1927.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

Δευτέρα 28 Μαρτίου 1927

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις παρὰ πολλῶν βουλευτῶν περὶ σχηματισμοῦ ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀγορὰν 181 Τρακτὲρ τοῦ Οἴκου «Παβέτζι», τὴν ὁποίαν θέλω καταρτίσει καὶ ἀνακοινώσει.

§3Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὑπομιμνήσκω σχετικὴν ἐπερώτησίν μου, ἥτις πρέπει νὰ προταχθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Ἕλληνες ἐργάται καὶ βιοπαλαισταὶ τῆς πόλεως Δετρόϊτ τῆς Ἀμερικῆς διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς συμβάσεως Πάουερ–ἄντ–Τράξιον καὶ ζητοῦσι τὴν ἄμεσον ἀκύρωσιν αὐτῆς. — Ἡ Ἀναστασία χήρα Ἀλεξάνδρου ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας». — Οἱ σιγαροποιοὶ Καρδίτσης παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως τύχωσι τῆς κρατικῆς ἀποζημιώσεως λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἀνεργίας ἐκ τῆς ἀποτεφρώσεως τοῦ δημοσίου Καπνεργοστασίου. — Οἱ καπνεργάται Βόλου καὶ Ἀλεξανδρουπόλεως διαμαρτύρονται ἐντόνως διὰ τὴν ἀπέλασιν τοῦ γραμματέως τῶν ἐργατῶν λιμένος Μυτιλήνης. — Ὁ πρόεδρος τῆς ἐν Σικάγῳ ἐκκλησίας Ἅγιος Γεώργιος ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν διαίρεσιν τῆς ἐκκλησίας καὶ παρακαλεῖ ὅπως ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἡμερολογίου. — Ὁ Ι. Μισαηλίδης ἐξ ὀνόματος τῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως μὴ δικαιουμένων ἐπιστροφῆς δικηγόρων ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν Ἑλλάδι». — Ὁ Ι. Δημόπουλος, ἀνάπηρος πολέμου, κάτοικος Δομοκοῦ, διαμαρτύρεται διότι δὲν ἔτυχεν ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αἰτήσεως «περὶ διορισμοῦ του ὡς ὑπόπτου τοῦ λιμένος Ὀξεροῦ (Ξυνιάδη). — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν διὰ τὴν παρέλκυσιν τῆς ὑποθέσεως Ἕρμαν–Σπῆρερ, ἕνεκα τῆς ὁποίας διατελοῦν ἐν προφυλακίσει 16 καπνεργάται. — Ὁ Μητροπολίτης Κερκύρας καὶ Παξῶν, ὁ δήμαρχος, ὁ πρόεδρος τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων καὶ χίλιοι ἐν γένει κτηματίαι Κερκύρας ὑποβάλλουσι μακρὸν ὑπόμνημα κατὰ τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεως ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΔΝΔʹ κλπ.» καὶ ἐπικαλοῦνται ἐπ’ αὐτῶν τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. — Ὁ πρόεδρος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Καλαμῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κριθῇ εὐμενῶς τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων μισθῶν τῶν ἀπὸ τοῦ 1917–1920, ὅτε διετέλουν ἐν ἀποτάξει. — Ὁ ἐν αὐτεπαγγέλτῳ ἀποστρατείᾳ συνταγματάρχης τῆς Στρατολογίας Πιολῆς Μιχαὴλ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως βελτιωθῇ ἡ σύνταξίς του καὶ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἀλληλοβοηθείας ὡς ἀπομακρυνθεὶς τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ μετὰ τὴν 1ην Μαΐου 1926. — Ἡ Συνομοσπονδία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ διαμαρτύρεται ἐντόνως διὰ τὴν παρελκυστικὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν αἰτημάτων τοῦ Αʹ Πανυπαλληλικοῦ Συνεδρίου, ἅτινα, καίτοι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τριμήνου, δὲν ἔτυχον σοβαρᾶς προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου ὁμήρων Πραβίου ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκδικάσεως τῶν αἰτήσεων ἀποζημιώσεων λάβουν μέρος καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν Συνδέσμων ὁμήρων καὶ δικαιούχων ἀποζημιώσεως. — Τὸ ταμεῖον προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Χανίων ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ ὅπως ρυθμισθῇ ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου καὶ ὁρισθῇ τὸ αὐτὸ ποσὸν δι’ ἐξαγόμενα ραφιναρισμένα καὶ μὴ τοιαῦτα. — Διάφορα ἐπαγγελματικὰ Σωματεῖα τῶν πόλεων Θεσσαλονίκης, Μυτιλήνης, Γαστούνης, Λεχαινῶν, Ἀνδραβίδος παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀρτοποίησιν καὶ εἰσαγωγὴν τῶν ἐξωτερικῶν ἀλεύρων.

§5Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρω ὅτι τὰ εἰς τὴν Λευκάδα καὶ λοιπὰς ἐπαρχίας στελλόμενα ἄλευρα ἐκ Πειραιῶς καὶ Πατρῶν εἶναι ἐλεεινῆς ποιότητος καὶ ἐπιβλαβῆ. Διαμαρτύρομαι ἐντονώτατα διὰ τὴν ἐγκληματικὴν ταύτην ἐνέργειαν καὶ ζητῶ τὴν ἄμεσον ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἵνα σταματήσῃ ἀμέσως τὸ κακὸν καὶ τιμωρηθοῦν αὐστηρῶς οἱ ὑπεύθυνοι. — Ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Καβάλλας κ. Σταυρίδου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τῆς δημοσίας ἐν τῷ Κράτει ἐκπαιδεύσεως». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κακουλίδης, Κ. Μαζαράκης, Δ. Κάκαβος, Δ. Φλωριᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συντάξεως τῶν θυμάτων καὶ τῶν ἀγωνιστῶν ἐθελουσίων ἐθνικῶν ἀγώνων, ἀπὸ τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος τοῦ 1903 καὶ ἐφεξῆς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐτεπαγγέλτου ὑποβολῆς εἰς ἐκ νέου συζήτησιν τῶν ὑποθέσεων, ἐφ’ ὧν ἐξεδόθησαν καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν ἑπταμελῶν Σιρατοδικείων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πετρακάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τῆς § 1 τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ νόμου 2905». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ρ. Κούνδουρος καὶ Α. Γαλανάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος. — Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ προσηρτημένου εἰς τὴν Διεθνῆ Τηλεγραφικὴν Σύμβασιν τῆς Πετρουπόλεως Διεθνοῦς Τηλεγραφικοῦ Κανονισμοῦ ὡς ἀνεθεωρήθη ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Τηλεγραφικῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων τὸ 1925». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἰδιοκτησίας κατ’ ὀρόφους» Ἀνακοινῶ ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἀνεγράφη εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 43ης συνεδριάσεως τῆς 1ης Μαρτίου ὅτι τὸ νομοσχέδιον «περὶ καθιερώσεως δύο τύπων ἄρτου καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα» παρεπέμφθη εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ τοῦτο παρεπέμφθη εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων Ἐπιτροπήν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§7Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συμφώνως πρὸς ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀναγράφεται καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, πρέπει σήμερον νὰ συζητήσωμεν ἐν συνεχείᾳ τὸ ἄρθρον 119. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπόφασις δὲν εἶναι. Εἶναι ἔκφρασις εὐχῆς.

§9Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔτσι εἶναι πράγματι, ἀλλ’ ὁ κ. Καφαντάρης εἶναι ἀσθενής, παρεκάλεσε δέ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι μόνον μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ἀρχηγὸς κόμματος, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 δι’ αὔριον διὰ νὰ εἶναι παρὼν καὶ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν.

§10Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τότε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα.

§11Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πρέπει νὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον καὶ εἷς ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων ζητεῖ τὸν ἔλεγχον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως.

§13Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἂν ἀποφασισθῇ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ Σύνταγμα, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις. Ἂν ὅμως ἀπασχοληθῇ εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ κατὰ προτίμησιν ἡ ἐπερώτησίς μου ἡ ἀφορῶσα τὸν καταρτισμὸν τοῦ Νοσοκομείου «Εὐαγγελισμὸς» μὲ τὰ Διατάγματα τοῦ Παγκάλου καὶ τοῦ Κονδύλη, διότι τὸ θέμα τὸ θεωρῶ ἄξιον πάσης προσοχῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων, ὑπάρχει ἄλλη ἐπερώτησις ἐκκρεμὴς καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ συνεχισθῇ αὕτη.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119, διότι εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ ἄρθρον 19. Ἀλλ’ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ κ. Καφαντάρης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραστῇ καὶ παρεκάλεσε, ἂν ἔχωμεν τὴν καλωσύνην, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐφόσον λοιπὸν ὑποβάλλεται ἡ παράκλησις καὶ ἀπόφασις ἐλήφθη διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119, δὲν ὑπολείπεται παρὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελε δεχθῆ νὰ συζητήσωμεν Σύνταγμα. Μετὰ μελέτην δὲ διαφόρων τροπολογιῶν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ Συντάγματος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐπιστοποιήσαμεν ὅτι ὑπάρχουν τοὐλάχιστον 17 ἄρθρα, τὰ ὁποῖα οὔτε ἡ Συνέλευσις τοῦ 1920, οὔτε ἡ τελευταία Συνέλευσις ἐτροποποίησε καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δέχεται νὰ μὴ γίνῃ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις. Θὰ ἦτο δυνατὸν λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ψηφίσῃ μερικὰ ἄρθρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εἴχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνος νὰ ψηφισθοῦν ὡς ἔχουν. Κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἕνα μόνον θὰ παρακαλέσω, νὰ μὴ ἐξαντλήσωμεν τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ἀσκόπως.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύνταγμα, Σύνταγμα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί κερδίζομεν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ἄρθρων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν κατὰ σειράν ἐπὶ τῶν ἄρθρων.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ σειρὰν μάλιστα, ἂν εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή.

§20Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Σήμερον, κ. Πρόεδρε, ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 συζήτησις, ἕνεκα ὅμως τῆς ἀσθενείας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπέρχεται ἡ ἀδυναμία τῆς Βουλῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 119 καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτραπῇ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὸ σύνηθες αὐτῆς ἔργον τοῦ ἐλέγχου.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§22Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν καὶ ἅμα τῇ ἐπανόδῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρώτη ἡ ἐπερώτησίς μου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ἀνατολικῆς Ἑταιρείας».

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην διακοπεῖσα ἐπερώτησις διὰ τὴν ἀπεργίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§24Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῆς ἀπεργίας τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ τὰ στοιχεῖα ἐν γένει, τὰ ὁποῖα ὤθησαν τοὺς ἐπαγγελματίας εἰς τὴν ἀπεργίαν ταύτην, πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι κεχωρισμένως, διότι δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ ἐπαγγελματίαι εἰς πλεῖστα ὅσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἴτε δι’ ὑπομνημάτων, εἴτε ἄλλως πως ἔθεσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀναμφισβητήτως εὑρίσκοντο ἐν δικαίῳ. Οἱ ἐπαγγελματίαι εὑρίσκοντο ἐν δικαίῳ ὅταν ἐζήτουν τὴν κατάργησιν τῶν διατιμήσεων, εὑρίσκοντο ἐν δικαίῳ, ὅταν ἐζήτουν τὴν ἄρσιν τῶν περιορισμῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξηκολούθουν ὄντως παραλόγως, εὑρίσκοντο ἐν δικαίῳ ὅταν ἐζήτουν ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων νὰ μὴ ρυθμισθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἠξίου τελευταίως ἡ ὑπηρεσία. Παρ’ ὅλα ὅμως τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα εἶχον, ἔπρεπε προτοῦ καταφύγουν εἰς τὸ μέτρον εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγον, τῆς ἀπεργίας, ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι στοιχεῖα ξένα πρὸς τὰς ἀπόψεις των, ξένα πρὸς τοὺς σκοπούς των ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὴν κατάστασιν καὶ νὰ γίνωνται ἀφορμὴ νὰ δημιουργηθῶσι τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν. Ἀσφαλῶς λοιπὸν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐνῷ εἶχον ἄπειρα δίκαια οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ ἠδύναντο νὰ ἀξιώσωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δικαίων αὐτῶν κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον καὶ διαμαρτυρόμενοι ἀκόμη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶχον ὅμως δίκαιον καταφυγόντες εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀπεργίας, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἦτο ἓν μέτρον λίαν ἐπικίνδυνον καὶ διὰ τὰ συμφέροντα αὐτῶν πρωτίστως. Κυρίως διὰ τῆς ἀπεργίας, τὴν ὁποίαν προὐκάλεσαν, ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ λάβουν μέρος εἰς αὐτὴν καὶ ξένα στοιχεῖα πρὸς αὐτήν, ξένα στοιχεῖα πρὸς τὰς ἀπόψεις των καὶ νὰ ἐπακολουθήσουν τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως ὅλοι μας ἐθλίβημεν, διότι ἀσφαλῶς προεκλήθησαν ἐξ ὑπαιτιότητος δὲν ἠξεύρω τίνος, ἀλλ’ ἐξ ὑπερβασίας ἀσφαλῶς τῶν ὀργάνων τῶν τεταγμένων τὴν φρούρησιν τῆς τάξεως.

§25Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον; Ἐνθυμεῖσθε προχθές, ὁ ἐπερωτήσας βουλευτὴς κ. Γρηγορίου ἀνέφερε κάποιαν διαταγήν, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν νὰ πυροβολήσῃ. Ἐξ ἄλλου ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἠμφισβητήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὴν μεθεπομένην ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ διαταγή. Ἡ διαταγὴ δὲν ἦτο....

§26Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἦτο ἡ διαταγὴ αὐτή, διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἀνέφερεν ὅτι ὑπῆρξε διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§28Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀνέφερε διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ ἡ δημοσιευθεῖσα ἦτο διαταγὴ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας.

§29Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πρέπει νὰ δοθοῦν ὡρισμέναι ἐξηγήσεις. Ὑπῆρξε διαταγὴ ἔστω καὶ τοῦ κ. Ἀνθούλη ἢ ὄχι;

§30Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἐξετάζω τὴν διαταγὴν τὴν δημοσιευθεῖσαν, οὔτε ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ ὕπαρξις τῆς διαταγῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ διευθυντοῦ.

§31Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶχον τὴν ἐσφαλμένην ἀντίληψιν ὅτι ἡ ὕπαρξις τῆς διαταγῆς μετέβαλλε τὸν τρόπον τῶν ἐνεργειῶν.

§32Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος προεκάλεσεν ἀσφαλῶς τὰ λυπηρὰ γεγονότα. Ἡ μόνη δικαιολογία ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἶναι ὅτι παρανόμησε καὶ ὅτι θὰ τιμωρηθῇ, δεδομένου μάλιστα ὅτι ἀξιόπιστα πρόσωπα καὶ δὴ πρόσωπα τοῦ Κοινοβουλίου ἐβεβαίωσαν ὅτι ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν διαδηλωτῶν καὶ τῆς φρουρᾶς ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κίνδυνος οὔτε ἀνατροπῆς τῆς φρουρᾶς, οὔτε ἀφοπλισμοῦ, οὔτε ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν, ἅτινα προὐκάλεσε διὰ τῆς πράξεώς του ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος.

§33Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Προκειμένου περὶ διαταγῆς ἐξηκριβώθη ὅτι δὲν ὑπῆρχε διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§34Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπῆρχε. Πρόκειται περὶ διαταγῆς τοῦ κ. Ἀνθούλη. Λοιπὸν εἶπον ὅτι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα προεκλήθησαν, δυνάμεθα νὰ τὰ ἀποδώσωμεν εἰς μίαν ἐπιπολαιότητα τοῦ διευθύνοντος τὸ ἀπόσπασμα ἀξιωματικοῦ. Διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν θὰ δώσῃ λόγον. Ἔλεγον προηγουμένως ὅτι δὲν ἔπρεπε οἱ ἐπαγγελματίαι νὰ καταλήξουν εἰς τὴν ἀπεργίαν, διότι ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι ἀπό τινος χρόνου τὰ πράγματα ἐξειλίχθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχουν καὶ νέα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὑπολογίσουν ὅτι ἔχουν πάντως συγκρουόμενα πρὸς τὰς εἰδικάς των ἀπόψεις καὶ τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἀναμφισβητήτως ἀποτελοῦν τὸ λεγόμενον κομμουνιστικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον ὄχι παρατύπως ὄχι παραλόγως, ἀλλὰ κανονικώτατα ἐκμεταλλεύεται κάθε κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ τῷ παρουσιασθῇ πρόσφορος διὰ νὰ αὐξήσῃ τὰς δυνάμεις του, διὰ νὰ προσεταιρισθῇ νέα στοιχεῖα, νέας δυνάμεις, ἀκριβῶς διὰ νὰ κάμῃ ὅ,τι ἔκαμαν καὶ τὰ ἄλλα ἀστικὰ κόμματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι ἐνδεχόμενον διαρκῶς νὰ παρεβάλλουν ἐμπόδια, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν ὅλην τὴν ὕπαρξιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, πῶς προέκυψε, ποῦ στηρίζεται ἡ δύναμίς του καὶ ποίας δυνάμεις διαθέτει εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνέλαβεν. Ὅλοι γνωρίζετε ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ τὴν δύναμίν του τὴν στηρίζει κυρίως ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπὶ δύο μεγάλων στοιχείων. Πρῶτον στοιχεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ δύναμις τῶν κομμουνιστῶν εἶναι οἱ Ἰσραηλῖται, διότι ἐπὶ 9.000 ψήφων αἱ 4.000 ἐψήφισαν εἰς τὰς τρεῖς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν, κομμουνιστὰς καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς καὶ εἰς τὰς δημοτικάς. Κατὰ δεύτερον λόγον, δευτέρα βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται κυρίως ὁ κομμουνισμὸς εἶναι οἱ καπνεργάται, εἶναι ἡ μᾶζα τῶν καπνεργατῶν, ἡ ὁποία ὀφείλωμεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐξ ἀβλεψίας, ἐκ σφαλμάτων πολλῶν παραγόντων, ἐδημιουργήθη λίαν πολυάριθμος εἰς τὰς δύο μεγάλας πόλεις καὶ ἰδίως ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἐδημιουργήθη δὲ δυνάμει τῶν νόμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἐπέβαλλον τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν, εἰς τὰ κέντρα καὶ δυνάμει ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναφέρω κατωτέρω. Σημειώσατε ὅτι παρεσχέθη καὶ εὐκαιρία εἰς τὴν ὀργάνωσιν τὴν κομμουνιστικὴν νὰ ἐκμεταλλευθῇ πολλὰ γεγονότα. Μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ ἡ δυστυχία τῶν προσφύγων. Διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ ἐν γένει αἱ ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι δίδονται πρὸς τοὺς ἀτυχήσαντας πρόσφυγας, ἀναμφισβητήτως ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς δελεάσωσι μέχρι τοῦ σημείου νὰ προσεταιρίζωνται τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα.

§35Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν καταδεικνύεται ὅτι εἶναι ἐλάχιστοι οἱ πρόσφυγες οἱ ψηφίσαντες κομμουνιστάς. Διατί ἀδικεῖτε τοὺς πρόσφυγας;

§36Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ διαπιστώνω μίαν πραγματικότητα. Ἐξεμεταλλεύθησαν ἐν μέρει τὴν δυστυχίαν τῶν προσφύγων ὑποσχόμενοι πλεῖστα ὅσα πράγματα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ τὰ κάμουν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπαγγελίαι των ἦσαν ὑπερβολαὶ καὶ ἐστηρίζοντο ἐπὶ ψευδοῦς βάσεως. Τρίτη βάσις εἶναι ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια, ἕνεκεν τῶν ὁποίων οἱ κομμουνισταὶ ἐπῆραν ψήφους καὶ εἰς ἄλλα μέρη καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν. Ἐπῆραν ψήφους γηγενῶν....

§37ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βουλγάρων.

§38Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Βουλγάρων, διότι δὲν ὑπῆρχον. Ἐπῆραν καὶ ψήφους γηγενῶν Μακεδόνων, αἱ δὲ ψῆφοι αὐταὶ ὀφείλονται κυρίως εἰς τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα πλειστάκις κατηγγέλθησαν εἰς τὰς Ἀρχάς, αἱ δὲ Ἀρχαὶ ὄχι μόνον δὲν ἤθελον νὰ τὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπέτεινον τὰς διενέξεις μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ φθάσουν πολλάκις αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν νὰ λάβουν μέρος εἰς τόσους ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, νὰ φθάσουν νὰ τοὺς λέγουν Βουλγάρους καὶ νὰ μὴ τοὺς μένῃ ἄλλο μέσον παρὰ τὸ μέσον τῆς ἀμύνης, διότι πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν ὅτι εἰς τὴν Μακεδονίαν ἡ ἰδέα περὶ αὐτονομήσεως ὀφείλεται εἰς αἴτια, τὰ ὁποῖα δὲν προεκάλεσεν ἡ Μακεδονία, ἀλλ’ αἴτια τὰ ὁποῖα προεκάλεσεν ἡ κρατικὴ ἀπροσεξία, προεκάλεσαν οἱ διωγμοί, προεκάλεσαν γεγονότα ξένα πάντοτε πρὸς τοὺς γηγενεῖς. Διὰ νὰ ἴδητε τί ὑπηρεσίαν προσέφερον εἰς τοὺς Βουλγάρους θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου, Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, κατὰ τὴν προχθεσινὴν μετάβασίν του ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ τὸ ὁποῖον κατεχωρήθη εἰς τὰς ἐφημερίδας (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸ 1924 ἀπεστάλη.... κλπ.» Αὐτὰ λέγομεν ἡμεῖς καὶ δημοσιεύονται εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ δεικνύουν αἰσθήματα περὶ μὴ αὐτονομήσεως, αἰσθήματα μὴ κομμουνιστικά, αἰσθήματα μὴ ἄλλης μορφῆς. Ἐκεῖ λοιπὸν θὰ εὕρητε τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἄνθρωποι τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, μὴ ἔχοντες καμμίαν σχέσιν μὲ κομμουνιστικὰ ζητήματα, ἀλλὰ προστατεύοντες, κατόπιν τῆς ἀδιαφορίας τοῦ Κράτους, περισσότερον παντὸς ἄλλου τὰ συμφέροντά των, ἀγωνίζονται νὰ ἀποδέχωνται τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ρίπτουν ὅλοι οἱ ἄλλοι περὶ κομμουνισμοῦ.

§39Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Ἐπειδὴ κατ’ ἐπανάληψιν καὶ δὴ εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Κρανιωτάκη καὶ ἤδη, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῶν Σλαυοφώνων, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω μίαν λέξιν. Ἐν Μακεδονίᾳ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐλυμαίνοντο προπαγάνδαι ὅλων τῶν ὁμόρων Κρατῶν, αἱ δὲ προπαγάνδαι αὐταὶ ἐφήρμοζον ὡς ὄργανον τὴν βίαν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε παγιωμένας συνειδήσεις τελείως, διότι ἤρχετο τὸ ζήτημα τῆς βίας. Ἐπεκράτησε μία ρευστότης τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Μακεδονίας οἱ μὲν Βούλγαροι τὴν συνείδησιν ἀπεχώρησαν, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 1913 καὶ ἐντεῦθεν ἀπεχώρησαν σποραδικῶς ὅσοι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσουν τὴν κατεύθυνσιν τῶν ἐθνῶν πρὸς τὰ ὁποῖα ἡ συνείδησις ἡ ἐθνικὴ τοὺς ἔφερεν, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἀπέμειναν ἢ ἦσαν ἀκραιφνεῖς Ἕλληνες ἢ ἦσαν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐταύτιζον τὸ συμφέρον των πρὸς τὴν Ἐπικράτειαν πρὸς ἣν ἐτάχθησαν. Ἑπομένως κάθε προσπάθεια παραπλανήσεως τοῦ ὅτι ὁ ξενόφωνος πληθυσμὸς τῆς Μακεδονίας εἶναι Βούλγαροι, εἶναι αὐτόχρημα μία ἄδικος κατηγορία.

§40Δ. ΔΟΥΚΑΣ. Ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὀνομάζομεν Βουλγάρους, πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι καθεὶς ἐξ αὐτῶν ἔχει καὶ 3–5 σκοτωμένους εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα καὶ εἶναι ἐντροπὴ καὶ ἔγκλημα νὰ ὀνομάζωμεν Βουλγάρους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τόσον αἷμα διὰ τὴν Πατρίδα, ὅσον δὲν προσεφέραμεν ἡμεῖς.

§41Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι προέκυψαν λάθη— δὲν θέλω νὰ εἴπω ποῖος τὰ ἔκαμεν αὐτὰ τὰ λάθη—τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ὀλεθρίας συνεπείας καὶ διὰ τὴν Χώραν καὶ πρὸ παντὸς διὰ τὴν ἐντύπωσιν ἡ ὁποία παράγεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι ἡμεῖς δημοσιεύομεν ἀναφοράς, αἱ ὁποῖα λέγουν ὅτι ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Μακεδονίας εἶναι Βούλγαροι. Διότι ἐξ 900.000 κατοίκων, ἂν 700,000 εἶναι Βούλγαροι, δὲν βλέπω τί μένει διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Πρόκειται, κύριοι, περὶ μιᾶς κωμοπόλεως, τὴν ὁποίαν, ἂν ἐπισκεφθῆτε, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι τὸ προπύργιον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐκτὸς τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἷς ἄλλος λόγος, μία μεγάλη αἰτία ἐδημιούργησε καὶ ἐνίσχυσε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα περισσότερον παρὰ αἱ θετικαὶ ἐνέργειαι τῶν κομμουνιστῶν, αἱ ἐνέργειαι τῶν δημοσίων ὀργάνων, ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, κύριοι. Πρό τινος ἐγένετο μία ἐργασία οὕτως ὥστε τὰ κομμουνιστικὰ λεγόμενα συμβούλια τῶν διαφόρων ὀργανώσεων καὶ ἰδίως τῆς ὀργανώσεως τῶν σιδηροδρομικῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ὀργάνωσις, νὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας συντηρητικῶν ἐργατῶν, διότι ὑπάρχει μέγα πλῆθος ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐθνικόφρονες περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡ ἐπιτυχία ἐξησφαλίσθη καὶ πραγματικῶς ἐξελέγη συμβούλιον διοικητικὸν ἀπὸ ἐργάτας συντηρητικούς. Ποία ὅμως ἦτο ἡ ἐπιτυχία τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ; Αἱ Ἀρχαὶ αἱ ἐντεταλμέναι τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἐργατῶν παρενέβαλον κάθε ἐμπόδιον μέχρι τοῦ σημείου ὥστε ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, διευθυντὴς τῶν Σιδηροδρόμων ἐπῆγεν εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς καὶ τοὺς εἶπεν ὅτι «ἂν θέλητε νὰ εὐημερήσητε, πρέπει νὰ ἔχητε συνείδησιν σοσιαλιστικήν».

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§43Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ διευθυντὴς τῶν Σιδηροδρόμων κ. Κορώνης. Ὅταν λοιπὸν ἀνώτερος ὑπάλληλος, διευθυντὴς Σιδηροδρόμων, λέγει εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὅτι πρέπει νὰ ἀναπτύξουν σοσιαλιστικὴν συνείδησιν, φρονεῖτε σεῖς ὅτι εἶναι εἰς θέσιν οἱ ἐργάται νὰ μορφώσουν τὴν γνώμην τόσον ἀκριβῆ ὥστε νὰ κάμουν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ σοσιαλισμοῦ καὶ κομμουνισμοῦ; Δεύτερον ἐμπόδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σχετικόν. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐκεῖ τμήματος τῶν σιδηροδρομικῶν τί νομίζετε ὅτι ἔκαμεν; Ὑπῆρξε μία διάταξις προγενεστέρα, διὰ τῆς ὁποίας διατάξεως εἰσεπράττοντο τὰ ὠφελήματα ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν διὰ τὰς ὀργανώσεις των. Ἡ εὐκολία αὐτή, ἡ ὁποία εἶχε παραχωρηθῆ καὶ ὅταν ὑπῆρχε τὸ κομμουνιστικὸν συμβούλιον τῶν ἐργατῶν, ἐματαιώθη ἀπὸ τὸν κ. Μυλωνᾶν ὅταν ἀνέλαβε τὸ συντηρητικὸν συμβούλιον. Ἐν τοιαύτη περιπτώσει εἶναι ἄξιον ἀπορίας πῶς ἐνισχύονται οἱ κομμουνισταὶ καὶ πῶς παρουσιάζεται δύναμις καὶ δὲν εἶναι 40.000, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς καὶ ὄχι 160,000; Ἕτερον γεγονὸς πολὺ σπουδαῖον εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐνεπνεύσθη ἡ ἐντύπωσις εἰς ὅλους τοὺς ἐργαζομένους ὅτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένουν τίποτε παρ’ ὅτι καὶ ἂν θέλουν θὰ κατορθώσουν νὰ τὸ πάρουν πιέζοντες τὴν Κυβέρνησιν, ἐξαναγκάζοντες αὐτὴν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαίων των. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, καίτοι εἶναι μειονοψηφία, κατορθώνουν νὰ ἐπιβάλλωνται καὶ νὰ ἔχουν τὰς διευθύνσεις τῶν ὑπηρεσιῶν. Θὰ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα μίαν ἄλλην ὀργάνωσιν· τὴν ὀργάνωσιν τῶν τροχιοδρομικῶν. Ἡ ὀργάνωσις αὕτη ἀριθμεῖ ἐλαχίστους κομμουνιστάς, ἐν τούτοις ἔχει κατορθώσει νὰ πάρῃ τὴν διεύθυνσιν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον διότι ἔχουν ἐμπνεύσει εἰς ὅλους τοὺς ἐργάτας τοὺς τροχιοδρομικοὺς τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πιέζουν αὐτοὶ περισσότερον τὰς Ἀρχὰς καὶ ὅτι αἱ Ἀρχαὶ πρέπει νὰ ὑποχωροῦν καὶ νὰ ἐνδίδουν εἰς τὰς ἀξιώσεις των. Τοιουτοτρόπως ἐνίσχυσεν αὐτοὺς περισσότερον ὄχι ἡ προπαγάνδα, ἀλλὰ τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα διαπράττομεν ἡμεῖς. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ κυρίως δύναμις, ἡ μεγαλυτέρα δύναμις τῶν κομμουνιστῶν εἶναι οἱ καπνεργάται καὶ ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν ἐκμεταλλεύονται διαρκῶς ὁσάκις ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον. Ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς στηριζόμενοι ἐπροκάλεσαν ἄλλοτε τὰς ταραχὰς ἐν Θεσσαλονίκῃ, διαρρήξαντες μίαν καπναποθήκην, χωρὶς νὰ συντρέχῃ ζήτημα μισθῶν καὶ ζήτημα ἐργασίας, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ προκαλέσουν τὴν ἐξέγερσιν τοῦ ὄχλου. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ὡς ἑξῆς. Ὁ κ. Γενικὸς Διοικητής, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἄνθρωπος ὅπως πρέπει καὶ φροντίζει πάντοτε νὰ ἐπιλύῃ τὰ διάφορα ζητήματα, κατώρθωσε μετὰ τὰ λυπηρὰ γεγονότα νὰ φέρῃ εἰς συμβιβασμὸν τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ἐργοδότας. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐνῷ ὅλαι αἱ ὀργανώσεις ἀπεφάσισαν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὀργάνωσις τῶν κομμουνιστῶν δὲν ἐπανέλαβε τὴν ἐργασίαν. Δηλαδὴ τερματιζομένου τοῦ ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ προκαλέσουν αὐτοί, δὲν εἶχον καμμίαν θέσιν. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ὁ ἀντικειμενικός των σκοπὸς δὲν ἦτο ἀκριβῶς ἡ ἐξεύρεσις ἐργασίας καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων. Διότι πρέπει νὰ μὴ πιστεύωμεν αὐτὸ πάντες, ὅτι ἐνδιαφερόμεθα ἀπείρως περισσότερον ἡμεῖς διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ἐργατῶν ἀπὸ τοὺς ἰσχυριζομένους καὶ ἐκπροσωποῦντας αὐτοὺς κατ’ αὐθαίρετον τρόπον, διότι αὐτοὶ ἐνδιαφέρονται πῶς νὰ ἐγκολπωθῶσι τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν τοὺς παρέχουν οἱ ἐργάται καὶ τίποτε περισσότερον. Κύριοι, εἶναι ἐκτὸς πάσης συζητήσεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων μέτρων νὰ λύῃ τὰ διάφορα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφύονται μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν, προτοῦ ἀκόμη φθάσωσιν εἰς τὰς ἀπεργίας καὶ τὰς ἄλλας καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ δημιουργοῦν συρράξεις ἢ νὰ δημιουργοῦν οἱασδήποτε ἄλλας ἐπιβλαβεῖς συνεπείας. Ἐν ᾗ περιπτώσει κατορθωθῇ τὸ τοιοῦτον, θὰ ἐκλείψῃ καὶ ὁ λόγος τῆς μεσολαβήσεως τῶν κυρίων αὐτῶν καὶ ὁ λόγος ὁ ὁποῖος προκαλεῖ τὰς σημερινὰς σκηνάς, θὰ ἐκλείψουν δὲ καὶ πλεῖστα ἄλλα ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα προκαλοῦνται ἐκ λόγων ἐκμεταλλεύσεως τῆς καταστάσεως καὶ τῶν διαφόρων ἐν γένει ἐργατικῶν ὀργανώσεων, ἵνα ἐγκολπωθῶσι τὸν κομμουνισμόν. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ἓν γεγονός· ὅτι ὁ κίνδυνος τῶν κομμουνιστῶν δὲν εἶναι κάτι τι ἐπουσιῶδες. Καὶ δὲν εἶναι ἐπουσιῶδες διότι διαθέτει τόσας δυνάμεις, ὅσας δὲν διαθέτει οὐδὲν ἄλλο κόμμα ἐν Ἑλλάδι. Ἔχει 32 ἐφημερίδας, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι «Ἡ φωνὴ τοῦ λαοῦ» κλπ. Διαθέτουν δὲ καὶ δύο Ἀρμενικὰς ἐφημερίδας. Ἐρωτῶ· ὑπάρχει ἄλλο κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέτῃ τόσην πληθώραν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων ὅσας τῶν κομμουνιστῶν; Ἀναμφισβητήτως ὄχι. Μεταξὺ τῶν ἄλλων σφαλμάτων τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν εἶναι καὶ τὸ τελευταῖον σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔδωκεν 25,000,000 διὰ νὰ διανεμηθῶσι μεταξὺ αὐτῶν. Δὲν ἐξετάζω τὸν τρόπον τῆς διανομῆς, ἂν ἔλαβον δηλαδὴ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς καπνεργάτας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι θὰ ἦτο χιλιάκις προτιμώτερον ἂν τὸ ποσὸν αὐτὸ διετίθετο εἰς τὴν ἐκτέλεσιν οἱουδήποτε ἔργου, οὕτως ὥστε νὰ παρέχεται καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας ἐργασία, παρὰ νὰ διανεμηθοῦν εἰς ἀνθρώπους ἀπὸ 500–600 δραχμάς, οἱ ὁποῖοι πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς καπνεργάτας. Κύριοι, ἡ Βουλὴ πρὸ παντὸς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσῃ τὴν παραγωγήν. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζῃ ὅτι μὲ τὰ μέσα αὐτὰ τὰ ὁποῖα διαθέτομεν δὲν ὑποστηρίζεται οὔτε ἡ καπνοπαραγωγή, οὔτε καμμία ἄλλη παραγωγή, ἀλλὰ τοὐναντίον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἀσφαλῶς ὅτι παραβλάπτεται ἐπ’ ὠφελείᾳ οὐδενός. Διότι καὶ τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα διατίθενται ὑπὲρ ὡρισμένων σκοπῶν δὲν φέρουσι κανένα πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Σπαταλοῦνται κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον ἀσκόπως καὶ ἄνευ λογαριασμοῦ. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι, ἂν ἐγκαίρως δὲν ἐπιληφθῶμεν τῶν σπουδαιοτάτων αὐτῶν ζητημάτων καὶ δὲν παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις ἓν πρόγραμμα πλῆρες, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὰς ἄλλας Χώρας καὶ ἐγένετο εἰς τὴν γείτονα Σερβίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξηφανίσθη κάθε συζήτησις περὶ κομμουνιστικῆς ἐννοίας, ἂν δὲν παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ προστατεύσῃ τόσον τοὺς παραγωγοὺς ὅσον καὶ τοὺς ἀληθεῖς ἐργάτας, νομίζω ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτελέσματα πολὺ δυσάρεστα καὶ θὰ εἴμεθα ἐν μέρει ὑπαίτιοι τῶν λυπηρῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα δύνανται ἐν τῇ ἐξελίξει νὰ διαδραματισθῶσι. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ καὶ μία ἄλλη κατάστασις, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ἐνίσχυσε τοὺς κομμουνιστάς. Ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι λυπηρά, ἐν τούτοις ὅμως εἶναι πραγματική. Βλέπομεν ὅτι πλεῖστοι ὅσοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, μισθοδοτούμενοι ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἀναλαβόντες ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προπαγανδίζουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐνισχύουν τὰς ἀπόψεις τῶν κυρίων αὐτῶν, τοῦ κόμματος αὐτῶν. Οἱ ὑπάλληλοι λέγουσιν εἰς τὰ ψηφίσματά των (ἀναγινώσκει): «Ἐξουσιοδοτοῦμεν.... κλπ.» Αὐτὰ λέγουσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τὸ Κράτος. Καὶ λέγουν· ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁμιλήσῃ μὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν. Εὐθὺς ὡς ἀνεγνώσθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3 παράγραφος τοῦ ψηφίσματος, ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος προέβη εἰς δηλώσεις. Ὅταν τοιαύτας ὀργανώσεις ἔχωμεν καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀνέχετε αὐτὴν τὴν κατάστασιν, πῶς θέλετε νὰ μὴ ἐνισχυθῶσιν οἱ κομμουνισταί; Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἶναι λίαν ἐπείγοντα, διότι ἡ κατάστασις ἐξελίσσεται ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἰς τὸ χειρότερον, εἶναι δὲ σημειώσατε πλεῖστα ὅσα αἴτια, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν οἱ κύριοι αὐτοὶ καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκαλέσουν εἰς τὸ ἐξωτεικὸν τοιαύτην ἐντύπωσιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἐπιζημίους συνεπείας, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι καὶ οἱ ἐχθροί μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐργάζονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ γεννᾶται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καὶ νὰ ἀναφαίνεται τὸ ζήτημα τῆς αὐτονομήσεως. Καὶ ἐσωτερικῶς δύνανται νὰ προκαλέσωσι τοιαύτην ἀναστάτωσιν, ὥστε νὰ ἀνατρέψωσι τὴν κατάστασιν.

§44Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Οἱ κομμουνισταὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὁμιλοῦν ἐνίοτε δημοσία εἰς συναθροίσεις περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλω νὰ μάθω τί κάμνουν οἱ εἰσαγγελεῖς;

§45Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄταν ἐπανῆλθον ἐκ τοῦ Συνεδρίου, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον μεταβῆ, δημοσίᾳ ἐπροκάλεσαν συνέλευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα τῆς αὐτονομήσεως, διὰ τὸ ὁποῖον εἰσήχθησαν εἰς δίκην καὶ κατεδικάσθησαν ἄλλοι εἰς 15, ἄλλοι εἰς 16 καὶ ἄλλοι εἰς 18 ἐτῶν φυλάκισιν, ἀλλὰ μετά τινας μῆνας ἐδήλωσαν φιλίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐδόθησαν ἀμνηστεῖαι καὶ ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν. Οἱ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς βουλευτάς τῶν ἔχουσι λάβει ἀμνηστείαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Μάξιμος.

§46Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Οὐδέποτε ἔλαβον ἀμνηστείαν.

§47Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ Ἀρβανιτάκης κατεδικάσθη εἰς 18 ἐτῶν δεσμὰ καὶ ἐν τούτοις ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν. Ὁ Παπανικολάου κατεδικάσθη καὶ ἐξῆλθε καὶ αὐτὸς τῶν φυλακῶν καὶ τοῦτο διότι ἤθελε μία Κυβέρνησις νὰ ἀνοίξῃ τὰς θύρας τῶν φυλακῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα παθαίνομε κάτι τι. Εἴμεθα ὅλοι ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν καὶ κοπτόμεθα ὑπὲρ τῶν τυπικῶν ἐλευθεριῶν καὶ δὲν βλέπομεν τί γίνεται εἰς τὰ γείτονα Κράτη καὶ εἰς τὰ μεγαλύτερα ἡμῶν, τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπιτρέπονται αὐταὶ αἱ συζητήσεις; Ὑπάρχει Ἄγγλος ὁμιλῶν περὶ αὐτονομήσεως τμήματος τῆς Ἐπικρατείας του ἢ νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰ δικαιώματα τῆς Ἀγγλίας ἐπὶ μιᾶς ἀποικίας; Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ αὐτονομήσωμεν τὴν Μακεδονίαν. Διατί; Διότι τὸ θέλουσι 5–6 Βούλγαροι. Κύριοι, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τυχαῖον. Δὲν συμφέρει νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία δημιουργεῖται, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐκ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης. Τὸ ἠκούσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς συλλαλητήρια καὶ εἶναι καιρὸς νὰ λάβωμεν τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν καὶ αὐτοὶ νὰ σωφρονισθοῦν καὶ οἱ ἐργάται νὰ ὑποστηριχθοῦν καὶ ἡ παραγωγὴ νὰ αὐξηθῇ. (Χειροκροτήματα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§49Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπεργίας τῶν ἐπαγγελματιῶν ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα συζητήσεως, ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Ἡ ἐπίθεσις αὕτη, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε τυχαία εἶναι, οὔτε καὶ προέρχεται ἀπὸ μίαν ἁπλῆν διάθεσιν ὡρισμένων βουλευτῶν, οὔτε δὲ ἀνάγεται εἰς τὸ γεγονὸς ἢ εἰς τὰ συγκεκριμένα μικροεπεισόδια, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὴν ἀπεργίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ὁποίων ἐγένετο εἷς συνδυασμὸς ἰντικομμουνιστικὸς μὲ μίαν ὡρισμένην κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἡ ἐπίθεσις, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἔχει ὡρισμένα βαθύτερα αἴτια, διότι διεξάγεται καὶ ἐξωκοινοβουλευτικῶς. Εἶναι μία ἐπίθεσις, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται ὑπὸ διαφόρους μορφὰς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦ Τύπου καὶ διὰ τῶν Ἀρχῶν καὶ διὰ τῶν Ἐπιτροπῶν κλπ. Ὀφείλομεν συνεπῶς νὰ ἐξετάσωμεν τὰ βαθύτερα αἴτια, ἅτινα ἐδημιούργησαν τὴν σημερινὴν ἀτμόσφαιραν καὶ τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν ἐπίθεσιν αὐτὴν ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου καὶ ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Τὰ αἴτια δὲ αὐτὰ θὰ τὰ διαιρέσω εἰς δύο κυρίως κατηγορίας· εἰς ἐσωτερικὰ αἴτια, εἰς αἴτια δηλαδὴ προερχόμενα ἀπὸ ἀντικειμενικοὺς ἐσωτερικοὺς λόγους καὶ εἰς ἐξωτερικὰ αἴτια. Διότι ἡ ἐπίθεσις ἡ διεξαγομένη σήμερον ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου ἐν Ἑλλάδι εἶναι μία ἐπίθεσις, ἡ ὁποία διεξάγεται ταυτοχρόνως εἰς πολλὰς Χώρας καὶ ὑπὸ μίαν συγκεκριμένην κατεύθυνσιν. Ὀφείλω συνεπῶς—καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διὰ νὰ μὴ μείνῃ καμμία ἀμφιβολία—ἀνεξαρτήτως ὅτι εἶσθε ἀντίθετοι καὶ ὑποστηρίζετε καθεστὼς τὸ ὁποῖον οὔτε ἀναγνωρίζομεν, οὔτε θὰ ὑπερασπίσωμεν.... (Θόρυβος).

§50Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖον καθεστὼς ἐννοεῖτε;

§51Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ κεφαλαιοκρατικόν, κοινωνικὸν καθεστώς. Θὰ σταματήσω μετὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τῆς ἀπεργίας τῶν ἐπαγγελματιῶν. Θὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν, συνοπτικῶς ἐννοεῖται, τῶν ὑπαρχουσῶν ἐν Ἑλλάδι ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα τῆς Ἑλλάδος, καθὼς καὶ ἡ κομμουνιστικὴ κίνησις αὐτοῦ καὶ τοὺς γενικωτέρους σκοποὺς τοὺς ὁποίους αὐτὴ ἐπιδιώκει. Εἰδικώτερον δὲ ἐπειδὴ ἐγένετο μία ὡρισμένη ἐκμετάλλευσις γνωστὴ ἄλλως τε καὶ ἀπὸ τὸ παρελθὸν τοῦ ζητήματος τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας, θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἡ ἀπάντησις θὰ εἶναι σαφής, σαφεστάτη καὶ θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ τονίσω ὅτι οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἠμποροῦν νὰ τὴν ἐκλάβουν ὡς μίαν ἐπίσημον ἀπάντησιν οὕτως εἰπεῖν εἰς τὰς κατηγορίας αἱ ὁποῖαι ἐκτοξεύονται ἐναντίον τῶν κομμουνιστῶν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν συγκεκριμένην ἐξέτασιν τῶν ἐσωτερικῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐπιθέσεως αὐτῆς ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινήματος.

§52Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους κατὰ τῆς κινήσεως τὴν ὁποίαν ὁμολογεῖτε ὁ ἴδιος.

§53Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἡ στρατηγικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος· ἀπὸ μίαν γενικωτέραν ἔννοιαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχητε καὶ δίκαιον. Τὰ ἐσωτερικὰ αἴτια εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μας, τὰ ἑξῆς κατ’ ἀρχὴν ταῦτα θὰ εὑρίσκωνται πάντοτε εἰς τὴν οἰκονομικὴν βάσιν τῆς Χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἄλλα αἴτια προερχόμενα ἀπὸ μίαν ἁπλῆν ἐπιθυμίαν δημιουργίας θορύβου ἀπὸ τὸν κομμουνισμόν, χωρὶς τοῦτο νὰ ἐκπροσωπεῖ ταυτοχρόνως ἵνα ἀντανακλᾷ μίαν ὡρισμένην ἀνάγκην διὰ τὴν Κυβέρνησιν οἰκονομικῆς ἢ πολιτικῆς φύσεως ἢ κοινωνικῆς τοιαύτης. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος συνοπτικώτατα νὰ ἀναφέρω ἐν περιλήψει τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τοῦ συνασπισμοῦ ὅλων τῶν ἀστικῶν κομμάτων, ἅπαντες εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἴχομεν τονίσει ὡρισμένα σημεῖα δι’ ὅ,τι ἀφεώρα τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως δι’ ὅ,τι ἀφεώρα τὰ μέτρα καὶ τὰς κατευθύνσεις πρὸς τὰς ὁποίας ἔτεινεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ πραγματοποιήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασύνταξιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐκθέτοντες τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπεστηρίξαμεν ὅτι ἡ κατεύθυνσις τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνασύνταξιν τῆς Χώρας εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς βλέψεις καὶ τὰ συμφέροντα, ἀσχέτως ἂν αὐταὶ αἱ βλέψεις καὶ τὰ συμφέροντα ἐκδηλώνονται εἰς τὰ ἀντίστοιχα στρώματα, ἀντίθετοι πρὸς τὰς βλέψεις καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργαζομένων στρωμάτων τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Μετὰ τέσσαρας μῆνας ἄλλοι συνάδελφοι τῶν ἀστικῶν κομμάτων ὑπεστήριξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ αὐτὰ περίπου πράγματα, ἐπεβεβαίωσαν ὅ,τι ἀρχικῶς ἐλέχθη, δηλαδὴ διεπίστωσαν μίαν δυσαρέσκειαν μεγάλων λαϊκῶν στρωμάτων κατὰ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις τὴν ἐποχὴν τοῦ σχηματισμοῦ της συνεκέντρωσε τὴν πολιτικὴν ἐμπιστοσύνην τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ, ἐξαιρέσει μιᾶς παρατάξεως, μιᾶς μειονοψηφίας ἐργατοχωρικῆς, ἡ ὁποία ἠκολούθησε τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματός της. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ λεχθῇ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα καὶ διὰ τὴν σημερινὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ σημερινὴ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἀπέναντι ὡρισμένων τοὐλάχιστον κατηγοριῶν τοῦ πληθυσμοῦ δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν αὐταὶ αἱ κατηγορίαι ἤθελον, δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι πολὺ φυσικόν, διότι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις εἶναι μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία βαδίζει ἐπὶ ἑνὸς συγκεκριμένου προγράμματος οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὅταν δὲ λέγωμεν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν, μολονότι καλύπτεται αὕτη μὲ καταλλήλους φράσεις, ἐννοοῦμεν ἀνασυγκρότησιν τοῦ κεφαλαιοκρατικοῦ καθεστῶτος καὶ ὅταν κάμωμεν μίαν ἀνασυγκρότησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν τῆς Χώρας ἐννοοῦμεν μίαν ἀνασυγκρότησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως τῶν πραγμάτων, δηλαδὴ μὲ προσφορὰν θυσιῶν κατὰ τὸ μέγιστον μέρος ἀπὸ τὰ κατώτατα στρώματα.

§54Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατί;

§55Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ ἀναλογία τῶν θυσιῶν, τὰς ὁποίας θὰ προσέφερον διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, τὰ 4,000,000 τῶν χωρικῶν καὶ τῶν ἐργατῶν, ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν ἀναλογίαν τῆς ἰσχυροτέρας καὶ ὀλιγομελεστέρας μερίδος, τῆς κεφαλαιοκρατικῆς, τῶν τραπεζιτικῶν ἢ ἀποκλειστικῶς βιομηχανικῶν, ἡ ὁποία κατέχει τὰ νήματα τῆς οἰκονομικῆς ὑπάρξεως τῆς ζωῆς τῆς Χώρας καὶ μᾶς κινεῖ κατὰ τρόπον «καραγκιοζοπαικτικόν».

§56Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σεῖς, ἂν ἐκρατεῖτε τὰ νήματα, πῶς θὰ τὰ ἐκινεῖτε;

§57Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Θέλετε νὰ ἀμφισβητήσητε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§58Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ· πῶς σεῖς, ἂν ἐκρατεῖτε τὰ νήματα, θὰ τὰ ἐκινεῖτε;

§59Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Θὰ ἔλθω κατόπιν. Εἶναι ἰδιαίτερον μέρος. Θὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξω μετὰ μεγάλης ἀκριβείας. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅσοι ἔχουν νὰ ἀγορεύσουν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, νὰ ἐξαντλήσουν τὰ βέλη των λέγοντες ὅσα ἠμποροῦν νὰ εἴπουν.

§60Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν ὅτι ἀδυνατεῖτε νὰ ἀπαντήσητε εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἠρώτησα.

§61Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πῶς; Θὰ ἐπεκταθῶ μάλιστα. Ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν συμφερόντων τῶν λαϊκῶν αὐτῶν στρωμάτων καὶ τοῦ προγράμματος τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ βασικωτέρα αἰτία, ἡ ὁποία ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ δημιουργήσῃ ἕνα θόρυβον διὰ νὰ ἀποσπάσῃ τὴν προσοχὴν τῶν στρωμάτων αὐτῶν ἀπὸ τὴν ἄμεσον διεκδίκησιν τῶν συμφερόντων των. Ἔγινεν ἡ ἀπεργία τῶν ἐπαγγελματιῶν, τὴν ὁποίαν οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν κατὰ ἕνα ταχυδακτυλουργικὸν τρόπον ἐνόμισαν ὅτι ὁ Λαμπρινόπουλος καὶ ἕτερος ἄλλος συνεννοήθησαν ἀπὸ κοινοῦ νὰ κάμουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις ὑμῶν περὶ ἀπεργίας καὶ ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἰσχύει καὶ διὰ τὰς ἐργατικὰς ἀπεργίας, ὅτι συνεννοοῦνται μερικοὶ ἄνθρωποι καὶ ἀποφασίζουν νὰ κάμουν ἀπεργίαν. Ὥστε αἱ ἀπεργίαι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν ἐν σχέσει μὲ τὴν κίνησιν ὡρισμένων ἀτόμων. Ἐν τούτοις μία βαθυτέρα παρατήρησις ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἀπεργία τῶν ἐπαγγελματιῶν εἶχεν ἀντικειμενικὴν βάσιν καὶ ὑπόστασιν. Τί σημασίαν ἔχει ἂν ἡ ἀπεργία τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀπέτυχε; Δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σημασίαν. Παραμένει ἀναμφισβήτητον τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ αἰτήματα τὰ βασικώτερα τῶν ἐπαγγελματιῶν ἔμειναν ἀνικανοποίητα καὶ συνεπῶς ὑπάρχει ἡ ἀντικειμενικὴ βάσις νέας κινήσεως πρὸς κατεύθυνσιν ἀντίθετον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θέλει ἡ Κυβέρνησις. Ὑπάρχουν ἄλλαι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐργατικὰ κινήματα καὶ ἀπεργίαι ὑπεκινήθησαν καὶ ἀπὸ ὑπερασπιστὰς τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος πρὸς ἐκμετάλευσιν πολιτικήν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένα συγκεκριμένα σημεῖα ἐκδηλωτικὰ τῶν ἀντιθέσεων αὐτῶν. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἔθεσεν ὡς πρῶτον ἡ Κυβέρνησις τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς διεμαρτυρήθημεν καὶ εἴπομεν ὅτι δὲν εἶναι πρῶτον τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, ἀλλ’ εἶναι ἄλλα ζητήματα ἐνδιαφέροντα ἀμέσως τὰς μεγάλας μάζας τῶν ἐργαζομένων. Αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ποία εἶναι ἡ στάσις της ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων; Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι ἡ ὁδὸς πρὸς τὴν γαλήνην καὶ τὴν συμφιλίωσιν εἶναι ἡ λύσις τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Ἐπέρασαν τέσσαρες μῆνες. Οὐδὲ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἐλύθη, οὐδὲ ἡ γαλήνη καὶ ἡ συμφιλίωσις ἐπῆλθε. Ἡ γαλήνη καὶ ἡ συμφιλίωσις ἐπῆλθε μόνον ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ οὐδὲ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Μία δευτέρα περίπτωσις, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας. Σεῖς ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅ,τι ἐδῶ συζητοῦμεν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἄλλην τὴν ἀντίληψιν. Συγκεκριμένα γεγονότα ἠμποροῦμεν νὰ ἀναφέρωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔξω ὁ ἐργαζόμενος λαός, οἱ χωρικοί, οἱ ἐργάται, οἱ μικροαστοί, οἱ ἐπαγγελματίαι, εἶναι ἄσχετα ἐντελῶς πρὸς τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι μία φανερὰ ἀντίθεσις μεταξὺ Κοινοβουλίου καὶ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ λαϊκῶν συμφερόντων. Αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ κρίσις οὐσιαστικῶς τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ὅτι σήμερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιήσῃ, οὐδὲ νὰ προσαρμοσθῇ κἂν πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργαζομένου κόσμου.

§62Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῦ στηρίζετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν;

§63Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νομίζω ὅτι σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ ἐξετάσητε τί συζητεῖ ὁ ἔξω κόσμος, ἂν οἱ ἐπαγγελματίαι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἢ διὰ τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται ἐπ’ αὐτῶν.

§64Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅλοι οἱ πολῖται ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν τοῦ Κράτους.

§65Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας ἠμπορεῖτε νὰ μεταβῆτε ὀλίγον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νὰ ἐρωτήσετε ἐκεῖ τοὺς χωρικούς.

§66Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τοὺς νέους ἰδιοκτήτας;

§67Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νὰ ἐρωτήσητε ἂν οἱ χωρικοὶ καὶ ἂν τὰ συμφέροντα τῶν χωρικῶν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§68Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔγειναν οἱ χωρικοὶ ἰδιοκτῆται;

§69Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία περὶ πλήρους ἀποζημιώσεως....

§70Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν λύεται τὸ ζήτημα μὲ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν δίδετε, διότι τὸ ζήτημα ἐξετέθη ἐν σχέσει ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν καὶ συνεπῶς ἡ ψήφισις τῆς τροπολογίας «πλήρους» ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀντιθέσεως ἀνεξαρτήτως, ἂν αὐτοὶ εἰς τὸ ἄρθρον 119 ἐκδηλωθῇ κατὰ διάφορον τρόπον.

§71Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ψήφισις τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς κατοχυρώσεως τῆς ἰδιοκτησίας καὶ αὐτῶν τούτων τῶν νέων ἰδιοκτητῶν.

§72Ε. ΦΕΣΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μᾶς εἴπητε τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι, καθ’ ὑμᾶς, κρατοῦν εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας καὶ εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ μάθωμεν αὐτό, ἀφοῦ λέγετε ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς διΐσταται πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μᾶς παραπέμπετε νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ νὰ μᾶς τὸ εἰπῆτε σεῖς, ὡς ἔχετε καθῆκον.

§73Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσετε τὸν κ. Μέρον. Ἐπίσης εἶναι φανερὰ ἡ ἀντίθεσις, ἡ ὁποία γενικῶς ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν καὶ τῶν συμφερόντων τῶν στρωμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐντελῶς παρορῶνται. Μάλιστα, κύριοι. Τὰ ⅘ τῶν δημοσίων ἐσόδων προέρχονται ἀπὸ τάξεις καὶ στρώματα ἐργαζομένων ἀνθρώπων. Περιουσίαι ὁλόκληροι διαφεύγουν. Νέαι βιομηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις ὁλόκληροι δὲν φορολογοῦνται, νέα μηχανήματα ἀτελῶς εἰσάγονται.

§74Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Σεῖς τί θὰ ἐκάματε εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν;

§75Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἀπάντησις. Ἡμεῖς ἐξετάζομεν τὴν παροῦσαν κατάστασιν. Σεῖς ἐρωτᾶτε τί θὰ ἐκάμνομεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς συζητοῦμεν τώρα τί ἐκάματε σεῖς.

§76Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰσάγομεν ἐλευθέρως τὰ μηχανήματα διὰ νὰ δημιουργήσωμεν πόρους ζωῆς εἰς τοὺς ἐργαζομένους. Δὲν δύνανται νὰ ζήσουν ἐργάται ἄνευ κεφαλαίων. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε.

§77Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ κεφάλαιον, βεβαίως, εἶναι συμπεπυκνωμένη ἐργασία. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ὄχι μόνον οἱ ἐργάται, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐφευρέτης ἀκόμη, ὁ ὁποῖος ἐφευρίσκει μίαν νέαν τελειοποίησιν, δημιουργεῖ κεφάλαιον. Ἂν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐργάτου τὴν ἐπεκτείνετε ἐπὶ παντὸς ἐργαζομένου, ὅλοι εἴμεθα ἐργάται.

§78Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν εἶναι ἐργάτης μόνον ὁ λαμβάνων ἡμερομίσθιον.

§79Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι μόνον ὁ ἐργάτης, ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἡμερομίσθιον.

§80Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὄχι, τὸ κεφάλαιον εἶναι δημιούργημα τῆς ὑπεραξίας. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐσωτερικὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ὠθοῦν τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ εὕρῃ μίαν διέξοδον συγκεκριμένην καὶ δημιουργεῖ τὸν θόρυβον ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Ἔχομεν δέκα καὶ ἓξ φυλακισμένους κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου μέχρι σήμερον. Ἔχομεν περὶ τοὺς εἴκοσι ἐκτοπισμένους. Ὁ νόμος περὶ ἐκτοπισμοῦ ἔγινεν ἐναντίον σας καὶ τώρα στρέφεται ἐναντίον μας. Καὶ ἀπὸ σᾶς ἔχομεν ἐκτοπισμοὺς καὶ φυλακίσεις καὶ ἐξορίας καὶ μάλιστα δύναμαι νὰ ἀναφέρω ἰδιαιτέρως τὴν περίπτωσιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀνεγνώσθη καὶ σήμερον σχετικὸν τηλεγράφημα παρανόμου κρατήσεως ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἰσάγονται εἰς δίκην, διότι δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ὁμιλεῖ συγκεκριμένως ἢ κεκαλυμμένως περὶ εὐθύνης τῶν ἐργατικῶν.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν δι’ ὅσους τυχὸν δὲν γνωρίζουσι τὴν διαδικασίαν αὐτὴν τοῦ προληπτικοῦ μέτρου ὅτι οὐδεὶς κατεδιώχθη δι’ ἰδέαν. Δύναται νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκτόπισις ἐπὶ ὑποθάλψει λῃστῶν καὶ διὰ πράξεις αἵτινες δύνανται νὰ ἐμβάλωσι κίνδυνον εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Συνιστᾶται Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα ὡς δικαστικὸν πρόσωπον, ἀπὸ τὸν νομάρχην ὡς ἀνώτερον ὑπάλληλον τῆς Διοικήσεως καὶ ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία Ἐπιτροπή, μετὰ ἀνακρίσεις, τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ, καταλήγει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπελάσεως. Ἐκεῖνος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις, ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ προσφυγὴ αὕτη δὲν παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀναβολῆς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποφαίνεται ἐπὶ τῆς προσφυγῆς.

§82Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶχον ὑπ’ ὄψει τὴν διαβεβαίωσίν σας, κατόπιν ὅμως αὐτῆς ἔχομεν λάβει δύο τηλεγραφήματα περὶ νέων ἐκτοπίσεων ἑνὸς γραμματέως τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἡρακλείου καὶ ἑνὸς ἄλλου ἀπὸ τὰς Πάτρας.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε καλῶς ὅτι εἰς διάφορα παράπονα, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλατε, ἔστειλα ἀμέσως τηλεγράφημα καὶ ἐζήτησα πληροφορίας διὰ νὰ ἐπιβληθῶ προσωπικῶς· ὡς Ὑπουργὸς δὲν δικαιοῦμαι, κατὰ τὸν νόμον, παρὰ συνεπείᾳ προσφυγῆς εἰς δεύτερον βαθμόν, ὅταν δὲ ὑπεβλήθη ἡ δικογραφία ἔστειλα τηλεγράφημα διατί δὲν καταδιώκονται καὶ ἐζήτουν σχετικὰς πληροφορίας.

§84Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐσωτερικὰ αἴτια, κατὰ τὴν γνώμην μου.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε ὅτι ἐγένοντο ἐκτοπίσεις καὶ φυλακίσεις. Πόσαι τοιαῦται ἔχουσι λάβει χώραν, διότι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ εἴμεθα περίεργοι νὰ μάθωμεν ἂν ἔχουν γίνῃ ἀθρόαι ἐκτοπίσεις.

§86Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τρεῖς ἐξετοπίσθησαν ἀπὸ τὴν Ἔδεσσαν. Εἶναι ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ ἐργάτης Μελικόπουλος, διότι ἔγιναν καταχρήσεις εἰς τὸ Σωματεῖον τῶν μεταφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιστοποιήθησαν. Ἦλθον διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς προστριβὰς καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκανονίσθη ἀπὸ ἕνα ἐπόπτην τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καὶ ἀπὸ τὸν Μαλικόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν ὡς γραμματεύς.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄνευ αἰτίας, ἄνευ λόγου.

§88Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ κρατοῦνται δέκα ἡμέρας εἰς τὸ τμῆμα τῶν Μεταγωγῶν.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν εὑρισκόμην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μοὶ παρεπονέθη Ἐπιτροπὴ ἐργατῶν, παρεκάλεσα δὲ τὸν κ. Γενικὸν Διοικητὴν νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ στείλῃ τὸ πόρισμά του.

§90Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐξετοπίσθη τελευταίως ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἶχε καταδικασθῆ καὶ ἐξετοπίσθη χωρὶς νὰ τῷ κοινοποιηθῇ κἂν ἡ ἀπόφασις περὶ ἐκτοπισμοῦ, ὥστε νὰ ἐνασκήσῃ τὰ ἔνδικα μέσα.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ σημειώσω ἔτροπά τινα εἰς τὴν διαδικασίαν, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ κρίνῃ καὶ ἀναγκάζεται νὰ κρίνῃ τὴν ἀπόφασιν ἐκ τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξέδωκαν τὴν ἀπόφασιν. Ὡς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ εἴπω, τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ καθιεροῦτο δι’ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα καὶ σπεύδω, ὁσάκις ὑποβάλλονται ὑπὸ τὴν κρίσιν μου, νὰ ζητήσω ἐνδικωτέρας πληροφορίας ἐπ’ αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων, οὐχὶ δὲ σπανίως πολὺ συχνὰ ἔκαμνα καὶ πράξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ θεωροῦνται ἀπολύτως νόμιμοι, διότι ὁσάκις ἔβλεπον ὅτι ἡ ἀπόφασις δὲν ἦτο ἐπαρκῶς δικαιολογημένη ἀνέστελλον ἐν τῷ μεταξὺ τὴν ἐκτέλεσιν, ὅταν δὲ ἤρχετο ἐδῶ τὸν ἐκράτουν ὀλίγας ἡμέρας ἕως ὅτου λάβω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ὁσάκις εἷς τῶν κ. κ. βουλευτῶν μοῦ ἔκαμνε τοιαύτας τινὰς παραστάσεις, ἐθεώρησα ὅτι αἱ πληροφορίαι του ἦσαν ἐκεῖναι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ δώσω βάσιν τινά, ἵνα ἀναστείλω τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο. Ὁμολογῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ μέτρον δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἂν ὄχι καὶ κατὰ τὸ σύνολον ἀλλὰ τὸ πλεῖστον ἐξ ὑμῶν, δὲν εἶναι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι καὶ ἀνώμαλοι αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα.

§92Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς προϋποτίθεται ὅτι τοῦ κοινοποιεῖται ἡ ἀπόφασις. Λοιπὸν σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ ἀπόφασις δὲν ἐκοινοποιήθη· σημειώσατε, ἐπιπροσθέτως, ὅτι ὁ εἰσαγγελεύς, ὁ ἁρμοδιώτερος ἐπὶ τέλους νὰ κρίνῃ, ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἐξελιπάρει τὰ αἰσθήματα τῶν δύο ἄλλων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἀδίκημα καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀποφύγωμεν καὶ ἐν τούτοις, παρ’ ὅλα αὐτά, τὸν ἔστειλαν εἰς ἐξορίαν.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Οὔτε σεῖς μοῦ εἴπατε τίποτε οὔτε κανείς.

§94Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ διάταγμα αὐτὸ θεωρεῖτε ὅτι εἶναι συνταγματικόν; Ἐπιτρέπεται εἰς ἄτομά τινα νὰ μὴ ἔχουν ἴσα δικαιώματα μὲ ὅλους τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ νὰ κρίνωνται ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπήν, χωρὶς νὰ ἔχουν ὡρισμένην κατηγορίαν ἐπὶ ἁπλῇ ὑπονοίᾳ καὶ νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ προσφύγουν εἰς κανὲν δικαστήριον.

§95Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νομίζω ὅτι κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἓν ἀπομένει, ἡ κατάργησις τοῦ μέτρου τούτου. Αὐταὶ εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, αἱ αἰτίαι αἱ βασικαί, αἵτινες ἠνάγκασαν τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν πρὸ τῆς διαρκοῦς ἐξωθήσεως ὡρισμένων λαϊκῶν στρωμμάτων πρὸς ἀντιθέτους κατευθύνσεις, νὰ μεταβάλῃ ἢ νὰ ἀρχίσῃ νὰ μεταβάλλῃ σκέψεις καὶ κατευθύνσεις. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι δὲν εἶναι τυχαῖον τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ ἐγένετο ἀπὸ ὡρισμένας ἐφημερίδας ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, ἐφημερίδας, αἵτινες ἐδημοσίευσαν ἁπλῶς τὴν ἔκθεσιν Ἀσφαλείας τοῦ κ. Φεσσοπούλου ὅσον καὶ ἡ ἐπίθεσις ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς ἄλλας ἐκδηλώσεις ἀποτελοῦν συνολικῶς τὴν κεκριμμένην αὐτὴν μορφὴν τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει νὰ συγκαλύψῃ καὶ νὰ προκαταλάβῃ μελλοντικὰς κινήσεις τῶν στρωμμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θίγονται ἀμέσως καὶ καταπιέζονται ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τὸ οἰκονομικὸν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν ὅμως, κύριοι συνάδελφοι καὶ ἄλλοι λόγοι, ὑπάρχουν λόγοι βαθύτεροι, οἱ ὁποῖοι συνοπτικῶς ἀναφέρονται εἰς τὰ ὅσα ὁ τηλέγραφος μᾶς μετέδωσεν ἐν σχέσει μὲ μερικὰς δηλώσεις γενομένας ὑπὸ τοῦ κ. Τσάμπερλαιν κατὰ τὸ τελευταῖον συνέδριον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ἀφορώσας τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε ὅτι ὁ κ. Τσάμπερλαιν ἐνδιαφέρεται πάρα πολὺ διὰ τὰ ἐσωτερικὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος, ἐνδιαφέρεται δὲ τόσον, ὥστε ὁμιλεῖ καὶ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐσωτερικὴ γαλήνη τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ πρώτην φορὰν ὁ κ. Τσάμπερλαιν λέγει ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄλλοτε ἡσυχωτάτην, ἐδημιουργήθη τώρα τελευταῖα μία ἀνησυχαστικὴ κομμουνιστικὴ κίνησις, ἀφίνει δὲ νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι ὁ μόνος τρόπος τῆς ἐξωτερικῆς ἐνισχύσεως θὰ ἦτο μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ἡ καταπολέμησις τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο, κύριοι, εἶναι γενικὸν πρόγραμμα τῆς Ἀγγλίας καὶ ὅσοι παρακολουθοῦν τὴν ἀρθρογραφίαν τὴν τελευταίαν τῶν ἐφημερίδων καὶ μερικῶν σχετικῶν ἄρθρων δημοσιευθέντων εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι πρόκειται περὶ σταυροφορίας, ὅπως λέγει ὁ Νίττι, ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας καὶ τοῦ κομμουνισμοῦ, σταυροφορίας διενεργουμένης ἀπὸ τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀμεσώτερον θίγεται καὶ ἡ ὁποία περισσότερον ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν συγκράτησιν τοῦ καπιταλιστικοῦ κράτους. Ἡ σταυροφορία αὐτὴ ἔχει αὐτὴν τὴν διπλῆν κατεύθυνσιν· ἔχει σκοπὸν νὰ συμπήξῃ τὸν συνασπισμὸν τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας. Ἀπαραίτητος δὲ προϋπόθεσις τῆς συμπήξεως τοῦ συνασπισμοῦ τούτου εἶναι ἡ καταπολέμησις τῶν ἐσωτερικῶν ἀντιθέσεων καὶ τῶν κομμουνιστικῶν κινημάτων καὶ κομμάτων τῆς Εὐρώπης, τὰ ὁποῖα ἀντιτίθενται εἰς τὸν συνασπισμὸν αὐτόν. Ἀπαραίτητος προϋπόθεσις δημιουργίας συνασπισμοῦ ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας διὰ τὰ καπιταλιστικὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἡ καταπολέμησις τοῦ κινήματος τῆς ἐργατικῆς τάξεως, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἀντίθετον κατεύθυνσιν, τὸ ἑνιαῖον μέτωπον τῶν ἐργατῶν ἀντιτίθεται εἰς τὸ ἑνιαῖον καπιταλιστικὸν μέτωπον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε νὰ ὀργανώσῃ ὁ κ. Τσάμπερλαιν. Αὐτός, κύριοι, εἶναι ὁ δεύτερος λόγος, ἡ δευτέρα αἰτία, ἡ ὁποία εἶναι ἐξίσου ἀξία προσοχῆς, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς πανευρωπαϊκῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινήματος, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἡ Οἰκουμενική, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ Ἀγγλόφιλον πολιτικὴν ἐπηρεαζομένη ἀπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς σταυροφορίας ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἐπηρεαζομένη καὶ ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν λόγων, διενεργεῖ ἢ ἀνέχεται τὴν ἐκστρατείαν αὐτὴν ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κιδύνου, ὁ ὁποῖος κίνδυνος εἶναι κίνδυνος ἐκ τῆς φαντασίας τῶν ὅσων ὡμίλησαν. Ὑπάρχει, ἀσφαλῶς, κίνδυνος διὰ τὴν Ἑλλάδα· ὑπάρχουν πολλοὶ κίνδυνοι· οἱ κίνδυνοι δὲ αὐτοὶ δὲν προέρχονται ἀπὸ τὸ κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ προέρχονται ἀπὸ τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία τάξις προσπαθεῖ νὰ ἐπιτύχῃ μίαν νέαν revance, οὕτως εἰπεῖν, μίαν νέαν ἀνάβασιν, ὅπως τὸ ἔλεγε τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα». Ἡ ἀνάβασις αὐτὴ προϋποθέτει μίαν ἀνάπτυξιν καὶ καταπολέμησιν ταυτοχρόνως ὅλων τῶν ἀντιτιθεμένων κινδύνων. Διερχόμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα μίαν περίοδον ἀνασυγκροτήσεως, ἡ ὁποία ἀνασυγκρότησις ἔχει ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις καὶ τὰς ἀντανακλάσεις εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς ζωῆς, μίαν τάσιν προπαρασκευῆς τῶν πνευμάτων, προπαρασκευῆς τοῦ λαϊκοῦ πνεύματος. Ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἡ ὁποία ἔχει συμφέρον ἐντελῶς ἀντίθετον, εἶναι μία τάξις στρεφομένη ἀμέσως καὶ ἐξ ἱστορικῶν λόγων κατὰ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἀντιτίθεται πρὸς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκδηλώσεις καὶ πρὸς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐναντίον της διενεργουμένην ἐκστρατείαν. Θέλετε συγκεκριμένα γεγονότα, εἶναι αἱ παραγγελίαι τῶν ὅπλων καὶ τῶν φυσιγγίων.

§96Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὰ χρησιμεύουν διὰ νὰ ἔχωμεν Κράτη ἐλεύθερα ὥστε νὰ δύνασθε σεῖς νὰ διακηρύττετε τὰς ἰδέας σας.

§97Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὀφείλω, κύριοι, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπεργίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν νὰ προσθέσω ὅτι τὰ λεχθέντα περὶ ἀναμίξεως ἀνατρεπτικῶν καὶ ἀναρχικῶν στοιχείων εἶναι ψευδῆ καὶ συκοφαντικά. Ἔχομεν συγκεκριμένως νὰ σᾶς ἀναφέρωμεν τὸ ἑξῆς· ὅτι πρὸ τοῦ συλλαλητηρίου τῶν ἐπαγγελματιῶν εἰς τὰς Ἀθήνας οἱ κ. κ. Σταυρίδης καὶ Χαΐνογλου μετέβησαν εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ἵνα τῷ δηλώσουν ὅτι τὰ λεγόμενα περὶ διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως καὶ περὶ λεηλατήσεως τῶν καταστημάτων εἶναι ψευδῆ καὶ συκοφαντικά. Ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν του αὐτὰ καὶ ηὐχαρίστησε. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι καὶ ὀλίγον ἀστεῖον, ξέρετε, διότι γίνεται μία σύγχυσις μεταξὺ κομμουνισμοῦ καὶ ταραχῶν. Αὐτὴ ἡ σύγχυσις, σκόπιμος βεβαίως, ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ παραστήσῃ τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα ὡς ἔχον σχέσιν μὲ συλλαλητήρια καὶ διαρκεῖς ταραχάς. (Θόρυβος ἐκ τῆς αἰθούσης). Ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις ἢ μᾶλλον δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίληψις περὶ τοῦ κομμουνισμοῦ· ὑπάρχει μία γνώμη δημιουργηθεῖσα ἐκ τῶν διαφόρων ἀρθριδίων, τὰ ὁποῖα γράφονται καὶ ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν διευθυντῶν Ἀστυνομιῶν καὶ τῶν διαφόρων Φεσσοπουλαίων, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζουν τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα ὡς κίνημα τὸ ὁποῖον κάθε στιγμὴν ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Ἐξουσίαν καὶ τὸ καθεστώς. Τόσον δὲ ἔχει ἐπικρατήσει ἡ ἀντίληψις αὐτή, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ συγκέντρωσις 200 ἐργατῶν εἰς ἓν καφενεῖον νὰ θεωρῆται ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ὡς πρᾶξις, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν ἐπανάστασιν. Τοῦτο προέρχεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγένοντο τόσα πολλὰ στρατιωτικὰ κινήματα, ὥστε ἔγινε σύγχυσις μεταξὺ κινήματος κομμουνιστικοῦ, ποὺ λέγομεν ἡμεῖς καὶ μὲ τὸ ὁποῖον ἐννοοῦμεν ἄλλα ἐντελῶς διαφορετικὰ εἰς εὐρύτητα πράγματα καὶ τοῦ κινήματος τοῦ ἀποβλέποντος εἰς τὴν κατάληψιν τῆς Ἐξουσίας. Ἡμεῖς δὲν ἀποβλέπομεν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ἡμεῖς εἴμεθα θετικώτεροι, κύριοι συνάδελφοι καὶ ἡ ἀδυναμία ἡ ἰδική μας ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν δεχόμεθα τὸν ἰδικόν σας παράδεισον, δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ ἐλευθερία, ἡ ἰσότης καὶ ἡ δικαιοσύνη εἶναι προϊόντα τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται εἰς τὸ ἰδικόν σας κοινωνικὸν σύστημα. Ἡ ἀπεργία τῶν ἐπαγγελματιῶν, κύριοι, ἀποτελεῖ ἓν φαινόμενον ὁμαδικῆς δράσεως, φαινόμενον τὸ ὁποῖον κατέπληξε πολλούς, διότι εἶναι πρωτοφανὲς ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἶναι ἓν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δεικνύει ὅτι ὡρισμένα στρώματα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζετε ὡς τὰ κατ’ ἐξοχὴν στρώματα τὰ στηρίζοντα τὸ κοινωνικόν σας καθεστώς, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ στρώματα ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας εἶναι δυνατὸν νὰ στραφοῦν ἐναντίον τοῦ καθεστῶτος αὐτοῦ. Ἀποδεικνύει δὲ ταυτοχρόνως μέχρι ποίου σημείου ἔχει φθάσει ἡ καταπίεσις τῶν ἀνωτέρω καπιταλιστικῶν στρωμάτων ἐπὶ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ. Θέλω νὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς σημεῖον· ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου διεξάγεται κυρίως ἀπὸ τὰ κόμματα καὶ τὰς παρατάξεις τὰς ἀντιδραστικωτέρας καὶ πλέον καθυστερημένας ἐν τῇ Χώρᾳ, διεξάγεται δηλαδὴ ἀπὸ τὴν παράταξιν τῶν βασιλοφρόνων. Τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐγείρονται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ ἐκθέσεις αὐταὶ αἱ ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ τοῦ Φεσοπούλου ἐδημοσιεύθησαν εἰς φύλλα βασιλόφρονα. Αὐτὸ ἔχει μίαν σημασίαν, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν δύνασθε νὰ κατανοήσητε.

§98Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε οἱανδήποτε ἀντίληψιν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι κανὲν κόμμα δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§99Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀσφαλῶς κανὲν κόμμα δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλοίμονον ἂν ἦτο δυνατὸν κόμμα ἀστικὸν νὰ εἶναι ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν κάμνω, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποσκοπεῖ οὔτε εἰς τὸ νὰ ἐκμεταλλευθῶ κομματικῶς, οὔτε νὰ κολακεύσω τὴν παράταξιν τῆς φιλελευθέρας ἀστικῆς τάξεως.

§100Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κάθε κολακεία τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ κάμητε εἶναι ἡ μεγαλυτέρα καταδίκη ἐκείνων τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ κολακεύσητε.

§101Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Διαπιστώνω τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι πολὺ δικαιολογημένη ἡ ἀντίδρασις κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ νὰ προέρχεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν παράταξιν ἰδιαιτέρως, δηλαδὴ ὄχι ὅτι ἡ παράταξις τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλοίμονον, οὔτε ἡ παράταξις τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλ’ ὅτι ἡ ἐπίθεσις διεξάγεται κυρίως ἀπὸ αὐτὴν τὴν πλευράν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ φυσικόν. Διότι, ἂν ὑπάρχῃ εἷς πραγματικὸς ἀντίπαλος εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ μοναρχισμοῦ, αὐτὸς εἶναι ὁ κομμουνισμός, ἀνεξαρτήτως τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν διαθέτει. Ἔχει δὲ ἀποδειχθῆ ἀπὸ τὴν Ἱστορίαν καὶ εἰς τὰς συγκεκριμένας ἱστορικὰς περιπτώσεις τῆς πάλης κατὰ τῆς μοναρχίας, ὅτι οἱ ἐργάται μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρωτοστάτησαν εἰς τοὺς ἀγῶνας ἐναντίον τῆς μοναρχίας. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι οὔτε παράξενον, οὔτε πρωτοφανές. Εἰς ὅλας τὰς Χώρας, εἰς ὅλας τὰς ἐποχάς, εἰς περιόδους πολιτειακῶν μεταβολῶν, ἡ ἐργατικὴ τάξις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἡγεῖτο τοῦ πραγματικοῦ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῆς μοναρχίας. Συνεπῶς δικαιολογεῖται πλήρως ἡ ἐντονωτέρα ἐπίθεσις καὶ ἡ μὲ περισσότερον συκοφαντικὸν χαρακτῆρα γενομένη ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ.

§102Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Σεῖς τὴν ἀσκεῖτε τὴν συκοφαντίαν.

§103Α. ΜΕΛΑΣ. Ἀπὸ ποῖον Κράτος εἶσθε; Ποῖον ἀντιπροσωπεύετε;

§104Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Σεῖς τί ἀντιπροσωπεύετε;

§105Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐννοεῖτε ὅτι δὲν σημειώνω, οὔτε καὶ τονίζω τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Μελᾶς, ὁ συνάδελφος ἐξ Ἠπείρου. Νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας δὲν ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἰδιοκτησία κανενός.

§106Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τῶν Ἑλλήνων.

§107Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§108Φ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τῶν Ἑλλήνων ἰδιοκτησία. Ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν ψήφων μόνον 2% ἐπήρατε ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Συνεπῶς νὰ μὴ μεταχειρίζεσθε τὴν φράσιν «τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ».

§109Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία μᾶς ἐξέλεξεν ἡμᾶς, μᾶς ἔδωκε τὴν ἐντολὴν νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὰ συμφέροντα τῆς ἐργατικῆς τάξεως ἐναντίον τοῦ καπιταλισμοῦ.

§110Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὅστις εἶναι πόλις ἐργατική, ἐπὶ 24 χιλιάδων ψήφων ἐπήρατε 630 μόνον.

§111Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι νομίζω ὅτι δικαιοῦται ὁ λαλῶν συνάδελφος νὰ ἐκφράσῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ ἀπολύτως καὶ ἀπερισπάστως ἐν πλήρει ἐπιγνώσει ὅτι αἱ γνῶμαι αὗται εὑρίσκονται εἰς βασικὴν καὶ ἀθεράπευτον ἀντίθεσιν τῆς μεγάλης ἀστικῆς τάξεως τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ φρονῶ ἐν τούτοις, κ. Πρόεδρε, ὅτι διὰ τῶν ἐπανειλημμένων διακοπῶν παρέχονται εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἀνέλπιστοι οὐρανόθεν βοήθειαι. Τίποτε ἄλλο δὲν ζητεῖ ἡ μικρὰ πτέρυξ τῶν κομμουνιστῶν παρὰ διὰ παντὸς τρόπου βοήθειαν. Καὶ νομίζω ὅτι τὸ σωφρονέστερον ἔργον εἶναι ἐν πνεύματι ἠρεμίας πρὸς τὴν διεξαγομένην σοβαρὰν συζήτησιν καὶ ἐν πνεύματι μὴ παροχῆς ὅπλων ἀνελπίστων εἰς τοὺς συναδέλφους κομμουνιστὰς νὰ ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι ἄνευ περισπασμῶν νὰ τερματίσωσιν ὅσον βούλονται ταχύτερον τὰς ἰδέας των. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐκπροσωποῦσι μίαν μερίδα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐξέλεξεν. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ταύτην, οὐδεὶς νομίζω κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσωσι τὰς ἰδέας τῆς μερίδος ἡ ὁποία τοὺς ἀπέστειλεν ἐδῶ. Ἄλλο τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐντολέων καὶ τῶν σήμερον ὁμιλούντων. Διότι εἰς τὸ βάθος ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εὑρίσκονται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωκεν ἡ μειονοψηφία αὐτή. Ὑπάρχει καιρὸς νὰ διαπιστωθῇ ἂν εὑρίσκεται ἡ ἀλήθεια ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν, εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι θὰ διεξαχθῶσιν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἐξελικτικὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἂν φαινώμεθα ἡμεῖς, ἡ ἀστικὴ πλειονοψηφία, παρέχοντες πράγματα εἰς τὴν ἐλαχίστην μειονοψηφίαν, ἡ ὁποία εἶναι μοιραῖον νὰ μεταχειρίζεται τὰ ὅπλα τῶν ἀδυνάτων, οἷα εἶναι ὁ σαρκασμός, αἱ ἀπεργίαι, ἡ ἐπίθεσις κλπ., πρὸς δημιουργίαν κατόπιν γενικοῦ σαρώματος, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποδοθῇ περισσότερον εἰς τὴν δύναμιν παρὰ εἰς τὴν ἀριθμητικὴν ὑπεροχὴν τῶν ἀντιπάλων καὶ ὄχι εἰς τὴν ἠθικὴν αὐτῶν ὑπεροχήν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προστασία τοῦ ρήτορος εἶναι ἀπόλυτος καὶ πλήρης. Λυποῦμαι πολὺ διότι ἐσχηματίσθη ἀντίληψις ἀντίθετος.

§113Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἔφθασα εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τὸ ἀφορῶν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἐγένετο ἢ μᾶλλον ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Κρανιωτάκην μία ἔκκλησις, ἡ ὁποία περιεῖχε πολὺ περίεργα πράγματα ὅσον ἀφορᾷ τὰς τριάδας καὶ πεντάδας, αἵτινες δροῦν εἰς τὸν Στρατόν, καθὼς καὶ εἰς τὰς διαφόρους ὀργανώσεις, αἵτινες φέρουσι τὰ ὀνόματα Τσέκα, Ἀμὰς κλπ. Νομίζω ὅτι προκειμένου νὰ ἀποδώσωμεν πιστῶς κατὰ τὸ δυνατὸν τοὺς λόγους τῆς ὑπάρξεως καὶ ἀναπτύξεως κομμουνιστικοῦ κινήματος καὶ ἰδεολογίας ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὡς βάσιν μας ὄχι τὴν ἔκθεσιν τῆς Γενικῆς Ἀσφαλείας, ἀλλὰ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν τὴν δημιουργίαν, τὴν γέννησιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν ἀντιστοίχων ὀργανώσεων, παρὰ τὰς περὶ τοῦ ἀντιθέτου διαβεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι κατήντησαν καὶ κλασικαὶ — ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει ἔδαφος — παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς πηγὰς τὰς παρεχομένας ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ διαπιστώσω ἂν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐν Ἑλλάδι καὶ μέχρι ποίου σημείου εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ ἡ ἔκτασις τῆς κομμουνιστικῆς αὐτῆς κινήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον, εἶναι ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν Ἑλλάδα τὴν ἀναπτυχθεῖσαν εἰς καπιταλιστικήν, τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθη βιομηχανία — μικρὰ ἔστω — τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθησαν ἐργοστάσια περιέχοντα ἐργάτας, εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐτὴν ὑπάρχει ἐργατικὴ τάξις καὶ ἐφόσον ὑπάρχει ἐργατικὴ τάξις, φυσικὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ καὶ κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ ἠρώτησεν ἂν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ εἶπε· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ἀφοῦ εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἰς τὴν βιομηχανικωτέραν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ 2.000 ψήφων ἔλαβε 1500 ψήφους; Ὅταν, κύριοι, λέγωμεν ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ὅταν λέγωμεν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, δὲν ἐννοοῦμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐννοεῖτε ἴσως, δὲν συσχετίζομεν τὴν θέσιν τοῦ κόμματος αὐτοῦ ἐν τῇ ἱστορίᾳ ὡς κόμματος τῆς ἐργατικῆς τάξεως μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐκλογῶν τῆς 7ης Νοεμβρίου. Εἶναι δυνατὸν, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς δράσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μίαν περιωρισμένην περίοδον ἡ κατάκτησις τῆς ἐργατικῆς τάξεως, δηλαδὴ ἡ μεταφορὰ εἰς τὴν συνείδησιν τῆς κατακτητικῆς τάξεως τοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐκτὸς αὐτῆς, εἶναι δυνατὸν ἡ ἐργατικὴ τάξις νὰ μὴ ἀκολουθῇ. Τὸ κόμμα τὸ κομμουνιστικὸν εἶναι κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, διότι θέτει καὶ ὑπερασπίζει τὰ συμφέροντα τῆς ἐργατικῆς τάξεως ἐν τῷ συνόλῳ της, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν αὕτη ἐψήφισεν ὑμᾶς ἢ ἄλλους. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος θέτει καὶ ὑπερασπίζει καὶ ἀναλμαβάνει τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐργατικῆς τάξεως ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος. Λέγετε ὅτι καὶ ὑμεῖς ὑπερασπίζετε τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν, μάλιστα ὁ κ. Μπακόπουλος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὰ βίαια μέσα, θὰ ἦτο σύμφωνος εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχει μία ἀναρχία. Ἡμεῖς ἔχομεν ὡρισμένας ἀπόψεις καὶ βάσεις, ἀλλὰ δὲν ἠκούσαμεν ὑμᾶς νὰ ἀναφέρητε τὰς ἰδικάς σας, δὲν ἠκούσαμεν κανένα ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογήσῃ τί εἶναι ἡ ἰδιοκτησία.

§114Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος, κ. συνάδελφε.

§115Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται ὅτι δὲν ἦτο εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, διότι, ἂν ἦτο, ἀσφαλῶς θὰ ἐγνώριζεν ὅτι τὸ θέμα ἦτο τί εἶναι οἱ κομμουνισταί, πῶς δροῦν οἱ κομμουνισταί, τί εἶναι ἡ Γʹ Διεθνής, πῶς δρᾷ κτλ. Εἴμεθα συνεπῶς ὑποχρεωμένοι νὰ ἀπαντήσωμεν ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἡ ἀπάντησίς μας εἶναι ἀρεστὴ ἢ ὄχι, διότι νομίζω ὅτι εἶναι τὸ θέμα τῆς συζητήσεως. Λέγω ὅτι ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, οἱ ὑποστηρίζοντες ἐκ τῶν ἀστικῶν κομμάτων τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰ ὅσα πράττουν. Εἶσθε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν; Διατί δὲν λαμβάνετε μέτρα διὰ τὴν καλυτέρευσιν τῆς ἐργατικῆς τάξεως;

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι σεῖς δὲν εἶσθε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Σεῖς δημοκοπεῖτε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ἐνῷ σεῖς εἶσθε δημοκόποι.

§117Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν; Διατί ἀφοῦ λαμβάνετε μέτρα διὰ τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν μηχανημάτων διὰ τὰ βιομηχανικὰ ἐργοστάσια....

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νὰ ἔρχωνται τὰ μηχανήματα καὶ νὰ ἐργάζωνται οἱ ἐργάται.

§119Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Διατί δὲν λαμβάνετε μέτρα βελτιώσεως τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς τῶν ἐργατῶν; Καὶ Κυβέρνησιν ἔχετε καὶ δύναμιν ἔχετε. Ἀπορῶ δὲ μάλιστα, ἀφοῦ ἔχετε τόσον ζῆλον ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, πῶς μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώσατε ὥστε νὰ ἐξυψώσητε τὸ ἐπίπεδον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν ἐργατῶν, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε....

§120Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι πλεῖστα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν ἔχουσι ληφθῆ. Οὐδεμία δὲ τάξις ἀπολύτως ἐν Ἑλλάδι ἐπροστατεύθη τόσον, ὅσον οἱ ἐργάται....

§121Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Γνωρίζετε ποῖος εἶναι ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἐργατικοῦ ἡμερομισθίου ἐν Ἑλλάδι;

§122Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. .... ἔχομεν φθάσει μάλιστα εἰς σημεῖον, κ. συνάδελφε, ὥστε νὰ δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις εἶναι σχεδὸν προνομιοῦχος τάξις.

§123Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι εὔκολον, εὐκολώτατον καὶ πρόχειρον νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἀντιθέσεων αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ γνωρίζουν κἂν ὑπὸ ποίους ὅρους ζοῦν οἱ ἐργάται. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν διακόψαντά μοι συνάδελφον, ἂν γνωρίζῃ ποῖος εἶναι ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἐργατικοῦ ἡμερομισθίου ἐν Ἑλλάδι. Τὸ ζήτημα εἶναι οὐσιωδέστατον. Διότι τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ ἐὰν ἓν κόμμα εἶναι κόμμα ἐργατικῆς τάξεως καὶ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἢ ἀπὸ τὰς συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας τὰς ὁποίας ἔχει πρὸς τοὺς ἐργάτας. Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διότι ἡ ἐργατικὴ τάξις ἔχει τρέχοντα ζητήματα καὶ γενικωτέρας φύσεως ζητήματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ὡς ἐκ τῆς ὑποστάσεώς σας ὡς κοινωνικοῦ καθεστῶτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσητε.

§124Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε ἂν εἰς τὴν Ρωσσίαν ἔχει τηρηθῆ τὸ ὀκτάωρον;

§125Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Θὰ σᾶς πληροφορήσω καὶ διὰ τὴν Ρωσσίαν. Ἔχω τὰ σχετικὰ στοιχεῖα.

§126Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὑπάρχει Κυριακὴ ἀργία ἐκεῖ πέρα; Ἀπεργίαι γίνονται εἰς τὴν Ρωσσίαν;

§127Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, κ. Καλογερᾶ, νὰ γίνουν ἀπεργίαι εἰς τὴν Ρωσσίαν, διότι οἱ ἀπεργοὶ δὲν θὰ ἀπεργήσουν κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ των, ἀφοῦ οἱ ἴδιοι οἱ ἐργάται κατέχουν τὴν Ἐξουσίαν. Δὲν εἶναι λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἐργατικὸν κίνημα καὶ δὲν εἶναι αὐτὸ ὁ κομμουνισμὸς καὶ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ὁ ἀγὼν διὰ τὰς ἀμέσους ἐργατικὰς διεκδικήσεις μόνον, εἶναι δυνατὸν ἡ ἐργατικὴ τάξις ἀγωνιζομένη κατὰ τοῦ καπιταλιστικοῦ συστήματος νὰ πραγματοποιήσῃ ὡρισμένας ἀξιώσεις ἐντὸς τοῦ καπιταλιστικοῦ συστήματος, ἐντὸς τῆς σημερινῆς Κοινωνίας. Ἀλλὰ δὲν λύεται ἡ ὑπόθεσις. Ἡ βάσις εἶναι ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἡ στηρίζουσα τὴν Κοινωνίαν διὰ τῆς ἐργασίας, ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις δὲν διεκδικεῖ ἁπλῶς ἓν μέρος τῶν ἀπαιτήσεων, ἀλλὰ διεκδικεῖ τὸ σύνολον τῶν ἀπαιτήσεών της, διεκδικεῖ τὴν ἀπόδοσίν της αὐτὴν τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον αὐτὴ δημιουργεῖ. Νομίζω ὅτι ἡ ἰδέα περὶ δημιουργίας περιουσιῶν καὶ κεφαλαίων διὰ τῆς ἀτομικῆς ἐργασίας ἀνεπτύχθη καὶ διεπιστώθη καὶ ἀπ’ αὐτὸν τὸν ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἰδιοκτησίας, δηλαδὴ ἡ ἰδέα ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν σημερινὴν Κοινωνίαν νὰ ὑπάρξουν Ροβινσῶνες καὶ Ροβινσωνᾶτοι, ἡ ἰδέα αὐτή, ὅτι τὸ κεφάλαιον δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν ἐργασίαν καὶ ἀνήκει εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν. Συνεπῶς ὁ ἀγὼν τῆς ἐργατικῆς τάξεως ὅπως καθορίζεται ἀπὸ τὴν συνείδησιν καὶ ἀπὸ τὴν θεωρίαν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἶναι ἀγὼν στρεφόμενος ἐναντίον τοῦ καπιταλιστικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου ἐσφαλμένη καὶ ἀστεία ἡ ἀντίληψις ὅτι οἱ κοινωνικοὶ ἀγῶνες καὶ αἱ ἀπεργίαι δημιουργοῦνται διότι τὸ θέλουν μερικοὶ κομμουνισταί. Ἂν δὲν ὑπάρξῃ βάσις ἀναπτύξεως κομμουνιστικοῦ κινήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ κομμουνιστικὸν κίνημα. Δὲν ὑπῆρχεν ἐργατικὸν ζήτημα εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ 15 ἐτῶν. Σήμερον ὅμως ὑπάρχει ἀντικειμενικὴ βάσις. Ποία εἶναι αὕτη; Αἱ 250 χιλιάδες ἐργάται οἱ ὑπάρχοντες εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ὕπαρξις αὐτῶν τῶν ἐργατῶν, ἡ ὕπαρξις τῶν ἀντικαπιταλιστῶν αὐτῶν δὲν δημιουργεῖ τὴν ἀντικειμενικὴν βάσιν τῆς ὑπάρξεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος; Θέλετε νὰ ἀμφισβητήσητε; Δὲν ἠμπορεῖτε. Διὰ τοῦτο εἷς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μοὶ εἶχεν εἰπῆ μίαν ἡμέραν ὅτι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ κομμουνισμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐποχὴν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, δηλαδὴ ἡ ἐγκατάλειψις τῶν ἐργοστασίων καὶ ἡ παραδοχὴ τῶν πρὸ εἰκοσαετίας ὑφισταμένων μορφῶν τῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδος. Ἐγκατάλειψις πράγματι ἀστεία καὶ ἀναχρονιστική. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἐξετασθοῦν αἱ κατευθύνσεις αἱ ὑπάρχουσαι εἰς τὴν Κοινωνίαν κατὰ τὸν ἀστεῖον καὶ ταχυδακτυλουργικὸν αὐτὸν τρόπον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα κοινωνικοὶ ἀγῶνες, ὅτι αὐτοὶ ἐδημιουργήθησαν διότι ἐδημιουργήθησαν αἱ συνθῆκαι τῶν ἐργατῶν. Ὑπῆρξαν ἀπεργίαι εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ τῆς Γʹ Διεθνοῦς, ὑπῆρξαν ἀπεργίαι εἰς τὴν Εὐρώπην πολὺ προτοῦ ἀναφανῇ ἡ περίφημος αὐτὴ Μόσχα, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἦτο καὶ ὀλίγον συμπαθής, διότι καὶ ἡ Φιλικὴ Ἑταιρεία ἐκεῖ κάπου ἤδρευε. Λέγω ὅτι τὰ ἐργατικὰ αὐτὰ κινήματα ὑπῆρξαν πολὺ προτοῦ ἀναφανῇ τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα καὶ ὑπῆρξαν αἱ συνθῆκαι τοιαῦται διὰ νὰ ὑπάρξουν. Ὅπου ὑπάρχουν ἐργάται καὶ κεφαλαιοῦχοι, ὑπάρχουν καὶ ἀγῶνες μεταξὺ αὐτῶν. Τὸ ἔργον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος συνίσταται εἰς τὸ νὰ μεταφέρῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἐργατῶν τὸν ὑπάρχοντα αὐτὸν ἀγῶνα. Ἡ ὅλη ὑπόθεσις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὅλον ἔργον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος καὶ παντὸς κομμουνιστοῦ ἔγκειται εἰς τὸ νὰ μεταφέρῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἐνδιαφερομένων μαζῶν τὴν ἐκτὸς τῆς ἀντιλήψεως αὐτῶν ὑπάρχουσαν πραγματικότητα. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι ὑπὲρ τῆς βιαίας μεταβολῆς τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Αὐτὸ δημιουργεῖ νέαν σύγχισιν καὶ παρεξήγησιν. Δηλαδὴ ποία σύγχισις; Μόνον σύγχισις μεταξὺ τῆς βίας. Τί εἶναι βία; Οἱ κομμουνισταί, λέγουν, εἶναι ὑπὲρ τῆς βίας. Οἱ κομμουνισταί, κύριοι, δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς βίας. Οἱ κομμουνισταὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς κοινωνικῆς βίας, ὑπὲρ τῆς βίας ἡ ὁποία δημιουργεῖται μόνον ὅταν αἱ συνθῆκαι τὸ ἐπιτρέψουν. Διὰ τοῦτο καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ τὸ καπιταλιστικὸν καθεστὼς ὁπόταν ἡμεῖς τὸ ἐπιθυμοῦμεν. Ἡμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν αὔριον κοινωνικὴν μεταβολήν, ἀλλὰ τοῦτο θὰ εἶναι μία ἐπιθυμία. Ὅταν αἱ συνθῆκαι ὡριμάσουν καὶ εὑρισκώμεθα γενικῶς εἰς μίαν περίοδον κοινωνικῶν μεταβολῶν ἐν Εὐρώπῃ, ὅταν αἱ συνθῆκαι ὡριμάσουν, τότε δημιουργοῦνται καὶ αἱ προϋποθέσεις τῆς μεταβολῆς τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Αἱ προϋποθέσεις αὐταὶ τί εἶναι; Εἶναι προϋποθέσεις βιαίας μεταβολῆς; Μάλιστα. Διατί βιαίας μεταβολῆς καὶ ὄχι εἰρηνικῆς; Διατί οἱ κομμουνισταὶ νὰ μὴ θέλουν τὴν βίαν; Ἀσφαλῶς ὄχι διότι δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ εἶναι βία, ἀσφαλῶς ὄχι διότι εἶναι αἱμοβόροι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σύρουν μαζί των βόμβας, ἀλλὰ διότι οὐδεμία μεταβολὴ καὶ οὐδεμία ἐξέλιξις γίνεται ἄνευ βιαιοτήτων, ἄνευ ἐπαναστάσεων. Συνεπῶς τὸ βίαιον τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὀνομάζομεν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν, δὲν εἶναι μία βία ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν μερικῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐκάθησαν καὶ ἐσκέφθησαν νὰ ταχθῶσιν ὑπὲρ τῆς βιαίας μεταβολῆς τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἀλλ’ εἶναι μία συγκεκριμένη ἀποκρυστάλλωσις αὐτῶν τούτων τῶν νόμων τῆς φυσικῆς καὶ κοινωνικῆς ἐξελίξεως. Ἡ κομμουνιστικὴ θεωρία εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐξελίξεως καὶ ὄχι ὑπὲρ τῆς βίας....

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἐξέλιξις αὐτή;

§129Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. .... Ἀλλ’ ἡ ἐξέλιξις δὲν δημιουργεῖται παρὰ μόνον διὰ βιαίων μεταβολῶν. Θεωρῶ περιττὸν νὰ μεταβάλωμεν τὴν Βουλὴν εἰς Ἀκαδημίαν φυσικῶν ἐπιστημῶν διὰ νὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅτι καὶ ἡ φυσικὴ μεταβολὴ διενεργεῖται δι’ ἐκρήξεων καὶ ἐπαναστάσεων. Ἀλλ’ ἡ ἱστορία τῶν κοινωνικῶν μεταβολῶν εἶναι πλήρης βιαιοτήτων. Τί ἦτο ἡ Γαλλικὴ Ἐπανάστασις; Πῶς ἐπεκρατήσατε σεῖς ὡς καθεστώς; Σεῖς μεταχειρίζεσθε τὴν βίαν δι’ ἓν στρατιωτικὸν κίνημα καὶ κατηγορεῖτε ἡμᾶς διὰ μίαν κοινωνικὴν μεταβολήν; Σεῖς ἐθυσιάσατε χιλιάδας ἀνθρώπων διὰ νὰ ἀνατραπῇ ὁ Πάγκαλος, δηλαδὴ διὰ νὰ μὴ μεταβληθῇ οὐσιαστικῶς ἡ κατάστασις ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως καὶ μεταχειρισθήκατε τὴν βίαν προκειμένου περὶ μεταβολῆς ἐπουσιωδῶν ζητημάτων ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας καὶ κατηγορεῖτε τοὺς κομμουνιστὰς ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς βίας; Ἀλλὰ σεῖς εἰς τὰς διαφοράς σας, μεταξὺ σας, εἰς τὴν κομματικήν σας διαπάλην, εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἀγώνων σας ὡς κομμάτων δὲν ἐκάματε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ μεταχειρίζεσθε τὴν βίαν.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ σᾶς κάμω καὶ ἐγὼ μίαν διακοπήν. Ἡ ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καταφορὰ δὲν εἶναι διότι οἱ κομμουνισταὶ μεταχειρίζονται τὴν βίαν, ἀλλὰ διότι μεταχειρίζονται τὴν βίαν διὰ μίαν ἀπότομον μεταβολὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ συνθῆκαι δὲν εἶναι εὐνοϊκαὶ διὰ τοιαύτην ἀπότομον μεταβολήν....

§131Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Λάθος.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). .... Διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι ἐξελικτικόν, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἂν ἦτο ἐξελικτικὸν κόμμα, βεβαίως δὲν θὰ εὕρισκε τὴν ἀντίθεσιν αὐτήν. Καὶ ἡ ἱστορία τῆς Ρωσσικῆς Ἐπαναστάσεως αὐτὸ ἀκριβῶς ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι ἐξελικτικὸν κόμμα καὶ ἐπιδιώκει ἀποτόμους μεταβολάς, ἐνῷ αἱ συνθῆκαι αἱ κρατικαὶ δὲν εἶναι εὐνοϊκαὶ διὰ τοιαύτας ἀποτόμους μεταβολάς. Καὶ δι’ αὐτὸ ὅπου ἐπεδίωξαν ἀποτόμους μεταβολάς, αὐτὸ ἔφερε καταστροφὰς ἄνευ ἀνάγκης.

§133Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Οὔτε ἀποτόμους μεταβολάς, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ρήτωρ, οὔτε ἠρέμους μεταβολάς, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§134Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Αἱ ἤρεμοι μεταβολαὶ σημαίνουν ὅτι ὅλος ὁ κόσμος τὰς θέλει.

§135Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δύνασθε, κύριοι, νὰ συζητήσητε ἐπὶ τοῦ ἂν αἱ μεταβολαὶ θὰ γίνουν ἢ δὲν θὰ γίνουν καθόλου. Νομίζω ὅτι αὐταὶ γίνονται ἀνεξαρτήτως τῶν συζητήσεων.

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τῆς θελήσεως.

§137Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀσφαλῶς καὶ τῆς θελήσεως, διότι ἡ θέλησις οὔτε ἑνιαία εἶναι, οὔτε ἀπορρέει ἀπὸ ὑπερφυσικοὺς λόγους. Ἔλεγον ὅτι αὐταὶ αἱ μεταβολαὶ θὰ γίνωνται, διότι αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ ἱστορία. Ἄλλως τε ὡμολογήθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς ὅλων τῶν παρατάξεων, τό εἶπεν ἄλλοτε καὶ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ἀνέφερεν ὅτι εἰς τοὺς ἀγῶνας μεταξὺ τῶν κομματικῶν καὶ ἀτομικῶν συμφερόντων ὑπερίσχυσαν πάντοτε τὰ κομματικὰ συμφέροντα. Τί ἄλλο εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅταν εἶπεν ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι ἐντὸς τῆς Κοινωνίας ὑπάρχουν ἀντιθέσεις; Ἀλλὰ τὸ ἂν δὲν καταλήγουν εἰς συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγομεν ἡμεῖς, αὐτὸ εἶναι διαφορετικὸν πρᾶγμα. Ἂς εὕρουν οἱ ἴδιοι τὸν τρόπον τῆς δικαιολογίας, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον συμβιβάζουν τὴν παραγωγὴν τῶν ἀντιθέσεων αὐτῶν εἰς κινητήριον μοχλὸν τῆς ἱστορίας μέχρι σήμερον καὶ ὄχι περαιτέρω. Ἐπειδὴ ὡρισμένοι συνάδελφοι ἐπανειλημμένως μὲ ἠρώτησαν —καὶ ἐθεωρήθη ὡς ὑπεκφυγή μου—τί θέλουν οἱ κομμουνισταὶ διὰ νὰ μεταφέρουν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα φαντάζονται ὅτι εἶναι σπουδαῖα καὶ τρανά, ἤθελον νὰ ἀπαντήσω. Καὶ συγκεκριμένως. Τί θέλουν οἱ κομμουνισταί; Οἱ κομμουνισταὶ θέλουν νὰ εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἱστορίας, διότι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐπικράτησις τοῦ κομμουνισμοῦ ὅταν εἰς δεδομένην στιγμὴν τῆς ἐπικρατήσεώς του δὲν ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ λαοῦ.

§138ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Ρωσσίαν;

§139Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς τὴν δεδομένην στιγμὴν τὴν εἶχε. Δὲν τὴν εἶχεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς Συντακτικῆς, τὴν εἶχεν ὅμως τὸν Ὀκτώβριον. Ἔδωσα μίαν ἐξήγησιν διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι οἱ κομμουνισταὶ θὰ ἐπικρατήσουν διὰ 5–6 ἀνθρώπων οἵτινες μαζεύονται διὰ νὰ καταλάβουν τὴν Ἐξουσίαν. Σκοπὸς τελικὸς τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος καθὼς καὶ παντὸς κομμουνιστικοῦ κόμματος εἶναι ἡ κατάργησις τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας, τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς, ἡ κατάργησις δηλαδὴ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουν ὡρισμένοι ἄνθρωποι νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν ἐργασίαν. Ἡ πραγματοποίησις τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ τὰς συνθήκας ἑκάστης Χώρας. Ἡ Ἀμερικὴ εἶναι μία Χώρα μὲ βιομηχανίαν, ἡ Γερμανία ἐπίσης καὶ ἑπομένως ἡ κοινωνικὴ ἐκεῖ μεταβολὴ εἶναι εὐκολωτέρα, δεδομένου ὅτι ἐδημιουργήθησαν αἱ προϋποθέσεις τῆς πραγματοποιήσεως. Ὅταν ἡ ἱστορία θέτῃ προβλήματα εἰς τοὺς ἀνθρώπους, θέτει ταυτοχρόνως καὶ τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων αὐτῶν. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ οὐτοπιστικῶν τινων προγραμμάτων καὶ περὶ φαντασιωδῶν εἰκόνων. Ὁ κομμουνισμὸς οὔτε φιλοσοφικὸν σύστημα εἶναι, οὔτε δόγμα. Ὅλα τὰ δόγματα ἔχουν κάτι τι τὸ ἐλαττωματικόν, εἶναι ἀπόλυτα, ὅλα τὰ φιλοσοφικὰ δόγματα στηρίζονται ἐπὶ μερικῶν τύπων ἀνταποκρινομένων εἰς μίαν ἐποχήν, ἀλλὰ μὴ ἀνταποκρινομένων εἰς μίαν ἄλλην.

§140Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν σᾶς κατηγόρησαν δι’ αὐτά. Σᾶς κατηγόρησαν διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Αὐτὸ νὰ μᾶς ἀπαντήσητε.

§141Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν εἶσθε στρατοδίκης, εἶσθε συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ ἴδια δικαιώματα μὲ ἐμέ. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ κατηγορίαι ἐναντίον μας; Ὅτι ἔχομεν στρατιώτας κομμουνιστάς; Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· πῶς δικαιολογεῖτε εἰς τὴν συνείδησίν σας τὸ γεγονὸς ὅτι εἷς στρατιώτης ἢ εἷς οἱοσδήποτε ἄνθρωπος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι βασιλόφρων ἢ βενιζελικός, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι κομμουνιστής; Δὲν βλέπω δὲ ποία θεωρία θὰ μὲ σαγηνεύσῃ ἀπὸ τὸ κεφαλαιοκρατικὸν καθεστώς, ἡ ἰσότης, ἡ δικαιοσύνη ἢ ἡ ἠθική. Ἂν ἐξέλθητε τῆς Βουλῆς, ἂν ἀντιμετωπίσητε τὰς συνθήκας τῆς ζωῆς καὶ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ἀκαταπαύστους, οἱ ὁποῖοι γίνονται, θὰ καταλάβητε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ καθεστῶτος κοινωνικοῦ, ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης. Συνεπῶς νομίζω ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ὅπως ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα, ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προπαγάνδας, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ καμμία διάταξις ἡ ὁποία νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν διάδοσιν τῶν ἰδεῶν. Ἔρχομαι συγκεκριμένως εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας. Ἐδῶ θὰ παρουσιασθῶσιν ὡρισμέναι ἀντιθέσεις μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀναχωροῦντες ἀπὸ μίαν πρόχειρον βάσιν ἀποδίδουσι μίαν κατηγορίαν. Κατ’ ἀρχὴν ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ δρᾶσις τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων κανονίζεται παγκοσμίως, διότι ὅλα αὐτὰ εἶναι κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Διεθνῆ. Αὐτὸ ἐγένετο καὶ διὰ τὰ κομμουνιστικὰ καὶ διὰ τὰ σοσιαλιστικὰ καὶ διὰ τὰ πρὸ τοῦ πολέμου κόμματα τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν Αʹ Διεθνῆ. Οἱ κομμουνισταὶ ὡς διεθνισταὶ ἀνήκουσιν εἰς ἓν διεθνὲς κόμμα καὶ ἐργάζονται ἀπὸ κοινοῦ. Καὶ τὸ διεθνὲς κόμμα εἶναι Γʹ Διεθνής, εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστὸν ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος ὡς κομμουνιστικὸν κόμμα ἀνήκει εἰς τὴν Γʹ Διεθνῆ. Τώρα ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις ἐπὶ τῆς Γʹ Διεθνοῦς καὶ τὰ λοιπά, εἶναι γνωστὰ καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Συνεπῶς ἡ πολιτικὴ τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων κανονίζεται ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἀφορᾷ ὄχι μόνον ἓν κόμμα, ἀλλ’ ὅλα. Ἡ ὑπόθεσις τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας, Ἀνατολικῆς καὶ Δυτικῆς—τὴν Δυτικὴν δὲν βλέπω διατί δὲν τὴν ἀναφέρουσι—εἶναι ὑπόθεσις ἡ ὁποία ἔχει ἀναφανῆ ὡς κατηγορία ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Παγκάλου ἢ ἀπὸ τοῦ Μιχαλοκοπούλου. Ἦτο τότε ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀγὼν κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου ἦτο εἰς τὴν αὐτὴν περίπου μὲ τὴν σημερινὴν ἔντασιν. Καὶ τότε ὑπῆρχε κομμουνιστικὸς κίνδυνος, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ κατόπιν καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἀργότερα, ἀναλόγως μὲ τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ἐκανόνιζον τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ἐλέχθη ὅτι ἡ αὐτονόμησις τῆς Μακεδονίας ἢ μᾶλλον διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτονομήσεως—οὐδέποτε εἶπον οἱ κομμουνισταὶ αὐτονόμησιν, συγκεκριμένως εἶπον ἑνιαία καὶ ἀνεξάρτητος Μακεδονία, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβής— ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἢ μᾶλλον ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη εἰς μίαν παράνομον συνεδρίασιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος κατ’ ἄλλους μὲν ἐν Ἀθήναις, κατ’ ἄλλους εἰς τὸ Ὠδεῖον Θεσσαλονίκης.

§142Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ ἐκδήλωσις ἔγινεν ἐκεῖ.

§143Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς τὸ συνέδριον αὐτὸ παρέστησαν καὶ ξένοι ἀντιπρόσωποι—ἡ λέξις ἠχεῖ καλύτερα—καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον συνέδριον συνεζήτησαν καὶ ἀπεφάσισαν—προσέξατε τὸ πνεῦμα τῆς κατηγορίας—ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενοι, ὅπως λέγει ἡ κατηγορία καὶ ἀπεφάσισαν τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Τὸ πρᾶγμα ἀμέσως γίνεται ἀντιληπτόν. Οἱ κομμουνισταὶ συνῆλθον εἰς ἔκτακτον συνέδριον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισαν τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Ἔρχεται δὲ εἰς φανερὰν ἀντίθεσιν μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ὡς κόμματος ἐπιδιώκοντος τὴν μεταβολὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο. Δεύτερον ὅτι μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὑπεκίνησαν ταραχὰς καὶ ἐξεγέρσεις πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Θὰ σταματήσω ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων.

§144Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ κατηγορητήριον λέγει ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ ἐστάλησαν καὶ χρήματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐφαγώθη καὶ ἓν μέρος ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὰ ἔφερε.

§145Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὄχι. Λέγει ἐπὶ λέξει (ἀναγινώσκει): «Συνελθόντες εἰς ἔκτακτον συνέδριον μετὰ τῶν ξένων συνώμοσαν καὶ συναπεφάσισαν τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας». Πρῶτον ὀφείλω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει ἐμμέσως νὰ ὑποπίπτῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔγιναν τρεῖς ἐπανειλημμέναι δίκαι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως καὶ μάλιστα εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν οὔτε Σύνταγμα ἴσχυεν, οὔτε νόμοι, εἰς τὴν περίοδον τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, ἡ μία τὸν Φεβρουάριον μετὰ τὴν τυπικὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Παγκάλου ὡς δικτάτορος ὑπὸ μίαν ἀτμόσφαιραν διαφορετικὴν καὶ ἐν τούτοις δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποδειχθῇ τίποτε, ἡ ὑπόθεσις ἀνεβλήθη καὶ διετάχθη ἡ διακοπὴ τῆς προφυλακίσεως. Θέλω νὰ σᾶς μεταδώσω πιστῶς καὶ ἐν ἀκριβείᾳ τὰς ἀντιλήψεις μας καὶ σεῖς νὰ σχηματίσητε οἱανδήποτε γνώμην θέλετε. Κατ’ ἀρχὴν τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν ἐθνικὸν ζήτημα ἢ ἦτο κατ’ ἄλλους ἐθνικὸν ζήτημα. Τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα παρουσιάζεται μὲ ὡρισμένας συγκεκριμένας μορφάς. Ποία ἡ ἀντίληψις τῶν κομμουνιστῶν — διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσωμεν ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων — ποία, λέγω, εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν κομμουνιστῶν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος; Πρέπει ἡ πολιτικὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος νὰ εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν γενικὴν καὶ βασικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν. Ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὡς κομμουνιστικὸν κόμμα. Εἶναι μία ὀργάνωσις καὶ τίποτε ἄλλο. Συνεπῶς θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα τῆς Γʹ Διεθνοῦς. Τὸ ἐθνικὸν πρόβλημα ἐξητάσθη ἀπὸ τοὺς σοσιαλιστὰς καὶ συνεζητήθη ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα πρὸ τοῦ πολέμου. Ὑπάρχει ὁλόκληρος φιλολογία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Συγκεκριμένως θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν πολιτικὴν ἀπὸ τοῦ Μάρξ, τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ σοσιαλισμοῦ, ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ζητήματος, ὅπως παρουσιάζεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὡς ζήτημα Ἰρλανδικόν, εἰς τὴν Πολωνίαν ὡς Πολωνικὸν καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν ἄλλοτε ὁπότε ὑπῆρχον διάφορα Ἔθνη. Ἡ βασικὴ πολιτικὴ τῶν σοσιαλιστῶν κομμάτων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Αʹ Διεθνοῦς μέχρι τῆς Γʹ Διεθνοῦς, ἐξαιρουμένων τῶν ἀντιλήψεων τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐποχὴν κρατουσῶν εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς Βʹ Διεθνοῦς, ἦτο ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως ἑκάστου λαοῦ, μέχρι χωρισμοῦ. Ἡ αὐτοδιάθεσις τῶν λαῶν μέχρι χωρισμοῦ εἶναι ἡ βασικὴ ἀρχή. Ἡ βασικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος κάθε κομμουνιστοῦ, κάθε σοσιαλιστοῦ, πραγματικοῦ ὀπαδοῦ τῶν θεωριῶν τοῦ Μάρξ, πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν μέχρι χωρισμοῦ.

§146Β. ΣΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ πρεσβεύουν ὅλα τὰ Κράτη;

§147Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀπόλυτον καὶ ἔγινε δεκτὸν καὶ ἀπὸ ἀστικούς, δημοκρατικοὺς καὶ ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους κύκλους. Πρέπει συνεπῶς νὰ ὑπάρχῃ μία διαφορὰ βάσεως. Ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη ὑπάρχει, διότι σᾶς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου ὅτι οἱ κομμουνισταὶ ἐξετάζουν ὅλα τὰ ζητήματα ἐν σχέσει καὶ ἐφόσον ὑποβοηθοῦν καὶ ἀναπτύσσουν τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα καὶ συντελοῦν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Οἱ κομμουνισταὶ ἐκεῖνο τὸ ζήτημα νομίζουν ὡς κομμουνιστικόν, τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται καὶ συσχετίζεται καὶ ὑποβοηθεῖ τὸν ἀγῶνα τῆς ἐργατικῆς τάξεως διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἀπὸ τῶν καπιταλιστικῶν τάξεων. Διὰ τοῦτο καὶ ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ὀπαδοὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν μέχρι χωρισμοῦ σοσιαλισταὶ κομμουνισταὶ τῆς τότε ἐποχῆς τοῦ Μὰρξ ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας ἑνὸς λαοῦ, ἀλλὰ δὲν ἦταν ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας ἄλλου λαοῦ. Ὁ Μὰρξ ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Πολωνίας, ἀλλὰ δὲν ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Οὑγγαρίας. Διατί; Διότι ἐπρόκειτο περὶ δημιουργίας Κράτους ἀντιδραστικοῦ. Αὐτό, κύριοι, εἶναι ἓν οὐσιωδέστατον ζήτημα, γύρω ἀπὸ τὸ ὁποῖον διεξάγεται μία συκοφαντικὴ ἐκστρατεία καὶ ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Εἶναι ζήτημα τοῦ ὁποίου ὁ σχηματισμὸς ἀντιλήψεως δὲν εἶναι πολὺ εὔκολος. Λέγω λοιπὸν ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ σοσιαλισταί, ἐνῷ ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Α λαοῦ, δὲν ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Β. Ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Πολωνίας, διότι ἦτο τὸ κέντρον πάσης κινήσεως ἐναντίον τοῦ Τσαρισμοῦ. Ἦσαν ἐναντίον τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Οὑγγαρίας, διότι ὑπεβοήθει τὸν Σλαυϊσμόν. Ὑπάρχει παράγραφος ἄρθρου τοῦ Μὰρξ γραφεῖσα εἰς τὰ 1853, κατὰ τὴν ὁποίαν προέβλεπε τὰ γεγονότα τῆς Κίνας ὅπως γίνονται σήμερον. Ἔρχομαι λοιπὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος. Δὲν ἀπαιτεῖ στατιστικὴν ἐξακρίβωσιν τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, οὔτε καὶ γεωγραφικὴν ἔρευναν. Ἂν πραγματικῶς οἱ κομμουνισταὶ ἦσαν αὐτονομισταί, δηλαδὴ ἐθνικόφρονες— διότι οἱ κομμουνισταὶ πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἐθνικόφρονες, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτοι διότι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐθνικήν των ἀνεξαρτησίαν—συνεπῶς οἱ κομμουνισταὶ ἐπρόκειτο νὰ αὐτονομήσουν τὴν Μακεδονίαν, δηλαδὴ ἂν ἦταν αὐτονομισταί, ἂν ἐνδιεφέροντο διὰ τὴν ἵδρυσιν κανενὸς Κράτους, θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξακριβώσουν ταυτοχρόνως καὶ μέχρι ποίου σημείου θὰ ἔφθανον τὰ σύνορα τοῦ Κράτους αὐτοῦ καὶ θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσουν ποία θὰ εἶναι ἡ ἐθνότης αὐτῶν καὶ ποία ἡ ἱστορία των. Ἀλλ’ οὐδεμία τοιαύτη ἐξέτασις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὅταν τὸ ζήτημα ἐτέθη ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῆς προλεταριαστικῆς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα κυρίως ἦτο ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ γύρω ἀπὸ τὸν ὁποῖον διεξήχθη μία τεραστία πάλη μεταξὺ τῶν ἀστικῶν Κρατῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, τῆς Σερβίας, τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Βουλγαρίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν πάλην αὐτὴν διὰ τὴν κατάκτησιν καί τὴν ἐθνικὴν ἐνσυνειδητοποίησιν τοῦ λαοῦ τὸ περισσότερον ἔδαφος ἐκέρδισεν ὁ Βουλγαρικὸς ἐθνικισμός.

§148Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἰς ὡρισμένας περιφερείας, ὄχι εἰς ὅλα τὰ μέρη.

§149Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀσφαλῶς ὄχι εἰς τὴν Φλώριναν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο σημαίνει ὅτι τὸ κέντρον τῆς βαρύτητος τῆς Μακεδονικῆς κινήσεως, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποίαν μορφὴν ἐλάμβανεν, ἦτο πάντοτε εἰς τὸν Βουλγαρικὸν ἐθνικισμόν. Τὸ ζήτημα ὑπέστη διαφόρους φάσεις προπολεμικάς. Ἔγιναν οἱ Βαλκανικοὶ πόλεμοι καὶ κατεκτήθη ἓν μέρος ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἄλλο μέρος ἀπὸ τὴν Σερβίαν καὶ ἕτερον μέρος ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν. Καὶ ἔγιναν οἱ δύο πόλεμοι καὶ ὁ Εὐρωπαϊκὸς καὶ μετὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ὑπῆρχε μία κίνησις ὑπὲρ τῆς ὁμοσπονδιακῆς αὐτονομιστικῆς κινήσεως, ὑπὲρ τῆς δημιουργίας μιᾶς Μακεδονίας ἐντὸς τοῦ συνόλου τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, ἡ ὁποία ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα φεουδαλιστικῆς κινήσεως, ἡ ὁποία κίνησις ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὸ σχέδιον τῆς καπιταλιστικῆς τάσεως τοῦ Βουλγαρικοῦ σωβινισμοῦ, ὅστις κυρίως μετὰ τὴν προπολεμικὴν περίοδον ἐνεφανίσθη ὡς ὁ ἀπόλυτος κύριος τῆς ὅλης κινήσεως. Καὶ πραγματικῶς ἐρχόμεθα εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1924, περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν δημιουργεῖται μία ἐθνικιστικὴ κίνησις τῶν Μακεδόνων Emigrées, τῶν Μακεδόνων προσφύγων τῶν ἐκτοπισθέντων ἀπὸ τὰς χώρας τὰς κατεχομένας ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Σερβίαν, τὴν ὁποίαν κίνησιν ἐνσαρκώνουν αἱ Μακεδονικαὶ λεγόμεναι ὀργανώσεις. Αἱ Μακεδονικαὶ αὐταὶ ὀργανώσεις ὑπῆρξαν ἡ αἰτία καὶ ἡ ὑλικὴ δύναμις εἰς ἀνατροπὰς τοῦ καθεστῶτος Σταμπουλίνσκυ, ὑπῆρξε δὲ κατόπιν ἡ ὑλικὴ δύναμις τῆς σφαγῆς τῶν κομμουνιστῶν τῆς Βουλγαρίας. Ἐπ’ αὐτῶν ἐστηρίχθη ὁ Τσαγκὼφ διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα, ἐπ’ αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγρότας ἀσφαλῶς. Εἶναι γνωσταὶ αἱ θηριωδίαι καὶ αἱ σφαγαὶ αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Χωρία ὁλόκληρα κατεκάησαν κτλ. Αὐτὸ τί σημαίνει; Κατ’ ἀρχὴν ἀφαιρεῖ τὴν βάσιν τοῦ ὅτι οἱ κομμουνισταὶ συνέπραξαν μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοὺς ἔσφαξαν καὶ συνεπῶς φανερώνει ὅτι ὑπῆρχε κάτι τι σάπιο εἰς τὸ βασίλειον. Πρόκειται περὶ ἑνὸς πράγματος. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ἄλλο πρᾶγμα; Τὸ ἄλλο αὐτὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξῆγε κατὰ τὸ 1924, τὴν περίοδον δηλαδὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ ὑπόθεσις, διότι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι τοῦ 1924. Ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὰ Βαλκανικὰ κομμουνιστικὰ κόμματα, ἰδίως δὲ τὸ Βουλγαρικὸν κομμουνιστικὸν κόμμα, εὑρίσκοντο εἰς μίαν περίοδον ἀμέσου δράσεως πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ Τσαγκωφικοῦ καθεστῶτος. Ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ τῆς Βουλγαρίας ὁ Τσαγκὼφ δὲν διέθετεν οὐδεμίαν ἄλλην δύναμιν πλὴν τῶν Μακεδονικῶν ὀργανώσεων. Ὁ Τσαγκὼφ ἐστερεῖτο βάσεως μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν ἀσφαλῶς καὶ τῶν ἐργατῶν, ἐστερεῖτο δὲ καὶ μεταξὺ τῶν μικροαστικῶν ὡρισμένων τάξεων. Πολλὰ στελέχη τοῦ Στρατοῦ ἦσαν μὲ τὸ μέρος τῶν ἐπαναστατῶν, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ Βούλγαροι εἶχον χωρισθῆ εἰς δύο μέρη, εἰς ἐπαναστάτας καὶ μὴ ἐπαναστάτας, ἀνεξαρτήτως ἂν οἱ ἐπαναστάται εἶναι κομμουνισταὶ ἢ δὲν εἶναι κομμουνισταί. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία θὰ ἐκανόνιζε τὴν ἔκβασιν τῆς ἐπαναστάσεως τῆς τακτικῆς ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ συνεπῶς ἐν τῇ ἐκτάσει της καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ σεῖς θὰ ἐλαμβάνατε τὰ μέτρα σας. Ἡμεῖς θὰ ἀγωνιζώμεθα διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν Βουλγαρικὴν ἐπανάστασιν. Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ ἀγωνιζώμεθα ἐναντίον τοῦ καθεστῶτος; Συνεπῶς τὸ ζήτημα μόνον ἀπ’ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς τίθεται, μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ βάσις ἀπὸ τὴν ἀντίδρασιν ἐκείνην τὴν Τσαγκωφικήν, νὰ ἀνατραπῇ ἐκεῖνο τὸ καθεστώς, ἵνα ἀπελευθερωθῇ ἡ πλειονοψηφία τοῦ ἀγροεργατικοῦ λαοῦ τῆς Βουλγαρίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ καὶ συσχετισμένη ἐξέτασις τοῦ ζητήματος. Θεωρῶ ὅμως ἀπαραίτητον νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Μᾶς ἐκατηγορήσατε....

§150Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ σᾶς κατηγοροῦμεν.

§151Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. .... Μᾶς κατηγορεῖτε ὅτι ἡμεῖς συνεπράξαμεν καὶ ὑποστηρίζομεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν Βουλγαρικὸν ἐθνικισμόν. Μᾶς κατηγορεῖτε ὅτι συνεπράξαμεν μετὰ τοῦ Βουλγαρικοῦ ἐθνικισμοῦ, διότι τὰ ἄλλα εἶναι ἀνόητα. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἀντιστρέφοντες τὴν κατηγορίαν λέγομεν τὸ ἑξῆς: ὅτι σεῖς ὑπεστηρίξατε τὸν Βουλγαρικὸν ἐθνικισμόν. Πῶς; Διὰ τῆς καταδιώξεως καὶ ἐκτοπίσεως τῶν ἐν Μακεδονίᾳ εὑρισκομένων καὶ σήμερον ἐν Βουλγαρίᾳ ἐγκατασταθέντων Emigrées. Ἀλλ’ ἡ πολιτική σας....

§152Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἑξήκοντα χιλιάδες εἶναι οἱ φυγόντες εἰς Βουλγαρίαν.

§153Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν εἶναι 500.000 Μακεδόνες. Ὑπάρχουσιν ἐκεῖ ἀπὸ 50 ἐτῶν.

§154Γ. ΜΟΔΗΣ. Οἱ κατὰ καιροὺς καταφυγόντες.

§155Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Οἱ κατὰ καιροὺς ἐκ Μακεδονίας ἐκτοπισθέντες πληθυσμοὶ ἀπετέλεσαν καὶ τὸ ὑλικὸν τῆς Μακεδονικῆς ἐθνικιστικῆς κινήσεως, ἀλλ’ ὑλικὸν ὅμως τὸ ὁποῖον ἐξ ὁλοκλήρου ὑπετάγη εἰς τὸν Βουλγαρικὸν σοβινισμόν. Ἐξ ἄλλου ἤθελον νὰ ἀναφέρω καὶ τὸ ἑξῆς· ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπαναστασίου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἦλθεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν fédéralistes Πανίτσας καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο δεκτός. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔγιναν καὶ ἄλλα πράγματα, γνωρίζω ὅμως ὅτι ἔγινεν αὐτό, ὅτι ἦλθεν ἐδῶ, ἐγκατεστάθη, ἐδῶ καὶ παρέμεινεν ὡρισμένας ἡμέρας. Ἐν τούτοις θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ κατηγορήσῃ κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν Παπαναστασίου ἐπὶ συνεργασίᾳ μὲ τοὺς κομμουνιστάς. Συνεπῶς κατὰ ποῖον λόγον, κατὰ ποίαν λογικὴν συνέπειαν θὰ ἦτο δυνατὸν Κυβέρνησις δημοκρατικὴ νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τοὺς σκοπούς της τὰς διαφωνίας τὰς μεταξὺ τῶν ἐθνικιστικῶν ὀργανώσεων καὶ διατί αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ μὴ ἐγίνετο πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς ἐπαναστατικῆς κομμουνιστικῆς κινήσεως;

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐτελειώσατε τὰς σκέψεις σας ἐπὶ τοῦ Μακεδονικοῦ;

§157Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπὸ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καταδεικνύεται ἡ κολοσσιαία διαφορὰ τῶν ἀντιλήψεων ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν σχέσει μὲ τὴν διαχείρισιν ἑνὸς ἐθνικοῦ ζητήματος μεταξὺ τοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου ἐκφράζει τὰς γνώμας καὶ ὅλων τῶν ἄλλων κομμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ καταδεικνύει τὸ κολοσσιαῖον ἐπίσης σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιπέσει τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα διαχειριζόμενον τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἐθνικόν. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἡ σοσιαλιστικὴ ἰδέα εἶναι ἀντίθετος πρὸς οἱονδήποτε ἐθνικισμόν, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸν ἐθνικισμὸν καὶ τὸν ἰμπεριαλισμόν, ἀδιάφορον ἂν ἐν τῇ πράξει καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν ἀκόμη δὲν ἐφαρμόζεται αὐτὴ ἡ ἀντιιμπεριαλιστικὴ σοσιαλιστικὴ ἀρχή. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐκεῖ εἰς τὴν Μακεδονίαν διεξήγετο εἷς ἀλληλοεξοντωτικὸς ἀγὼν μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐθνοτήτων αἱ ὁποῖαι ἔζων ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν κυριαρχίαν, ἐξοντωτικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπεθάλπετο ἀπὸ αὐτὸ τὸ Τουρκικὸν Κράτος, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ὅτι αὐτὸς ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ὑπέθαλπεν, ὑπέσκαπτε καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὡς ἐνθυμεῖσθε. Δὲν ἐξετάζω ποίων ἡ δρᾶσις ἦτο περισσότερον ἐπιτυχὴς καὶ ἀποτελεσματική. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Βουλγαρικὴ προπαγάνδα ἡ δυναμένη κατ’ εὐθεῖαν νὰ λύσῃ τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα σύμφωνα μὲ τὰς Βουλγαρικὰς ἀπόψεις, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1924 εἶχεν ὑψώσει τὴν σημαίαν τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας.

§160ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ παλαιότερον.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ἔλαβε τὸν ὀξὺν χαρακτῆρα ὁ Μακεδονικὸς ἀγών, ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπανάστασις εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη ἔγινε μὲ πρόγραμμα, μὲ σκοπόν, μὲ σημαίαν αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας καὶ μὲ αὐτὴν τὴν σημαίαν κατεβλήθη προσπάθεια νὰ παρασυρθῇ ὑπὲρ τῶν Βουλγαρικῶν ἀπόψεων ὁ Μακεδονικὸς λαός. Ἡ περίοδος ἐκείνη τῆς ἀλληλοεξοντώσεως ἐτερματίσθη μετὰ τοὺς πολέμους τοὺς Εὐρωπαϊκοὺς καὶ μετὰ τὰς συνθήκας περὶ εἰρήνης καὶ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ ἰδίως μὲ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, διότι μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ οὐδεμία ἀξίωσις—προηγουμένως ὑπῆρχον ἀξιώσεις αἱ ὁποῖαι καὶ συνεζητοῦντο—ἀλλὰ μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον καὶ τὰς συνθήκας περὶ εἰρήνης καὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ οὐδεμία ἀμφισβήτησις ὅτι τὸ συμφέρον τῶν Βαλκανικῶν Ἐθνῶν συνίσταται εἰς φιλικὴν συνεννόησιν μεταξὺ των καὶ εἰς σύναψιν ὁμοσπονδιακῶν δεσμῶν. Ἐξετάζεται λοιπὸν κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ συμφιλίωσις καὶ ἡ παγίωσις τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκανικὰ Κράτη, διὰ τῆς διαιωνίσεως αὐτῶν τῶν ζητημάτων ἢ διὰ τῆς διαρρυθμίσεως ὅλων αὐτῶν καὶ τοῦ περιορισμοῦ ὅλων τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι μεταξὺ αὐτῶν καὶ ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Τὸ συμφέρον τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἶναι ἡ διαιώνισις τῶν ἀγώνων εἰς τὰ Βαλκάνια ἢ ὁ τερματισμὸς αὐτῶν; Ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ ὑποστηρίζω ὅτι διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως, καθ’ ὃν τρόπον ἔγινεν εἰς τὴν Μακεδονίαν, τῶν ἐθνικιστικῶν καὶ φυλετικῶν ζητημάτων, ἐξασφαλίζεται ἡ συνεννόησις καὶ συνεργασία μετὰ τῶν ὁμόρων Κρατῶν καὶ αὐτὸς ἐξασφαλίζει καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ προαχθῶσιν ἔχουσιν ἀνάγκην εἰρήνης, διότι μὲ τὴν εἰρήνην θὰ προαχθῇ ἡ βιομηχανία καὶ ἡ ἐργασία καὶ θὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ ἐργατικὴ τάξις καὶ ἑπομένως μὴ ὑπαρχούσης οὐδεμιᾶς ἀνωμαλίας, θὰ ἔχῃ αὕτη τὴν ἀξίωσιν νὰ τύχῃ μεγαλυτέρας εὐνοίας ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἱκανοποιήσεως τῶν ἀξιώσεων αὐτῆς. Καὶ ἐνῷ αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον καὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως, τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα κατὰ περίεργον τρόπον ἦλθεν εἰς μίαν κρίσιμον στιγμήν, ὅταν πλέον εἶχε γίνει ἡ ἐκκαθάρισις τῆς Μακεδονίας, ἦλθε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, συμφωνοῦν πρὸς τοῦτο μὲ τοὺς Βουλγάρους αὐτονομιστάς, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Ἐγὼ δὲν εἶπον ἂν ὑπῆρξεν ἢ ὄχι συνεννόησις, αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον, τόσῳ μᾶλλον καθότι ἓν κόμμα Ἑλληνικὸν ἦλθεν εἰς κρίσιμον στιγμὴν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αὐτονόμησιν, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ καὶ ἀκόμη, ὅσον καὶ ἂν περιωρίζωνται καὶ ἐξασθενίζωνται αἱ ἀπόψεις του, ἐξακολουθεῖ, λέγω, νὰ ὑποστηρίζῃ καὶ ἐπιδιώκῃ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Ἦλθεν εἰς κρίσιμον στιγμὴν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ ἐκατηγόρησε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ὅτι αὐθαιρέτως μετέβαλε τὴν σύνθεσιν τὴν ἐθνικὴν τῆς Μακεδονίας καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ σύνθεσις ἡ ἐθνικὴ τῆς Μακεδονίας καὶ νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀξίωσις περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ τοιαύτη πολιτικὴ ἀποσκοποῦσα εἴτε εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν τῆς καταστάσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐσωτερικῶς, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἐργατικῆς τάξεως, εἴτε γενικῶς τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σχέσεων τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν; Βεβαίως ὄχι. Ἡ ὕπαρξις τοιαύτης πολιτικῆς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν συνέχειαν τῶν ἀνωμαλιῶν. Τὸ λεγόμενον ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία ἔγινε διὰ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ ἀγρόται τῆς Μακεδονίας, ὅπως ἀνατρέψωσι τὸν Τσακώφ, ὅπως ἐνισχυθῇ ὁ κομμουνιστικὸς ἀγὼν εἰς τὴν Βουλγαρίαν, δὲν εἶναι οὔτε κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου συντελεστικόν, οὔτε δικαιολογεῖ αὐτὴν τὴν τακτικήν, αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Διότι δ’ οἱανδήποτε εὐδοκίμησιν κοινωνικῆς τάξεως ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῶσι προϋποθέσεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι δὲν δημιουργοῦνται ποτὲ διὰ τῆς ἀλληλοεξοντώσεως καὶ τῶν ἐθνικῶν ἀγώνων. Ἀλλὰ κατὰ περίεργον τρόπον τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἔχει τὴν ἀντίληψιν ὅτι διὰ τῆς διαιωνίσεως τῶν ταραχῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀλλαγὴ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ κολοσσιαῖον σφάλμα τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ ἀποδεικνύει ποία μεγάλη διαφορὰ ὑπάρχει πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἀσκήσωμεν καμμίαν βίαν, δὲν θέλομεν νὰ προσβάλωμεν τὰ ἐθνικὰ δίκαια ἄλλων Κρατῶν, ἀλλὰ ἂν θέλωμεν, θέλομεν τοῦτο, ἡ ἐθνικὴ ἰδέα νὰ εἶναι καθαρὰ ἀπὸ κάθε ἐσωτερικὴν ἀντίθεσιν καὶ εἶναι ἐσωτερικὴ τοιαύτη, ὅταν ἡ ἰδέα τῆς Ἑλλάδος, τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνότητος, δὲν ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Βουλγαρικῆς ἐθνότητος, τῆς Σερβίας καὶ τῆς Σερβικῆς ἐθνότητος. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἀνταγωνιζώμεθα ἀγῶνα ὑπάρξεως εἰς περιοχὰς ἐχούσας κολοσσιαίαν σημασίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐρωτῶ· τοιοῦτος ἀγὼν κατὰ τί θὰ ὠφέλει τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ χωρισμὸς τῆς Μακεδονίας εἰς αὐτόνομον κράτος, ἵνα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πραγματοποιηθῇ ὁ κομμουνισμὸς εἰς τὰ Βαλκανικὰ Κράτη; Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν πόσον εἶναι ἐδαφονομικὸν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ὅπως τοιοῦτον εἶναι καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς κοινωνικὰς συνθήκας, τὰς συνθήκας τῆς ἐργατικῆς τάξεως τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι σύμφωνος, ὅταν αἱ συνθῆκαι εἶναι εὐνοϊκαί, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τὸ Α ἢ Β κόμμα, ἀλλὰ αἱ συνθῆκαι τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι εὐνοϊκαὶ πρὸς δημιουργίαν κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτόν τι εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς προπαγάνδας, συνισταμένης εἰς ἀπατηλὰς ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς ἀποπλανῶσιν ἓν μέρος τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, μὴ δυνάμενον νὰ ἐννοήσῃ ποῦ κεῖται τὸ πραγματικὸν συμφέρον. Ἡ Ἀγγλία ἔχει τὸν μεγαλύτερον ἐργατικὸν πληθυσμὸν καὶ ὅμως ἡ Ἀγγλία, ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἔχει ἀσθενέστερον κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἀλλὰ εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως; διότι ἐνῷ θέτει ὡς προϋπόθεσιν τὴν συνεννόησιν μεταξὺ τῶν διαφόρων κρατῶν, ἐν τούτοις ἡ πολιτικὴ αὐτοῦ στρέφεται πρὸς δημιουργίαν ἀνωμαλιῶν καὶ διαιρέσεων καὶ ἐμφυλίων ταραχῶν. (Χειροκροτήματα).

§162Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ τὸ ἐνδιαφέρον του ὑπὲρ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις αὐτοῦ μεταφερόμεναι καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα δικαιολογοῦν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ ἐκκαθαρίσεως, δικαιολογοῦν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν. Αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ φρικαλέον τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν, διότι αἱ ἀπόψεις αὐταί, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζομεν, μεταφερόμεναι εἰς τὴν πολιτικὴν ἀντίληψιν, καταλήγουν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό.

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὰ 1914, κ. βουλευτά, εὑρισκόμεθα πρὸ τετελεσμένου γεγονότος καὶ ἠθέλατε νὰ ἀποδιώξωμεν τοὺς πρόσφυγας ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν τοὺς Βουλγάρους καὶ τοὺς Τούρκους. (Θόρυβος).

§164Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἤθελον νὰ ἀναφέρω μόνον τὸ ἑξῆς· σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Γαλλικὸν σοσιαλιστικὸν κόμμα ὑποστηρίζει τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἀλσατίας καὶ Λωρραίνης;

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει κολοσσιαία διαφορά.

§166ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θεωρεῖτε τὸ ἴδιον τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἀλσατίαν καὶ Λωρραίνην;

§167Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ Ἀλσατία καὶ Λωρραίνη ὑπῆρξαν τὸ σύνθημα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Δι’ αὐτὴν κάθε Γάλλος ἐθυσιάζετο. Ἐπειδὴ δὲ ὁ συνάδελφος κ. Δαρβέρης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπε καὶ διὰ τὴν Ἀγγλίαν, θέλω νὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ ἐργατικὸν συνέδριον τοῦ 1925 ἔλαβεν ἀπόφασιν περὶ ἀποσπάσεως ὅλων τῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπαγομένων ἐθνῶν.

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς τί λέγετε;

§169Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ παντὸς ἄλλου πράγματος πλὴν τῆς κατηγορίας περὶ προσπαθειῶν πρὸς αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας, περὶ τῆς ὁποίας ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον τὴν 5.30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.)