1927.04.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58

Δευτέρα 11 Ἀπριλίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.40′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τῶν συντασσόντων τὰ πρακτικὰ καὶ τὸ δελτίον τοῦ Τύπου δι’ ὡρισμένας παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται τὴν τελευταίαν ἐποχήν. Δὲν ὑποθέτω ὅτι γίνονται ἐσκεμμένως, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ἀνευλάβεια πρὸς τὸ νομοθετικὸν Σῶμα καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἄλλη μέριμνα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτι τι συγκεκριμένον ἔχετε νὰ εἴπητε;

§4Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἶχα διακόψει τὸν κ. Γεωργιάδην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 19....

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πλεῖσται ἄλλαι διακοπαὶ δὲν ἀναφέρονται εἰς τὰ πρακτικά. Συγχέετε τὰ πρακτικὰ αὐτὰ μὲ τὰ ἐστενογραφημένα. Ἐκεῖ θὰ εὕρητε ὅλα.

§6Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Τὰ μὲν ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὀφείλουν νὰ δίδουν εἰκόνα πλήρη τῆς συνεδριάσεως καὶ ὄχι τοιαύτην οἵαν θέλει ὁ ὑπάλληλος....

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπάλληλος κάμνει τὸ καθῆκόν του.

§8Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ὄχι. Καὶ ἂν ἐπαναληφθῇ τὸ τοιοῦτον, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸν ἔλεγχον τοῦ ζητήματος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν δίδητε τόσην σοβαρὰν σημασίαν εἰς τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ἂν νομίζετε ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους μέλλουν νὰ ἐπηρεασθοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν παράλειψιν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δώσω αὔριον τὴν διακοπήν σας αὐτὴν ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§10Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐζήτησα τὸ τοιοῦτον, ἐζήτησα νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνεται ἀδιακόπως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλη ἀντίρρησις δὲν ὑπάρχει. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς τοῦ μηχανικοῦ Β. Κωνσταντόπουλος ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ βελτιώσεως τῆς συντάξεώς του». — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν προσφύγων φοιτητῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐξετασθῇ εὐμενῶς καί μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς τὸ ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως τῶν Ἑλλήνων φοιτητῶν καὶ σπουδαστῶν ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα. — Αἱ κοινότητες Μούδρου, Σκανδάλης κλπ. ὑποβάλλουν ὑπόμνημα «περὶ ἱδρύσεως ἐν Μούδρῳ Εἰρηνοδικείου καὶ Συμβολαιογραφείου». — Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἀναπήρων Στρατοῦ ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν διαβιβασθεῖσαν αὐτῇ ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Κεντρικοῦ Στρατιωτικοῦ Σανατορίου ἐν Πάρνηθι καὶ παρακαλεῖ ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνεργήσῃ τὸ ταχύτερον διὰ τὴν ἐγγραφὴν τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς τοῦτο πιστώσεως. — Ἡ Λέσχη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Κοζάνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν προφυλάκισιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως τῆς Ἑνώσεως Ἀθηνῶν, διότι ἐδημοσίευσεν, ὡς εἶχεν ὑποχρέωσιν, τὸ ψήφισμα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως. — Ὁ Σωτήριος Κουρδουκλᾶς, ἰατρὸς κάτοικος Φαρσάλων, κατ’ ἐντολὴν τῶν γεωργῶν ὁλοκλήρου τοῦ χωρίου Βασιλῆ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ὑπὸ τῆς τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς ἀπόφασιν, δι’ ἧς ὑποχρεώνει αὐτοὺς εἰς τὴν ἐκ νέου πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης. — Οἱ συνταξιοῦχοι τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν τῆς περιφερείας Κύμης ὑποβάλουν ὑπόμνημα «περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεώς των». — Ἡ Τριάδα Ι. Καρκαλέτση, κάτοικος Γαβαλᾶ τοῦ Ἀλιβερίου, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς της ἀνερχομένη σήμερον εἰς δραχμὰς 38, ἀπονεμηθεῖσα αὐτῇ λόγῳ τοῦ φόνου τοῦ υἱοῦ της. — Ὁ Σύνδεσμος ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων Ἑταιρείας ὑδάτων Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν ταμείου ἀνεργίας, τὸ ὁποῖον νὰ προικοδοτηθῇ παρὰ τοῦ Κράτους, δήμων καὶ ἐργοδοτῶν, ὡς καὶ τὴν χορήγησιν δωρεὰν κατοικίας εἰς τοὺς ἀνέργους ἐργάτας κλπ. — Οἱ ἐπιστρατευθέντες φοιτηταὶ τῆς κλάσεως 1923 ζητοῦν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροῆς συνταχθὲν σχέδιον νόμου ὅπως τύχουν τῶν εὐεργετημάτων αὐτοῦ καὶ οἱ δευτεροετεῖς ἐπιστρατευθέντες κατὰ τὸ 1925–1926. — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τῶν κυτίων σιγαρέττων καὶ ζητεῖ νὰ μείνῃ ἡ κατάστασις ὡς ἔχει, ἐφόσον ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἀποζοῦν 4,000 ἐργάται. — Οἱ ἰδιοκτῆται ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν κτημάτων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὑποβάλλουν ψήφισμα ζητοῦντες νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου. — Ὁ ἀγροτικὸς συνεταιρισμὸς ἀποκαταστάσεως Παλλήνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅστις πεισθεὶς εἰς εἰσηγήσεις τοῦ κ. Λιόπεσι τέως ἀγροτικοῦ πληρεξουσίου Δ. Μαργέτη, ρίπτει 15 ἀκτήμονας καλλιεργητὰς εἰς τὴν δυστυχίαν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς καταθέτει πίνακα 15 λειβαδίων ἐκ 35.000 στρεμμάτων εὑρισκομένων ἐν Ἰωαννίνοις καὶ ἀνηκόντων εἰς τὴν Μουσουλμανικὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν καὶ δυναμένων νὰ φέρωσιν εἰσόδημα ἄνω τῶν 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Γόντικας καὶ Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλουν ἀναφορὰς τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Τραγανοῦ καὶ Στρούζη ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ μεταβατικὸν Εἰρηνοδικεῖον Ἀνδραβίδας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Μοσχούλας καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν αὐθαίρετον καὶ ἐκβιαστικὴν δημοσίευσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου κλπ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ προσφυγῶν κατὰ τῶν ἐκτιμητικῶν ἀποφάσεων τῶν πρωτοβαθμίων Ἐπιτροπῶν» καὶ 2) «Περὶ ἀναβολῆς πληρωμῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης, Ε. Φωτάκης, Γ. Φραγκιαδάκης, Κ. Πολυχρονάκης καὶ Β. Μεϊμαράκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους». — Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ τρόπου αὐξήσεως διδάκτρων δημοσίων καὶ πρὸς ταύτας ἀφομοιουμένων ἐμπορικῶν σχολῶν» καὶ 2) «Περὶ κυβερνητικῶν ἐπιτρόπων παρὰ τῇ Ἐθν. Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμφωνίας Μ. Βρεττανίας–Ἑλλάδος περὶ ἀμοιβαίας ἀναγνωρίσεως τῶν πιστοποιητικῶν καταμετρήσεως τῆς χωρητικότητος τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Γ. Μερκούρης ὑποβάλλει τροπολογίας: 1) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τρόπου αὐξήσεως διδάκτρων δημοσίων καὶ πρὸς ταύτας ἀφομοιουμένων ἐμπορικῶν σχολῶν» καὶ 2) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τῶν εἰς τὸ Κράτος ἢ νομικὰ πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ἢ κοινῆς ὠφελείας περιερχομένων κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ δωρεῶν». — Ὁμοίως ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ θέσεως γραμματέως παρὰ τῷ τμήματι ἰαματικῶν πηγῶν καὶ ὑπηρεσίας ξένων καὶ ἐκθέσεων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Τ.Τ.Τ.». 2) «Περὶ ἐκδόσεως διεθνῶν τριπτύχων ὑπὸ Λέσχης περιηγήσεων καὶ αὐτοκινήτων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Κατσάνος, Ι. Νικολίτσας, Σ. Λιούμπης, Π. Μποῦτος, Ν. Βελέντζας, Σ. Πολυζωγόπουλος, Α. Ἰωαννίδης, Ν. Βλιάμος, Κ. Ναυπλιώτης καὶ Δ. Κάκαβος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 119ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Μπούμπουλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν θήραν ἄρθρων τοῦ δασικοῦ κώδικος». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Χασιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 119ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπούκουρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀμαλιάδος, τῆς Ἑνώσεως κτηματιῶν, τοῦ προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου κλπ., διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην φορολογίαν τῆς σταφίδος καὶ τοῦ γλεύκους καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Πύργῳ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Μ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον.

§13Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρόεδρος μιᾶς τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον διαθέτουν τὰ γραφεῖα τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἐπιτροπῶν δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω καὶ ἔχω πικρὰν πεῖραν αὐτοῦ.

§15Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἂν ἦτο δυνατὸν, τῇ ἐγκρίσει τῆς Βουλῆς βέβαια, νὰ φέρητε τὰ ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ τὰ ἀφορῶντα τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀπαραίτητον, διότι αἱ Ἐπιτροπαὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωσιν εἰς τὰ ἔργα αὐτῶν.

§16Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐργασθοῦν αἱ Ἐπιτροπαί.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ δυστυχῶς πρέπει πρὸ ἐπαύξησιν τοῦ προσωπικοῦ νὰ δώσουν καὶ ἄλλοι τὴν συγκατάθεσίν των. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§18Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ ἀπὸ ἑνὸς περίπου μηνὸς ἐπερώτησις, τῆς ὁποίας ἐζητήθη ἡ πρόταξις. Ἡ σπουδαιότης τῆς ἐπερωτήσεως κατέστη ἀναμφισβήτητος. Πρόκειται περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Τόσον ἀπὸ ἀπόψεως γενικῆς, ὅσον καὶ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθοῦν οἱ λόγοι τῶν ἀντιφρονούντων σχετικῶς μὲ τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξε τὸ Συμβούλιον, Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐζήτησε τὴν εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν Ἐπερωτήσεων συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, διακόψας τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴν κ. Κ. Δεμερτζῆν. Νομίζω ὅτι προκειμένου νὰ λήξῃ ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπάναγκες νὰ ἀκουσθῶσι καὶ αἱ ἀντιρρήσεις τῶν ἀντιφρονούντων, δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ ὑψίστης σπουδαιότητος ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐσωτερικῆς γαλήνης ἔχει σπουδαιότητα, ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικῶς βλέπω ὅτι ἔχει ἐπίδρασιν, διότι ἀνέγνωσα σήμερον ὅτι καὶ ὁ κ. Βενιζέλος εἰς πρόσφατον συνέντευξιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Βενιζέλος κατέληξε τονίσας τὴν ἀνάγκην τῆς μὴ διαλύσεως τῆς Οἰκουμεικῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς διευθετήσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος». Λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ἐπεκαλέσθην τὴν γνώμην τοῦ κ. Βενιζέλου διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὄχι μόνον ἐσωτερικῶς πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικὴν σημασίαν ἔχει τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω δὲ ὅτι εἶναι εὐκαιρία σήμερον, ἀφοῦ συνεκινήθη ἡ Κοινὴ Γνώμη δι’ ἕνα ἀξιωματικὸν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις, ἀφορῶσα γενικώτατον καὶ λίαν ἐνδιαφέρον ζήτημα.

§19Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔργον τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔληξεν εἰσέτι, ἑπομένως πᾶσα συζήτησις εἶναι ἐπιζημία.

§20Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔληξε πρὸ πολλοῦ τὸ ἔργον τοῦ Συμβουλίου.

§21Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ πλέον κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶναι ἀπὼν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι προτιμώτερον, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ οἱαδήποτε συζήτησις, νὰ γίνῃ παρόντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§22Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὸ μάλιστα, ἀλλ’ ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τοῦ Συμβουλίου.

§23Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τελικὰ ἀποτελέσματα.

§24Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο ζητήματα ἤθελον νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τῶν διαφόρων ἐπερωτήσεων. Ἐφόσον ἀποφαίνεται περὶ τούτου ἡ Βουλή, πρέπει νὰ τηρηθῇ μία σειρὰ εἰς τὴν πρόταξιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς καθημερινῶς ἀποφαίνεται διὰ τὴν πρόταξιν ἄλλης ἐπερωτήσεως καὶ δὲν συζητεῖται ἐκείνη περὶ τῆς ὁποίας προηγουμένως ἔχει ἀποφανθῆ. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι ἡ στάσις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς οὐδεμίαν ἀναφοράν. Προχθὲς ἀκόμη ὑπεβλήθη μία ἀναφορά, μᾶς ὑπεσχέθη δὲ ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔδωσε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀδιακόπως λαμβάνομεν ἀπαντήσεις ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§26Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἐπιτρέψαμεν νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὑπὸ τοιαύτας ὅμως συνθήκας, ἐφόσον οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ καὶ μάλιστα ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς συγκεκριμένως δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐρωτήματα καὶ ἀναφορὰς τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἀναφορῶν.

§27Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μοὶ φαίνεται πολὺ παράδοξος ἡ κατηγορία τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ φίλου συναδέλφου δι’ ἀδιαφορίαν τῶν Ὑπουργῶν εἰς ζητήματα ἐνδιαφέροντα αὐτόν. Ὥρας ὁλοκλήρους, ἡμέρας ὁλοκλήρους ἀπησχολήθην μὲ ζητήματα τοῦ κ. Μπούμπουλη. Δὲν παρῆλθεν ἡμέρα χωρὶς νὰ τὸν ἀκούσωμεν μετὰ τῆς μεγαλυτέρας εὐμενείας, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ ἀφιερώσωμεν ὥρας ὁλοκλήρους μὲ τὰ ζητήματά του.

§28Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, εἶναι προσωπικὸν ζήτημα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου προσωπικόν.

§30Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὅτι ἀπησχολήθη ὥρας ὁλοκλήρους καὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους.

§31Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διαβεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἰς οὐδένα δὲν ἔδειξα τόσον ἐνδιαφέρον ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς φίλος, παρὰ διὰ τὸν ἀγαπητόν μου φίλον.

§32Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀπησχολήθη καὶ ἀφίνει νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι ἀπησχολήθη περὶ προσωπικῶν ζητημάτων ἀφορώντων με.

§33Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι προσωπικῶν.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§35Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἀπησχόλησα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, τὸν ἀπησχόλησα διὰ ζητήματα ἀφορῶντα τοὺς συμπολίτας μου, τὸν ἀπησχόλησα ἐπανειλημμένως διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ψεύδονται πρὸς τοὺς βουλευτὰς ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Χθὲς ἀκόμη ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης μοὶ εἶπεν ὅτι διεβιβάσθη ἀναφορὰ καὶ ἀπήντησε τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Μυτιλήνης ἀρνητικῶς εἰς τὴν αἴτησιν καί ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἀναφορὰ εὑρίσκετο εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπαλλήλου. Ἀπησχόλησα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν διὰ μηνύσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλλα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἀπασχολήσεις. Οὐδέποτε ἀπήντησεν εἰς ἀναφορὰν καὶ ἐρωτήσεις. Ἔχω ὑποβάλλει ἐπανειλημμένως ἐπερωτήσεις, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἦλθεν ἡ σειρά των διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἂν εἶναι ἐν τάξει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός.

§36Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπερώτησις ἀφορῶσα τὸ ζήτημα τῆς δίκης τοῦ Παγκάλου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀφορῶσα τὴν Ναξίαν σμύριδα.

§38Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἔχω ὑποβάλλει καὶ ἐγὼ μίαν ἐπερώτησιν, τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 144, ἡ ὁποία, ἐπειδὴ τὸ θέμα αὐτῆς εἶναι ὑψηλοτάτης σημασίας, ἐνδιαφέρει δὲ περίπου μίαν μεγάλην τάξιν, παρακαλῶ νὰ προταχθῇ. Τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἢ προτάξεως.... κλπ.» Τοῦτο ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 58 νομίζω ὅτι ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ θέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιλήψεων τῶν κ. κ. συναδέλφων.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς εἴπατε, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει προηγεῖται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν.

§40Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως θὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις «περὶ τῆς Ναξίας σμύριδος», ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὁ κ. Δαρδέρης νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία ἐκκρεμεῖ ἀπὸ ἡμερῶν. Ὁ κ. ἐπί τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου ὅτι ἀπουσιάζοντος τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ἐπερώτησις αὕτη πρέπει νὰ ἀναβληθῇ τοσούτῳ μᾶλλον....

§41Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδήλωσα ὅτι τὸ ἔργον τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔληξεν εἰσέτι.

§42Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μὲ ἐπρολάβατε. Τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἐδήλωσεν ὅτι τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἐκκρεμεῖ, ἐπειδὴ βεβαίως ἡ ἐκκρεμότης τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ πέραν τῆς προσεχοῦς Πέμπτης, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἂν συγκατατίθεται, νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα συζητήσεως διὰ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἡ προσεχὴς Πέμπτη.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ σήμερον νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, διότι, ὅπως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς εἶπε, δὲν ἐπερατώθησαν αἱ συζητήσεις τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Καμμίαν λοιπὸν σκοπιμότητα δὲν ἔχει νὰ ληφθῇ ἀπὸ σήμερον ἀπόφασις περὶ προσδιορισμοῦ ἡμέρας συζητήσεως.

§45Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐδεχόμην καὶ ἑτέραν ἀναβολὴν συζητήσεως μέχρις ὅτου λυθῇ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, ἂν ὑπελείποντο ἡμέραι συνεδριάσεων ἀκόμη διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἐπικειμένων τῶν διακοπῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν, κ. Πρόεδρε, νὰ παραταθῇ ἡ ἐκκρεμότης τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος πέραν τῆς προσεχοῦς Πέμπτης, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αἱ ἐργασίαι τοῦ Συμβουλίου ἔληξαν ἢ λήγουν. Πρέπει νὰ ληφθῇ τάχιστα ἐπ’ αὐτοῦ ἀπόφασις, διὰ τὴν δοθεῖσαν λύσιν, ἂν πρόκειται νὰ κυρωθοῦν αἱ ἀποφάσεις αὐτοῦ.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπροτάχθη ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς Ναξίας σμύριδος;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει προηγεῖται ἄλλη πρότασις, τοῦ κ. Γεωργιάδου.

§48Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος σπουδαιοτάτου.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν πρόκειται, κατ’ ὁμολογίαν τῶν ἰδίων ἐπισπευδόντων, ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος νὰ γίνῃ σήμερον. Θὰ γίνῃ τὴν προσεχῆ Πέμπτην. Λοιπὸν δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ καταναλώσωμεν σήμερον τὴν συζήτησιν, ἂν πρέπει νὰ γίνῃ ἢ ὄχι τὴν Πέμπτην.

§50Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§51Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν προσεχῆ Πέμπτην, ἂν εἶναι ὥριμον τὸ ζήτημα, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ χάσωμεν καὶ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ συζητητέου θέματος, ὅπως ἔγινε τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, Τὸ θέαμα δὲν εἶναι πολὺ εὐχάριστον.

§52Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ζητήματος τόσης κολοσσιαίας σημασίας, θὰ χάσωμεν τὸν καιρόν μας; (Θόρυβος).

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε βουλευτά, δὲν συζητοῦμεν νὰ ἔλθῃ σήμερον ἡ ἐπερώτησις, ἀλλὰ ζητεῖτε νὰ συζητηθῇ τὴν Πέμπτην.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Πέμπτην, πολὺ καλά.

§55Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Γεωργιάδου περὶ ἀναβολῆς τῶν λοιπῶν ἐπερωτήσεων διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ Ἐνοικιοστασίου, συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, ἥτις εἶναι γενικωτάτου ἐνδιαφέροντος.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, ἂν βεβαιωθῇ ὅτι ἔχει ληφθῇ ἀπόφασις περὶ προτάξεως οἱουδήποτε ζητήματος, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπόφασις ὁμόφωνος τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις «περὶ Ναξίας σμύριδος».

§58Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ διὰ τὴν Πέμπτην ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης.

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις αὐτή, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἐπιθυμοῦν νὰ ὁρισθῇ ἡ Πέμπτη ὡς ἡμέρα συζητήσεως νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§62Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ὑπεστήριξε μίαν πρότασιν προτάξεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὑπέγραψα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἴπω καὶ εἰς σᾶς τὸ ἴδιον. Μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁρίστε, κ. Δερλερέ, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως «περὶ Ναξίας σμύριδος».

§64Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριοι, ἐν τῷ παρελθόντι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐγένετο εὐρεῖα συζήτησις περὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διατρέχουν οἱ ἐργάται τῶν σμυριδορυχείων τῆς Νάξου κατὰ τὴν ἐξόρυξιν τοῦ ὀρυκτοῦ καὶ τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο μέχρι πρὸ μικροῦ κατὰ τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος ἀπὸ τῶν ὀρυχείων εἰς τοὺς ὅρμους τῆς φορτώσεως. Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ παρελθὸν τὸ ἀπώτερον καὶ ἐγγύτερον, Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅταν ἡ ὑπηρεσία τῶν μεταλλείων ὑπήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μιχαλακόπουλος, μεταβάντες εἰς τὴν Νάξον διὰ τὴν ἐπίλυσιν σοβαρῶν ζητημάτων τῆς σμύριδος ἔσχον τὴν ἀντίληψιν τῆς καταστάσεως τῶν ἐργατῶν. Καὶ μέλη ἀκόμη τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν μεταβάντα εἰς Νάξον παρομοίαν ἀπεκόμισαν ἐντύπωσιν. Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ Πλαστήρα θελήσασα νὰ τερματίσῃ τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο ἐκ τῆς μεταφορᾶς τῆς σμύριδος ἢ θέλουσα ἴσως νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα προσώπου τινὸς ἐκ τῶν προσκειμένων εἰς αὐτήν—λέγω δὲ τοῦτο διότι εἰς σχετικὸν ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀπηυθύνθη κατὰ τὴν τελευταίαν Ἐθνοσυνέλευσιν παρ’ ἀντιπροσώπου τῆς ἐπαρχίας μου, ἀδεξίως δυστυχῶς χειριζομένου τὰ ζητήματα τῆς σμύριδος—ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὅτι ὄντως ἐδόθη ἄνευ δημοπρασίας ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδορυχείων τῆς Νάξου, δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν πλέον τῶν 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὡς ἀντάλλαγμα τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο προσέφερεν εἰς τὸ Βενιζελικὸν κόμμα.

§65Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ἐκατάλαβα. Ὡς ἀντάλαγμα εἴπατε; Ἂν ἐπιτρέπετε.

§66Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εἰς ἐρώτημα σχετικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλλεν ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου κατὰ τὴν τελευταίαν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, τουτέστι τοῦ κ. Κονδύλη, ὅτι πράγματι ἡ Ἐπανάστασις τοῦ Πλαστήρα ἀνέθεσε τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδορυχείων Νάξου, τουτέστιν ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν πλέον τῶν δέκα ἑκατομμυρίων, ὡς ἀντάλλαγμα τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὸ Βενιζελικὸν κόμμα τὸ πρόσωπον, εἰς ὃ ἀνετέθη ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου.

§67Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ψευδέστατον.

§68Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἔπρεπε νὰ φέρω τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς;

§69Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Νὰ τὰ φέρετε.

§70Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μὴ στενοχωρεῖσθε. Αὐτὸ ἐλέχθη. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ἐπικαλοῦμαι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλέχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ.

§71Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ εἷς Ὑπουργὸς τοιαῦτα πράγματα, διότι ἐξυπηρέτησε τὸν κ. Βενιζέλον.

§72Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὴν ἰδεολογίαν τοῦ Βενιζελικοῦ κόμματος καὶ ὄχι τὸν κ. Βενιζέλον ἐξυπηρέτησε.

§73Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ εἶναι ἀκαταλόγιστος διὰ νὰ εἴπῃ τοιαῦτα πράγματα.

§74Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ φρενοκομεῖον.

§75Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἁρμόδιος ἦτο ὁ κ. Σπυρίδης, ὁ ὁποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν τότε, ὁ ὁποῖος εἶναι παρὼν καὶ δύναται νὰ διαβεβαιώσῃ ἂν ἐλέχθησαν αὐτὰ ἢ ὄχι.

§76Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριοι ὁπωσδήποτε ἡ Ἐπανάστασις ἐξέδωκεν ἓν Ν. Διάταγμα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπετρέπετο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ συνάψῃ δάνειον μέχρι πεντήκοντα χιλιάδων λιρῶν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν μηχανικῶν μέσων πρὸς μεταφορὰν τῆς σμύριδος ἀπὸ τῶν ὀρυχείων εἰς τοὺς ὅρμους τῆς φορτώσεως. Διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν δὲ τοῦ δανείου τούτου ἐπεβλήθη πρόσθετον τίμημα μιᾶς λίρας κατὰ τόννον σμύριδος, ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ τιμήματος τούτου ὑπῆρξαν πολὺ δαψιλαὶ καὶ ὑπερέβησαν τὸ ποσὸν τῶν πεντήκοντα χιλιάδων λιρῶν, ἡ σύναψις δανείου διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον κατέστη περιττή. Πρὸ μηνῶν ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ ἐγχώριον Τύπον τῆς ἐπαρχίας μου ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατήργησε τὸ πρόσθετον τοῦτον τίμημα, τῆς μιᾶς λίρας κατὰ τόννον σμύριδος, ἐγὼ δὲ ἐθεώρησα ἐπιβαλλομένην μοι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καί νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ καταστήσῃ γνωστοὺς τοὺς λόγους εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοὺς ὁποίους προέβη εἰς τὴν λῆψιν τοιούτου μέτρου, τὸ ὁποῖον πλήττει εἰς τὰ καίρια καὶ τὰ συμφέροντα ὑπερχιλίων συμπολιτῶν μου ἐργατῶν τῆς σμύριδος καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος Νάξου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπήντησεν ἐγγράφως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀπάντησίς του δὲν ἐθεωρήθη ἱκανοποιητικὴ παρ’ ἐμοῦ, ἤχθην εἰς τὸ βῆμα ἵνα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀναπτύξω τοὺς λόγους τῆς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν διαφωνίας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§77Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴπατε ἡ ἐπερώτησίς μου, ἡ ἀπάντησίς μου δὲν ἦτο ἱκανοποιητική.

§78Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μάλιστα, ἡ ἀπάντησίς σας. Ἐν τῇ δοθείσῃ μοι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπαντήσει ἀναφέρεται ὅτι τὸ πρόσθετον τίμημα τῆς σμύριδος δὲν κατηργήθη, ἀλλ’ ἐκρατήθη εἰς τὸ ἥμισυ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρώτας ποιότητας τῆς σμύριδος, εἰς πέντε σελλίνια διὰ τὰς τῆς δευτέρας ποιότητος καὶ ὅτι τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ τοῦ τιμήματος τὴν ἐπέβαλεν ἡ μείωσις ἐπίσης ταύτης τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος, ἡ ὁποία μείωσις ὑπῆρξεν ἐπακολούθημα τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μόνον ὁ λόγος οὗτος, τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ προκαλῶν τὸν περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος, θὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τοὺς ἄλλους λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων θεωρῶ ὅτι ἐπῆλθεν ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως καὶ συνεπῶς καὶ ἡ μείωσις τῆς προσόδου ἐκ τῆς Ναξίας σμύριδος τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς ἑξήκοντα ἑκατομμύρια ἐτησίως.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τώρα πόσα ἔχει;

§80Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν γνωρίζω. Μέχρι πρὸ μικροῦ εἶπον ὅτι ἀπέδιδεν ἑξήκοντα ἑκατομμύρια. Πρῶτον λόγον ἀναφέρω τὸν ἑξῆς. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑποχρεοῖ τοὺς ἀγοραστὰς τῆς σμύριδος νὰ δηλώσωσι τὴν πρώτην ἑκάστου ἔτους τὴν ἐτησίαν ποσότητα τῆς ἐπεξεργαζομένης ὑπὸ τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν σμύριδος καὶ νὰ προκαταβάλωσι τὸ ἓν ἕκτον τῆς ἀξίας αὐτῆς χωρὶς νὰ γνωρίζουν οὔτε τὸν χρόνον τῆς παραδόσεως οὔτε τὰς ποιότητας, οὔτε τὰς ποσότητας, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ παραλάβωσι καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ δώσωσι ἐντολὴν ἐπίκαιρον εἰς ἓν ἀτμόπλοιον διερχόμενον ἐκ Σύρου, ἔνθα αἱ ἀποθῆκαι τῆς σμύριδος, νὰ παραλάβῃ τὴν ἀναγκαιοῦσαν αὐτοῖς ποσότητα. Ἐξυπακούεται, κύριοι, ὅτι τὰ ἐμπόδια τὰ παρουσιαζόμενα εἰς τοὺς ἐμπόρους τῆς Εὐρώπης καὶ πρὸ παντὸς τῆς Ἀμερικῆς ὅπου παρέχονται εὐκολίαι μεγάλαι καὶ πολλαὶ εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀναγκάζουν αὐτοὺς νὰ τρέπωνται πρὸς τὴν Μικρασιατικὴν σμύριδα. Δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑποχρεοῖ τὰ ἐργοστάσια τῆς ἐπεξεργασίας τῆς σμύριδος νὰ παραλαμβάνωσιν ὄχι μόνον τὴν ποιότητα τῆς ἐπεξεργαζομένης παρ’ αὐτῶν σμύριδος, ἀλλὰ καὶ ποιότητος μὴ χρησιμοποιουμένας ὑπὸ τῶν ἐργοστασίων. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι προκαταβάλλοντες τὸ ἓν ἕκτον τῆς ἀξίας μὴ χρησιμοποιουμένης παρ’ αὐτῶν σμύριδος εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἐκποιῶσι ταύτην εἰς τιμὴν ἥσσονα ἐκείνης, εἰς ἣν τὴν προμηθεύονται. Ἄλλο πρόσκομμα παρουσιαζόμενον εἰς τὸ ἐμπόριον. Τρίτος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Κατὰ τὴν ἐκστρατείαν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὅτε τὰ σμυριδορυχεῖα τὰ ἐν Νέᾳ Ἐφέσῳ καὶ Κούλᾳ εἶχον παύσει λειτουργοῦντα λόγῳ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι διεξήγοντο ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐκείνου καὶ ἰδίως κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, οἱ Ὀθωμανοὶ ἐξηνάγκασαν πάντας τοὺς μὴ ὄντας Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκεῖθεν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶχεν ἀναχωρήσει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τῶν σμυριδορυχείων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὀνόματι Μανίφικος, ὁ ὁποῖος ἐλθὼν ἐδῶ κατώρθωσε νὰ γίνῃ ἀντιπρόσωπος ὅλων τῶν ἐργοστασίων τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἑπομένως νὰ προμηθεύῃ αὐτὸς εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀμερικῆς ὁλόκληρον τὴν καταναλισκομένην Ναξίαν σμύριδα. Ὅταν δὲ βραδύτερον ἐπετράπει ἐκ νέου ἡ λειτουργία τῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ σμυριδορυχείων, ἐπανῆλθεν εἰς τὰ ἴδια ὁ Μανίφικος καὶ λόγῳ τῶν σχέσεων, ἃς ἀνέπτυξε μετὰ τῶν κατεργαζομένων σμύριδα ἐργοστασίων ἐν Ἀμερικῇ, ὡς ἀντιπρόσωπος αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι, ηὔξησεν εἰς βάρος ἡμῶν τὴν κατανάλωσιν τῆς σμύριδός του ἐν Ἀμερικῇ, ἄγνωστον δὲ ἂν δὲν πωλῇ καὶ μικρὰν ἢ μεγάλην ποσότητα Μικρασιατικῆς σμύριδος ὡς Ναξίαν τοιαύτην, ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον. Ἕτερος λόγος εἶναι ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀρχικοῦ μήκους τῶν διαμερισμάτων τοῦ περιβόλου τοῦ κεντρικοῦ σταθμοῦ Μητσούκη, τὰ ὁποῖα παρελήφθησαν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου οὕτω ἠκρωτηριασμένα. Ἐπειδὴ δὲ ὁ χῶρος τῶν διαμερισμάτων δὲν ἀρκεῖ νὰ περιλάβῃ ὅλας τὰς ποσότητας τῆς σμύριδος κατὰ ποιότητα, ὅταν ὑπερπληροῦνται τὰ διαμερίσματα ἐπέρχεται αὐτόματος οἱονεὶ νοθεία τῆς σμύριδος εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐπιφάνειαν τῶν διαμερισμάτων. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ἠκρωτηριασμένης παραλαβῆς ἔργων, δὲν πρέπει νὰ ἀποσιωπήσω καὶ τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ συναφθείσῃ συμβάσει μεταξὺ τῶν ἀναδόχων τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδορυχείων τῆς Νάξου καὶ τοῦ Δημοσίου περιλαμβάνεται ὁ ὅρος ὅτι πρέπει τὸ βραδύτερον νὰ παραδοθῇ τὸ ἔργον εἰς τὸ Δημόσιον ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ παρεδόθη μετὰ τρία ἔτη. Ἡ ποσότης τῆς ζητήσεως κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη τῆς σμύριδος ἦτο πολὺ μεγάλη, διότι τὰ ἐργοστάσια εἶχον ἀνάγκην αὐτῆς καί λόγῳ τοῦ διεξαγομένου τότε πολέμου καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι τὰ σμυριδορυχεῖα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν ἐλειτούργουν. Πάντως ἡ ζητουμένη ποσότης ἦτο πολὺ μεγάλη καὶ ἑπομένως, ἂν δεχθῶμεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ ἐναέριος σιδηρόδρομος νὰ μεταφέρῃ τριπλασίαν ποσότητα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν μετέφερον διὰ τῶν ὑποζυγίων αὐτῶν οἱ ἐργάται τῆς σμύριδος, ἐπειδὴ ἡ εἴσπραξις ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἀνέρχεται ἐτησίως εἰς ἑξήκοντα ἑκατομμύρια, ἂν τριπλασιάσωμεν καὶ τὸ ποσὸν τῆς εἰσπράξεως θὰ ἔχωμεν 180,000,000 ἐτησίαν εἴσπραξιν, ἄρα ἐπὶ τρία ἔτη 360,000,000 ζημίαν, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς βραδείας παραδόσεως τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τῶν ἄλλων προσθέτων ἔργων. Ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπῆλθεν ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως εἶναι τὸ ἐν χρήσει σύστημα τῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος. Αὐτὸ ἐδημιούργησε τέσσαρας ἕως πέντε κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἀνταποκριτὰς τῶν ἐν Εὐρώπῃ καὶ Ἀμερικῇ ἐργοστασίων ἐπεξεργαζομένων Ναξίαν σμύριδα. Αὐτοὶ δὲ ἀπετέλεσαν τράστ, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλεν ἤδη τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς αὐτῆς. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι καί κάποιος κ. Καφφέϋ, ὁ ὁποῖος εἶχε διορισθῆ εἰς τὸν Διασυμμαχικὸν Ἔλεγχον τοῦ τελωνείου Σύρου κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ ὁ ὁποῖος ἐμπορεύετο, μετ’ ἄλλων συμπατριωτῶν του, τὴν Ναξίαν σμύριδα. Αὐτὸς ἦτο ἱερεὺς τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας τότε καὶ ὅταν ἐτερματίσθη ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ἔπαυσε νὰ προσφέρῃ τὴν λατρείαν του πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ἀποβαλὼν τὸ ράσο, ἐνηγκαλίσθη τὸν Θεὸν τοῦ ἐμπορίου, τὸν κερδῷον Ἑρμῆν καὶ ἐξακολουθεῖ ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον νὰ εἶναι ἀντιπρόσωπος τῶν πλείστων ἐργοστασίων τῆς Εὐρώπης. Ἕτερος λόγος, κύριοι, εἶναι ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν διαφόρων ποιοτήτων τῆς σμύριδος δὲν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὴν βιομηχανικὴν ἀπόδοσιν αὐτῶν, τουτέστιν ἐκ τῆς ἐπερχομένης ἀναμίξεως τῆς πρώτης ποιότητος σμύριδος μετὰ τῆς δευτέρας ἐν τοῖς διαμερίσμασι τοῦ περιβόλου Μουτσούνης, κατὰ τὴν βιομηχανικὴν ἐπεξεργασίαν, ὁπότε ἡ ἴρα χωρίζεται ἀπὸ τὸ σιτάρι, παράγεται πρώτη ποιότης σμύριδος ἀπὸ τὴν ἀγορασθεῖσαν δευτέραν ποιότητα, ἡ ὁποία εἰς τὰ ἐργοστάσια στοιχίζει ὀλιγώτερον τῆς τιμῆς εἰς ἣν ἀγοράζεται ἡ πρώτη ποιότης σμύριδος ἐν Ἑλλάδι καὶ συνεπῶς οἱ ἔμποροι ἀξιοῦν νὰ μειωθῇ ἡ τιμὴ τῆς πρώτης ποιότητος τῆς σμύριδος. Ἀλλ’ ὁ σπουδαιότερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, κύριοι, ἐπῆλθεν ἡ ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, εἶναι ἡ διαλογὴ τῆς σμύριδος. Ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ποιότητος τοῦ ὀρυκτοῦ ἐξαρτᾶται ἡ ὑπεροχὴ αὐτοῦ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἀπορρέουσα προτίμησίς του. Ἀλλὰ ἡ διαλογὴ τῆς Ναξίας σμύριδος δὲν γίνεται μετὰ τῆς δεούσης ἀκριβείας καὶ ἑπομένως ἐξέπεσεν ἡ ὑπόληψις αὐτῆς εἰς σημεῖον, ὅπερ ἐπέφερε καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεώς της. Κατὰ τὴν δικτατορικὴν περίοδον τοῦ Παγκάλου ἐργάται τῆς σμύριδος εἶχον ὑποβάλει ἀναφοράν, ἢ μᾶλλον καταγγελίαν, ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων τῆς σμύριδος διὰ πολλοστὴν ἐννοεῖται τότε φορὰν καὶ διετάχθη ὑπάλληλος νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Νάξον καὶ ἐνεργήσῃ ἐπιτοπίως ἀνακρίσεις. Ὁ ὑπάλληλος αὐτός, δυστυχῶς, δὲν ἐτήρησε μετέωρον τὴν ἑαυτοῦ συνείδησιν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀνακρίσεως καὶ συνεπῶς δὲν συνέλεξε μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἐνδιαφέροντος τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τῶν κατηγορουμένων στοιχεῖα, ὥστε νὰ τὰ προσκομίσῃ ἄρτια ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ διὰ νὰ ἐκδοθῇ ἐπ’ αὐτῶν ἡ προσήκουσα ἀπόφασις. Τὸ μόνον δὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ παραλείψῃ ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ἦτο ἡ παράβασις τοῦ ἑβδόμου ἄρθρου τοῦ νόμου «περὶ μεταλλείων», κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωνται ὑπάλληλοι εἰς ἓν μεταλλεῖον καταγόμενοι ἐκ τῆς αὐτῆς περιοχῆς τοῦ μεταλλείου καὶ συνεπῶς ἐπειδὴ κατήγοντο ἐκ τῶν σμυριδούχων μερῶν τῶν δήμων Κορωνίδος καί Ἀπειράνθου ὑπάλληλοι διωρισμένοι εἰς τὰ μεταλλεῖα τῶν περιοχῶν τούτων, ἐπρότεινε τὴν ἀμοιβαίαν μετάθεσίν των. Ἀλλ’ ὡς κατηρτίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μοὶ δοθῇ ὁ φάκελλος τῆς ἀνακρίσεως ταύτης πρὸς μελέτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξεν ἀμέσως τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην νὰ μοὶ τὸν παραδώσῃ, ἀλλ’ οὗτος, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ἠρνήθη ἀξιῶν νὰ μεταβαίνω εἰς τὸ γραφεῖόν του κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας καὶ ἐκεῖ νὰ λαμβάνω γνῶσιν τῶν καταθέσεων τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων. Εἰς μάτην δὲ προσεπάθησα νὰ τὸν πείσω ὅτι μοῦ ἀφῄρει δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ παρέχει ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Τὴν ἑπομένην μετέβην εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἰς ὃν ἐξέθεσα τὰ λαβόντα χώραν καὶ ὁ ὁποῖος διέταξεν ἀμέσως ἄλλον τμηματάρχην, διότι ὁ ἁρμόδιος ἀπουσίαζε κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην τοῦ Ὑπουργείου, καὶ μοὶ ἐχορηγήθη ὁ φάκελλος. Μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν παρεκάλουν τὸν αὐτὸν τμηματάρχην νὰ μοὶ χορηγήσῃ καὶ τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως, ἀλλὰ καὶ πάλιν εὑρέθην πρὸ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀρνήσεών του, δικαιολογουμένου ὅτι δὲν συνετάχθη ἀκόμη τὸ πόρισμα. Σημειωτέον δέ, κύριοι, ὅτι αἱ ἀνακρίσεις εἶχον ἐνεργηθῆ τὸν Αὔγουστον καὶ ἐγὼ ἐζήτουν τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Ἰανουαρίου ἐδέησε νὰ μοὶ χορηγηθῇ καὶ τὸ πόρισμα, ἐκ τῆς μελέτης δὲ αὐτοῦ καὶ τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων ἐμόρφωσα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν προηγουμένως διετύπωσα περὶ τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε τὴν ἀνάκρισιν. Μετά τινας ἡμέρας ἠρώτησα τὸν αὐτὸν τμηματάρχην διὰ τίνα λόγον δὲν μετέθησαν εἰς τὰς θέσεις των οἱ ἀμοιβαίως μετατεθέντες κατηγορούμενοι ὑπάλληλοι καὶ ὁ κ. τμηματάρχης μοὶ ἀπήντησεν ἀφελῶς ὅτι θὰ ἐκδώσῃ διαταγὴν πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς σμύριδος διὰ νὰ τοὺς καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν· ὅταν δὲ τῷ εἶπον ὅτι ὁ κυριώτερος κατηγορούμενος φοιτᾷ καὶ διατρίβει εἰς τὸν προθάλαμον τοῦ γραφείου του, μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος ἔχει δικαίωμα νὰ χορηγῇ ἀδείας εἰς τοὺς ὑπαλλήλους του. Μετά τινας πάλιν ἡμέρας ἐδημοσιεύθη προκήρυξις διαγωνισμοῦ πρὸς ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδορυχείων Νάξου ἀνυπόγραφος καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ ἀνέφερον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ προκήρυξις αὐτὴ περιελάμβανεν ἕνα ὅρον καθαρῶς προσωπικόν. Ὁ ὅρος αὐτός, κύριοι, ἔλεγεν ὅτι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν οἱ ἔχοντες πεῖραν κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, δηλαδὴ θὰ ἀναλάβουν ἐκ νέου τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδορυχείων οἱ ἀνάδοχοι τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου καὶ οἱ ὁποῖοι τὸν ἐξεμεταλλεύθησαν ἐπὶ τρίμηνον, δαπάναις τοῦ Δημοσίου. Ἔκαμα τὰς δεούσας παραστάσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἐνόμιζα ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον νὰ ἀποκλεισθοῦν οἱ μηχανολόγοι, μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάμει ἐγκαταστάσεις πολλῶν ἑκατομμυρίων εἰς διάφορα ἐδῶ ἐργοστάσια, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθοῦν αἱ Ἑταιρεῖαι αἱ ἐργοληπτικαὶ καὶ ἄλλοι μηχανικοὶ καὶ ἐπιχειρηματίαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη ὡς ὀρθὴν τὴν ἄποψιν ταύτην καὶ διέταξε τὴν τροποποίησιν τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως. Ἐντεῦθεν δέ, κύριοι, ἐπῆλθε καὶ ἡ πρώτη ἀναβολὴ τῆς δημοπρασίας, διότι δὲν ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ παρατείνῃ τὸν χρόνον καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκτήσαντο κατόπιν τοῦ δικαιώματος νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, διότι ἄλλως, εἰς μὲν τοὺς μέλλοντας νὰ λάβουν μέρος μὲ τὴν ἀτροποποίητον διακήρυξιν ἐδίδετο διάστημα χρόνου ἑνὸς μηνός, δι’ ἐκείνους δέ, οἱ ὁποῖοι κατόπιν τῆς τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθουν εἰς τὴν δημοπρασίαν, θὰ ἐδίδετο χρονικὸν διάστημα μόνον δέκα ἡμερῶν. Ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρώτη ἀναβολή. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ὅρων τούτων ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ δημοπρασία πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ δι’ ὁρίου καὶ ὄχι μειοδοτικῶς, δηλαδὴ παρεκάλεσα νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ἐν χρήσει δι’ ὅλα ἐν γένει τὰ ἐκτελούμενα δημόσια ἔργα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι καὶ ἄλλοι λόγοι, οὓς δὲν δύναμαι νὰ ἀναφέρω, ἐπέβαλλον οὐχὶ τὴν διὰ μειοδοτικῆς δημοπρασίας, ἀλλὰ τὴν δι’ ἔρων τοιαύτην ἀνάληψιν τοῦ ἔργου. Τέλος, αἱ Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ μετάσχουν εἰς τὴν δημοπρασίαν ταύτην, δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ γνωρίσουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ βασισθῇ ἡ προσφορὰ αὐτῶν, δὲν ἐλειτούργησε δὲ καὶ ὁ ἐναέριος σιδηρόδρομος ὥστε νὰ στείλουν ἀντιπροσώπους των νὰ παρακολουθήσουν τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ καὶ νὰ σχηματίσουν ἰδέαν περὶ τοῦ κόστους τῆς μεταφορᾶς ἑνὸς τόννου σμύριδος, δὲν ἐγνώριζαν πόσον προσωπικὸν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν ἀπῄτει ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου. Ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα θὰ τὰ ἔδιδεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ τεχνικοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος θὰ συνέτασσε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τὸν προϋπολογισμόν, μετὰ τὴν μελέτην τοῦ ὁποίου θὰ προσήρχοντο νὰ μειοδοτήσουν οἱ δικαιούμενοι καὶ θέλοντες νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνεβλήθη ἡ δημοπρασία, ἦτο ἡ ἐπίμονος παράκλησίς μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ ὅρος, κατὰ τὸν ὁποῖον μόνον οἱ ἀνάδοχοι τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου Βάλρηνδας καὶ Πρωτονοτάριος θὰ ἠδύναντο νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν. Παρὰ τὰ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα, ἡ ὑπηρεσία ἀνθίστατο εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς διακηρύξεως, παριστῶσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἤρκει ἡ ἐκ τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν προέβλεπεν ἡ διακήρυξις, διὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Πλὴν εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἀντὶ τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν νὰ ὁρισθῇ ἐγγύησις ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδων μόνον διὰ νὰ λάβουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεροι εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ ἐκεῖνος, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου θὰ κατακυρωθῇ, νὰ καταθέσῃ ἐγγύησιν ἐκ τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζω ἂν ἐμόρφωσε τὴν πεποίθησιν ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸν ὅρον τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας, πάντως ὅμως ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐκλονίσθη ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε ἀνέβαλεν ἐπὶ ἀρκετὰς ἡμέρας τὴν δημοπρασίαν, ἵνα λάβῃ ὡρισμένην ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπόφασιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ νὰ δηλώσω ἐπὶ λόγῳ τιμῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ υἱός μου, ὁ ὁποῖος εἶναι μηχανικός, δὲν θὰ ἐλάμβανε οὔτε θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν ἔργου, εἰς τὸ ὁποῖον διορίζονται ὑπάλληλοι καταγόμενοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, διότι δὲν θέλω νὰ νομισθῇ οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ὅτι ἤσκησα, ἔστω καὶ φιλικῶς, ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ νὰ χαρισθῇ καὶ δώσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς τὸν υἱόν μου. Τονίζω λοιπὸν τοῦτο, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἐπιτρέψω νὰ ἀναμιχθῇ ὁ υἱός μου εἰς τὴν δημοπρασίαν ταύτην, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἀναλαμβάνει ἔργον δεκαπλασίας καὶ εἰκοσαπλασίας ἀξίας ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου. Τέλος, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ ἂν θὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία, δι’ αὐτοῦ ἢ ἐκείνου τοῦ συστήματος. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου πρὸς μεταφορὰν τῆς σμύριδος ἐκ τῶν ἐνδιαμέσων σταθμῶν εἰς τὸν κεντρικὸν τοιοῦτον, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῶν συμπολιτῶν μου σμυριδεργατῶν· καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἰσακούσῃ τὴν παράκλησίν μου ταύτην, ἀδιαφόρως τοῦ ἂν μετὰ πέντε, ἢ δέκα, ἢ εἴκοσιν ἡμέρας θὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία. Ἐπειδή, κύριοι, ἀντελαμβανόμην ὅτι εἰς κάθε μου βῆμα ἐπαρουσιάζετο αἰσχροτάτη ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἀντίδρασις ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς σμύριδος, ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι θὰ ὑποβάλω μήνυσιν ἐναντίον τῶν ἀναδόχων τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ εἶπε· «σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ βραδύνετε νὰ τὸ κάμητε». Καὶ ὑπέβαλα πράγματι μήνυσιν καὶ οἱ κύριοι αὐτοί, ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν περαιωθείσης τῆς ἀνακρίσεως, συνελήφθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν εἰς τὰς φυλακάς, καίτοι κατέβαλον μέχρι τοῦδε 160.000 δραχμῶν, ὡς παρανόμως εἰσπραχθεισῶν παρ’ αὐτῶν. Ἡ καταγγελία μου ἐκείνη ἐστρέφετο καὶ κατὰ τῶν διευθυντῶν τῆς σμύριδος, διότι ἀπεδείχθη ὅτι οἱ ἀνάδοχοι τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου παρελάμβανον ἐν λευκῷ τὰς ἀποδείξεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ κατόπιν ἀνέγραφον αὐτοὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἤθελον. Ἔδιδον, λόγου χάριν, εἰς τοὺς σταθμάρχας 2.000 δραχμὰς καὶ ἀνέγραφον 3.000, ἔδιδον εἰς τοὺς τηλεφωνητὰς 2.000 καὶ ἀνέγραφον 2.500 καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῆς μηνύσεως παρεκάλεσα τὸν τμηματάρχην κ. Ξυνόπουλον νὰ στείλῃ τὰ σχετικά, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ἐνοχὴ αὐτῶν διὰ τὰς καταγγελθείσας παρ’ ἐμοῦ καταχρήσεις, ἀλλ’ ὁ κ. τμηματάρχης δὲν τὰ ἔστειλεν εἰσέτι, διότι μόλις χθὲς ἐπανελθὼν ἐκ Σύρου ἔλαβον ἐκεῖ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν ὅτι δὲν ἐστάλη οὐδὲν σχετικὸν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἠναγκάσθη τηλεγραφικῶς νὰ ζητήσῃ ταῦτα ἀπὸ τὸν κατηγορούμενον διευθυντὴν τῆς σμύριδος, τὸν ὁποῖον ὁ ἀνακριτὴς ἠναγκάσθη νὰ ἐξετάσῃ ὡς μάρτυρα, σκεπτόμενος νὰ τὸν καλέσῃ βραδύτερον καὶ τοῦ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν ἀφοῦ, ὡς μοὶ εἶπε, ἐκ τῶν μαρτύρων βεβαιοῖ ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν σμυριδορυχείων διετέλει ἐν γνώσει ὅτι οἱ ἐργολάβοι ἐλάμβανον ἐν λευκῷ τὰς ἀποδείξεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τὰς συνεπλήρουν κατόπιν κατὰ βούλησιν, ὡς προεῖπον.

§81Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἰς ποίαν χρονικὴν περίοδον ἀναφέρεσθε διὰ τὰς καταχρήσεις αὐτάς;

§82Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εἰς ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε σχέσιν, οὔτε θέσιν καμμίαν ἐσεῖς. Ἐπειδή, ὡς προανέφερα, ὁ τμηματάρχης κ. Ξυνόπουλος ἀντέδρα εἰς πᾶσαν ἐνέργειάν μου καὶ οὕτω ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω μήνυσιν κατὰ τῶν ἐργολάβων Βάλληνδα καὶ Πρωτονοταρίου, τοῦ Ὑπουργοῦ δὲ ἐν γνώσει διατελοῦντος ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ Ἀρχὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, ἔστειλεν ἔγγραφον, παρακαλῶν τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Σύρῳ Πλημμελειοδικῶν, ἂν ἡ ὑπηρεσία τῷ ἐπιτρέπει, νὰ μεταβῇ αὐτοπροσώπως εἰς Νάξον, νὰ ἐπιληφθῇ καὶ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεως. Ἐνηργήθη ἀνάκρισις, τῆς ὁποίας τὰ ἐπακόλουθα εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα, τουτέστιν ὅτι ἐξεδόθη ἔνταλμα φυλακίσεως καὶ διετάχθη ἡ σύλληψις καὶ ἡ προφυλάκισις τῶν μηνυθέντων ἐργολάβων.

§83Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὁμιλήσατε ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ τῆς σμύριδος. Εἰς τὴν αἰτιολογίαν στηρίζεσθε.

§84Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. συνάδελφον, διότι μὲ συνεπλήρωσεν. Ἡ διαταγὴ ὑπ’ ἀριθμὸν 43701 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς 27ης Νοεμβρίου 1925, διὰ τῆς ὁποίας ἀνετίθετο ἡ δοκιμαστικὴ λειτουργία τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου δαπάναις τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἐργολάβους Βάλληνδαν καί Πρωτονοτάριον, ἐν ἕκτῳ ὅρῳ αὐτῆς ἀνέφερε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ πληρωμὴ τῶν δαπανῶν λειτουργίας θὰ γίνεται εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς ἐπὶ τῇ βάσει καταστάσεων ὑποβαλλομένων ὑπὸ τῶν ἀναδόχων καὶ θεωρουμένων ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῶν σμυριδορυχείων». Ἐν τῷ 7ῳ δὲ ὅρῳ αὐτῆς λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ διευθυντὴς τῶν σμυριδορυχείων ὀφείλει νὰ ἐνεργῇ τὸν ἔλεγχον τῶν δαπανῶν τῆς δοκιμαστικῆς λειτουργίας, δικαιούμενος νὰ περιστέλλῃ πᾶσαν περιττὴν δαπάνην εἴτε ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν τῆς κινήσεως, εἴτε ὡς πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην αἰτίαν». Ὑπάρχει λοιπόν, κύριοι, διαταγή, διὰ τῆς ὁποίας ὁ διευθυντὴς τῶν σμυριδορυχείων εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐλέγχῃ ἐπιμελῶς τὰς γενομένας πληρωμὰς ἐκ μέρους τῶν ἀναδόχων τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τὸν ὁποῖον παρέλειπε, τίς οἶδε διὰ τίνα λόγον, νὰ ἐνεργῇ.

§85Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Μήπως γνωρίζετε, ἂν ὁ διευθυντὴς προέβη εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν τιμῶν;

§86Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἡ ἐρώτησις, κ. συνάδελφε, εἶναι εἰς βάρος τοῦ διευθυντοῦ.

§87Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Διατί εἶναι εἰς βάρος του;

§88Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριοι, δέχομαι ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν σμυριδορυχείων δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν γενομένων καταχρήσεων ἐκ μέρους τῶν ἐργολάβων καὶ ἑπομένως ἐφρόνει ὅτι ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον ὡς ἐργολάβος ἀνέγραφεν εἰς τὰς καταστάσεις τῶν 3,000 δραχμῶν, τουτέστι διὰ τοὺς σταθμάρχας, τὸν ἐλάμβανον πράγματι οἱ δικαιοῦχοι. Ὅταν ἀνέλαβεν ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, τὰς 3,000 δραχμὰς τὰς περιέκοψε καὶ τὰς ἔκαμε δύο μόνον. Ἐρωτῶ· δὲν εἶναι φυσικόν, δὲν εἶναι λογικὸν ὅτι ἕνας ἐργάτης, τοῦ ὁποίου ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος περικόπτει 1000 δραχμὰς τὸν μῆνα, θὰ διαμαρτυρηθῇ ἢ τοὐλάχιστον θὰ ὑποβάλῃ παράπονα καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι· ἐγὼ ἔπαιρνα 3,000 δραχμάς, διατί μοῦ δίδετε τώρα δύο; Ἰδού, κύριοι, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ ἐνισχύει τὴν ἰδέαν τῆς ἐνοχῆς του.

§89Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαντᾶτε εἰς τὸν κ. Εὐριπαῖον, διατί δὲν θέλετε νὰ ἀπαντήσητε καὶ εἰς ἐμέ; Ὁ κ. Βάλληνδας καὶ ὁ κ. Πρωτονοτάριος κατηγοροῦνται ὅτι εἰς καταστάσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, ἔβαλαν ἀνώτερα ποσά. Ἄρα οἱ πληρωμένοι ἐργάται δὲν γνωρίζουν τὰ ποσὰ ἅτινα ἔβαζαν ὁ Βάλληνδας καὶ ὁ Πρωτονοτάριος, ἀλλ’ ἔπαιρναν τὰς δύο χιλιάδας δραχμάς, δηλαδὴ εἰς οἷον ποσὸν περιωρίσθη καὶ ἡ ἀπόδειξις τοῦ διευθυντοῦ τοῦ προσωπικοῦ. Διατί εἰς τοὺς ἐργάτας νὰ γεννηθῇ ἡ ἀπορία, ἀφοῦ δὲν ἤξευραν τὸ ποσόν; Διατί ὁ διευθυντὴς τοὺς ἔδιδε 2 χιλιάδας δραχμάς.

§90Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐρωτᾷ ὁ κ. συνάδελφος πῶς ἐγνώριζεν ὁ διευθυντὴς ὅτι ὁ ἐργάτης, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδιδον δύο χιλιάδας δραχμὰς οἱ ἐργολάβοι, ἦτο μὲ περισσότερα χρεωμένος καὶ ἐγὼ τοῦ ἀπαντῶ ὅτι, ἂν ἐξ ὀλιγωρίας ἢ ἐξ ὑπονοίας ὁ διευθυντὴς δὲν ἤσκει κανένα ἔλεγχον ἐπὶ τῶν καταστάσεων πληρωμῶν, διατί ὅταν ἐπρόκειτο νὰ βάλῃ τὴν ὑπογραφήν του εἰς τὸ «Ἐθεωρήθη διὰ τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δραχμῶν» δὲν ἐβεβαιοῦτο τοὐλάχιστον ὅτι τὰ μερικὰ ποσὰ συνέπιπτον μὲ τὸ ὁλικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινε διὰ τῆς ὑπογραφῆς του.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πολλὰ ζητεῖτε ἀπὸ προϊσταμένους.

§92Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἂν τυχὸν ὁ διευθυντής, τὸν ὁποῖον κατηγορεῖτε, ὅπως τὰ παρουσιάζετε τὰ πράγματα, ἐν γνώσει διετέλει ἐκ τῶν ὑστέρων ἢ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ἐπλήρωσε ποσὸν περισσότερον ἀπὸ τὸ ἀναγραφόμενον, εἶναι ὑπεύθυνος ἐπὶ τῇ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 439 τοῦ ποινικοῦ νόμου;

§93Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικὸς διὰ νὰ γνωρίζω τὰς διατάξεις καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα παρέβη. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων.

§94Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀποδεικνύεται ὁ δόλος καὶ τοιουτοτρόπως ὑπάρχει καὶ ζημία.

§95Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἄν ἤμην νομικός, θὰ τὰ ἐπεκαλούμην καὶ αὐτά.

§96Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐπεραιώθη ἡ ἀνάκρισις;

§97Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐπεραιώθη. Προχθὲς συνελήφθησαν καὶ προεφυλακίσθησαν οἱ κατηγορούμενοι, οἱ ὁποῖοι καὶ κατέβαλαν ὑπερεκατὸν χιλιάδας δραχμὰς διὰ νὰ τύχουν τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἄρθρου περὶ τῆς ἐμπράκτου μετανοίας. Ἀλλ’ ὁ ἀνακριτὴς ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρόκειται περὶ ἀπάτης καὶ συνεπῶς δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπικαλοῦνται τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον. Αἱ σχέσεις τῶν ὑπαλλήλων τῶν σμυριδορυχείων Νάξου ἐν γένει μετὰ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου ἐλέγχονται ὡς μὴ ἁρμόζουσαι εἰς τὴν θέσιν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου. Ἕνεκεν τῶν σχέσεων τούτων ὁ τμηματάρχης τῶν δημοσίων ἐκμεταλλεύσεων μοὶ ἀπηγόρευσε νὰ τῷ ζητῶ πληροφορίας, μοὶ εἶπε δὲ αὐτολεξεὶ τὰ ἑξῆς: «Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ ζητήσητε πληροφορίας, διότι κατεθέσατε ἐναντίον μου ἐπερώτησιν εἰς τὴν Βουλήν». Ποίαν ἐπερώτησιν κύριοι; Ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ζητῶ νὰ ἀνασύρω μίαν πτυχὴν τοῦ πέπλου, ὁ ὁποῖος καλύπτει τὸν βόρβορον τῶν διαπραχθεισῶν καταχρήσεων εἰς τὰ σμυριδορυχεῖα τῆς Νάξου, Τὸν ἐκάλεσεν ἐνώπιόν του, κατὰ παράκλησίν μου, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς καὶ τῷ ἔκαμε τὰς δεούσας παρατηρήσεις, εἰπὼν αὐτῷ: «Μὰ εὐλογημένε, ἀφοῦ ἔχει τὸ δικαίωμα ἐμένα νὰ ἐλέγξῃ, ἔχετε τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ ἐλέγξῃ ἐσᾶς;» Ἴσως δὲ ἀπέδωσε τὸ πρᾶγμα εἰς ἄγνοιαν καὶ διὰ τοῦτο δὲν προέβη εἰς ἄλλο κατ’ αὐτοῦ διάβημα ὁ κ. Ὑπουργός.

§98ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§99Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὁ κ. Ξυνόπουλος. Ἀνέφερα ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, κύριοι, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους προέκυψεν ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος καὶ ἑπομένως καὶ ἡ μείωσις τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἡ μείωσις τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν ἀτυχῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος, διότι ἐφόσον ἐλαττοῦται ἡ κατανάλωσις, κατὰ τοσοῦτον ἐλαττοῦται καὶ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα αὐτῶν, σημειώσατε δὲ ὅτι οἱ ἐργάται αὐτοὶ κατάγονται ἀπὸ τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς Νάξου καὶ δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον πόρον ζωῆς, παρὰ μόνον ὅ,τι εἰσπράξουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον, διὰ τὴν ἐξόρυξιν τοῦ ὀρυκτοῦ τῆς σμύριδος. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξέθεσα τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων, φρονῶ, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ μείωσις ἢ ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος, θὰ ἐκθέσω καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἐμήν, λαμβανόμενα, θὰ μᾶς ἀγάγουν εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, τουτέστιν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τῶν συμφερόντων τῶν σμυριδεργατῶν. Τὰ μέτρα δὲ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς. Πρῶτον, ἐλευθερία πλήρης εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σμύριδος, ὥστε νὰ παύσῃ ὑφιστάμενον τὸ τρὰστ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων ἐργοστασίων, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος. Δεύτερον μέτρον εἶναι νὰ καταργηθῶσιν αἱ ποικιλλώνυμοι καὶ πολλαπλαῖ ποιότητες τῆς σμύριδος καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἀρχικάς. Νὰ παύσῃ δηλαδὴ ἡ χονδρὴ καὶ ψιλὴ σμύρις πρώτης ποιότητος καὶ ἡ χονδρὴ καὶ ψιλὴ σμύρις δευτέρας ποιότητος. Ἐπιμένω δὲ εἰς τοῦτο, κύριοι, διότι ἀτυχῶς εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1923 ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἐξέδωκε διαταγὴν πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τῶν σμυριδωρυχείων, διὰ τῆς ὁποίας ἐπέτρεψε ἓν 20% ψιλὴν σμύριδα, τὴν ὁποίαν παρελάμβανεν ἡ ὑπηρεσία τῶν σμυριδωρυχείων, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀπεριόριστον. Καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τί συνέβη μὲ τὴν διαταγὴν αὐτήν, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν μικρὰν παράγραφον ἐκθέσεως ἐμπεριστατωμένης καὶ μακροσκελοῦς, τὴν ὁποίαν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων κ. Σαπνᾶς, κατόπιν ἐπιθεωρήσεως τοῦ σταθμοῦ εἰς ὃν ἀποτίθεται ἡ σμύρις, συνέταξε τὴν ἑξῆς ἔκθεσιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ ποιότης τοῦ σωροῦ τούτου — τοῦ σωροῦ τῆς σμύριδος, ὁ ὁποῖος ἦτο μέσα εἰς τὸν περίβολον τοῦ κεντρικοῦ σταθμοῦ — ἀποτελεῖ στίγμα καὶ ὄνειδος διὰ τὴν πεῖραν τοῦ προσωπικοῦ τῶν σμυριδωρυχείων, οὐδὲ ὑπάρχει ὀρυχεῖον τοῦ ὁποίου ἡ σμύρις νὰ περιέχῃ σκάρτα εἰς τοιαύτην ἀναλογίαν. Μακρόθεν φαίνεται τὸ σκάρτο, εἶναι σχίστης λαμπιρίζων μακρόθεν (κοινῶς Πασπάρα) καὶ μοὶ εἶναι δυσκολώτατον νὰ πεισθῶ ὅτι τὸ προσωπικὸν ἐξηπατήθη ἀπολύτως, διότι τότε ἐπιβάλλεται νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἀπώλεσε τὰς φρένας του». Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπίσης ἐπιστολὴν ἑνὸς τῶν ἐπεξεργαζομένων Ναξίαν σμύριδα ἐργοστασίων ἐν Λονδίνῳ, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του διὰ τὴν διαλογὴν τῆς σμύριδος, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ παύσουν προμηθευόμενοι Ναξίαν σμύριδα. Ἡ ἐπιστολὴ δὲ αὕτη, ἥτις εἶναι συνέχεια προηγουμένης ἐπιστολῆς, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1926. Πρὸς τὸ Σεβαστὸν Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου, Τμῆμα Δημοσίων Ἐκμεταλλεύσεων, Ἐνταῦθα. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ὑμῖν τὰ κάτωθι, ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀπὸ 27 τρέχοντος αἰτήσεώς μου, δι’ ἧς σᾶς ἀνέφερον ὅτι εἶχα ἐπιστολὴν ἐκ μέρους τῶν ἐν Λονδίνῳ προϊσταμένων μου, οἵτινες μοὶ παρεπονοῦντο διὰ τὴν κακὴν ποιότητα τῶν 100 τόννων Α. Χ. φορτωθέντων κατὰ τὴν 13 Ὀκτωβρίου 1925, σήμερον λαμβάνω καὶ ἑτέραν, δι’ ἧς μοὶ γράφουν ἐν μεταφράσει τὰ ἑξῆς: «Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν σοβαρῶς τὰ μέτρα μας, διότι δὲν παραλαμβάνομεν τὴν κανονικὴν ποιότητα τῆς σμύριδος, τὴν ὁποίαν παραγγέλλομεν. Τὸ φορτωθὲν μετάλλευμα διὰ τῶν ἀτμοπλοίων «Νίκαια» καὶ «Ἔκφελ» εἶναι ὅλως διόλου μία κακὴ παρτίδα καὶ ἡ ἀξία του δὲν εἶναι παρὰ τὸ ἥμισυ τῆς πληρωθείσης. Δέον νὰ θεωρηθῇ ὡς γεγονὸς ὅτι θὰ ἀρνηθῶμεν νὰ δεχθῶμεν πλέον ἐκ τῆς ποιότητος αὐτῆς τῶν δύο ὡς ἄνω φορτώσεων. Ὥστε πρέπει νὰ λάβητε σοβαρῶς τὰ μέτρα σας, ἵνα συστήσητε εἰς τοὺς ὑπευθύνους τὸ ζήτημα». Καθὼς παρατηρεῖτε, πηγαίνει νὰ καταστραφῇ ἡ ἐργασία, ὅθεν ἔρχομαι καὶ πάλιν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστούμενοι ἐνεργήσητε δραστηρίως παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις ὑπαλλήλοις, ἵνα μὴ ἐπαναληφθῇ τοιοῦτόν τι πλέον. Τοιαῦτα ἐγκλήματα διαπράττουν οἱ ὑπάλληλοι τῶν σμυριδωρυχείων τῆς Νάξου, καταστρέφοντες διὰ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐνεργοῦν τὴν διαλογὴν τῆς σμύριδος ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦτο δὲ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εἶπεν: «Ἂν ὀκνήσωμεν νὰ παραιτήσωμεν τὰς παλαιὰς τύρβους καὶ μὴ ἀποδυθῶμεν ἐγκαίρως εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας σμύριδος, τὸν ὁποῖον προκαλεῖ ὁ πρὸς αὐτὴν ἀναπτυσσόμενος συναγωνισμός, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὸ χόρτον φυόμενον ἐπὶ τῶν ὀρυχείων τῆς Νάξου». Δὲν πιστεύω, κύριοι νὰ περιμένουν οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ φυτρώσουν τὰ σμυριδορυχεῖα τῆς Νάξου διὰ νὰ ἐννοήσουν ὅτι οἱ σημερινοὶ ὑπάλληλοι αὐτῶν ἀποβαίνουν ἐπιζήμιοι εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὰ συμφέροντα 1,200 σμυριδεργατῶν. Καὶ συνεχίζω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δεύτερον, εἶπον, νὰ καταργηθοῦν αἱ ποιότητες αἱ ποικιλλώνυμοι καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἀρχικὰς ποιότητας. Τρίτον, νὰ ὁρισθῇ κατωτέρα τιμὴ τῆς σμύριδος καὶ νὰ συστηθῇ ὀλιγομελεστάτη Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ πρόσωπα δραστήρια, ἔμπειρα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀμείβωνται γενναίως καὶ εἰς αὐτὰ νὰ ἀνατεθῇ ἡ πώλησις καὶ ἡ διαφήμησις τῆς σμύριδος, πρὸ παντὸς δὲ ὁ ἔλεγχος τῆς νοθείας τῆς σμύριδος Τέταρτον, νὰ ὁρισθῇ κατωτέρα τιμὴ τῆς σμύριδος καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ πωλῇ καὶ εἰς ἀνωτέρας τιμάς. Νὰ ἐλαττωθῇ ἔστω καὶ ἡ τιμὴ αὐτῆς, ἐν ἀνάγκῃ ἐξισουμένη πρὸς τὴν τιμὴν τῆς Μικρασιατικῆς, ἀλλὰ προηγουμένως νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ διπλασία καὶ τριπλασία ἀπόδοσις τῆς ἐξωρύξεως καὶ τῆς μεταφορᾶς, ὥστε νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσῃ ἡ μείωσις τῆς τιμῆς καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ περίσσευμα τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε πρὸ μικροῦ τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 60 καὶ πλέον ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἂν τὰ μέτρα ταῦτα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, τελειοποιηθῶσι καὶ συστηματοποιηθῶσιν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀχθῶμεν ταχέως εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, τουτέστιν τὴν ὅσῳ τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν τῆς σμύριδος εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, πρὸ παντὸς δὲ τῆς Ἀμερικῆς, διότι ἐκεῖ ὑφίσταται τὸν μεγαλύτερον ἀνταγωνισμὸν ἡ Ναξία σμύρις καὶ διὰ τῆς τεχνητῆς σμύριδος καὶ δι’ ἄλλων λειαντικῶν οὐσιῶν. Ὀφείλει δέ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, προκειμένου περὶ μιᾶς τοσαύτης σοβαρᾶς προσόδου τοῦ δημοσίου, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἰδιαζόντως εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαλογῆς τῆς σμύριδος. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς διέταξε πρὸ μικροῦ τὴν μελέτην τῆς κατασκευῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Τραγέας μέχρι τῶν σμυριδούχων μερῶν τοῦ δήμου Κορωνίδος. Καὶ ἔπραξεν ἄριστα ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ὀφείλει νὰ διατάξῃ ἀμέσως νὰ γίνῃ ἔναρξις μελέτης καὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου μέχρι τῆς Ἀπειράνθου. Δηλαδὴ μέχρι τῆς ἄλλης σμυριδούχου περιοχῆς. Διότι ὁ δῆμος Ἀπειράνθου ἀποτελεῖ τὴν μίαν περιοχὴν τῶν σμυριδορυχείων, ὁ δὲ δῆμος Κορωνίδος τὴν ἑτέραν. Διαταχθείσης ἄρα τῆς μελέτης τῆς ὁδοῦ πρὸς τὴν δευτέραν περιοχήν, ἔχομεν ἱερὰν τὴν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Νάξου νὰ ὑποστηρίξωμεν ἐντόνως τὰ δικαιώματα τῆς Ἀπειράνθου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία δέον νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἀδικεῖ τὴν Ἀπείρανθον, τὴν μεγαλυτέραν κωμόπολιν τῆς ἐπαρχίας Νάξου, ἐφόσον δὲν διατάσσει τὴν ἔναρξιν τῆς παρ’ ἐμοῦ ὑποδεικνυομένης μελέτης. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ καὶ ἐγκαταλείπων τὸ βῆμα ἀποτείνω τὴν εὐχὴν ὅπως μὴ ἐπανέλθω, ἀπασχολῶν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§101Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡ ἱστορία τῆς σμύριδος εἶναι πολὺ παλαιὰ καὶ γνωστὴ εἰς ὅλους ὑμᾶς. Ἀπησχόλησε καὶ ἀπασχολεῖ αὕτη ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ ὅλας τὰς Βουλὰς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ ὀρεινὸν καὶ βόρειον τμῆμα τῆς νήσου Νάξου εὑρίσκονται αἱ σμυριδοῦχοι περιφέρειαι καὶ ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῶν τέως δήμων Κορωνίδος καὶ Ἀπειράνθου. Τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος, κύριοι βουλευταί, διαιρεῖται εἰς δύο στάδια· εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐμπορίας. Ἡ ἐκμετάλλευσις περιλαμβάνει τὴν ἐξόρυξιν, τὴν διαλογήν, τὴν συγκέντρωσιν καὶ τὴν μεταφορὰν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς ἐξορύξεως εἰς τὰ μέρη τῆς παραλαβῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ δύο ἐπίνεια τῶν δύο τέως δήμων Ἀπειράνθου καὶ Κορωνίδος, Λυῶνα καὶ Μουτσούναν. Ἡ ἐμπορία, ὅπως γνωρίζετε, συνίσταται εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ πώλησιν τῆς σμύριδος. Τὸ Κράτος ἀπὸ 100 περίπου ἐτῶν διαχειριζόμενον τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος ἠστόχησεν εἰς τὰς ἐνεργείας του καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἐκμετάλλευσιν ὀλιγώτερον, ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἐμπορίαν τῆς σμύριδος παντελῶς. Καὶ λέγω ὀλιγώτερον διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν, διότι πᾶν ὅ,τι ἔχει συντελεσθῆ ὑπὲρ αὐτῆς ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τοὺς ἰδίους τοὺς σμυριδορύκτας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν διαμαρτυριῶν των καὶ ἰδίᾳ διὰ τῶν θυσιῶν των κατώρθωσαν νὰ βελτιώσουν αὐτὴν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος νὰ εἰσπράττῃ περισσότερα ἔσοδα καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ παρέχεται κάποια ἄνεσις εἰς τὴν ἐργασίαν των, ἂν δύναται νὰ λεχθῇ ἄνεσις ἡ διὰ μέσου τῶν ἀποκρήμνων βράχων καὶ τῶν ὑπογείων στοῶν ἐργασία των. Αἱ δὲ διάφοροι Κυβερνήσεις διὰ τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπήγετο τότε τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος καὶ κατόπιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται σήμερον, πράγματι ἐμερίμνησαν ἐν μέρει, βοηθήσασαι τοὺς ἐργάτας ὑπὲρ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σμύριδος καὶ εἰδικῶς ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μιχαλακόπουλον, ὁ ὁποῖος καὶ ἐπιτοπίως μετέβη καὶ εἶδε τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο οἱ σμυριδεργάται καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Λαρίσσης κ. Σπυρίδην, οἵτινες πραγματικῶς ἔλαβον κάποιαν πρόνοιαν διὰ τοὺς σμυριδορύκτας καὶ τὴν σμύριδα γενικῶς. Ἐπὶ ἑκατὸν περίπου ἔτη λοιπὸν ἀγωνιζόμενοι ἕνα ἀπέλπιδα ἀγῶνα οἱ ἀτυχεῖς σμυριδορύκται, οἱ εἵλωτες αὐτοὶ μιᾶς ἀπανθρώπου ἐργασίας, κατώρθωσαν ἐπὶ τέλους νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς νόμου κατὰ τὸ 1922 ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ράλλη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρωθυπουργοῦντος τοῦ μακαρίτου Πρωτοπαπαδάκη, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ προεβλέπετο ἡ κατασκευὴ μιᾶς ἐναερίου γραμμῆς καὶ ἄλλων ἔργων συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν ὅρμων καὶ τῶν σμυριδούχων περιφερειῶν. Δηλαδὴ ἡ ἐναέριος γραμμὴ εἶναι ἀλληλένδετος μὲ τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ ἐναέριος γραμμὴ χωρὶς τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν μερῶν αὐτῶν. Αἱ περιστάσεις, λέγω, δὲν ἐπέτρεψαν τότε νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 ἐπελθοῦσα ἀνέτρεψε τελείως τὸν νόμον τοῦ 1922, δημοσιεύσασα τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ 1923, διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέπετο μὲν ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ἐναερίου γραμμῆς, ἀλλὰ κατὰ παρέκλισιν τῶν διατάξεων τῶν νόμων περὶ δημοσίων ἔργων καὶ προσέτι προέβλεπε τὴν σύναψιν ἑνὸς δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μέχρι 50.000 λιρῶν Ἀγγλίας, ἐξυπηρετουμένου δι’ ἑνὸς προσθέτου τμήματος ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος μιᾶς λίρας. Δυστυχῶς ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους, ἠλάττωσε τὸ πρόσθετον τοῦτο τίμημα εἰς ἡμίσειαν λίραν ἢ μᾶλλον γνωρίζω ὅτι ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τιμήματος, προφασιζόμενον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σμύριδος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὐτὴ τοῦ τιμήματος τῆς μιᾶς λίρας δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ εἰς τὴν τιμὴν τῆς σμύριδος ἡ ὁποία πωλεῖται; Δηλαδὴ τὸ τίμημα μιᾶς λίρας νὰ μείνῃ ἀνέπαφον καὶ νὰ μειωθῇ ἡ ἄλλη τιμὴ τῆς σμύριδος, διότι τώρα μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τιμήματος πῶς θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα συγκοινωνίας καὶ τὰ συμπληρωματικὰ τοῦ ἐναερίου, ἅτινα θὰ ἀπαιτήσουν πολλὴν δαπάνην, πῶς θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ δάνειον, μὲ τί χρήματα; Πῶς θὰ γίνουν τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, περὶ τῶν ὁποίων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος, δηλαδὴ τῆς Ἀπειράνθου–Κορωνίδος κλπ.; Ἀναμένω ἐπ’ αὐτοῦ μίαν ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ. Τέλος κατηρτίσθη μία σύμβασις, ὄχι κανονικῶς βεβαίως, μεταξὺ δύο ἐργολάβων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Οἱ ἐργολάβοι αὐτοὶ κατεσκεύασαν τὸ ἔργον ἐντὸς τριετίας καὶ ἐγένετο ἡ δοκιμαστικὴ παραλαβὴ τοῦ ἔργου ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, δηλαδὴ ἀπὸ μηχανικούς, ἥτις Ἐπιτροπὴ εὑρῆκε τὸ ἔργον ὁπωσδήποτε καλὸν κατὰ τὴν ἔκθεσίν της, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Παρελθούσης.... κλπ.» Μετὰ τὴν προσωρινὴν παραλαβὴν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ ἡ δοκιμαστικὴ λειτουργία τοῦ ἐναερίου καὶ ἤρξατο ἡ δοκιμαστικὴ λειτουργία. Μετὰ τὴν τρίμηνον δοκιμαστικὴν αὐτὴν λειτουργίαν παρελήφθη ὁριστικῶς τὸ ἔργον ὑπὸ ἄλλης Ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἀπὸ μηχανικοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἡ ὁποία παμψηφεὶ ἀποφαίνεται ἐν τῇ ἐκθέσει της οὕτως (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἔργον ἐξετελέσθη καλῶς.... κλπ.» Ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ὁριστικὴν παραλαβὴν τοῦ ἔργου, ἠθέλησε νὰ λειτουργήσῃ τὴν ἐναέριον, ἀπ’ εὐθείας τὸ Δημόσιον. Παρετήρησεν ὅμως μετὰ μικρὸν ὅτι τὰ ἔξοδα ἢ μᾶλλον αἱ δαπάναι τῆς λειτουργίας ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἦσαν ὑπερβολικαὶ καὶ ἀντὶ ὠφελείας ἐγένετο πρόξενος ζημιῶν καὶ εἰς τοὺς σμυριδορύκτας καὶ εἰς τὸ Κράτος, διὰ τὸ ἀδύνατον τῆς συνεχοῦς ἀγορᾶς διαφόρων ὑλικῶν διὰ τὴν συντήρησίν του κλπ. Ἡ τεχνικὴ αὕτη ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἑπομένως ἀνέπτυξεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκθέσῃ τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν. Τὸ ἔργον πραγματικῶς ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, δοθείσης μιᾶς προθεσμίας τριμήνου διὰ τὴν 28ην Φεβρουαρίου, ὁπότε τὴν 18ην Φεβρουαρίου ἐπληροφορήθημεν ὅλοι καὶ οἱ σμυριδορύκται καὶ οἱ ὑπόλοιποι Νάξιοι καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, ὅτι ἀναβάλλεται ἡ δημοπρασία χωρὶς κανένα λόγον, παρὰ τὴν διαμαρτυρίαν τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶχε βεβαίως μεγάλην σημασίαν ὅσην ὅμως εἶχε διὰ τοὺς σμυριδορύκτας, διότι ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου καὶ κεῖθεν ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι, ἀρχίζει ἡ ἐποχὴ τοῦ ἔαρος, ὁπότε καὶ ἡ μεταφορὰ καὶ ἡ ἐξόρυξις γίνεται εὐκολώτερον, διότι, ὅπως ἐννοεῖτε πολὺ καλά, τὸν χειμῶνα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῇ κανεὶς εἰς τὰ σμυριδορυχεῖα. Οὕτως ἀνεβλήθη λοιπὸν ἡ δημοπρασία διὰ τὴν 31ην Μαρτίου. Τὴν 26ην ὅμως Μαρτίου καὶ πάλιν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνέβαλε τὴν δημοπρασίαν διὰ τὴν 14ην Ἀπριλίου. Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ νέα ἀναβολὴ τῆς δημοπρασίας δὲν ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς ἄλλον Ὑπουργόν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἀναβολὴ τῆς δημοπρασίας.

§102Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σᾶς παρακαλῶ, δὲν δύνασθε νὰ λέγητε ὅτι ἠσκήθη οἱαδήποτε πίεσις.

§103Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἠσκήθη πίεσις, κ. Ὑπουργέ.

§104Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴπατε ὅτι δὲν ὀφείλεται ἡ ἀναβολὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ εἰς ἄλλον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐπίεσε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§105Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Μάλιστα, ἠσκήθη πίεσις ἐπὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§106Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παρέμβῃ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; Σᾶς παρακαλῶ μὴ λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἠκούσατε δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ λεγόμενα. Ἡ ἀναβολὴ ἐγένετο, διότι ὑπεδείχθη ἐκ μέρους ἐνδιαφερομένων.

§107Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τίνων ἐνδιαφερομένων;

§108Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ τοῦτο θὰ ἐγίνετο πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Ἡ ἀναβολὴ ἐγένετο δι’ ἕνα λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, ὁ λόγος δηλαδὴ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ μελέτης τοῦ ζητήματος, ἂν καὶ ἐφόσον ἦτο ὀρθὸς ὁ τρόπος τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας, ὡς οὗτος ἐγένετο, ἢ πρέπει νὰ μεταβάλλωμεν τὸν λόγον τοῦ ὁρίου τῆς τιμῆς. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἀφορμαὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς δημοπρασίας.

§109Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν ἤρκεσε, κ. Ὑπουργέ, τὸ τετράμηνον διάστημα διὰ νὰ μελετήσητε ἂν πρέπει νὰ μὴ γίνῃ δημοπρασία τοῦ ἔργου ἢ ἂν πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν;

§110Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν μοὶ ἀρκεῖ σᾶς βεβαιῶ οὐδὲ ὁλόκληρος ὁ χρόνος, καίτοι ἠξεύρετε ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡμεῖς καὶ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἠσχολήθησαν, ὁμολογῶ ὅτι διατελῶ ἐν πλήρει συγχίσει καὶ λέγω ὅτι θέλω νὰ μεταβῶ ἐπιτοπίως νὰ τὸ μελετήσω.

§111Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἠμποροῦσε νὰ σᾶς ἀρκέσῃ τὸ τετράμηνον διάστημα διὰ νὰ ἐννοήσητε ἂν ἔπρεπε νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν ἢ ὄχι.

§112Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἤδη τὸ ἐξέθεσα εἰς δημοπρασίαν.

§113Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Διατί ἀναβάλλεται συνεχῶς ἤδη ἡ δημοπρασία;

§114Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ποῖος ἔκαμε τὴν δημοπρασίαν;

§115Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§116Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Εἶπεν ὁ ἀγορεύων ὅτι μετὰ τὴν δοκιμαστικὴν λειτουργίαν τοῦ ἐναερίου, ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἐπείσθη ἡ ὑπηρεσία ὅτι αἱ δαπάναι εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη τὸ Δημόσιον εἶναι μείζονες ἐκείνων, εἰς ἃς εἶχον ὑποβληθῆ οἱ προηγουμένως ἐκμεταλλευθέντες αὐτὸν καὶ ὅτι συμφέρον ἔχει τὸ Δημόσιον ἀντὶ νὰ ἐκμεταλλεύεται τοῦτον, αὐτὸ τοῦτο τὸ Δημόσιον, νὰ τὸ ἐκμεταλλεύεται ἐργολάβος....

§117Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι κακὸς διαχειριστὴς τῶν ἰδικῶν του ἐπιχειρήσεων καὶ ἑπομένως εἰς τοῦτο ὀφείλεται ἡ ἀντίληψις αὕτη τῆς ὑπηρεσίας, ἥτις εἶναι ἀντίληψις καὶ ὅλου τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό, τὸ θέμα εἶναι διατί ἀναβάλλεται ἡ δημοπρασία συνεχῶς ἐπ’ αὐτοῦ καὶ χωρὶς οὐδεμίαν δικαιολογίαν νὰ φέρῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργός. Ἐρχόμεθα εἰς τρίτην δημοπρασίαν καὶ σήμερον πληροφοροῦμαι ὅτι καὶ πάλιν πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ, ὅπερ δὲν πιστεύω νὰ γίνῃ, διότι τὸ τοιοῦτον ἀποτελεῖ σκάνδαλον. Καὶ ἐνῷ ἀναβάλλεται ἡ δημοπρασία, δὲν δίδεται ἀμέσως τοὐλάχιστον ἡ ἐντολὴ νὰ λειτουργήσῃ ὁ ἐναέριος ἀπὸ τόσου καιροῦ, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκ τῆς ἀναβολῆς θίγονται σπουδαιότατα συμφέροντα καὶ τῶν σμυριδορυκτῶν καὶ τοῦ Κράτους. Διατρέχομεν δὲ τὸν κίνδυνον νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς μὴ λειτουργίας τοῦ ἐναερίου, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπέγγυος ἡ πρόσοδος τῆς σμύριδος. Διὰ τὴν τελευταίαν ταύτην ἀναβολὴ ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κύριοι βουλευταί τῶν δημοσίων ἐκμεταλλεύσεων διετύπωσε τὴν γνώμην της καὶ εἰς πρακτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὰ ἑξῆς καὶ ἥτις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀναβολὴν (ἀναγινώσκει): «Ἡ νέα αὕτη ἀναβολὴ θίγει.... κλπ.», ὑπογεγραμμένοι δὲ εἶναι οἱ Ρουσόπουλος, Ξυνόπουλος καί Παλαμιώτης.

§118Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Οἱ φίλοι μας, τοὺς ὁποίους κατήγγειλα.

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ξυνόπουλος εἶναι ἐγνωσμένης ἐντιμότητος καὶ ἱκανότητος. Δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει διὰ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον.

§120Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ὁ Ξυνόπουλος εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους.

§121Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ ἀντίρρησις διὰ τὸν ἔντιμον ὑπάλληλον Ξυνόπουλον, μεθ’ οὗ συνυπηρέτησα ἐπὶ μακρόν, καθὼς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς τῆς ὑπηρεσίας. Αὐτὰ εἶναι σπερμολογίαι τῶν τριόδων. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἀνέφερα διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ἀπολαύει ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς σμύριδος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐνῷ ἡ προστασία τῶν σμυριδορυκτῶν, τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, ἔπρεπε νὰ εἶναι πλήρης, διότι εἶναι εἵλωτες οἱ ἐργάται αὐτοί. Καὶ ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τῆς σμύριδος, τὴν ἐμπορίαν αὐτῆς. Τὸ ζήτημα τῆς ἐμπορίας τῆς σμύριδος ἀπασχολεῖ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Πρῶτος τρόπος ἦτο ὁ τρόπος τῆς μονοετοῦς ἐκμισθώσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τῆς σμύριδος. Δεύτερος, ὁ τρόπος τῆς πολυετοῦς ἐκμισθώσεως τοῦ ὀρυκτοῦ. Καὶ τρίτος, ὁ τρόπος εἰς τὸν ὁποῖον καὶ κατέληξεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὴν ἐλευθέραν δηλαδὴ συναλλαγὴν τῆς ἐμπορίας τῆς σμύριδος. Ἀλλὰ καὶ οἱ τρεῖς τρόποι αὐτοὶ ἀποδεικνύονται ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἐπαρκῆ ἔσοδα καὶ εἰς τοὺς σμυριδορύκτας τὸν πόρον τῆς ζωῆς των. Διότι πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι οἱ σμυριδορύκται δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον πόρον πλὴν τῆς σμύριδος καὶ πᾶσα ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τῆς ἐξαχθησομένης σμύριδος, ἐκ τῆς καταναλώσεως, θὰ ἀναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ ἐκπατρισθοῦν πανοικεί. Μέχρι τοῦ 1923, συνεπείᾳ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, ἡ ζήτησις ἦτο μικροτέρα τῆς προσφορᾶς (ἀναγινώσκει): «Ἡ παγκόσμια κατανάλωσις τοῦ ποσοῦ τῆς σμύριδος εἶναι 60,000 τόννων ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐν Εὐρώπῃ». Τὸ τέταρτον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι 15,000 περίπου, εἶναι Ναξία σμύρις.

§122Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Πόθεν ἔχετε τὰς πληροφορίας;

§123Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἠρύσθην ἀπὸ τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶναι δὲ πραγματικῶς ἡ ὑπεροχὴ τῆς Ναξίας σμύριδος ἀναμφισβήτητος, διότι καὶ ἡ τῆς δευτέρας ποιότητος ἀκόμη εἶναι καλυτέρα τῆς Μικρασιατικῆς. Μέχρι τοῦ 1923 τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ ποσότητα διὰ νὰ παρέχῃ σμύριδα. Αὐτὰ μᾶς λέγουν αἱ στατιστικαί. Ἀπὸ τοῦ 1911 μέχρι τοῦ 1923 ἐξήχθη ἐν ὅλῳ σμύρις 134,208 τόννων καὶ ἐπωλήθη 122,850 τόννων, ἑπομένως ὑπόλοιπον ἀπέμεινε σχεδὸν τίποτε. Οἱ ὅροι ὅμως οἱ προπολεμικοὶ μετεβλήθησαν ἄρδην, διότι ἀπὸ τοῦ 1923 μέχρι σήμερον ἔχομεν ἀλλαγὴν καταστάσεως. Ἀντεστράφησαν δηλαδὴ οἱ ὅροι καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου ἡ ζήτησις ἦτο ἀνωτέρα τῆς προσφορᾶς, μετὰ τὸν πόλεμον ἡ προσφορὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς ζητήσεως. Ἤτοι ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1923 ἐξορυχθεῖσαν σμύριδα 91,552 τόννων καὶ πωληθεῖσαν 62,598 τόννων, ἤτοι ἀδιάθετος σμύρις ἀπομένει 29,000 τόν. περίπου. Τοῦτο ὀφείλεται, ὡς εἶπον, εἰς τὴν κακὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος τῆς ἐμπορίας τῆς σμύριδος, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει βάλει τοιαῦτα περιοριστικὰ μέτρα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὥστε νὰ καθίσταται ἀδύνατος ἡ πώλησίς της. Καὶ δι’ αὐτὸ συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ καταργήσῃ τὰ περιοριστικὰ αὐτὰ μέτρα, ἅτινα ἔλαβεν ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις τοῦ 1923, ἐξ ἄλλων λόγων ὁρμηθεῖσα. Βεβαίως ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ μόνος, διότι ἡ παρατηρηθεῖσα ἐλάττωσις τῆς σμύριδος ὀφείλεται καὶ εἰς τὸν μεγάλον ἀνταγωνισμόν, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ἡ Ναξία σμύρις ἀπὸ τὸ τεχνικὸν κορούνδιον, τὸ ὁποῖον ἐφευρέθη ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ τὸ ὁποῖον ἀπέκλεισε σχεδὸν τελείως τὴν Ναξίαν σμύριδα ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, πλὴν ἐλαχίστων ποσῶν, διότι ἡ Ναξία σμύρις εἰς τὴν Ἀμερικὴν καταναλίσκεται περὶ τὰς 2.000 τόννων, ἐνῷ ὅλη ἡ ἄλλη καταναλίσκεται εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴν σμύριδα, ἥτις πωλεῖται εἰς τὴν Εὐρώπην περισσότερα τῆς Ναξίας. Συμφέρον λοιπὸν ἔχομεν ὡς Κράτος καὶ ὡς Ἔθνος νὰ προστατεύσωμεν τὸ ἐθνικόν μας ὀρυκτὸν πάσῃ θυσίᾳ τὴν Ναξίαν σμύριδα. Καὶ θὰ τὴν προστατεύσωμεν τότε καὶ μόνον, ὅταν μεταβάλωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐμπορίας αὐτῆς, διότι ἡ μὲν ἐκμετάλλευσις, ὅπως εἶπον ἀνωτέρω, ὁπωσδήποτε ἐβελτιώθη καὶ οἱ σμυριδορύκται ἐπαρκοῦν πλήρως εἰς τὴν παραγωγὴν τῆς σμύριδος, ἤδη μάλιστα μετὰ τὰ κατασκευασθέντα ἔργα τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τὰ κατασκευασθησόμενα τῆς συγκοινωνίας, ἡ ἐκμετάλλευσις ἐβελτιώθη τελείως. Δὲν ἀπομένει τότε εἰς τὸ Κράτος παρὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπορίας, ἀφοῦ προικήσῃ τοὺς ἐργάτας καὶ μὲ τὸ ταμεῖον συντάξεως, περὶ τοῦ ὁποίου ἐργαζόμεθα τώρα. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ Κράτος εἶναι ἀνίκανον νὰ ἐμπορευθῇ τὴν σμύριδα, δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως καταρτισθῇ μία εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων καὶ ἄλλους εἰδικοὺς ἐμπόρους καὶ τεχνικῶς, ἥτις μετὰ μελέτην τοῦ ζητήματος προβῇ εἰς τὸ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐμπορίας αὐτῆς. Διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, ὅπως εἶπον καὶ ἀνωτέρω, θὰ θρηνήσωμεν ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀπώλειαν ἑνὸς ὀρυκτοῦ ἐξαιρετικοῦ, ἀλλὰ θὰ θρηνήσωμεν καὶ διὰ τὴν πενίαν ὅλων τῶν κατοίκων τῶν τέως δήμων Κορωνίδος καὶ Ἀπειράνθου, οἵτινες θὰ διαλυθοῦν καὶ τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἐκπατρισθοῦν πανοικεί, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ θέλῃ βεβαίως ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ναυπλιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§125Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀρκετὰ σαφῶς οἱ προλαλήσαντες ἐξέθηκαν ὑμῖν τὰ τῆς ἱστορίας τῆς σμύριδος, μὲ τὴν ὁποίαν πολλάκις ἀπησχολήθημεν. Δὲν νομίζω τοὐναντίον ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν, ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι ἐγνώρισαν πρὸς ὑμᾶς, νά προσθέσω τὰ κατὰ τὴν γνώμην μου ληφθησόμενα μέτρα, ὥστε τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος νὰ ἀποβῇ πραγματικὸς συντελεστής τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ὁποῖος καὶ εἶναι, διότι παρουσιάζεται ἐν σμικρᾷ ποσότητι σήμερον, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἀποτελῇ ἕνα ἐκ τῶν πολὺ πραγματικῶς μεγάλων παραγόντων τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Ἔλαβον χώραν καὶ λαμβάνουν καθ’ ἑκάστην καταχρήσεις εἰς τὰ σμυριδορυχεῖα τῆς Νάξου. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ, ὅπως περιορισθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν αἱ καταχρήσεις αὐταί, ὀφειλόμεναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἰς τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ προσωπικὸν αὐτῶν, ἄνευ οὐδενὸς σοβαροῦ ἐλέγχου οὐ μόνον νὰ πολιτεύεται, ἀλλὰ νὰ τρομοκρατῇ τοὺς σμυριδορύκτας τῆς Νάξου. Ἔχω ὑποχρέωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὅτι δέον νὰ ληφθῶσι σύντονα μέτρα δέον νὰ παρακληθῇ ὁ ἔλεγχος νὰ ἄρῃ τὴν προστασίαν του ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἐδυσκολεύθη αὐτὸς οὗτος ὁ μακαρίτης Πρωτοπαπαδάκης νὰ κλονίσῃ ἐκ τῶν θέσεων αὐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη οἱ τυραννίσκοι οὗτοι τῆς Ἀπειράνθου νὰ καταπέσουν. Εἶναι ἀνάγκη οἱ μεριδιοῦχοι εἰς τὰ διάφορα σμυριδορυχεῖα νὰ μᾶς ἀπαλλάξουν τῆς παρουσίας των. Ἀγνοεῖ ἴσως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἶναι πάντες μεριδιοῦχοι εἰς τὰ σμυριδορυχεῖα, ὅτι κατορθώνουν νὰ ἐπιβάλλωνται ἐπὶ των σμυριδεργατῶν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ σμυριδεργάται νὰ ἀποβαίνουν εἵλωτες τῶν τυραννίσκων αὐτῶν.

§126Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε;

§127Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ.

§128Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ ἐνισχύων τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου προσθέτω τὰ ἑξῆς· ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχουν πολλὰ μερίδια εἰς τὰ ὀρυχεῖα τῆς σμύριδος. Ἕνας, λόγου χάριν, ἔχει 12 μερίδια. Τί γίνεται; Κύριοι, τὴν μὲν σμύριδα τὴν προερχομένην ἐκ τῶν ὀρυχείων τῶν ἄλλων ἐργατῶν τὴν ἐλέγχουν μετὰ λύσσης καὶ κλείουν τὰ μάτια διὰ τὴν σκάρτην σμύριδα.

§129Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι γνωστοὶ αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι;

§130Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ἐπέτρεπον, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ παραδοθῇ, εἰς παρελθόντας χρόνους, καὶ σμύρις ἀπὸ σωροὺς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν παλαιὰ ὑπολείμματα ἐξορύξεων παλαιῶν.

§131Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Σκάρτα.

§132Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Οἱ σωροὶ οὗτοι ἐκομίσθησαν εἰς τοὺς κυλογύρους τῆς σμύριδος καὶ ἐζυγίσθησαν παρὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν σμυριδορυχείων, οἵτινες ἀπετόλμησαν νὰ ἐκδώσουν γραμμάτια ἐπ’ ὀνόματι φίλων των, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐκδώσουν γραμμάτια παραλαβῆς ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν. Ἐκεῖθεν πηγάζει κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ λόγος ὁ σοβαρὸς ὅτι ἡ Ναξία σμύρις δὲν εὑρίσκει πλέον κατανάλωσιν εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγοράς. Ἐκεῖθεν ἡ κυρία ἀφορμὴ ὅτι ἡ σμύρις πλέον δὲν ἐπισπᾷ τὴν προσοχὴν τῶν καταναλωτῶν, διότι δὲν εἶναι ἡ σμύρις τῆς ὀφειλομένης ποιότητος, ἀλλ’ εἶναι σμύρις κατωτέρα, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, καὶ αὐτῆς τῆς Μικρασιατικῆς. Καὶ δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν Μικρασιατικὴν σμύριδα ὡς καλυτέρας ποιότητος, δυνάμεθα ὅμως νὰ φοβηθῶμεν καὶ πρέπει εἰς τοῦτο κυρίως νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας, ὅτι ἡ Μικρασιατικὴ σμύρις ὡς ἐμπορεύεται, εἶναι ἐπικίνδυνος ἐχθρὸς τῆς εἰς ποιότητα ἀνωτέρας Ναξίας σμύριδος. Ὁ μακαρίτης Καραπάνος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν εἰς παρελθοῦσαν ἐποχὴν καὶ ἔλεγεν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος δὲν εἶναι κυρίως ζήτημα ἐξορύξεως, δὲν εἶναι ζήτημα μεταφορᾶς, εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐμπορίας. Καὶ συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν προλαλήσαντα κ. Εὐριπαῖον, ὡς καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Δερλερὲν καὶ λέγω τοῦτο· εἶναι ἀνάγκη πλέον, ἐπέστη ὁ καιρός, ὅπως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς σοβαρῶς ἀπασχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διαφημίσεως καὶ πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Φρονῶ ὅτι τό γε νῦν ἔχον, εἶναι παντελῶς ἀδύνατος ἡ ἐν μεγάλῃ κλίμακι διαφήμισις καὶ πώλησις τῶν ὀρυκτῶν ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας ὡς εἶναι σήμερον κατηρτισμένη. Ἔτυχον τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω τὸν διευθύνοντα τὸ ἁρμόδιον τμῆμα· εἶναι πολὺ καλὸς κύριος, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ εἶναι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐμπορικὸν ἰδίως μέρος, διὰ νὰ πωλήσουν ὀρυκτόν, ἡ διάθεσις καὶ ἡ πώλησις εἶναι δυνατὴ μόνον δι’ ἑνὸς ἐμπορικοῦ ἀκολούθου καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Δ. Εὐρώπης, ἀποστελλομένου καὶ ἀμειβομένου ἐπὶ ποσοστῶν ἀναλόγως τῆς παρ’ αὐτοῦ διατεθειμένης σμύριδος, ὥστε νὰ μὴ τὸν στείλωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ὁμοιάσῃ μὲ τοὺς λοιποὺς ἀκολούθους καὶ διαφόρους ἀπεσταλμένους καὶ δημιουργήσωμεν ἄλλην φαγέδαιναν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Θὰ τῷ εἴπωμεν: Κύριε, νὰ παραλάβῃς δείγματα σμύριδος πρώτης, δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος, ὅπως θὰ νομίσῃ καλύτερον ὅτι πρέπει εἰδικὸν Συμβούλιον ἱδρυθησόμενον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, πάρετε τὰ δείγματα αὐτὰ καὶ μεταβῆτε εἰς τὴν Εὐρώπην, διαθέσατε ἐκ τῶν ποιοτήτων αὐτῶν, τηλεγραφήσατέ μας καὶ ὅταν πληρωθῶμεν, θὰ σᾶς δώσωμεν τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατόν, ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ παραγγελιοδοχικὰ γραφεῖα. Τὸ τρὰστ τὸ σχηματισθὲν ἐνταῦθα, κύριοι, ἐξ ἐμπόρων, εἶναι τρὰστ τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν πραγματικὴν ὑπόθεσιν τοῦ ὀρυκτοῦ.

§133Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, φρονεῖτε ὅτι διὰ τῶν ἐμπορικῶν ἀκολούθων θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς Ναξίας σμύριδος.

§134Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Νὰ δημιουργηθῇ ἐμπορικὸς ἀκόλουθος ἰδίας φύσεως διὰ τὴν σμύριδα.

§135Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τί φρονεῖτε, ὅτι ἐφόσον σήμερον εἶναι ἡ ἐκτίμησις ἐντελῶς κεχωρισμένη καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς τρόπος δυσαρεσκείας ἀπὸ τοὺς σμυριδορύκτας, δὲν νομίζετε ὅτι ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἐμπορίου εἰς μίαν Ἑταιρείαν, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὕτη, δύναται νὰ διατιμήσῃ καλύτερον ἀπὸ κάθε ἄλλον τὴν σμύριδα;

§136Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ὁ μακαρίτης Πρωτοπαπαδάκης ἐξέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω μίαν διαφωνίαν. Δὲν νομίζω ὅτι αἱ Ἑταιρεῖαι μὲ Ἑλληνικὰ κεφάλαια θὰ εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἀναλάβωσι τὴν διαφήμισιν καὶ διάθεσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὀλίγον δικαιότερον θὰ ἦτο μία Ἐπιτροπὴ νὰ συστηθῇ πρωτίστως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐξ ἀνθρώπων ἀμέσως ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν Ναξίαν σμύριδα. Παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ αὐτῇ νὰ παρευρίσκωνται εἰδικὰ πρόσωπα καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπομελητηρίου Ἀθηνῶν, ὥστε κοινῇ ἀποφάσει νὰ λαμβάνωνται ἑκάστοτε μέτρα καὶ νὰ ἐνεργῶνται αἱ πράξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι διὰ τὴν ἀνάλογον διάθεσιν καὶ διαφήμισιν τοῦ ὀρυκτοῦ. Ἄλλοτε τὸ Κράτος, καλύτερον ἐμπορευόμενον εἰς τὸ παρελθόν, ἔσχε τὴν εὐφυᾶ ἰδέαν νὰ δημιουργήσῃ Στὸκ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐκεῖ, ὡς κακὸς ἔμπορος, ἔπαθε τὸ ἄλλο. Οἱ διάφοροι ἔμποροι, ἀγοράζοντες σμύριδα Ναξίαν, εὕρισκον εὐθηνοτέραν τὴν Μικρασιατικήν, παρελάμβανον τοιαύτην καὶ τὴν ἀνεμίγνυον μὲ τὴν Ναξίαν. Ἂν ἦτο εἰς θέσιν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ δημιουργήσῃ ἀποθήκας μὲ ἀποκλειστικὴν πώλησιν τὴν Ναξίαν σμύριδα, ἀσφαλῶς τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν διάφορα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς μίαν παρέκβασιν. Γίνεται διάκρισις Α χονδρῆς καὶ Α ψιλῆς σμύριδος. Σήμερον τοὺς ἀγοραστὰς τοὺς συμφέρει τὰ κομμάτια νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ψιλότερα. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί τὰ μικρὰ τεμάχια νὰ ἔχουν μικροτέραν τιμὴν ἀπὸ τὰ μεγάλα, ἐνῷ κατ’ ἀντίστροφον λόγον ὁ κάτοχος μεγάλου τεμαχίου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ σπάσῃ, νὰ τὸ κάμῃ ἀλεῦρι πολὺ ψιλό. Διατί γίνεται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν διάκρισις εἰς Α χονδρὴν καὶ εἰς Α ψιλήν, ὥστε οἱ διαλογεῖς ὄχι μόνον νὰ τὰ χάνωσιν, ἀλλὰ νὰ παρέχωσι τὰ μέσα εἴς τινας νὰ γίνωνται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐχαρακτηρίσθησαν προηγουμένως; Πρέπει νὰ στρέψητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαλογέων, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως μὲ τὸ μάτι. Οἱ χωρικοὶ ἐκτιμοῦν μὲ τὸ μάτι, δὲν ἔχουσιν οὐδὲν προσόν. Εἰς αὐτοὺς νὰ δώσητε προσοχήν, ὥστε νὰ δίδωσιν ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξετάσεις οἱ διαλογεῖς καὶ ὄχι νὰ διορίζωνται ἀπὸ τὸν νομάρχην.

§137Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Παραστήσατε, κ. συνάδελφε, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἴπατε ὅτι θὰ συστήσητε ὡς πρῶτον μέτρον νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἐξ ὅλης τῆς ὁμιλίας σας ἐγεννήθη ἡ ἑξῆς ἐντύπωσις, διότι ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀναφέρατε ἐναπόκεινται εἰς μέτρα προσώπων. Ὑποστηρίξατε ὅτι οἱ ὑπάλληλοι εἶναι μερισιοῦχοι, ἄλλοι συνάδελφοι δὲ εἶπον ὅτι ἐγένοντο πρόξενοι ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἴπατε. Θὰ ἤθελον, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιωδέστατον ἐν τῇ Βουλῇ, ἂν θέλῃ νὰ ἐπιληφθῇ κάποτε τοιούτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα παραλύουσι τὸν δημόσιον βίον, ἂν φθάσωμεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἐκλύσεως ἡμῶν, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν εἶναι ὄντως τοιοῦτοι οἱ ὑπάλληλοι καὶ ἂν διαπράττωσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερε προηγουμένως ὁ κ. συνάδελφος καὶ ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ, διότι οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν ληφθῇ, πάντως θὰ ληφθῇ παρὰ προσώπων. Ἂν τὸ Κράτος φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ αὐτὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἄλλοτε, οἱαδήποτε μέτρα καὶ ἂν λάβῃ τὸ Κράτος, αὐτὰ θὰ ἀποβῶσιν ἐπὶ ματαίῳ.

§138Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαλογὴν τῶν ποιοτήτων τῆς σμύριδος, οἱ ἐργάται μοὶ φαίνεται ὅτι κάμουν καλυτέραν διανομὴν ἀπὸ τὸν καλύτερον μηχανικόν. Ἴσως ὁ κ. συνάδελφος στηρίζει τὴν γνώμην του ἐπὶ ἐπιστημονικῶν δεδομένων καὶ φυσικὰ οἱ μεταλλειολόγοι γνωρίζουσι τὴν σύνθεσιν καὶ τὴν ἀναλογίαν τοῦ μεταλλεύματος. Ἐν τούτοις ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν μεταλλείων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μεταβὰς ἐπὶ τόπου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν διαλογὴν τῆς σμύριδος μετὰ τόσης ταχύτητος καὶ ἀκριβείας μεθ’ ἧς προβαίνουσι μικρὰ παιδία, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὴν ποιότητα τῆς σμύριδος καλύτερον καὶ ἀπὸ ἕνα ἐπιστήμονα. Ἀπαντῶν εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. συναδέλφου λέγω ὅτι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου δύο μηνύσεις, τὴν μίαν ὑποβληθεῖσαν τὴν 10ην Δεκεμβρίου 1926 πρὸς τὴν Εἰσαγγελίαν τῶν ἐν Σύρῳ Πλημμελειοδικῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωτονοταρίου καὶ ἑτέραν ὑποβληθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου πρὸς τὴν αὐτὴν Εἰσαγγελίαν διὰ παραπομπὴν ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτῶν. Ἂν καταγγελθέντων ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔλαβε γνῶσιν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς καὶ θὰ ἐνεργήσῃ καταλλήλως. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ ἄλλο ζήτημα, τῆς διαλογῆς, λέγω τοῦτο, ὅτι ἀσφαλῶς ἐκ τῶν ἐργατῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τις πλέον εἰδικοὺς διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τοῦτο, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐκλογῆς προσώπων, περὶ αὐτοῦ δὲν ἔχω καμμίαν ἀπολύτως ἀμφιβολίαν. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ σημειώσῃ τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος Νάξου, διαμένων ἐν Νάξῳ, νὰ ἐπιβλέπῃ τοὺς ἐν τοῖς σμυριδορυχείοις ἐργάτας, διαμένοντας εἰς ἀπόστασιν 6–7 ὡρῶν. Ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἀναγκαίως πρέπει νὰ ληφθῇ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως τῶν γραμματίων ἅμα ὡς ζυγισθῇ ὁ σωρός. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς ἕτερον σημεῖον χρήσιμον. Ἅμα ὡς ζυγισθῇ ὁ σωρός, ὁ λογιστὴς νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐκδώσῃ ἀμέσως τὸ γραμμάτιον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Παραμένει ὁ σωρὸς εἰς τὴν αὐλὴν καὶ μετὰ πέντε μῆνας τὸν παραλαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἂν ἐκλάπη ἢ ὄχι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένουν φύλακες οἱ ἴδιοι εἰς τοὺς αὐλογύρους διὰ νὰ φυλάττωσι τοὺς σωρούς των. Ἡ ταχεῖα ἔκδοσις τοῦ γραμματίου αὐτοῦ ἐπιβάλλεται ὅπως ἐπιβάλλεται ἐπίσης ὁ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ταχύτερον διακανονισμὸς τῆς πληρωμῆς τῶν ἐργατῶν. Φαντασθῆτε ὅτι οἱ ἐργάται κατορθώνουν νὰ πληρωθῶσι μετὰ ἑξάμηνον καὶ πεντάμηνον. Θὰ παραδώσουν τὸν μῆνα δέκατον καὶ θὰ πληρωθοῦν τὸν μῆνα τρίτον. Αὐτὸ κάμνει ὥστε νὰ ἀσχάλλουν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται ἄλλοτε νὰ παραδίδουν τὰ γραμμάτιά των εἰς ἐμπόρους ἀντὶ σάκκου ἀλεύρου. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἀνάγκη νὰ ἀπαγορευθῇ τοῦ λοιποῦ ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἢ μᾶλλον διὰ νόμου νὰ καθιερωθῇ ὅτι στεροῦνται παντὸς δικαιώματος ἐπὶ ὀρυχείων οἱ δημόσιοι ἐκεῖνοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι....

§139Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὑπάρχει νόμος ἀπαγορευτικός.

§140Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Τότε νὰ τιμωρηθῶσι καὶ νὰ δοθοῦν τὰ μερίδια εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς τὰ κατέχουν.

§141Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἶναι ἀναπόδεκτον αὐτό, διότι δὲν τὸ ἔχουσιν ἐπ’ ὀνόματί των, ἀλλὰ παρουσιάζονται μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Α ἢ τοῦ Β.

§142Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ἔχω ἀντίγραφον μηνύσεως τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὀνόματα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Νάξον, ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μερίδιον εἰς διάφορα σμυριδορυχεῖα. Ἂν τοῦ λοιποῦ ἀπαγορευθῇ ἡ μᾶλλον γνωσθῇ εἰς τοὺς σμυριδορύκτας ὅτι δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀνάγκην νὰ δώσουν τοιαῦτα μερίδια, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ δίδουν τὸ μερίδιον εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους θὰ ἀρνηθοῦν νὰ τοὺς δώσουν τοῦ λοιποῦ, διότι θὰ τοὺς εἴπουν ὅτι ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις νόμου ὑπαγορεύουσα εἰς σᾶς νὰ εἶσθε κάτοχοι μεριδίων. Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι, ἂν παρίσταται ἀνάγκη συστάσεως ἑνὸς Συμβουλίου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον νὰ ἐποπτεύῃ τὰ τῆς ἐμπορίας καὶ διαφημίσεως» τῆς Ναξίας σμύριδος, κρίνω ἐπίσης ἀναγκαιότατον νὰ συσταθῇ ἓν Συμβούλιον μιᾶς Ἐπιτροπῆς τοπικῆς ἐν Νάξῳ, ἑδρευούσης παρὰ τῷ διευθυντῇ τῶν σμυριδορυχείων, ὥστε νὰ χρησιμεύῃ παρ’ αὐτῷ ὡς ὁδηγὸς καὶ ἂν θέλητε νὰ εἴπωμεν ὡς μέντωρ, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς ἔργον νὰ ἐνεργῇ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον ἀπὸ ὅ,τι σήμερον ἐνεργεῖς. Θέλω νὰ εἴπω νὰ μὴ ἀφεθῇ ἀπόλυτος «κεχαγιᾶς» ὁ διευθυντής. Δὲν εἶναι ὁ διευθυντὴς ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κακῶς ἐνεργεῖ. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μᾶλλον τὰ ὑπ’ αὐτὸν ὄργανα κακῶς ἐνεργοῦν παρὰ ἐκεῖνος. Δύναμαι ἀκόμη νὰ εἴπω ὅτι πολὺ περισσότερον ἐκεῖνος κάμνει ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεται παρὰ ὅτι δίδει κακὴν κατεύθυνσιν εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν ὑπαλλήλων.

§143Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ εἴπητε, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τίνος διευθυντοῦ προήχθη ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς σμύριδος;

§144Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ἀσφαλῶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ νῦν διευθυντοῦ.

§145Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Γνωρίζετε, ἂν ὁ κ. διευθυντὴς τῆς σμύριδος διώρισε τὸν Ὀκτώβριον 88 ἐργάτας καὶ τὸν Σεπτέμβριον 101, ἐνῷ οἱ ἐργολάβοι εἶχον 42 ὁ ἕνας καὶ 35 ὁ ἄλλος καὶ διατί διωρίσθησαν;

§146Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀνέμενον τὴν ἐρώτησίν σας αὐτήν, ἡ ὁποία μὲ στενοχωρεῖ πολύ, διότι ἀτυχῶς ἐλαχίστας ψήφους ἔλαβον τόσον ἐν τῷ δήμῳ Ἀπειράνθου, ὅσον καὶ ἐν τῷ δήμῳ τῶν Βόθρων καὶ δὲν ἠσχολήθην σοβαρῶς νὰ μάθω πόσοι διωρίσθησαν καὶ εἰς ποίαν πολιτικὴν μερίδα ἀνήκουν. Ἤκουσα μόνον ὅτι διωρίσθησαν, ἤκουσα ὅτι ἐγένοντο τοιαῦτα, ἀλλὰ μήπως εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς τὰ ἴδια δὲν ἐγένοντο; Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀγωνίζομαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιβάλῃ σιδηρᾶν χεῖρα καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς σμυριδεργάτας τῆς ἐπεμβάσεως τῶν πολιτευομένων. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης κατήγγειλε γεγονότα τινά, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τί ἀπέγινε.

§147Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Γνωρίζετε τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων;

§148Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔγινε τίποτε, διότι ἀπηλλάγη ὁ διευθυντής.

§149Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν ἐτελείωσεν ἡ ἀνάκρισις, διότι ἐγὼ ἐκλήθην ὑπὸ τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἐξετασθῶ.

§150Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον ὅτι ἐξεδόθη βούλευμα ἀπαλλακτικόν.

§151Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐγὼ ἐκλήθην ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἐξετασθῶ. Ἴσως ἀπηλλάγη διά τινας τῶν κατηγοριῶν.

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλομεν νὰ μάθωμεν τὰ περὶ σμύριδος καὶ ὄχι περὶ τῶν πολιτικῶν σας γεγονότων.

§153Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Εἶμαι τελείως ξένος πρὸς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ παρακαλέσῃ τὸν συνάδελφόν του ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς ὁδοῦ Ἀπειράνθου–Τραγέας καὶ νὰ ἐπιβληθῇ μικρὸς φόρος κατὰ τόννον, Ἐπίσης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος. Δὲν εἶναι ἡ λίρα ἡ ὁποία κάμνει νὰ μὴ ὑπάρχῃ μεγάλη κατανάλωσις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν μεγάλην κατανάλωσιν εἶναι ἡ κακὴ ποιότης λόγῳ κακῆς διαλογῆς καὶ λόγῳ κακῆς ἐμφανίσεως. Μοὶ ἔλεγεν ἄνθρωπος τῆς Ἑταιρείας Ἄμποτ τῆς ἐχούσης τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος, ὅτι πωλεῖται εἰς μικρὰ τεμάχια μέσα εἰς κυτία ὅπως τὰ λουκούμια, ἐνῷ ἐδῶ πωλεῖται εἰς σάκκους.

§154Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἐμελετήσατε τὸ ζήτημα τῆς κονιοποιήσεως; Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ζήτημα.

§155Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Εἶναι τόσον πολλὰ τὰ ζητήματα τὰ συναφῆ μὲ τὴν σμύριδα, ὥστε δὲν θὰ ἔπρεπε σεβόμενος καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ἑαυτὸν νὰ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπ’ ἀρκετόν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἐργαζομένη νυχθημερὸν νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ καλύτερον μέτρον. Ἀπὸ δὲ τῆς ἄλλης ἀπόψεως τῶν ἐν Νάξῳ, θὰ ἦτο ἐπίσης προτιμότερον νὰ συσταθῇ καὶ ἐκεῖ μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς αἰτήσεις τῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος. Θὰ παρακαλέσω τὸ ὕστατον, τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι οἱ ἐργάται αὐτοὶ ἀπὸ 100 ἐτῶν διὰ τοῦ τιμίου ἱδρῶτός των καὶ πολλάκις διὰ τοῦ αἵματός των συμβάλλουσιν εἰς τὴν μείωσιν τῶν βαρῶν τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ τελευταῖοι τῶν μεταλλωρύχων ἔχουν ἀποκτήσει ταμεῖον συντάξεως, αὐτοὶ στεροῦνται τοιούτου. Χωρὶς νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι πολὺ εἰδικὸς εἰς τὰ περὶ ταμείου συντάξεων ἔχω καταρτίσει καταστατικόν, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ἔγκρισιν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἱκανοποιοῦνται τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν, πρωτίστως ὅμως ἱκανοποιοῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§157Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δύο λέξεις, κύριοι. Αἰσθάνομαι καθῆκον νὰ εὐχαριστήσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. βουλευτὰς διὰ τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὁποίαν σήμερον μοὶ ἔκαμαν καὶ τὸ αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι, ὡς καὶ σεῖς ὅλοι σας θὰ ἐπιμαρτυρήσητε, πολλὰ μᾶς εἶπον περὶ σμύριδος καὶ πολλὰς συμβουλὰς μᾶς ἔδωκαν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἀφ’ ἧς σχεδὸν ἐνεφανίσθη. Βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν παρέλειψα εὐθὺς ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἀσχοληθῶ καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν πολλάκις νὰ συνομιλήσω μετὰ τῶν ἀξιοτίμων ἐπερωτησάντων σήμερον κ. κ. βουλευτῶν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὴν Ναξίαν σμύριδα. Δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν ἑκάστην ἐκ τῶν ἐρωτήσεων, τὰς ὁποίας μοὶ ἀπηύθυναν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἢ νὰ δώσω ὑποσχέσεις, ἀναφέρων τὰ ὅσα εἶπον ἐκεῖνοι, ὅτι θὰ τηρήσω καὶ τὰς συμβουλὰς τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκαν. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ κυριώτερα ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς γενομένης εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ καταγγελία ἐναντίον ὡρισμένων ὑπαλλήλων καὶ δὴ τῶν διαχειριζομένων ἐν Νάξῳ τὰ τῆς σμύριδος καὶ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀφορῶσα τοὺς λόγους τῆς ἀναβολῆς τῆς δημοπρασίας. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς καταγγελίας, ὡς ἤδη ἡ Βουλὴ ἤκουσεν, ἔκαμα ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ Ὑπουργός, εἰς τοῦ ὁποίου τὰ ὦτα ἔφθανον καταγγελίαι ἀόριστοι. Παρεκάλεσα τοὺς κυρίους, οἵτινες ἀορίστως μοὶ κατήγγελλον πότε ὑπαλλήλους, πότε ἐργάτας, πότε ἐκμεταλλευτάς, νὰ ὑποβάλωσιν ἐπίσημον μήνυσιν, ἵνα καὶ ἐγὼ ἐπιληφθῶ ἀμέσως τῶν δεουσῶν ἐνεργειῶν. Ὄντως εὐθὺς. Πῶς ὑπεβλήθη ἡ μήνυσις — τοῦτο δὲ ἐλέχθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Νάξου κ. Δερλερέ... οὐχὶ μόνον ἐξήντλησα τοὺς τύπους, ἀλλὰ καὶ προσωπικῶς παρεκάλεσα τὸν εἰσαγγελέα ἵνα ἐπειγόντως ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Δὲν ἔχουν ἀκόμη τερματισθῆ αἱ ἀνακρίσεις καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀποφανθῶ ὑπὲρ ἢ κατὰ τῶν κατηγορουμένων. Ἔχω ὅμως νὰ εἴπω ἐκ καθήκοντος, ὅτι ἐκφράζω καὶ τὴν εὐχὴν καὶ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἀποδειχθοῦν, τὰ ἀνώτερα τοὐλάχιστον ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι εἶναι ξένα πρὸς τὰς κατηγορίας ταύτας. Τὸ εὔχομαι τοῦτο οὐχὶ ὡς προϊστάμενος, ἀλλ’ ὡς ἁπλοῦς βουλευτής, ὡς ἁπλοῦς Ἕλλην πολίτης, διότι θὰ εἶναι λυπηρὸν νὰ βλέπωμεν προϊσταμένους ὑπηρεσιῶν κατέχοντας τοιαύτας θέσεις—καὶ κατέχοντας ταύτας ἐπαξίως ἐπιστημονικῶς, διότι ὄντως οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ τμήματα ταῦτα καὶ ἐπιστημονικῶς καὶ κοινωνικῶς ἔχουν τὴν ἀνάπτυξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀξιοῦται ἀπὸ τὴν Πολιτείαν, ὅταν θέτῃ τοιούτους ἀνθρώπους ἐπὶ κεφαλῆς τοιούτων ὑπηρεσιῶν—θὰ ἦτο, λέγω, λυπηρόν, ὁμολογουμένως δὲ ἀπογοητευτικόν, ἂν ὑπάλληλοι τοσοῦτον ὑψηλὰ ἱστάμενοι κατήρχοντο μέχρι τοῦ σημείου νὰ κατεχρῶντο τὸ Δημόσιον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους τῆς ἀναβολῆς τῆς δημοπρασίας, ὅπως διακόπτων τὸν ἀξιότιμον ἐπερωτήσαντα εἶπον, δὲν προέρχεται ἐξ οὐδεμιᾶς πιέσεως, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. βουλευτής, ὅστις καὶ μὲ γνωρίζει παλαιόθεν καὶ ἐν τῇ ἐξασκήσει τῶν καθηκόντων μου μὲ εἶδε, πῶς ἐφαντάσθη ὅτι ἔκαμα διάκρισίν τινα ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τῶν προσερχομένων πρὸς ἐμὲ καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι πολλάκις ἤκουσα τὴν γνώμην τόσον τῶν φίλων τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ὅσον καὶ τῶν φίλων τῶν ἄλλων κομμάτων, τῶν ὁποίων καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην των καὶ θὰ ἤμην πρόθυμος καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ συνεργάζωμαι μετ’ αὐτῶν εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ναξίας σμύριδος. Διότι, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς τετραμήνου ὑπουργίας μου νὰ ἀποκτήσω ἢ νὰ λέγω ὅτι ἀπέκτησα τὴν πεῖραν νὰ λύω ἐπὶ τοῦ γραφείου μου τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ πολύπλοκα τῆς σμύριδος. Μίαν ὑπόσχεσιν δίδω εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσω, διότι ἤδη εὑρίσκομαι ἐν τῷ σταδίῳ τῆς προεργασίας, ὅτι καταγίνομαι νὰ κάμω νέον ὀργανισμὸν ἀφορῶντα τὴν σμύριδα. Προτοῦ ὑποβληθῇ ὁ ὀργανισμὸς οὗτος θὰ συζητηθῇ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἐλπίζω καὶ ἐκεῖ νὰ τύχω τῶν αὐτῶν συμβουλῶν, τὰς ὁποίας ἤκουσα καὶ ἐνταῦθα. Τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος εἶναι ζήτημα ἐθνικοῦ πλούτου καὶ βεβαίως δικαιολογημένως ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τόσα ἔτη. Εἶναι δὲ ἐθνικὸς πλοῦτος, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀσυναγώνιστος ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς. Ἔχομεν τοιαύτην διάδοσιν καὶ κατανάλωσιν ἐν Εὐρώπῃ τῆς Ναξίας σμύριδος, ὥστε νὰ ἠδυνάμεθα μετὰ λύπης νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἔχει περιθώριον περαιτέρω διαδόσεως. Ἡ Εὐρώπη καταναλίσκει Ναξίαν σμύριδα ὅσην εἶχε καὶ ἔχει ἀνάγκην. Δὲν δύναται καὶ δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς ἀγορὰ διὰ νὰ τοποθετήσωμεν περισσοτέραν ποσότητα, ἴσως δὲ καὶ τοῦτο πολὺ τὸ φοβοῦμαι ὅτι δυνατὸν νὰ συμβῇ νὰ μετριασθῇ ἡ καταναλισκομένη ἐν Εὐρώπῃ ποσότης. Ἀσφαλῶς ὅμως δὲν δύναμαι νὰ προείπω ὅτι θὰ αὐξηθῇ. Περιώρισαν λόγῳ τῆς τιμῆς τὴν χρῆσιν τῆς Ναξίας σμύριδος, ἡ ὁποία καὶ ἄφθαστος ποιοτικῶς μέχρι πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἐτῶν καὶ ἀντεκατέστησαν ἐν μέρει αὐτὴν διὰ χημικῶν οὐσιῶν, διὰ χημικῶν παρασκευασμάτων καὶ κατορθώνουν διὰ τῆς μίξεως τῶν χημικῶν οὐσιῶν μὲ τὴν Μικρασιατικὴν σμύριδα ἢ μὲ σμύριδα δευτέρας ἢ τρίτης ποιότητος τῶν σμυριδορυχείων Νάξου νὰ ἐξυπηρετῶσι τοὺς βιομηχανικοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἄλλοτε μόνον διὰ Ναξίας σμύριδος πρώτης ποιότητος ἐπετύγχανον. Ἐκεῖ ὅπου εὐρὺ ὑπάρχει στάδιον διὰ τὴν διάδοσιν τῆς σμύριδος καὶ δυστυχῶς ἔχομεν ὑστερήσει εἰς τοῦτο, εἶναι ἡ Ἀμερική. Ὁ τρόπος τῆς ἐμπορίας τῆς σμύριδος διὰ τοῦ Δημοσίου βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι εἶναι ὁ καλύτερος. Διὰ τοῦτο εὐθὺς ὡς μοὶ ἐλέχθη ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβάλωσι προτάσεις διάφοροι κεφαλαιοῦχοι Ἕλληνες ἢ ξένοι τοιαύτης ἐμπορίας τῆς σμύριδος, διὰ τῆς ἀναλήψεως τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς ἐμπορίας αὐτῆς, ἐδέχθην καὶ συνεζήτησα διὰ μακρῶν τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας μοὶ ὑπέβαλον. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι κατελήξαμεν εἰς συμφωνίαν, ἀλλ’ ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ ἐξασφαλιζομένου ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν, νὰ ἀνατεθῇ εἰς Ἑταιρείαν νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν Ναξίαν σμύριδα, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι τὸ προσποριζόμενον εἰσόδημα μᾶς τὸ αὐξήσῃ διὰ τῆς εἰδικότητος τῆς ἐμπορίας, τὴν ὁποίαν ἰδιῶται δύνανται νὰ ἀναπτύξωσι καλύτερον τοῦ Δημοσίου.

§158Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν Ναξίαν σμύριδα ἢ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν πώλησιν τῆς Ναξίας σμύριδος;

§159Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι, ὁμιλῶ διὰ τὴν πώλησιν, ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι προνομιακὴ καὶ ὑπόκειται εἰς τὸν Διεθνῆ Ἔλεγχον, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὸ ζήτημα. Δὲν πιστεύω ὅμως νὰ ἀρνεῖσθε καὶ σεῖς ὅτι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ διαπραγματευθῶμεν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν, διατηρουμένων πάντων τῶν δικαιωμάτων τῶν σμυριδορύχων, θὰ ἦτο κακὴ ἐπιχείρησις διὰ τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ὅπως εἶπον, διατηρουμένων πάντων τῶν δικαιωμάτων τῶν σμυριδορύχων. Διὰ τοῦτο ὅσοι ἀπέβλεψαν εἰς τὴν σμύριδα ἐχώρισαν τὸ ζήτημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ τῆς ἐμπορίας καὶ περιωρίσθησαν νὰ προτείνωσι τὸ μονοπώλιον τῆς ἐμπορίας τῆς σμύριδος. Πρώτην φορὰν ἤκουσα ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ἀπόψε ἀναφερόμενα ὅτι ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου εἶναι συνέταιροι καὶ συγκύριοι. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶχα ἀκούσει πολλὰ ὡς γενόμενα, ὡς μέλλοντα νὰ γίνωσιν ὡς ἐν τῷ παρελθόντι λαβόντα χώραν, ἀλλὰ δὲν εἶχον ἀκούσει ποτὲ ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ μεριδιοῦχοι. Μὲ κατέπληξε τὸ πρᾶγμα. Θὰ ἴδω τίνα μέτρα ἐκ τοῦ νόμου δύναμαι νὰ λάβω ἐναντίον αὐτῶν. Δὲν πιστεύω νὰ δύναμαι πολλὰ νὰ πράξω, ἀλλὰ πάντως θὰ ἐπιβλέψω κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ κάμνωσι καταχρήσεις τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ὡς ἰδιοκτητῶν καὶ νὰ μὴ προτείνωνται αἱ ἰδικαί των ποιότητες σμύριδος εἰς βάρος τῶν ἄλλων.

§160Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Πρέπει νὰ φθάσητε μέχρι τῆς Νάξου.

§161Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι ἡ ἐπιθυμία μου καὶ ἐλπίζω νὰ ἐπωφεληθῶ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα νὰ ἔλθω ἐπὶ τόπου. Διότι, ὅπως εἶπον ὁμιλοῦντος τοῦ κ. Εὐριπαίου, ὄντως εὑρίσκομαι ἐν συγχίσει πολλάκις μὲ τὸ ζήτημα τῆς Ναξίας σμύριδος. Εἶναι τὰ ζητήματά σας, ὅπως ἠξεύρετε, πολύπλοκα καὶ ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως, τρεῖς συνάδελφοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ μέρους, ἔχοντες τὴν αὐτὴν πεῖραν καὶ τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὸν τόπον σας, δὲν δύνασθε νὰ συμφωνήσητε οὔτε κατ’ ἰδιαιτέρας συνομιλίας, οὔτε κατὰ τὴν ἐπίσημον αὐτὴν συζήτησιν. Ἑπομένως καὶ ἐμένα πολλάκις μὲ θέτετε ἐν ἀμηχανίᾳ. Διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα νὰ μεταβῶ ἐπὶ τόπου, ἵνα ἀντιληφθῶ τὰ πράγματα αὐτοπροσώπως καὶ δυνηθῶ νὰ δώσω τὴν καλυτέραν κατεύθυνσιν. Μίαν βεβαίωσιν ἔχω νὰ δώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῶν ἐπερωτησάντων, ὅτι ταχύτατα θὰ ὑποβάλλω τὸν ὀργανισμὸν τὸν ἀφορῶντα τὴν σμύριδα καὶ ὡς ἀναφορὰ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχω καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐκ τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας ὑπέχω. Ἐλπίζω νὰ πιστεύσωσιν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅτι μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας θὰ παρακολουθήσω τὰ συμβαίνοντα ἐν Νάξῳ. (Χειροκροτήματα).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Εἶναι δύο προσφυγικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσιν ἀπόψε. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περ προσφυγῶν κατὰ τῶν ἐκτιμητικῶν ἀποφάσεων τῶν πρωτοβαθμίων Ἐπιτροπῶν».

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῶν πληρωμῶν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων».

§165ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον ὥραν 5.30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 10 μ. μ.)