὴ προϋπόθεσις ἀναγκαία διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τοιαύτη ἀπόφασις φαίνεται ὅτι ὑπάρχει. Ὑπάρχει καμμία διάταξις ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ τὸν τύπον κατὰ τὸν ὁποῖον δίδεται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀπόφασις φυσικὰ τεκμαίρεται, ὑπάρχουσα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀντιλέγει κανεὶς ἐκ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Σωτηριάδη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συμπεραίνετε οὕτως.

§72Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμπεραίνῃ οὕτως;

§73Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἄρα δὲν εἶναι σύμφωνον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§74Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν διαμαρτύρεται διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι πρᾶξις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ τὴν εὐθύνην ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως.

§75Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν προηγουμένης ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§76Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἄρα ὑπῆρξεν ἀπόφασις. Ἄν ὅμως ὑπῆρξαν διαφωνίαι εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, αὐτὸ δὲν παίζει κανένα ρόλον, διότι ὁ νόμος δὲν ἀπαιτεῖ ὁμόφωνον ἀπόφασιν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ ἀπόφασιν, ἡ ὁποία λαμβάνεται κατὰ πλειονοψηφίαν. Λοιπὸν καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἀστήρικτον. Ἤκουσα καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα ἀπὸ τὸν διακεκριμένον συνάδελφον κ. Τσιτσεκλῆν, ὅτι ἡ ἐντολὴ ἡ δοθεῖσα ἀπὸ τὸν νόμον 3186, εἶναι περιωρισμένη, ἀφορᾷ δηλαδὴ ὡρισμένην περίπτωσιν καὶ ὡρισμένον Ἐνοικιοστάσιον. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα προκύπτει ὅτι ἡ ἐντολὴ εἶναι ἀπεριόριστος. Ὁ Ὑπουργὸς δύναται, λέγει, νὰ τροποποιῇ ἢ παρατείνῃ τὸ Ν. Διάταγμα «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Δίδεται καὶ εὐρυτέρα ἀκόμη ἐντολὴ νὰ τροποποιῇ καὶ ὁλόκληρον τὸν νόμον 3186. Ἑπομένως ὑποθέτω ὅτι οὐδὲν τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιτάσσονται νομικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ. Λοιπὸν ἔρχομαι, κύριοι, νὰ ἐξετάσω οὐσιαστικῶς τὸ πρᾶγμα, δηλαδὴ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Διάταγμα, ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν κανεὶς οὐσιαστικὸς λόγος τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλλῃ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς τὴν Βουλήν; Ἔ, τί νὰ σᾶς εἴπω. Ἕν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θίγει τόσον ζωηρῶς τόσα ἀντιμαχόμενα συμφέροντα, ἓν Διάταγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἀγωνίζονται τόσαι τάξεις, εἰλικρινῶς πιστεύω ὅτι ἐρχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἤ, ἂν ἐψηφίζετο, θὰ ἐψηφίζετο μετὰ μεγάλης δυσχερείας, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας νομοθετήματα τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζουν τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦτο, νομοθετήματα ἁπλᾶ, τὰ ὁποῖα περιέχουν διατάξεις, δυσχερέστατα συζητοῦνται καὶ ἐλέγχονται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Καὶ ἔχω ἀκόμη ἓν παράδειγμα· ὅτι προχθὲς διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὁρίου τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν» ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ τρεῖς ὁλοκλήρους ὥρας, διὰ τὸ ἁπλούστατον αὐτὸ θέμα. Ἑπομένως νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν 100 καὶ πλέον ἄρθρα εἶναι φυσικῶς δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ; Καὶ ἐνθυμεῖσθε περίπτωσιν ἀφ’ ἧς ὑπῆρξεν Ἐνοικιοστάσιον πρὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν, νὰ ἐψηφίσθη ποτὲ Ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν Βουλὴν; Ποτέ. Καὶ ἔχω νὰ ἀναφέρω μίαν περίπτωσιν ἀκόμη· τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ὑπεβλήθη τότε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν παρὰ τὴν ἔμμονον ἀντίστασιν τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος νὰ μὴ ὑποβληθῇ. Καὶ εὑρίσκω εὔλογον τὴν ἀντίρρησιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶχε τότε, τὴν εὑρίσκω πολὺ εὔλογον, διότι ἀντελαμβάνετο βεβαίως ὅτι ἓν νομοσχέδιον προϊὸν μιᾶς τοιαύτης ἐπιστημονικῆς ἐργασίας, ἐργασίας εἰς τὴν ὁποίαν ἠσχολήθη ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνας ὁλοκλήρους ὁ διακεκριμένος πράγματι αὐτὸς ἐπιστήμων, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν βεβαίως νὰ ὑποστῇ τὸν προσήκοντα ἔλεγχον ἐκ μέρους μιᾶς πολυπληθοῦς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Σᾶς τὸ βεβαιῶ εὐσυνειδήτως, ὡς νομικός, διότι χιλιάκις μοὶ ἔχει δοθῇ ἡ ἀφορμὴ νὰ ἐφαρμόσω τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὑπέστη τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὅλαι αἱ πλημμελεῖς διατάξεις καὶ αἱ ἀντιμαχόμεναι καὶ ἀλληλοσυγκρουόμεναι ὀφείλονται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι τὸ ἔργον αὐτὸ ἦτο ἀρτιώτατον ἐπιστημονικῶς, ἦτο ἓν ἀπὸ τὰ ἀρτιώτερα ἔργα ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅταν τοῦτο ἐξῆλθεν ἐκ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπαρουσίασεν ἀπείρους ἀτελείας καὶ περιέλαβε διατάξεις ἀντιμαχομένας. Λοιπόν, κύριοι, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὄχι βέβαια ἀπὸ συμπάθειαν καὶ ἐκτίμησιν προσωπικὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖν ἔχω ἰδιαιτέρως ἀφορμὴν νὰ σέβωμαι, διότι γνωρίζετε ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην του, καθόσον εἰς ὅλας τὰς λοιπὰς περιπτώσεις ἀτυχῶς εὑρέθην εἰς ἀντίθεσιν γνώμης, εἰλικρινῶς σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν ἀκούω ἀπὸ κυρίους πεπειραμένους διανοουμένους, ἀπὸ κυρίους οἱ ὁποῖοι ἔχουν παρακολουθήσει τὰς ἐργασίας τῶν Κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων, ὅταν ἀκούω ὅτι δύναται ποτὲ νὰ φθάσῃ Ἐνοικιοστάσιον καὶ νὰ ψηφισθῇ πράγματι εἰς τὴν Βουλήν, ἐκπλήσσομαι. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ ὅτι θὰ εἰσέλθῃ ἓν νομοθέτημα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἐξέλθῃ ψηφισμένον ἀπὸ ἐδῶ ἢ ἂν ἐξέλθῃ ψηφισμένον, θὰ ἐξέλθῃ ὅπως πρέπει. Διὰ τοῦτο ἔχω νὰ εἴπω ὡς κατακλεῖδα ὅτι πρόκειται, κύριοι, περὶ νομοθετήματος, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσωμεν βεβαίως....

§77Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Διατί δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν Βουλήν; Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβανομένη τὰς εὐθύνας της καὶ χαράσσουσα μίαν πολιτικὴν Ἐνοικιοστασίου θὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην της. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι θὰ ὁμιλήσουν πολλοὶ κύριοι βουλευταί. Ἂς ὁμιλήσουν. Ὅταν θὰ διαρκέσῃ καὶ δύο ἑβδομάδας ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε ὑπεύθυνον γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῆς Βουλῆς.

§78Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σέβομαι ἀπολύτως τὴν γνώμην σας, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ περιέχῃ βέβαια 100 ἄρθρα καὶ τὸ ὁποῖον θίγει, ὅπως θίγει τὸ παρόν, ὅλα τὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν τόσαι συγκρουόμεναι, τόσαι ἀντίθετοι ἀπόψεις, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ τελεσφορήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ θεωρίας δέχομαι ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Δὲν ἔχω οὐδὲν συμφέρον νὰ εἶμαι οὔτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς τάξεως, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἄλλης. Δὲν θὰ εἶχα βέβαια οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἔλθῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Λέγω τὴν προσωπικήν μου γνώμην. Βέβαια θὰ ἐλάμβανα καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καὶ θὰ ἐξέφερα καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον ἐπ’ αὐτοῦ. Σᾶς δηλῶ δέ, κύριοι, διότι ἀναγκάζομαι προκαλούμενος νὰ τὸ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχω ἀπολύτως οὐδένα ἐνθουσιασμὸν διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι καὶ ἡ μόνη ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα δὲν ἔγινε δεκτή, συμφώνως μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἰς τὰς προσωπικάς του σχέσεις πρὸς ἐμέ. Λοιπὸν δὲν εἶναι ζήτημα οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, λέγω, ὅτι εἶναι ζήτημα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται κατὰ εὔλογον τρόπον νὰ τελεσθῇ παρὰ μόνον κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τελεῖται ἀφ’ ἧς ὑπῆρξεν Ἐνοικιοστάσιον μέχρι σήμερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§80Ι. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου κατ’ οὐσίαν, ἂν εἶναι ὀρθὸν ἢ ἐσφαλμένον, διότι ὡς ἔργον ἀνθρώπινον ἔχει καὶ τὰς ἀρετάς του, ἔχει καὶ τὰς πλημμελείας του. Τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ ἀλλαχοῦ ἐγένετο, ἀλλ’ οὐδαμοῦ ἔλαβε τὰς διαστάσεις τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐνταῦθα, ἀπαρτίσαν κώδικα ὁλόκληρον. Τοῦτο προδήλως καθιστᾷ μονιμωτέραν τὴν κατάστασίν του καὶ δυσχερεστέραν τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τυπικὸν ζήτημα, ὅπερ εἶναι ζήτημα κύρους, τονίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ διευκρινισθοῦν τὰ ἀναφυέντα ζητήματα ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἐν πλήρει συνειδήσει. Τὰ ζητήματα εἶναι δύο. Τὸ προέχον εἶναι ἂν τὸ ἐκδοθὲν Διάταγμα, ὅπερ ἀποτελεῖ κώδικα νομοθετικοῦ περιεχομένου, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ κρατοῦν Σύνταγμα παρ’ ἡμῖν καὶ ἂν εἶναι ἔγκυρον. Στηρίζεται βεβαίως τοῦτο εἰς μίαν ἐντολὴν προγενεστέραν, ἥτις πάντως ἔχρῃζε κυρώσεως παρὰ τῆς Βουλῆς. Μὴ κυρωθὲν τοῦτο ἐντὸς διμήνου εἶναι ἀνύπαρκτον κατὰ τὸ Σύνταγμα, θέλει δὲ ἀμφισβητηθῆ τὸ κῦρός του ὑπὸ τῶν δικαστηρίων.

§81Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ συντακτικὸν ψήφισμα ὁρίζει ἄλλην διαδικασίαν παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§83Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ψήφισμα «περὶ τῶν δικτατορικῶν Ν. Διαταγμάτων καὶ τοῦ τρόπου τοῦ διακανονισμοῦ αὐτῶν, εἶχον λάβει τὸν λόγον καὶ εὑρέθην ἀτυχῶς μόνος εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ὅτι τὰ Νομοθετικὰ αὐτὰ Διατάγματα ἔπρεπε νὰ θεωρηθοῦν ἰσχυρά, ἐφόσον πρὸ τῆς ὑπάρξεως τῆς Βουλῆς ἐδημιούργησαν ἐκτελεστικὰ Διατάγματα καὶ διαφόρους καταστάσεις ὑπαρχούσας καὶ ἰσχυούσας μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα, στηριζομένη ἐπὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων τοιούτων, ἐκδίδῃ καὶ ἐφεξῆς ἐκτελεστικὰ Διατάγματα, στηριζόμενα ἐπὶ τῶν ὑπὸ κύρωσιν Ν. Διαταγμάτων. Δυστυχῶς ἐπεκράτησε τότε ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θεωρῇ τὰ Διατάγματα ταῦτα ἐπὶ διάστημα ἑνὸς ἔτους ἐν ἰσχύϊ, νὰ στηρίζεται ἐπ’ αὐτῶν, νὰ ἐκδίδῃ ἐκτελεστικὰ Διατάγματα καὶ τότε μόνον νὰ τὰ παραπέμπῃ εἰς τὴν σχηματισθησομένην Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅταν θέλῃ τὴν τροποποίησιν ἢ ἐπικύρωσιν αὐτῶν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ ζητήματος τώρα γεννᾶται ἡ μεγαλυτέρα διχογνωμία, μεταξὺ μας, διότι ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ὁ δέων σεβασμὸς πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς λέγει ὅτι στηρίζεται ἐπὶ Ν. Διατάγματος ἀναγομένου εἰς ἐποχὴν προγενεστέραν τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀρκεῖται δὲ μόνον εἰς αὐτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης λέγει ὅτι «καὶ ἂν δὲν θεωρήσητε ἐπαρκῆ αὐτὴν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἔχω ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ ἓν ἄρθρον νόμου ὑπὸ ἀριθμὸν τάδε, τὸ ὁποῖον μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιῶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἠρωτήθη ἐπανειλημμένως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἂν ὑπάρχῃ πράγματι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διότι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀπόφασις, προσεπίκλησις τοῦ νόμου ἐκείνου εἶναι ἐντελῶς περιττὴ καὶ πρέπει τότε ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν γεννεσιουργὸν δύναμιν μόνον τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκδοθέντος ἐπὶ Κονδύλη. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ἐρώτημα· καὶ ἂν ἀκόμη καλῶς ἐνήργησε τυπικῶς ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, στηριχθεὶς ἐπὶ μόνου τοῦ Νομοθετικοῦ αὐτοῦ Διατάγματος, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐδικαιοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ δημοσιεύσῃ ὑπὸ τύπον ἁπλοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος ἕνα, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ὁλόκληρον κώδικα, κατέχοντα ὀκτὼ σελίδας τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως; Ἐφόσον ὑπάρχουν τόσα συμφέροντα κοινωνικά, τὰ ὁποῖα συγκρούονται ἐν τῷ κώδικι αὐτῷ, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δὲν ἔπρεπε νὰ πάρῃ ὅλην αὐτὴν τὴν εὐθύνην καὶ νὰ ἐνεργήσῃ αἰφνιδιαστικῶς καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του.

§84Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τί τὸ λέγετε αὐτὸ τὸ «αἰφνιδιαστικῶς», ἀφοῦ ἐδημοσιεύοντο εἰς τὰς ἐφημερίδας διάφοροι τροποποιήσεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐξητάσθησαν ὅλα τὰ ὑπομνήματα, ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ ἐπὶ τέσσαρας ὁλοκλήρους μῆνας καὶ ἔρχεσθε μετὰ τέσσαρας μῆνας νὰ λέγητε ὅτι τὸ ἐδημοσίευσα αἰφνιδιαστικῶς.

§85Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν σᾶς ἀρέσει ἡ λέξις ἢ τὸ πρᾶγμα; Ἄν ἡ λέξις αὐτὴ δὲν ἐκφράζει τὸ πρᾶγμα, εἶμαι πρόθυμος νὰ τὴν τροποποιήσω.

§86Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἰφνιδιασμὸς λέγεται ὅταν εἷς Ὑπουργὸς ἐπιχειρεῖ κάτι τι ἐντελῶς αἰφνιδιαστικῶς, χωρὶς νὰ προηγηθῇ τίποτε, ἀλλὰ τὸ κάμνει ἐξαφνικά.

§87Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἄν δὲν ἦτο ἐξαφνικὸν ἢ αἰφνιδιασμός, ὡς τὸ λέγω ἐγώ, δὲν θὰ ἐβλέπατε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἡμέραν τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ κατόπιν τώρα ὁπότε ἐδόθη εὐκαιρία νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, τοιοῦτον ἀναβρασμὸν μεταξὺ τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ τόσον ζωηρὰς ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν καὶ μέχρι προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι πάντως ὑπάρχει κάτι τὸ ἔκτροπον, κάτι τὸ μὴ ἔννομον καὶ μὴ ὁμαλῶς γενόμενον. Διότι γενομένης τῆς συζητήσεως περὶ τῆς ἀπεργίας καὶ περὶ τῶν λυπηρῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται ἐν μέρει καὶ εἰς τὰς διαδόσεις περὶ τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἐκδόσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἐπελθούσης, ἴσως κακῶς, συσχετίσεως τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς πρὸς τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ κομμουνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀπεργίαν, κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακάμψῃ τὴν ἐπερώτησιν, χωρὶς κἂν νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς. Ἐνῷ τμῆμα αὐτῆς ἀπετέλει καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τρία ἦσαν τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τότε τὴν Βουλήν, ὅτι ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἀπεργίαν· τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἐπιτηδευματιῶν καὶ τὸ τῆς καταργήσεως τῶν Αἰσχροδικείων. Ἐφόσον ἦτο ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεως ἐκείνης ἐν τῇ Βουλῇ, ἔρχεται καὶ ἡ δημοσίευσις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, χωρὶς νὰ εἶναι καθωρισμένον καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Κοινωνίᾳ. Καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἦσαν διόλου προϊδιασμέναι οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ἡ Κοινωνία, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐδῶ εἶσθε παρόντες ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, διαψεύσατέ με.

§88Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν προτεραίαν τῆς δημοσιεύσεως μετὰ τετραήμερον συζήτησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον συγκατένευσε.

§89Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε σεῖς.

§90Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐτελείωσε τὴν συζήτησιν καὶ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου 48 ὥρας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§91Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ σιωπὴ τῶν συναδέλφων σας εἶναι ἀπόδειξις τοῦ ἐναντίου. Ἀπαιτῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν ὅλοι οἱ συνάδελφοί σας ἕνας ἕνας. Ὅταν ἰσχυρίζωμαι κάτι τι ἐνώπιον τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, εἶναι ἱκανοὶ οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ μὲ διαψεύσωσιν. Οἱ ἰδικοί σας σχετλιασμοὶ δὲν δύνανται νὰ μεταβάλλωσι γεγονότα. Συνήθισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφίνῃ πάντοτε τοιαῦτα σοβαρώτατα ζητήματα ἔκθετα εἰς τὴν Βουλήν, ἐνῷ, καθὼς γνωρίζετε, τοῦτο δὲν συμβαίνει εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὁπότε ὑπάρχει μειονοψηφία σοβαρὰ καὶ πλειονοψηφία ἰσχυροτάτη. Βουλὴ σημαίνει κυρίως τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως σήμερον παρ’ ἡμῖν τὰ πέντε κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰ 9)10 τῆς Βουλῆς, ἐκπροσωποῦνται ὁλόκληρα ἐν τῇ Κυβερνήσει, εἶναι δὲ ἐντελῶς ἄτοπον, εἶναι ἐντελῶς ἀσυμβίβαστον πρὸς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὅλα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ κανονίζῃ, νὰ νομοθετῇ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, συγκεντρουμένη ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ καὶ νὰ τὰ ἐμφανίζῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀφίνωνται ἔκθετα ἐδῶ καὶ νὰ βλέπωμεν ἐπερωτήσεις ὑποστηριζομένας ὄχι ἀπὸ τὴν μικρὰν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν Συμπολίτευσιν καὶ νὰ βλέπωμεν ὅτι καθημερινῶς ὑπάρχουν ἐν τῇ πλειονοψηφίᾳ ἀντιγνωμίαι καὶ διχογνωμίαι, αἱ ὁποῖαι ἀφίνουν τὰ ζητήματα ἔκθετα εἰς βλάβην καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἄν μέχρι τοῦδε δὲν κατώρθωσεν ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδώσῃ ἐργασίαν ἀνταξίαν τῶν ἐλπίδων τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐστήριξε τόσας ἐλπίδας εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, δὲν πταίει ἡ Βουλή, διότι τὰς ἐργασίας τὰς κανονίζει ἡ Κυβέρνησις, πολὺ δὲ περισσότερον σήμερον, ὁπότε ἔχετε σχεδὸν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μένουν ἔκθετα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπιβαρύνουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπόδειξις εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος νὰ τὸ ἀναβάλῃ μετὰ τὰς διακοπάς, διὰ νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον νέας καταστάσεως δημιουργηθησομένης, νέων ἐπεισοδίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπισπάσουν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀσχολούμεθα διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ θὰ ξεχασθῇ. Δὲν εἶναι δυστυχῶς ὅμως τὸ Ἐνοικιοστάσιον ζήτημα τοιοῦτον, ὥστε νὰ χωνευθῇ εὔκολα ἀπὸ μίαν Κοινωνίαν, ἡ ὁποία βαθέως εἶναι διχασμένη ὡς πρὸς τὰς σχέσεις αἱ ὁποῖαι κανονίζονται διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι ὑπάρχουν συγκρουόμενα συμφέροντα, ὑπάρχουν χίλιαι περιπτώσεις λεπτομερειῶν κανονιζόμεναι διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου οὕτως ἢ ἄλλως εἰς βάρος μιᾶς τάξεως καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ ἑτέρας, ἢ εἰς βάρος καὶ ἑνὸς μόνον προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ προβλεφθῇ ἡ ἰδική του περίπτωσις, ὅπως κατώρθωσαν ἄλλα πρόσωπα.

§92Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Περὶ τοῦ νέου ὁμιλεῖτε;

§93Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ναί. Ὑπάρχουν προσωπικαὶ διατάξεις ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δικαίως καὶ ὀρθῶς ἐμερίμνησαν νὰ προστατευθῶσιν, εἴτε ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐνοικιαστῶν, εἴτε εἰς τὴν τάξιν τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὑπάρχουν λοιπὸν συμφέροντα τόσον μεγάλα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ ἔκθετον τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ ἀφεθῇ ἡ Κοινωνία συγκρουομένη διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἐγκρίνει. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἀπόφασιν περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δὲν δύναται τὸ Ἐνοικιοστάσιον ὑφ’ οἷον τρόπον ἐδημοσιεύθη νὰ θεωρηθῇ ἔγκυρον, ὅπως ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ἐγκυρότερον ἐγκύψαντες εἰς τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ ἂν θέλωμεν νὰ παρακάμψωμεν τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον πρέπει νὰ λάβῃ τὸν τύπον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐγκρίσεως καὶ διὰ νὰ λάβῃ αὐτὸν τὸν τύπον εἷς τρόπος ὑπάρχει· θὰ παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγομελεστέραν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ λάβει ἐκ τῶν προτέρων τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι Κοινοβουλευτικαί Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν δικτατορικῶν Διαταγμάτων ἢ θὰ εἶναι Ἐπιτροπὴ ἐντεταλμένη νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ, ὅπως τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῶν δύο αὐτῶν τύπων εἰς τὴν Βουλὴν ἐναπόκειται νὰ προτιμήσῃ τὸν συντομότερον καὶ σκοπιμότερον. Ὁ εἷς ἐκ τῶν τρόπων αὐτῶν εἶναι ἀπαραίτητος. Διότι, ὅπως ἐδημοσιεύθη τὸ Ἐνοικιοστάσιον σήμερον, κατόπιν τῶν ἀμφισβητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ καὶ αἱ ὁποῖαι διαμφισβητήσεις συγκεντρώνουν τὴν πλειονότητα τῶν γνωμῶν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἐνοικιοστάσιον αὐτὸ νὰ ἰσχύσῃ ἀκινδύνως καὶ προώρισται νὰ δημιουργήσῃ καὶ νέας κοινωνικὰς ταραχάς, τὰς ὁποίας καθῆκον καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, πρὸ παντὸς τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ ἀποτρέψωσι τοιαύτας μελοντικὰς ταραχάς. Διότι μία, δύο, τρεῖς, τοιαῦται ἀκόμη ταραχαὶ ἂν δημιουργηθῶσι καὶ ἐπέλθωσιν εἰς βάρος τοῦ σημερινοῦ κοινοβουλευτικοῦ συγκροτήματος, αἱ συνέπειαι δὲν θὰ εἶναι ἁπλαῖ. Δὲν θὰ πρόκειται πλέον περὶ τῆς θέσεως ζητήματος ἐμπιστοσύνης, ὅπως δὶς ἀπεπειράθη χθὲς τὸ ἑσπέρας αἰφνιδιαστικῶς τρόπον τινά, καὶ πάλιν λέγω τὴν λέξιν αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ, ὅπως θέσῃ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν. Θὰ πρόκειται περὶ συνεπειῶν πολὺ γενικωτέρων ἀπὸ τὸ ζήτημα θέσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς μίαν Κυβέρνησιν, ἔστω καὶ Οἰκουμενικήν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις σημαίνει ὁλόκληρος ἡ Βουλή σχεδὸν καὶ μαζὺ μὲ τὴν Κυβέρνησιν βεβαίως θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν πτῶσιν τῆς καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Ἀπέναντι ἑνὸς τοιούτου ἐνδεχομένου, ἀπευθύνομαι ὄχι πλέον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὸς τὴν πλειονότητα τῆς Βουλῆς καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν της, διότι καὶ ἄλλοτε καὶ εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Γʹ Συνέλευσιν καὶ εἰς τὰς προηγουμένας ἁπλᾶς Βουλὰς μὲ γέλωτας ὑπεδέχοντο οἱ βουλευταὶ τοιαύτας ἐγκαίρους προειδοποιήσεις, ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ γέλωτες ἐπληρώθησαν κατόπιν πολὺ ἀκριβὰ εἰς βάρος ὄχι μόνον τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ εἰς βάρος ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ μέρος αὐτῶν τῶν γελώτων πληρώνομεν ἀκόμη καὶ σήμερον μὲ συμφορὰς ἐθνικάς, τὰς ὁποίας δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου προνοίας ὅπως προλάβωμεν τὰ γεγονότα. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον καθῆκον ἡμῶν, νὰ προλαμβάνωμεν τὰ γεγονότα καὶ ὄχι νὰ ἐρχώμεθα κατόπιν δι’ ἁπλῶν ἐπερωτήσεων νὰ φαινώμεθα ὅτι ἐνδιαφερόμεθα δῆθεν διὰ τὰ γενόμενα καὶ νὰ τὰ καταδικάζωμεν διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου εἰς τὴν παραγραφήν. (Χειροκροτήματα).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§95Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλὴν διὰ θέμα ἐξηντλημένον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Τὸ νομικὸν μέρος πλήρως ἐπραγματεύθησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἰδιαίτατα δὲ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συντάκτης τοῦ ἄλλοτε ἰσχύσαντος Ἐνοικιοστασίου καὶ ὁ κ. Εὐταξίας. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ τὸ ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως τελείως σαθρὸν τοῦ ἐκδοθέντος Διατάγματος. Ἀνεγνώσθησαν ἤδη ὑπὸ τῶν προλαλησάντων κ. κ. συναδέλφων αἱ σχετικαὶ διατάξεις τῶν Διαταγμάτων καὶ νόμων. Ἐν τούτοις θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω καὶ πάλιν αὐτάς, διότι ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἡ παραμικροτέρα ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐννοίας αὐτῶν. Ὁ μὲν νόμος, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὁμιλεῖ περὶ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου δὲν ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργός, διότι, ὡς γνωστόν, ὅταν ἐκδίδεται ἓν Διάταγμα, διὰ τὸ ὁποῖον προαπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αὐτὸ τοῦτο τὸ Διάταγμα βεβαιοῖ τὴν ὕπαρξιν τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως, ἐν τῷ Διατάγματι δὲ τῷ ἐκδοθέντι ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης οὐδεμία ὑπάρχει μνεία περὶ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πλὴν τούτου ὅμως ὑπάρχει ἡ βεβαίωσις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τοιαύτη ἀπόφασις οὐδέποτε ἐλήφθη. Ἐφόσον δὲ τοῦτο εἶναι βέβαιον, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν νόμον τοῦτον. Ἤδη παραμένει τὸ Διάταγμα τὸ ἁμαρτωλόν, τὸ ὑπὸ κρίσιν Διάταγμα τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Ἀλλὰ καὶ ἂν λησμονήσῃ τις τὸ ζήτημα τοῦ ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶναι ὑπὸ κρίσιν, πάλιν οὐδαμῶς δύναται ἐπ’ αὐτοῦ νὰ βασισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως δικαιολογήσῃ τὸ ἐκδοθὲν ὑπ’ αὐτοῦ Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου, διότι ἡ διάταξις αὐτοῦ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἁμαρτωλοῦ Διατάγματος εἶναι σαφὴς (ἀναγινώσκει): «Διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος δύνανται νὰ τροποποιηθῶσιν ἢ καταργηθῶσιν διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Ἐνοικιοστασίου». Τί σημαίνει «τοῦ ἰσχύοντος Ἐνοικιοστασίου»; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναί τις νομικός, οὐδὲ ἐντριβὴς περὶ τὰ ζητήματα τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, οὐδὲ νομοδιδάσκαλος διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς σημασίας τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ ἀνάγνωσιν καὶ γραφὴν καὶ νὰ ἀκολουθῇ τοὺς στοιχειώδεις κανόνας τῆς λογικῆς. «Τοῦ ἰσχύοντος Ἐνοικιοστασίου». Τοῦ ἰσχύοντος πότε; Τοῦ ἰσχύοντος ἐπ’ ἄπειρον; Εἰς γεννεὰς γεννεῶν; Τοῦ ἰσχύοντος κατὰ τὴν ὥραν τῆς δημοσιεύσεως ἐκείνου τοῦ Ν. Διατάγματος; Ἀλλά, κύριοι, ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα νομικά. Ἐγὼ ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ οὐσιαστικοῦ καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν· διατί ἠθέλησε νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου; Διατί ἠθέλησε νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη καὶ δὲν προσέβλεψε πρὸς τὴν Βουλὴν ὡς ἀνὴρ κοινοβουλευτικός, ὡς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ διεκρίθη καὶ ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου ἔλαβε τοὺς τίτλους καὶ τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα φέρει; Διατί αὐτὴ ἡ ἐπιδειχθεῖσα πρὸς τὸ Κοινοβούλιον περιφρόνησις; Μᾶς ἀπαντᾶ· διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου ὡς περιέχον διατάξεις θιγούσας τόσα συμφέροντα, ἀφοῦ παιτεῖται ἡ ψήφισις κατ’ ἄρθρον καὶ ἀφοῦ εἶναι τόσα ἄρθρα καὶ θὰ διαιωνίζετο πλέον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἀπαντᾶ ὅτι διετέλεσεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, διετέλεσε καὶ πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ τὴν νομοθετικὴν ἱστορίαν καὶ τὴν Συνταγματικὴν ἱστορίαν τῆς Χώρας, τὴν ὁποίαν παρακολουθεῖ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς «Παλιγγενεσίας». Ἐννοῶ τῆς «Παλιγγενεσίας» τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Ὅτε ἀνεθεωρεῖτο τὸ Σύνταγμα κατὰ τὸ 1911, προέκυψεν ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ζήτημα τοῦ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι κώδικες περιέχοντες πολλὰ ἄρθρα ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν τὴν ψήφισιν τῶν νόμων κατ’ ἄρθρον, τρὶς μάλιστα τότε, δὶς ἤδη. Καὶ ὑπῆρξεν ὁμόφωνος ἡ γνώμη ἁπάντων ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπὶ τούτου ἀναθεώρησις τοῦ μέχρι τότε ἰσχύοντος Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐλαμβάνετο ἄλλη πρόνοια, καὶ ἐθεσπίσθη τότε ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰδικῶς προκειμένου περὶ κωδίκων ἐπιτρέπεται ἡ ψήφισις αὐτῶν κατὰ εἰδικὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον θέλετε ἰδῆ, διότι θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα τὸ ἄρθρον. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ἔλεγε ὅσα περίπου ἐπανέλαβε καὶ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ ἤδη ἐν ἐφαρμογῇ Συντάγματος... Ἄρθρον 48ον τοῦ ἤδη ἐν ἐφαρμογῇ Συντάγματος (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιψήφισις κλπ.» Καὶ βλέπετε ἐν τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, προκειμένου περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ παλαιοῦ ἄρθρου 57, ἔχοντος περίπου ὡς τὸ ἤδη 48ον τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§96Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπρόκειτο τότε περὶ ἀστικοῦ κώδικος.

§97Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ παντὸς κώδικος, ἀστικοῦ, ἐμπορικοῦ κλπ. τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιψήφισις θὰ ἦτο ἀδύνατος. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἰσχύουσαν ἀπὸ τοῦ 1911. Ἔχομεν παροῦσαν τὴν Βουλήν, δὲν ἔχομεν οὐδὲν δικαίωμα νὰ κηρυχθῶμεν δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον ἄλλοι συνάδελφοι καὶ ἐγὼ καὶ τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ γνωρίζει, νὰ στηριχθῇ οὔτε ἐπὶ τοῦ νόμου 3156, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οὔτε ἐπὶ τοῦ Διατάγματος τοῦ Γ. Κονδύλη, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπεξεργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προέβλεψε τὸ Σύνταγμα ἀπὸ τοῦ 1864.

§98Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς κωδικοποιήσεως, ἀλλὰ περὶ ὡρισμένης διατάξεως. Θὰ ἴδητε ὅτι αἱ ἡμίσεις διατάξεις εἶναι ἁπλῆ ἀντιγραφὴ τῶν διατάξεων τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ κώδικος οἷον προνοεῖ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ Συντάγματος.

§99Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται οὐχὶ περὶ ἀστικοῦ κώδικος, ἀλλὰ καὶ περὶ ποινικοῦ κώδικος καὶ περὶ δικονομικοῦ κώδικος. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως ἀστικοῦ καὶ ποινικοῦ νόμου. Ἄν ἡ τροποποίησις αὐτὴ ἐγένετο δι’ ἀντιγραφῆς τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ἢ τοῦ Γαΐου δὲν γνωρίζω καὶ τίνος ἄλλου νομοδιδασκάλου, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει αὐτό. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ἡ περιφρόνησις τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο πρὸς αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ δὲν δύναται νὰ κρύπτεται ὄπισθεν τῶν δακτύλων του δικαιολογούμενος καὶ νὰ προβάλῃ τοιαῦτα σαθρὰ ἐπιχειρήματα.

§100Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶσθε ἐν τῷ ἀδίκῳ ὅταν φαντάζεσθε ὅτι ἐγὼ ἐξεδήλωσα περιφρόνησιν πρὸς τὴν Βουλήν. Οὐδεμίαν περιφρόνησιν ἐξεδήλωσα. Ἐγὼ περισσότερον παντὸς ἄλλου εὐλαβοῦμαι τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἤθελον δημιουργηθῆ ἀνωμαλίαι εἰς τὸν Τόπον ἐκ τοῦ σχεδίου Διατάγματος περὶ Ἐνοικιοστασίου, ἔπραξα ὅ,τι ἔπραξα καὶ ὄχι ἐκ περιφρονήσεως πρὸς τὴν Βουλήν. Εἶσθε υἱὸς τοῦ ἀειμνήστου Δημητρίου Ράλλη, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλεῖτε περὶ ἐμοῦ, ὅτι ἐγὼ περιφρονῶ τὴν Βουλήν.

§101Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ ἀποκρούσῃ τὰ δυστυχῶς δι’ αὐτὸν ἀκλόνητα ἐπιχειρήματά μου ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ τὴν συμπάθειάν μου, ποιούμενος ἔκκλησιν ἄλλων αἰσθημάτων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκφράσω πρὸς αὐτὸν δημοσίᾳ τὴν λύπην μου, διότι ἀναγκάζομαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ κακομεταχειρισθῶ τὰ ἄνομα αὐτοῦ ἔργα. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ πράξω τοῦτο τοὐλάχιστον, διότι δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἐναντίον μου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, διότι δυστυχῶς ἡ ἡλικία μου δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι μὲ ἐνθυμεῖται εἰς οἵαν περιβολὴν ἐνεθυμεῖτο τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον.

§102Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐνθυμοῦμαι ὅταν ὁ ἀείμνηστος πατήρ σας σᾶς ἐπήγαινεν εἰς τὸ Γυμνάσιον.

§103Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἐλησμόνησε μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν πρὸς τὸ Κοινοβούλιον ὀφειλομένην εὐλάβειαν, τοὐλάχιστον ἀπέδειξεν ὅμως ὅτι ἡ μνήμη του διατηρεῖται ἀκμαία. Κατὰ τὴν εὐτυχῆ ἐκείνην ἐποχήν, τὴν ὁποίαν ὑπενθυμίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὑρίσκετο καὶ ἐκεῖνος εἰς τὴν ἰσχνότητα, εἰς οἵαν καὶ σήμερον εὑρίσκεται, ἀλλ’ ἀτυχῶς εἰς τὴν ἰσχνότητά του προσετέθη καὶ ἡ ἰσχνότης τῶν νομικῶν ἐπιχειρημάτων. Καὶ διὰ τοῦτο παρουσιάζει τὸ θέαμα, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν τὸν ἐνθυμοῦμαι ἐν τοιαύτῃ περιβολῇ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιχειρημάτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη μετὰ τόσης ἀγανακτήσεως νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἡ ἀγανάκτησις δὲν στρέφεται κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τοῦ ἔργου του καὶ κατὰ τοῦ πείσματός του, διότι διὰ τοῦ πείσματος αὐτοῦ θὰ δημιουργήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατόν, ὡς ἤδη ἐξετέθη ἀπὸ τὸν κ. ἐκ Λοκρίδος συνάδελφον, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ συγκλονίσωσι αὐτὴν τὴν τάξιν, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ εἶναι ἀντισυνταγματικὰ καὶ ὅτι θὰ ἔλθωσι δικαστήρια σεβόμενα τὸ καθῆκον αὐτῶν καὶ τὴν ἀποστολήν των, τὰ ὁποῖα θὰ κατακρημνίσωσι τὰ ἀντισυνταγματικὰ αὐτὰ ἔργα. Καὶ ὅταν πράξωσι τοῦτο ποία θὰ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ ἐκ τοῦ πείσματος αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Δικαιοῦμαι νὰ μὴ ἐνθυμοῦμαι τοὺς δεσμοὺς τῆς φιλίας ὅταν περὶ τοιούτων πρόκειται κινδύνων. Ἀναμφισβητήτως πρόκειται περὶ πείσματος, διότι δύνασθε νὰ προσέλθητε ἐπὶ τέλους μετανοῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσητε ὅπως διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς λάβῃ κῦρος τὸ ἔργον ὑμῶν, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε εἶναι ἄκυρον καὶ τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τῶν σεβομένων τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν θὰ κηρυχθῇ ἀνύπαρκτον. (Χειροκροτήματα).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρατηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§105Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι ζήτημα καθαρῶς νομικόν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ὡς τοιοῦτον, δηλαδὴ ὡς ζήτημα ὑπάρξεως ἢ μὴ ἐξουσιοδοτήσεως νομικῆς ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκδώσῃ Διάταγμα καταργοῦν προηγουμένας διατάξεις νομοθετικὰς τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δυστυχῶς ἐξετράπη τῆς συζητήσεως ταύτης, τῆς καθαρῶς νομικῆς καὶ ἐζητήθησαν εὐθῦναι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἴσως καὶ εὐθῦναι ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης νομικῆς γνώμης ἐδημοσιεύθη ἓν Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Νομίζω ὅτι ζήτημα εὐθύνης Ὑπουργοῦ καὶ ζήτημα εὐθύνης γενικῶς δὲν ὑπάρχει ἐκ τῆς δημοσιεύσεως ταύτης. Ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τεθῶσι τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των περὶ τοῦ ἂν τὸ Διάταγμα τοῦτο ἐξεδόθη συμφώνως πρὸς νομικὴν ἐξουσιοδότησιν ἢ ὄχι καὶ ἑπομένως δέον νὰ ἴδῃ τὸ φῶς τῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Ἑπομένως νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἡ συζήτησις χθὲς ἐβάδιζεν ὁμαλῶς, σήμερον ἐξετράπη εἰς ζητήματα εὐθυνῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄσχετα πρὸς τὸ νομικὸν ζήτημα τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ νομικῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἑπομένως τοῦ κύρους ἢ μὴ τοῦ Διατάγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν καλῇ πίστει, ἀναμφισβητήτως, εἰς τὸν κυκεῶνα αὐτὸν τῆς νομοθεσίας, τὸν ὑπάρχοντα σήμερον, ἐνόμισεν ὅτι ὑπάρχει νομικὴ ἐξουσιοδότησις εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ Κονδύλη. Ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς διαφόρους νόμους διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐξουσιοδότησις νομικὴ ἢ καὶ τυπική. Τὰ πρῶτα Διατάγματα «περὶ Ἐνοικιοστασίου», κύριοι συνάδελφοι, ἐστηρίζοντο εἰς τὸν νόμον ΔΖΜʹ καὶ τὸν κατόπιν 768 νόμον. Ὁ δεύτερος νόμος, ὁ νόμος 768, προκειμένου περὶ πολεμικῆς τότε καταστάσεως, συνεπλήρωσε τὸν πρῶτον νόμον, εἰσαγαγὼν τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7, δυνάμει τῶν ὁποίων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως εἴτε γενικῆς ἐπιστρατεύσεως ἐπιτρέπεται νὰ ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων περὶ ἐξώσεως. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐξουσιοδότησις, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐξεδόθησαν ἐκτελεστικὰ Διατάγματα μέχρι τοῦ 1923, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεπον τὴν ἀναστολὴν ταύτην τῆς ἐκτελέσεως ἀποφάσεων περὶ ἐξώσεων καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐρημοδικίας ἐπὶ ἀγωγῶν περὶ ἐξώσεων ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Τὰ Διατάγματα ταῦτα βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς, ἐφόσον ἴσχυεν ὁ νόμος 768, εἶναι ἔγκυρα. Ἀλλ’ ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις ἔληξε, ἡ γενικὴ ἐπιστράτευσις ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται καὶ ἑπομένως ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ νόμος πλέον κανονίζων τὰ τῶν σχέσεων μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν καὶ τὰ τῆς παρατάσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Διὰ τοῦτο, μὴ ὑπαρχούσης τότε Βουλῆς, ἐδημοσιεύθη Ν. Διάταγμα τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1923, τὸ ὁποῖον, ἐφόσον ἔγινε δεκτὸν ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἔχει νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἴσχυεν ὡς νόμος τοῦ Κράτους. Κατόπιν ἐξεδόθη ἓν Διάταγμα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1923. Κατόπιν ἐπῆλθεν ὁ νόμος 3186. Ἦτο ἀνάγκη νὰ παραταθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Νεώτερον δὲν ἐξεδόθη. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ εἷς νόμος διὰ νὰ κανονισθοῦν αἱ σχέσεις μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν, ἄλλως θὰ ἐπήρχετο ἡ ἄρσις τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἐδημοσιεύθη λοιπὸν ὁ νόμος 3186, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 5 παρέσχεν εἰδικὴν διὰ μίαν καὶ μόνην φορὰν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§106Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πόθεν προέρχεται τοῦτο; Ἀπὸ ποῦ;

§107Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ μίαν καὶ μόνην φορὰν νὰ μεταρρυθμίσῃ, τροποποιήσῃ ἢ παρατείνῃ διατάξεις ὡρισμένας Ν. Διατάγματος, τοῦ Διατάγματος τῆς 29)12)1923. Τοῦτο ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ὑπουργοῦντος τῆς Δικαιοσύνης τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ. Μετ’ ἀπόφασιν δὲ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδημοσιεύθη Διάταγμα τῆς 12)2)1925, τὸ ὁποῖον μετερρύθμισε τὰς διατάξεις. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δίδῃ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς ἔκδοσιν Διατάγματος περιέχοντος νομοθετικὰς διατάξεις, τῶν κατ’ ἐξουσιοδότησιν Διαταγμάτων, ὅτι τὰ Διατάγματα ταῦτα ἔχουσιν ἰσχὺν νόμου καὶ δὲν δύναται πλέον ὁ Ὑπουργὸς διὰ Διατάγματος νὰ καταργῇ ταῦτα. Χρειάζεται νέος νόμος.

§108Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι νόμοι, οἱ ὁποῖοι περιέχουσι τὴν διάταξιν ὅτι ἐφάπαξ ἰσχύουσιν, εἰς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνεται ἡ διάταξις ἐφ’ ἅπαξ καὶ διὰ μίαν μόνην φοράν. Ὁ νόμος ὅμως 3186 δὲν ἀναγράφει τὴν λέξιν ἐφ’ ἅπαξ. Συνεπῶς ὁ Ὑπουργὸς δύναται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νόμου νὰ ἐκδίδῃ Διατάγματα.

§109Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὑπάρχουσι νόμοι δίδοντες τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ἐφ’ ἅπαξ, εἶναι ὅμως ἐπίσης παραδεδεγμένον συνταγματικῶς ὅτι οἱαδήποτε νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις πρέπει νὰ εἶναι περιωρισμένη καὶ νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων. Ὑπάρχουσιν αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν σήμερον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· ποῖα εἶναι τὰ ὅρια τοῦ νόμου τοῦ 1923; Τί λέγει ὁ νόμος; Ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ τροποποιήσῃ τὸ Διάταγμα τῆς δεῖνα ἡμερομηνίας τοῦ 1923, τὸ περὶ Ἐνοικιοστασίου; Ὄχι ἐφ’ ἅπαξ καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ἐπειδὴ καταργεῖται ἐκεῖνο τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἔδωκε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ὄχι δὲ μόνον κατηργήθη τὸ Διάταγμα, ἀλλὰ καὶ ἡ βάσις του ἀνετράπη. Ἄν, ἐπὶ παραδείγματι, εἷς νόμος περὶ κληρονομίας ὡρίζῃ ὅτι παρέχει τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τροποποιήσῃ αὐτόν, δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι αἰωνίως θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐνεργῇ μὲ τὴν ἐξουσιοδότησιν, διότι τότε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς Βουλῆς θὰ ἔπαυεν ὑφισταμένη.

§110Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄν δὲν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐξουσιοδότησις δύναται νὰ τὴν ἐμποδίσῃ.

§111Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι παγία ἡ νομολογία τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου, ὅτι ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ συμπληρώνῃ νόμον διὰ Διατάγματος, αἱ διατάξεις τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβληθῶσι διὰ νέου Ν. Διατάγματος.

§112Β. ΣΑΓΙΑΣ. Κάμνετε μίαν σύγχισιν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τροποποίησιν.

§113Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν λοιπὸν ὑπῆρχε νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις διὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ μεταρρύθμισιν τῶν διατάξεων ἑνὸς ὡρισμένου Διατάγματος, αἱ διατάξεις αὐτοῦ τοῦ Ν. Διατάγματος εἶναι νόμοι, μὴ δυνάμενοι κατόπιν, δυνάμει τῆς αὐτῆς ἐξουσιοδοτήσεως νὰ μεταβληθῶσι. Ἑπομένως ἡ ἐπικαλουμένη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν διάταξις 5 τοῦ νόμου δὲν δύναται νὰ βοηθήσῃ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη τὸν νόμον τοῦτον, ὡς παρέχοντα νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἀπομένει τὸ Διάταγμα τοῦ Κονδύλη, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη εἰς τὸ Διάταγμά του. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ὄντως χορηγεῖ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐξουσιοδότησιν ὅπως δι’ ἐκτελεστικοῦ ἁπλῶς Διατάγματος μεταρρυθμίζῃ τὰς κειμένας διατάξεις περὶ Ἐνοικιοστασίου. Ἡ ἐξουσιοδότησις αὕτη εἶναι γενικὴ καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τροποποιῇ τὰς κειμένας διατάξεις διὰ Διαταγμάτων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις αὕτη, παρούσης τῆς Βουλῆς, ὑποθετικὸν μᾶλλον κῦρος ἔχει, ἐφόσον τὸ ψήφισμα τῆς Βουλῆς δίδει κῦρος εἰς τὰ Διατάγματα ταῦτα ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον δίδει προσωρινὴν ἰσχὺν ἐπὶ ἓν ἔτος τὰ Διατάγματα ταῦτα, νομίζω ὅτι κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος δὲν πρέπει νὰ παράγωσι τέκνα ἀμφιβόλου ζωῆς, διότι εἶναι ἀμφίβολος καὶ ἡ ζωὴ τοῦ πατρός, ὁ ὁποῖος τὰ παρήγαγε, δηλαδὴ τὰ Διατάγματα τοῦ Κονδύλη καὶ τοῦ Παγκάλου. Ἄν τὰ Διατάγματα τοῦ Κονδύλη καὶ τοῦ Παγκάλου εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν ἰσχυρὰν καὶ αὐτά, θὰ εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν ἰσχυρὰν καὶ ἂν καταργηθῶσιν αἱ διατάξεις αἱ δίδουσαι τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Διάταγμα θὰ μείνῃ καὶ αὐτὸ μετέωρον. Νομίζω ὅτι ὀρθότερον ἔπραξεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, εἰς ὁμοίαν περίπτωσιν σεβόμενος τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς διὰ ζήτημα ὄχι τόσον σοβαρόν. Ὑπῆρχε Διάταγμα τῆς δικτατορίας τοῦ 1926, τὸ ὁποῖον μεριμνᾷ περὶ ἐπουσιώδους ζητήματος, περὶ ἀτελείας τῶν ξενοδοχειακῶν ἐγκαταστάσεων. Ἡ τότε Κυβέρνησις ἐνήργησεν ἐπὶ ἓν ἔτος τὴν ἀτέλειαν ταύτην, ἔδωσε δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα ἵνα διὰ Διατάγματος παρατείνῃ τὸ ἔτος τοῦτο τῆς ἀτελείας. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἵνα εἶναι ἐν τάξει ἀπέναντι τοῦ ψηφίσματος, καίτοι ἠδύνατο νὰ παρατείνῃ αὐτὸς μόνον τὸν χρόνον τοῦ Διατάγματος, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομιῶν πρὸς ἐπικύρωσιν τὸ Διάταγμα, ἵνα δυνηθῇ αὐτὸς κατόπιν νὰ ἐκδώσῃ Διάταγμα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὀρθότερον ἔπραξεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ θὰ ἦτο ἑπομένως ὀρθόν, ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς χθές, ἄνευ οὐδεμιᾶς ζητήσεως εὐθυνῶν καὶ μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι προτίθεται περὶ καθαρῶς νομικοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπονται διχογνωμίαι, νὰ δεχθῇ τὴν λύσιν, ὅπως τὸ Διάταγμα ὑποβληθῇ εἴτε εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, εἴτε εἰς ἄλλην Ἐπιτροπήν, συνιστωμένην ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα αὕτη ἐντὸς βραχυτάτης προθεσμίας ἀναθεωρήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὴν εὐχὴν ταύτην ὑποβάλλω πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν.

§114Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παραπέμψῃ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἐρωτῶ· τί εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πράξῃ αὕτη; Ἢ θὰ τὸ παραδεχθῇ ὡς ἔχει, ὁπότε ἀποφαίνεται ὅτι καλῶς ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἢ θὰ τὸ τροποποιήσῃ, ἀλλὰ πάντως Διάταγμα θὰ δημοσιευθῇ.

§115Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Θὰ κάμωμεν ψήφισμα.

§116Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἔλθῃ λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογή του, κ. Ὑπουργέ.

§117Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ γίνῃ ἔγκυρον.

§118Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Θὰ κάμωμεν ψήφισμα χορηγοῦν ἐξουσιοδότησιν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ ὁρισμοῦ ὁρίου ἡλικίας ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων κλπ».

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§123Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀρκούντως κατὰ τὴν γνώμην μου ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν ζήτημα. Ἐξηντλήθη κυρίως ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως. Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικὸς καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω γνώμην, ἂν ὄντως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὸ «περὶ Ἐνοικιοστασίου» Διάταγμα ἢ ὄχι. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου, προσπαθῶν νὰ κατατοπισθῶ εἰς τὰ πράγματα. Καὶ ἂν ἀκόμη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νομικῶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὸ «περὶ «Ἐνοικιοστασίου» Διάταγμα, ὅπως τὸ ἐξέδωκεν, ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι διὰ ζήτημα τοσαύτης κοινωνικῆς σημασίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀλληλοσυγκρούονται τὰ συμφέροντα τῶν τάξεων, θὰ κάμω δὲ ἐδῶ μίαν παρέκβασιν, ὅτι δηλαδὴ καὶ εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὄντως εἶχε πλῆρες τὸ δικαίωμα ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα «περὶ Ἐνοικιοστασίου», τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπειδὴ καὶ τότε ἠγέρθη θύελλα διαμαρτυριῶν ὁμοία τῆς σήμερον καὶ παρὰ τὴν ἐπιμονὴν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ἰσχύσῃ τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν, ἐν τούτοις ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης ἐγένετο σεβαστή, κατὰ τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία καὶ ἐτροποποίησεν ἐλαφρῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἔμειναν δὲ οὕτω καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εὐχαριστημένοι.

§124Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ λέγετε ὅτι ἔμειναν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εὐχαριστημένοι, σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν, αὐτῶν οἱ ὁποῖοι σήμερον διαμαρτύρονται καὶ οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι αὐτὸ τὸ ἀντιλαϊκὸν Διάταγμα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀνεχθῶμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐχαρίστησις.

§125Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἰς αὐτὸ ἔχω νὰ δηλώσω τοῦτο· πολιτευόμενος ἐν Ἀθήναις, ὀφείλω νὰ δηλώσω τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία παρήχθη εἰς ἐμέ, ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν κατηρτίσθη ὁ συνδυασμὸς δὲν εἶδον πλέον τὸν κ. Τσιτσεκλῆν. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐγὼ ἤμουν ἔκπληκτος ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ ναὶ μὲν τοῦτο ὀφείλεται λόγῳ τῆς πραγματικῆς περιωπῆς τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, ἀλλ’ ἤκουον ὅτι ἐψηφίζετο ἀπὸ πολὺν κόσμον διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Ἔχομεν λοιπὸν ταύτην τὴν παράδοσιν καὶ τοῦτο τὸ δεδομένον, τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἐπωφεληθῶμεν. Τὸ Διάταγμα δὲ τὸ δημοσιευθὲν παρουσιάζει καὶ τοῦτο τὸ ἐξαιρετικόν· ὅτι δὲν εἶναι δυσηρεστημένοι μόνον οἱ ἐπαγγελματίαι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἰδιοκτῆται.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπόδειξις ὅτι εἶναι καλόν.

§127Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καλόν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει προσβάλλεται τὸ κῦρος αὐτοῦ καὶ καλὸν εἶναι νὰ ἀνοίξωμεν αὐτὴν τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα, νὰ παραπέμψωμεν τὸ Διάταγμα εἰς Ἐπιτροπήν, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν πᾶς τις, ἀντιλαμβανόμενος τὴν κατάστασιν, νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Εἶμαι λοιπὸν τῆς γνώμης ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἐνῷ ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο, αἴφνης τινὲς ἠθέλησαν νὰ προκαλέσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, ἂν τὸ θεωρῇ ζήτημα πολιτικόν. Φρονῶ ὅμως ὅτι οἱ συνάδελφοι αὐτοὶ δὲν ἐσκέφθησαν σοβαρῶς, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ θέτοντες τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν θέλουν πραγματικῶς τὴν βελτίωσιν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ. Διότι ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ἢ δὲν θὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις, ὁπότε δὲν θὰ δύναται κανεὶς νὰ παραπονεῖται ἢ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ὑπάρχουν κραυγαὶ καὶ διαμαρτυρίαι. Διότι, σᾶς εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ἂν παρὰ τὴν ὀρθὴν ταύτην ἀντίληψιν ὑπῆρχε Βουλή, ἡ ὁποία θὰ ἤθελε τὴν ἀπόρριψιν αὐτῆς, δὲν θὰ ἤθελε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διάταξιν ὅπως ἐδημοσιεύθη. Καὶ θὰ ἔλεγεν ἡ Βουλή· τί εἶναι ἆρά γε, εἶναι τόσον ἐπιζήμιον νὰ προκαλέσῃ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ἐγὼ ἀσφαλῶς θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐπιστημονικὸν Σῶμα, ἀλλ’ εἶναι πρακτικὸν Σῶμα καὶ ἐξετάζει ἐν ἑκάστη στιγμῆ πῶς πρέπει νὰ λύωνται τὰ ζητήματα. Ἔχει ταύτην τὴν εὐχέρειαν ἡ Βουλή.

§128Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§129Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ παριστῶ τὰ πράγματα ὅπως τὰ ἀντελήφθην καὶ τοιουτοτρόπως τὰ διατυπώνω. Ὀφείλουν λοιπὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπαινίσσονται τοὺς ὑπαινιγμοὺς νὰ ἀφήσουν τούτους καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνουν....

§130Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ζήτημα ἐμπιστοσύνης δὲν ὑπάρχει.

§131Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. ... διότι πάντες ἔχομεν τὴν ἱκανότητα νὰ γνωρίζωμεν πῶς ἔχουν τὰ ζητήματα. Διότι ὅταν λέγετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἂν δέχεται τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι τὸ νὰ θέτητε ζητήματα ἐμπιστοσύνης, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἂν ἐπιμείνῃ καὶ εἷς βουλευτής, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δηλώσῃ τὴν θέσιν της.

§132Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν χθὲς τὸ ἑσπέρας ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ γνωστοποιήσῃ ποῖον θὰ εἶναι τὸ σημερινὸν θέμα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας, νὰ ἀφήσωμεν τὸ θέμα ἐκκρεμές. Δὲν εἶπον τίποτε περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπε τότε: «Θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης;» Καὶ ἀπήντησα· ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ, θέτουσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης, νὰ ἀποφύγῃ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως, αὐτὸ θὰ εἶναι εἰς βάρος της. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου ἐδήλωσα ὅτι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§133Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐπροκαλούμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀπὸ τὸν κ. βουλευτήν. Χθὲς ὁ κ. Μπούσιος, ὅταν εἶχε σχεδὸν λήξει ἡ συνεδρίασις, εἶπε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ νὰ μείνῃ ἐκκρεμὴς ἡ Κυβέρνησις πρὸ μιᾶς μομφῆς, ἡ ὁποία ἐξεφράσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν; Διὰ τοῦτο, εἶπεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ σήμερον, μέχρις ὅτου λήξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις. Τότε ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. βουλευτὴν εἶπον: «Ὥστε θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης;» Καὶ ὁ κ. Μπούσιος μοὶ ἀπήντησε: «Μάλιστα, θέτω». Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἀπὸ ἕνα μόνον βουλευτήν, διεκόπη ἡ συζήτησις.

§134Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅταν εἶπον τὸ «μάλιστα», δὲν εἶχε λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Εἶπον ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠθέλατε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, τότε θὰ ἔθετον ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Καὶ τὸ εἶπον διὰ νὰ σᾶς ἀναγκάσω νὰ συνεχίσητε τὴν συζήτησιν. Καὶ τώρα ἀκόμη, ἂν θέλητε νὰ διακόψητε τὴν συζήτησιν, θὰ τὸ θέσω.

§135Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§136Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κάμνω ὅ,τι ἠμπορῶ. Ἐφόσον ὅμως συζητεῖται τὸ Ἐνοικιοστάσιον, δὲν ἔχω κανὲν συμφέρον νὰ ἐπισπεύσω τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§137Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἂν ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος τὰ εἶπε διὰ νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως καὶ λέγει ὅτι δὲν θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος συζητήσεως περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης.

§138Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Χαίρω εἰλικρινέστατα, κ, συνάδελφε, διότι ἐγενόμην αἰτία νὰ διασαφισθῇ τὸ ζήτημα. Διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει οἱ βουλευταὶ νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσουν καὶ νὰ ἐκφράσουν τὴν γνώμην των.

§139Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἀναμφιβόλως δι’ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κοζάνης, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπήντησεν ὁ κ. Μεταξᾶς, ἀναμφιβόλως, λέγω, ὁ κ. συνάδελφος ἔθεσε ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Πάντες οἱ ὁμιλήσαντες χθὲς κατὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἔθεσαν ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεγχον ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ὄχι.

§141Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐκβιάζητε τὴν Βουλὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§142Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου...

§143Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ἐβεβαιώθη αὐτό.

§144Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ ὕπαρξις τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τοῦ Διατάγματος ἐδήλωσαν ὅτι ὑπάρχει ζήτημα ἐμπιστοσύνης λανθάνον.

§145Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν συμφωνῶ.

§146Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ λανθάνον.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι συζητεῖται μία ἐπερώτησις. Συζητουμένης τῆς ἐπερωτήσεως πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς ψηφοφορίαν. Ἠμπορεῖ νὰ προταθῇ ζήτημα δυσπιστίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ψηφισθῇ. Ἂν θέλῃ νὰ συνταυτίσῃ τὴν τύχην της, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ δηλώσῃ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐπερωτήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔπρεπε νὰ δηλώσουν ἂν ἔθεσαν ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἢ ὄχι.

§148Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τούτου τεθέντος, τὸ ζήτημα εἶναι σαφέστατον. Ἕκαστος τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶναι ἐλεύθερος νὰ κανονίσῃ τὴν στάσιν του ἀναλόγως τῶν σκέψεων καὶ τῶν ἀντιλήψεών του. Ἐγὼ ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, προκειμένου περὶ ζητήματος τοσαύτης σοβαρότητος, ἐφόσον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀντιπροσωπεύωνται μὲ τὴν εὐχέρειαν τοῦ Κανονισμοῦ ὅλαι αἱ ἀντιλήψεις ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς, τιθεμένης μιᾶς ὡρισμένης προθεσμίας, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία διαμαρτυρία καὶ νὰ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρῃ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἔχει τὸν λόγον.

§150Α. ΜΕΡΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν σκηνῶν εἶχε γίνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ προειδοποίησις ὅτι ἡ σπουδὴ περὶ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου θὰ εἶχε συνεπείας τὰς ὁποίας καὶ πράγματι ἔσχεν. Ἡ δημοσίευσις τοῦ Διατάγματος ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς προὐκάλεσεν ἕνα σφοδρὸν τρικυμισμὸν εἰς τὴν μεγάλην τάξιν τῶν ἐνοικιαστῶν, ἡ ὁποία πλήττεται ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ μέτρου. Ἐπίσης ἐδημιούργησεν ἕνα ἀγωνιώδη σάλον εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια, μὴ ἐπεκταθέντος καὶ εἰς αὐτὰς τοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου. Δὲν ἐλήφθησαν οὐδαμῶς ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐπαρχιακαὶ πόλεις, οὐδὲ ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας ἐσημειώθη αἰσθητὴ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ, λόγῳ τῆς εἰσροῆς τῶν προσφύγων. Ἀναφέρω τὸν Βόλον, ὅστις ἐνῷ ἠρίθμει πρὶν 50.000 κατοίκων, ἔχει σήμερον 70.000. Εἶναι προφανὲς ὅτι ὑφίσταται καὶ ἐκεῖ ζήτημα στέγης καὶ συνεπῶς ἐπεβάλλετο μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τὰ Διατάγματα περὶ Ἐνοικιοστασίων ἔχουν ἰσχὺν δι’ ὅλα τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα παρουσιάζεται ἀνάγκη. Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὅτι κατόπιν ὑποδείξεων βουλευτῶν καὶ κατόπιν ψηφισμάτων τῶν τοπικῶν ὀργανώσεων θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπέκτασις τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ τίς ὑπῆρξε λόγος, ὥστε νὰ ρίψωμεν τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὴν ἀγωνίαν καὶ δὴ εἰς ἡμέρας ἑορτῶν καὶ εὐφροσύνης; Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολὺ ἄσχημον ἐξέλεξε προπασχαλινὸν δῶρον δι’ ἓν μέγα πλῆθος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀποφασίσασα τὴν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἄρσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§151Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θὰ ἰσχύσῃ μέχρι τῆς 30ῆς Αὐγούστου.

§152Α. ΜΕΡΟΣ. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου καὶ πέραν τί θὰ γίνῃ;

§153Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τοῦ ἀκροτελευταίου ἄρθρου ἐπιφυλάσσεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ Διατάγματος, νὰ τροποποιήσῃ ἢ νὰ καταργήσῃ Διατάξεις τινάς.

§154Α. ΜΕΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι παρέχεται προστασία εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις.

§155Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὰς τὰ Ἐνοικιοστάσια περιεῖχον διατάξεις μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, κατόπιν δὲ ἐπεξετάθησαν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ὁποῖον ἐγένετο τότε, θὰ γίνῃ καὶ τώρα.

§156Α. ΜΕΡΟΣ. Ἐφόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ αὐτοὶ ὅροι, ἐν σχέσει μὲ τὴν στέγην, ὑφίστανται σήμερον καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, διατί νὰ μὴ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεκτάσεως καὶ εἰς αὐτὰς τοῦ Ἐνοικιοστασίου; Ἀλλ’ ἔχω καὶ τοῦτο κυρίως νὰ τονίσω· ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ λαὸς ὁ ἔχων στέγην ἐπὶ ἐνοικίῳ μὲ οἱανδήποτε αὔξησιν μισθώματος. Αἱ λαϊκαὶ τάξεις πάσχουν καὶ δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὴν δυστυχίαν των, εἰς ὄφελος μάλιστα τῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι εὐημεροῦν οἰκονομικῶς.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὴν παραπομπὴν καὶ νὰ μὴ ἐκταθῆτε ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§158Α. ΜΕΡΟΣ. Διὰ τὰς τάξεις τὰς ἀσθενεῖς οἰκονομικῶς ἔχω νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ παραμείνουν ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τῶν Ἐνοικιοστασίων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἴσχυον.

§159Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Τὸ τοῦ κ. Διδάχου;

§160Α. ΜΕΡΟΣ. Ὄχι, τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, τὸ ὁποῖον ἴσχυε μέχρις ἐσχάτων.

§161Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ Διδάχου καὶ τοῦ Παγκάλου, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμουν. Τὸ Διάταγμα τοῦτο, τὸ μεταβάλλον καὶ ἄλλας διατάξεις προγενεστέρας, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμω....

§162Α. ΜΕΡΟΣ. Ἐπειδὴ μετεβάλλατε διατάξεις προγενεστέρων Ἐνοικιοστασίων, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζεσθε καὶ τώρα ὅτι ὑπάρχει Βουλὴ ἐν λειτουργίᾳ καὶ τόση ἐκ μέρους τῆς Κοινωνίας ἀσκεῖται πίεσις, ὅτι ἠμπορεῖτε, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, νὰ μεταβάλλητε καὶ τὸ ἰσχῦον Ἐνοικιοστάσιον. Ὁπωσδήποτε, ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο ἀναξία ἑαυτῆς, ἂν δὲν κατηνάλισκε τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον καταναλίσκει ἤδη, δι’ ἓν ζήτημα τοσαύτης κοινωνικῆς σημασίας. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐν τάξει μὲ τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου, ἡ ὁποία τὴν ἀνέδειξεν, ἂν δὲν δημιουργήσῃ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν συνθήκας καλυτέρου βίου. Καὶ καλύτερος βίος δὲν δημιουργεῖται μὲ τὰς αὐξήσεις τῶν ἐνοικίων. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ Διατάγματος Ἀγγελοπούλου, τὸ ὁποῖον ἐξεκολάφθη κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας καὶ εὑρίσκεται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν πλειονότητα τῆς δημοσίας γνώμης. Δέον, ἄνευ συζητήσεως ἄλλως, νὰ ἀπορρίψῃ αὐτό, μὴ ὑπαρχούσης ἀνάγκης νὰ γίνῃ καὶ δευτέρα νυκτερινὴ συνεδρίασις. Ἡ Βουλὴ τερματίζουσα ἤδη τὸ ζήτημα ὀφείλει νὰ ἐξέλθῃ τακτοποιημένη ἀπέναντι τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν, ἐντολῆς συνισταμένης κυρίως εἰς τὸ νὰ συμμορφοῦται μὲ τὰς ὑποδείξεις αἱ ὁποῖαι ἀπορρέουσιν ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς τοῦ λαοῦ ἀνάγκας.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§164Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω ὅτι ὡμίλησαν τοσοῦτον πεπειραμένοι καὶ εἰδικοὶ συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἡμᾶς σήμερον, ὥστε ἡ ἐμὴ ἔρευνα νὰ εἶναι περιττή, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ νομικοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ κύρους τοῦ ὑπὸ κρίσιν δημοσιευθέντος Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ μοὶ ἔμειναν ἐντυπωμέναι εἰς τὸν νοῦν αἱ σκέψεις τοῦ σοφοῦ νομοδιδασκάλου κ. Εὐταξία, ὅστις εἶπεν ὅτι θὰ ἐγερθῇ μέγα ζήτημα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων περὶ τοῦ κύρους τοῦ ὑπὸ κρίσιν τούτου Διατάγματος, ἀνέφερε δὲ καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἐγερθῶσι τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἑρμηνευτικῶν μέσων τῶν νόμων τοῦ Κράτους εἶναι καὶ ἡ ἔρευνα τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ. Ὅταν ἴδωσι τὰ δικαστήρια ὅτι ὑπῆρξαν ρήτορες καὶ ὑπῆρξαν ἐπιστήμονες τῆς περιωπῆς τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν ἐν ἀμφιβολίᾳ καὶ ἀμφισβητήσει τὸ κῦρος τοῦ ὑπὸ κρίσιν Διατάγματος, ἐρωτῶ ὑμᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωσιν ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν ἔχει κῦρος; Ὑπεστήριξαν ὅτι στηρίζεται ἐπὶ δύο κειμένων διατάξεων, ἐπὶ τοῦ τελευταίως ἐκδοθέντος ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη Νομοθετικοῦ λεγομένου Διατάγματος καὶ ἐπὶ ἑνὸς προϋπάρχοντος νόμου, τοῦ νόλου 3186. Τὸ τελευταῖον Διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη ἐπὶ τοσοῦτον ἐκλονήσθη ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν προσβαλλόντων αὐτό, ὥστε ἀναμφισβητήτως δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ἔχει συνταγματικὸν κῦρος, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Περιττὸν εἶναι νὰ λεχθῇ καὶ γνωρίζετε πάντες ὅτι τὰ Διατάγματα ταῦτα τὰ ἐκδοθέντα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη συμφώνως πρὸς ψήφισμα ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, εἶναι Διατάγματα ἐπίδικα, εἶναι Διατάγματα διὰ τὸ κῦρος τῶν ὁποίων θὰ ἀποφανθῇ κατὰ πρῶτον λόγον ἡ οἰκεία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, τελικῶς δὲ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἐρωτῶ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ οἰκεία ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ θέλει εἴπει ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν εἶναι ἄξιον κύρους, δὲν θὰ μείνῃ πλέον μετέωρον τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Εἰς ποίαν διάταξιν θὰ στηρίζεται; Ταῦτα κατιδὼν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἀνατρέξῃ εἰς προγενέστερον χρόνον καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι κυρίως στηρίζεται τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισεν, οὐχὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ εἰς τὴν Κοινωνίαν, ἐπὶ τοῦ νόμου 3186. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, προκειμένου περὶ τῶν νομικῶν ζητημάτων, τὰ ποῖα θὰ ἐγερθῶσιν ἐνώπιον τῶν διαφόρων δικαστηρίων, θὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἐρωτήσω καὶ πάλιν τὴν Βουλήν· ἂν ὑποθέσητε τι εἰς τῶν διαδίκων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας θέλει προβάλει εἰς τὸν ἀντίδικον, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι τὸ Διάταγμα τὸ ὑπὸ κρίσιν λαμβάνει κῦρος καὶ ἐκ τοῦ νόμου 3186, θέλει προβάλει, λέγω, τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι δὲν ἔχει κῦρος τὸ Διάταγμα, οὔτε κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον, διότι δὲν ἔχει προηγηθῆ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀποδειχθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὅτι ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Λέγεται ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ὡρισμένον τινὰ τύπον, ἀλλὰ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πεισθῇ ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ὅτι ἐγένετο συμφώνως πρὸς ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μὴ ὑπάρχοντος ἐπισήμου τρόπου τῆς ἀποφάσεως ταύτης καὶ ἑπομένως μὴ δυναμένου τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἔλαβε χώραν τοιαύτη ἀπόφασις; Κύριοι συνάδελφοι, οὐ μόνον οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μεμακρυσμένοι τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ καὶ τῆς Κοινωνίας, δὲν ἔχουσι γνῶσιν τῶν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ συζητήσεων καὶ ἀποφάσεων, ὄχι μόνον ἐκεῖνοι θὰ εὑρεθῶσι πρὸ ἑνὸς μεγάλου προβλήματος, ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἵτινες ἐγγὺς ἱστάμεθα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχομεν πεισθῆ, τοὐλάχιστον ἐγώ, ὅτι ἔχει προηγηθῆ ἀπόφασις τούτου.

§165Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τί σημαίνει δημοσίευσις ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ δημοσίευσις ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δὲν γίνεται ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως καὶ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως;

§166Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δικαστικαὶ Ἀρχαὶ θέλουν πολὺ περισσότερον ἀμφιβάλλει, ἂν προηγήθη ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθόσον ἐν τῷ Διατάγματι αὐτῷ δὲν μνημονεύεται ὁ νόμος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ δύνανται νὰ πιστεύσωσιν ὅτι ἠγνοήσατε. Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν μνημονεύεται ὁ νόμος οὗτος, θὰ κριθῇ ἄκυρον καὶ ἐστερημένον νομικῆς ὑποστάσεως τὸ ὑπὸ συζήτησιν Διάταγμα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ ταχθῶ οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑνός, οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, ἂν μὲ ἠρωτᾶτε δὲ θὰ ἔλεγον ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν ἰδιοκτητῶν.

§167Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Προστατεύονται ἐξαιρετικὰ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ δι’ αὐτὸ ἔχετε τὴν ἐλευθεριότητα νὰ λέγητε ὅσα λέγετε.

§168Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον ὅτι τάσσομαι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν, οὔτε ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν, οὔτε εἶπον ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ τάσσεται ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης μερίδος, οὔτε ἀμφισβητῶ τὴν καλὴν πρόθεσιν ὑμῶν νὰ λύσητε ἓν μέγα πρόβλημα κοινωνικόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἄπειρος ὑπάρχει ὁ σεβασμὸς πρὸς ἐκεῖνον ὅστις διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Δικαιοσύνης τῆς Χώρας. Ἀλλά, κύριοι, ἄν τις τῶν ἐκλογέων ἡμῶν ἤ τις τῶν πολιτῶν, οἵτινες ἔδωσαν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐντολὴν νὰ ἔλθωμεν ἐδῶ, εἴπῃ εἰς ἡμᾶς, ποίαν γνώμην ἔχετε, κ. βουλευτά, εἶσθε ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ ὑπὲρ τῆς ἄλλης μερίδος; Δυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι ἐκπληροῦμεν τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, ὅτι δὲν ἠρωτήθημεν, οὐδ’ ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ γνώμη μας; Διότι τὸ μὲν προεκδοθὲν Διάταγμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται τὸ παρόν, ἐξεδόθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη, ὅτε ἦτο καὶ πάλιν μία ἀνώμαλος κατάστασις, διὰ δὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δὲν φέρει τὸ Διάταγμα εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν ἂν δώσωμεν τοιαύτην ἀπάντησιν; Ὑποθέτω ὄχι. Ἂς μὴ δὲ νομισθῇ ὅτι, ἂν τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀχθῇ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος ἢ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, θέλει ἐπιβραδυνθῆ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, διότι, ἐπαναλέγω, ὅτι βεβαίως τὰ μεγάλα ζητήματα γεννῶσι μεγάλας συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Βεβαίως ἓν μέγα κοινωνικὸν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐφονεύθησαν ὅσοι δὲν ἐφονεύθησαν κατὰ τὰς γενομένας ἐπαναστάσεις, διότι ἔπεσεν ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ὁ κ. Τσιτσεκλῆς, ἔπεσε χωρὶς νὰ χυθῇ οὐδὲ ρανὶς αἵματος, διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐνεφανίζετο ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος, ἐχύθη αἷμα καὶ αἷμα Ἑλληνικὸν καὶ τοῦτο λέγω ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ τονίσω τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον πάντως πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ ἡ γνώμη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τίς ὁ λόγος τῆς σπουδῆς ταύτης; Μήπως πρόκειται τὸ Κράτος νὰ μείνῃ ἀκυβέρνητον; Μήπως πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ ἓν νομοθετικὸν κενόν; Καὶ μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν δύνανται νὰ ρυθμισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ τῷ εἴπω ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἶχε τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ Διάταγμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂς δεχθῇ νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον Ἐπιτροπῆς ἀπὸ νομομαθεῖς. Ἂν ἐξ ἀρχῆς ἤρχετο τὸ ζήτημα ἐνώπιον Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ εἶχεν ἔκτοτε λυθῆ, διότι τετράμηνον παρῆλθε μέχρις ὅτου οἱ πάνσοφοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἐκπονήσουν τὸ Διάταγμα. Ἂς μὴ ἀγνοοῦμεν δὲ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου δὲν εἶναι ζήτημα νομικόν, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα κοινωνικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἁρμόδιοι νὰ ἀποφανθῶσιν εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες συναναστρέφονται καθ’ ἑκάστην μετὰ τῶν πολιτῶν.

§169Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἦσαν μόνον δικαστικοὶ οἱ μετασχόντες τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἦτο καὶ ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κ. Τριανταφυλλόπουλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέχθη.

§170Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι ὁ καθηγητὴς κ. Τριανταφυλλόπουλος καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἠδύνατο νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν προεδρίαν ἄλλου. Δεύτερον σᾶς παρατηρῶ τοῦτο’ ὅτι τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν συνεστήσατε, δὲν τὸ ἐσεβάσθητε, εἴχατε διάταξιν οὐσιωδεστάτην, τὴν ὁποίαν ἀπηλείψατε.

§171Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Διάταγμα ὑπέστη ἀλλοιώσεις, διότι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἠξίωσε μεταβολάς τινας. Καὶ ἐνῷ τὸ σχέδιον παρέτεινε μέχρι τοῦ 1928 καὶ τοῦ 1929 τὸ Ἐνοικιοστάσιον, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐθεώρησεν ὅτι ἡ παράτασις ἔπρεπε νὰ εἶναι μακροτέρα καὶ ὥρισεν ἄλλην προθεσμίαν. Ἐγὼ ἐπέμεινα νὰ τηρηθῇ τὸ σχέδιον, ὅπερ ἐφιλοπόνησεν ἡ Ἐπιτροπή, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον προέβη εἴς τινας ἀλλοιώσεις. Καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου ἠξίωσε τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§172Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐπείσθητε εἰς ἕνα ἄνθρωπον, εἰς τὸν κ. Ἀναστασιάδην.

§173Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον συνεζητήθη ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἐνεκρίθη, ἐπέφερε τὰς τροποποιήσεις καὶ κατόπιν τούτου ἐδημοσιεύθη.

§174ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§175Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἴπατε ὅτι ὅλαι αἱ ἀλλοιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον, ἐπῆλθον δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§176Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δηλώσῃ ἂν τὸ Ἐνοικιοστάσιον συνεζητήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§177Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἐπανάληψιν ἤκουσεν ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐτέθη ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἶπον δὲ ὅτι ἐπὶ ὡρισμένων ἄρθρων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐζήτησεν ὡρισμένας τροποποιήσεις καὶ αἱ τροποποιήσεις αὗται ἐγένοντο. (Χειροκροτήματα).

§178Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος, κύριοι, οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ἀμφισβητήσω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ἐν σχέσει μὲ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Διατάγματος, πολὺ δὲ περισσότερον νὰ ἀμφισβητήσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ σεβαστὸς καὶ παρὰ πάντων τιμώμενος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς· ἂν κατηρτίσθη μία Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐκ μέρους τῶν δικαστικῶν καὶ ἐζητήθη ἡ γνώμη ἔστω νομομαθῶν, δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἦτο ἱκανωτέρα καὶ ἁρμοδιωτέρα νὰ κρίνῃ ἀπὸ μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀπαρτιζομένην ἐπίσης ἀπὸ νομομαθεῖς πανελληνίου κύρους, οἱ ὁποῖοι πλὴν τῶν νομικῶν γνώσεων θὰ ἠδύναντο νὰ προσαρμόσωσι τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ πρὸς τὰς ἐνδεικνυομένας ὑψίστας κοινωνικὰς ἀνάγκας, ὅταν ἐπαναλέγω, μετὰ τοῦ λαοῦ ἐπικοινωνῶσι καὶ ἐκ τοῦ λαοῦ προέρχονται; Μία Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν σεβαστὸν συνάδελφον καὶ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν προλαλήσαντα, ἀπὸ τὸν ἔγκριτον νομομαθῆ κ. Τσιτσεκλῆν καὶ ἀπὸ ἄλλους νομομαθεῖς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένους, μία Ἐπιτροπὴ ὀλιγομελὴς Κοινοβουλευτικὴ δὲν θὰ εἶχεν ἤδη τερματίσει τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ δὲν θὰ ἦτο βέβαιον ὅτι, ὅταν ἐγνωρίζομεν πάντες ἡμεῖς ὅτι ἐκ συναδέλφων ἡμῶν προέρχεται τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἐξ ἀνθρώπων κοινωνικῆς καὶ νομικῆς πείρας, δὲν θὰ ἦτο πιθανὸν ἢ μᾶλλον βέβαιον ὅτι ἐγκαίρως θὰ ἐλάμβανε τὴν συγκατάθεσιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς οὕτως ἐνεργῶν;

§179ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως.

§180Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ εἰπόντος χθές, προκειμένου περὶ Ἐνοικιοστασίου ἰσχύσαντος κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτι λόγῳ μεταβολῆς τῶν περιστάσεων καὶ τῶν βιωτικῶν συνθηκῶν, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἓν νομοθέτημα ἀνῆκον εἰς τὸ παρελθόν, εἶναι ὡς νὰ θέλωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς θέατρον ἢ κινηματογράφον μὲ χθεσινὸν εἰσιτήριον. Ἀλλὰ ταῦτα λέγων ἐλησμόνησεν ὅτι καλεῖ ἤδη ἡμᾶς νὰ ἀποδεχθῶμεν Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νομοθετήματος ἀνήκοντος εἰς τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει χθεσινὸν εἰσιτήριον εἰς ἕνα κινηματογράφον ἢ ἓν θέατρον, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς εἰσιτηρίου ἀνυπάρκτου, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς εἰσιτηρίου πλαστοῦ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις Κονδύλη δὲν γνωρίζω ἂν ἐπέφερε καλὰ ἢ κακὰ εἰς τὴν Πολιτείαν, εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ δὲν ἐξεπροσώπει τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Διὰ νὰ μὴ ἐπισυμβοῦν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ γεννηθῶσιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τὰ ζητήματα τὰ νομικά, τὰ ὁποῖα ἴσως θὰ ἐντείνωσι τὸν ἀγῶνα μεταξὺ τῶν δύο τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐσχάτως ἐν Ἑλλάδι μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ ἐργάτης τοῦ Διατάγματος τούτου καὶ σεβαστὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ μέχρι τέλους εἰς τὸ νὰ μὴ παραπέμψῃ τὸ ζήτημα τοὐλάχιστον εἰς μίαν ὀλιγομελῆ Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ταχθῇ μία προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ τερματίσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς, μετὰ ταῦτα δὲ νὰ ἐγκριθῇ διὰ ψηφίσματος ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Ἐπαναλέγω δὲ ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα τόσον ἐπεῖγον, δὲν εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους, ἀπεναντίας κλονίζει τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀντιπροσωπείας αὐτοῦ ἡ ἐσπευσμένη ψήφισις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος. Μὲ τὴν ἐλπίδα ταύτην κατέρχομαι τοῦ βήματος καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδεὶς τῶν κ. κ. συναδέλφων διὰ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἤθελε νὰ ἐκφράσῃ τὴν παραμικροτέραν δυσπιστίαν πρὸς τὴν καλὴν πίστιν, τὴν ἱκανότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐντιμότητα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. (Χειροκροτήματα).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§182ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παραιτεῖται.

§183Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἂν θέλητε, ὑποχωρῶ, ἂν πρόκειται νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἂν παραιτηθῶσιν ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσι.

§185Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί πρότασις ὑπάρχει ὑποβεβλημένη;

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νὰ παραπεμφθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἰς Ἐπιτροπὴν.

§187Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐφόσον δὲν παραιτοῦνται ὅλοι, θὰ ὁμιλήσω.

§188Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε;

§189Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁρίστε.

§190Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι τὸ Διάταγμα ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπενεγκὸν τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιφέρῃ, ἐπέτρεψε τὴν δημοσίευσιν. Συνεπῶς ἔχομεν μεταβολὴν τῆς βάσεως τῆς συζητήσεως, διότι μέχρι τοῦδε ἐγνωρίζομεν πάντες ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δημοσιεύσεως Διατάγματος, στηριζομένου ἐπὶ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνατρέπονται τὰ πάντα καὶ προκύπτει ὅτι τὸ Διάταγμα δὲν ἐδημοσιεύθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ἐπέλθῃ διευκρίνησις, διότι θὰ ἦτο ὀρθὸν πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ εἰς σκολιὰν ὁδὸν πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος, ἡ Κυβέρνησις νὰ κατετόπιζε τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ μὴ παραπαίῃ μεταξὺ τῶν διαφόρων Διαταγμάτων νομοθετικῶν καὶ νόμων ἐκ σφάλματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δήλωσις αὐτή, ἡ βραδέως γενομένη ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὤφειλε νὰ γίνῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ οὕτω γινομένη δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τῶν βεβαιώσεων τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γινομένων.

§191Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα.

§192Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ ἀποτολμήσω καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφράσω γνώμην σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Καὶ ὁμιλῶ περὶ τόλμης, προκειμένου ἡ γνώμη μου νὰ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς γνώμας τῶν ἐν τῇ Βουλῇ νομικῶν κορυφῶν, διότι νομίζω ὅτι ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οἱ ἴδιοι προέβαλον, ἐξάγεται ἐντελῶς ἀντίθετον συμπέρασμα ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ συναγάγωσι καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὄχι μόνον δὲν ἠσέβησε πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξετέλεσε πρᾶξιν κυρωθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἢ μᾶλλον ἤσκησε δικαίωμα χορηγηθὲν εἰς αὐτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ συντακτικῆς πράξεως, ἤτοι τοῦ ψηφίσματος περὶ τῶν συντακτικῶν πράξεων καὶ τῶν Ν. Διαταγμάτων τῶν γενομένων ἐπὶ Κυβερνήσεων Παγκάλου καὶ Κονδύλη. Κατηγορήθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὅτι ἐξέδωκε τὸ Διάταγμα τοῦτο, κατά τινας μὲν βασισθεὶς ἐπὶ τοῦ νόμου 3186, νόμου ὁ ὁποῖος κατηργήθη καὶ δὲν ἰσχύει. Κατηγορήθη ἐπίσης ἀπὸ ἄλλους ὅτι ἐξέδωκε Ν. Διάταγμα ἢ μᾶλλον ἀναγκαστικὸν Διάταγμα παρούσης τῆς Βουλῆς καὶ ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως. Κατηγορήθη ἐν τέλει ὅτι βασιζόμενος εἰς τὸ Διάταγμα τοῦ Κονδύλη, ἐκδοθὲν ὑπὸ Κυβερνήσεως μὴ ἀρυούσης τὴν δύναμιν αὐτῆς ἀπὸ τοῦ λαοῦ ἐξέδωκε τὸ ὑπὸ κρίσιν Ἐνοικιοστάσιον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἔν τινι σημείῳ νὰ συμφωνήσω μέ τινας προλαλήσαντας καὶ ἰδίως μὲ τὸν κ. Ν. Μπακόπουλον ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 3186, ὅσον καὶ διὰ τὰ αἴτια τῆς καταργήσεως αὐτοῦ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἰσχυρίσθη ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἰσχύει, διότι Ν. Διάταγμα νεώτερον κατήργησεν αὐτόν, ρυθμίσαν ἄλλως τὸ ζήτημα. Ἀσφαλῶς τὴν γνώμην ταύτην ἔχω καὶ ἐγώ. Καὶ ἤδη ἐρωτᾶται τὰ περὶ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὰς ὁποίας ἠξίωσαν ὁ κ. Τσιτσεκλῆς καὶ ὁ κ. Ράλλης, ἐφαρμόζονται μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 3186;

§193Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν ἰσχύει ὁ νόμος.

§194Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα. Ὀρθῶς λοιπὸν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Κονδύλη καὶ ἐξέδωκε τὸ Ἐνοικιοστάσιον. (Ὑπὸ τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς διανέμεται ψήφισμα δι’ οὗ ἀπαγορεύεται ἡ διὰ τοῦ Τύπου ἀναγραφὴ οἱασδήποτε εἰδήσεως ἀφορώσης τὰς συνεδρίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου).

§195Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον διανέμεται, ποῖος τὸ προτείνει; Εἶναι ἀνυπόγραφον. Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις.... (Θόρυβος).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Θόρυβος).

§197Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Πρέπει νὰ εἶσθε μελαγχολικός, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅταν διανέμωνται τοιαῦτα ψηφίσματα, ἀντὶ νὰ μειδιᾶτε. (Κατέρχεται τῶν ἑδωλίων ὁ κ. Θ. Νικολούδης καὶ πλησιάζει ὀργίλως τὸν κ. Παπαναστασίου, πρὸς τὸν ὁποῖον σείει τὸ ἔντυπον τοῦ ψηφίσματος λέγων):

§198Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Δὲν ἐπολεμήσαμεν τὴν δικτατορίαν καὶ τὸν «περὶ Τύπου νόμον» τῶν κ. κ. Παγκάλου καὶ Εὐταξία, ἵνα παρουσιάζητε σεῖς σήμερον τοιαῦτα ψηφίσματα εἰς βάρος τοῦ Τύπου καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ψήφισμα.

§200Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται οἱ Ὑπουργοί. (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτὰ λόγῳ τοῦ θορύβου. (Ὥρᾳ 12.10′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 12.20′ π. μ.)

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Θ. Νικολούδης ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπιθυμῶν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§203Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Ὅταν ἀνέγνωσα μετὰ βαθυτάτης ἐκπλήξεως τὸ διανεμηθὲν πρὸ ὀλίγου ψήφισμα καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὡς δημοσιογράφος ᾐσθάνθην ἐξαιρετικὴν λύπην. Διότι οὐδέποτε ἀνέμενον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μιᾶς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἐκπροσωπούσης ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας καὶ συμβολιζούσης τὰς ἀποκατασταθείσας λαϊκὰς ἐλευθερίας τοσούτῳ προχείρως καὶ περιέργως νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν Βουλὴν τοιούτου περιεχομένου ψήφισμα, περιορίζον τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου καὶ ἀποτελοῦν σοβαρὰν προσβολὴν τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ. Καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμην ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἐντυπώσεων τούτων, εἶδον τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἄλλως τε τρέφω ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν καὶ μεθ’ οὗ, ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων, συνδέομαι κοινωνικῶς, εἶδον, λέγω, τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν μειδιῶντα καὶ ἐκπληττόμενον διὰ τὴν ἀγανάκτησιν ἣν ἐξεδήλωσα ἐγὼ καὶ ὁ παρακαθήμενος συνάδελφός μου. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν διετύπωσα πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶχε τὴν ἔννοιαν ἀτομικῆς ἐναντίον του προσβολῆς, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκληφθῇ ὡς τοιαύτη. Ἴσως ὁ τόνος μετὰ τοῦ ὁποίου διετύπωσα τὴν παρατήρησιν καὶ ἡ σχετικὴ νευρικότης ὑπὸ τῆς ὁποίας κατειχόμην καὶ κατέχομαι ἀκόμη νὰ ἦσαν ὑπερβολαὶ καὶ νὰ ἐξήρχοντο τῆς συνήθους ἐθιμοτυπίας τῆς αἰθούσης ταύτης. Διὰ τοῦτο καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ψήφισμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἔγινε λόγος, εἶναι ψήφισμα προερχόμενον ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ψήφισμα θὰ ἐκτεθῶσιν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ὑποβάλῃ τὸ ψήφισμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν θίγει καθόλου τὰ δικαιώματα τοῦ Τύπου, οὔτε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν πρόκειται νὰ περιορίσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐμποδίσῃ τὴν δημοσίευσιν ἀνακριβῶν εἰδήσεων περὶ τῶν συσκέψεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ νευρικότης τοῦ κ. βουλευτοῦ, βεβαίως κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, δὲν ἦτο καθόλου δικαιολογημένη, διότι δὲν ἐπρόκειτο τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα καὶ ὑπολείπεται ὅλος ὁ καιρὸς ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του. Ἡ συμπεριφορὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ δὲν ἔθιγεν ἐμέ, νομίζω ὅτι ἔθιγε τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον ἡ συμπεριφορά του, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἠδύνατο κακῶς νὰ ὑποτεθῇ ὅτι εἰς τὴν νευρικότητα συνετέλεσε περισσότερον ἡ δημοσιογραφικὴ ἰδιότης παρὰ ἡ βουλευτικὴ ἰδιότης. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ἔχομεν πληρέστατον δίκαιον νὰ ὑποβάλωμεν τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§206Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔλεγον, κύριοι βουλευταί, ὅτι δέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ νόμος 3186 δὲν ὑφίσταται, πλὴν δι’ ἴσους λόγους ὁ κ. Μπακόπουλος εἶπεν. Φρονῶ κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ Ἐνοικιοστασίῳ, περὶ οὗ συζητοῦμεν, ἀνέφερεν οὐχὶ τὸν νόμον τοῦτον, ἀλλὰ τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Κονδύλη. Δὲν γνωρίζω ἂν τὴν γνώμην ταύτην εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐξακολουθῇ νὰ τὴν ἔχῃ. Ἡ γνώμη ἡ ἐμὴ εἶναι ὅτι ἔπρεπε τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου νὰ στηρίζηται ἐπὶ τοῦ Ν. Διατάγματος τοῦ Κονδύλη. Τὸ Διάταγμα τοῦτο παρεῖχεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸ δικαίωμα ἵνα διὰ Διατάγματος περιέχοντος νομοθετικὰς διατάξεις νὰ ρυθμίζῃ τὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸ Διάταγμα Κονδύλη ἔχει τὴν δύναμιν ταύτην ἐξ ἑαυτοῦ, ὡς προερχόμενον παρὰ Κυβερνήσεως ἀσκούσης ὄχι μόνον νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ καὶ συντακτικήν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ ἀμφισβήτησις τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, καθ’ ἣν ὅλα ταῦτα τὰ Διατάγματα τοῦ τε Παγκάλου καὶ Κονδύλη καὶ πάσης Κυβερνήσεως, μὴ ἀπορρεούσης ἀπὸ τῆς Βουλῆς, εἶναι ἄκυρα, ἂν καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος ἦτο ἀληθής, πάλιν τὸ ψήφισμα τῆς Βουλῆς, τὸ κανονῖσαν τὴν ἰσχὺν τῶν Διαταγμάτων τούτων, δηλαδὴ ἡ συντακτικὴ πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως, δίδει κῦρος εἰς τὸ Διάταγμα τοῦτο. Ἡ συντακτικὴ πρᾶξις τῆς Βουλῆς δίδει κῦρος εἰς τὸ τυχὸν μὴ ἔχον κῦρος Διάταγμα τοῦ κ. Κονδύλη καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος Ἐνοικιοστασίου ὄχι μόνον τύποις, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Στρατηγόπουλος, ἀλλὰ καὶ οὐσίᾳ.

§207ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζετε ὅτι ἔχει κῦρος, ἀνεξαρτήτως τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος προϋπέθετε....

§208Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοῦ νόμου 3186, ἀσφαλῶς. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν στηρίζεται τὸ Διάταγμα ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ, μοῦ φαίνεται ὅτι πρὸς πλήρη διευκρίνισιν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔδει νὰ δώσῃ διασαφήσεις τινὰς ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ κ. Ράλλη.

§209Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν τὸ νομοθέτημα αὐτὸ κατηρτίσθη κατόπιν συμφωνίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ μόνον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Σημασίαν ἔχει ἂν αὐτὸ τὸ Ν. Διάταγμα συνδέεται πρὸς τὴν ὑπόστασιν ὅλης τῆς Κυβερνήσεως.

§210Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, μὲ συγχωρεῖτε. Ἐκ τῆς ὑπάρξεως συμφωνίας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐξαρτᾶται τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ ἔγκυρον τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ νομικοῦ ὅρου, οὔτε περὶ τοῦ νομικοῦ ζητήματος, ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸ πολιτικὸν μέρος, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ἐμπιστοσύνης. Δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν ἂν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνδέῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ὑπόστασίν της. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ πολιτικοῦ μέρους, ὄχι περὶ τοῦ νομικοῦ.

§212Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης;

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν θέτομεν τοιοῦτον ζήτημα, ἄλλο ζήτημα ἂν θέτετε σεῖς ζήτημα ἐμπιστοσύνης;

§214Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐνδιαφέρεται μόνον ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, διότι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων ἢ κατὰ παράβασιν αὐτῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς ἵνα διευκρινίσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐν ἐπιγνώσει δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς, εἴτε πρόκειται περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης, εἴτε πρόκειται περὶ ζητήματος ἑρμηνείας τοῦ νόμου.

§215Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδήλωσε ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον λαβὸν γνῶσιν τοῦ σχεδίου τοῦ Διατάγματος κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐπέφερε τροποποιήσεις τινὰς ἐπί τινων ἄρθρων, δὲν ὡμίλησεν οὔτε περὶ ἀποφάσεως οὔτε περὶ ἄλλου τινός.

§216Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω, φρονῶ ὅτι ὀρθῶς τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος Κονδύλη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντικρούων ἀντιθέτους γνώμας μεταξὺ ἄλλων ἔφερε καὶ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ὁ νόμος 3186 ἰσχύει καὶ ὅτι ἐτήρησεν ὅλας τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου τούτου, ἤτοι ὅτι εἰσηγήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ Διάταγμα τοῦτο καὶ ἐνεκρίθη ὑπ’ αὐτοῦ μέ τινας τροποποιήσεις. Ἀσφαλῶς τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς συζητήσεως, διότι ἡ βάσις τῆς συζητήσεως, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἂν ἐξεδόθη περὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τῆς ἐδοθείσης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν δυνάμει ψιφίσματος τῆς Συνελεύσεως καὶ ἂν δύναται νὰ τοῦ ἀποδοθῇ μορφὴ ὅτι δὲν ἐσεβάσθη τὴν Βουλήν. Ἤδη γεννᾶται τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ ἢ δὲν πρέπῃ, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκεται ἐν τάξει, ἂν πρέπῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ μιμηθῇ ἐν τούτῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν κ. Τσιτσεκλῆν, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπέκυψεν εἰς βίαν.

§217Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐξεβιάσθην.

§218Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐξεβιάσθητε καὶ ὑπεχωρήσατε.

§219Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐσεβάσθην τὴν Βουλήν.

§220Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πρόκειται ἂν ἐσεβάσθητε τὴν Βουλὴν καὶ οὔτε καὶ σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐσεβάσθη τὴν Βουλήν, διότι πρώτη δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην νὰ μὴ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ Βουλὴ ὅμως εἶναι ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ, ἡ δὲ γνώμη αὐτὴ τῆς Βουλῆς δὲν μὲ προσβάλλει.

§221Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ὅμως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα καὶ νὰ μὴ τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§222Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ κανονίσουν ἄλλοι καὶ ἑπομένως ἐπὶ τούτου ἐγὼ δὲν προτίθεμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τῆς εἰσαγωγῆς ἢ μὴ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ Διατάγματος ἀποτελεῖ ζήτημα σκοπιμότητος, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἐγὼ ἀνεπιφυλάκτως τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι δηλαδὴ τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς Ἐπιτροπήν. Ἡ εἰσαγωγὴ εἰς Ἐπιτροπὴν ἀντιτίθεται εἰς τὴν γνώμην τῶν αὐστηρῶν συνταγματολόγων, οἱ ὁποῖοι δὲν συγχωροῦν ἐξουσιοδότησιν νομοθετικὴν οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὔτε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἂν δὲ πρόκειται τὸ Διάταγμα νὰ συζητηθῇ περαιτέρω, πρέπει ἡ συζήτησις νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος καὶ ὄχι μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀποφασίσῃ. Ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σπουδαῖον ὥστε ἐγκαταλείπουσα τὰ ἄλλα ἔργα της νὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ ἓξ μῆνας μὲ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἔχει καλῶς. Ἂν ὅμως ἀντὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀποτελουμένη καὶ αὕτη ἀπὸ ἕνδεκα βουλευτὰς καὶ ἀρχηγοὺς κομμάτων, πρόκειται νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις εἰς εἴκοσι βουλευτὰς ἀποτελοῦντας τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην ταύτην. Θὰ ἤθελα τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἐρεύνης ὑπὸ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος.

§223Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ ὅμως ἡ ἐφαρμογή του.

§224Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τῆς ἀναστολῆς. Δὲν γνωρίζω ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ ἡ οὐσία τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐγὼ τὸ ἐζήτησα, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δεκτόν. Ὁ κ. Τσιτσεκλῆς νομίζει ὅτι τὸ Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τότε, ἀπετέλει τὸν παράδεισον τῶν περὶ Ἐνοικιοστασίου Διαταγμάτων. Καθ’ ἃ μᾶς ἐπληροφόρησαν ὁ κ. Καλογερᾶς καὶ ὁ κ. Λαδᾶς, κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ἐψηφίσθη καὶ ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν ἐκμισθωτῶν καὶ τὴν τῶν μισθωτῶν λόγῳ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἔχων τὴν γνώμην ὅτι ἡ συμβολὴ τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι μεγίστη, θὰ ἐδεχόμην διὰ τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον νὰ ἰσχύσῃ τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ. Ἐγὼ ὅμως ἐκ τοῦ παρελθόντος δὲν ἐνθυμοῦμαι τίποτε ἄλλο παρὰ διαμαρτυρίας ὄχι μόνον ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν ἐναντίον τοῦ Διατάγματος τούτου.

§225Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὰς ἐγκυκλίους;

§226Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τότε ἐζήτουν νὰ καταργηθῇ τὸ καταθλιπτικόν, τὸ καταστρεπτικόν, τὸ ἀντιλαϊκὸν τοῦτο Διάταγμα. Ἀλλ’ ἐρρίφθη ἡ γνώμη ἐκ μέρους τοῦ καθηγητοῦ καὶ σεβαστοῦ συναδέλφου κ. Εὐταξία ὅτι, ἐφόσον ἐκ μέρους τῶν κ. κ. συναδέλφων ἠμφισβητήθη τὸ κῦρος τοῦ Διατάγματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη νομίμως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, εἶναι ὀρθὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ εἰς τὴν παρ’ αὐτῆς ὑποκαθισταμένην εἰς τὰ δικαιώματά της Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ γνώμη τοῦ σεβαστοῦ κ. Εὐταξία ὅτι ἀμφισβητηθέντος ἅπαξ τοῦ κύρους τοῦ Διατάγματος τούτου ἐκ μέρους νομομαθῶν τῆς περιωπῆς αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ διὰ τοῦτο καὶ μόνον δέον νὰ μὴ ἰσχύσῃ τὸ Διάταγμα καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἀποφυγὴν ἀντιφατικῶν ἀποφάσεων ἀπὸ τὰ δικαστήρια περὶ τοῦ κύρους αὐτοῦ, δὲν εἶναι ὀρθὴ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ κράτιστοι συνταγματολόγοι τοῦ κόσμου εἶχον καὶ ἔχουν μέχρι σήμερον τὴν ἑξῆς ἀμφισβήτησιν. Δύναται ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐξουσιοδότησιν νὰ ἐκδώσῃ Διατάγματα νομοθετικοῦ περιεχομένου; Εἴτε ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην νὰ ἐκδώσῃ τὰ λεγόμενα ἀναγκαστικὰ Διατάγματα; Εἶναι τοῦτο σύμφωνον πρὸς τοὺς κοινοβουλευτοκοὺς κανόνας καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν ταῦτα; Καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀμφισβήτησις ἐκ μέρους τῶν ἑρμηνευτῶν τοῦ Συντάγματος, ἐγεννήθη ποτὲ τὸ ζήτημα εἰς τὰ δικαστήρια ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐφαρμόζουν τὰ Διατάγματα ταῦτα; Ἂν τὰ δικαστήρια ἐξακολουθοῦν, ἀκολουθοῦντα τὰς γνώμας τῶν ἐνταῦθα νομομαθῶν, νὰ ἐκδίδουν ἀντιφατικὰς ἀποφάσεις περὶ τῆς ἰσχύος τῶν Διαταγμάτων τούτων, ταῦτα δὲν θὰ εἶναι δικαστήρια τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ εἶναι δικαστήρια ἄλλου τινὸς Κράτους, μὴ γνωρίζοντα τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§228Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιβάλεται ἡ παραπομπὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, συντρέχει καὶ ἕτερος λόγος, πολὺ σοβαρός, καὶ οὗτος εἶναι ὅτι τὰ ἐν τοῖς παρασκηνίοις τελούμενα δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένα τοῦ πειρασμοῦ τῶν προσωπικῶν διατάξεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιστῇ εἰς τὸν πειρασμὸν τοῦ νὰ θέσῃ ἐν τῷ ἐν λόγῳ Διατάγματι τοιαύτας προσωπικὰς διατάξεις, ἀπέναντι τῶν ὁποίων καὶ αὐταὶ αἱ δικτατορικαὶ Κυβερνήσεις ὠχριοῦν. Ἐν Πειραιεῖ ὑπῆρξεν Ἑταιρεία τις ὀνόματι «Σωτήριος Δογάνης καὶ Σία», ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν Σωτήριον Δογάνην καὶ τὸν ἀνεψιόν του, τὸν ὁποῖον εἶχε προσλάβει ἐκ παιδικῆς ἡλικίας παρ’ ἑαυτῷ, εἶχεν ἀναθρέψει τοῦτον, μορφώσει καὶ τέλος τὸν εἶχε προσλάβει ὡς συνεταῖρον μὲ κεφάλαιον 6 χιλιάδων δραχμῶν πρὸ δωδεκαετίας περίπου. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη διελύθη πρὸ 2–3 μηνῶν θανάτῳ τοῦ Σωτηρίου Δογάνη καὶ ὁ ἀνεψιὸς εὑρέθη μὲ μίαν οἰκίαν ἀξίας 2,000,000 δραχμῶν, μὲ ἔπιπλα ἀξίας πλέον τῶν 300,000 δραχμῶν καὶ μὲ ἓν ἑταιρικὸν κατάστημα εἰς Ἀθήνας ὡς καὶ μὲ καταθέσεις εἰς διαφόρους Τραπέζας καὶ μὲ προκῦψαν μέρισμα καθαρὸν ἐκ τοῦ ἑταιρικοῦ καταστήματος Πειραιῶς 500,000 δραχμῶν, δηλαδὴ πολυεκατομμυριοῦχος, ἡ δὲ χήρα Δογάνη εὑρέθη μὲ δύο θυγατέρας ἀνηλίκους καὶ μὲ ἓν καθαρὸν μέρισμα ἐκ τοῦ καταστήματος Πειραιῶς 600,000 δραχμῶν. Εἶχε λοιπὸν τὴν εὔλογον ἀξίωσιν ἡ χήρα ὅτι θὰ συνετέλει ὁ ἀνεψιὸς διὰ τῆς συνεργασίας του εἰς τὴν ἑταιρικὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ καταστήματος, ἵνα ἐξ αὐτοῦ ἀποκερδαίνῃ καὶ αὐτὴ ἀναλόγως τῶν κεφαλαίων της καὶ δυνηθῇ νὰ διαθρέψῃ τὰ τέκνα της. Ἀλλ’ ὁ ἀνεψιός της ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ συνεργασθῇ ἑταιρικῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ χήρα, προστατευομένη ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, διότι ὁ σύζυγός της εἶχε κάμει τὴν μίσθωσιν καὶ διότι ἡ ἑταιρικὴ μερὶς τῶν κληρονόμων ἦτο μεγαλυτέρα τῆς τοῦ ἀνεψιοῦ, ἐδήλωσε ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ τὴν ἐργασίαν τοῦ καταστήματος. Ἐν τούτοις δὲν παρέλειψε νὰ εἴπῃ εἰς ἐμὲ τὸν ἀφελῆ, διότι ἡ γυνὴ ἦτο πονηροτέρα ἐμοῦ, ὅτι ὁ ἀνεψιός της ἔχει τὰ μέσα καὶ νὰ προσέξω μήπως κατορθώσῃ νὰ τροποποιήσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Ἐγὼ τὴν διεβεβαίωσα ὅτι σήμερον δὲν γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ πράγματι, ὅταν ἐδημοσιεύθη τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ σχετικὸν ἄρθρον 28 ἔμεινεν ὡς εἶχεν εἰς τὸ παλαιὸν Διάταγμα. Ἀλλὰ τί γίνεται ὅταν ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Ἐνῷ τὸ πρῶτον Διάταγμα ἔλεγεν ὅτι «ἐν περιπτώσει διαλύσεως Ἑταιρείας θανάτῳ τινὸς τῶν συνεταίρων εἰς τὰ ἄνω δικαιώματα αὐτοῦ ὑπεισέρχονται αἱ σύζυγοι καὶ κατιόντες αὐτοῦ, ἐφόσον συνεχίζουσι τὸ ἐμπόριον ἢ ἐν γένει τὴν ἐπιχείρησιν τῆς Ἑταιρείας», δημοσιεύεται τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τί λέγει; Βγάζει τὴν σύζυγον ἀπὸ μέσα καὶ οὕτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μεταβαλλόμενος εἰς Ὑπουργὸν ἀδικίας, ἔβγαλε τὴν χήραν ἀπὸ τὸ κατάστημα καὶ εἰσήγαγε τὸν ἀνεψιὸν ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐρωτᾶται· ἀφοῦ αὐτὴ ἡ τροποποίησις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπὸ ποῖον ἆρά γε ἐτέθη; Ἔλαβον, κύριοι, τὴν διαβεβαίωσιν δύο Ὑπουργῶν τοῦ μὲν κ. Τσαλδάρη ἀμέσως, τοῦ δὲ κ. Μιχαλακοπούλου ἐμμέσως δι’ ἄλλου προσώπου, καθ’ ἣν τοιαύτη διάταξις δὲν συνεζητήθη ποσῶς ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ. Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂς ἀπαντήσῃ πῶς ἐτέθη. Ἐντεῦθεν γεννᾶται καὶ ἓν μέγα ἄτοπον εἰς βάρος ἑνὸς ἐντιμωτάτου ἀρχηγοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ παρεξηγηθῇ οὐχὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καθόσον εἶναι γνωστὴ ἡ ἐντιμότης του, ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτῆς, διότι συνέπεσε νὰ εἶναι κουμπάρος τοῦ ἀνεψιοῦ. Ὁ ἀρχηγὸς οὗτος εἶναι ὁ κ. Καφαντάρης.

§229Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ δώσω ἐξηγήσεις διὰ νὰ μὴ ἀναφέρωνται καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἵστανται πολὺ ὑψηλότερα τῶν ὑπονοιῶν ὑμῶν.

§230Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποθέτω νὰ ἐγένετο κατ’ εἰσήγησιν Ὑπουργοῦ.

§231Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγένετο μετὰ μελέτην τῆς ὑπηρεσίας καὶ δὲν εἶναι πρέπον εἰς ὑμᾶς νὰ ἀναφέρετε ὀνόματα Ὑπουργῶν, πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἵστανται ὑπεράνω τῶν ὑπονοιῶν ὑμῶν.

§232Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ τὸν ἔθεσα πολὺ ὑψηλά, διότι εἶναι ἐντιμότατος καὶ ὑποθέτω ὅτι τοῦτο δὲν ἐγένετο κατ’ εἰσήγησιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐγένετο ἀπὸ σᾶς.

§233Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον ἡ διάταξις εἶχε ἀκριβῶς ὅπως λέγετε σεῖς. Κατόπιν ὅμως ὑπομνήματος τῆς ὑπηρεσίας παρεστάθη ὅτι ἀδικία γίνεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καθόσον ἡ χήρα δὲν δύναται νὰ κρατήσῃ τὸ κατάστημα, ὁ δὲ ἀνεψιὸς δὲν δικαιοῦται. Δι’ αὐτὸ ἐτροποποιήσαμεν τὴν διάταξιν.

§234Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν συνεζητήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐν τίνι δικαιώματι σεῖς ἐθέσατε μίαν διάταξιν, διότι ἀφίνετε νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν ἔκαμε.

§235Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν σᾶς εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι.

§236Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ μόνον ἠξεύρω καὶ εἶχον καθῆκον νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§238Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰμὴ ὀλίγας λέξεις, διότι ὁμολογῶ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον. Νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν, ἐκτελῶν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων τοῦ νομοῦ Τρικάλλων, νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Διαμαρτύρεται ὅλος ὁ ἐπαγγελματικὸς κόσμος καὶ ἀξιοῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἐπιμείνουν οἱ ἀντιπρόσωποί του ἵνα τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου παραπεμφθῇ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, νὰ παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετασθῶσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ πιστεύσωμεν ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο θὰ ἔχῃ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν τοιοῦτον νομοθέτημα, ὅταν ἐπανειλημμένα συλλαλητήρια ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων ἐκλόνισαν τὸ κῦρος τοῦ Ν. Διατάγματος, ἐπιβάλλει, λέγω, εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν, συμμορφούμενοι πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σεβασθῇ τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοθέτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀνατρεπομένου τοῦ Ν. Διατάγματος ἐπιρρίπτεται μομφὴ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἐπὶ τοῦ προηγουμένου νομοθετήματος τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ὁμοίαν ἔδωκε λύσιν ἡ Βουλὴ καὶ ἔπεισε τὸν κ. Ὑπουργόν, καίτοι εἶχεν ἐκδώσει Νομοθετικὸν Διάταγμα, καίτοι εἶχε τεθῇ ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν τοῦτο, καὶ ἐδέχθη τὰς συστάσεις τῆς Βουλῆς νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγένετο ἐπεξεργασία φρόνιμος, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθησαν ὅλαι αἱ λαϊκαὶ τάξεις καὶ αἱ ἐπαγγελματικαὶ καὶ αἱ τάξεις τῶν ἐργατῶν Τοῦτο θὰ γίνῃ καὶ πάλιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν νομοθέτημα, κατὰ τοῦ ὁποίου ἠγέρθη ἡ λαϊκὴ συνείδησις, νὰ σταθῇ εἰς τὴν θέσιν του ἂν δὲν περάσῃ ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἂν δὲν περάσῃ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, διότι τότε μόνον θὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ συναινέσῃ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοθέτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι ζήτημα πολιτικὸν ἢ ζήτημα προσωπικῆς φιλοτιμίας ἢ ἐγωϊσμοῦ ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶναι ζήτημα καθαρῶς κοινωνικόν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι ὁποίου εἴδους πολιτικὸν ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Μήπως πρόκειται νὰ κρίνωμεν κανὲν πρόγραμμα κυβερνητικόν; Μήπως πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ καμμία ἀρχὴ κυβερνητική; Πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ κῦρος καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὸ δίκαιον καὶ δίκαιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέχεται ἡ κοινὴ συνείδησις. Ὅταν ἐξεγείρεται ἡ κοινὴ συνείδησις δὲν εἶναι δίκαιον. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον νομοθετεῖται ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, δὲν ἐκπροσωπεῖ τὴν λαϊκὴν μᾶζαν. Συμπίπτει δὲ ἐν προκειμένῳ καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς καὶ ἡ γνώμη τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ θέσῃ ἡ Κυβέρνησις πολιτικὸν ζήτημα ἐπὶ ζητήματος τοιούτου, διότι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν μίαν τάξιν καὶ νὰ προστατεύσῃ τὴν ἄλλην. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, σεβόμενος τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, δύναμαι νὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ προτείνῃ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοθέτημα εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της τελικῶς.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ταλιαδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§240Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δύο εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τοὺς προλαλήσαντας ἐπὶ τοῦ φλέγοντος ζητήματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Τὸ ζήτημα τοῦ ἂν νομικῶς ἐνήργησεν ἐγκύρως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δημοσιεύσας τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, καὶ τὸ ζήτημα τῆς εὐθιξίας τῆς Βουλῆς. Τὸ πρῶτον ζήτημα τοῦ ἂν ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες. Τάσσομαι ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι καθώρισαν ὅτι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου ἐνήργησεν ὡς ἐνήργησεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός.

§241ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δὲν ἠδύνασθε νὰ πράξητε ἄλλως.

§242Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι νομίζετε ὅτι, ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἔχω τὴν γνώμην ταύτην. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Συνήθισα πάντοτε νὰ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω εἰς τὸ δημόσιον λειτούργημα τὸ ὁποῖον κατέχω, νῦν τὰ ὑποστηρίζω ἔχων συνείδησιν ὅτι εἶναι καλὰ καὶ δίκαια. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Διατάγματος τῆς 21ης Σεπτεμβρίου 1926 τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἐπαναστατικὸν Διάταγμα, ἐδημιούργησε δικαιώματα de facto, ὅπως ἐνομολογήθη καὶ ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται de facto ἔχουν κῦρος καὶ συνεπείας. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη πρὸ μηνῶν, εἰς τὰ Διατάγματα ταῦτα ἔδωκε τὴν μορφὴν de jure ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους καὶ προθεσμίας τῆς ἀκυρώσεως αὐτῶν καὶ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Ἑπομένως οὐδόλως δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ἦτο νόμιμος, τὸ ὅτι δὲ ἦτο νόμιμος ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν τῆς πράξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡς παρανόμως ἐκδοθείσης, ζητοῦν ἐν ταυτῷ νὰ ἰσχύσῃ ποία πρᾶξις διὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον; Ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Ἀλλὰ δὲν ζητοῦν συγχρόνως καὶ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου τοῦ ἰσχύοντος μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἤτοι τοῦ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη. Διὰ νὰ εἶναι συνεπεῖς πρὸς τὴν γνώμην των, ὅτι τὸ Διάταγμα τῆς 21ης Σεπτεμβρίου 1926 εἶναι μετέωρον, ἔχει ἐγκυρότητα ὄχι ὡρισμένην, ἔχει ἐγκυρότητα ἐξαρτωμένην ἀπὸ ὅρους, δὲν ζητοῦν συνάμα μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ Διατάγματος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Κονδύλη, ἀλλὰ ζητοῦν, καταργουμένου τοῦ Διατάγματος τούτου, νὰ ἔχωμεν ἐφαρμογὴν τοῦ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, Κυβερνήσεως δικτατορικῆς. Αὐτοὶ διὰ νὰ εἶναι συνεπεῖς πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσι....

§243Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κανεὶς δὲν ἐζήτησεν αὐτό.

§244Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ζητεῖτε τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου νὰ ἀκυρωθῇ, διότι στηρίζεται εἰς νομοθετικὸν ἐπαναστατικὸν Διάταγμα μετέωρον καὶ ταυτοχρόνως ζητεῖτε νὰ ἰσχύῃ Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου Κυβερνήσεως ἐπαναστατικῆς. Φάσκετε καὶ ἀντιφάσκετε. Ἄν ἠθέλομεν λοιπὸν προχωροῦντες εἰς τὴν νομικὴν ἀντίληψιν τῶν ἀντιφρονούντων καὶ δεχομένην ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἄκυρον τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, πρέπει νὰ ζητήσωμεν καὶ τὴν ἀκύρωσιν τῶν Διαταγμάτων τοῦ Ἐνοικιοστασίου τῶν Κυβερνήσεως Κονδύλη καὶ Παγκάλου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς νομικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀσχολοῦμαι, διότι ἀρκετὰ συνεζητήθη καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς εὐθιξίας τῆς Βουλῆς. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες μᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ τοιοῦτον Διάταγμα ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐτρώθη εἰς τὰ καίρια καὶ ὅτι ἡ ὑπόληψις τῆς Βουλῆς κατερρακώθη καὶ πῶς ἐτόλμησεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσουν τοιοῦτον Διάταγμα. Μετ’ ἐκπλήξεως εἶδον ἀξιοτίμους συναδέλφους καὶ δὴ πρώην Ὑπουργοὺς διαμαρτυρομένους διὰ τὴν εὐθιξίαν ταύτην τῆς Βουλῆς σήμερον καὶ τοῦτο ὅταν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των ὅτι τὴν 30ὴν Φεβρουαρίου 1926 εἷς ἐκ τῶν διαμαρτυρομένων συναδέλφων ὡς πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὴν ἰδίαν φίρμαν «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου μόνου» ἔκαμε καὶ ἄλλο Ἐνοικιοστάσιον μὲ πλεῖστα ἄρθρα ρυθμίζοντα πλείστας ὅσας σχέσεις ἐνοικιαστικάς.

§245Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἦτο περίπτωσις προσωπική.

§246Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει ἄρθρα ἑπτὰ μὲ ἄλλας δέκα πέντε παραγράφους τροποποιούσας τὸ ἰσχῦον ἕως τότε Ἐνοικιοστάσιον διὰ τοὺς ἀπόρους μισθωτάς, διὰ τοὺς ὁμολογουμένως πλουσίους, διὰ τὰς προθεσμίας κλπ. Μεταγενεστέρως μάλιστα καὶ αὐτὸς ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐξέδωκε καὶ ἄλλα ὅμοια Διατάγματα ἀφορῶντα τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ οἱ πρώην Ὑπουργοὶ δὲν ἐθεώρησαν ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ τετράμηνον διάστημα ἐθίχθη ἡ εὐθιξία μας. Καὶ πῶς δὲν ἐθεώρησαν ἀπαραίτητον καθῆκόν των αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόσα ἔτη παρακάθηνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο μὲ πεῖραν μεγαλυτέραν ἡμῶν τῶν νεωτέρων, νὰ ὑποδείξουν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τότε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς παρηνόμησε; Καὶ σήμερον διότι ἐλάβομεν διάφορα τηλεγραφήματα ἐκ μέρους ἐνοικιαστῶν καὶ ἐκμισθωτῶν, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἐθίχθημεν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπετόλμησε νὰ ἐκδώσῃ τοιοῦτον Διάταγμα. Ἡ εὐθιξία μας ἐθίχθη μᾶλλον ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τῶν ἀντιφρονούντων κατὰ τοῦ Διατάγματος τούτου. Δὲν εἶχε θιχθῆ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ εὐθιξία μας, διότι εἴχομεν ἀνεχθῆ ἀδιαμαρτυρήτως ἐπὶ τρίμηνον τὰ Διατάγματα ταῦτα, καίτοι ἐκδοθέντα καὶ αὐτὰ ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐφαρμόσει καὶ τὰ δικαστήρια καὶ ὅσοι ἐξ ἡμῶν εἴμεθα δικηγόροι τὰ ἐφαρμόσαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ μᾶς ἐφάνησαν καὶ ὡραῖα καὶ δὲν διεμαρτυρήθημεν ὅταν ἐξεδίδοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη καὶ τὸ ἀρτίως ἐκδοθέν ὑπὸ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Τοὐναντίον τὰ ἐδέχθημεν καὶ ἐνῷ ἐδέχθημεν ὅτι τότε δὲν ἐθίγετο ἡ εὐθιξία καὶ ἐνῷ ὑποστηρίζουν νομικῶς τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἔκδοσιν Διατάγματος ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, στηριζόμενον εἰς ἐπαναστατικὸν Διάταγμα τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν νὰ μείνῃ τὸ Διάταγμα Κονδύλη ἐν ἰσχύϊ τὸ δικτατορικόν, τὸ ἐπαναστατικόν, τὸ ὑπὸ δικτατορικῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθὲν καὶ νὰ καταργηθῇ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἀγγελοπούλου. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἴπατε· δὲν ἐζητήσατε νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ἀλλὰ κρυπτόμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, δὲν ἐζητήσατε ἀφοῦ ἐθίγη ἡ εὐθιξία τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφασίσῃ αὕτη ὡς Σῶμα ἁρμόδιον περὶ τοῦ τί θὰ ἰσχύσῃ περὶ ρυθμίσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν, ἀλλὰ μόνοι σας ἀνομολογεῖτε τὸ ἀδύνατον τῆς τοιαύτης ρυθμίσεως τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ θέλετε νὰ συστήσωμεν μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ὅταν θέλητε νὰ ὁμιλεῖτε περὶ εὐθιξίας τῆς Βουλῆς, δὲν θίγεται αὕτη, ὅταν ἀπεμπολεῖτε τὰ δικαιώματά της καὶ τὰ ἀναθέτετε εἰς μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μὲ καφέδες καὶ σιγάρα συνερχομένη εἰς μίαν αἴθουσαν, ὅπως θὰ γνωρίζετε πῶς συνεδριάζουν αἱ Ἐπιτροπαί. (Θόρυβος). Ἀνευθύνως, δύναταί τις εἰπεῖν, ἀποφαίνεται ἐπὶ ὑψίστης σημασίας ζητημάτων καὶ σᾶς ἐρωτῶ· θὰ ἔχῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ψυχικὴν ἀντοχήν, ἡ 25μελὴς ἢ 30μελὴς ἢ οἱουδήποτε ἀριθμοῦ θέλετε, θὰ ἔχῃ, λέγω, τὴν ἀντοχὴν νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἐπιθέσεις τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν; Θὰ εἶναι δυνατὸν 25 ἄνθρωποι νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχουν ἀπὸ τὸν ἀντιμαχόμενον καὶ συγκρουόμενον τοῦτον κόσμον, τοῦ ὁποίου συγκρούονται τὰ συμφέροντα;

§247Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ σᾶς εἶπε ποῖοι ἔχουσι τὴν ἀντοχὴν καὶ ποῖοι ὄχι.

§248Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἐξασφαλίζετέ μας μὲ μερικὰ παραδείγματα ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν;

§249Χ. ΛΑΔΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω πολλὰ παραδείγματα.

§250Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ τί εἶχε τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, ὁ ὁποῖος τὸ θεωρεῖ ὅτι ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν κεφαλὴν τῆς σοφίας. Θὰ ἴδητε τί θὰ εἴπῃ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§251Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ κρύπτωμαι ὄπισθεν τῶν δακτύλων μου. Τὴν λέγω τὴν ἀλήθειαν γυμνήν. Εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουσι παραπεμφθῆ νομοσχέδια ἀμνηστειῶν, ἐξωγάμων τέκνων κλπ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω πόσας πιέσεις ἔχω ὑποστῆ μέχρι τοῦδε διὰ τὴν τροποποίησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν διατάξεων αὐτῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀπὸ ποίους ἔχω μέχρι τοῦδε πιέσεις διὰ νὰ παραβῶ τὸ καθῆκόν μου. Ἐνῷ πρέπει λ. χ. νὰ συνεδριάζουν 25 ἄνθρωποι, ἐν τούτοις δὲν συναθροίζονται καὶ οἱ 25, ἀλλὰ μὲ μικρὸν καὶ δι’ ἑνὸς ἀριθμοῦ μόλις κατορθοῦται νὰ γίνεται ἀπαρτία καὶ μὲ τοιοῦτον ἀριθμὸν λαμβάνονται αἱ ἀποφάσεις. Ἐνῷ ἐδῶ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος εἶναι ἄλλη ἡ θέσις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ καὶ τῶν βουλευομένων βουλευτῶν. Ἐδῶ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἐκφέρονται αἱ γνῶμαι ὡς πρέπει νὰ ἐκφέρωνται, διὰ νὰ τὰς μανθάνῃ καὶ ὁ Λαός. Ἐδῶ πρέπει αὐτὴ ἡ εὐθιξία τῆς Βουλῆς νὰ ἔλθῃ εἰς πρώτην γραμμὴν καὶ ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς ὅσα εἶπον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντεπεξῆλθον κατὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν παραπομπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὄχι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δὲ θὰ προτείνω καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἐγένετο, διότι διὰ τὸ δημοσιευθὲν Ἐνοικιοστάσιον ἔλαβον ἀπείρους διαμαρτυρίας τόσον ἐκ μέρους τῶν ἐπαγγελματιῶν, ὅσον καὶ ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν, φωνάζουν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ, διαμαρτύρονται καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νὰ προστατευθῇ ἡ μία τάξις εἰς βάρος τῆς ἄλλης, μετὰ τὸ ζήτημα τῆς εὐθιξίας τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι φρονῶ ὅτι θὰ ἤμεθα συνεπεῖς καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ τὸ ἰσχῦον Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, τὰ Ἐνοικιοστάσια τοῦ Κονδύλη καὶ τοῦ Παγκάλου καὶ νὰ φέρῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἂς ἀναλάβῃ τὸ βάρος τῆς εὐθύνης καὶ τοῦ ἀγῶνος ἡ Βουλή, ὅσοι δὲ κατεπολέμησαν τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου νὰ θεσπίσωσι νέον Ἐνοικιοστάσιον μέχρι τέλους τοῦ Αὐγούστου 1927, ὁπότε λήγει τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοῦ κ. Τσιττεκλῆ, ἀλλὰ τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ μὴ ψηφίσῃ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ νὰ ψηφισθῇ ἐδῶ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος. Λοιπὸν νὰ καταργήσῃ ὅλα τὰ ἄλλα καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως ταύτης, ἡμεῖς δὲ νυχθημερὸν νὰ συνεδριάζωμεν ἐνταῦθα καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω. Αὐτὴ εἶναι ἡ λύσις ἡ ὀρθὴ καὶ ὄχι ἡ λύσις τῶν ἀκροτήτων. (Χειροκροτήματα).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§253Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα, κύριοι, μετὰ προσοχῆς ὅλων τῶν ἀγορευσάντων, μετὰ τῆς μεγαλυτέρας δὲ τοιαύτης τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὅστις παραδόξως διεκόπτετο διαρκῶς. Τὸ Διάταγμα ἐξητάσθη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συνταγματικῆς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς νομικῆς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς πολιτικῆς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος. Δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ δηλώσω ὅτι προσχωρῶ πρὸς τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν διακρίνουν καὶ τὸ ἔκνομον καὶ τὸ ἀντιπολιτικὸν καὶ τὸ ὄχι σκόπιμον αὐτοῦ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας. Θὰ παρακολουθήσω μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν διὰ βραχέων καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰς ἀντιθέτους γνώμας τῶν λαλησάντων προέτασσε: «Τί θέλετε, κύριοι, νὰ κάμω, αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος, ἔτσι κελεύει ὁ νόμος τοῦ 1924». Ὁ νόμος, ἡ ἠχηρὰ αὐτὴ λέξις καὶ μάλιστα εἰς τὸ στόμα ἑνὸς Ὑπουργοῦ, ἅρπαξε τὸν νόμον αὐτόν, τὸν μετέβαλλε μὲ προχειρότατα μέσα εἰς ἓν ὀχύρωμα ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς διὰ νὰ ἀμυνθῇ. Τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι ὅτι τὸ ὀχύρωμα αὐτὸ ἐσαρώθη μὲ εὐχέρειαν καὶ ἐσαρώθη διότι ἔπαυσε πρὸ πολλοῦ νὰ ὑπάρχῃ ὁ νόμος, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἰσχυρισθῶ ἐγώ, τὸ ἀπέδειξεν ὁ 1924, ὡς περιτράνως ἀπεδείχθη, τὸ Ν. Διάταγμα τὸ μεταγενέστερον τοῦ Παγκάλου, τὸ ὁποῖον καὶ ἀφῆκε νὰ ἰσχύσουν προσωρινῶς τινὲς τῶν διατάξεων. Ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἰσχυρισθῶ ἐγώ, τὸ ἀπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξήρτησε τὸ Διάταγμά του ἀπὸ τὸν νόμον, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὑπὸ αἵρεσιν Ν. Διάταγμα τοῦ Κονδύλη. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὁ σημερινὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐξήρτησε τὸ Διάταγμά του ἐκεῖθεν, ἠγνοήθησαν καὶ ἄλλα Διατάγματα, τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Παγκάλου καὶ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον δὲν ἐμνημόνευσεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν Διάταγμα κατ’ ἐπανάληψιν μετὰ ταῦτα. Μέ ἐκπλήττει πολὺ ὅτι ὁ δικτάτωρ Κονδύλης ἀπεδείχθη εὐλαβέστερος ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, διότι ὁ Κονδύλης λέγει ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἑπομένως καὶ τὸ Διάταγμα αὐτό, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν καὶ δὲν παρεπέμφθη εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ φέρῃ αὕτη τὴν κρίσιν της. Ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος εἶπε· διατί θέλετε νὰ ἀκυρώσητε τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ δὲν ζητεῖτε νὰ ἀκυρωθῇ καὶ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο; Καὶ ποῖος μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι δὲν θὰ ἀκυρωθῇ καὶ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο; Ἔχετε λόγον τινά, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ γνώμη σας αὕτη; Ἄν δὲν ἔχετε, ὁ ἰσχυρισμός σας ἐπὶ ματαίῳ ἐτέθη. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐταύτισε τὴν γνώμην του μὲ τὴν γνώμην ἄλλου προλαλήσαντος καὶ εἶπεν ὅτι τὸ Διάταγμα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Ἀσφαλῶς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐλησμόνησεν ὅτι πολλὰ ἄλλα Διατάγματα ἔχουν παραπεμφθῆ εἰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦν παρ’ ἡμῖν καὶ ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἔχουν εἰσαχθῆ ὁλόκληρα συστήματα νομοθεσίας ὕψιστα ἀφορῶντα συμφέροντα. Καὶ πῶς ἐνεπιστεύθητε εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐππιτροπὰς αὐτὰ τὰ ὕψιστα συμφέροντα; Ἀλλ’ ὑπάρχει, κύριοι, καὶ μία ἄλλη ἄποψις, ἡ ὁποία δὲν ἐξητάσθη· εἶναι ἡ ἄποψις ὅτι διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου αὐτοῦ ἀδικεῖτε ὅλον τὸν ἐμπορικὸν κόσμον. Αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις ἔχουν μέγιστον δίκαιον καὶ διαμαρτύρονται, διότι ἀφαιρεῖτε ἀπὸ αὐτὰς ἓν δικαίωμα κεκτημένον. Πῶς θὰ δικαιολογηθῆτε ὅτι ἀφαιρεῖτε ἀπὸ αὐτὰς ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον μέχρι τέλους Αὐγούστου; Πῶς θὰ δικαιολογήσητε τὴν τοιαύτην—διὰ νὰ μὴ εἴπω ἁρπαγήν—τὴν τοιαύτην ἀφαίρεσιν κεκτημένου δικαιώματος; Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἀνέλαβε νὰ φέρῃ ὁλόκληρον τὸν φόρτον τῶν εὐθυνῶν, ἀδιαφορῶν ἄν, ὡς ἠκούσαμεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, πανταχόθεν ἐγείρονται διαμαρτυρίαι. Κατώρθωσεν ὅπως τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὡς ἐτροποποιήθη, νὰ μὴ εἶναι εὐάρεστον εἰς οὐδένα. Εἶναι δυνατὸν Ἐνοικιοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔχει πανταχόθεν διαμαρτυρίας, νὰ εἶναι ὀρθόν; Οὐδεὶς τῶν ἐνδιαφερομένων εἶναι ἱκανοποιημένος καὶ αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι ἐποικοδομητικόν, οὔτε διὰ τὰ ἰδιωτικά, οὔτε διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐγώ, κύριοι, τάσσομαι πρὸς τὸ μέρος τῶν ὑποστηριξάντων ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἀρύονται τὸ κῦρος αὐτῶν ἐκ τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος, κατὰ συνέπειαν δὲ ἐγὼ ἔχω μεγίστην ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύσῃ τὴν ἀντίστασιν τὴν ἀδικαιολόγητον καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς παραπομπῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀφοῦ τοὐλάχιστον ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς πλειονότητος τοῦ Σώματος, ὁ δὲ δημιουργὸς τοῦ Διατάγματος τούτου ἔχει συμφέρον νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον οἱουδήποτε. Ἀποφεύγει τις νὰ δώσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ πρὸς ἐξέτασιν εἰς ἄλλον ὅταν δὲν ἔχῃ πεποίθησιν περὶ αὐτοῦ. Καὶ ἰσχυρίσθησαν δύο τῶν ἀντιλεγόντων κ. κ. συναδέλφων ὅτι ἐξηνέχθη μορφὴ κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ δὲν δέχομαι τοῦτο. Ἀποκρούω τοιαύτην σκέψιν. Δέχομαι ὅμως ὅτι ἐσφετερίσθη ξένην ἐξουσίαν, ἥτις ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ σφετεριζόμενοι ξένην ἐξουσίαν, τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν εἶναι καλοὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ φίλοι. (Χειροκροτήματα).

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πεσμαζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§255Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Παρηκολούθησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν παρεχομένων αὐτῷ δικαιωμάτων ὑπὸ τοῦ νόμου. Νομίζω δὲ ὅτι αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἡ Βουλή, μηδὲ τῶν συναδέλφων ἐκείνων ἐξαιρουμένων, οἱ ὁποῖοι ἀντιθέτως ἐξεφράσθησαν, ἀφοῦ τὸ τρίτον ἤδη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐκδίδει «περὶ Ἐνοικιοστασίου» τροποποιητικὰ Διατάγματα, χωρὶς οὐδείς ποτε νὰ διαμαρτυρηθῇ.

§256Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δὲν τὰ ἠξεύραμεν.

§257Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δὲν ἐγνώριζον, κύριοι, ὅτι θὰ ὑπῆρχον βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναγινώσκουν τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ μανθάνω τώρα. Πᾶς βουλευτὴς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθῇ τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§258Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δὲν μᾶς δίδεται καιρός.

§259Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Εἰς ἐμὲ δίδεται. Μὲ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εὑρίσκω τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος παρέχει τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὀρθόν. Τουναντίον ὑπεστήριξα πάντοτε ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ μεταβιβάζῃ τὰ νομοθετικά της δικαιώματα. Ἐνῷ πολλοὶ δὲ τῶν κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι καταφέρονται σήμερον κατὰ τοῦ τοιούτου νόμου, συνήνουν ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ μεταβιβάσῃ νομοθετικά της δικαιώματα. Κατὰ τὴν λογικὴν ταύτην τῶν πραγμάτων συνέπειαν ἐγὼ δὲν θὰ ἐδεχόμην ποτὲ τὸ Ἐνοικιοστάσιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν. Ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔδιδε καὶ δίδει μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ δημοσιεύῃ Διατάγματα «περὶ Ἐνοικιοστασίου», τότε εἶναι ὀρθὸν νὰ ζητήσῃ ὅπως τὸ ὑπὸ κρίσιν Διάταγμα συζητηθῇ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀφοῦ ἐννοεῖται ἀκυρωθοῦν προηγουμένως ὅσα παρανόμως ἐδημοσιεύθησαν, τὰ ὁποῖα βρίθουσιν ἀναμφιβόλως προσωπικῶν διατάξεων. Δὲν ἔχω νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου περὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Ἡ Κυβέρνησις ἐπηρωτήθη, διατί ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς παρανόμως ἐξέδωκε τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου.

§260Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐπηρωτήθη ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπηρωτήθη.

§261Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, κ. Μπούσιε, ἂν θέλητε. Οἱ ἀγορεύσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξαν ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου» παρανόμως. Ἔχει οὕτως;

§262Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα.

§263Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὕτη δὲν θίγει προσωπικῶς μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν.

§264Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν.

§265Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ ἂν θέλητε νὰ τὴν ἀντικρούσητε. Θὰ σᾶς ἀκούσω εὐχαρίστως καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ πεισθῶ. Δὲν θίγει μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ἀλλὰ θίγει καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Διότι ἢ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλληλέγγυον μετ’ αὐτοῦ, ὀφείλει νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν πρᾶξίν του, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐνήργησε παρανόμως καὶ τότε ἐρωτῶ· πῶς ἠνέχθη αὐτὸν ἐπὶ τρίμηνον παρανομοῦντα τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον;

§266Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἄν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, δὲν θὰ εἶχε μόνον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀλληλέγγυον, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν.

§267Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Διατί;

§268Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διότι ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου.

§269Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Κατὰ τὴν ἐντύπωσίν σας, κ. Μπούσιε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Ναὶ ἢ ὄχι; Λοιπὸν ἐρωτῶ· ἂν ἡ ἰδική σας ἄποψις εἶναι πραγματική, πῶς τὸν ἠνέχθη τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ 3 μῆνας; Ἐξεφράσθη μομφὴ κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ὅτι δὲν ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τίθεται πολιτικὸν ζήτημα καθαρά. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης, ἂν δὲν ξεκαθαρίσῃ τὴν θέσιν της. Εἶναι ἡ γνώμη μου.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σινόκας ἔχει τὸν λόγον.

§271Α. ΣΙΝΟΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρᾶξις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ τοῦ νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον χωρὶς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ ἀσκῇ δικτατορίαν κοινοβουλευτικῆς μορφῆς.

§272Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῶν ὑποβεβλημένων προτάσεων τὸν λόγον παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§273Α. ΣΙΝΟΚΑΣ. Ἡ εὐθύνη βαρύνει ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παραβιάζει φανερὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ στερεῖ τὰ λαϊκὰ στρώματα καὶ αὐτῆς τῆς ἀπαραιτήτου στέγης. Διαμαρτυρόμενοι ζητοῦμεν τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ τὴν παραπομπήν του πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ δέκα λεπτά.

(Ὥρα 1.40′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 1.50′ π. μ.)

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης.

§276Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἀνῆλθον διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι προηγήθησαν ἐμοῦ εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἠθέλησαν νὰ κρίνωσι καὶ ἐπικρίνωσι τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν διὰ τὴν ἔκδοσιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος «περὶ Ἐνοικιοστασίου», οὐδείς, λέγω, εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦτο. Καὶ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι ὅταν ὑπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς τὸ ψήφισμα περὶ τῆς κυρώσεως ἢ ἀκυρώσεως τῶν Παγκαλικῶν καὶ τῶν Κονδυλικῶν Διαταγμάτων, ὑμεῖς ὅλοι, παρὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ὑπεστηρίξατε ὅτι τὰ Διατάγματα αὐτὰ ἔδει νὰ παραμείνωσι καὶ θεωρηθῶσιν ὡς ἔγκυρα καὶ ἰσχυρὰ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, δηλαδὴ μέχρις οὗ ἀποφανθῶσιν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἐπ’ αὐτῶν.

§277ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§278Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Σχεδὸν ὅλοι, ἀφοῦ οὕτως ἀπεφάνθητε. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοί, ἡ Βουλή, παρεχωρήσαμεν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βασισθεὶς ἐπ’ αὐτῆς καὶ ἐκδώσας τὸ Διάταγμα «περὶ Ἐνοικιοστασίου». Ἑπομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε τὸ δικαίωμα ἵνα ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα «περὶ Ἐνοικιοστασίου» καὶ καθ’ ὅλα νόμιμος καὶ ἔγκυρος ἦτο ἡ πρᾶξις αὐτοῦ, βασισθεὶς εἰς τὴν ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς παρέχομεν εἰς τοῦτον διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν Ν. Διαταγμάτων τῶν δικτατοριῶν ὡς ἐγκύρων. Ἀλλ’ οἱ κ. κ. συνάδελφοι συγχρόνως ἠθέλησαν, ἀνεξαρτήτως τῆς νομικῆς ταύτης ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἀποδώσουν εἰς τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν μομφὴν ὅτι δὲν συμπεριεφέρθη κοινοβουλευτικῶς, διότι δὲν προσεκόμισε τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς τὴν Βουλήν. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὸ νόμιμον δικαίωμα κατὰ τὰ ἀνωτέρω τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἔπραξε καὶ πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὑπεχρεοῦτο νὰ πράξῃ, λόγῳ ἀκριβῶς τῆς κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας του. Διότι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἐνῷ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ οὐδένα τῶν κ. κ. συναδέλφων αὐτοῦ, ἐν τούτοις ὑπέβαλε τὸ Διάταγμα τοῦτο πρὸς ἔγκρισιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ οὕτως εἰπεῖν ἀνεκοίνωσε τοῦτο πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῆς ἀνακοινώσεως πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Κατὰ ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔπραξε πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὑπεχρεοῦτο νὰ πράξῃ. Τέλος ἐξητάσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἂν ἔπρεπε κἂν νὰ ἀνακινηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος. Καὶ ἐρωτῶ· ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ρυθμισθοῦν αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκπνέει ἡ προθεσμία τῶν μισθώσεων διὰ τὰ καταστήματα μετ’ οὐ πολύ;

§279ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λήγει τὸν Αὔγουστον.

§280Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχετο τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἴτε εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε παρεπέμπετο εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἦτο ἀμφίβολον ἂν θὰ ἐξήρχετο τῆς Βουλῆς τὸν Αὔγουστον καὶ τοῦ ἐρχομένου ἀκόμη ἔτους. Νομίζω ἑπομένως ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ ἔκδοσις τοῦ Διατάγματος τούτου. Καὶ τὸ ζήτημα ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἢ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ὡς ἐδημοσιεύθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ....

§281ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει.

§282Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας ναί, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ὄχι καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸ διατί. Τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἶναι ἓν Διάταγμα ρυθμιστικὸν μιᾶς ἐκτάκτου καταστάσεως. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ὅτι, ὅταν ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, εὗρεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ρυθμίσῃ ἓν ζήτημα ἀκανθωδέστατον διότι ὑπῆρχε μεγίστη σύγκρουσις τῶν διαφόρων συμφερόντων τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν μισθωτῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου αἱ καταστάσεις αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τὸ Ἐνοικιοστάσιον καθημερινῶς μεταβάλλονται καὶ ἑπομένως ἡ παραπομπὴ τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἡ δημιουργία ἑνὸς νόμου. Ὁ νόμος δὲ αὐτὸς κατόπιν διὰ νὰ μεταβληθῇ ἔχει ἀνάγκην ἑτέρου νόμου. Γνωρίζομεν πόση ἐπακολουθεῖ βραδύτης ὁσάκις εἰσάγονται τὰ διάφορα νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν. Ἑπομένως ὡς εἶναι δυνατὸν νὰ παρεισφρύσωσι διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι προσήκουσαι διὰ νὰ μεταβληθῶσιν αὗται, δέον νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν διαδικασίαν, ἐνῷ τοὐναντίον, ἂν θεωρήσωμεν ὅτι ὑπάρχει, ὡς καὶ ὑπάρχει πράγματι, δικαίωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος, ἦτο ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε δημιουργουμένων ἀναγκῶν, θὰ δύναται νὰ ρυθμίζῃ τὴν κατάστασιν δι’ ἑτέρου Διατάγματος τὸ ταχύτερον.

§283Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδήλωσα κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι, ἂν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ ἀνακαλυφθοῦν ἐλλείψεις, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν ἀναγνωρισθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα ὅτι νομίμως προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν Διατάγματος, θὰ εἶναι δυνατὸν κατόπιν ὑποδείξεως ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ διάταξις, δι’ ἑτέρου Διατάγματος θὰ τὴν ἐπανορθώσῃ.

§284Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, κύριοι συνάδελφοι, ἂν παραπεμφθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ παρεντεθῶσι κατὰ πολὺ περισσότεραι προσωπικαὶ διατάξεις ἐκείνων τὰς ὁποίας ἀνέφερεν εἷς τῶν προλαλησάντων κ. κ. συναδέλφων. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον πρὸς τοῦτο τὸ παράδειγμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ Διάταγμα τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ. Τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἀποδεικνύουν τὰς γενομένας συζητήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν μελῶν. Διεμορφώθη δὲ τελειωτικῶς μὲ τόσον ἀντιφατικὰς διατάξεις, ὥστε ἠναγκάζετο ὁ κ. Τσιτσεκλῆς, Ὑπουργὸς ὤν, νὰ ἐκδίδῃ ἑρμηνευτικὰς ἐγκυκλίους διὰ νὰ ἑρμηνεύῃ τὰς δυσνοήτους διατάξεις αὐτοῦ.

§285Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὰς ἑρμηνευτικὰς;

§286Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἰσχύουν ὡς νόμοι.

§287Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἀναφέρω ὡρισμένας ἐγκυκλίους, αἱ ὁποῖαι μεταβάλλουν ἄρδην τὸ κείμενον τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἰσχύουν ὡς νόμοι αὐταὶ αἱ ἐγκύκλιοι. Διὰ τοὺς λόγους ἑπομένως τούτους δὲν δύναμαι ἢ νὰ κηρυχθῶ κατὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§289Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις θεωροῦσα ὡς νόμιμον τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, κηρύσσεται ἀλληλέγγυος μετ’ αὐτοῦ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὴν παραπομπὴν ἢ μὴ τοῦ Διατάγματος εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἢ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς».

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§291Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπὶ τῆς παραπομπῆς.

§292Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι δύο προτάσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως· ἡ μία ἀφορᾷ τὴν κύρωσιν τοῦ μέχρι τοῦδε πεπραγμένου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐν πλήρει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀλληλεγγύῃ θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Τί θὰ κάμῃ ἡ Βουλή; Θὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ τὸ θεωρήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἰσχῦον; Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀφίνουσα ἐλευθέραν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ.

§293Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ γίνουν δύο κεχωρισμέναι ψηφοφορίαι;

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μία ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρότασις εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις θεωροῦσα νόμιμον τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, κηρύσσεται ἀλληλέγγυος μετ’ αὐτοῦ.... κλπ.»

§295ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§296Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐτέθησαν δύο προτάσεις ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον θὰ κριθῇ τὸ κῦρος τῶν μέχρι τοῦδε πεπραγμένων....

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐνέκρινεν. Ἑπομένως μένει ἡ δευτέρα πρότασις. Ἡ πρότασις εἶναι ἵνα τὸ Ἐνοικιοστάσιον παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀναστελλομένης τῆς ἐφαρμογῆς του ἐν τῷ μεταξύ.

§298Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐψηφίσθη ἐν τῷ συνόλῳ της. Ἐψηφίσθη δηλαδὴ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διατελοῦσα ἐν πλήρει ἀλληλεγγύῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀναγνωρίζει τὸ νόμιμον τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ. Τοῦτο ψηφίζουσα ἡ Βουλή, τί ψηφίζει; Ψηφίζει ὅτι εἶναι ἔγκυρον τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἰσχύῃ μέχρις ὅτου ἡ Βουλή....

§299ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Διαμαρτυρίαι, θόρυβος).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἵνα τὸ Ἐνοικιοστάσιον παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀναστελλομένης τῆς ἐφαρμογῆς του ἐν τῷ μεταξύ.

§301Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ πρότασις, ἡ ὁποία εἰσάγεται εἰς ψηφοφορίαν, ἔχει δύο θέματα. Δύναται ἀξιόλογα ὁ εἷς βουλευτὴς νὰ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ χωριστά, ὁ ἄλλος νὰ μὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ χωριστά.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ρητόν, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπὶ συνθέτων ζητημάτων ὁ Πρόεδρος ἀπαγγέλλει οἴκοθεν τὸ διαιρετόν. Λοιπὸν ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ πρῶτον ἐπὶ τοῦ πρώτου σημείου τῆς προτάσεως, δηλαδὴ ἵνα τὸ Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου παραπεμφθῇ εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Λ. Κουτσοπέταλος, Κ. Καλκάνης καὶ Ε. Μαλαμίδας.

§303Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος κατόπιν τῆς προτάσεως περὶ παραπομπῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς Ἐπιτροπὴν λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν λέγουσιν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λ. Κουτσοπετάλου, Κ. Καλκάνη καὶ Ε. Μαλαμίδα, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 158. Εἶπον «Ναὶ» 77», εἶπον «Ὄχι» 70, ἠρνήθησαν ψῆφον 11. Ἀκριβῶς τὰ ⅘ τῆς ἀπαρτίας. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή.

§307Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Οἱ παρόντες καὶ ἀρνηθέντες ψῆφον πῶς θεωροῦνται;

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀκριβῶς τὰ ⅘ τῆς ἀπαρτίας.

§309Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις Γούναρη ἔπεσε μὲ μίαν ψῆφον «παρὼν» τὴν 20ὴν Φεβρουαρίου 1922.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§311Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ζήτημα Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε.

§312Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἑρμηνεύει τὸν Κανονισμὸν καὶ παρακαλῶ νὰ κάμῃ ὑπεύθυνον δήλωσιν.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεκέντρωσε τὰ ⅘ τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἀπαρτίας. Ἑπομένως κατηρτίσθη ἀπόφασις συμφώνως πρὸς τὸ 19ον ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημείου περὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς.

§314ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀνεστάλη ἀφ’ ἑαυτοῦ.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πάλιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν ἐσχηματίσθη ἀπόφασις.

§316Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὅπως ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, οὕτως ἔχει. Εἴπατε ὅτι ἡ πρότασις εἶναι σύνθετος. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ παραπομπῆς εἶναι χωριστή. Καὶ περὶ μὲν τῆς πρώτης προτάσεως δὲν ὑπῆρχεν ἀπόφασις. Περὶ τῆς δευτέρας ὅμως ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀπόφασις καὶ πρέπει νὰ συνεχισθῇ.

§317Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἡ πρότασις εἶναι μία. Ἡ ἀναστολὴ εἶναι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς παραπομπῆς.

§318Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ δευτέρα πρότασις εἶναι ἐξηρτημένη ἐκ τῆς πρώτης. Ἐφόσον δὲν γίνεται δεκτὴ ἡ παραπομπὴ τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς Ἐπιτροπήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ.

§319Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφόσον ἡ ἑρμηνεία ἡ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἀπέδειξεν ὅτι δὲν συνεγκέντρωσε τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις, νομίζω ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἐκκρεμῆ τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ὅτι πρέπει νὰ συνεδριάσωμεν σήμερον μετὰ μεσημβρίαν.

§320Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ἄν θέλητε τὴν Μεγάλην Δευτέραν, ναί.

§321Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, ἐφόσον δὲν ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ἐπαναληφθῇ σήμερον ἡ ψηφοφορία, θὰ ἔχωμεν τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα.

§323Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον, κ. Πρόεδρε, ἐγένετο ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως, δὲν δύναται κατ’ οὐδένα λόγον καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡμῶν νὰ διακοπῇ ἡ ἀρξαμένη ψηφοφορία. Ἑπομένως ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ἐξηρτημένη ἐκ τῆς ἄλλης προτάσεων, δὲν ἔχει καμμίαν ἐξάρτησιν, διότι ἡ πρότασις νὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ Διατάγματος ἔχει νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν περὶ τῆς παραπομπῆς.

§324Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Καὶ ἂν αὔριον μεγαλύτερος ἀριθμὸς βουλευτῶν ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν τῆς παραπομπῆς;

§325Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλλω μίαν ἐρώτησιν. Νομίζω ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία, φυσικὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Φρονῶ ὅτι ἐξυπηρετεῖται ἡ κατάστασις, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι γίνεται τὸ ἑξῆς· νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τῷ μεταξὺ μέχρις ὅτου ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, νὰ ἀνασταλῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§326ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§327Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα γνώμη τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἀπολύτως βάσιμος, διότι δύναται ἄριστα νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ἡ δευτέρα περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Διατάγματος, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη προηγουμένης ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§328Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς;

§329Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἀναστολὴν τοῦ ἐκδοθέντος Διατάγματος μέχρις ὅτου λάβῃ ἀπόφασιν περὶ τῆς παραπομπῆς ἢ μὴ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ συνεπῶς ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀρξαμένη ψηφοφορία. Κύριοι, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον λύεται ἁπλούστατα ἐν ἠρεμίᾳ καὶ διὰ τῆς λογικῆς. Ἂν ὁ κ. Σωτηριάδης ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ λύσῃ διὰ τῆς βίας, ἂς ὁρίσῃ. (Χειροκροτήματα).

§330Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν πρότασιν ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δηλαδὴ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν...

§331ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§332ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ πρώτη πρότασις ἐχωρίσθη.

§333Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις ἐκείνη, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἄλλην πρότασιν.

§334Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τότε καὶ μόνον ἔχει θέσιν ἡ ἀναστολή. Ἂν δὲν παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπορρίπτεται, ἐρωτῶ· θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἄλλην πρότασιν;

§335ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§336Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶναι τὸ ἀπολύτως ὀρθόν. Δηλαδὴ ἡ δευτέρα πρότασις εἶναι ἀπολύτως ἐξηρτημένη ἀπὸ τὴν πρώτην.

§337ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§338Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τώρα θέλετε νὰ κάμητε τροποποίησιν τῆς προτάσεως καὶ νὰ εἴπητε τοῦτο· ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίσῃ περὶ ἀναστολῆς διὰ τὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πρότασις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει.

§339Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι κανονικῶς δὲν βαδίζομεν καλά. Διὰ νὰ ἀνασταλῇ εἷς νόμος χρειάζεται ἕτερος νόμος διατάσσων τὴν ἀναστολήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ψηφοφορίας νὰ ἀνασταλῇ, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διατάσσῃ τὴν ἀναστολήν.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ἀρχῆς θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§341Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι κανονικῶς ὀφείλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἤδη ἐτέθη ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς παραπομπῆς ἢ μὴ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Πρῶτον ἡ πρότασις ὑπεβλήθη ἑνιαίως, ὅτι παραπέμπεται εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ μέχρι τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ἀναστέλλεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Διατάγματος. Τὸ ζήτημα εἶναι σύνθετον. Πάντως εἶναι φανερὸν ὅτι ὑπάρχει μία ἀλληλεξάρτησις τῶν δύο προτάσεων αὐτῶν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου ἡ πρότασις περὶ ἀναστολῆς ἀποτελεῖ κατάργησιν νόμου ὑφισταμένου, ἀναγνωρισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς ἐγκύρου. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰμὴ διὰ νέου νόμου. Διὰ νὰ μὴ πολυπραγμονῶμεν δέ, νομίζω ὅτι οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει καὶ δυνάμεθα νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν πρώτην ψηφοφορίαν.

§342ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§343Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ ἐνδιαφερόμενος Ὑπουργὸς ἐψήφισε καὶ ἔφυγε.

§344Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ διακοπῇ ἡ ἀρξαμένη ψηφοφορία; Ἐγὼ νομίζω μάλιστα ὅτι ἡ περὶ ἀναστολῆς πρότασις εἶναι ἡ ἀπωτέρα. Διότι, ἂν ἀποφασισθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως τῆς διατάξεως, τερματίζεται τὸ ζήτημα. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ προταχθῇ.

§345ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς, μηδὲ νὰ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν, ἥτις ὅμως οὐδέποτε δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα τῶν τεσσάρων πέμπτων τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἀπαρτίας». Ἡ πρώτη ψηφοφορία δὲν συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τῶν παρόντων μελῶν. Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ἐπὶ μιᾶς προτάσεως ναὶ ἢ ὄχι, δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἄνευ τῆς πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν. Ἂν εἶχεν ὁ νομοθέτης ὑπ’ ὄψιν του αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζεται, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, ἔπρεπε νὰ τὸ λέγῃ ὁ Κανονισμός. Ὑποθέσατε ὅτι καὶ εἰς τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν δὲν ἔχομεν τὴν πλειονοψηφίαν, τί θὰ γίνῃ;

§346ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐπαναληφθῇ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπαναληφθῇ.

§347ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἐπαναλαμβάνεται ἐπ’ ἄπειρον;

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. βουλευτοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἡ μειονοψηφία ἔχει τὴν ἐπικρατοῦσαν γνώμην καὶ ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας, ἂν ἡ πλειονοψηφία δὲν συγκεντρώσῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν. Ἑπομένως ἡ ψηφοφορία θέλει ἐπαναληφθῆ. (Ἐπαναλαμβάνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα:)

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 81. Εἶπον «Ναὶ» 74, εἶπον «Ὄχι» 7, ἠρνήθησαν ψῆφον 10. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§350Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ πότε, κ. Πρόεδρε;

§351Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν. Θὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ῥητῶς ὅτι ἐν ἐλλείψει ἀπαρτίας ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις τὴν ἐπιοῦσαν.

§353Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δηλαδὴ τὴν Δευτέραν, ἐπειδὴ εἶναι Σάββατον σήμερον, κ. Πρόεδρε.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ μεταβάλλωμεν τοὺς ὅρους τῆς λογικῆς;

§355Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σάββατον εἶναι σήμερον.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι συνεδρίασις τῆς Παρασκευῆς, δὲν εἶναι συνεδρίασις τοῦ Σαββάτου. Ἑπομένως ὅταν λέγῃ ὁ Κανονισμὸς τὴν ἐπιοῦσαν, ἐννοεῖ ὅτι θὰ ἐπαναληφθῇ τὸ Σάββατον. Λοιπὸν λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5)30′ μ. μ. σήμερον. (Ὥρα 4.45′ π. μ.)