1927.04.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60

Τετάρτη 13 Ἀπριλίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἐπιτροπὴ ἀστέγων Καρδίτσης ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ἀπαλλοτριώσεως δημοτικῶν καὶ δημοσίων ἐκτάσεων πρὸς ἀνέγερσιν λαϊκῶν κατοικιῶν». — Πολλὰ ἐπαγγελματικὰ Σωματεῖα τῆς πόλεως Πατρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δι’ οὗ αἴρεται τελείως τοῦτο εἰς τὴν πόλιν των. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελᾶς» διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τῶν μελῶν του εἰς τὸ ἄρθρον 16 παράγρ. 1 τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δικαιουμένων περισσοτέρας παντὸς ἄλλου προστασίας. — Οἱ κτηνοτρόφοι τῆς περιφερείας Φθιώτιδος παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, καθόσον ἡ ἄρσις τοῦ μέτρου τούτου ἔπληξε θανασίμως τὴν κτηνοτροφίαν. — Ὁ Κωνστ. Γιούλης, τέως χωροφύλαξ, ὑπηρετήσας ἐπὶ μίαν τριακονταπενταετίαν ἐν τῷ Στρατῷ, ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως». — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων διαφόρων κοινοτήτων τῆς Ἠλείας ζητούντων ὅπως τοποθετηθῇ ἡ ἕδρα τοῦ μεταβατικοῦ Εἰρηνοδικείου Μυρτουνείων εἰς τὸ Βαρθολομιό. — Ὁμοίως ὁ αὐτὸς βουλευτὴς ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν κτηματιῶν Ἀμαλιάδος, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Στεφανόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα γραφικὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἐνοικιαστῶν οἰκιῶν Αἰγίου, αἰτούντων ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ νέον Ἐνοικιοστάσιον. — Τὰ Ἐκκλησιαστικὰ Συμβούλια τῶν ἐνοριακῶν ναῶν τῆς πόλεως Πειραιῶς ὡς καὶ πλεῖστοι ἐνορῖται τούτων συνελθόντες εἰς σύσκεψιν ἐκφράζουν εὐχὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων Ὑπουργὸν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἵνα γίνῃ ἀποδεκτὴ προγενεστέρα τοιαύτη εὐχὴ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς, ὅπως ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς ἀποτελέσῃ ἰδίαν ἀνεξάρτητον Μητρόπολιν περιλαμβάνουσαν τὰς νήσους Αἴγιναν καὶ Πόρον. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Στεφανόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα τῆς ἐνοριακῆς Ἐπιτροπείας τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἅγιος Διονύσιος δι’ οὗ ζητεῖ αὕτη ὅπως ἐγκριθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Θρησκευμάτων ἡ πολυετὴς μίσθωσις τοῦ παλαιοῦ ναοῦ ὡς σχολείου, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τούτων συναφθῇ δάνειον διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ νέου ναοῦ. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ ἐκ πυρκαϊᾶς τῆς 16– 17 Μαρτίου 1927 καταστραφέντος ἀρχείου τοῦ Πρωτοδικείου Ἠλείας καὶ τῆς Εἰσαγγελίας αὐτοῦ». καὶ 2) «Περὶ καταργήσεως τοῦ ψηφίσματος τῆς 16–12–1921 περὶ ἀνακρίσεως καὶ ἐκδικάσεως ἀδικημάτων τινῶν παρὰ τῶν Ἐφετῶν καὶ ἄλλων τινων συναφῶν Ν. Διαταγμάτων». — Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνακοινοῖ πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ Ν. Διάταγμα τῆς 6ης Ἰουνίου 1925 «περὶ καταργήσεως διαφόρων φυλακῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ παχαλίας Κύμης–Αὐλωναρίου ἐπαρχίας Καρυστίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Σιακῆ, Θ. Βαρβιτσιώτης, Ι. Μουντζουρίδης, Δ. Πετρακάκος, Γ. Χατζηγεωργίου, Χ. Λαδᾶς, Ε. Μοδάτσος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν εἰς τὸ Κράτος ἢ νομικὰ πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ἢ κοινῆς ὠφελείας προερχομένων κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ δωρεῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Τουρκοβασίλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεως τῶν φοιτητῶν τοῦ Ἀθήνησι Πανεπιστημίου». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Καφαντάρης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ἀτελείας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 3158 περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης τῶν ἐν αὐτῇ ἐγκαταστάσεων ἀεριόφωτος». — Ἡ μειονοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μοδάτσος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Μάρκου.

§3Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀπὸ χθές, κ. Πρόεδρε, ἔλαβον σειρὰν τηλεγραφημάτων τοῦ κτηματικοῦ Συλλόγου Πύργου καὶ τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος καὶ ἐργατικῶν Σωματείων Πατρῶν, παραπονουμένων κατὰ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος, προέβη εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν εἰς χεῖρας του ἀποθεμάτων σταφίδος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Προέβη καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου καθορισμοῦ σταφίδος εἰς Πειραιᾶ στερήσας οὕτω τῆς ἐργασίας μέγαν ἀριθμὸν ἐργατικῶν χειρῶν. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων τούτων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ σχετικὸν Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς δικτατορίας περὶ ἱδρύσεως τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ ὅπως ὑποστῇ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς ἁρμοδίας κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§5Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μάρκου, ἡ ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ μελετωμένη πώλησις σταφιδοκάρπου εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου ὑπάρχουν ἱκανὰ ἀποθέματα, ἀποτελεῖ πρᾶξιν αὐθαίρετον καὶ ἀντικειμένην εἰς τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Ἀπόδειξις τούτου δὲν εἶναι μόνον αἱ ἔντονοι διαμαρτυρίαι τῶν κτηματιῶν τῆς Ἠλείας, αἱ ἀθρόως διαβιβαζόμεναι πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἅμα τῇ ἐξαγγελίᾳ ὅτι μελετᾶται ἡ λῆψις τοιούτου μέτρου, ἐπῆλθεν ἀπότομος καὶ ραγδαία εἰς τὴν ἀγορὰν πτῶσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Κατὰ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ὡς θεσμοῦ οὐδεὶς βεβαίως ἔχει ἀντίρρησιν, κατὰ τοῦ τρόπου ὅμως, καθ’ ὃν διαχειρίζεται οὗτος τὴν σταφίδα, τρόπου αὐθαιρέτου καὶ ἀνεξελέγκτου ἀπολύτως, πολλαὶ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, δεδομένου ὅτι δὲν ἐπεβάλλομεν τὴν τυραννίαν τῆς Προνομιούχου διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν νέον δεσπότην. Διὰ τοῦτο ἑνώνω καὶ ἐγὼ τὰς διαμαρτυρίας μου μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου κατὰ τῶν μελετωμένων ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ ἀντικειμένων εἰς τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν μέτρων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως τάχιστα εἰσαγάγῃ τὸ Διάταγμα περὶ συστάσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ εἰς τὴν ἁρμοδίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐπιφέρῃ αὕτη τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις καὶ βελτιώσεις καὶ κατασταθῇ οὕτως καὶ ὁ Ὀργανισμὸς ἀρτιώτερος καὶ τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς ἐξασφαλισθῶσι κυρίως διὰ τοῦ ἐλέγχου, ὅστις σήμερον παντελῶς δὲν ὑφίσταται.

§6Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ὑψώσω τὴν διαμαρτυρίαν, τὴν ὁποίαν ὑψώνουν οἱ κ. κ. βουλευταὶ κατόπιν τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον. Νομίζω ὅτι ἐφόσον συνεστήθησαν αἱ κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ θὰ ἦτο ὀρθὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ καταθέσῃ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ἀφορῶν τὸν Ὀργανισμόν, διότι, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς προέβη εἰς κάποιαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν συντελεῖ εἰς τὴν συγκράτησιν τῶν τιμῶν τῶν σταφίδων ἐν περιστάσεσι κατὰ τὰς ὁποίας οἱ σταφιδοκτήμονες εὑρίσκονται ὑπὸ τοιούτους δυσμενεῖς ὅρους. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§7Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταργηθοῦν αὐτοὶ οἱ διάφοροι ὀργανισμοί, διότι δημιουργοῦν κράτος ἐν κράτει μὲ κάτι διοικήσεις δικτατορικάς.

§8Π. ΣΑΚΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὰ αὐτά.

§9Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὰ παράπονα, τὰ ἐκφρασθέντα διὰ τῶν κ. κ. βουλευτῶν καὶ προσθέτω καὶ ἐγὼ ὅτι ἔχω τηλεγραφήματα κατὰ τοῦ Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. Τὰ παράπονα θὰ τὰ ἐξετάσω καὶ αὔριον, ἡμέραν ἐπερωτήσεων, θὰ ἀπαντήσω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§11Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶχον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ διὰ νὰ συζητηθοῦν, δὲν θὰ γίνουν ἄλλως τε πολλαὶ συζητήσεις, διὰ τὴν τελικὴν ἐπιψήφισιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ παρὰ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας, συμβάσεις τινὲς προσωριναὶ ἐμπορικαὶ καὶ εἶχεν ὁρισθῆ ἡμέρα δι’ αὐτάς. Ἐκεῖναι αἱ συμβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας βραδύνει ἀκόμη νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι αἱ συμβάσεις μετὰ τῆς Ἀλβανίας. Ἔμαθα ἀπὸ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι ἔχει αὕτη ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων ἀκόμη διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον της καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ βεβαιώσῃ ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι.

§12Α. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ. Αἱ συμβάσεις αὐταὶ μετὰ τῆς Ἀλβανίας εἶναι τέσσαρες. Διὰ τὰς δύο μὲν ἐξ αὐτῶν διὰ τὴν τοῦ ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας, ὡς καὶ διὰ τὴν περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν, ἡ Ἐπιτροπή, περατώσασα τὰς μελέτας της, ὑπέβαλεν αὐτὰς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἐγκρίνουσα καὶ συνιστῶσα τὴν ψήφισίν των. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο ἄλλας τὴν περὶ ἰθαγενείας καὶ τὴν περὶ προξενικῆς ἐγκαταστάσεως, λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τῶν συμβάσεων τούτων, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ ζητήσῃ συμπληρωματικὰς πληροφορίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Αἱ πληροφορίαι αὐταὶ δὲν περιῆλθον ἀκόμη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Βεβαιωθῆτε ὅτι εὐθὺς ὡς αὗται περιέλθωσι θὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῶν μελέτη καὶ θὰ ὑποβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἔκθεσις. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑποθέσεων κατανοεῖ τὴν σπουδαιότητα τῶν συμβάσεων καὶ ἐμφορεῖται ἀπὸ τὰ μᾶλλον φιλικὰ καὶ συμπαθῆ αἰσθήματα πρὸς τὸν ἀδελφὸν Ἀλβανικὸν λαόν. Ἂν ἐπῆλθε βραδύτης, τοῦτο εἶναι διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα καὶ θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἡ Ἐπιτροπὴ ὅταν, συγκεντρουμένων τῶν πληροφοριῶν, ὑποβάλῃ τὴν περὶ αὐτῆς ἔκθεσίν της.

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχουν ὅμως ἄλλαι τινὲς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι καθαρῶς τυπικαί. Ἐπείγει δὲ ἡ ἐπιψήφισίς των ὄχι μόνον διὰ νὰ μονιμοποιηθῇ ἓν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μακροῦ ἰσχύει, ἀλλὰ διότι ἐν τῇ ψηφίσει αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἡ ὁριστικὴ ἀπόδοσις τῆς Ἑλληνικῆς ἀκτοπλοΐας εἰς ἑαυτήν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ στέρξητε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν συμβάσεων αὐτῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Νοεμβρίου 1926 προσωρινῆς Ἐμπορικῆς συμβάσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σουηδίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Σεπτεμβρίου 1926 συμβάσεως ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς περὶ ἁπλοποιήσεως τῶν τελωνειακῶν διατυπώσεων διεθνοῦς συμβάσεως, ὑπογραφείσης ἐν Γενεύῃ, ὡς καὶ τοῦ σχετικοῦ ταύτῃ πρωτοκόλλου ἀπὸ 3 Νοεμβρίου 1925». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας ὑπογραφείσης ἐν Ρώμῃ τῇ 24 Νοεμβρίου 1926 συμβάσεως ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας, ὡς καὶ τῆς ταυτοχρόνως ὑπογραφείσης συμβάσεως περὶ ἁλιείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μ. Βρεττανίας συναφθείσης συμφωνίας τὴν 11 Ἰανουαρίου 1927 ὡς καὶ ἑτέρων ἓξ συμβάσεων, ἃς συνῆψε ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς αὐτῆς Μ. Βρεττανίας ἐν σχέσει πρὸς ὡρισμένας ἀποικίας καὶ κτήσεις αὐτῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων τῇ 10 Σεπτεμβρίου 1926». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ προσηρτημένου εἰς τὴν Διεθνῆ Τηλεγραφικὴν Σύμβασιν τῆς Πετρουπόλεως Διεθνοῦς Τηλεγραφικοῦ Κανονισμοῦ, ὡς ἀνεθεωρήθη ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Τηλεγραφικῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων τοῦ 1925». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμφωνίας Μ. Βρεττανίας– Ἑλλάδος περὶ ἀμοιβαίας ἀναγνωρίσεως τῶν πιστοποιητικῶν καταμετρήσεως τῆς χωρητικότητος τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§15Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀρθὸν μερικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσουν συζήτησιν, νὰ προτάσσωνται, ἀλλὰ νὰ λαμβάνωμεν γνῶσιν.

§16Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ συζητηθοῦν τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ ὁρισμοῦ ὁρίου ἡλικίας ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων κλπ».

§18Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξηγήσῃ τὸν λόγον διατί διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου γίνεται ἐξαίρεσις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπιθεωρητάς.

§19Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου προήχθην ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὡρισμένον Ν. Διάταγμα εἰσήγαγεν ὅριον ἡλικίας τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἐστέρησε τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ 70–80 λειτουργοὺς καὶ ἐπαρουσίασε πολλὰ κενά. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τὰ ἄλλα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν θίγει τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν ὡς πρὸς τὸ ὅριον ἡλικίας παντὸς εἴδους ἄλλων λειτουργῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Οἱ ἄλλοι αὐτοὶ λειτουργοὶ εἶναι τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, οἱ γενικοὶ ἐπιθεωρηταί, οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων. Ὅπως ἦτο κανονισμένον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ὅλων αὐτῶν τῶν λειτουργῶν οὕτω καὶ παρέμεινε, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἦτο νὰ θίξῃ γενικῶς τὸ ζήτημα τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, ἀλλὰ νὰ καταργήσῃ ἓν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία ἔκρινεν ὅτι ἔφερε στενοχωρίαν ὅσον ἀφορᾶ τὸ προσωπικὸν τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων Ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἄρθρου αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει. Μόνον ἐπειδὴ δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία ὡς πρὸς τὴν ἔννοιάν του, ἐφόσον δὲν θὰ περιλαμβάνωνται καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, προτείνω ὅπως συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἔχω δὲ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὅπως ὡρίσθη ἀρχῆθεν, τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Δημοτικῶν Σχολείων, εἶναι τὸ 60ον, τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι ἐπίσης 60, δυνάμενον νὰ ἀναβιβασθῇ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἰς 65. Τὸ τῶν μελῶν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἰς 65. Ἡ νομοθεσία, ἀνεξαρτήτως τοῦ Ν. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὸ νομοσχέδιον, ἡ νομοθεσία ἔχει τεθειμένα ὅρια. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τὸ νομοθετικόν, τὸ ὁποῖον ἐθέσπισε τὰ ὅρια αὐτά, ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ καὶ ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς ἰδέας ἐπροκάλεσεν ἀνωμαλίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Τὰ ἄλλα ἐν τούτοις ὅρια τῆς ἡλικίας ὑφίστανται ὅπως ἦσαν. Ἂν τώρα ἠθέλομεν νὰ κάμωμεν συζήτησιν περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν διαφόρων λειτουργῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Μίαν ἄλλην μικρὰν τροποποίησιν εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀντὶ τῆς λέξεως ἀναδιορίζονται, νὰ τεθῇ ἡ λέξις ἐπανέρχονται καὶ τοῦτο, διότι γεννῶνται μερικὰ ζητήματα. Ἑπομένως νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ μὴ ψηφισθῇ ὡς ἔχει.

§20Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι αἱ ἐξηγήσεις, αἱ δοθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Δὲν μᾶς ἐξήγησε διατί ἔγεινεν ἡ διάκρισις μεταξὺ 60 καὶ 65 ἐτῶν.

§21Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Δημοτικῶν Σχολείων εἶναι κοπιώδη, ἔχουν νὰ κάμουν διαρκῶς περιοδείας. Καὶ ἑπομένως μένει τὸ ὅριον αὐτό. Θέλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπέρχεται καμμία μεταβολὴ εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν ὡς πρὸς τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας, ἁπλῶς τίθεται ἓν ὅριον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον.

§23Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν ἔσπευδε νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ Ν. Διατάγματα τίθενται εἰς τὴν κρίσιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τὰ Διατάγματα ταῦτα, διότι πρόκειται περὶ Ν. Διαταγμάτων ὑποκειμένων ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, θὰ ἤρχετο ἐκεῖ καὶ θὰ ἐζήτει τὴν ἀκύρωσιν ἢ τροποποίησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ εἰσάγει εἰς τὴν Βουλήν, πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ Ν. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσθη τὸ πρῶτον ὅριον ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Κατόπιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926, πλεῖστοι ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καταληφθέντες δυνάμει τοῦ Διατάγματος ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ἀπελύθησαν. Εἰς τὰ μεγάλα κενά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἐκπαίδευσις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως προσωπικοῦ, προσετέθη ἤδη καὶ τὸ κενὸν ὅτι διὰ τῆς καταλήψεως ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας δυνάμει τοῦ Ν. Διατάγματος ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ἐκπαιδευτικὴ ὑπηρεσία, ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχουν περὶ τοὺς 70–80 ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ ἐπανέλθουν οἱ λειτουργοὶ αὐτοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον πρότερον.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κακῶς εἰσήχθη ἐδῶ.

§25Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰσήχθη προτοῦ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ψηφίσῃ τὸ ψήφισμα πρὸς εἰσαγωγὴν τῶν Ν. Διαταγμάτων. Ἂν κρίνῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, θὰ ἦτο εὐχερέστερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, εἶναι δύο Ν. Διατάγματα· τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926 «περὶ συστάσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἴδῃ ἂν καλῶς ἐγένετο καὶ τὸ Ν. Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ὅριον ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. Ὁ πάγιος νόμος 462 «περὶ διοικήσεως ἐκπαιδεύσεως» ὥριζεν ὅριον ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας μὲ τὴν ἑξῆς διάκρισιν, ὅτι οἱ καταλαμβανόμενοι ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ 65ου ἔτους λαμβάνουσιν ὡς σύνταξιν ὁλόκληρον τὸν μισθόν. Τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926, τὸ ὁποῖον ἐτροποποίησε τὸν νόμον περὶ διοικήσεως ἐκπαιδεύσεως καθώρισεν ὅτι ἀφίεται τὸ αὐτὸ ὅριον διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους, ἀπήλειψε τὴν προνομιακὴν διάταξιν διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους καὶ ἔθεσε προνόμιον νὰ μὴ λαμβάνωσιν ὁλόκληρον τὸν μισθόν. Ἂν δὲ τὸ νομοσχέδιον φέρῃ τὸν τίτλον καὶ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, οὐδέποτε εἶναι αὐτὴ ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ Ν. Διατάγματος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ὅπως τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926 παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα τροποποιήσῃ, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸν πάγιον νόμον περὶ ἐκπαιδεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους καθορίζεται τὸ προνόμιον ὅτι λαμβάνουσιν ὁλόκληρον τὸν μισθὸν προνομιακῶς, παρὰ τὰς ἄλλας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους.

§26Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ὄχι μόνον δὲν θὰ φέρῃ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ Ν. Διάταγμα τῆς δικτατορίας περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, ἀλλὰ χθὲς ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νομοθετικοῦ αὐτοῦ Διατάγματος τοῦ ὑπὸ αἵρεσιν ἐξέδωκε Διάταγμα κανονιστικὸν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.

§27Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ὅπως παραπέμψῃ τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διά νὰ κρίνῃ αὕτη ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἀνασυνεστήθη καὶ ἀνασυγκροτήθη τὸ Συμβούλιον τό γε νῦν ἔχον. Ἄν, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, πρέπει εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ προστεθῇ (ἀναγινώσκει): «Αἱ κείμεναι διατάξεις περὶ ὁρίου ἡλικίας .... κλπ.»

§28Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ ἔχω εἴπει.

§29Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν λειτουργῶν αὐτῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως καθορίζεται ὑπὸ τοῦ παγίου νόμου τοῦ 1912 «περὶ διοικήσεως» καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῷ Διατάγματι τὴν στιγμὴν ταύτην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§31Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἐγὼ εἰς τὸ «περὶ ὁρίου ἡλικίας» νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου τῆς βʹ παραγράφου ἔχω πολλὰς ἀντιρρήσεις. Ὑποθέτω θὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς καὶ θὰ θελήσῃ νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς τὸ 2ον ἄρθρον, διότι αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους θὰ εἶναι μεγάλαι. Λέγει «ἐπαναδιορίζονται εἰς τὰς προτέρας θέσεις». Μὲ τὴν διόρθωσιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, κ. Ὑπουργέ, φαντάζεσθε ποίας ἀνωμαλίας θὰ φέρητε; Οἱ νέοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον οἱ ἀπολυθέντες δυνάμει τοῦ ὁρίου ἡλικίας, θὰ ἐξωσθοῦν καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας τὸ Δημόσιον, θὰ ἐπέλθῃ δὲ συγχρόνως καὶ ἀνωμαλία εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν συντρέχει κανεὶς λόγος διὰ τοῦτο· ἠμπορεῖ κάλλιστα, ἀφοῦ ἐπανέρχονται, νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον θὰ συμπληρώσῃ δι’ αὐτῶν τὰ κενά. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἦτο συμφέρον καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ οἰκονομία νὰ λείψῃ τὸ ἄρθρον αὐτό, διότι ἐπιβάλλει ἀρκετὰς δαπάνας. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ συμφωνήσητε.

§32Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Φρονῶ ὅτι εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ Διατάγματος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ ἀπολυθέντες δικαιοῦνται, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ μείνωσιν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον, τὸ δὲ νομοσχέδιον προβλέπει τὸν τρόπον τῆς τοποθετήσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὰς θέσεις, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἄν ὑποβάλλητε τὴν τροπολογίαν σας, θὰ τὴν δεχθῶ.

§33Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι αὐτή· νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς αὐτό.

§34Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀπαλειφθῇ. Ἐγὼ ἐτόνισα τὸ δικαίωμα τῶν ἀπολυθέντων λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἀπελύθησαν δι’ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος κρίνεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς καταργητέος καὶ φυσικὸν ἐθεωρήθη νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις των.

§35Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἄν ἡ τροπολογία εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία, νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§36Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπὸ πενταμήνου κρατεῖται ὑπόδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς πρώην Ὑπουργός, κατηγορούμενος ἐπὶ ἀδικήματι τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. Τὰς ἀνακρίσεις ἐπ’ αὐτοῦ διεξήγαγε συμφώνως πρὸς τὴν συντακτικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον περιωρίσθη ἐκ τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ καὶ ἡ ὑπόθεσις μένει ἐκκρεμής, διότι πρέπει νὰ σχηματισθῇ τὸ δικαστήριον καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκδικάσεως, συγχρόνως δὲ οὐδεμία δύναται νὰ γίνῃ αἴτησις περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως. Ἐπειδὴ ἡ προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ περισσότερον, διότι συντρέχουν πολλοὶ λόγοι, ἡ Βουλὴ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ τὴν γνώμην της....

§37Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐπειδὴ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα εἶναι ἀθῷος.... (Θόρυβος).

§38Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄν εἶναι ἀθῷος ἢ ἔνοχος, δὲν θὰ ἀποφανθῶμεν ἡμεῖς, θὰ κρίνῃ τὸ δικαστήριον. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέδειξα τὸν τρόπον τῆς ἐκδικάσεως τῶν κατηγοριῶν ἐναντίον τῶν Ὑπουργῶν τοῦ πρώην δικτάτορος δυνάμει τοῦ «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» νόμου.

§39Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὸν τρόπον τῆς ὑποβολῆς αὐτῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπορῶ διότι παλαίμαχος τοῦ Κοινοβουλίου διαπράττει τοιαύτην ἀντικανονικὴν πρᾶξιν.

§40Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τοῦτο δὲν ἐγένετο δεκτόν, διότι κατὰ τὸ νέον Σύνταγμα ἡ Γερουσία ἀποκτᾷ δικαιώματα δικαστικά. Τώρα εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§41ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξάγεται ἀντικανονικῶς. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ.

§43Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Διότι, ὡς ἔμαθον, προέκυψαν κενά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῶσιν. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ εἰπόντος ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως παραμένει ὅπως ἔχει ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ, ὅτι ὅριον ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν εἶναι τὸ 60ὸν ἔτος. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι μετὰ ταῦτα ἐξεδόθη Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνεται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁρίζει τὸ 65ον ἔτος. Ὑποθέτω ὅτι ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν ἐκπαιδευτικῷ νομοσχεδίῳ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως παραμένει τὸ 60ὸν ἔτος. Διότι γνωρίζω καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι προκειμένου περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἰδίᾳ, οἵτινες εἶναι ὑποχρεωμένοι κατὰ τὸν νόμον νὰ περιοδεύωσι καὶ εἰς τὰ ἐλάχιστα χωρία, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωσιν ἀκμαίας οὐχὶ μόνον τὰς πνευματικὰς δυνάμεις, ἀλλὰ καὶ τὰς σωματικάς.

§44Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος τώρα τί ὅριον ἔχει;

§45Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ὁρίζει τὸ 60όν, ἀλλ’ ἐξεδόθη Ν. Διάταγμα ἐπὶ Παγκάλου, τὸ ὁποῖον παρατείνει τὸ ὅριον μέχρι τοῦ 65ου ἔτους. Λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις ἐν τῷ Ν. Διατάγματι καὶ νὰ ὁρίζεται ὅτι εἶναι τὸ 60όν. Διότι ἐξ ἀντιλήψεως γνωρίζω ὅτι ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των καὶ δὲν ἔχουν ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις τοιαύτην ἀσκεῖ ἐπιρροὴν εἰς τὴν καθόλου διαπαιδαγώγησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι σωματικῶς ἀνίκανοι νὰ ἐνεργήσωσι τὰς σχετικὰς περιοδείας, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ὁρίζει. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διευκρινίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ καθορισθῇ ὅτι ὅριον τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν παραμένει τὸ 60όν, διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι τὸ λειτούργημα τοῦτο δὲν εἶναι λειτούργημα ἄνευ τινὸς ἀποστολῆς, ἀλλὰ σοβαρώτατον καὶ μὲ μεγίστην ἐθνικὴν ἀποστολήν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§47Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον κατὰ βάσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ἀντιτίθεται πρὸς ψήφισμα αὐτῆς. Ὑπάρχει ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ Ν. Διατάγματα τῆς Ἐπαναστάσεως οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τὰ παραπέμπουν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ψήφισμα αὐτὸ σκοπὸν ἔχει νὰ διευκολύνῃ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, διότι δι’ αὐτοῦ παρεσχέθη ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἀντὶ νὰ εἰσάγουν τὰ Διατάγματα ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ, νὰ δύνανται νὰ τὰ εἰσάγουν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ διὰ τούτου οὐδαμῶς ἐσκέπτετο νὰ καταργηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς καθὼς καὶ τὸ δικαίωμα τῶν Ὑπουργῶν νὰ εἰσάγωσιν ἀπ’ εὐθείας τὰ Διατάγματα ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιφέρωσι τὴν τροποποίησιν ἢ ἀκύρωσιν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οὐδὲν κώλυμα ἐκ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ.

§49Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐκτὸς αὐτοῦ, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τοῦ ψηφίσματος.

§50Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ πρὸ ἢ μετά. Ἐφόσον πρόκειται περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοιούτων Διαταγμάτων ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ κανονικὴ ὁδὸς εἶναι νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν. Τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ὑπηρεσία ἀναγνωρίζει, διότι ἐκ τοῦ ἐπαναστατικοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 17ης Σεπτεμβρίου 1926 περὶ ὡρισμένου ὁρίου ἡλικίας διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας συνεπλήρωσαν τόσοι πολλοὶ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, ὥστε μένουν πλεῖστα ὅσα σχολεῖα κενά. Ἐγὼ μάλιστα ἔσπευσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἅμα τῇ ἀνόδῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα, νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ μὴ τὸ ἐκτελέσῃ.

§51Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἠμποροῦσε νὰ μὴ τὸ ἐκτελέσῃ;

§52Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἠμποροῦσε. Ἔχω σημείωσιν τῆς πληθύος τῶν ἀπελθόντων καθηγητῶν Γυμνασίων καὶ διδασκάλων, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἄξιον λόγου νὰ σᾶς φέρω τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, ὅταν πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην ὅτι τὸ ὅριον αὐτὸ πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἀλλ’ ἐνῷ καταργεῖται διὰ τοὺς γυμνασιάρχας, καθηγητὰς καὶ διδασκάλους, παραμένει, διὰ τοῦ ἄρθρου 3, προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν σχολείων καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως Ἐγὼ λέγω ὄχι μόνον ὅτι ἡ διάκρισις αὐτὴ ἔχει σκοπὸν διὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τῆς ὑπηρεσίας ὡρισμένα ἄτομα, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι καταστρεπτικὴ καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἂς ἴδωμεν ποίαν αὔξησιν αἱ συντάξεις κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος ἔσχον.

§53Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπάρχουν κενά;

§54Σ. ΣΤΑΗΣ. Βεβαίως.

§55Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§56Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς. Διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως δὲν ὑπάρχει ὅριον ἡλικίας, ἐνῷ διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926 ὡρίσθη ὅριον ἡλικίας καὶ διὰ τοὺς γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους. Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ὅριον ἡλικίας τὸ 60ὸν καὶ τὸ 65ον ἔτος. Δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν τὸν πάγιον νόμον.

§57Σ. ΣΤΑΗΣ. Λοιπὸν αἱ συντάξεις κατὰ τὸ 1925 ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως 1925–1926 ἀναγράφονται εἰς 199,628,239. Κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος 1926 αἱ συντάξεις ἀπὸ 99,628,239 ἀνῆλθον εἰς 225,000,000, ἤτοι ἔχομεν μίαν αὔξησιν συντάξεων 26,000,000 περίπου ἐξ αὐτῶν τῶν ἀνοήτων νόμων τῶν ὁριζόντων ὅριον ἡλικίας καὶ εἰς τοὺς διδασκάλους. Φρονῶ ὅτι ὁ ἄγων τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας του εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διδάξῃ καὶ ἴσως καλύτερον ἀπὸ ἄλλους νεωτέρους. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ἄγων τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας του νὰ μὴ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διδάξῃ, νὰ ἐπιθεωρήσῃ καὶ ὅπως νὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ εἶναι Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος διετέλεσα καθηγητὴς καὶ ὑπερέβην ἤδη τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας μου, εἶμαι εἰς θέσιν καὶ νὰ διδάξω καὶ νὰ ἐπιθεωρήσω κάλλιον νέων τινῶν. Ὑπάρχουν οἱ σχολίατροι καὶ οἱ νομίατροι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, οἱ ὁποῖοι ἐπιθεωροῦσι τὰ σχολεῖα, τοὺς διδασκάλους, τοὺς ἐπιθεωρητάς, τοὺς γυμνασιάρχας καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἅμα τῇ βεβαιώσει τοῦ δημοσίου τούτου ὑπαλλήλου ὅτι ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον του, νὰ λάβῃ τὴν σύνταξίν του καὶ νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ὅριον ἡλικίας τὸ 65ον ἔτος ὅπως ὁρίζει ἡ τελευταία διάταξις τοῦ 3ου ἄρθρου. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διαγράψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὡς ἐπίσης νὰ διαγράψῃ καὶ τὴν διάταξιν ἐκείνην, διὰ τῆς ὁποίας ἐν τῷ 2ῳ ἄρθρῳ (ἀναγινώσκει): «Οἱ δυνάμει τοῦ ἄνω Ν. Διατάγματος.... ἀναδιορίζονται αὐτοδικαίως» καὶ νὰ τεθῇ «νὰ διορίζωνται προτάσει τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου». Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§59Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ ἀρχικοῦ ὁρίου ἡλικίας διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι νὰ ἐπανέλθωσιν, ἵνα συμπληρωθῶσι τὰ κενά. Οἱ καθηγηταὶ οὗτοι εἶναι δυνατὸν καὶ κατὰ 5–10 ἔτη μεγαλύτεροι νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των. Νομίζω ὅμως ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ μόνον διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους καὶ τοὺς καθηγητάς, οὐχὶ ὅμως καὶ διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τρέχωσιν εἰς ὅλα τὰ χωρία καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς κόπους σωματικούς. Δι’ αὐτοὺς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περιωρισμένον. Ἂν λοιπὸν διατηρηθῇ τὸ 60ὸν ἔτος, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἂν ὅμως ἐπανέλθῃ καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ 65ον ἔτος, τότε εἶμαι ἐναντίον τῆς τροποποιήσεως. Πρέπει νὰ ἀποχωρήσουν οἱ γηραιοὶ ἐπιθεωρηταί, ἵνα παραχωρήσουν τὴν θέσιν των εἰς ἄλλους νεωτέρους καὶ δραστηριωτέρους.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§61Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐφόσον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου σκοπεῖται ἡ πλήρωσις κενῶν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι εἶναι σκόπιμον καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὡς διατυποῦται, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πληροῖ τὸν σκοπὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει. Ὄντως ὑπάρχουν πολλὰ κενὰ καὶ ἡ ἐπαναφορὰ διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐκτὸς ὑπηρεσίας λόγῳ ἡλικίας, ἐνδείκνυται καὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οἱ τεθέντες ἐκτὸς ὑπηρεσίας λόγῳ ἡλικίας πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον πρότερον.

§62Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐδήλωσα ὅτι δέχομαι ὡς πρὸς αὐτὸ νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου.

§63Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου τὴν δήλωσιν, ἀλλ’ εὐκαιρίας δοθείσης πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι συντελοῦν εἰς τὴν κακίστην λειτουργίαν τῶν σχολείων. Πρὸ μηνῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξήχθη μακρὰ συζήτησις περὶ τῆς κακῆς λειτουργίας τῶν σχολείων καὶ διεπιστώθη ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης ὅτι δὲν ἦτο μόνον ἡ ἔλλειψις τῶν διδασκάλων ἡ ὁποία συντελεῖ εἰς τὴν κακὴν λειτουργίαν τῶν σχολείων, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐτονίσθησαν οἱ ἑξῆς: ὅτι διδάσκαλοι πολλοί, καθηγηταὶ πολλοί, μετατιθέμενοι ἀπὸ τὸ ἓν σχολεῖον εἰς τὸ ἄλλο διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἀρνοῦνται νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς θέσεις των καὶ τὸ Ὑπουργεῖον εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐπιβληθῇ. Ἔχω παράδειγμα τὸ ἡμιγυμνάσιον Μανδαμάδου Λέσβου. Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ σχολικοῦ ἔτους μένει κλειστόν. Διωρίσθησαν δύο καθηγηταὶ καὶ κανεὶς δὲν ἐπῆγεν. Ἔχομεν κενὴν τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ πρακτικοῦ Λυκείου Μυτιλήνης. Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου ἔχει διορισθῆ διευθυντὴς κάποιος Ἀγγελόπουλος. Πῶς ὅμως κατορθώνει οὗτος ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου νὰ μισθοδοτεῖται ὡς διευθυντὴς τοῦ πρακτικοῦ Λυκείου καὶ νὰ διατελῇ ἐν ἀδείᾳ, αὐτὸ μοὶ φαίνεται ἀνεξήγητον.

§64Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Αὐτὸς ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης καὶ ἐκεῖθεν λαμβάνει τὰς ἀδείας.

§65Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐφόσον τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἀπέσπασε καὶ τὸν ἐτοποθέτησεν εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ πρακτικοῦ Λυκείου Μυτιλήνης καὶ τὸν μισθοδοτεῖ ὡς τοιοῦτον, ἐπιτρέπεται νὰ μᾶς λέγεται ὅτι ἄλλος τοῦ δίδει τὰς ἀδείας; Εὑρισκόμεθα εἰς ἄλλο Κράτος;

§66Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῷ παρέχει ἀδείας συμφώνως μὲ τὸν νόμον. Εἶναι βέβαια περιωρισμένος ὁ χρόνος τῶν ἀδειῶν. Ὅταν λήξῃ ἡ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ συνέπειαι τοῦ νόμου.

§67Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὅστις ἔχει δικαίωμα νὰ δίδῃ ἀδείας εἰς ὑπαλλήλους ὑπηρετοῦντας μόνον εἰς τὴν περιφέρειάν του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δίδῃ ἀδείας εἰς ὑπαλλήλους ἄλλης περιφερείας;

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μισθοδοτεῖται ὡς διευθυντὴς τοῦ πρακτικοῦ Λυκείου Μυτιλήνης χωρὶς νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ. Αὐτὸ εἶναι ἀνεξήγητον.

§69Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Διότι δὲν μεταβαίνει εἰς τὴν θέσιν του...

§70Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ μοὶ εἶναι ἀκατάληπτα καὶ οἰκτείρω τὴν κατάστασιν αὐτὴν τοῦ Κράτους.

§71Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς πληροφορῶ, διὰ νὰ σᾶς ἐνισχύσω, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς Ἀμαλιάδος τρεῖς ἢ τέσσαρες, ἐπὶ τετράμηνον διωρισμένοι καὶ ἐξαρτώμενοι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δὲν πηγαίνουν ἐκεῖ, ἐπωφελούμενοι διαφόρων ἀδειῶν, τὰς ὁποίας τοὺς δίδει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§72Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ θεραπεία θὰ εἶναι ἡ κατάργησις τοὐλάχιστον τῶν ἡμίσεων Γυμνασίων. Τότε ἀσφαλῶς θὰ πηγαίνουν ἀμέσως εἰς τὴν θέσιν των. Νὰ καταργηθοῦν τὰ ἥμισυ Γυμνάσια ὡς ἄχρηστα.

§73Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἂν ἔκαμα τὴν παρέκκλισιν αὐτήν, τὴν ἔκαμα, διότι νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς καταλλήλου διατάξεως καὶ προτείνω ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν καθηγητὴς τοποθετούμενος εἰς μίαν θέσιν, νὰ ἀπολύεται αὐτοδικαίως, ἂν δὲν μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του αὐτὴν ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του.

§74Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος αὐτό.

§75Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἀφοῦ τὸ λέγει ὁ νόμος, διατί δὲν ἐφαρμόζεται;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§77Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν γραμμὴν οἰκονομιῶν προκειμένου νὰ νομοθετήσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ γʹ παραγράφῳ, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, δημιουργεῖ δαπάνας. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας ἐπὶ τούτου. Ἔχω τὴν γνώμην, προκειμένου περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸ 65ον ἔτος. Θὰ ἦτο βεβαίως πρέπον τὸ νομοσχέδιον νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐφόσον πρόκειται περὶ τροποποιήσεως Ν. Διατάγματος ἰσχύοντος μέχρι σήμερον καὶ τότε βεβαίως ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐπεξετείνετο ὅσον ἐπεξετάθη τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐξήταζε τὰ ἐπαναστατικὰ Διατάγματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ κατέληγεν εἰς ἓν πόρισμα καὶ βεβαίως θὰ ἐξεπληροῦτο ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον εἰσήχθη τοῦτο. Προκειμένου περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν συμφωνῶ πλήρως μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Φθιωτιδοφωκίδος, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν νὰ κανονισθῇ τὸ 60ὸν καὶ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως....

§78Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἅμα εἶναι ἱκανὸς εἷς ἐπιθεωρητής, διατί νὰ μὴ παραμείνῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι 64 ἐτῶν;

§79Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ. Αὐτὸ θὰ ἀποτελῇ μίαν ἐξαίρεσιν, κ. συνάδελφε. Λοιπὸν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως νὰ ὁρισθῇ τὸ 60ὸν ἔτος, διότι ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ ὕψος των τοὺς ἐπιθεωρητάς, πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὸ ὅριον, διότι καὶ λόγῳ τοῦ κλίματος οἱ ὑπὲρ τὰ 50 γεγονότες δὲν δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν θέσιν των. Ἂν πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν τοῦτο, διότι ὁ ἔλεγχος πρέπει νὰ ἀσκεῖται πάντοτε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς ἐπιθεωρητὴς ὑπερβὰς τὸ 60ὸν ἔτος νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ νόμος καὶ ὅπως ἡμεῖς ἀξιοῦμεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι· ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. Ἐδῶ εἶναι ἓν κράτος ἐν κράτει. Ἔχομεν τὸν νόμον τὸν πάγιον περὶ συντάξεως καὶ ἐπωφεληθέντες οἱ κύριοι οὗτοι τῆς ἀπουσίας τοῦ Κοινοβουλίου καὶ διότι ἔλειπε τὸ ἀντίπαλον δέος, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸν δημόσιον θησκυρὸν διὰ νὰ προστατεύσουν τὰ ἴδιά των συμφέροντα. Ἂν μεταξὺ τῶν συμβούλων τούτων, κ. Ὑπουργέ, ὑπάρχουν τινὲς οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος, ὀφείλετε νὰ τοὺς ἀπολύσητε. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι μόνον τὰ ἴδια συμφέροντά των ἠθέλησαν νὰ θεραπεύσουν, νὰ δύνανται νὰ θεραπεύσουν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, τουτέστιν φρονῶ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ 60ὸν ἔτος, νὰ ἀποδεχθῶμεν δὲ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου προκειμένου περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Διότι ὑπάρχουσι πολλὰ τὰ κενά, καλῶς ἢ κακῶς, ὅπως εἶπέ τις τῶν κ. κ. συναδέλφων, ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ ἡμιγυμνάσια, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν διὰ τὸν Α. ἢ τὸν Β. λόγον, εἴτε πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἴτε καὶ λόγῳ κομματικῶν συμφερόντων. Τὰ κακῶς κείμενα δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, κύριοι, νὰ τὰ ἀνατρέψωμεν. Κακῶς ἐγένοντο ταῦτα, ἀλλ’ ἐφόσον ὑπάρχουσι κενὰ καὶ ἔχομεν τὴν ἐκπαίδευσιν νοσοῦσαν, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στείλωμεν καθηγητὰς καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως παρὰ μόνον παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει ὁ κ. Ὑπουργός, ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τοῦ 65ου ἔτους διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§81Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἤγαγε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι ἡ ἔλλειψις λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐπειδή τινες ἐξ αὐτῶν ἐτέθησαν λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ἀποστρατείαν, πρόκειται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν. Πολὺ ὀρθῶς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ περὶ αὐτῆς ὁμιλεῖ μέχρι τοῦ τελευταίου ἄρθρου. Ὅλως ἀπροόπτως ὅμως ὁ συντάκτης αὐτοῦ, ἡ ὑπηρεσία δηλαδὴ τοῦ Ὑπουργείου, μετεπήδησε διὰ τοῦ τελευταίου ἄρθρου εἰς τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ λέγει ἐν αὐτῷ (ἀναγινώσκει): «Αἱ κείμεναι διατάξεις περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν σχολείων καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοσίων σχολείων παραμένουν ἐν ἰσχύϊ».

§82Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὸ νόμον «περὶ δημοσίας ἐκπαιδεύσεως», ὁ ὁποῖος διὰ τὴν διοίκησιν ταύτης καθώρισε κατὰ τίνα τρόπον θὰ διοικεῖται, ἀναφέρεται ὅτι τὴν ἐκπαίδευσιν θὰ διοικῇ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἢ γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ ἢ ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων. Πρόκειται περὶ ἐπιθεωρητῶν οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν διοίκησιν. Ὅταν καθώρισεν ὅριον ἡλικίας, πρέπει....

§83Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ κατατάξητε εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπουσιωδέστερον σημεῖον τῆς βραχείας ἀγορεύσεώς μου. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι τὸ ἑξῆς· τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὁρίζεται διὰ τοῦ νόμου 1242 εἰς τὸ 65ον ἔτος, τὸ δὲ τῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ 60ὸν ἔτος. Διὰ νεωτέρου ὅμως νόμου, τοῦ 2384, ἀφομοιώθησαν τὰ ὅρια καὶ τῶν δύο εἰς τὸ 65ον ἔτος. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1923 ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἔκρινε καλὸν νὰ καταργήσῃ τὰ ὅρια ὡς πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Παρὰ τὴν κατάργησιν ὅμως ταύτην τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, οἱ ἁρμόδιοι ἐν τῷ Ὑπουργείω Παιδείας, ἐμπνεόμενοι, ὡς φαίνεται, ὑπὸ τῶν τότε Ὑπουργῶν, ἀπέλυσαν ἐπιθεωρητὰς μόλις ὑπερβάντας τὸ 60ὸν ἔτος, χωρὶς νὰ ἐπαναφέρωσιν ἐν ἰσχύϊ τὸν καταργηθέντα ἐν τῷ μεταξὺ νόμον τὸν καθορίζοντα ὡς ὅριον τὸ 60ὸν ἔτος. Οὐχ ἧττον ὅμως οἱ κύριοι αὐτοὶ προέβησαν εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἐπιθεωρητῶν.

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ τί αἰτιολογίαν;

§85Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν συνήθη αἰτιολογίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπελύθησαν πολλοὶ ἐπιθεωρηταί. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀντιληφθεῖσα τὴν ἀνυπαρξίαν νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας καὶ ἐν τῇ προσπαθείᾳ της ὅπως συγκαλύψῃ τὴν παρανομίαν της ταύτην, ἀντὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς παρανόμως παυθέντας, ἔσπευσε νὰ ἐπαναφέρῃ ἐν ἰσχύϊ τὸν «περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμον, ἐνῷ ἁπλούστατα ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς οὕτως ἀπολυθέντας. Ἀλλὰ δὲν ἔπραξε τοῦτο, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον καταλάβει τὰς θέσεις εὐνοούμενοι. Ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ἐξαιροῦνται τῆς καταργήσεως ἢ τυχὸν παρατάσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ συνέχισις τῆς καλύψεως μιᾶς παρανομίας. Δηλαδὴ λέγουν αὐτοί: «Ἡμεῖς τοὺς ἀπελύσαμεν τότε παρανόμως, ἐπανεφέραμεν μετὰ ταῦτα τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας πρὸς κάλυψιν τῆς παρανομίας, τὴν ὁποίαν καὶ θὰ συνεχίσωμεν διὰ τῆς περὶ ἧς πρόκειται διατάξεως. Ἀσχέτως πρὸς τὴν παρανομίαν ταύτην, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἢ τοὐλάχιστον τῆς ἐπεκτάσεως αὐτοῦ καὶ διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι δὲν βλέπω κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐδικαιολογεῖτο μία τοιαύτη ἐξαίρεσις. Ἐπὶ πλέον πιστεύω ὅτι ὅσον παλαιότερον ἀνατρέχῃ τις, ἐπὶ τοσοῦτον εὑρίσκει εὐσυνειδητοτέρους ἀνθρώπους καὶ ὑπαλλήλους τοῦ καθήκοντος καὶ μεγαλυτέρας πείρας. Περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς ἐπιθεωρητὰς ὑπερβάντας τὸ 60ὸν ἔτος παρὰ εἰς τοὺς μαλλιαροκομμουνίζοντας νέους. Καὶ ἂν ἡ παντελὴς κατάργησις τοῦ ὁρίου θεωρηθῇ ὡς ὑπερβολική, ἂς τεθῇ ὡς ὅριον τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας διὰ πάντας, τούς τε λειτουργοὺς τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Σαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§87Β. ΣΑΓΙΑΣ. Διὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἔχω νὰ παρατηρήσω ὀλίγα τινά. Ἐν πρώτοις ὁ συνάδελφος κ. Στάης ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἠρνήθη τὸ κανονικὸν τοῦ τρόπου τῆς εἰσαγωγῆς του καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι διὰ τοῦ γνωστοῦ ψηφίσματος περὶ τροποποιήσεως καὶ κυρώσεως τῶν ἐκδοθέντων Ν. Διαταγμάτων, ἀπεξενώθη τελείως ἡ Βουλὴ τοῦ νομοθετικοῦ της δικαιώματος. Ἡ γνώμη αὕτη τοῦ κ. Στάη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀρθή, διότι, ὡς ὀρθῶς ἀπήντησεν εἰς αὐτὸν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ὑπαγορευθὲν ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ ταχέος διακανονισμοῦ τῶν ὑπὸ τῆς δικτατορίας ληφθέντων μέτρων, κατὰ τρόπον νομιμότερον καὶ προσφορώτερον, παρέσχε τὴν εὐχέρειαν τῆς διὰ τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν ρυθμίσεως, δὲν ἀπεξένωσεν ὅμως τὴν Βουλὴν τῆς νομοθετικῆς της ἐξουσίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§88Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῶν δηλώσεων τούτων, ἀλλ’ ἐγὼ πολλάκις παρεκάλεσα νὰ συζητηθῶσι τὰ διάφορα Νομοθετικὰ στρατιωτικὰ Διατάγματα, δὲν ἐδήλωσα ἐγώ, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος ἀνέφερεν, ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς μελέτης οἱουδήποτε νομοσχεδίου ἐπὶ θέματος ἤδη ἐξαντληθέντος ὑπὸ τῶν ἐπαναστατικῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ καὶ σχέδιον νόμου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπήντησε καὶ εἶπε· μάλιστα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Ἐγὼ μάλιστα ἐδήλωσα ὅτι εἶμαι ἐκ τῶν ὑποβαλόντων εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ καταργηθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§89Β. ΣΑΓΙΑΣ. Εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ κ. Στάης ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ συζήτησις. Χαίρω πολὺ διότι δὲν ὑπεστήριξεν αὐτὸ τὸ παράδοξον. Τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον ἀνατρέπει μίαν ἀρχὴν καθιερωθεῖσαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, τὴν ἀρχὴν τὴν στηριζομένη εἰς ἕνα φυσικὸν κανόνα, ὅτι ἡ ἐγκατάλειψις διὰ τῆς παρόδου τῆς ἡλικίας τῶν σωματικῶν δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου ἐπιδρᾷ καὶ ἐπὶ τῆς ὑπηρεσιακῆς αὐτοῦ ἱκανότητος. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐφηρμόσθη ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, εἶναι δὲ ἀρχὴ καθιερωθεῖσα καὶ ἐφαρμοσθεῖσα εἰς λειτουργοίς, εἶναι ἀρχὴ καθιερωθεῖσα καὶ ἐφαρμοσθεῖσα εἰς πᾶν Κράτος ἐννοοῦν νὰ ἔχῃ δημοσίας ὑπηρεσίας. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω παραδείγματα ἐκ τοῦ ἀπωτέρου παρελθόντος, διότι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καθιερώθη ἡ ἀρχὴ αὐτὴ περὶ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀνατρέψῃ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Στάη, κρίνοντος ἐκ τοῦ ἑαυτοῦ του, διότι ὁ κ. Στάης, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀποτελεῖ μοναδικὸν παράδειγμα δημοσίου λειτουργοῦ, διατηροῦντος πλήρεις τὰς δυνάμεις του ἐκ τῶν εἰδικῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἀποτελεῖ ἓν ἀπὸ τὰ ὀλίγα φαινόμενα καθηγητοῦ ἐξελιχθέντος εἰς πολιτευόμενον τῆς περιωπῆς του. Ἀλλὰ προεβλήθη καὶ ἕτερος ἰσχυρισμὸς ὅπως δικαιολογηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δικαιολογηθῇ δηλαδὴ ἡ κατάργησις τῆς ἀρχῆς περὶ ὁρίου ἡλικίας, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἐπαρκεῖς λειτουργοὺς καὶ ὅτι τὰ σχολεῖα εἶναι ἄνευ διδασκάλων Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς κατ’ ἐμὲ εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος ἐφόσον ἐνέχει ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους νὰ ἔχῃ δημοσίους λειτουργούς. Δὲν εἶναι ἱκανὸς ὅπως δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἐφόσον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν διὰ τοῦ καθιερωθέντος ὁρίου ἡλικίας γίνεται δεκτὸν ὅτι εἰς ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς ὁριζομένης εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν, οἱ καθηγηταὶ εἶναι ἀνίκανοι νὰ ἐκπληρώσουν τὸν προορισμόν των δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι οἱ καθηγηταὶ κρινόμενοι μέχρι τοῦδε ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας ἐν ἀνικανότητι ὅπως ἐκπληρώσουν τὸν προορισμόν των, θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν;

§90Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε; Εἰς τὸ σχολεῖα ὑπάρχουν οἱ ὑγειονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ καὶ οἱ σχολικοὶ ἰατροί, οἵτινες γνωματεύουν περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀποχωροῦν.

§91Β. ΣΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀληθές. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ἀμφισβητεῖται καὶ ὅπου ἡ κρίσις ἐπὶ τῆς ἀμφισβητήσεως, ἀνατίθεται εἰς τὸ δημόσιον ἐκεῖνο ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν. Ἀλλ’ ἐφόσον καθ’ ὅλους τοὺς φυσικοὺς κανόνας πάντοτε γίνεται δεκτὸν ὅτι εἰς ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς καθωρισμένης εἰς τὴν μέχρι τοῦδε νομοθεσίαν εἶναι ἀδύνατόν τις νὰ εἶναι ἱκανὸς εἰς τὴν ἄσκησιν δημοσίας λειτουργίας, δὲν ἰσχύει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἔχει μόνον τὴν ἀξίαν εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἱκανὸς ὁ δημόσιος ὑπάλληλος.

§92Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον ὅριον θέλετε;

§93Β. ΣΑΓΙΑΣ. Τὸ ὑπάρχον.

§94Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον εἶναι;

§95Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἑξήκοντα.

§96Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε. Ἐπειδὴ θέτετε ὡς ὅριον τὸ 60ὸν ἔτος, πέραν τοῦ ὁποίου καθ’ ἡμᾶς καὶ αἱ διανοητικαὶ καὶ αἱ σωματικαὶ δυνάμεις ἀρχίζουν νὰ ἐκλείπουν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὄχι μόνον νομοθετικῶς, ἀλλὰ καὶ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως τοῦ σημερινοῦ ἀκόμη Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Βουλήν, καθορίζεται τὸ 70ὸν ἔτος ὡς ὅριον ἡλικίας ἐπὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων καὶ ἡ διανοητικὴ ἐνασχόλησις καὶ ἡ σωματικὴ εἶναι ἀκόμη σοβαρωτέρα τῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐφόσον λοιπὸν εἶναι διὰ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς δεκτὸν τὸ 70ὸν ἔτος ὡς ὅριον ἡλικίας, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ θέσωμεν τὸ 60ὸν ἔτος.

§97Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας δὲν ἐρρυθμίσθη ὑπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου, ἀλλ’ ἐρρυθμίσθη ὑπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ὑπηρεσιακῆς σκοπιμότητος. Ἐγὼ δὲν ἀντιποιοῦμαι δι’ ἐμαυτὸν εἰδικότητα, ἡ ὁποία εἰς ἄλλον ἀνήκει καὶ εἰς ἄλλην ἐπιστήμην, εἰς τὴν ὁποίαν πιθανὸν νὰ ἔχῃ ἐνδιατρίψει ὁ κ. συνάδελφος.

§98Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς, ἀλλὰ τὸ λέγω ἀπὸ ἀπόψεως θετοῦ δικαίου καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ ἀρεοπαγίτου εἶναι πολὺ πλέον σοβαρά διὰ τὴν Κοινωνίαν καὶ πολὺ πλέον ἐπίμοχθος ἀπὸ τὴν ἐργασίαν τοῦ διδασκάλου. Ἐφόσον λοιπὸν δεχόμεθα διὰ τὸν ἀρεοπαγίτην ὅτι δύναται νὰ ὑπηρετῇ μέχρι τοῦ 70οῦ ἔτους, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ εἴπωμεν διὰ τοὺς διδασκάλους ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετοῦν πέραν τοῦ 60οῦ ἔτους.

§99Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἀλλ’ ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ὑπηρεσιακὴ ἱκανότης προσώπου τινὸς ἄγοντος ὡρισμένην ἡλικίαν νὰ εἶναι πλήρης ἐν ὡρισμένῳ δημοσίῳ κλάδῳ, ὅπως εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, ὅπου τὰ καθήκοντα τοῦ δικαστοῦ περιορίζονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς ἕδρας καὶ εἰς τὸ γραφεῖόν του κρίσιν περὶ ἀμφισβητουμένων δικαίων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν κρίσιν ἀποκτᾷ κάποιαν εἰδικότητα καὶ πεῖραν λόγῳ τῆς πολυετοῦς ἐνασχολήσεως καὶ εἶναι δυνατὸν ἡ ἱκανότης αὕτη νὰ μὴ ὑφίσταται ἐκεῖ ὅπου, γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ γνῶσις καὶ ἡ διανοητικὴ ἱκανότης, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἡ δύναμις τῆς ἐπιβολῆς, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ πέραν ὡρισμένου ὁρίου ἡλικίας καὶ γνωρίζομεν ὅλοι ἐκ τῆς πείρας κατὰ τὴν μικροτέραν ἡμῶν ἡλικίαν, πόσον ἠδύναντο νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τῶν μαθητῶν οἱ καθηγηταὶ πέραν ὡρισμένης ἡλικίας.

§100Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὥστε εἶσθε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου;

§101Β. ΣΑΓΙΑΣ. Εἶπον ὅτι δὲν ἀντιποιοῦμαι εἰδικότητα τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ ποῖον εἶναι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει εἰς ἐκεῖνον ἢ ἐκεῖνον τὸν δημόσιον λειτουργόν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν κειμένην νομοθεσίαν τὴν ὑφισταμένην ἀπὸ δεκαπενταετίας καὶ ἥτις τροποποιηθεῖσα ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν διαφόρων γνωμῶν καὶ τῶν διαφόρων συμφερόντων περιστρέφεται περὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον, τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ἀλλ’ ἔχω νὰ εἴπω, εἰς ἀπάντησιν τῆς μέχρι τοῦδε ὑφισταμένης νομοθετικῆς καταστάσεως, ὅτι δὲν προβάλλεται ὡς δικαιολογία τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τοῦτο καὶ μόνον ὅτι ἀπαιτοῦνται διδάσκαλοι, οἵτινες ἄλλως τε δὲν ὑπάρχουν διὰ νὰ πληρωθῶσιν αἱ θέσεις. Καὶ λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὴς δικαιολογία, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου δὲν πληροῦνται αἱ θέσεις, οὐδὲ καθίστανται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἱκανοὶ οἱ ἄλλως φυσικῶς περιελθόντες εἰς ἀνικανότητα. Ἀλλ’ ἂν ὑφίσταται ἡ δικαιολογία αὕτη ὡς πρὸς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, δὲν ὑφίσταται ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῶν εἰδικῶν των ἐνασχολήσεων ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσι καὶ τὰς σωματικάς των δυνάμεις ἀκεραίας καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὡς πρὸς τούτους τὸ νομοσχέδιον προβλέπει καὶ διατηρεῖ τὸ ὑπάρχον ἤδη ὅριον ἡλικίας. Θὰ προέτεινα λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως λείψῃ πᾶσα ἀμφισβήτησις καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ τῶν διαφόρων δικτατοριῶν τὰ ὅρια ταῦτα τῆς ἡλικίας ἐτροποποιήθησαν καὶ ἡ κειμένη νομοθεσία, ἥτις καθώριζεν ὅριον ἡλικίας τὸ 60ὸν ἔτος, μετεβλήθη ἐπανειλημμένως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι κρατεῖ τοιαύτη σύγχισις περὶ τούτου, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα ἡμεῖς μεταβαίνοντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ λάβωμεν μίαν θετικὴν πληροφορίαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπανειλημμένως ἐρωτήσας, ἄλλην πληροφορίαν περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐλάμβανον ἀπὸ τὸν ἕνα ὑπάλληλον καὶ ἄλλην ἀπὸ τὸν ἄλλον. Πληροφορῶ δὲ ἐπίσης τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅ τε πρόεδρος τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ὁ εἰδικώτερος ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διευθυντὴς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, μὲ ἐπληροφόρησαν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ὁρισθῇ, τοῦτο δὲ τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός, νὰ ὁρισθῇ πάγιον ὅριον ἡλικίας, διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τοὐλάχιστον τῶν δημοτικῶν σχολείων, τὸ 60ὸν ἔτος. Ἐπειδὴ εἶπον, κ, Ὑπουργέ, ὅτι ἐπῆλθε σύγχισις περὶ τούτου, ὑποβάλλω τροπολογίαν διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ σύγχισις. Γνωρίζετε καλῶς καὶ σεῖς καὶ ἐγώ, ὅτι ἐπανειλημμένως ἀπεπειράθημεν νὰ διαλευκάνωμεν τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν ἐλάβαμεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον.

§102Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὑπάρχουσιν ἀμφιβολίαι διαλυθεῖσαι διὰ τοῦ σημειώματος τούτου.

§103Β. ΣΑΓΙΑΣ. Νὰ ὁρισθῇ τὸ ὅριον. Τοῦτο τὸ ἀξιοῖ ἡ ὑπηρεσία σας.

§104Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ὑπηρεσία δὲν ἀξιοῖ τοῦτο, ἐπιμένει εἰς τὰς γνώμας της καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἐπὶ τὸ ἐπεξηγηματικώτερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἡ ἱστορία εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Νόμος 567.... κλπ.» Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς κατηργήθη διὰ τοῦ Ν. Διατάγματος τοῦ 1922 ἄρθρον 7 § 4, ἐπανελθόντος τοῦ παλαιοῦ ὁρίου εἰς τὸ 60ὸν ἔτος. Ὁρίζει τὸ 60ὸν ἔτος μὲ τὴν ἑξῆς διάκρισιν· ἀφοῦ ὑπερβῶσι τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, τότε δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν, ἔχοντος κάποιαν ἐλαστικότητα τοῦ νόμου, ἂν τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον νομίσῃ ὅτι δύνανται νὰ προσφέρωσιν ἀκόμη τὰς ὑπηρεσίας των. Ἔχομεν τὸ 60ὸν ἔτος διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως μὲ τὸν περιορισμὸν ὅτι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἂν ἔχωσιν 60 ἐτῶν ἡλικίαν, ἔχομεν δὲ καὶ καὶ διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τὸ 60ὸν ἔτος, ὅτι δὲν δύνανται νὰ παραμείνωσι.

§105Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὅσοι ἐπρόσεξαν εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός, θὰ ἀντελήφθησαν τὸ ἀληθὲς τῶν λεγομένων μου. Ἀνέγνωσε μίαν σειράν Ν. Διαταγμάτων καὶ δὲν κατέληξε μετὰ μακρὰν μελέτην εἰς οὐδὲν συμπέρασμα. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι, ἐφόσον λαμβάνεται ἓν γενικὸν μέτρον καὶ ἐφόσον βεβαιοῦται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ὅτι τὸ ὑφιστάμενον ὅριον εἶναι τὸ 60ὸν ἔτος, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ὡς ἀντελήφθην ἐκ τῶν ἀναγνωσθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ τελευταία τροποποίησις ἐγένετο διὰ Ν. Διατάγματος τοῦ Παγκάλου. Νομίζετε ὅτι αὐτὸ τὸ Ν. Διάταγμα δύναται νὰ παραμείνῃ ἐκκρεμές, κατόπιν μάλιστα τοῦ ψηφίσματος, ὅτι καθιεροῦνται γενικαὶ ἀρχαί; Διατί νὰ μὴ τεθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας;

§106Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι τὸ ὁρίζουν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σταυρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§108Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ. Εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου διότι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται ἡ κατάργησις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ εἰσέλθωσιν ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ἡλικίας των ἀναμφισβητήτως ἐμφοροῦνται ἀπὸ ἀναχρονιστικὰς καὶ καθυστερημένας ἀντιλήψεις. Ἄλλως τε τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ συνέχεια τῶν ἀντιδραστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις γενικῶς διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικήν. Ἡ κατεύθυνσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν εἶναι ἀντιδραστικὴ καὶ ἀναχρονιστική.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§110Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Φρονῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ νομοθεσία ἑνὸς Κράτους ὡς πρὸς τὴν ὑπαλληλικὴν αὐτοῦ ὀργάνωσιν πρέπει νὰ εἶναι ἐνηρμονισμένη μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν αὐτοῦ. Κράτη δὲ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀνθηρὰ οἰκονομικά, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν οὔτε πολυτελῆ ὑπηρεσίαν, οὔτε ἱκανοποιητικὰς συντάξεις. Τὸ ἡμέτερον Κράτος ἀτυχῶς δὲν εὑρίσκεται εἰς εὐάρεστον οἰκονομικὴν κατάστασιν, ὡς γνωρίζομεν ἀπὸ τὰς προσφάτους δηλώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξέθηκε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε τὴν εὑρήκαμεν ἀναμφισβητήτως χειροτέραν ἀπὸ ὅ,τι τὴν ἀνεμένομεν. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα φειδωλότεροι ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῶν ὁρίων τῆς ἡλικίας, δηλαδὴ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ κανονισμῷ τούτῳ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Δὲν λέγω ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν σχολείων οἱ ἔχοντες 60 ἐτῶν ἡλικίαν δὲν ἔχουσι σημαντικὴν ῥώμην καὶ πλήρη διανοητικὴν ἀνάπτυξιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑφ’ ἃς εὑρισκόμεθα, πρέπει νὰ κάμωμεν μικράν τινα ἀβαρίαν, διότι δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τινὲς ἐπωφεληθέντες τῆς εὐκαιρίας λόγῳ τῆς ἀνωμάλου πολιτικῆς καταστάσεως εἰς διαφόρους νόμους, ἐνεφιλοχώρησαν προσωπικὰς διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἄνθρωποι νεώτατοι ἀπερχόμενοι τῆς ὑπηρεσίας ἐλάμβανον παχυτάτας συντάξεις. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι πρέπει μία ὁριστικὴ ῥύθμισις τῆς νομοθεσίας νὰ γίνῃ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν συντάξεων καὶ νὰ ληφθῇ κυρίως ὡς μέτρον ἡ πραγματικὴ ἀνάγκη, ἡ ὁποία ὑπάρχει, διότι δὲν δυνάμεθα ὑπαλλήλους ἱκανοὺς νὰ τοὺς ἀποστρατεύωμεν διὰ νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτῶν νεώτεροι ὑπάλληλοι. Διότι τοῦτο συνέβη εἰς ἐποχὴν ὄχι παλαιάν, ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ πάρουν τὴν θέσιν ἄλλων συναδέλφων των, κατώρθωσαν νὰ ψηφισθῇ μία διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐτίθεντο εἰς ἀποστρατείαν μὲ ἀρκετὰ καλὴν σύνταξιν. Φρονῶ ὅτι λόγῳ τῆς κακῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς συντάξεως καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὸ 65ον ἔτος καὶ εἰς τὸ 70ὸν ἀκόμη τῆς ἡλικίας των δύνανται πολὺ καλῶς νὰ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Προτείνω λοιπὸν ὅπως ὁρισθῇ τὸ 65ον ἔτος.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§112Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι μόνον οἱ λόγοι τῆς οἰκτρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. προλαλήσας, ὄχι μόνον λόγοι ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης, λόγῳ τῶν μεγάλων κενῶν τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν, ἀλλὰ λόγοι γενικώτεροι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, διότι ἡ πεῖρα ἀποδεικνύει ὅτι εἷς κρατικὸς λειτουργὸς ἄγων τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, δύναται ἄριστα νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντά του. Ἄλλοι κρατικοὶ λειτουργοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνίκανοι, ὁ κανὼν ὅμως εἶναι ὅτι τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα των. Ἐγὼ δὲν διστάζω προκειμένου εἰδικῶς περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, εἰδικῶς διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, δηλαδὴ τοὺς διδασκάλους οἱ ὁποῖοι βιοῦν ὄχι εἰς τὰ κέντρα καὶ ἄγουν βίον ἤρεμον καὶ ἐν ὑπαίθρῳ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι παρουσιάζουσιν ἀντοχὴν καὶ κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀσκήσωσι τὰ καθήκοντά των, ἀλλὰ καὶ τὸ 70ὸν ἔτος....

§113Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἀπὸ τὰς στατιστικὰς ἐξάγεται ὅτι μεγαλυτέραν φθορὰν ὑφίστανται οἱ ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ διδασκάλου.

§114Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζω ὄχι μόνον ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, ἀλλὰ καὶ δικαστικοὺς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι ἠδυνήθησαν νὰ ἀσκήσωσι τὰ καθήκοντά των μέχρι τοῦ 70οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ὁρισθῇ πάγιον ὅριον ἡλικίας ὄχι μόνον διὰ τοὺς γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν σχολείων, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὥστε νὰ θέσωμεν ὅριον τὸ 67ον ἔτος. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντά του, θὰ εἶναι ἡ διοίκησις, ἡ ὁποία θὰ μεριμνήσῃ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἔχει τὸν λόγον.

§116Α. ΜΕΡΟΣ. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι τὸ ἔργον τοῦ διδασκάλου γενικῶς εἶναι βαρύτατον καὶ ἐπιπονώτατον. Κατ’ ἐμὲ ὁ διδάσκαλος δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ μίαν τυπικότητα. Τοὐναντίον πρόκειται νὰ διαμορφώσῃ ψυχάς, νὰ φωτίσῃ διανοίας καὶ νὰ διαπλάσῃ χαρακτῆρας. Καὶ διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ ἀπαιτεῖται νὰ διαθέτῃ ὁ ἴδιος ψυχικὴν πρωτίστως ἀκμήν. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν ἑξήκοντα ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἱκανότης ἡ ἀπαιτουμένη εἰς τὸ νὰ διαπαιδαγωγηθῇ ἡ νεότης καὶ νὰ ἐμπνευσθοῦν εἰς αὐτὴν ὑψηλὰ ἰδεώδη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπλασθῶσι ψυχαὶ ἀπὸ ἐλλειπεῖς εἰς σωματικὰς καὶ ψυχικὰς δυνάμεις διδασκάλους. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσωμεν. Ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ναυαγίων τοῦ χρόνου οὐδαμῶς ἔχει νὰ ὠφελήσῃ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Σαγιᾶν ὅτι πρέπει ὡς τελικὸν ὅριον ἐν τῇ ἐκπαιδευτικῇ σταδιοδρομίᾳ νὰ εἶναι τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας τῶν δημοσίων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Εἶναι προτιμώτερον νὰ μείνουν μερικὰ σχολεῖα κλειστὰ προσωρινῶς παρὰ νὰ λειτουργοῦν μὲ διδασκάλους ἀνεπαρκεῖς, οἵτινες θὰ δημιουργήσουν πολίτας κατωτέρους καὶ ἡμιμαθεῖς. Δοθείσης δὲ ἀφορμῆς ἔχω νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σοβαρώτερον διὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν κατάστασιν καὶ νὰ φροντίσωμεν, ὥστε νὰ ἀχθῇ ὑψηλότερον ὁ διδασκαλικὸς κλάδος, διότι σήμερον ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τόσον τὰ τρωτά, ὥστε νὰ ἀποτελῇ αὕτη καθαρὸν ἐμπαιγμόν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Α. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§118Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, συζήτησιν μάλιστα ἡ ὁποία ἔλαβε τόσην ἔκτασιν, διότι, νομίζω, μεταξὺ τῶν λόγων τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτ. Ἐκπαιδεύσεως ὅτι ὑπάρχει καὶ ὁ λόγος τῆς ἀπομακρύνσεως, γενικώτερον λόγῳ σωματικῆς καὶ διανοητικῆς ἀδυναμίας. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη παρέχει ἀρκετὴν ἐγγύησιν καὶ ἀποκλείει πάντως τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον κυρίως φοβεῖται ὁ κ. Σαγιᾶς καὶ φαντάζομαι ὅτι ἡ Βουλὴ καταναλίσκει πολυτιμώτατον χρόνον. Νομίζω ὅτι ὅπως ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρουσιάζει πλήρη ἀρτιότητα καὶ πᾶσα περαιτέρω συζήτησις παρέλκει.

§119Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ συζήτησις ἔλαβε διαστάσεις καὶ εὐρύτητα ἐντελῶς δυσανάλογον πρὸς τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὸ νομοσχέδιον. Εὑρέθημεν ἐνώπιον ἑνὸς Διατάγματος τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1926, τὸ ὁποῖον μετερρύθμισε μίαν κατάστασιν. Τῆς καταστάσεως αὐτῆς τὰ ἀποτελέσματα ἐξεπήδησαν ἀθρόα ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, συνιστάμενα εἰς τοῦτο, ὅτι ἐδημιουργήθησαν πολλὰ κενὰ καὶ ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιόν μου λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία ἐβεβαίου τὴν ἀκμὴν τῶν σωματικῶν των δυνάμεων καὶ τῆς δυνάμεως τοῦ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ παρέχουν τὰς ὑπηρεσίας των. Γενικὸν ζήτημα ὁρίου ἡλικίας λειτουργῶν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μέτρον ληφθὲν πρὸ ὀλίγων μηνῶν, τὸ ὁποῖον παρουσίασε πολλὰ ἄτοπα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ μεταβάλλωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἕν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑφίστατο ἀπὸ δεκαετηρίδων. Ζήτημα λοιπὸν ὁρίου ἡλικίας ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν δὲν ἐτέθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγινε δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πρὸς διαφώτισίν του δι’ οἱονδήποτε μέτρον ἐν τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἔχουσαν ὑπ’ ὄψιν τὸ πνεῦμα ἀπὸ τοῦ ὁποίου ὡρμήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νὰ δεχθῇ τὴν ψήφισίν του μὲ τὰς ἑξῆς καὶ μόνον τροποποιήσεις. Τὸ 2ον ἄρθρον, δηλαδὴ ἐπειδὴ καθ’ ἣν ἐποχὴν διετυπώθη ἀπέβλεπε κυρίως εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν θέσιν των τοὺς ἀπολυθέντας πρὸ μηνὸς ἴσως καὶ ἐπειδὴ ἔκτοτε παρῆλθεν ἱκανὸς χρόνος καὶ ἐμονιμοποιήθη ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, δέχομαι τὴν ἑξῆς τροποποίησιν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, τὸ 2ον ἄρθρον νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ δυνάμει τοῦ Ν. Διατάγματος ἀπολυθέντες τῆς ὑπηρεσίας λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐπανέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους». Δηλαδὴ δὲν ἐμποδίζονται ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας.

§120Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ «ἐπανέρχονται» σημαίνει αὐτοδικαίως. Νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν».

§121Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξήγησα προτείνω ἁπλῶς καὶ μόνον ὅτι ἀνακτῶντες τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ, διορίζονται συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατεῖχον.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§124Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐφόσον εἶναι κεναὶ αἱ θέσεις.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαύθησαν ὡρισμένοι λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι δὲν ἔχουν πλέον τὰ προσόντα νὰ ὑπηρετοῦν. Ἡ ἔλλειψις ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ὤθησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταργήσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Ἑπομένως οἱ λειτουργοὶ αὐτοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀνακτῶσι τὰ προσόντα καὶ δύνανται νὰ διορισθῶσι. Συνέπεια τῆς ἀνακτήσεως αὐτῆς εἶναι ὅτι θὰ διορίζεται κάθε λειτουργός ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ προσόντα νὰ διορίζεται.

§126Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Αὐτὸ εἶναι καὶ τίποτε ἄλλο.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ περιορισθῶμεν ἀπόψε μόνον εἰς τὴν πλήρωσιν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἐκδιωχθέντες καὶ νὰ μὴ καθιερώσωμεν ἄλλας διατάξεις, διότι βλέπω ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι παρεσκευασμένη, οὔτε ἡ ὑπηρεσία. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον, τότε ἂς γίνῃ μακρὰ συζήτησις. Ἐγὼ προτείνω τὴν διαγραφὴν ὅλων τῶν ἄρθρων ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό.

§128Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ ἱερεῖς τῆς φιλολογίας οἱ διωρισμένοι ὡς καθηγηταὶ τῆς φιλολογίας, προτείνω νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ ἱερέως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετοῦν εἰς δύο θέσεις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§130Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι, ἂν δὲν ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦ ἐπαναδιορισμοῦ τῶν ἀπομακρυνθέντων καθηγητῶν εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο διωρισμένοι, φρονῶ, λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν πρακτικὴν σημασίαν. Διότι ἕκαστος ἐκπαιδευτικὸς λειτουργός, ὁ ὁποῖος ἦγε τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ ἀπελύθη, ἂν δὲν ἐπαναδιορισθῇ εἰς τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ὅταν ἀπελύθη, ἀλλὰ τοποθετηθῇ ἀλλαχοῦ, οὐδεὶς θὰ θελήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐπαναδιοριζόμενος. Ἄλλως τε, κύριοι, ὀφείλομεν νὰ ἐπανορθώσωμεν ἐκεῖνο τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἡ δικτατορία διέπραξεν. Οὐδὲ δύναμαι νὰ ἐξηγήσω, κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργέ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πράξητε ἄλλως; Αἱ δικτατορίαι ἠθέλησαν διὰ τῶν Νομοθετικῶν αὐτῶν Διαταγμάτων νὰ ἀλλοιώσουν τὰς βάσεις τῶν κειμένων νόμων καὶ πρὸς προστασίαν ὡρισμένων ἀτόμων νὰ στερήσωσι τοὺς δικαιουμένους νὰ παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των. Καὶ ἂν ἐκεῖνοι οὕτως ἐσκέπτοντο καὶ ἐνήργουν, δὲν φαντάζομαι ὅτι καὶ ἡμεῖς θὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς συνεπείας τῶν ἀνόμων πράξεων αὐτῶν καὶ δὲν θὰ ἀποκαταστήσωμεν πλήρως τοὺς ἀδικηθέντας. Ἑπομένως ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ ἐπαναδιορισθησόμενοι ὀφείλουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας κατεῖχον πρότερον πρὸ τῆς ἀπολύσεώς των.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ναυπλιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§132Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργέ, συμφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας ὅτι ἔργον δικαιοσύνης τόσον τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ ἡμῶν θὰ εἶναι, ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε ὅτι ἀνάγκη κρατικὴ ἐπιβάλλει τὴν πρόσληψιν τῶν ὀργάνων αὐτῶν, φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωσιν αὐτοὶ εἰς ἃς θέσεις κατεῖχον πρότερον. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἠθικὴ ἱκανοποίησις πρὸς τὰ κρατικὰ αὐτὰ ὄργανα νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις ὅθεν ἐξετοπίσθησαν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ κατορθώσαντες ἐκ τῶν λειτουργῶν αὐτῶν νὰ διορισθῶσι κατέλαβον τὰς προτέρας θέσεις των. Ἀπομένουσι σήμερον πρὸς συμπλήρωσιν θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἥρμοζε νὰ καταληφθῶσιν ὑπὸ παλαιῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι χρόνους μακροὺς κατέγιναν καὶ ἐμόχθησαν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι οὕτω πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θέλει νὰ προστεθῇ ἁπλῶς ἡ φράσις «συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν κειμένων νόμων ἄνευ δικαιώματος τῶν λειτουργῶν ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς ἃς πρότερον κατεῖχον θέσεις εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμά της». Ἐπαναλαμβάνω ὅμως καὶ τονίζω ὅτι εἶναι ἔργον καὶ δικαίας ἠθικῆς ἀποζημιώσεως νὰ ἐπανέλθωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μὲ μεγαλύτερον ζῆλον πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκτελέσουν, ὅταν ἴδωσιν ὅτι ἡ Πολιτεία ὄχι μόνον τοὺς ἐπαναφέρει εἰς τὰς θέσεις των, ἀλλ’ ὅτι καὶ τοὺς ἐγκαθιδρύει εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας πρότερον κατεῖχον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον.

§134Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὅπως καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς διεξαχθείσης ἐν γένει συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας παρέχει ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἰδίας ἡμῶν πείρας ἀντιλαμβανόμεθα, σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δὲν εἶναι νὰ ἱκανοποιηθῶσι πρόσωπα, δὲν εἶναι νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Α ἢ Β εἰς ἣν θέσιν ἦτο πρότερον, ἀλλὰ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι νὰ πληρωθοῦν κενὰ τὰ ποῖα ἄφησεν ἡ ἀπομάκρυνσις δημοσίων λειτουργῶν κανονικώτατα ἐξελθόντων τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρχεν εἷς ὡρισμένος νόμος. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐγένετο ὁ νόμος αὐτός, δὲν δυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς τοὐλάχιστον νὰ ὑποστηρίξωμεν βασίμως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος περιώρισε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, τὸ ὁποῖον ὅριον ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐπανέλθῃ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέβλεπεν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, διότι ἦτο νόμος γενικὸς καὶ ἐν τῇ γενικότητι αὐτοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀφορᾷ ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλ’ ἀπέβλεπε γενικώτερον εἰς ὁλόκληρον τὸν κλάδον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν βασίμως ὅτι διὰ προσωπικοὺς λόγους ἐγένετο ἡ μείωσις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Ἐφόσον οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ἐπέφερεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καθιστᾶ τοῦτο, ὡς μάλιστα τελικῶς διετυπώθη, κατὰ πάντα σεβαστόν, ὅπως σεβαστὸν ὑπῆρξεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὡς ἀποβλέπον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ μόνον. Μετά, μάλιστα τὴν κατὰ πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἀπάλειψιν τοῦ 2ου ἄρθρου, νομίζω ὅτι παρέλκει κάθε περαιτέρω συζήτησις. Θὰ ἦσαν δὲ δικαιολογημένοι ὁ κ. Μεθυμασάκης καὶ ὁ κ. Ναυπλιώτης, ὑποστηρίζοντες ὅσα ὑπεστήριξαν, ἂν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον τῆς ὑπηρεσίας λόγῳ ὁρίου τῆς ἡλικίας εἶχον ἀδικηθῆ. Τονίζω ὅτι δὲν ἐξῆλθον ἀδικηθέντες, ἀλλ’ ἐξῆλθον κανονικώτατα βάσει τοῦ νόμου καὶ συνεπῶς οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον, δεδομένου μάλιστα ὅτι τοῦτο θὰ ἐπέφερεν ἓν πλῆρες ἀναστάτωμα καὶ μίαν ἀδικαιολόγητον καὶ δαπανηρὰν ἐναλλαγὴν θέσεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§136Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα, ἂν καθίστατο δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, πᾶσα ἀδικία, πᾶσα μείωσις δικαιωμάτων γενομένη εἰς τὰ ἄτομα νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανορθοῦται εἰς τὸ ἀκέραιον. Καὶ συγκεκριμένως δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἂν ἡ μείωσις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἡ γενομένη ἐγένετο κανονικῶς, ἀποσκοποῦσα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἂν συμπτωματικῶς ἔθιξεν ἄτομά τινα ἢ ἐσκεμμένως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι μέτρα ἀνάγκης καὶ ὄχι μέτρα ἀνασκοπήσεως δικαιοσύνης ἐπέφερον τὴν κατάργησιν τοῦ προσωρινῶς τεθέντος τότε ὁρίου ἡλικίας. Τούτου γενομένου δεκτοῦ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὡς βάσις ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ ὀπωσδήποτε θιγέντες νὰ ἐπανέλθωσιν ἀπολύτως εἰς τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας κατεῖχον τότε. Διότι παρὰ τὴν μείωσιν τοῦ δικαιώματος, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται, θὰ τίθεται ἓν προηγούμενον γενικώτερον καὶ θὰ ἐλέγομεν ὅταν ἐπανέλθουν οἱ ἀπότακτοι εἰς τὸ στράτευμα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατεῖχον. Θὰ ἐφθάνομεν τοιουτοτρόπως εἰς τὸ περίεργον δόγμα, ὅτι ἡ θέσις γίνεται κτῆμα τοῦ ὑπαλλήλου. Εἰς τὴν οὐσίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπῆρχε κάτι τὸ τοιοῦτον βεβαίως, ὑπὸ ἄλλην ἔννοιαν ὅμως, τῆς σταθεροποιήσεως ὅσον τὸ δυνατὸν τῶν ἀτόμων εἰς ἃς θέσεις κατέχουν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἓν γενικώτερον πρόβλημα, τοῦ ὁποίου αἱ βάσεις δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθῶσιν διὰ τοῦ μνημονευομένου τούτου παραδείγματος, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς σήμερον. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνῇ μετ’ ἐμοῦ ἐκφράζουσα τὴν εὐχὴν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ὅπως, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, ἐφόσον δὲν ἐπιφέρει δαπάνας ὁδοιπορικῶν καὶ λοιπὰς ἀνωμαλίας καὶ δὴ εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους, θὰ εἶναι δίκαιον νὰ ἔλθωσι πάλιν εἰς τοὺς αὐτοὺς ἀκροατὰς οἱ παρήλικες διδάσκαλοι. Τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔκφρασιν εὐχῆς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ ὁρισμοῦ ὁρίου ἡλικίας ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων κλπ».

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης».

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μόνον τὴν Κρήτην καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἐκ Κρήτης συνάδελφοι εἶναι σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δύναμαι μάλιστα νὰ προσθέσω ὅτι εἶναι ἔργον αὐτῶν. Ἀλλὰ διότι περιέχει ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο τινὲς τροποποιήσεις, ὑπάρχουν δὲ καὶ διατάξεις καθ’ ἃς τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, εἶναι δὲ καὶ ἀρκετὰ ἐκτενές, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ λόγος διὰ νὰ ψηφισθῇ τόσον ἐσπευσμένως.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον εἶναι κατ’ ἀρχήν.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε κατ’ ἀρχήν, δὲν θὰ ἔφερον καμμίαν δυσχέρειαν εἰς τὴν τοιαύτην συζήτησιν,

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Κυβερνητικῶν Ἐπιτρόπων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ».

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. κ. βουλευτὰς νὰ μὴ ψηφισθῶσιν νομοσχέδια γενικωτέρας σημασίας.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λόγῳ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν ἀπόψε, παρημελήθη τὸ συντακτικὸν ἔργον, θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ τὸ γεῦμα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν· δέχεται νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5.30′ μ. μ. αὔριον. (Ὥρα 10 μ. μ.)