1927.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.10′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 38ης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης παρακαλεῖται ὁ κ. γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§4Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§6Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰ πρακτικὰ καταλήγουν εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἐρωτᾷ τὴν Βουλήν, ἥτις δι’ ἀναστάσεως δέχεται ὅπως ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 συζήτησις συνεχισθῇ αὔριον ἀναβαλλομένου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ περικοπὴ ἵνα μὴ εἶναι καταφανὴς ἐκ τῶν πρακτικῶν ἡ παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ. Ἔχομεν ἕνα Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος ὁρίζει δύο ἡμέρας κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου τὴν ἑβδομάδα· διατί ὁρίζει δύο καὶ δὲν ἀφῆκεν ὅλας τὰς ἡμέρας διὰ τὸν ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἔργων τῆς Βουλῆς, αὐτὸ εἶναι ἄγνωστον. Ἀλλ’ ὡρίσθησαν δύο ἡμέραι· κατὰ τὰς δύο ταύτας ἡμέρας καταγινόμεθα νὰ ἐνεργῶμεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον· ἀγνοῶ διὰ ποίους λόγους. Ἴσως τοῦτο νὰ γίνεται, κατὰ τὴν ἰδέαν σας, ἵνα ἐργαζομένη ἡ Βουλὴ νομοθετικῶς ἀνυψώσῃ τὸ γόητρον αὐτῆς. Ἀλλά, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, δὲν ἀνυψοῦται, ἀλλά, τοὐναντίον, διὰ τῆς παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ καταπίπτει τὸ γόητρον τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν κανονισμόν, καθ’ ἣν εἷς Ὑπουργὸς ἀναβάλλει μίαν ἐπερώτησιν. Εἶναι καὶ ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία λέγει «ἂν δὲν γίνωσιν ἐπερωτήσεις τὴν ὡρισμένην ἡμέραν γίνονται τὴν ἑπομένην». Ἀλλὰ τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ εἶναι ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ τὰς ἐπερωτήσεις δι’ ἀποφάσεώς της, εἰμὴ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἂν ἡ Βουλὴ εἶχε τοιοῦτον δικαίωμα, ἀλλοίμονον διὰ τὴν μειονοψηφίαν· βέβαια σήμερον ἔχομεν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τὴν μειονοψηφίαν, διότι ἡ φωνή της, ὅσον ἰσχυρὰ καὶ ἂν εἶναι, εἶναι μικρά. Ἀλλ’ ὅμως καθιεροῦμεν ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν μέλλον ἀνευλάβειαν πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς· ἀνευλάβεια δὲ πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς εἶναι ἀνευλάβεια πρὸς τοὺς θεσμοὺς καὶ ἂς γελάσουν ὅσον θέλουν οἱ ἄνθρωποι τῆς σκοπιμότητος καὶ τοῦ νεωτέρου πνεύματος. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι διὰ τῆς διατηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ παγιοῦται τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, εἴτε δημοκρατικὸν καὶ ἂν λέγεται διὰ τὸν φίλον μου κ. Παπαναστασίου εἴτε βασιλικόν. Παρατηρεῖται καὶ μία τακτικὴ πρὸς περιορισμὸν τοῦ ἐλέγχου, ἀδιάφορον ἂν κατ’ οὐσίαν δὲν γίνεται τίποτε, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο εἰς τὸ στόμα ἀνθρώπου, θέλοντος νὰ κακολογήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ χαρακτηρισθῇ ὅτι τοῦτο ἐπίτηδες γίνεται. Διότι αἱ ἀναβολαί, ἡ παράτασις τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἀναφορῶν, ὁ περιορισμὸς τῶν ἡμερῶν τῆς εἰσόδου εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ὅλα αὐτὰ εἶναι περιορισμὸς τοῦ ἐλέγχου. Ἂς τὸν περιορίσῃ ἡ Οἰκουμενικὴ Κιβέρνησις τὸν ἔλεγχον ὅσον θέλει, ἂς μὴ τὸ ἀναγράφῃ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅμως, διότι αὐτὰ θὰ μείνουν γραπτὰ καὶ θὰ ἔχουν εἰς τὸ μέλλον νὰ μᾶς καταλογοῦν ὅτι ἡμεῖς παραβιάζομεν ἀπὸ τοῦ φανεροῦ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§7Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καμμία διάθεσις δὲν ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς περιορισμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ μείζονα λόγον. Ἡ ἔννοια τῆς ἀναβολῆς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου εἶναι ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ὑπάρχουν βουλευταὶ ἐγγεγραμμένοι καὶ διατεθειμένοι νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἐπερώτησίν των, τότε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἐπειδὴ ἡ ὁλότης τῶν βουλευτῶν ἀνεγνώρισεν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὸ 19 ἄρθρον δι’ αὐτὸ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή. Ἂν ὑπάρχῃ βουλευτής, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον, βεβαίως ὁ Κανονισμὸς εἶναι ὑπέρτερος καὶ εἴμεθα σύμφωνοι οἱαδήποτε ἀπόφασις ἤθελε ληφθῆ. Οὐδέποτε δὲ δι’ ἀποφάσεως τῆς πλειονοψηφίας εἶναι δυνατὸν νὰ καταργῆται ἡ ἡμέρα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ὅπως σᾶς εἶπον, ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἐγένετο ἡ ἀναβολὴ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὅτι ἂν δὲν ὑπάρχῃ κανεὶς διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπερώτησίν του, τότε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§10Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ δεξιότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ κάμνει ὥστε νὰ ἐπιμείνω μὲν εἰς τὴν διαγραφήν, νὰ παύσω ὅμως νὰ κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ.

§12Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσε πρό τινος ὅτι ἡ ὁλότης τῶν βουλευτῶν εἶναι διατεθειμένη, χάριν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, νὰ ἀναβάλῃ τὰς ἐπερωτήσεις. Εἶμαι ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν τὸ ἀντίθετον. Δεδομένου τοῦ περιορισμοῦ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, νομίζω ὅτι ἡ συστηματοποίησις τῆς ἀναβολῆς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἀποτελεῖ προσβολὴν τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς καὶ διαμαρτύρομαι, διότι μανθάνοντες, εἴτε ἐν ἐπιγνώσει εἴτε μή, βαδίζομεν πρὸς κατάργησιν τοῦ τελευταίου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον διετήρησαν οἱ βουλευταὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια πράγματα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτήν. Βεβαίως ἂν τὸν εὐχαριστῇ νὰ διαμαρτύρεται δικαίωμά του εἶναι καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὸν ἐμποδίζῃ. Δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ μὴ γίνεται κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις εἶναι ὅτι ἂν δὲν ὑπάρχῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπερωτήσῃ, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Κύριε Πρόεδρε, νὰ καλέσητε τοὺς ἐπερωτῶντας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ ἐκ τῶν πρακτικῶν, διότι τὰ πρακτικὰ τότε θὰ εἶναι ἀτελῆ.

§15Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν νομίζητε ὅτι....

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λέγετε νὰ μὴ γραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§17Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ αἱ παρατηρήσεις μου νὰ γραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ μετὰ τῆς παρατηρήσεως ταύτης. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἔχει τὸν λόγον. Θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν διὰ νὰ μὴ χωρήσῃ καμμία ἀμφιβολία. Ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἐν πληρεστάτῃ τάξει, διότι ἔχει ἀνακοινώσει τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας του προηγουμένως εἰς ἐμὲ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει τὸν λόγον.

§19Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μεγάλη ἐπέτειος, κύριοι βουλευταί, πρόκειται λίαν προσεχῶς νὰ ἑορτασθῇ καὶ νὰ πανηγυρισθῇ ἐν Ἑλλάδι. Πάντες οἱ Ἕλληνες δὲν ἀγνοοῦσι τὸ γεγονός, ἀλλὰ οἱ πολλοὶ τὸ λησμονοῦσιν. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῆς πρώτης ἑκατονταετηρίδος τῆς ναυμαχίας τοῦ Ναυαρίνου. Ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Μεσσηνίας καὶ ἰδιαιτέρως ὡς ἔχων ἰδιαιτέραν πατρίδα τὸ διεθνῶς γνωστὸν Ναυαρῖνον, ἤτοι τὴν παλαίφατον Πῦλον, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι κατὰ τὴν 20ὴν τοῦ προσεχοῦς Ὀκτωβρίου στόλοι Μεγάλων Δυνάμεων καὶ προσωπικότητες ἐξ ὅλων τῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς θὰ παραστῶσιν εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην Ἐπέτειον. Ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὅπως δεξιωθῇ αὐτὸν τὸν κόσμον τῶν ἐπισήμων εἰς τὴν Πῦλον; Ὑπάρχει χρόνος ἐπαρκὴς διὰ νὰ ληφθῇ πᾶν μέτρον καὶ προπαρασκευασθῶσι τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐμφανίσουν εἰς τοὺς ἐρχομένους κατάστασιν ἀνεκτήν; Ἡ Πῦλος εἶναι μία μικρὰ κοινότης, ὁ προϋπολογισμός της εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ διὰ τὰς ἰδίας αὐτῆς ἀνάγκας. Ἐνδείκνυται λοιπὸν ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπέλθῃ ἀρωγός, τῆς Βουλῆς χορηγούσης τὴν ἀνάλογον πίστωσιν πρὸς τὸν σκοπόν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἐξωραϊστικῶν καὶ ἄλλων ἔργων. Δὲν λέγω νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1844, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὴν ἀνέγερσιν ἀνδριάντων εἰς τοὺς ναυάρχους τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας. Αὐτὰ ἀνήκουν εἰς τὴν Ἱστορίαν. Ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ συντελεσθῶσιν ἐν Πύλῳ στοιχειώδη τινὰ ἔργα, διατεθειμένου τοῦ ἀναλόγου χρηματικοῦ ποσοῦ. Τὴν σύστασιν αὐτὴν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦδε, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀνάλογος χρόνος πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς 10–20 ἡμέρας νὰ γίνῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖται καὶ μὲ σπασμωδικὰς ἐνεργείας. Ἔχομεν πρὸ ἡμῶν 7–8 μῆνας, δηλαδὴ χρόνον ἀρκετὸν διὰ νὰ κάμωμεν ὅ,τι χρειάζεται. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν ἡ προσωρινὴ στέγασις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέλθουν ὄχι μόνον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸν ἑορτασμόν. Καὶ ἐν γένει νὰ ληφθῇ, μετὰ μελέτην, ἓν μέτρον ἐνδεικνυόμενον εἰς τὴν περίστασιν. Καταλήγω ἐκφράζων τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ὁμοθύμως θέλει ἀποδεχθῇ καὶ υἱοθετήσῃ πάνθ’ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς αὐτήν.

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἐπέτειος τοῦ Ναυαρίνου, ἡ ὁποία ἐξησφάλισε τὸν ἱερὸν Ἑλληνικὸν Ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἀπολυτρώσεως τοῦ Ἔθνους, συγκινεῖ κάθε Ἑλληνικὴν καρδίαν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι συγκινεῖ καὶ τὴν καρδίαν κάθε φιλελευθέρου πεπολιτισμένου ἀνθρώπου. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ εἶναι ἀξία προσοχῆς. Καίτοι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ οὗτος ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως ἡ ἐπέτειος ἑορτασθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν λαμπρότερον καὶ ἀναλόγως τῆς μεγάλης ἱστορικῆς σημασίας τοῦ γεγονότος.

§21Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μετὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ, ὀλίγα ἔχω νὰ προσθέσω σχετικῶς μὲ τὸ μέγα ἐκεῖνο ἱστορικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀπηχεῖ βαθύτατα εἰς πᾶσαν Ἑλληνικὴν ψυχήν. Καὶ ὄχι μόνον εἰς πᾶσαν Ἑλληνικὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν ὁλοκλήρου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Διότι τὸ Ναυαρῖνον εἶναι μία τῶν μεγαλυτέρων ἐκδηλώσεων τῆς πάλης τῆς ἐλευθερίας κατὰ τῆς τυραννίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν της τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαίρου προπαρασκευῆς τοῦ πανηγυρισμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τῆς μεγάλης ἐκείνης ἡμέρας. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ ὀργάνωσις ἀσχολουμένη πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Πάντως ἡ Βουλὴ δύναται νὰ εἶναι βεβαία ὅτι θὰ ληφθοῦν πάντα τὰ μέτρα ὅπως ὁ ἑορτασμὸς τῆς ἱστορικῆς ἐκείνης ἡμέρας γίνῃ κατὰ τρόπον ἀντάξιον καὶ τοῦ μεγάλου γεγονότος καὶ τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος ὅσον ἀφορᾷ τὸν μεγάλον ἐκεῖνον καὶ ἡρωϊκὸν ἀγῶνα καὶ τοῦ συναισθήματος τῆς εὐγνωμοσύνης ἡμῶν πρὸς τὰ μεγάλα Ἔθνη, τὰ ὁποῖα τοιαύτην παρέσχον εἰς ἡμᾶς συνδρομὴν κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς ἀπελευθερώσεώς μας. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§23Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί· ἡ ναυμαχία τοῦ Ναυαρίνου ἀσφαλῶς εἶναι ἓν γεγονὸς μεγάλης ἱστορικῆς ἀξίας, μιᾶς ἐπαναστατικῆς πράξεως, ἡ ὁποία συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀπὸ τῆς Τουρκικῆς κυριαρχίας· ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀπελευθέρωσις δὲν εἶναι, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας, πλήρης καὶ μετεβλήθησαν οἱ ὅροι καὶ ἐπειδὴ τὰ προέχοντα σήμερον ζητήματα εἰς τὴν Χώραν εἶναι τὰ ζητήματα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, νομίζω ὡς ἐκ τούτου ὅτι αἱ τελεταί, ὁσηδήποτε ἀξίαν καὶ ὁσηνδήποτε ἐκμετάλλευσιν καὶ ἂν παρέχουν, εἶναι δευτερευούσης σημασίας. (Ἔντονοι διαμαρτυρίαι πολλῶν βουλευτῶν καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὑπεύθυνοι δι’ ὅσα λέγουσι.

§25Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε καὶ μάλιστα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι σεβαστή, ἀλλὰ νομίζω ὅταν ὑβρίζεται ἡ ὑπόστασις τῆς Πατρίδος, ὅταν ὑβρίζεται τὸ Κράτος ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον ἀπὸ τοὺς ὁμιλοῦντας οὕτω.

§26Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, κ. Πρόεδρε.

§27Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πρὸ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, διότι ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ στενάζει ὑπὸ τὸ βάρος τῶν φόρων καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, δὲν σκέπτεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἡ ἀντίληψίς της δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἀντίληψιν καὶ τοὺς πόθους τῶν συναδέλφων καὶ τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξέφερον τὴν γνώμην ταύτην. Κύριοι, ἔχετε ἀντιθέτους μὲ ἡμᾶς ἀντιλήψεις, οὐδέποτε ὅμως ἠθελήσαμεν νὰ θίξωμεν προσωπικῶς κανένα ἀπὸ σᾶς, μολονότι νομίζετε ὅτι αἱ ἰδέαι σας εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὰ συμφέροντα ἡμῶν, δὲν δύνασθε νὰ ἀπαγορεύσητε εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ Ἑλλὰς τῶν ἐργαζομένων ἔχει ἄμεσα συμφέροντα πρὸς διεκδίκησιν.

§28Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς καὶ ἐγὼ εἴπομεν ὅτι ἡ ἐπέτειος τῆς ἱστορικῆς ναυμαχίας τοῦ Ναυαρίνου συγκινεῖ κάθε Ἑλληνικὴν καρδίαν καὶ τὴν καρδίαν κάθε φιλελευθέρου καὶ πεπολιτισμένου ἀνθρώπου. Ὁμολογῶ ὅτι ἠπατήθημεν, διότι ὑπάρχουσι πολῖται Ἕλληνες καὶ μάλιστα βουλευταί.... (Χειροκροτήματα).

§29Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι Ἕλληνες.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι Ρῶσσοι, κ. Ὑπουργέ.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). .... οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσον στρεβλὴν ἀντίληψιν πλὴν ἄλλων καὶ τῶν κοινωνικῶν ἰδεῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἰσχυρίζονται ὅτι ἀγωνίζονται, ὥστε νὰ θεωροῦν τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοπροσδιορισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὡς περιφρονητέον γεγονὸς διὰ τὴν κοινωνικήν του ἐξέλιξιν καὶ τὸν πολιτισμόν. Ἡ ἀντίθεσις αὕτη δὲν δύναται νὰ ταράξῃ καθόλου τὴν ὁμόφωνον ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ ὁμόφωνα αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἰδιαιτέρως τῶν ἐργατικῶν τάξεων. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις Ἀναπήρων Ἀττικῆς ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ἐπίσπευσιν τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐν Πάρνηθι στρατιωτικοῦ σανατορίου. — Τὸ Σωματεῖον καρροποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητεῖ τὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἀνεργίας. — Ἐπιτροπὴ λαοῦ τῆς πόλεως Καβάλλας ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ νὰ ληφθοῦν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ ἀποζημιωθοῦν λόγῳ τῆς Βουλγαρικῆς εἰσβολῆς. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λήμνης ζητεῖ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταρτισθέντων καταλόγων ἐπιτηδευματιῶν ὑπὸ τῆς ἐκεῖ Ἐφορείας. — Ἐπιτροπὴ ἠσφαλισμένων ἐν ἀλλοδαπαῖς ἀσφαλιστικαῖς Ἑταιρείαις, καταθεσάντων τὰ ἀσφάλιστρα εἰς χρυσόν, ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν τὴν καταβολὴν τούτων ἐπίσης εἰς χρυσόν. — Τὸ ἐργατοτεχνικὸν προσωπικὸν ἠλεκτρικοῦ σταθμοῦ Καλαμῶν παρακαλεῖ νὰ θεραπευθοῦν τὰ πλήττοντα αὐτοὺς ἀδικήματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τοῦ ταμείου ἀλληλοβοηθείας παραμέλησιν αὐτοῦ διὰ τὴν παροχὴν ἰατρικῆς βοηθείας, ἐτησίας ἀδείας κλπ. — Οἱ Ἀνδρ. Καλαρίτσης. Π. Γιαγκουρέας καὶ Β. Ἀλμπάθος, συνταξιοῦχοι ὁπλῖται τῆς Χωροφυλακῆς, ζητοῦν νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸν νόμον 2769 ἵνα τύχωσι τῶν εὐεργετημάτων αὐτοῦ. — Ὁ οἰκοδομικὸς Σύλλογος Συν. Π. Ε. ἡ «Πειραϊκή», ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ διευθετήσεως τοῦ ζητήματος τοῦ παραχωρηθέντος χώρου διὰ τὴν ἀνέγερσιν συνοικισμοῦ Καλλιπόλεως. — Ὁ Α. Σταμάτης ἐξ ὀνόματος ὑπερεκατὸν καλλιεργητῶν, ἐμφυτευτῶν καὶ κατόχων ἐθνικῶν γαιῶν καὶ κατοίκων Λιόπεσι Ἀττικῆς, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης διὰ τὴν αὐθαίρετον ἔκδοσιν ἐνταλμάτων εἰσπράξεως φόρου ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων καὶ ζητεῖ νὰ ἐκδοθῶσιν αἱ δέουσαι διαταγαὶ πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ἀγρινίου ὑποβάλλει εὐχὴν ὅπως ἡ Βουλὴ ἀμνηστεύση διὰ ψηφίσματος τοὺς κρατουμένους Ζέρβαν, Ντερτιλῆν καὶ Παπαδόπουλον, οἵτινες μὲ θυσίαν τῆς ζωῆς των ἀνέτρεψαν τὸν Πάγκαλον. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ἀλεξενδρουπόλεως ζητοῦν νὰ ἀποζημιωθοῦν ὡς ὑποστάντες ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. — Οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ Ξάνθης καὶ Λαρίσσης διαμαρτύρονται κατὰ πάσης αὐξήσεως ἀγροτικῶν κτημάτων. — Οἱ ἀνάπηροι καὶ ἔφεδροι νομοῦ Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου «περὶ λιποτακτῶν καὶ ἀνυποτάκτων». — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν Κερκύρας ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων». — Ὁ Σύνδεσμος τεχνητῶν αὐτοκινήτων καὶ ἁμαξῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ ὅπως ἡ Ἑταιρεία Πάουερ προσλάβη αὐτοὺς ὡς τεχνίτας. — Ὁ Σύλλογος περιπτεριούχων καπνοπωλῶν ἀναπήρων πολέμου ἡ «Ἀλληλεγγύη» ὑποδεικνύει σχέδιον νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως καὶ λειτουργίας περιπτέρων». — Οἱ κάτοικοι Ἀγουλινίτσης τοῦ τέως δήμου Βώλακος διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἁλιείας ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἐκεῖ ἰχθυοτροφείου. — Τὸ ἐργατικὸν τμῆμα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς διαμαρτύρεται κατὰ τῆς συμβάσεως Πάουερ καὶ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν ταύτης. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως οἰνοποιητικῶν συνεταιρισμῶν Λευκάδος καὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ Καβάλλου, παρακαλούντων νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐπισκευὴ καὶ σκειρόστρωσις τῶν ὁδῶν Λευκάδος–Σφακιωτῶν–Καρυᾶς–Λευκάδος–Βασιλικῆς καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἐξανθίας–Κομιλινοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παπαπαράσχος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἀναμεταθέσεως καὶ ὑποβιβασμοῦ τῶν ἄνευ τῶν ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. παρεχομένων ἐγγυήσεων μετατεθέντων κλπ.»

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ράλλη περὶ καταρτίσεως ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς συμβάσεως Πάουερ, δηλῶ ὅτι ἔχει ἐν μέρει καταρτισθῆ, κατὰ τὸ πλεῖστον δηλαδή, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ δὲν συνεπληρώθη καὶ ἕνεκα τούτου ἀναβάλλω νὰ τὴν ἀνακοινώσω.

§34Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι κατηγορηματική, ἡ ὁποία λέγει ὅτι οὐδεμία ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ διορίζεται ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἄνευ γνώμης τῶν ἀρχηγῶν, ὥστε κάθε σκόπιμος εἰσήγησις τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι μεγίστης σημασίας, εἶναι περιττή.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὅλαι αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται ἀπὸ τὰ κόμματα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω αὐτὸ ὅτι καταρτίζονται ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων;

§37Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐκλέγονται ἀπὸ τὰ κόμματα.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πάντοτε αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται κατ’ ἀναλογίαν.

§39Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἦτο ὀρθή, θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ καθιστῶμεν χιμαιρικὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τὴν ἀφορῶσαν τὰς Συνταγματικὰς Ἐπιτροπάς, διότι θὰ κατηργεῖτο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἐφόσον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων θὰ εἶχον ἀντίθετον γνώμην εἰς τοῦτο, θὰ ἀντετίθεντο εἰς τοιαύτην ἑρμηνείαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ προφανὴς ἡ παραβίασις τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἐπὶ τέλους, κ. Πρόεδρε, πότε θὰ ἀνακοινωθῇ;

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον, διὰ νὰ συμπληρωθῇ προηγουμένως.

§41Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ δὲν ἔδωσαν τὴν σημείωσιν ἀκόμη;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν κάθε Συνόδου εἰδικὰς Ἐπιτροπὰς ἐκ μελῶν αὐτῆς κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων».

§44Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν τῶν Ἐπιτροπῶν, πρόκειται περὶ ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἑτέρα παράγραφος, κ. Ὑπουργέ.

§46Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ καθορίζεται σαφῶς (ἀναγινώσκει): «Ἐξεταστικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἀπαρτίζονται ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν κομμάτων, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως αὐτῶν».

§47Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν διορίζονται ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων. Διότι, ἂν ἀκολουθήσητε τὴν ἀντίθετον ἑρμηνείαν, θέλετε καταργήσει τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ σεβασμὸς πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἂν τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν διωρίζοντο κατ’ εἰσήγησιν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, τότε οἱ ἀρχηγοὶ θὰ καθίστων ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης, δηλαδὴ ἂν δὲν ὑπέβαλον σημείωσιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς περὶ τῶν καταλλήλων προσώπων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὔριον θὰ ἀνακοινωθῇ.

§49Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ εἴκοσι ἡμερῶν ἐκκρεμεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. Πρόεδρε.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔδαφος ἑρμηνείας διὰ τὴν διάταξιν εἶναι ἀρκετὸν νὰ συνεννοούμεθα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἐπὶ ἐπερωτήσεως διὰ τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἐπιδόματα τῶν ὑπαλλήλων.

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν καὶ πλέον ὑπέβαλον παράκλησιν πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐξ οὗ νὰ ἐμφαίνεται ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων των, τὰ ἐπιδόματα τὰ παρεχόμενα εἰς αὐτοὺς κλπ. Καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε δεκαπέντε ἡμέραι καὶ πλέον, πέντε ἐκ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, ἤτοι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Παιδείας, ἀπηξίωσαν νὰ ἀπαντήσωσι, καίτοι τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐπανῆλθεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Τοῦτο, κ. Πρόεδρε, ἀποτελεῖ μεγίστην ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διότι, ἐφόσον ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁρίζει ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσιν ἐντὸς ἓξ ἡμερῶν τὰς πληροφορίας, αἵτινες ζητοῦνται ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν, εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ ἀπαντήσωσι. Καὶ ὅμως, καίτοι παρῆλθον δεκαπέντε ἔκτοτε ἡμέραι, ἀπηξίωσαν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὰς αἰτήσεις τοῦ Προεδρείου. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ μᾶς ἐξηγήσουν, ὑπάρχει Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἢ δὲν ὑπάρχει;

§53Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἓν ἐκ τῶν κατηγορουμένων Ὑπουργείων, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, γνωρίζω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι ἔχω τὴν σημείωσιν τὴν ζητηθεῖσαν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὰ Ὑπουργεῖα δὲν εἶναι ὑπόχρεα νὰ ἀπαντοῦν ἐπὶ πάσης ζητουμένης πληροφορίας, εἶναι ὑπόχρεα νὰ ἀπαντοῦν μόνον εἰς ἐρωτήσεις ἀφορώσας ὑπηρεσιακὰς ἐνεργείας καὶ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ βουλευτής. Τὸ νὰ ζητεῖται ὅμως λ. χ. ποία εἶναι ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται ἡ ὑπηρεσία ἑνὸς Ὑπουργείου νὰ ἀπαντήσῃ. Ἁπλούστατα ὁ βουλευτὴς δύναται νὰ προστρέξῃ εἰς τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ὥρισαν τὴν μισθοδοσίαν.

§54Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτό, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἀδύνατον δι’ οἱονδήποτε βουλευτήν. Εἶναι τόσα τὰ ἐπιδόματα καὶ αἱ αὐξήσεις....

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λοιπὸν μὴ ζητεῖτε νὰ μεταφερθῇ ἡ ἐργασία αὐτὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων. Ὑποθέσατε ὅτι ζητεῖτε αὔριον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ὅλων τῶν τροπολογιῶν, αἵτινες ἔγιναν ἐπὶ τῶν διαφόρων μισθῶν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Κράτους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν θὰ κάμνουν ἄλλην ἐργασίαν παρὰ νὰ ἀσχολῶνται διὰ τὴν συλλογὴν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσιν ὅλοι οἱ βουλευταί, ἔχοντες πρὸ αὐτῶν τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω τὴν ζητηθεῖσαν σημείωσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Δὲν πρόκειται περὶ ἀμελείας, ἀλλ’ ἤθελον νὰ καθαρίσω τὸ ζήτημα ἅπαξ διὰ παντός.

§56Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ ἐγὼ δηλῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον βουλευτήν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν πρὸ καιροῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔστειλα τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἀντίγραφον δὲ αὐτῆς εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§57Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ τὴν ἀφορῶσαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἐβράδυνεν ὀλίγον ἡ ἀπάντησις, διότι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ ὑπηρεσία ἀπησχολήθημεν ἐπὶ πολὺ διὰ τὴν ἑρμηνείαν τῆς ἐρωτήσεως. Κατελήξαμεν τέλος πάντων εἰς μίαν ἑρμηνείαν καὶ ἀσχολεῖται ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν ζητουμένων πληροφοριῶν. Ἀλλὰ ἤθελον πρὸς ἐνίσχυσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ συνάδελφός μου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐζητήθη παρὰ συναδέλφου νὰ προσκομίσῃ ὡρισμένον Διάταγμα. Εἶναι δυνατὸν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων νὰ ἀσχολῶνται εἰς τὴν ἀνεύρεσιν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς γνῶσιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς παρατηρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ αὔριον θὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του.

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ περίεργον τρόπον ἀντιλαμβάνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ λοιποὶ κ. κ. Ὑπουργοὶ τὰς ὑποχρεώσεις των ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ ἁπλούστερον πρᾶγμα εἶναι ὁ βουλευτὴς νὰ λάβῃ τὰ Διατάγματα καὶ νὰ εὕρῃ τοὺς μισθούς, τοὺς ὁποίους λαμβάνουν οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι. Ὅταν τῷ παρετήρησα ὅτι τοῦτο εἶναι δύσκολον, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι εἶναι εὔκολον. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι δύσκολον, διότι εἶναι τόσα τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν δοθῆ ἑκάστοτε εἰς διαφόρους ὑπαλλήλους, ὥστε εἶναι δύσκολον εἰς βουλευτὴς νὰ εὕρῃ ὅλα τὰ Διατάγματα καὶ ὅλους τοὺς νόμους καὶ ὅλας τὰς τροπολογίας τὰς διαφόρους διὰ τῶν ὁποίων ἐδόθησαν, ἐνῷ οἱ κ. κ. διευθυνταὶ τῶν Ὑπουργείων γνωρίζουν τί παίρνουν.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα δημοσιευμένα. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν Προϋπολογισμόν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν προηγουμένην ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων ἔχει ἀποφασισθῆ νὰ προταχθῇ σήμερον ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Νικολούδη.

§61Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω δύο λέξεις;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, σᾶς παρακαλῶ. Ἔχει ἀποφασισθῆ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν.

§63Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Θὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως ἔγινε καὶ προχθὲς ἀναβολή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀσθενής.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§66Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ κατηγορίας. Ὁ ἐπερωτῶν γνωρίζει τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων δύναται νὰ στραφῇ καὶ εἶναι εὔκολον εἰς ἕνα τῶν συναδέλφων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅ,τι καὶ ἂν γίνῃ, κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς σᾶς πληροφοροῦμεν ὅτι δὲν ἔχομεν γνῶσιν κανενὸς στοιχείου διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν ἠσχολήθημεν.

§68Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ δέκα λεπτὰ καὶ νὰ εἰδοποιήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας του εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἔλθῃ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεφωνικῶς θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν δύναται νὰ ἔλθῃ.

§70Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑποβάλει ἐπερώτησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουν ὑποβληθῆ τριάκοντα δύο προτάσεις ἐπερωτήσεων, δηλαδὴ σχεδὸν τόσαι, ὅσαι εἶναι καὶ αἱ ἐπερωτήσεις. Ἡ ἀρχαιοτέρα ὅμως ὅλων εἶναι πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 62.

§72Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει προγενεστέρα πρότασις περὶ καθορισμοῦ ὡρισμένης ἡμέρας διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ἡ ὁποία ἀνεβλήθη λόγῳ ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται δευτέρα. Ὁ κ. Γ. Ζερβὸς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν διαταχθεῖσαν μετατόπισιν τοῦ συνοικισμοῦ Νέας Φιλαδελφείας.

§74Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἕν λεπτὸν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, δὲν εἶναι κυρίως ὁ κυβερνητικὸς ἔλεγχος, διότι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβε χώραν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του, ἀφορᾷ τὴν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν. Σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, κύριοι, εἶναι νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία εἰς τὸ παρελθὸν ἔλαβε μορφὴν σκανδάλου σοβαροῦ καὶ ἡ ὁποία ἀπησχόλησε τόσον τὴν Βουλὴν ὅσον καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν· πρὸ τριῶν ἐτῶν, κύριοι βουλευταί, ὁ Ἐποικισμὸς Δράμας ἔδωκεν ἄδειαν ἐγκαταστάσεως εἰς 120 προσφυγικὰς οἰκογενείας ἐκ Πόντου εἰς τὴν περιφέρειαν Σερρῶν παρὰ τὸ χωρίον Κιούπ–κιοϊ. Ἠγέρθησαν παράπονα λόγῳ τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῆς, διότι ἐθεωρήθησαν ὅτι καταπατοῦνται ἰδιωτικαὶ περιουσίαι ἰθαγενῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν κάτοχοι τίτλων ἰδιοκτησίας. Ἡ τότε Κυβέρνησις, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐπὶ ποίας ἀκριβῶς ἐποχῆς ἦτο, δὲν διέταξε τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἀποφυγὴν σκηνῶν, ἕως ὅτου εὑρέθημεν μίαν ἡμέραν πρὸ μιᾶς ἐξορμήσεως ἐνόπλων ἰθαγενῶν, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἦτο πρόεδρος τῆς κοινότητος καὶ οἵτινες, ἀφοῦ ἐτραυμάτισαν ὑπὲρ τοὺς 22 πρόσφυγας, κατέκαυσαν μέρος τῶν κατασκηνώσεων αὐτῶν καὶ ἐνέσπειραν τὸν τρόμον ὥστε αἱ μητέρες νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ τέκνα αὐτῶν διὰ νὰ σωθοῦν ἐκ τοῦ θανάτου. Ἠγέρθη δίκη ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ὡρίσθη μάλιστα πρὸ ὀλίγου ὡς ἕδρα ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἡ Θεσσαλονίκη. Δὲν γνωρίζω διὰ ποίων μέσων κατωρθώθη ἡ μεταφορὰ τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐξεδόθη ἀπόφασις ἀπαλλάσσουσα τοὺς ἐπιτεθέντας. Οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐγκατασταθέντες πρόσφυγες, 120 ὁλόκληροι οἰκογένειαι, διανύουν τὸ τρίτον ἔτος τῆς παραμονῆς των ἐπὶ τοῦ μέρους ἐκείνου. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο οἰκοδόμησαν οἰκήματα, διώρθωσαν τὰ ὑπόστεγα τῶν καπνῶν, διότι κυρίως πρόκειται περὶ καπνεργατικοῦ πληθυσμοῦ καὶ πληθυσμοῦ μάλιστα ἐκ τῆς τάξεως τῶν Ποντίων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς οἱ ἄριστοι ὡς πρὸς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ. Παραδόξως, κ. Ὑπουργέ, πληροφορούμεθα ὅτι ἐστάλησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὸν νομάρχην Σερρῶν μὲ τὴν διαταγὴν ὅπως μεταφέρῃ πάραυτα τὸν συνοικισμὸν εἰς μέρος ἀπέχον ἀπὸ τῆς σημερινῆς του ἐγκαταστάσεως ὑπὲρ τὰ 500 μέτρα εἰς μέρος ὑψηλόν, στερούμενον ὕδατος, στρεφόμενον πρὸς τὸν βορρᾶν, συνεπῶς ἀνίκανον διὰ νὰ συντελέσῃ διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ, περὶ τὴν ὁποίαν ἀσχολοῦνται οἱ πρόσφυγες αὐτοί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ τῆς μετατοπίσεως τοῦ συνοικισμοῦ των, τὸν ὁποῖον μετέβαλον εἰς ἀληθινὸ καλὸ χωριό, εἰς τὸ διάστημα τῶν τριῶν ἐτῶν τῆς ἐκεῖ παραμονῆς των, ἔκτισαν σπίτια καινούργια, ἐπώλησαν τὰ καπνά των ἐφέτος ὑπὲρ τὰς 120 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐδημιούργησαν μίαν ἀποικίαν, τὴν ὁποίαν πληροφοροῦμαι ὅτι ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ διαταράξῃ ἐκ βάθρων καὶ νὰ μεταβάλῃ αὐτοὺς διὰ νεωτέραν ἢ μᾶλλον διὰ τρίτην φορὰν εἰς πρόσφυγας. Ἔφερα τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. Ὑπουργέ, πρὸ ὑμῶν, διότι κατ’ ἀπόφασιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐστάλησαν ὄχι μόνον χρήματα, ἀλλὰ καὶ μηχανικοὶ διετάχθησαν νὰ καθορίσουν σχέδιον συνοικισμοῦ. Ὁ νέος συνοικισμὸς ἔχει καὶ τοῦτο τὸ μειονέκτημα ὅτι δὲν ἔχει πέριξ ἀγροὺς καλλιεργησίμους, ὅτι οἱ ἀγροὶ αὐτοῦ ἀπέχουν 1½ ὥραν περίπου ἀπὸ τὸν νέον συνοικισμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς μίαν μονὴν τῆς «Χρυσοσπηλαιωτίσσης». Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπὶ τρία ἔτη ἐξεχέρσωσαν τοὺς ἀγροὺς καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐπότισαν μὲ τὸ αἷμά των. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ μεταφέρωμεν αὐτοὺς διὰ μιᾶς ἐσπευσμένης διαταγῆς καὶ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος εἰς ἄλλο μέρος, ἔνθα θὰ εὕρουν ἀγροὺς χέρσους.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔκαμε τὸν συνοικισμὸν ἢ τὸ Κράτος;

§76Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ Κράτος. Ἔφερα τὸ ζήτημα τῆς γεωργίας ὄχι διότι εὐθύνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπὸ ποίας Κυβερνήσεως ἐγένετο τοῦτο;

§78Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη. Λοιπὸν θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἀνασταλῇ ἡ ἀπόφασις τῆς μεταθέσεως τοῦ συνοικισμοῦ καὶ ὅπως εἰ δυνατὸν ἐπιτευχθῇ καὶ ἀποζημίωσις τῶν ἰθαγενῶν καὶ παραμείνουν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι εἰς τὸν χῶρον αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον ζοῦν ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετακινηθοῦν. Θὰ ἔχετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας γνωματεύσεις καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ ἐπιστήσητε ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτῶν, διότι θὰ ἔχητε γνωματεύσεις Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἑτέρων Ἐπιτροπῶν ἐξ ἀνωτέρων διοικητικῶν ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι λέγουν τὴν μίαν ἡμέραν ὑπὲρ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων εἰς τὸν πρῶτον συνοικισμόν, μετὰ πάροδον δὲ ὀλίγου χρόνου λέγει τὰ ἀντίθετα.

§79Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, κ. συνάδελφε, μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἔχομεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν μέχρι τέλους διετυπώσαμεν εἰς ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλήν.

§80Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ προσωπικῶς περὶ ὑμῶν, κ. συνάδελφε. Λέγω τοῦτο ὅτι ἡ γνώμη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τόπου ἦτο ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τοῦ συνοικισμοῦ εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγκατεστάθη, μετὰ πάροδον ὅμως....

§81Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα: Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, κατὰ πλειονοψηφίαν, ἦτο ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τοῦ Κιούπ–κιοϊ εἰς τὴν θέσιν του. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀξιώσεις σας περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων διὰ τὰ γήπεδα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκεῖ, δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ συμφωνήσω μαζί σας, διότι ἐκεῖ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν καὶ χωράφια γηγενῶν.

§82Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐπιστήσω καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ διὰ νὰ προσέξῃ περισσότερον τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τὴν ἐπανειλημμένην τουτέστι σύνταξιν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι σχετικῶς ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς μιᾶς ἦτο ἡ παραμονὴ τοῦ συνοικισμοῦ εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν ἐγκατεστάθη. Μετ’ ὀλίγον ὑπῆρξε μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἀπέσυρε τὴν ὑπογραφήν του, καὶ θὰ φαίνεται ἐκ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἦτο ὑπὲρ τῆς μεταθέσεως τοῦ συνοικισμοῦ. Ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις τῆς μεταθέσεως τοῦ συνοικισμοῦ, κ. Ὑπουργέ, ἔλαβε χώραν μίαν ἡμέραν, ὅταν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας, ἔχων καὶ ἐκεῖνος τὴν μανίαν τοῦ δικτατορικῶς διοικεῖν, ἔδωκε, μεταβὰς ἐπὶ τόπου, μίαν αὐταρχικὴν διαταγὴν μετατοπίσεως τοῦ συνοικισμοῦ.

§83Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Συνεστήθη ἐν Σέρραις Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν Διοικητικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐκ προσφύγων καὶ ἐκ γηγενῶν, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς μετακινήσεως τοῦ συνοικισμοῦ. Ὑπάρχουν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὰς Σέρρας καὶ ἐκ τῶν ὁποίων πιστεύεται ὅτι ἀποφάσει Ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτέρων Διοικητικῶν ὑπαλλήλων, ἐκ προσφύγων καὶ ἐκ γηγενῶν ἀπεφασίσθη ἡ μετακίνησις τοῦ συνοικισμοῦ καὶ ὄχι συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου.

§84Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἀφήσατέ με νὰ πιστεύω ὅτι διατυπώνω ἀσφαλῆ πράγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μὴ θελήσητε νὰ ἀμφισβητήσητε τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὅσων λέγω, διότι εἶμαι ἀποφασισμένος εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἀνασύρω ἕνα βρωμερὸν πέπλον, ὁ ὁποῖος ἐκάλυψε μίαν ἔντιμον ὑπόθεσιν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὸ πράξω σεβόμενος τὴν Βουλὴν καὶ τὸν πολύτιμον χρόνον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, ὅπως λάβητε ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦτο ὅπως ἀνασταλῇ εἰ δυνατὸν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀποζημιοῦντες τοὺς ἰθαγενεῖς διὰ τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδετε, διὰ νὰ ἐγκαταστήσωμεν τοὺς πρόσφυγας εἰς νέον μέρος, ὅπως ἀποφευχθῇ τὸ ἄτοπον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβάλῃ τὰς 120 οἰκογενείας διὰ δευτέραν ἢ τρίτην φορὰν εἰς πρόσφυγας. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος στηρίζει πολλὰς ἐλπίδας ἐφ’ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ἐλπίδας βασίμους. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ δείξητε ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας νὰ λάβῃ χώραν πρᾶξις τόσον ἄδικος, νὰ λάβῃ χώραν μία πρᾶξις, ἡ ὁποία θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ψυχὴν τῶν προσφύγων ἐκείνων, τῶν καταγομένων ἐκ τοῦ Βορείου Πόντου, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐγκαταστήσει εἰς τὴν μεθόριον χωρὶς μέσα συγκοινωνίας καὶ χωρὶς μέσα ἐποικιστικά, ἀλλὰ καὶ οἱ ὁποῖοι τρέφονται μόνον μὲ τὴν ἱκανοποίησιν, τὴν ἀπορρέουσαν ἀπὸ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν τοὺς ἔχομεν ἐμπνεύσει ὅτι εἶναι οἱ μόνοι φρουροὶ τῶν συνόρων.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διαταγή, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτής, ἐδόθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐνθυμεῖσθε ὅσοι ἀπετελεῖτε μέλη τῆς Δʹ Συνελεύσεως, πόσον ἀπησχόλησε τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην τὸ ζήτημα τοῦ Κιούπ–κιοϊ. Τὰ λαβόντα χώραν γεγονότα ἐπροκάλεσαν τὴν κοινὴν ἐξέγερσιν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἡ ἐπὶ τόπου μεταβᾶσα Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξέδωκε μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἦτο, κατὰ πλειονοψηφίαν, ὑπὲρ τῆς μετατοπίσεως.

§86Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἔχει τὸ ζήτημα: Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ κ. Μαζαράκης, ἦτο καθαρὰ καὶ βασικὰ ὑπὲρ τῆς μετακινήσεως. Ὁ κ. Φίλανδρος ἦτο ὑπὲρ τῆς γνώμης τῆς ἰδικῆς μου, τοὐλάχιστον ὅπως ἔλεγεν ἡ ὑπογραφή του. Τὸ τί εἶχεν εἴπει προφορικῶς δὲν γνωρίζω, καὶ ἡ τρίτη γνώμη ἦτο ἡ τοῦ κ. Ἀνδρεάδου, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι διαφωνεῖ πρὸς ὅλους καὶ ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καλῶς πρὶν ἢ μετακινηθῇ τὸ Κιούπ–κιοϊ. Ἑπομένως ἔχομεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Μαζαράκη, ὑπὲρ τῆς μετακινήσεως καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀνδρεάδου, ἐξ ὧν ἐξάγεται ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τοῦ συνοικισμοῦ.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἐντύπωσίς μου ἦτο ὅτι ἡ πλειονοψηφοῦσα γνώμη ἦτο ἡ ὑπὲρ τῆς μετακινήσεως τοῦ συνοικισμοῦ. Τώρα βλέπω ὅτι προσβάλλεται τὸ κῦρος τῆς γνωμοδοτήσεως αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ ἐπὶ δύο ἔτη ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως μετέβαλε τὴν κατάστασιν. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ κ. βουλευτής, εἶναι τόσον σοβαρὰ καὶ πρέπει νὰ μελετηθοῦν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι ὅτι θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἐπισταμένως εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀδικία καὶ καταστροφὴ τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος διὰ τοὺς παραμεθορίους Ποντίους, εὑρίσκουν σύμφωνον ὅλην τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅλην τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσφέρουν ἰδιαιτέρως ἀπολαύουν ὅλης τῆς συμπαθείας τῆς Κυβερνήσεως.

§88Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, πάντως ἡ λύσις, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἄδικος εἰς βάρος τῶν ἐντοπίων. Νὰ τεθῇ αὐτὸ ὡς βάσις.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι, κ. συνάδελφε, δὲν θὰ γίνῃ καμμία ἀδικία.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις ὑπ’ ἀριθμὸν 18 εἶναι ὁμοία μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 168 καὶ συνεπῶς θὰ συζητηθῶσιν ὁμοῦ καὶ αἱ δύο. Οἱ κ. κ. Α. Μητσοτάκης, Ρ. Κούνδουρος, Γ. Σήφακας καὶ Α. Γαλανάκης παρακαλοῦν τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσουν τὴν Βουλὴν διὰ ποίους λόγους ἐξακολουθεῖ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§91Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περιοριστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἀπὸ τῆς πολεμικῆς περιόδου ἐφηρμόσθησαν καθ’ ἑνὸς τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ Τόπου, δηλαδὴ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται κατὰ τοῦ ἐλαίου. Τὰ μέτρα αὐτὰ ἐνετάθησαν εἰς βαθμὸν ἀφόρητον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, ἰσχύουν δὲ καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Φειδόμενος τοῦ πολυτίμου χρόνου, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις θὰ θέλῃ νὰ ἀφιερώσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ἐγὼ τουλάχιστον θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ μὴ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, δεδομένου ὅτι αὕτη δὲν ἀφορᾷ ἔλεγχον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι σήμερον, θὰ ἐδεχόμην τὴν ἀναβολὴν ἴσως τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς λήψεως ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐφόσον εἷς τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως αὐτῆς θὰ κανονίσωμεν τὴν στάσιν τὴν ἰδικήν μας.

§92Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ζητηθῆ ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται γενικευθεῖσα ἡ συζήτησις.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ ἀμεσώτερον ἐνδιαφερόμενος Ὑπουργὸς εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ οὐσιαστικῶς δὲ ἐνδιαφερόμενος περισσότερον εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ζήτημα βεβαίως εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτάτων καὶ ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ προσεχὲς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς λῆψιν ἀποφάσεως, θὰ εἶχε δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα ἂν δὲν ἐπήρχετο ἡ ἀσθένεια τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§95Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι δυσμενὴς ἀπολύτως.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ εἰς τὸ προσεχὲς Ὑπργικὸν Συμβούλιον. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις; Τότε σφετερίζομαι ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§97Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀκούσωμεν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐφόσον δὲν ἔχει ληφθῆ τοιαύτη. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ προαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ θὰ διευκολύνῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασίν της.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε γενικεύεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης.

§99Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι γνωστά, κύριοι βουλευταί, τὰ περιοριστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰς διάστημα χρονικὸν πλέον τῆς δεκαετίας ἐφαρμόζονται εἰς βάρος ἑνὸς τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων τῆς παραγωγῆς τοῦ Τόπου, τοῦ ἐλαίου. Τὰ μέτρα αὐτά, ἐφαρμοσθέντα ἀπὸ τῆς πολεμικῆς περιόδου συνοψίζονται εἰς δύο κυρίως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν ἐπιβολὴν διατιμήσεων ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν μόνιμον καὶ πλήρη ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς. Ἡ κατεύθυνσις δέ, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ ζήτημα, ἦτο τοιαύτη, ὥστε ζήτημα καθαρῶς οἰκονομικὸν νὰ ἐμφανίζεται ὑπὸ μορφὴν καθαρῶς ἀστυνομικήν, διότι κατέληξε τὸ ὅλον ζήτημα πλέον νὰ μὴ τὸ διαχειρίζεται ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, νὰ μὴ τὸ διαχειρίζεται ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἀλλὰ νὰ τὸ διαχειρίζεται τὸ τμῆμα Ἀγορανομίας, ὁ Ὑπουργὸς τουτέστιν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατέληξε δηλαδὴ ἓν ζήτημα ἁπλοῦν δημοσίας τάξεως, χωροφυλακῆς ἢ ἀστυνομίας ἀλλ’ οὐχὶ ζήτημα οἰκονομικόν.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάγεται ἐκεῖ τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐπισιτιστικόν. Ὑπήχθη δὲ ἐκεῖ ἀφότου ὑπήχθη καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§101Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Σύμφωνοι, ἀλλὰ συνεχωνεύθησαν ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσουν τὸ Κράτος, εἰς μίαν ἄποψιν, τὴν ἄποψιν τῆς δημοσίας τάξεως. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο, ὅτι μόνον ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ἀστυνομικὴν ἐξετάζεται πλέον καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν οἰκονομικήν. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον ὅτι ἡ ἐπερώτησις δὲν στρέφεται κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι αὕτη, ἔχουσα ὀλίγους μόνον μῆνας εἰς τὴν ἀρχήν, εἶναι ὀλιγώτερον πάσης ἄλλης Κυβερνήσεως ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις ἡμῶν ἀκριβῶς ἔρχεται νὰ ὑποβοηθήσῃ τὰς καλὰς διαθέσεις, τὰς ὁποίας εἶχε τὴν καλωσύνην προηγουμένως νὰ ἀνακοινώσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ εὐχόμεθα αἱ διαθέσεις αὐταὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνταυτίζωνται καὶ μὲ τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις. Ἐλπίζομεν δὲ ὅτι αὗται ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δεδομένου ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὴν ἐλαιοπαραγωγήν, ἀλλὰ τὴν γενικὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ Κράτους.

§102Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὰς ἐλαιοπαραγωγοὺς μόνον ἐπαρχίας, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα ἐπίσης ἀφορῶν ὁλόκληρον τὸν καταναλωτὴν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος ὅλο βλέπει τὸ φάσμα τῆς πείνης καὶ ἀντικρύζει τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει φθάσει τὸ ἔλαιον. Ὁμολογῶ καὶ προσεπικυρῶ ὅτι ζητεῖ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ μέτρα ἀνάλογα καὶ νὰ μὴ πάρουν τὸν ἀνήφορον αἱ τιμαί. Διότι δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν ἀπόγνωσιν θὰ εὑρεθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός.

§103Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. διακόψας συνάδελφος ἠθέλησε νὰ θίξῃ μίαν μόνον πλευρὰν τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἡ πλευρὰ αὐτὴ τοῦ ζητήματος νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐκείνη μόνον ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ ἀπασχολήσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μεριμνῶσι περὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Ἔθνους καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς μερικῆς ἀπόψεως τῆς ἱκανοποιήσεως ἑνὸς αἰσθηματικοῦ λόγου, ἑνὸς ψυχολογικοῦ λόγου τοῦ λαοῦ, νὰ θέλῃ νὰ τρώγῃ εἰς εὐθηνοτάτας τιμὰς τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν προϊόν πρώτης ἀνάγκης, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἀρίστη ποιότης πρέπει νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς εἶδος πολυτελείας. (Διαμαρτυρίαι). Τὸ ἄριστον ἔλαιον, ἀξιότιμοι κύριοι, τῆς ἐλαίας δι’ ὅλας τὰς Χώρας τοῦ κόσμου θεωρεῖται ὡς εἶδος πολυτελείας. (Διαμαρτυρίαι). Ὑπάρχουν δὲ ἄλλα βρώσιμα ἔλαια τὰ ὁποῖα τρώγει ὁ λαὸς εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου. Ὁ οἰκονομικὴ καθόλου μορφή, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐμφανίζεται καθαρῶς κατὰ τὴν μεγαλυτέραν αὐτῆς ἔκτασιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς Γεωργικῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὰ σπουδαιότερα προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἡ Χώρα ἡμῶν θὰ ἔχῃ νὰ ἀποδώσῃ, εἶναι ὡς γνωστὸν τρία. Ὁ καπνὸς κατὰ πρῶτον λόγον, τὸ ἔλαιον καὶ ἡ σταφίς. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν στατιστικὴν τοῦ 1914, ἡ σταφὶς ἔρχεται εἰς τρίτην μοίραν ἀπὸ τὸ ἔλαιον καὶ τὸν καπνόν. Ἔχομεν ἀπόδοσιν καπνοῦ κατὰ τὸ 1924 2.600,000,000 δραχμῶν. Εἰς ἔλαιον ἔχομεν παραγωγὴν 120 ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα, δηλαδὴ ἀξίας ἑνὸς δισεκατομμυρίου 800 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ δὲ σταφὶς ἔρχεται μὲ τὸ ποσὸν τῶν 800 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἔχομεν ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσάγει εἰς τὸ Κράτος πολύτιμον ποσὸν συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον τῷ 1924 ἔφθασε τὰ 6½ ἑκατομμύρια λίρας. Ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐλαίας κατὰ τὸ 1914 εἰσήχθη ποσὸν μόνον 600 χιλιάδων λιρῶν. Τοῦτο δὲ ὄχι διότι δὲν ὑπάρχει ζήτησις εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ λόγῳ τῶν περιοριστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἀπὸ τῆς πολεμικῆς ἐποχῆς εἰς τὸ ἐμπόριον. Καὶ τοῦτο εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τοῦ Τόπου ἔδειξε κατὰ τὸ 1924 ἔλλειμμα ἐν ὅλῳ 7 ἑκατομμυρίων λιρῶν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν φυσικὰ καὶ τῆς μεγάλης εἰσροῆς τοῦ συναλλάγματος ἐκ τῆς μεταναστεύσεως καὶ τῆς ναυτιλίας. Ἐνῷ λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔχομεν ἔλλειμμα κολοσσιαῖον εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνουν, ἀλλὰ μόνον εἰς περιορισμὸν τοῦ ποσοῦ τῶν 600 χιλιάδων λιρῶν, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ὡς συνάλλαγμα. Διότι κατὰ τὸ 1925 καὶ 1926 ἔχομεν περισσοτέραν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Φυσικὰ οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, προέβαλον διὰ τὰ περιοριστικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφήρμοζον κατὰ τοῦ ἐλαίου, συνοψίζοντο εἰς ἓν κυρίως, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρκείας διὰ τὸν ἐσωτερικὸν ἀνεφοδιασμὸν τοῦ Τόπου. Καὶ συνεπείᾳ ἀκριβῶς τῆς κυριαρχούσης αὐτῆς ἰδέας εἰς τὰς ἀπόψεις τῶν Κυβερνήσεων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπεβάλλοντο αὐστηρόταται διατιμήσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπηγορεύετο καὶ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ ποῖον ἦτο; Ὅπως ἀκριβῶς ὑπομιμνήσκει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, κατέληγεν ὁ κόσμος νὰ τρώγῃ ἔλαια ὀξύτητος 16 καὶ 17 βαθμῶν. Ὑποθέτω μάλιστα ὅτι εἰς ἕκαστον ἐξ ἡμῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι γνωστὸν πόσον ἐπιζημία εἶναι ἡ βρῶσις ἐλαίου τοσαύτης μεγάλης ὀξύτητος. Ἀλλ’ ἂν ἐξετάσωμεν ἀκριβέστερον τὸ ζήτημα τῆς ἐσωτερικῆς ἐπαρκείας, διὰ τὸν ἐσωτερικὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ ἀπαραιτήτου πρὸς βρῶσιν ἐλαίου, αἱ στατιστικαὶ τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ ἐπέκεινα πείθουσιν ὅτι οὐδέποτε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπῆρχεν ἀπόλυτος ἐλευθερία ἐξαγωγῆς, θὰ ἔφθανεν ἡ Ἑλλὰς εἰς ἔλλειψιν τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἐλαίου. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω μίαν φράσιν, ἡ ὁποία ἐξένισε πολλοὺς τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅταν ἠθέλησα νὰ χαρακτηρίσω τὴν καλὴν ποιότητα τοῦ ἐλαίου ὡς εἴδους πολυτελείας καὶ οὐχὶ ὡς εἶδος πρώτης ἀνάγκης. Ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τί γίνεται εἰς τὰς ἄλλας Χώρας καὶ ὄχι μόνον εἰς τὰς ἄλλας Χώρας ἀλλὰ σᾶς ὑπομιμνήσκω ὅτι πρὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Τουρκοκρατίας ἐν Μυτιλήνῃ ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγομαι καὶ τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἰς τὸν τόπον δὲ εἰς τὸν ὁποῖον ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου εἶναι ἀφθονωτάτη, κατηναλίσκετο ἐνίοτε βαμβακέλαιον ὄχι μόνον ἀπὸ τὸν πτωχὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοδεύσῃ καὶ πολὺ περισσότερα χρήματα διὰ τὴν τροφήν του.

§104Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Θὰ εἶναι περίεργος ἡ κατασκευὴ τοῦ στομάχου των.

§105Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι περίεργος ἡ διασκευὴ τοῦ στομάχου των, διότι, ἂν λείψῃ ἡ προκατάληψις κατὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν σπορελαίων καὶ βαμβακελαίων, θὰ ἰδῆτε ὅτι οὔτε καὶ εἰς τὸν ἰδικόν σας στόμαχον ἡ χρησιμοποίησις τοῦ βαμβακελαίου θὰ εἶναι καταστρεπτική, οὔτε ὑστερεῖ οὐσιωδῶς ἀπὸ ἀπόψεως γεύσεως.

§106Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὑστερεῖ ἀπὸ ἀπόψεως θρέψεως.

§107Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὑστερεῖ βεβαίως, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ἐλαίου ἐλαίας ὡς εἶδος πολυτελείας ἐν σχέσει μὲ τὸ βαμβακέλαιον. Ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ξένας Χώρας, ἐκείνας αἱ ὁποῖαι τουλάχιστον δὲν παράγουν ἔλαιον ἢ οἱονδήποτε ἄλλο σπορέλαιον, θὰ ἰδῆτε ὅτι τὸ ποσὸν τῆς εἰσαγωγῆς τῶν βρωσίμων ἐλαίων ἐξ ἐλαίας εἶναι ἐλάχιστον ἔναντι τοῦ συνόλου τῶν εἰσαγομένων σπορελαίων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου στατιστικὴν τῆς Γερμανίας τοῦ 1924. Κατὰ τὴν στατιστικὴν ταύτην, κατὰ τὸ 1924 ἡ Γερμανία εἰσήγαγεν ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν βρωσίμων ἐλαίων μόλις τὸ ⅒ ἔλαιον ἐξ ἐλαιῶν, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα βρώσιμα ἔλαια ἦσαν βαμβακέλαια, εἴτε τῆς Σόγιας, τῆς Κίνας καὶ τῆς Ἰαπωνίας.

§108Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Τρώγουσι βούτυρον εἰς τὰ χωρία.

§109Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἀντικρούει τὸ ἐπιχείρημά μου, καθότι ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ὁ λόγος τὸν ποῖον ἐπρόβαλαν τινὲς ὅτι ἡ χρῆσις βαμβακελαίου θὰ εἶναι ἐπιβλαβής, ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ἰσχυρός, διότι εἰς τὴν Γερμανίαν—καὶ γνωρίζετε πόσον ἐνδιαφέρονται οἱ Γερμανοὶ διὰ τὴν καθαρὰν τροφήν—γίνεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον χρῆσις βαμβακελαίου. Καὶ σήμερον, ἂν θελήσητε νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, θὰ ἴδητε ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς νήσους γίνεται πολλάκις χρῆσις σισαμελαίου διὰ τὰς τροφὰς αὐτῶν.

§110Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Μόνον εἰς τὶς πῆτες καὶ τοὺς λουκουμάδες τὸ χρησιμοποιοῦν.

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Πιθανῶς εἰς τὰς καλὰς τάξεις. Τὸ χημικὸν ἐργαστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ παρέσχε τὴν πληροφορίαν ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο τελευταίων μηνῶν εἰσήχθησαν 5,000 τόννοι βαμβακοσπόρων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Δυτικῆς Θράκης. Δὲν γνωρίζω ἂν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν περιοχῶν ἐκείνων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαψεύσουν ἢ νὰ ἀναιρέσουν τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν τὸ χημικὸν ἐργαστήριον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων αὐτοῦ παρέσχε.

§112Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Θὰ ἦτο πολὺ κακὸν ἂν ἠθέλομεν νὰ κάμωμεν προπαγάνδαν διὰ τὴν κατανάλωσιν ἐλαίου ἐκ σπόρου, διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἓν προϊόν, τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου ἐκ τῆς ἐλαίας. Ἂν ἠθέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν παραγωγὴν ἐλαίου ἐκ σπόρων, οἱ ὁποῖοι παράγονται εἰς ἄλλα μέρη, βλάπτομεν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου.

§113Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Λυποῦμαι, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε. Εἰδικῶς ὡς ὑμεῖς ἀσχοληθέντες ἐπὶ τοσοῦτον μὲ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, εἶναι δυνατὸν νὰ φέρητε τοιαῦτα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα στρέφονται ἀκριβῶς ἐναντίον τῆς περιπτώσεως τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ θίξητε.

§114Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Παραδέχεσθε ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐλαιοπαραγωγὸς τόπος; Ὥστε κατὰ τὴν σκέψιν σας πρέπει νὰ ἐξάγεται τὸ ἔλαιον καὶ νὰ τρώγῃ ὁ λαὸς σισαμέλαιον καὶ βαμβακέλαιον.

§115Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Καταλήγων λέγω ὅτι μὲ τὰ περιοριστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν ἐν Ἑλλάδι, τὰ ἐλαιόδενδρα ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἐν Λέσβῳ καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ πανταχοῦ ἐκριζώνονται, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν θέλει εἰς τὸν γεωργὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος, εἴτε διὰ τῶν διατιμήσεων, εἴτε διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν εὐδοκίμησιν τῆς ἐλαίας.

§116Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν καὶ ἄλλο ἂν θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν εἰσαγωγὴν βαμβακελαίου καὶ σισαμελαίου.

§117Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ διασάφησις τὴν ὁποίαν δίδω εἶναι ἀπάντησις εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἴπουν τί θὰ φάγῃ ὁ Ἕλλην γεωργὸς ὅταν τὸ Κράτος ἐπιτρέψῃ ἵνα τὸ ἔλαιον ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Εἶπον αὐτὰ ἀπαντῶν εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέτουν τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῆς ἐπιβολῆς διατιμήσεως ὡς ζητήματα ἐσωτερικῆς ἐπαρκείας τοῦ Κράτους.

§118Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τὴν καθαράν, ὑπὸ τὴν στενὴν μόνον ἔποψιν, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἂν ἡ Ἑλληνικὴ παραγωγὴ ἐλαίου ἐξαγομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ δύναται νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Χώραν ὡρισμένον ποσὸν συναλλάγματος.

§119Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι στενὴ ἡ ἄποψις τοῦ κ. συναδέλφου.

§120Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἄποψις ἡ ἄλλη εἶναι ἡ κοινωνικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει συνηθίσει νὰ τρέφεται μὲ ἔλαιον ἐλαίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τῷ κανονίσητε σεῖς δι’ ἑνὸς νόμου τί θὰ τρώγῃ.

§121Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συνηθίσει νὰ τρέφωνται μὲ ἔλαιον καλόν, πρέπει νὰ συνηθίσουν μὲ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τῶν στερήσεων καὶ τῆς ἀκριβείας ὅλων τῶν εἰδῶν νὰ πληρώσουν τὸ εἶδος αὐτὸ εἰς τὴν προηγουμένην τιμὴν τοῦ κόστους καὶ ὄχι εἰς μίαν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ βία τῶν διατιμήσεων καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς δημοκοπίας καὶ ὄχι ἄλλος πρακτικὸς λόγος.

§122Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ζητήσατε τὴν κατάργησιν τῶν διατιμήσεων.

§123Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος ἐννοεῖ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξετάσεως ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως τοῦ ζητήματος τῶν διατιμήσεων ἢ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου εἶναι μία ἄποψις στενή.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τῶν διατιμήσεων.

§125Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἡ κοινωνικὴ ἄποψις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐξαγωγήν, ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου καταστρέφει τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν τοῦ Τόπου. Διὰ τῶν πιεστικῶν τούτων μέτρων ὄχι μόνον τὴν ὑπάρχουσαν ἐλαιοφυτείαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσητε, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἑκατομμύρια ἀγρίων ἐλαιοδένδρων νὰ ἐνισχύσητε τοὺς χωρικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ τὰ ἐμβολιάσωσιν, ἵνα τὰ μετατρέψωσιν εἰς ἐλαίας παραγωγούς.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ διατιμήσεων. Αἱ ἀπόψεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατιμήσεις εἶναι γνωσταὶ καὶ ἐκ δημοσιογραφικῶν ἀγώνων.

§127Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Παραδόξως ἀντιτίθενται ἀπόψε.

§128Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω κηρυχθῆ κατὰ τῶν διατιμήσεων. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῶν διατιμήσεων καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα διὰ κυβερνητικῶν καὶ νομοθετικῶν μέτρων νὰ συνηθίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ν’ ἀποβάλῃ τὴν πατροπαράδοτον συνήθειαν νὰ τρέφεται μὲ ἐλαιόλαδον.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θεωρητικὴ ἀντίρρησις.

§130Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μὴ στηριζομένη εἰς τὴν πραγματικότητα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίας τὸ ζήτημα τίθεται σαφῶς. Ἄρσις τῶν διατιμήσεων καὶ πλήρης ἄρσις τῶν περιοριστικῶν μέτρων τῆς ἐξαγωγῆς. Τώρα, ἂν ὁ κ. συνάδελφος δι’ ἄλλης ὁδοῦ συμφωνεῖ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ ἔχωμεν σύμμαχον καὶ τὸν κ. ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον, ἀδιάφορον ἂν ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν ἡμεῖς ἵνα δικαιολογήσωμεν τὰς ἀπόψεις ἡμῶν.

§131Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην σας ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς ἀπόψεως πῶς συνδυάζετε τὰ πράγματα.

§132Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διατίμησις ἐπὶ τοῦ ἐλαίου.

§133Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐφόσον ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κατόπιν δι’ ἑνὸς Ν. Διατάγματος ἡ πρόσθετος φορολογία κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας ἐδιπλασιάσθη καὶ ὁ φόρος ἐξαγωγῆς ἀπὸ 11 ἔγινεν 22, φθάνει δὲ μὲ τοὺς δημοτικοὺς φόρους μέχρι τῶν 24% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐλαίου.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Λαίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§135Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῶν τόσων ἁδρῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ κ. Καραπαναγιώτου θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα μόνον, εἰσερχόμενος εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Πάγκαλος δι’ ἑνὸς Διατάγματος ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Μετὰ πάροδον χρονικοῦ τινος διαστήματος ἐπέτρεψε τὴν ἐξαγωγὴν ποσότητός τινος, ἀλλ’ ἐπέβαλε πρόσθετον φορολογίαν δραχμῶν 4 κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ εἰς τὰς 4.40 προσέθεσεν ἀκόμη 4 δραχμάς. Τὸ δῶρον αὐτὸ ἦτο ἄδωρον, διότι διὰ τῆς προσθήκης αὐτῆς τοῦ φόρου ἦτο ἀδύνατον νὰ πωληθῇ τὸ ἔλαιον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ ἰσοφαρίσῃ ἡ τιμή του μὲ τὴν τιμὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἐπωλεῖτο ἐδῶ. Τὸ αὐτόχρημα καταδικαστικὸν μέτρον καὶ αἱ ἀμελέτητοι ἑκάστοτε διατιμήσεις ἔφερον τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν καὶ ἰδίως τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς Λέσβου εἰς ἀπόγνωσιν. Οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ σκέπτονται νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐλαίαν εἰς τὴν τύχην της καὶ νὰ τὴν ἀνθρακοποιήσουν, ἐφόσον τὸ Κράτος δὲν αἴρει τὰ καταδιωκτικὰ καὶ δημευτικὰ ταῦτα μέτρα. Δὲν θὰ μακρυγορήσω διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὸ ζήτημά μας. Εἰς ἓν σημεῖον μόνον θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι φρονῶ ὅτι οὔτε αἱ ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων, οὔτε οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ ἐμελέτησαν ποτὲ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κόστους τοῦ ἐλαίου. Κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀμφισβητηθοῦν ἀπὸ κανένα, τὸ ἔλαιον κοστίζει εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς δραχμὰς 45 κατ’ ὀκᾶν. Μὴ σᾶς ξενίσῃ ἡ πληροφορία αὐτή. Τὰ ἔξοδα, κύριοι, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς παρουσιάσω, εἶναι παρμένα ἀπὸ βιβλία ἀναμφισβητήτου κύρους, λογαριάζονται δὲ ἐπὶ τῇ βάσει παραγωγῆς 500 ὀκάδων καὶ τριετῆ καρποφορίαν, σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τῶν γεωπόνων, καίτοι ἡ πεῖρα ἔχει ἀποδείξει ὅτι ἡ ἐλαία καρποφορεῖ κατὰ πενταετίαν, εἰς πολλὰς δὲ ἐλαιοπαραγωγοὺς περιοχὰς καρποφορεῖ κατὰ δεκαετίαν. Ἡ ἐλαία μόνον κατὰ ἓν ἔτος παράγει τὴν ὡρισμένην, τὴν τακτικὴν ποσότητα ἐλαίου. Κατὰ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἔτος δὲν παράγει καθόλου. Κατὰ τὸ τρίτον δὲ ἔτος παράγει τὸ ¼ καὶ τὸ ⅕. Τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς εἶναι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἔξοδα καλλιεργείας 1ου ἔτους δραχ. 800, 2ου ἔτους δραχ. 75, 3ου ἔτους δραχ. 335. Τὸ ὅλον ἔξοδα καλλιεργείας τῶν τριῶν ἐτῶν δραχ. 1210. Ἔξοδα συγκομιδῆς, ἐκθλίψεως, ἐναποθηκεύσεως κλπ. δραχ. 960. Τόκος πρὸς 8% ἐπὶ 15,000 δραχμῶν δι’ ἀξίαν ἐλαιοκτήματος ἐκτάσεως ἑνὸς στρέμματος καὶ παράγοντος 500 ὀκάδας ἐλαίας διὰ 3 ἔτη δραχ. 3,600. Σύνολον ἐξόδων δραχ. 5,770».

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα ἐλαιόδενδρα εἶναι τὸ στρέμμα;

§137Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ. Τριάκοντα ἕως τεσσαράκοντα ἐλαιόδενδρα ἀποτελοῦν συνήθως ἓν στρέμμα. Εἰς τὰ ἄνω ἔξοδα περιέλαβον καὶ τὸν τόκον τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, διότι δίκαιον εἶναι ἵνα οἱ παραγωγοὶ ἀπολαύσουν τοὐλάχιστον τὸν τόκον τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος. Καθ’ ἑκάστην τριετίαν ἀπὸ ἐλαιόκτημα παραγωγῆς 500 ὀκάδων ἐλαιῶν ἐξάγεται ἡ κατωτέρω ποσότης ἐλαίου. Κατὰ τὸ 1ον ἔτος 16 λαγίνια, τὸ 2ον ἔτος δὲν παράγουν καθόλου καὶ τὸ 3ον ἔτος παράγουν 4 λαγίνια, ἤτοι ἐν ὅλῳ 128 ὀκάδας. Συνεπῶς τὸ ἔλαιον κοστίζει εἰς τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν 45 δραχμάς. Ἐπίσης διὰ νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, εἰς τὰς Ἀθήνας λ. χ. ἢ εἰς τὸν Πειραιᾶ, χρειάζονται δραχμαὶ 40 δι’ ἔγγειον φόρον καὶ 5 δραχ. δι’ ἔξοδα, ἤτοι ναῦλα, ἀχθοφορικὰ κλπ. Συνεπῶς τὸ ἔλαιον διὰ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ κοστίζει δραχ. 54.40 κατ’ ὀκᾶν, ἐκτὸς τοῦ ἐμπορικοῦ κέρδους. Ἂν ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, προστίθενται δραχ. 4 διὰ τὸν πρόσθετον φόρον τοῦ Παγκάλου. Σᾶς ἐξέθεσα λοιπὸν τί κοστίζει τὸ λάδι. Θὰ σᾶς εἴπω τώρα πόσα ἐπωλήθη εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς. Ἐνῷ λοιπὸν κοστίζει δραχ. 45, ἐπωλήθη πρὸς δραχ. 22. Ἐξαιρετικῶς μερικὰ λάδια καλῆς ποιότητος ἐπωλήθησαν πρὸς δραχ. 26.50. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ εἶναι κατεστραμμένοι καὶ ὅτι ἀρχίζουν νὰ σκέπτωνται νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐλαίαν. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐξετέθησαν τόσον ἐκ μέρους τοῦ κ. Καραπαναγιώτου ὅσον καὶ ἐμοῦ, νομίζω ὅτι ἥ τε Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀφήσουν ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγὴν καὶ θὰ ἄρουν τὸν πρόσθετον φόρον. Κύριοι, προστατεύσατε τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν διὰ νὰ καλλιεργήσῃ τὴν ἐλαίαν, διότι οὕτως ἀφ’ ἑνὸς μὲν θέλει αὐξηθῆ ἡ ἐλαιοπαραγωγή, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ φόρους περισσοτέρους καὶ ξένον νόμισμα θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Χώραν μας. Ἐφόσον προστατεύεται ἡ σταφίς, ἐφόσον προστατεύεται ὁ καπνὸς καὶ τόσα ἄλλα προϊόντα, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀπαίτησιν νὰ προστατεύεται καὶ ἡ ἐλαιοπαραγωγή.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§139Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ ἀπεδίδετο περισσοτέρα σημασία ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα καὶ ὅτι οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι θὰ ἔκαμον τὴν θυσίαν νὰ διαθέσουν ὀλίγην ὥραν διὰ νὰ ἀκούσουν τὰς ἐκτιθεμένας ἀπόψεις ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κυρίως αὐτούς, ἀσχολουμένους μετὰ τόσης θέρμης εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οὐδέποτε ἀτυχῶς μέχρι σήμερον ἀπεδόθη ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἡ προσήκουσα σημασία διὰ τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἴσως τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ὁλόκληρος ἡ προσοχὴ τῶν Κυβερνήσεων στρέφεται εἰς ἄλλα προϊόντα, εἰς τὴν σταφίδα καὶ τὸν καπνόν, ἐνῷ κατὰ δικαίαν ἐκτίμησιν τὸ ἔλαιον εἶναι γεωργικὸν προϊόν μὴ ὑστεροῦν τῶν δύο ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων. Ἡ Ἑλλὰς εἰς παραγωγὴν ἐλαίου ἔρχεται μετὰ τὴν Ἱσπανίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν, παράγουσα ἐτησίως περὶ τὰ 120 ἑκατομμύρια ὀκάδας ἐλαίου, τῶν ποίων ἡ ἀξία μὲ τὴν τιμὴν τῶν διατιμήσεων, ἤτοι μὲ τιμὴν 25 δραχμῶν τὴν ὀκᾶν ἀντιπροσωπεύει ποσὸν τριῶν δισεκατομμυρίων δραχμῶν, εἰς ὃ ποσὸν δὲν ἀνέρχεται ἡ ἀξία οὔτε τοῦ καπνοῦ, οὔτε τῆς σταφίδος, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σταφίδα τοῦ ἔτους 1925.

§140Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι κάθε χρόνον.

§141Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀλλ’ ἐγὼ ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἡ Ἑλλὰς παράγει ἐτησίως 120 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἐλαίου, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου τὸν μέσον ὅρον. Δὲν ὑπάρχει ἀτυχῶς ἀκριβὴς στατιστική. Ἐκ τῶν δεδομένων, τῶν ὁποίων ἔχω, ὑπολογίζω μόνον τὴν παραγωγὴν τῆς Κρήτης— κατ’ ἐξοχὴν ἐλαιοπαραγωγοῦ μέρους—κατὰ μέσον ὅρον εἰς 40 ἑκατομμύρια ὀκάδας τὸ ἔτος. Εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης ἢ εἶδος πολυτελείας τὸ ἔλαιον; Ὑπεστηρίχθη ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Καραπαναγιώτου ὅτι τὸ ἐκ τῆς ἐλαίας παραγόμενον ἔλαιον εἶναι εἶδος πολυτελείας. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην καὶ δέχομαι ὅτι τὸ ἔλαιον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης καὶ συμφωνῶ ὅτι κατὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τούτου δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ κοινωνικὴ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος, ἡ ἄποψις δηλαδὴ τῆς ἐξασφαλίσεως εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας τοῦ ἐλαίου εἰς τιμὴν προσιτήν. Χωρὶς νὰ παραβλέπωμεν τὴν κοινωνικὴν ἄποψιν ὑποστηρίζω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ἔλαιον πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον καὶ νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ὁποίους ὑπόκειται, διότι ἡ Κυβέρνησις χαράσσουσα ἓν οἰκονομικὸν πρόγραμμα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ ἀποτελέσματα τῆς παρούσης στιγμῆς, ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος τούτου εἰς προσεχὲς ἢ καὶ εἰς ἀπώτερον μέλλον. Οἱ περιορισμοὶ τοῦ ἐλαίου εἶναι ἡ μόνη αἰτία τῆς ἀσταθείας τῆς τιμῆς αὐτοῦ καὶ τοῦ κινδύνου τῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς αὐτοῦ εἰς προσεχὲς μέλλον διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως εἰς τὴν τύχην της τῆς καλλιεργείας τῆς ἐλαίας. Διότι, ἂν τὸ προϊόν αὐτὸ ἐπωλεῖτο εἰς τὴν φυσικὴν αὐτοῦ τιμήν, ἂν δηλαδὴ τὸ προϊόν αὐτό, τοῦ ὁποίου αἱ δαπάναι τῆς καλλιεργείας εἶναι βαρύταται, ἀπέδιδε κέρδος εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ἐπειδή, ὡς γνωρίζετε, τὸ κέρδος εἶναι τὸ κυριώτερον κίνητρον τῆς δραστηριότητος, ἀναμφισβητήτως ἡ καλλιέργεια τῆς ἐλαίας θὰ ἦτο περισσότερον ἐπιμεμελημένη, ἡ παραγωγὴ θὰ ηὔξανεν ἐκ τῆς ἐπιμεμελημένης αὐτῆς καλλιεργείας, ἡ δὲ μεγαλειτέρα προσφορὰ ἐλαίου θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν. Οἱ ὑπάρχοντες ὅμως περιορισμοὶ τοῦ ἐλαίου συντελοῦν ὥστε ἡ καλλιέργεια τῆς ἐλαίας νὰ μὴ παρουσιάζῃ καμμίαν πρόοδον, τουναντίον δὲ εἰς πολλὰ μέρη παρατηρεῖται νὰ κόπτουν οἱ γεωργοὶ τὰς ἐλαίας καὶ νὰ τὰς ἀντικαθιστοῦν δι’ ἄλλων δένδρων. Παρετηρήθη ἐν Κρήτῃ εἰς πολλὰ μέρη τὸ φαινόμενον τῆς ἐκριζώσεως ἐλαιῶν πρὸς φύτευσιν σταφιδαμπέλων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ παραγόμενον ἐν Ἑλλάδι ἔλαιον εἶναι ὑπεραρκετὸν διὰ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, διότι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους δικαιοῦμαι νὰ θεωρῶ ἀκριβεῖς, αἱ ἀνάγκαι αὑταὶ θεραπεύονται διὰ ποσοῦ 65–70 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐλαίου, ἐνῷ ἡ παραγωγὴ εἶναι ἀσυγκρίτως τῷ λόγῳ μεγαλειτέρα. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου ὅπως καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα ζητήματα αἱ μέχρι σήμερον Κυβερνήσεις, ἀτυχῶς δὲ καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πολιτικήν, ἥτις εἶναι ἀκατανόητος. Διότι, ἐνῷ ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου αὐτουσίου, τοὐναντίον ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου σαπωνοποιουμένου, χωρὶς τουλάχιστον νὰ τίθεται οὐδεὶς περιορισμὸς ὅτι διὰ τὴν σαπωνοποίησιν θὰ χρησιμοποιοῦνται ἔλαια ὡρισμένης ὀξύτητος. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου δὲν ἐπιτυγχάνει τὸν σκοπὸν νὰ κρατήσῃ τὸ προϊὸν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, ἐξ ἀντιθέτου δὲ ζημιοῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, ὁ δασμὸς τοῦ σάπωνος εἶναι πολὺ κατώτερος τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἐλαίου.

§142Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἰς πόσον ὑπολογίζεται τὴν κατ’ ἄτομον κατανάλωσιν;

§143Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑπολογίζω τὴν ἐτησίαν κατ’ ἄτομον κατανάλωσιν εἰς 10–12 ὀκάδας περίπου. Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὰ ἐλαιοπαραγωγὰ μέρη οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ καταναλίσκουν ἐτησίως 15–18 ὀκάδας κατ’ ἄτομον, ἀλλ’ οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ καταναλίσκουν πολὺ μικροτέραν ποσότητα. Ἀναμφισβητήτως ἔχομεν περίσσευμα ἐλαίου, μέρος ὅμως τοῦ περισσεύματος ἐξέρχεται σαπωνοποιημένον ἐπὶ ζημίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, διότι ὡς γνωστὸν ὁ δασμὸς τοῦ σάπωνος εἶναι πολὺ μικρότερος τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἐλαίου. Συμφέρον ἔχει τὸ Κράτος νὰ καταργήσῃ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ ἐλαίου διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Ἡ κοινωνικὴ ἄποψις καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξασφαλίσεως εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις ἐλαίου εἰς προσιτὰς τιμάς, εἰς τὴν ὁποίαν ἄποψιν ἀποδίδω καὶ ἐγὼ τὴν δέουσαν σημασίαν δὲν ἀντίκειται πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐμπόρων τοῦ ἐλαίου. Ἡ ἐλευθερία τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ὕψωσιν τῶν τιμῶν, ἀλλ’ αὕτη θὰ εἶναι πρόσκαιρος. Πάντως ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου θὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ἔλαιον εἰς τὴν φυσιολογικήν του τιμήν, τὴν κανονιζομένην ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν κοινωνικὴν ἄποψιν τὴν ἐκτιμᾶτε, διότι κάμνετε σύγκρισιν τῆς τιμῆς τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς καὶ τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς.

§145Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως. Ποία δὲ εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν; Κατὰ πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκε πρὸ ὀλίγων λεπτῶν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Ἐμπειρῖκος, ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν ποικίλλει ἀπὸ 85 ἕως 90 Ἀγγλικὰς λίρας τὸν τόννον, δηλαδὴ μὲ βάσιν τὴν τιμὴν τῶν 90 Ἀγγλικῶν λιρῶν κατὰ τόννον, ἡ τιμὴ τοῦ κοιλοῦ ἀντιστοιχεῖ εἰς 33,75 δραχμὰς καὶ ἑπομένως ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν δὲν εἶναι μεγαλυτέρα τῶν 44 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν.

§146Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Χονδρικῆς πωλήσεως;

§147Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Χονδρικῆς πωλήσεως. Ὥστε, ὅπως βλέπετε, δὲν ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἐγχωρίου καὶ τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς. Δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ ἀπόψεως πλουτοπαραγωγικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης προϊόντος, τοῦ ὁποίου τὴν τιμὴν κανονίζει καὶ πρέπει νὰ κανονίζῃ ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἐν τῇ διεθνῆ ἀγορᾷ, τοῦ προϊόντος αὐτοῦ νὰ περιορισθῇ ἡ τιμὴ εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, τοῦτο οὐσιαστικῶς ἀποτελεῖ δήμευσιν τῆς περιουσίας τῶν γεωργικῶν τάξεων τῶν πλουτοπαραγωγικῶν μερῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἄποψις τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἥτις ἐπιβάλλει νὰ ἀρθοῦν οἱ τόσον ἀμελετήτως τεθέντες περιορισμοὶ τοῦ ἐλαίου. Εἶναι ἐπὶ πλέον καὶ ἡ ἄποψις τῆς ἐνισχύσεως τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου. Αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει θέσει εἰς ἐφαρμογὴν ἡ Κυβέρνησις, ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν μέτρων ὑποβοηθούντων τὴν πραγμάτωσιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Διότι ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τοῦ περιορισμοῦ ἁπλῶς τῶν ἐξόδων αὐτοῦ χωρὶς νὰ αὐξήσῃ καὶ τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀναμφισβητήτως, οὐδέποτε θὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ τῆς Χώρας καὶ εἰδικῶς ἡ γεωργικὴ παραγωγή, ἥτις ὄντως ἀποτελεῖ τὴν ἀνεξάντλητον δεξαμενήν, ἐκ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν μας, διότι ἡ Χώρα μας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ Χώρα. Ἐκ τῶν περιορισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τεθῆ εἰς τὸ ἔλαιον καὶ ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ, τὸ Δημόσιον ὑφίσταται ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τουλάχιστον ὑπολογίζω εἰς 40 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ὅτι διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου τὸ Δημόσιον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκτήσῃ ἕνα πόρον, αὐξάνοντα σταθερῶς ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Ὑπολογίζω πρὸς τούτοις, ὅτι αἱ γεωγικαὶ τάξεις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν μερῶν, αἵτινες ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ κρίνωνται ἀπὸ μίαν Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης, μὲ τὸ ὁποῖον κρίνονται οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ τῶν λοιπῶν διαμερισμάτων τοῦ Κράτους, ὑφίστανται ζημίαν κολοσσιαίαν. Ὑπολογίζω ὅτι αἱ γεωργικαὶ τάξεις τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος διὰ τοῦ μέτρου τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῶν ἀστυνομικῶν διατιμήσεων ὑφίστανται κατ’ ἔτος ζημίας τὸ ὀλιγώτερον 150 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι πωλοῦν 30 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἐλαίου, διότι πωλοῦν τὸ ἔλαιον αὐτὸ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 22 δραχμῶν, ἐνῷ ἡ πραγματική του τιμὴ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν ἀναμφισβητήτως εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα τῶν 27 δραχμῶν. Ἀναβιβάζω τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Κρήτης εἰς 150 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως, διότι ὑπολογίζω τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς ἐπὶ τῆς διεθνοῦς τοιαύτης εἰς 5 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ἀσφαλῶς αὕτη εἶναι μεγαλυτέρα. Ὑφίσταται δὲ τὴν ζημίαν ταύτην ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Κρήτης χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἀνακούφισιν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξυγίανσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Τοῦτο δὲ ἄνευ ἀνάγκης, διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ χαράσσῃ ἓν πρόγραμμα ὑγιὲς ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως τῆς καθόλου γεωργικῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὰ ἐμπειρικὰ μέσα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἐλαίου καὶ νὰ τὸ θεωρῇ, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου βουλευτὴς κ. Καραπαναγιώτης, ὡς ζήτημα ἀστυνομικὸν ἢ δημοσίας τάξεως, οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ δέουσα ὤθησις πρὸς γεωργικὴν πρόοδον. Μόνον πλήρης ἐλευθερία ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου δύναται νὰ ἐνισχύσῃ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἐλαίας, ἥτις θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα εἰς προσεχέστατον μέλλον τὴν ἐξασφάλισιν εἰς ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τοῦ Κράτους ἔλαιον εἰς εὐθηνὴν τιμήν, ἀλλὰ καὶ ταυτοχρόνως τὴν ἐξασφάλισιν σπουδαιοτάτου ἐσόδου διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν κατέθεσεν ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν, μολονότι ἀπὸ τριμήνου ἔχει ἀφιερώσει ὅλας τὰς προσπαθείας του εἰς τὸ ἔργον τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διὰ νὰ ἀντιληφθῇ δὲ ἡ Βουλὴ πόσον παραμελεῖται τὸ γεωργικὸν αὐτὸ προϊὸν καὶ πόσον ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἐσκέφθη σοβαρῶς περὶ αὐτοῦ, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐνῷ προστατεύει βιομηχανίας θνησιγενεῖς, βιομηχανίας λαθροβίους, βιομηχανίας, αἵτινες οὐδένα σκοπὸν ἐξυπηρετοῦν, οὐδὲ τὴν ἄποψιν ἀκόμη τῆς ἐξασφαλίσεως ἐργασίας εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐργατῶν, ἐνῷ, λέγω, προστατεύει τοιαύτας θνησιγενεῖς καὶ λαθροβίους βιομηχανίας, αἵτινες μόνον σκοπὸν ἔχουν τὴν ἀφαίμαξιν ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, αἵτινες περιέρχονται οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλὰ εἰς τὰ θυλάκια τῶν ἐπιτηδείων, οἵτινες ἐμφανίζονται ὡς βιομήχανοι, ἱδρύοντες ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν μίαν βιομηχανίαν. Αἱ βιομηχανίαι αἵτινες δύνανται νὰ εὐδοκιμήσουν, διότι τὰ προϊόντα των δύνανται νὰ συναγωνισθοῦν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ὄχι μόνον δὲν προστατεύονται, ἀλλὰ καὶ καταδιώκονται. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα Ὑπουργοὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχοντες νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἐξέδωκαν Ν. Διατάγματα διὰ νὰ προστατεύσουν τὰς βιομηχανίας των, διὰ νὰ ἀφαιροῦν δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν δεκάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὡς ἐγένετο διὰ τὴν προστασίαν τῶν τσιμέντων κλπ. Ἐνῷ, λέγω, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος προστατεύει κατὰ τρόπον ἀληθῶς σκανδαλώδη, κατὰ τρόπον μὴ παρατηρούμενον εἰς οὐδὲν ἄλλο πεπολιτισμένον Κράτος, πολλὰς λαθροβίους καὶ θνησιγενεῖς βιομηχανίας, τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἐλαίου, ἥτις εἶναι ἡ μόνη ἴσως, ἥτις δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ, ὡς ἔχουσα ἐπὶ τόπου τὴν πρώτην ὕλην, ὄχι μόνον τὴν ἀφίνει ἀπροστάτευτον, ἀλλὰ καὶ τὴν καταπιέζει. Διότι, ἀναμφισβητήτως, οὐδεμία Κυβέρνησις ἠκολούθησεν ὑγιᾶ βιομηχανικὴν πολιτικήν. Καὶ ἀπόδειξις ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπέναντι τῆς βιομηχανίας τοῦ ἐλαίου, ἥτις εἶναι ἡ μόνη βιομηχανία, ἥτις ἔχουσα τὴν πρώτην ὕλην ἐπὶ τόπου, δύναται νὰ συναγωνισθῇ ἐπιτυχῶς εἰς τὸ πεδίον τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου. Λειτουργοῦν ἐν Χανίοις ἐργοστάσια διϋλίσεως ἐλαίου, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν νὰ ἱδρυθοῦν καὶ νὰ ὑπερπηδήσουν πολλὰ ἐμπόδια. Σήμερον τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιήσουν τὴν πρώτην ὕλην, τὴν παραγομένην ἐπὶ τόπου καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ εὕρουν αὐτὴν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ προμηθευθοῦν δηλαδὴ ἐλαιόκαρπον ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ εἰς τὴν Ἀλβανίαν.

§148ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δηλαδή;

§149Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰ ἐργοστάσια αὐτά, εἰμὴ περιωρισμένη ἐξαγωγὴ ἐλαίου. Εἰς ἕκαστον ἐκ τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξάγῃ κατὰ μῆνα μόνον 500 βαρέλια διϋλισμένου ἐλαίου. Αὐτὸ δηλαδὴ ἴσχυεν ὅταν ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Τσαλδάρης. Πρό τινων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζω πόθεν ἐμπνευσθείς, περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν 500 βαρελίων εἰς 350 βαρέλια μόνον μηνιαίως.

§150Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὴ λαμβάνετε ἀφορμὴν νὰ κάμνετε ἔλεγχον. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβε τὸ μέτρον αὐτό, διότι νομίζει ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται μεμονωμένα μέτρα δι’ ἑκάστην περίπτωσιν, προκειμένου περὶ ζητημάτων τοιούτων, ὡς εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου.

§151Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἶχε δίκαιον ἂν ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ μέτρον, δυνάμενον νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ποσοῦ 500 βαρελίων, περὶ ἀσημάντου δηλαδὴ ποσότητος, νομίζω ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ περιορίσῃ τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁρισθῆ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν καὶ μάλιστα εἰς παραμονὰς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἐλαίου.

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ 500 βαρελίων τὸν μῆνα δι’ ὅλας τὰς ραφιναρίας;

§153Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς ἑκάστην ραφιναρίαν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαγάγῃ 500 βαρέλια κατὰ μῆνα. Τὸν ἀριθμὸν αὐτόν, εἰς παραμονὰς συσκέψεων καὶ δηλώσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θέλει νὰ περιορίσῃ. Ἠναγκάσθησαν λοιπόν, ἵνα ἐπανέλθω εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον μὲ διέκοψεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἠναγκάσθησαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ καὶ εἰς αὐτὰς τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς πᾶσαν ἄλλην βιομηχανίαν, δηλαδὴ νὰ εἰσάγουν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπὶ προσωρινῇ ἀτελείᾳ τὰς πρώτας ὕλας, δηλαδὴ ἐλαιόκαρπον, καὶ νὰ ἐξάγουν ἐπίσης ἀτελῶς τὸ ἐκ τοῦ ἐλαιοκάρπου τούτου παραγόμενον ἔλαιον. Εἰς ἐκδοθὲν Διάταγμα ἐπὶ τῆς δικτατορίας τοῦ Παγκάλου ἀνεγράφη ἡ διάταξις ὅτι εἰσάγεται ἀτελῶς ὁ ἐλαιόκαρπος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλ’ ἐκ παραδρομῆς δὲν ἀνεγράφη εἰς τὸ Ν. Διάταγμα καὶ ἡ διάταξις ὅτι τὸ ἐκ τοῦ ἐλαιοκάρπου τούτου παραγόμενον ἔλαιον θὰ ἐξάγεται ἀτελῶς. Ἡ ἀσάφεια αὕτη ἔγινεν ἀφορμὴ ὥστε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ναὶ μὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τοῦ ἐλαιοκάρπου, ἀλλὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ παραχθησόμενον ἔλαιον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν του πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Ὅταν τοιαῦται ἀντιλήψεις ἐπικρατοῦν εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, καίτοι ἔχει πρὸ πολλοῦ γνῶσιν τοῦ ζητήματος, δὲν κατώρθωσε νὰ λύσῃ αὐτό, οὐδεμία ἔκπληξις ἂν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου γενικῶς ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθῇ ἐσφαλμένην γνώμην, ὑποβάλλουσα εἰς τοὺς γνωστοὺς περιορισμούς. Ὅταν τοιαύτη τακτικὴ ἀκολουθεῖται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελουμένης ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως ἔχουν καὶ ὀφείλουν νὰ ἔχουν εὐρυτέραν τὴν ἀντίληψιν, δικαιούμεθα ἡμεῖς, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν μερῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφερόμεθα νὰ ἴδωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐπιτυγχάνουσαν εἰς τὴν λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος, νὰ τονίσωμεν εἰς αὐτήν, ὅτι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν νὰ χαράξῃ ὑγιὲς οἰκονομικὸν πρόγραμμα.

§154ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, μοῦ δίδετε μίαν ἐξήγησιν; Ἀφοῦ ὑπάρχει τοιοῦτος περιορισμὸς εἰς τὰ ὑπάρχοντα ἐργοστάσια καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐργασθοῦν, πῶς γίνονται νέα ἐργοστάσια;

§155Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δὲν γνωρίζω ἂν γίνωνται νέα ἐργοστάσια καὶ πόσα τοιαῦτα ἱδρύθησαν. Ἀλλ’ ἂν γίνωνται τοιαῦτα, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἱδρύοντες αὐτὰ ἔχουν τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ κατισχύσουν τελικῶς αἱ ὀρθαὶ ἀντιλήψεις περὶ ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἐλαίου, καθότι δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸς ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πραγματικὸν πλοῦτον διὰ τὴν Χώραν, νὰ ἐπιδεικνύεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τόση ἀστοργία.

§156Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλὰ πρὶν νὰ γνωρίζουν τοῦτο, πῶς διακινδυνεύουν τόσα χρήματα διὰ νὰ κάμουν νέα ἐργοστάσια; Μήπως ἔχουν καμμίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν ἡμεῖς;

§157Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι, κ. συνάδελφε, νὰ ἱκανοποιήσω τὴν περιέργειάν σας. Ἡμεῖς ἔχομεν ταχθῆ ὑπὲρ τοῦ προγράμματος τῆς ἄρσεως τοῦ περιορισμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ ὑπὲρ τῆς πλήρους ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τοῦτο συμπίπτουν καὶ αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ καὶ δι’ ὑγιοῦς γεωργικῆς πολιτικῆς ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν.

§158ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως γνωρίζετε πόση εἶναι ἡ ἐτησία κατανάλωσις ἐν τῇ Χώρᾳ;

§159Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ὑπερβαίνει τὰ 60 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἐλαίου, ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἕκαστον ἄτομον καταναλίσκει 10–12 ὀκάδας ἐλαίου.

§160Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιοῦνται οἱ παραγωγοὶ ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου;

§161Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ ζημιοῦνται, διότι δὲν κερδίζουν ὅσα ἔπρεπε νὰ κερδίσουν, διότι τὸ προϊόν των οὐχὶ εἰς τὴν πραγματικὴν τιμήν του πωλεῖται, ἀλλ’ εἰς πολὺ χαμηλοτέραν. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφε, ὅτι ἂν διὰ τοῦ μέτρου τῆς ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου θὰ ὠφεληθοῦν αἱ γεωργικαὶ τάξεις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν μερῶν, τοῦτο εἶναι δικαίωμά των. Θὰ γνωρίζετε ἐπίσης ὅτι ἡ οἰκονομικὴ εὐημερία ἑνὸς τμήματος ἔχει εὐοίωνον ἀντίκτυπον καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῆς εὐημερίας τοῦ συνόλου. Οὔτε δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐπὶ ὡρισμένου τμήματος τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ οἰκονομικὴ δουλεία. Διότι οἱ περιορισμοὶ τοῦ ἐλαίου ἀποτελοῦν τὴν χειροτέραν μορφὴν τῆς οἰκονομικῆς δουλείας. Ὑποστηρίζοντες τὴν ἄποψιν τῆς ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ἐργαζόμεθα ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου μας. Ἔχει δὲ μεγίστην σημασίαν ἡ βελτίωσις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, διότι ἀποτελεῖ σπουδαῖον συντελεστὴν καὶ διὰ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος, πρὸς τὸ ὁποῖον στρέφεται ὅλη ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τῆς ὁποίας ἀπεκδεχόμεθα τὴν κύρωσιν τῶν ἀπόψεών μας. (Χειροκροτήματα).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§163Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω ἵνα μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπροξένησεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Καραπαναγιώτη, ἐντύπωσιν κακήν, ὅτι τὸ ἔλαιον εἶναι εἶδος πολυτελείας. Εἶναι μία μεγάλη ἀλήθεια ὅτι τὸ ἔλαιον δὲν εἶναι εἶδος πολυτελείας, ἀλλ’ εἶναι εἶδος πολύτιμον, καθιστάμενον ὁσημέραι πολυτιμότερον καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εὐχώμεθα ὅπως καταστῇ ἔτι πολυτιμότερον, αὐξανομένου οὕτω τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου. Ἂν ἐπέλθῃ ἡ περίπτωσις αὐτή, τότε ἀσφαλῶς θὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἀνταλλακτικὰ τοῦ ἐλαίου, ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας Χώρας. Βεβαίως ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἐλαίου θὰ βλάψῃ πληθυσμούς τινας, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσουν ἀκριβώτερον, ἀλλὰ οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι εἶναι ἀκατάλυτοι καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς βλέποντες ὑπερτιμώμενα τὰ προϊόντα μας. Καθῆκον ἐξ ἄλλου ἔχομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐλαιοκαλλιέργειαν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ περιορίσωμεν τὴν βιομηχανοποίησιν τοῦ ἐλαίου εἰς σάπωνας κλπ. καὶ νὰ διατίθεται ὅλο τὸ παραγόμενον ἔλαιον πρὸς βρῶσιν. Εἶναι τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ προϊόν πολύτιμον καὶ πρέπει νὰ εὐχώμεθα νὰ ἀκριβαίνῃ περισσότερον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§165Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Καραπαναγιώτην, ὅτι τὸ ἔλαιον εἶναι εἶδος πολυτελείας, ἀλλ’ εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης καὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς λείψουν οὔτε ἡ διατίμησις, οὔτε οἱ περιορισμοί. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κἄποια διευκρίνισις: νὰ χωρισθῇ τὸ βρώσιμον λάδι ἀπὸ τὸ βιομηχανικόν. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, καίτοι, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ πρότερον, προέρχομαι ἀπὸ ἐλαιοπαραγωγικὴν περιφέρειαν, ἐν τούτοις θέλω νὰ ἐπικρατήσουν καὶ νὰ ἰσχύσουν οἱ περιορισμοὶ αὐτοί, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ἐπέβαλεν. Ὡς πρὸς τὸ βιομηχανικὸν ἔλαιον δύναται τὸ Κράτος νὰ κανονίζῃ ἀναλόγως τῆς ἀντιλήψεώς του τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς εἴτε τῆς ἀτελοῦς, εἴτε μὲ φορολογίαν ἀνάλογον. Ὁ προλαλήσας ἐκ Κρήτης κ. συνάδελφος μᾶς ἔδωκε καὶ κἄποιαν ἄλλην πληροφορίαν, ἡ ὁποία εἶναι σχετικὴ μὲ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ποῖον ἐζητήθη νὰ ψηφισθῇ πέρυσι, ἑνὸς Ν. Διατάγματος δικτατορικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ ἐλαιοκάρπου καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλαιόκαρπος καὶ μάλιστα εἰς ἐλαιοπαραγωγοὺς περιφερείας καὶ πῶς τοὺς συμφέρει τοὺς ἐλαιοβιομηχάνους νὰ εἰσάγουν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἐλαιόκαρπον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εἶναι φυσικὰ εὐθηνότερος. Δὲν λέγω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ εὐημερεῖ, ἀλλ’ ὁ λόγος τοῦ ὅτι δὲν εὐημερεῖ δὲν εἶναι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγή, ἀλλ’ εἶναι ἡ ἄνισος καὶ διάφορος φορολογία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς διάφορα μέρη καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐξισωθῇ καὶ νὰ γίνῃ μία δι’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ νὰ ἐλαφρυνθῇ ἡ φορολογία ἡ μεγάλη ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται. Καταλήγων τονίζω καὶ πάλιν ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὴν φορολογίαν τὴν ἄνισον, ἡ ὁποία εἶναι διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν διαφόρων μερῶν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Φωτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§167Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου εἶναι ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤξιζον νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλήν. Ἰδιαιτέρως ἂν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὸ προϊόν τῆς σταφίδος καὶ τὸ κίτρον, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ ἐξέπεσε κατὰ τρόπον καταστρεπτικόν, καταντᾷ εἰς τὸν νομὸν Ρεθύμνης τὸ προϊόν τοῦ ἐλαίου νὰ εἶναι τὸ μοναδικὸν προϊόν. Φαντασθῆτε ἕνα τόπον κατεστραμμένον οἰκονομικῶς, χωρὶς συγκοινωνίαν, διότι ὑπάρχουσιν ὡρισμέναι ἐπαρχίαι, τῶν ὁποίων ἡ θέσις εἶναι τραγική, διότι δὲν ἔχουσιν οὔτε ἑνὸς μέτρου ἁμαξιτὴν ὁδὸν διὰ νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα των καὶ ὑφίστανται οὕτω ἓν μέγα πλῆγμα παρὰ πᾶσαν δημοσιονομικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀρχήν. Τὸ Κράτος ἔφθασεν εἰς τὰ πλέον ἐξωφρενικὰ μέτρα, ἄλλοτε διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ εἶναι ἐξυπηρετικὰ τοῦ δημοσίου συμφέροντος ἔπληξαν σοβαρώτατα καὶ τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου εἶναι βεβαίως γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ οἰκονομικὰ χάλια τοῦ Τόπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ τις ἰσορρόπησιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Τόπου παρὰ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, δηλαδὴ διὰ τῆς ψηφίσεως νόμων προστατευόντων τὴν αὔξησιν τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς, ἰδίως τῶν προϊόντων τῶν ἀποτελούντων πλουτοπαραγωγικοὺς παράγοντας, ὅπως τὸ ἔλαιον, ὁ οἶνος, ἡ σταφίς, τὸ κίτρον κλπ. Ἐνῷ προκειμένου περὶ τοῦ ἐλαίου θέτομεν τοῦτο ὑπὸ μυρίους περιορισμούς, ἐπετράπη ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγὴ τοῦ σάπωνος, ἐνῷ ὁ σάπων εἶναι κατὰ μέγιστον μέρος ἐκ τοῦ ἐλαίου. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ἐμποδίζεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, ἀπὸ τὸ ἄλλο ἐπετράπη ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγὴ τοῦ σάπωνος. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὑπάρχουσιν ἐντονώτατοι διαμαρτυρίαι ὅλων τῶν Ἐμπορικῶν Συλλόγων τῆς Κρήτης, διότι κακῶς ἐπετράπη ἡ ἐξαγωγὴ ραφιναρισμένων ἐλαίων. Βεβαίως ἡμεῖς οἱ καταγόμενοι ἐκ τῶν ἐλαιοπαραγωγικῶν μερῶν δὲν παραγνωρίζομεν καὶ τὴν κοινωνικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, τουτέστιν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποβλέψῃ βέβαια, ὅταν, ἂν ἀφήσῃ ἐντελῶς ἐλευθέρους τοὺς ἐξαγωγεῖς, θὰ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ παρίδῃ, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔλλειψις διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Τόπου. Διότι, ὅσον καὶ ἂν λέγωμεν ὅτι τὸ λάδι δὲν εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι ἔχομεν κολοσσιαίαν κατανάλωσιν, ἰδίως εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουσι χρῆσιν βουτύρου. Δεδομένου οὕτως ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ Τόπος διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἔχει ἀνάγκην τῶν 45–50 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐτησίως, δὲν γεννᾶται οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ὀρθοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ συναδέλφου. Ἂν δεχθῶμεν ὡρισμένας ὑπηρεσιακὰς πληροφορίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ὑπάρχουσα ποσότης εἶναι 38 ἑκατομμύρια ὀκάδες, πάλιν ἔχομεν περίσσευμα 25–28 ἑκατομμύρια, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 50 ἑκατομμυρίων ὀκάδων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν, διότι θὰ δώσῃ εἰς τοὺς γεωργοὺς ἰδέαν τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ Κράτους ὑπὲρ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ καὶ τονίζω ὅτι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀκόμη αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου θὰ ἔχῃ μεγάλην σημασίαν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ εἶναι τρομακτικὰ ἄδικον δι’ ὡρισμένας μάλιστα ἐπαρχίας καὶ δι’ ὡρισμένας περιφερείας τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὰς ὁποίας εἶναι μοναδικὸν προϊόν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως καὶ μόνον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου, νὰ διατηρηθῇ ἡ ἐξακολούθησις τῶν μέτρων ἀπαγορεύσεως ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς κατὰ τρόπον ἀνελεύθερον καὶ ἀντιοικονομικόν, παρὰ πᾶσαν δημοσιονομικὴν ἀρχήν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀπασχοληθῆ ἐπὶ πολὺ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ εἰσηγηθῇ ὅπως ἀφεθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀπολύτως ἐλευθέρα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κοκκινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§169Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἡ σοβαρότης τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπιτρέπεται νὰ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἀκουσθῶ ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων μετὰ προσοχῆς. Οἱ προλαλήσαντες σᾶς ἐξέθεσαν τὸ ζήτημα διὰ μακρῶν ἀπὸ ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀπὸ ἀπόψεως ὅτι θὰ εἰσέλθῃ συνάλλαγμα εἰς τὴν Χώραν, ὅτι τὸ Κράτος ζημιώνεται μεγάλως, διότι ὅταν δὲν ἐξάγεται ἔλαιον δὲν εἰσπράττει φόρους. Θὰ προσπαθήσω δι’ ὀλίγων καὶ ἐλπίζω νὰ σᾶς πείσω ὅτι τὸ ἔλαιον εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς δὲν κοστίζει τόσον εὐθηνά, ὅσον τὸ φαντάζονται μερικοί. Ἠκούσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι τὸ ἔλαιον δὲν κοστίζει περισσότερον ἀπὸ 18 δραχμὰς εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, διότι ἡ ἐλαία δὲν καλλιεργεῖται πανταχοῦ καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιβαρύνεται μὲ ἔξοδα καλλιεργείας. Αὐτὸ εἶναι πλάνη. Διότι ὁ γεωργὸς τοὐλάχιστον εἰς τὴν Κρήτην περιποιεῖται τὴν ἐλαίαν πολύ, διότι ἄλλως δὲν θὰ τῷ ἀποδώσῃ, ἀφοῦ παρ’ ὅλας τὰς περιποιήσεις ἀποδίδει κατὰ διετίαν ἢ τριετίαν καὶ ὄχι κατ’ ἔτος. Κοστίζει λοιπὸν κατὰ μέσον ὅρον ἡ ὀκᾶ τοῦ ἐλαίου εἰς τὸν παραγωγὸν περὶ τὰς 24 δραχμὰς καὶ ἂν κανεὶς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἔχῃ ἀντίρρησιν, δύναμαι νὰ εἴπω λεπτομερῶς πόσον κοστίζει τὸ ὄργωμα, τὸ κλάδευμα κτλ. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ ἔλαιον κοστίζει εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς περὶ τὰς 24 δραχμάς, πόσον θέλετε νὰ πωλεῖται; Ἕνεκα τῶν περιοριστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐξαιρετικῶς καταθλιπτικὰ διὰ τὸν Κρητικὸν λαόν, πωλεῖται τοῦτο σήμερον ὑπὸ τῶν παραγωγῶν πρὸς 21–22 δραχμάς, χονδρικῶς ἐννοεῖται. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι κατὰ 80% τὰ Κρητικὰ ἔλαια δὲν εἶναι φαγώσιμα καὶ ἐρωτῶ, τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμωσιν οἱ παραγωγοὶ τὰ ἔλαια, ἅτινα εἶναι κατάλληλα μόνον διὰ τὴν βιομηχανίαν, ἀφοῦ κλείετε τὰς θύρας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠμποροῦν νὰ ἐξαγάγουν ταῦτα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ προσπορισθῶσι καὶ αὐτοὶ τὰ πρὸς τὸ ζῆν; Τί θέλετε νὰ πράξωσιν, ὅταν εὑρεθῶσι πρὸ μιᾶς τοιαύτης ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης; Νὰ σταυρώσουν τὰς χεῖρας; Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ φαγώσιμα ἔλαια εἶναι 20% εἰς τὴν Κρήτην, ὁ Κρητικὸς λαὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πωλήσῃ εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς τὸ ἔλαιόν του εἰς τὰ σαπωνοποιεῖα ἢ εἰς τὰ διϋλιστήρια, δηλαδὴ νὰ πέσῃ θῦμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ ζήσῃ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς λαός; Κάποιος τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶπεν ὅτι ἡμεῖς πληρώνομεν ὀλιγώτερον φόρον ἐλαίου εἰς τὴν Κρήτην. Αὐτὸ εἶναι ἀνακριβές, διότι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα πληρώνει τὸ ἔλαιον 6%, ἐνῷ ἡμεῖς πληρώνομεν ὑπὲρ τὰ 12%. Νὰ λάβητε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Κρήτη εἶναι ἀλίμενος καὶ οἱ ναυτικοὶ γνωρίζοντες τοῦτο ζητοῦσι μεγάλους ναύλους καὶ ἐκτὸς τούτου ἐπιβαρύνεται τὸ ἔλαιον μὲ φορτοεκφορτωτικὰ πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη καὶ μὲ βαρύτατον λιμενικὸν φόρον. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἀλλ’ ὅμως εἶναι ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἔλαιον, εἶναι κοινωνικὴ ἀνάγκη καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ ζήσουν μόνον ἀπὸ τὸ ἔλαιον. Πρέπει δὲ γνωρίζητε, κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι μετά τινα ἔτη δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπάρκειαν ἐλαίου, διότι ἔχω τὴν ἔγκυρον πληροφορίαν ὅτι μόνον εἰς τὸν νομὸν Ἡρακλείου κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ καὶ τὸ προηγούμενον ἔχουν ἐκριζωθῆ περὶ τὰς 15 χιλιάδας ἐλαιόδενδρα καὶ πᾶς τις ἐννοεῖ ὅτι, ἂν δὲν σταματήσῃ τὸ κακὸν τοῦτο, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην μετά τινα ἔτη νὰ εἰσάγωμεν ἔλαιον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί ἐκριζώνονται;

§171Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Διότι δὲν ἔχουν τὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχουν. Δὲν ἱκανοποιοῦνται οἱ παραγωγοί.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤθελον νὰ ἴδω μήπως ὑπάρχει εἰδικός τις λόγος, διότι σχετικῶς μὲ τὴν Κρήτην, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε καὶ διὰ τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου ἔχει οὐσιωδῶς μειωθῆ, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἐπιτρέπται ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ κυρίως ὀφείλεται εἰς τὴν ποιότητα. Διότι ἡ ποιότης ἐξ ὅσων γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὑστερεῖ ἕνεκα τῆς μεγάλης ὀξύτητος καὶ τὸ Κράτος ὀφείλει, νομίζω, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τοῦ Κρητικοῦ ἐλαίου, διότι ὁτιδήποτε καὶ ἂν συμβῇ, εἴτε ἐξαχθῆ εἴτε ὄχι, ἐφόσον μειονεκτεῖ τόσον εἰς τὴν ποιότητα, πάντοτε θὰ ὑστερῇ. Εἰς τὴν Κρήτην λοιπὸν ὑπάρχει ζήτημα ἐντελῶς διάφορον τοῦ γενικοῦ ζητήματος τοῦ ἐλαίου.

§173Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ καὶ ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸ γενικὸν ζήτημα. Ἡ αὐτὴ ποιότης ἦτο καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσιν Ἴσως καὶ χειροτέρα. Δὲν εἶναι ἀφορμὴ τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος. Καὶ ἂν θέλητε νὰ πιστεύσητε ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω εἶναι ὀρθά, κάμετε μίαν δοκιμήν. Ἐπιτρέψατε νὰ ἐξαχθῇ ἀπὸ τὴν Κρήτην μία ποσότης ἐλαίου δύο ἕως τριῶν ἑκατομμυρίων ὀκάδων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ θὰ ἴδητε ἂν ἡ τιμή του ὑψωθῇ εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς ἢ ὄχι. Διὰ τοῦτο σᾶς λέγω αὐτὰ καὶ προσπαθῶ νὰ σᾶς πείσω, ὥστε νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἐξαγωγήν του.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρωτίστως, κ. συνάδελφε, πρὶν ἢ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὴν Κρήτην, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα τὸ ἐξαγόμενον ἔλαιον εἶναι καλῆς ποιότητος. Διότι, ἂν εἴχομεν διυλιστήρια εἰς τὴν Κρήτην, τὸ ἐξαγόμενον ἔλαιον θὰ ἦτο καλόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πράγματι θὰ εἰσήρχετο χρυσός. Διότι τώρα θὰ δώσωμεν χρυσὸν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἂν τὸ δώσωμεν εἰς μικρὰν τιμήν, ὅπως θὰ δοθῇ. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν καὶ ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις καὶ σεῖς ὡς ἀντιπρόσωποι.

§175Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν γίνονται ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι οὔτε ἐργοστάσια δύνανται νὰ ἱδρυθῶσι σήμερον εἰς τὸ Ἠράκλειον, οὔτε εἰς τὸ Ρέθυμνον, οὔτε εἰς τὰ Χανιά. Αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπονοεῖτε, κ. Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν.

§176Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλοῦμεν γενικῶς περὶ μιᾶς πολιτικῆς τοῦ ἐλαίου καὶ ὄχι εἰδικῶς ἐπὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως.

§177Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τοῦτο. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀντιληφθῆτε περὶ τίνος πρόκειται καὶ τότε εἶμαι ἱκανοποιημένος ὅτι πράγματι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδικίας, ἡ ὁποία γίνεται χωρὶς νὰ θέλητε, εἰς τὴν Κρήτην.

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε ὅτι θέλομεν νὰ κάμωμεν τοιαύτην ἀδικίαν.

§179Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Τὸ κάμνετε χωρὶς νὰ τὸ θέλητε. Πολλοὶ συνάδελφοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς εἶναι ὁ εὐδαιμονέστερος λαὸς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ εἶπον τοῦτο χωρὶς βεβαίως νὰ γνωρίζουν οὔτε τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας βιοῖ οὗτος, οὔτε τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας τὰ ὁποῖα ἔχει κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν. Γνωρίζουν ἆρά γε οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅτι ἀπὸ θαλάσσης ἀποκλειόμεθα πολλάκις τὸν χειμῶνα 10 καὶ 15 ἡμέρας, διότι εἶναι ἀλίμενα τὰ μέρη καὶ δὲν δύνανται νὰ πλησιάσουν τὰ πλοῖα διὰ νὰ φορτώσουν καὶ ἐκφορτώσουν. Γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ ξηρᾶς ἐπίσης ἀποκλειόμεθα ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Στηρίζομαι, κύριοι, ἐπὶ τῆς πραγματικότητος. Ὑπάρχουν διαμερίσματα εἰς τὴν Κρήτην, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ σκαπάνη τοῦ ἐργάτου ὁδοποιΐας δὲν ἔθιξε τὸ ἔδαφος αὐτῶν ἀκόμη. Εἶναι παρθένα τὰ ἐδάφη ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης.

§180Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Πελοποννήσου.

§181Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς ὅλοι οἱ Κρῆτες βουλευταί, ἂν ἀπὸ τοὺς κ. κ. συναδέλφους ἀπετελεῖτο μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ περιέλθῃ τὴν Κρήτην, μεθ’ ὃ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι αὕτη θὰ ἀντιληφθῇ πλήρως ὄχι τὴν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ τὴν ἀθλιότητα καὶ τὴν κακοδαιμονίαν αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περὶ εὐδαιμονίας τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ δὲν γνωρίζουσι τὴν Κρήτην. Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἴπουν ὅτι θέλομεν νὰ αἰσχροκερδίσωμεν ζητοῦντες ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, εὑρίσκονται μακρὰν τῆς πραγματικότητος καὶ τῆς ἀληθείας. Κύριοι, εἰς τὴν Κρήτην ἔχομεν ὅλας σχεδὸν τὰς πληγὰς τοῦ Φαραώ. Νὰ σᾶς τὰς ἀπαριθμήσω. Ἀκούσατε. Ὁ σεισμὸς ὁ ὁποῖος κατέστρεψεν ὁλόκληρα διαμερίσματα. Ἡ χάλαζα ἡ ὁποία κατέστρεψε τὸ εἰσόδημα τῶν ἀμπέλων. Οἱ κτηνοτρόφοι ἔχασαν πλέον τοῦ ἡμίσεος ἐκ τῶν ζώων των ἕνεκα τῆς αἰφνιδίας βαροχειμωνιᾶς. Ὑπετιμήθη τὸ κίτρον εἰς σημεῖον ὥστε νὰ ἐκριζώνωσιν οἱ κιτροπαραγωγοὶ τὰ δένδρα των, διότι δὲν καλύπτονται τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας των. Ἐπηκολούθησεν ἡ καταστροφὴ τοῦ ἐλαιοκάρπου καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου. Αἱ δύο τελευταῖαι πληγαὶ ὀφείλονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως νὰ λάβῃ τὰ κατάληλα μέτρα. Καὶ διὰ νὰ σᾶς δώσω νὰ καταλάβητε τί γίνεται μὲ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν σᾶς πληροφορῶ ὅτι πρὸ καιροῦ ὁ πρόεδρος τοῦ Ταμείου Προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Ἡρακλείου ἐτηλεγράφησεν εἰς ἐμὲ καὶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ φροντίσωμεν ὅπως τὸ χρηματικὸν ποσόν, ὅπερ ἔχει τοῦτο καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐπιστραφῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ εἰρημένον ταμεῖον διὰ νὰ ἀγορασθοῦν ψεκαστῆρες καὶ φάρμακα πρὸς καταπολέμησιν τῶν ἀσθενειῶν τῆς ἐλαίας. Ἔ, λοιπόν, κύριοι, δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ ἐπιστραφῇ. Δι’ ὃ καὶ ἔγραψα εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ ταμείου νὰ φροντίσῃ νὰ κάμῃ ὅ,τι ἠμπορεῖ, διότι, ἂν περιμένῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ ὀφειλόμενα, θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ δάκος θὰ καταστρέψῃ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν καὶ οἱ παραγωγοὶ θὰ μείνουν κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον χωρὶς σάλιο εἰς τὸ στόμα. Ὅταν ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅλα αὐτὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι φορολογούμεθα—καὶ ἐφιστῶ ἰδίως τὴν προσοχὴν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν εἰς τοῦτο—περισσότερον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ἡ δὲ φορολογία αὕτη εἶναι ἀνεκτὴ καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι γίνεται ἐμμέσως, διότι, ἂν π. χ. ὁ παραγωγὸς κατέβαλε τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου ἀπὸ τὸ ἐλαιοτριβεῖον, βεβαίως καὶ 5% ἂν ἐπλήρωνε δὲν θὰ ἠνείχετο αὐτόν.

§182Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ἡμεῖς τὸν πληρώνομεν ἐπὶ τοῦ ἐλαιοτριβείου 12%.

§183Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Τότε ζητήσατε καὶ σεῖς νὰ τὸν ἐλαφρώσητε ὅπως ἡ Κρήτη. Ἡμεῖς δὲν φθονοῦμεν κανένα. Εἰς ἐπίμετρον ἔχομεν σταφίδα ἡ ὁποία πληρώνει 4 καὶ πλέον δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς τὰ λοιπὰ μέρη δὲν φορολογεῖται. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅλους τοὺς λοιποὺς ἐμμέσους φόρους καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς φορολογεῖται βαρύτερον ἀπὸ κάθε ἄλλον καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας νὰ ἀνέλθωσιν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ μᾶς διαψεύσουν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 12 ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη.

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ πάντως θὰ ἀκούσω τὰς γνώμας ὅλων καὶ θὰ ἀπαντήσω τελευταῖος.

§186Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας αὐτά, διότι ὁ λαὸς τῆς Κρήτης πρέπει νὰ τύχῃ μιᾶς μερίμνης εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτήν, ἐπειδὴ ὑποφέρει δεινῶς. Ὅποιος εἶναι, κύριοι, ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὸν χορὸν πολλὰ τραγούδια ξέρει. Διὰ τοῦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅλας τὰς ἀθλίας συνθήκας ὑφ’ ἃς διατελεῖ ὁ Κρητικὸς λαός. Νομίζω ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον τὸ Κράτος νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸν Κρητικὸν λαόν. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω τι διὰ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰς θυσίας του, ἀλλ’ ἁπλῶς λέγω ὅτι ὡς μέλος τῆς αὐτῆς οἰκογενείας δικαιοῦται καὶ πρέπει νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς μερίμνης τῆς ὁποίας ἔτυχον καὶ τὰ ἄλλα τμήματα τοῦ Κράτους καὶ νὰ μὴ ἐγκαταλειφθῇ εἰς τὴν τύχην του. Σᾶς δίδω ἐν τέλει τὴν πληροφορίαν ὅτι ἵνα μεταφέρῃ τις γεώμηλα ἀπὸ τὴν Κύπρον εἰς τὸν Πειραιᾶ πληρώνει διὰ μεταφορικὰ 1½ δραχ. κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ διὰ νὰ μεταφέρῃ ἐκ Μεσαρᾶ ὁ γεωργὸς τὸ ἔλαιόν του εἰς τὸ Ἡράκλειον πληρώνει περισσότερα. Αὐτὰς τὰς εὐκολίας τῆς συγκοινωνίας ἔχομεν ἐκεῖ κάτω. Τελευτῶν ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν, κ. Ὑπουργέ, ὅπως ἀφήσητε τὸ ἔλαιον τῆς Κρήτης, τὸ μὴ φαγώσιμον τοὐλάχιστον, ἐλεύθερον, διὰ νὰ εἰσπράξῃ καὶ τὸ Δημόσιον χρήματα ὧν ἔχει μεγάλην ἀνάγκην, νὰ εἰσέλθῃ δὲ καὶ χρυσὸς εἰς τὸν Τόπον μας διὰ νὰ ἀνακουφισθῇ ὀλίγον ὁ Κρητικὸς λαός. Μὴ περιορίζητε τὴν ἐξαγωγὴν διότι δὲν ἔχετε νὰ κερδίσητε τίποτε.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§188Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ οἱ προλαλήσαντες ἐξήντλησαν τὸ θέμα θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγας μόνον λέξεις. Αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἀπό τινων ἐτῶν ἐφήρμοσαν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἥτις κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὑπῆρξεν ἄστοχος. Διάφορα περιοριστικὰ μέτρα ἀπεκαρδίωσαν τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς. Τοιαῦτα ὑπῆρξαν αἱ κατὰ καιροὺς γενόμεναι ἐπιτάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο συνήθως εἰς τιμὰς χαμηλοτέρας τῶν κανονικῶν, αἱ ἄδικοι διατιμήσεις καὶ τέλος ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι τὸ λάδι δὲν εἶναι εἶδος πολυτελείας. Εἶμαι εἶδος πρωτίστης ἀνάγκης. Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ὑπάρχῃ ἐπάρκεια ἐλαίου εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ὅπως διατίθεται εἰς τιμὰς χαμηλὰς εἶναι εὔλογον καὶ δεδικαιολογημένον. Ἀλλ’ ἡ ἀκολουθουμένη πολιτικὴ νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα. Διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπάρκειαν ἐλαίου εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τιμὰς ὁπωσδήποτε χαμηλὰς ὀφείλομεν νὰ φροντίσωμεν ὅπως αὐξηθῇ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου. Ταύτης ἐπιτυγχανομένης καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν θὰ ἔχωμεν ἐπάρκειαν εἰς χαμηλὰς ὁπωσδήποτε τιμάς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν θὰ ἐνισχύσωμεν, διότι τὸ λάδι εἶναι ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον εὐκόλως καταναλίσκεται καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ νὰ αὐξήσωμεν ὅμως τὴν παραγωγὴν πρέπει νὰ παρακινήσωμεν τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν νὰ περιποιεῖται καλύτερα τὰ ἐλαιόδενδρά του. Δὲν γνωρίζω τί γίνεται εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἰς τὴν Κρήτην ἡ καλλιέργεια τῆς ἐλαίας εἶναι ἐντελῶς παρημελημένη. Οὐδὲ 1% καλλιεργοῦν πλήρως, δηλαδὴ κλαδεύουν, ὀργώνουν καὶ λιπαίνουν τὰ ἐλαιόδενδρά των, 20% εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰ ὀργώνουν καὶ τὰ κλαδεύουν, πάντες δὲ οἱ ἄλλοι, δηλαδὴ τὰ 80%, τὰ ἀφίνουν ἐντελῶς ἀκαλλιέργητα, ἐντελῶς ἀπεριποίητα. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὁμιλῶν προηγουμένως ὀρθῶς ἔθιξε τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τοῦ ἐλαίου τῆς Κρήτης. Ἀλλὰ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἕν τῶν μέτρων τὸ ὁποῖον ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε νὰ λάβῃ θὰ ἦτο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὑποχρεωτικοῦ κλαδεύματος τῶν ἐλαιοδένδρων. Τοιοῦτος νόμος ὑπῆρχεν ἐν Κρήτῃ ἐπὶ Κρητικῆς Πολιτείας καὶ ἔφερε, μολονότι ἐφηρμόσθη ἐπὶ βραχὺ διάστημα, ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ ληφθῇ πρόνοια ἵνα ἡ ἔκθλιψις τοῦ ἐλαιοκάρπου γίνεται ὑπὸ καλυτέρας συνθήκας, ὅτε ἀναμφισβητήτως θὰ εἴχομεν καὶ αὔξησιν τῆς ποσότητος τοῦ παραγομένου ἐλαίου καὶ καλυτέρευσιν τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ τρόπου τῆς ἐκθλίψεως τοῦ ἐλαιοκάρπου ἡ Κρήτη εἶναι πολὺ καθυστερημένη. Καὶ αἱ ὑπάρχουσαι πρὸ ἐτῶν πρωτόγονοι δύναταί τις εἰπεῖν ἐλαιοθλιπτικαὶ ἐγκαταστάσεις δὲν λειτουργοῦν πᾶσαι σήμερον. Τὰ ζῷα, ἅτινα ἐκίνουν τὰ μηχανήματα, ἐλαττωθέντα κατ’ ἀριθμὸν λόγῳ τῶν ἐπανειλημμένων ἐπιτάξεων, δὲν κατωρθώθη νὰ ἀντικατασταθοῦν, ἕνεκα τῆς ἐπακολουθησάσης μεγάλης ὑπερτιμήσεως τῶν ὑποζυγίων καὶ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων παρὰ τοῖς πλείστοις τῶν ἰδιοκτητῶν ἐλαιοτριβείων, οἵτινες τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι εὔποροι. Οὕτω παρατηρεῖται τὸ ἄτοπον μόνον ἀνὰ 30 καὶ 40 ἡμέρας νὰ ἀλέθῃ καὶ ἐκθλίβῃ ἕκαστος παραγωγὸς τὸν ἐλαιόκαρπόν του. Θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἰδίως νὰ δώσῃ προσοχὴν καὶ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν ἵνα ἡ ἔκθλιψις τοῦ ἐλαιοκάρπου γίνεται συντομώτερα, ἀλλὰ καὶ γενικῶς ὑπὸ ὅρους ἐπιτρέποντας καὶ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τοῦ ἐλαίου. Ἀπό τινος χρόνου ἤρχισε κάποια κίνησις ἐκ μέρους μικροκτηματιῶν συνεταιριζομένων διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τελειοτέρων ἐλαιουργικῶν ἐγκαταστάσεων, χρησιμοποιουμένων ἀτμοκινήτων ἐλαιομύλων καὶ ὑδραυλικῶν ἐλαιοπιεστηρίων. Ἀλλ’ ἡ προμήθεια τοιούτων ἐγκαταστάσεων καθίσταται προβληματική, διότι αἱ τιμαὶ αὐτῶν εἶναι πολὺ ὑψηλαί. Καὶ εἶναι πολὺ ὑψηλαὶ διότι τὰ μὲν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ φορολογοῦνται βαρύτατα, τὰ δὲ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν κατασκευαζόμενα δὲν πωλοῦνται εἰς καλυτέρας τιμάς. Αἱ εἰσαγόμεναι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλαιουργικαὶ ἐγκαταστάσεις, δηλαδὴ ἕν πιεστήριον, μία ἀντλία καὶ εἷς μύλος, φορολογοῦνται μὲ 33 χιλιάδας δραχμῶν.

§189ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον παράγονται ἐδῶ.

§190Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ φορολογία ἔχει ἐπιβληθῆ ἐπὶ σκοπῷ προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ὑπερμέτρως βαρεῖα καὶ καθιστᾷ ἀνέφικτον τὴν εἰσαγωγὴν μηχανημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐνῷ ταῦτα καὶ ἀνωτέρας ποιότητος εἶναι καὶ εἰς πολὺ χαμηλοτέρας τιμὰς προσφέρονται. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μηχανήματα τοιαῦτα κατασκευαζόμενα ἐν Ἀμπουὰζ τῆς Γαλλίας, τιμώμενα δὲ παραδοτέα ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου ἐν Μασσαλίᾳ δραχ. 74,000. Ἄν εἰς τὴν τιμὴν ταύτην προσθέσωμεν 10,000 δραχ. διὰ μεταφορικὰ ἔξοδα καὶ 33,000 δραχ. φορολογίαν, συνάγεται ὅτι μία ἐλαιουργικὴ ἐγκατάστασις ἐκ τῶν ἀνωτέρω μνημονευθέντων στοιχίζει ἐν ὅλῳ 117,000 δραχμάς, ἐνῷ αἱ ἐγχώριαι πωλοῦνται 120,000 δραχμάς. Πωλοῦνται δηλ. ἀκριβώτερα τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων, ἐνῷ εἶναι κατωτέρας ποιότητος. Δὲν εἶμαι εἰδικὸς ὥστε νὰ δύναμαι λεπτομερῶς νὰ ἐξετάσω τὰ μηχανήματα ταῦτα. Παρατηρῶ τοῦτο μόνον· ἐνῷ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλαιοπιεστήρια δύνανται νὰ ἀναπτύξουν πίεσιν 250,000 χιλιογράμμων, τὰ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ κατασκευαζόμενα δὲν δύνανται νὰ ἀνθέξουν παρὰ εἰς πίεσιν μόνον 150,000 χιλιογράμμων. Ἐκτὸς τούτου τὸ βάρος τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλαιοπιεστηρίων εἶναι ὀλιγώτερον τοῦ βάρους τῶν ἐντοπίων. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἓν πλεονέκτημα. Τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλαιοπιεστήρια μὲ ἀνωτέραν πίεσιν ἔχουν βάρος 2½ τόννων, ἐνῷ τὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ μὲ ἀντοχὴν καὶ πίεσιν πολὺ μικροτέραν ἔχουν βάρος 4 τόννων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Κράτος ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔλαιον, δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται νὰ σκεφθῇ τις πολὺ διὰ νὰ εὕρῃ ποία εἶναι ἡ ὀρθὴ πολιτική. Εἶναι ἔκδηλον ὅτι τὸ ἔλαιον πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερον. Εἶπον ὅτι τὸ ἔλαιον εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἐν τῷ νῷ ὑμῶν ἡ σκέψις μήπως διὰ τῆς ἐλευθερίας τὸ εἶδος τοῦτο ἐξηφανίζετο ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ἢ ἔφθανεν εἰς τιμὰς δυσπροσίτους τοῖς πολλοῖς. Τοιοῦτοι κίνδυνοι δὲν ὑφίστανται. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς μοὶ ἐδήλωσε πρὸ ἡμερῶν ὅτι ὑπάρχουν ἄδειαι ἐξαγωγῆς ἐλαίου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκτελοῦνται. Διὰ νὰ μὴ ἐκτελοῦνται σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει συμφέρον. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι καὶ ἂν ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, οὔτε ἔλλειψις θὰ παρουσιασθῇ, οὔτε αἱ τιμαὶ θὰ φθάσουν πολὺ ὑψηλά. Κατ’ ἐμὲ καὶ καταργουμένου, ὡς πρέπει, τοῦ προσθέτου ἐξαγωγικοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου δασμοῦ, ἡ τιμὴ τούτου τὸ πολὺ–πολὺ θὰ ἀνέλθῃ 5–6 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Δεδομένου δὲ ὅτι ἑκάστη οἰκογένεια κατὰ μέσον ὅρον καταναλίσκει ἐτησίως 50–60 ὀκάδας ἐλαίου, συνάγομεν ὅτι καὶ κατὰ ἓξ δραχμὰς ἂν αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου, ἑκάστη οἰκογένεια θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ 300 δραχμὰς κατ’ ἔτος, δηλαδὴ θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἑκάστη οἰκογένεια μὲ μίαν δραχμὴν καθ’ ἡμέραν. Τοῦτο ὅμως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς δικαιολογία διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου. Ἐπιβοηθητικῶς ἂν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐξακολουθῇ νὰ φρονῇ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἶναι ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν μόνον ἐλαίου τὸ ὁποῖον νὰ μὴ χαρακτηρίζεται ὡς φαγώσιμον. Ἂν καὶ τοῦτο δὲν ἐγκριθῇ, δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ μιᾶς ὡρισμένης ποσότητος. Ἡ ἐσοδεία θὰ εἶναι ἐφέτος, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, πρώτης τάξεως, Ἡ χιὼν ἡ ὁποία ἀφθόνως κατέπεσεν ἐφέτος, εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον εὐνοεῖ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι 20,000,000 ὀκάδες ἐλαίου ὑπάρχει περίσσευμα εἰς τὸ Κράτος. Τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δύναται καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγήν.

§191Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί ποσὸν ζητεῖτε;

§192Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι 20,000,000 θὰ περισσεύσουν μέχρι τέλους Νοεμβρίου, ὅτε θὰ ἔχωμεν τὴν νέαν ἐσοδείαν. Εἶδον τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχουν ὑποβάλει αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐπειδὴ ἔχω κάποιαν πεῖραν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι οἱ τοιοῦτοι πίνακες σχεδὸν πάντοτε εἶναι λανθασμένοι. Οἱ παραγωγοὶ δυσπιστοῦντες πρὸς τὸ Κράτος οὐδέποτε δηλώνουν τὴν ἀκριβῆ ποσότητα τοῦ κατεχομένου ὑπ’ αὐτῶν εἰσοδήματος. Καταλήγων συνιστῶ ὅπως ἀφεθῇ πλήρως ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου. Τούτου μὴ γενομένου δεκτοῦ, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν μὴ φαγωσίμων ἐλαίων ἢ ὡρισμένης ποσότητος ἀδιακρίτως ὀξύτητος, ἡ ὁποία ποσότης δὲν πρέπει νὰ εἶναι μικροτέρα τῶν 20,000,000 ὀκάδων. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἤθελον νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην σας ἐπὶ τῶν ἐλαιοπιεστηρίων.

§193Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς δεχθῶ μίαν ἡμέραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις σας ἐπὶ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς μεταξὺ τῶν Εὐρωπαϊκῶν καὶ τῶν ἐδῶ κατασκευαζομένων ἐλαιοπιεστηρίων, ἐκάλεσα ὅμως τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία ἔδωσεν ἀντιθέτους ἀπὸ ὑμᾶς πληροφορίας. Πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμήν, ὅτι ὄντως ὑπάρχει μία διαφορὰ καὶ ὅτι πάντως τὰ ἐδῶ κατασκευαζόμενα ἐλαιοπιεστήρια δὲν ὑστεροῦν τόσον ὥστε νὰ δικαιολογεῖται ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν κερδίζει ὁ ἀγοράζων ἐδῶ καὶ μὴ εἰσάγων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δὲν γνωρίζω τὴν βιομηχανίαν ἐκ τοῦ πλησίον ὥστε νὰ ἔχω ἰδίαν γνώμην καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῶν ὑπηρεσιακῶν πληροφοριῶν ἐπαναλαμβάνω τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§194Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπανεξετάσητε τὸ ζήτημα, διότι σᾶς εἶπον ὅτι στοιχίζουν τὰ ἐγχώρια 117–120 χιλιάδας, εἶναι δὲ εὔκολον νὰ ἐξακριβώσητε πόσον στοιχίζουν τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα, ὅτε θὰ μὲ δικαιώσητε.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§196Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατόπιν τῶν ἐμπεριστατωμένων ἀγορεύσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν, νομίζω ὅτι παρέλκει ἡ μεγαλυτέρα ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος. Ἀναμφισβητήτως τὸ ζήτημα τῆς μὴ ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου ἔπληξε τὴν τάξιν τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, ἡ ὁποία τώρα βλέπει τὸ προϊόν της νὰ ὑφίσταται μείωσιν τιμῆς, ἐνῷ ἔχουν ἔξοδα σοβαρά, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀντελήφθη. Τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐλαίου εἶναι ἀρκετὰ σημαντικά. Κύριε Ὑπουργέ, δυστυχῶς, ὅπως καὶ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἀνέφερον, οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ δὲν ἐσυνήθισαν ἀκόμη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐπιστημονικῶν μεθόδων πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐλαίας. Αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς καὶ ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Χασιώτης, δὲν ἔχουσιν ἐπαγγελματικὴν μόρφωσιν οἱ ἀγρόται καὶ διὰ τοῦτο προσπαθοῦμεν ἡμεῖς ἀγωνιζόμενοι νὰ τοὺς τὴν δώσωμεν. Ὁ διωγμὸς τὸν ὁποῖον ὑφίσταται τὸ ἔλαιον συντελεῖ εἰς τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς του, δεδομένου ὅτι περιφέρειαι κατ’ ἐξοχὴν ἐλαιοπαραγωγικαὶ οὐδὲν ἄλλο προϊόν παράγουσι, δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν εἰς περίπτωσιν συνηθεστάτης καταστροφῆς τοῦ ἐλαιοκάρπου ν’ ἀνταπεξέλθουν. Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ ἐλαιόκαρπος εἶναι ὁ εὐπαθέστερος καρπὸς κατὰ δύο καὶ τρία ἔτη, εἴτε λόγῳ τῶν νόσων τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ ἐλαία καὶ αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζουν τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς νόσους ταύτας, εἴτε λόγῳ τῶν καιρικῶν μεταβολῶν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι τὸ ἔλαιον δὲν παράγεται κατὰ δεύτερον, ἀλλὰ κατὰ τρίτον ἔτος καὶ εὑρίσκονται παραγωγοὶ ἄνευ προϊόντος. Τρία συναπτὰ ἔτη ἔχουν νὰ ἴδουν λάδι, χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν τῆς παραγωγῆς ἄλλων προϊόντων, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς περιοδικὰς αὐτὰς κρίσεις τοῦ ἐλαίου διὰ τῆς παραγωγῆς ἄλλων προϊόντων.

§197Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶναι πάντως ὄχι ἐπωφελές, νὰ περιορίζωνται εἰς ἑνὸς μόνον προϊόντος τὴν καλλιέργειαν.

§198Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῶν παραγωγῶν. Σεῖς ὡς Ὑπουργὸς θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῆς Κοινωνίας. Ἐρχόμεθα καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Κοινωνίας. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη εἶναι σοβαρά, ἀλλ’ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου παρ’ ὅλας τὰς κρίσεις τὰς ὁποίας διέρχεται πλεονάζει καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ πλεόνασμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξάγεται διὰ νὰ ἐνισχύῃ τὸν παραγωγὸν καὶ νὰ παρέχῃ εἰς αὐτὸν τὰ μέσα νὰ ἐπιτύχῃ τὴν βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἐρχόμεθα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Βεβαίως ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τὸ Δημόσιον ζημιοῖ καὶ τὴν παραγωγήν. Ζημιοῦται τὸ Δημόσιον διότι τὸ ἔλαιον ἐξάγεται ὑπὸ μορφὴν σάπωνος καὶ ὁ δημόσιος πλοῦτος ζημιοῦται διότι, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Σπυρίδης, τὰ διάφορα Κράτη ἐπιθυμοῦσι νὰ βλέπωσι τὰ προϊόντα των νὰ ἐξάγωνται, ἵνα εἰσάγεται τὸ χρῆμα εἰς τὴν Χώραν. Τελευτῶν ἐκφράζω τὴν εὐχὴν, ὡς ἀντιπρόσωπος ἐλαιοπαραγωγοῦ περιφερείας, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν ἐξαγωγῆς τοὐλάχιστον διὰ τὸ πλεόνασμα. Ἂς χορηγηθῇ δὲ ἡ ἄδεια ὑφ’ οἱουσδήποτε ὅρους θελήσητε.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μοδάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§200Ε. ΜΟΔΑΤΣΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου ἔχει ὑψίστην σημασίαν, κύριοι βουλευταὶ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης πρὸς τοὺς παραγωγούς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀκόμη ἐξυγιάνσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος. Τὸ ἔλαιον εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων τῆς Χώρας, διότι, ὡς ἀνέπτυξαν ἄλλοι συνάδελφοι, τοῦτο παράγεται εἰς ποσότητα μείζονα τῶν ἑκατὸν ἑκατομμυρίων ὀκάδων, αἵτινες ἔχουσιν ἀξίαν τεσσάρων δισεκατομμυρίων περίπου δραχμῶν. Ἔχει λοιπὸν συμφέρον τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγήν του. Καὶ εἰς τὰ ἐλαιοπαραγωγὰ μέρη ἀναφέρει ἡ παράδοσις ὅτι οἱ κατακτηταὶ καὶ ἰδίᾳ ἐν Κρήτῃ διὰ νὰ ἐνθαρρύνωσι τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς ἐπλήρωναν δι’ ἕκαστον φυτευόμενον ἐλαιόδενδρον ἑπτὰ δραχμὰς εἰς τὸν φυτεύοντα αὐτό. Ἐφόσον λοιπὸν αὐτοὶ οἱ κατακτηταὶ τοσοῦτον ἐξετίμων τὸ προϊόν αὐτό, πρέπει καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν του καὶ νὰ λάβῃ μέτρα προστατευτικά, ὥστε οἱ παραγωγοὶ ἐνθαρρυνόμενοι νὰ φροντίζωσι διὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ἐλαιοδένδρων, ἵνα παράγωσι περισσότερον εἰσόδημα. Διὰ τὴν προστασίαν δὲ τῆς παραγωγῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα ὄχι μόνον διὰ τῆς παροχῆς ἀδείας πρὸς ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς παροχῆς τῶν μέσων τῶν ἀναγκαιούντων πρὸς καταπολέμησιν τῶν νόσων τῶν ἐλαιοδένδρων καὶ διὰ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, ἵνα ἔχωσι τὰ μέσα ὅπως καλλιεργῶσι καὶ ὅπως περιποιῶνται περισσότερον τὰ δένδρα, προμηθεύωνται λιπάσματα καὶ λιπαίνωσι τὴν γῆν τῶν ἐλαιώνων καὶ μεταβάλλωσιν αὐτοὺς εἰς μᾶλλον προσοδοφόρους. Διὰ τοῦ τρόπου δὲ τούτου θὰ ἀνακουφισθῇ καὶ θὰ ἐνισχυθῇ ὄχι μόνον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ ἐπέλθῃ καὶ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ πρῶτον ἄξιον λόγου προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγεται κατὰ μεγίστην ποσότητα, εἶναι τὸ ἔλαιον, εἶτα ἔρχονται ὁ καπνὸς καὶ κατὰ τρίτον λόγον ἡ σταφίς. Ἐφόσον λοιπὸν τὰ τρία ταῦτα εἰσοδήματα δὲν προστατευθῶσιν ὑπὸ τοῦ Κράτους, βεβαίως θὰ ἔχωμεν πάντοτε οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν καὶ εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περὶ οὗ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λάβωμεν σπουδαίαν μέριμναν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἄνευ ἀναβολῆς νὰ ἄρῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀδείας μειοῦται ἡ ἀξία τοῦ ἐλαιολάδου εἰς τὴν Χώραν πρὸς ὄφελος τῶν εἰς αὐτὴν καταναλωτῶν αὐτοῦ, διότι τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ, ὡς ἀποδεικνύει τὸ παρελθόν, καθ’ ὃ μόνον τὰ τελευταῖα ἔτη, ὁπότε ἔγινε χρῆσις τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ηὐξήθη ἡ ἀξία τοῦ ἐλαίου. Παρὰ ταύτην, ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς προγενεστέραν ἐποχήν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1914, ὅτε δὲν ἀπηγορεύετο ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, ἡ ἀξία τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν συνετέλεσε ποτὲ εἰς τὴν αὔξησιν αὐτῆς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλ’ ἦτο ἡ αὐτὴ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πάντοτε δὲ χαλαρὰ καὶ χαμηλή. Ἑπομένως ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ παρελθόν, δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν ὅτι αἰρομένης τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς τιμῆς αὐτοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, τοὐναντίον μάλιστα θὰ ἐπέλθῃ καὶ πτῶσις αὐτῆς. Δὲν εἶναι δὲ καὶ δίκαιον, ἐφόσον δι’ ἄλλα προϊόντα τῆς Χώρας δὲν λαμβάνονται ἀπαγορευτικὰ μέτρα διὰ τὴν ἐξαγωγήν των, ἐφόσον λ. χ. δὲν ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ τῆς κριθῆς, ὥστε νὰ χρησιμοποιεῖται καὶ καταναλίσκεται αὕτη εἰς τὰ μέρη τοῦ Κράτους ὅπου δὲν παράγεται τοιαύτη, ὡς ἐν Κρήτῃ, νὰ ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου μονομερῶς, διότι τότε δὲν εἶναι ὅλοι οἱ πολῖται ἴσοι ἔναντι τῆς κρατικῆς ἀντιλήψεως, ἀλλ’ ἄλλοι μὲν προστατεύονται ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς βλάβην ἄλλων καὶ ἄλλοι καταπιέζονται πρὸς ὄφελος τῶν προστατευομένων του. Θὰ ἦτο τοὐλάχιστον εὐκταῖον, ἐφόσον δὲν θὰ ἤρετο ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς, νὰ ἐλαμβάνοντο μέτρα ἰδιαίτερα διὰ τὴν Κρήτην καὶ ἡ ζημία ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς αὐτὴν ὡς ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς διὰ τῆς πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου ἐκεῖ, νὰ ἐκαλύπτετο δι’ ἄλλου τρόπου, ἂν ἱκανοποιεῖτο λ. χ. μία ἀνάγκη τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ ἡ ὁποία ἴσως εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ ἄλλα μέρη. Καὶ ἓν τοιοῦτον δύναται νὰ εἶναι ἡ κατασκευὴ δημοσίων ἔργων προκειμένου νὰ γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν διαφόρων ποσῶν, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος, διὰ δημόσια ἔργα, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, νὰ δίδωνται περισσότερα ἐκεῖ ὅπου εἶναι μεγαλυτέρα ἀνάγκη τούτων, διότι σήμερον ἀπαιτοῦσιν ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἵνα διανέμωνται ταῦτα ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγκασθῇ νὰ διανείμῃ αὐτὰ ἐξ ἴσου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἓν τοιοῦτον μέτρον, δι’ οὗ θὰ κατεσκευάζοντο τὰ πλείονα ἔργα ἐν Κρήτῃ θὰ ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς. Εἶναι ὅμως εὐκταῖον νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ὥστε νὰ ἐνθαρρυνθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι τὸ προϊὸν τοῦτο, νὰ ἐπιδοθῶσιν ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν καλλιέργειαν αὐτοῦ καὶ νὰ παράγωσι περισσότερον ἀντὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκριζώνωσι τὰ ἐλαιόδενδρα καὶ νὰ φυτεύωσιν ἀντ’ αὐτῶν ἀμπέλους, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα εἶναι ἐπισφαλές. Διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος ἀποδίδει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀρκετά, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ θεωρεῖται σταθερὰ πάντοτε ἡ τιμὴ αὐτῆς ὡς εἶναι ἡ τοῦ ἐλαίου. Ὡς ἐκ τούτου δὲ εἶναι προτιμητέον τοῦτο τῆς σταφίδος, ἥτις εἶναι ξηρὸν φροῦτον, ἐνῷ τὸ ἔλαιον εἶναι εἶδος διατηρούμενον καὶ δὴ πρώτης ἀνάγκης, τὸ ὁποῖον ἔχει πάντοτε σταθερὰν ἀξίαν, ἡ δὲ ἀξία τῆς σταφίδος ἔχουσα μεγάλας διακυμάνσεις φθάνει πολλάκις ἀπὸ 20 δραχμὰς εἰς 10 κατ’ ὀκᾶν μένον, ὁπότε δημιουργεῖται οἰκονομικὴ κρίσις καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐδῶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐλήφθησαν νομοθετικὰ μέτρα διὰ νὰ προστατεύσουν τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, ἔγινε δὲ νόμος περὶ ἐκριζώσεως ἀμπέλων καὶ περὶ ἱδρύσεως τῆς Ἑνιαίας Σταφιδικῆς Ἑταιρείας διὰ νὰ κατορθωθῇ ὥστε τὸ παραγόμενον ποσὸν νὰ πωλεῖται εἰς καλυτέρας τιμάς. Τοιαῦτα μέτρα οὐδέποτε ἐλήφθησαν διὰ τὸ ἔλαιον, διότι τὸ ἔλαιον ἔχει πάντοτε σταθερὰν τιμὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ κανονίζει καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἐφόσον δὲ διὰ τοῦ εἰσοδήματος τούτου πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα εἰς τὴν Ἑλλάδα, νομίζω ὅτι τοῦτο δέον νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ παράσχῃ πᾶσαν προστασίαν καὶ ἐνίσχυσιν εἰς τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ, πρὸ τῆς ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς παντὸς ἄλλου εἰσοδήματος τῆς Χώρας. Διότι ἡ ποσότης καὶ ἡ τιμὴ αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναται νὰ προκαλέσῃ τὴν εἰσαγωγὴν συναλλάγματος περισσοτέρου παντὸς ἄλλου προϊόντος, τὸ ὁποῖον σπουδαίως δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ἐπωφελῶς καὶ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐν τῷ Κράτει διὰ τῆς πτώσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ νὰ συντελέσῃ μεγάλως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δι’ ὅλα ταῦτα, κύριοι, φρονῶ ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου ἐκ τῆς Χώρας.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πολυχρονάκης ἔχει τὸν λόγον.

§202Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὀρθῶς ἐτόνισε τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῆς ποιότητος τοῦ ἐλαίου τῆς Κρήτης, ὁ δὲ συνάδελφος κ. Πολυχρονίδης ὑπέδειξε τὰ μέτρα, ἅτινα πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν βελτίωσιν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου ἐνδιαφέρει ζωτικώτατα καὶ τὴν Κρήτην, διότι εἰς τὴν Αἴγυπτον καταναλίσκονται ἔλαια Κρήτης καὶ ἀλλαχοῦ τὰ μεταχειρίζονται ὡς φαγώσιμα ἀφοῦ διϋλισθοῦν. Διὰ τὴν κοινωνικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος ὅπου ἐξεδηλώθησαν τόσοι φόβοι καὶ διὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον ἐτέθησαν τὰ περιοριστικὰ μέτρα τοῦ ἐλαίου θὰ ὁμιλήσω μὲ δύο λέξεις διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ κοινωνικὸν συμφέρον πράγματι εἶναι νὰ ἀρθοῦν τὰ περιοριστικὰ μέτρα τοῦ ἐλαίου καὶ νὰ προστατευθῇ καὶ τὸ ἔλαιον ὁπωσδήποτε. Διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου ἐν Κρήτῃ κυμαίνεται ἀπὸ 15–20 δραχμάς. Ἡ τιμὴ ὅμως αὕτη δὲν ἀφίνει περίσσευμα διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν γίνεται οὔτε κλάδευμα, οὔτε λίπανσις, οὔτε ἀροτριοῦνται κἂν τὰ ἐλαιόδενδρα. Ἀφίνω τώρα ὅτι οὔτε σκέψις γίνεται διὰ νέας φυτείας, ἐνῷ ἀντιθέτως ἐκριζώνονται ἐλαιόδενδρα καθημερινῶς. Οὕτω ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ κατ’ ἔτος ἐλαττοῦται σημαντικῶς καὶ μετ’ ὀλίγα ἔτη θὰ φθάσωμεν ἀσφαλῶς εἰς τὰ σημεῖον ὅπερ θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν σήμερον, νὰ μὴ ἔχωμεν ἐδῶ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς ἔλαιον καὶ θὰ τρώγωμεν βαμβακέλαιον καὶ εἰς ὑψηλοτέρας μάλιστα τιμάς. Ἐνῷ, ἂν μείνῃ ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγή, δεδομένου ὅτι τὸ ἔλαιον εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καταναλώσεως τιμᾶται περὶ τὰς 40 δραχμάς, θὰ ὑπερτιμηθῇ τὸ ἔλαιον μόνον κατὰ 5–6 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ἂν λάβωμεν δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ μέσος ὅρος τοῦ καταναλισκομένου ἐλαίου δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν εἶναι ὄχι περισσότερον τῶν 150 ὀκάδων ἐτησίως, ἡ ἡμερησία ἐπιβάρυνσις ἑκάστης οἰκογενείας εἶναι ἀναξία λόγου. Ἡ μικρὰ δὲ αὕτη ὑπερτίμησις τοῦ ἐλαίου θὰ αὐξήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἐλαιοπαραγωγοῦ διὰ τὸ προϊόν του καὶ θὰ ἀφήσῃ κάποιο περίσσευμα διὰ νὰ καλλιεργήσῃ καὶ οὕτω θὰ αὐξηθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἄφθονον ἔλαιον καὶ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καὶ διὰ νὰ ἐξάγεται. Εἶναι ἐξ ἄλλου ἄδικον διὰ μίαν ἀναξίαν λόγου ἡμερησίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ καταναλωτοῦ νὰ καταστρέφεται τὸ προϊόν μιᾶς μεγάλης τάξεως ἐλαιοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν μὲ κίνδυνον τῆς ὑγείας των ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ψῦχος συλλέγουσι τὸν ἐλαιόκαρπον. Ἐθίχθη τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου. Εἰς τὰς Νέας Χώρας δὲν φορολογεῖται πράγματι τὸ ἔλαιον τὸ ὁποῖον καταναλίσκει ὁ ἐλαιοπαραγωγός. Ἀλλ’ ἡ ποσότης αὕτη εἶναι φυσικὰ ἀσήμαντος, ὄχι περισσοτέρα τῶν 200 ὀκάδων. Διὰ τὴν λοιπὴν ποσότητα παραγομένου ἐλαίου πληρώνει 6 δραχμὰς διὰ τὸ καταναλισκόμενον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ 12 δραχμὰς διὰ τὸ ἐξαγόμενον. Βαρυτάτη βέβαια φορολογία. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι, ἐπειδὴ ὅλοι φορολογούμεθα δυσβαστάκτως, νομίζομεν ὅτι ὅπου φορολογοῦνται μὲ ἄλλο σύστημα πληρώνουν καὶ φόρους ὀλιγωτέρους, ἔστω καὶ ἂν συμβαίνῃ τὸ ἀντίθετον, ὅπως ἐν προκειμένῳ.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§204Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δύο λέξεις μόνον, κ. Πρόεδρε. Ἡ Κρήτη, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει μίαν εἰδικὴν κατάστασιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Δυστυχῶς ἕνεκα τῶν πρωτογόνων μέσων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν σύνθλιψιν τῶν ἐλαιῶν, τὸ ἔλαιον τῆς Κρήτης δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ ἔλαια τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ εἶναι βρώσιμα καὶ καταναλώσιμα. Δυστυχῶς πρὸ ἡμερῶν, ἂν μὴ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν ἐπενέβαινε νὰ ἄρῃ μίαν ἄλλην παραλογίαν, τὸ ἔλαιον τῆς Κρήτης δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ πέραν τῶν ὁρίων τῆς νήσου. Εὐτυχῶς ὅμως ἦλθεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἐν τῇ μερίμνῃ δὲ αὐτοῦ πρὸς διακυβέρνησιν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἔδειξε μέριμναν καὶ διὰ τὴν Κρήτην καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς καταδικάζεται εἰς τὸ νὰ πίῃ τὸ ἔλαιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοί, ἐν τῇ συσκέψει τὴν ὁποίαν θὰ κάμουν διὰ νὰ ἀποφασίσουν περὶ ἐξαγωγῆς ἢ μὴ τοῦ ἐλαίου, θὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των τοὺς λόγους τούτους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ ἐπιτρέψουν ὡρισμένην ποσότητα πρὸς ἐξαγωγὴν ἐκ τῆς Κρήτης, χωρὶς ἐννοεῖται νὰ θελήσωμεν ἡμεῖς νὰ παραβλάψωμεν τὸ κοινωνικὸν συμφέρον τοῦ λοιποῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διότι ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ὑπάρχει ἐπάρκεια ἐλαίου. Εἰς περίπτωσιν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἡ ἐπάρκεια αὐτὴ τοῦ ἐλαίου, τὴν ὁποίαν νομίζομεν, τότε βέβαια εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναπόκειται νὰ ἀποφασίσῃ οὕτως ἢ ἄλλως διὰ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Διὰ τὸ ἔλαιον τῆς Κρήτης ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν καταναλίσκεται εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι βρώσιμον, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει εἰδικὴ αἰτία, ὥστε νὰ μὴ ἐξαχθῇ ἐκ τῆς Κρήτης.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Στρῖγκος ἔχει τὸν λόγον.

§206Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως προκειμένου νὰ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα τοῦ ἀειμνήστου Πρωτοπαπαδάκη, προκαλοῦσα ἄρσιν τῶν ἀδειῶν τῆς ἐξαγωγῆς καὶ συνεπῶς τὴν ἀκύρωσιν τῶν συναφθέντων συμβολαίων τῆς παραδόσεως τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τότε ἡ παραγωγὴ ἐνισχύεται, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον γενικῶς εἶναι. Ἐπίσης ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς μελετωμένης ἐξαγωγῆς ἐκ Κρήτης τοῦ ἐλαίου αὐτῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι, θὰ συμβῇ νὰ ἔχωμεν μίαν ἐπιβράβευσιν, μίαν τιμὴν ἀνωτέραν τοῦ ἐλαίου τῆς Κρήτης, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον καλῆς ποιότητος, ὅσον εἶναι τὸ ἔλαιον τῆς Μυτιλήνης καὶ τῆς Κερκύρας. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐξαγωγῆς, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ ὑπάρχῃ ἐπάρκεια.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἐμπειρῖκος ἔχει τὸν λόγον.

§208Γ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, διότι οἱ περιορισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν τότε ἦσαν ἀπότοκοι τοῦ πολέμου, ὅπου ἡ παραγωγὴ δὲν ἦτο ἄφθονος. Ἐξ ἄλλου μέρους πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή, διότι εἶναι ὑψωμέναι σήμερον αἱ τιμαὶ ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ἐλαίου, ἡ ὁποία ἦτο εἰς τὰς ἐλαιοπαραγωγικὰς χώρας καὶ ἐκ τῶν καιρικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν πέρυσιν. Ἔχω δὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους θὰ ἐκπέσουν αἱ τιμαὶ αὗται, ὥστε ἐξαγομένου τοῦ ἐλαίου θὰ εἰσαχθῇ συνάλλαγμα καὶ θὰ βελτιωθῇ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία τοῦ Τόπου. Ἐξ ἄλλου τὸ ἐξαγόμενον ἔλαιον εἶναι ποιότητος περισσοτέρας ὀξύτητος, 1–3 καὶ 4 βαθμῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἔλαιον πολυτελείας τὸ ἔλαιον αὐτὸ καὶ ἔτσι θεωρεῖται. Τὰ δὲ φθάνοντα μέχρι 15 βαθμῶν ὀξύτητα δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναμιχθοῦν μετὰ βαμβακελαίων, ὁπότε θὰ παραχθῇ ποιότης βρώσιμος καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εὐθηνή, διότι δύναται νὰ παρακολουθήσῃ ὁ ἴδιος διὰ τῶν διατιμήσεων καὶ τότε θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν Κοινωνίαν ἱκανοποιημένην, διότι καὶ εὐθηνὸν καὶ ὑγιεινὸν ἔλαιον θὰ ἔχωμεν καὶ συνάλλαγμα θὰ εἰσαχθῇ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§210Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως ἔχουν λάβει κατὰ τῆς παραγωγῆς, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ πολεμᾶται ἀπὸ τὸν δάκον καὶ ἄλλας νόσους, ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ παραγωγός, ὅστις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰ οἰκονομικὰ μέσα πρόσφορα διὰ νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν καλλιέργειαν, μαζὶ μὲ ὅλα αὐτὰ προσετέθησαν καὶ τὰ κυβερνητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι μέτρα καταδυναστευτικὰ κατὰ μιᾶς ὡρισμένης τάξεως ἐλαιοπαραγωγῶν, μιᾶς τάξεως, ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς κυριωτέρας πηγὰς τοῦ πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὸ ἐμπόριον τοῦ ἐλαίου ἐτέθησαν φραγμοὶ καὶ μέτρα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουσι τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγήν, δηλαδὴ τὴν βάσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ προαχθῇ ἓν ἐμπόριον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως νὰ ὑπάρξῃ μία τιμὴ ἀνάλογος καὶ ἱκανοποιητική, ὥστε νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς ἀνάγκας των οἱ παραγωγοί. Δὲν εἶναι δίκαιον τὴν ὕπαρξιν διαφόρων κρατικῶν ἀναγκῶν νὰ τὴν πληρώνῃ ἡ τάξις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀπολύτως νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τῶν ὁποίων σχεδὸν ἐδημεύθη τὸ ἐμπόρευμά των, τὸ προϊὸν των, τὸ ὁποῖον ἔχει ζυμωθῆ μὲ αἷμα καὶ παρήχθη μὲ ἱδρῶτα. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία. Εἶναι ἐπιβεβλημένον, εἶναι ἔργον ἰσότητος, ἐπίσης ἔργον προστατευτικὸν τῆς παραγωγῆς τὸ νὰ ἀφεθῇ τὸ ἐμπόριον τοῦ ἐλαίου ἐλεύθερον, τοὐλάχιστον πέραν τῆς ἀρκούσης διὰ τὴν περιοχὴν ἔνθα παρήχθη καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος, ὅστις θὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν τάξιν τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι καταβάλλουσι σπουδαίους μόχθους.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§212Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἤκουσα πολλὰ τὰ περὶ ἐλαίου. Ἤκουσα ὅτι τὸ λάδι εἶναι εἶδος πολυτελείας. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ μὴ πιστεύῃ ὅτι τὸ λάδι εἶναι ἐξ ἴσου χρησιμώτατον μὲ τὸν ἄρτον. Ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν διὰ τὸν Ἕλληνα τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ αὐτὸς ὁ ἄρτος. Ἤκουσα ὅτι διὰ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου θὰ βελτιωθοῦν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἰσαγομένου τοῦ χρυσοῦ, τὸν ὁποῖον φαντάζονται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, εἰς μεγάλας ποσότητας, θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ χρυσὸς αὐτὸς νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἀπαραίτητον αὐτὸ μέσον τῆς ζωῆς τοῦ Ἕλληνος πολίτου; Εἶναι δυνατὸν ὁ κόσμος νὰ τρώγῃ χρυσὸν ἀντὶ ἐλαίου, τοῦ ὁποίου ἐλαίου ἡ τιμὴ θὰ βαίνῃ αὐξανομένη καθ’ ἡμέραν; Καὶ ἐρωτῶ ἀκόμη ἐντονώτερον· μὲ τί θὰ ἀντικαταστήσητε τὸ λάδι;

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ τὸ βούτυρον.

§214Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λάδι δὲν δύναται νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τίποτε. Τὸ βούτυρον, τοῦ ὁποίου τὴν συνδρομὴν ἐπικαλεῖσθε, εἶναι προσιτὸν εἰς ὡρισμένους πλουτοκράτας. Μὴ ὁμιλεῖτε περὶ βουτύρου... Ὁ κ. Μεϊμαράκης εἶπε· μὴ ἐπιτρεπομένης τῆς ἐξαγωγῆς, τί θὰ γίνῃ τὸ ἰδικόν μας λάδι, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκ τῆς μεγάλης ὀξύτητός του δὲν εἶναι βρώσιμον; Θὰ τὸ χύσωμεν; Ὄχι, κ. συνάδελφε, δὲν θὰ τὸ χύνητε τὸ λάδι, ἀλλὰ θὰ τὸ διϋλίζητε καὶ θὰ τὸ κάμνητε βρώσιμον. Θὰ ἤθελον νὰ τὸ κάμνητε βρώσιμον, λαμβανομένου πάντοτε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον τρόφιμον, ὥστε νὰ μὴ τὸ ἐξάγωμεν, ἀλλὰ νὰ τὸ μεταβάλωμεν εἰς βρώσιμον. Ὀρθὴ εἶναι ἡ σκέψις σας νὰ γίνῃ μία προσπάθεια καὶ ἰδιωτικὴ καὶ κρατική, νὰ αὐξήσῃ ἡ παραγωγὴ καὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ ποσότης, ἀλλ’ ἂν ἐπιμένετε νὰ ἐξαχθῇ μία ὡρισμένη ποσότης ἑκατομμυρίων διὰ νὰ τὸ στερηθῇ ὁ Τόπος, νομίζω ὅτι δὲν εὑρίσκεσθε ἐν δικαίῳ.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§216Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθῶς ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος τὸ ἔλαιον ὡς προϊὸν πρωτίστης ἀνάγκης. Τὸ ζήτημα ἂν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ ἢ ὄχι δὲν εἶναι ζήτημα ἀποκλειστικῶς Ὑπουργοῦ, εἶναι μᾶλλον ζήτημα στατιστικῆς, ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ στατιστική, κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ λυθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικοὺς καὶ δυναμένους νὰ γνωρίζωσι ποία ποσότης ἀπαιτεῖται τοὐλάχιστον κατὰ προσέγγισιν διὰ τὴν κατανάλωσιν ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ τί περισσεύει. Ἂν δὲν περισσεύῃ, εἶναι ἔγκλημα νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή. Ἂν περισσεύῃ, εἶναι ἀδίκημα νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή. Ἡ Κοινωνία ἀποτελεῖται ἀπὸ παραγωγοὺς διαφόρων προϊόντων. Ἀπὸ σιτοπαραγωγούς, ὀσπριοπαραγωγούς, τυροκόμους κλπ. Εἶναι ὅμως ἓν σύνολον ἔχον ἐξ ἴσου ἀνάγκην ὅλων τῶν προϊόντων. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπαρχόντων τῶν ἄλλων ἂς φυγαδεύσωμεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὅλον τὸ ἔλαιον, διότι δὲν ὠφελοῦνται πολλὰ ἐκ τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως οἱ παραγωγεῖς αὐτοῦ. Ἡ ἔλλειψις καὶ ἡ ὑπερτίμησις αὐτοῦ θὰ συνεπιφέρῃ καὶ τὴν ὑπερτίμησιν τῶν ἄλλων χρειωδῶν διὰ τὴν ζωήν. Τὰ πάντα εἶναι ἀλληλένδετα. Καὶ τοῦτο θὰ εἶναι εἰς βάρος καὶ τοῦ ἐλαιοπαραγωγοῦ. Διότι ὁ ράπτης, ὁ ὑποδηματοποιός, ὁ σιτοπαραγωγός, θὰ ἔχῃ ἀνάγκην περισσοτέρων χρημάτων διὰ προμήθειαν ἐλαίου, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ θὰ ἀνέλθῃ εἰς ὕψη, ἂν ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή του, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν ἂν περισσεύῃ πρὸς τοῦτο. Ἡ ἐπιμονὴ τῶν ἐκ Κρήτης συναδέλφων ὅπως ἐπιτραπῇ τοὐλάχιστον ἡ ἐξαγωγὴ τῆς δευτέρας ποιότητος ἐλαίου, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, εἶναι ἄστοχος. Τοῦτο πιθανὸν νὰ ἀνακουφίσῃ τινὰς τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, ἀλλ’ ἡ ἀνακούφισις αὕτη θὰ εἶναι προσωρινή, διότι ἡ ἐξαγωγὴ τοιαύτης ποιότητος θὰ δυσφημήσῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὸ Ἑλληνικὸν ἔλαιον, ὥστε δυσκόλως ἡ ἔξω ἀγορὰ θὰ στρέφεται πρὸς αὐτό; ὡς συνέβη πρὸ ἐτῶν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγορὰν. Ἐπὶ πλέον εὐχερὲς εἶναι νὰ μεταβληθῇ ὅλον τὸ ἔλαιον εἰς βʹ ποιότητος. Τοὐναντίον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξουν οἱ παραγωγοὶ ἢ οἱ ἔμποροι, μόνον ἔλαιον διϋλισμένον νὰ ἐξάγωσιν, ὅπως πράττουσιν οἱ Ἰταλοί. Ἔτυχε νὰ ἔχω ἀσχοληθῆ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ἐλαίου ἐν τῇ ξένῃ ἀγορᾷ. Τὸ Ἑλληνικὸν ἔλαιον δὲν ὑστερεῖ τοῦ Ἰταλικοῦ. Ἀλλ’ οἱ Ἰταλοὶ ἀγοράζοντες αὐτό, τὸ διϋλίζουν διὰ τελείων μηχανημάτων καὶ τὸ ἀποστέλλουσιν εἰς τὴν μεγάλην Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, ὅπου τὸ πωλοῦν ὡς ἔλαιον Λούκας, ἐνῷ εἶναι Ἑλληνικόν. Διατί νὰ μὴ γίνεται τοῦτο ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων παραγωγῶν καὶ ἐμπόρων; Πρέπει λοιπὸν σεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν περιφερειῶν νὰ στρέψητε τὴν προσοχήν σας πρὸς τοὺς παραγωγοὺς καὶ τοὺς κεφαλαιούχους σας καὶ νὰ τοὺς προτρέψητε νὰ προμηθευθοῦν μηχανήματα καὶ νὰ ἐπεξεργάζωνται τὸ ἔλαιον, διϋλίζοντες αὐτὸ κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν μεγάλων ἀγορῶν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἰσάγωσι περισσότερον χρυσὸν καὶ εἰς τὰ θυλάκιά των καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἂν δὲν ὑπάρχῃ περίσσευμα.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§218Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, συνεζητήθη ἀρκετὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου καὶ ἐκουράσθη καὶ ἡ Βουλὴ ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἀραιώσεως τῶν ἀκροατῶν. Διὰ τοῦτο δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ καθιερώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἔχω μόνον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Ἀληθῶς τὸ ἔλαιον εἶναι καὶ ἀντικείμενον πρωτίστης ἀνάγκης καὶ ἀντικείμενον πολυτελείας. Πρωτίστης μὲν ἀνάγκης διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει συνηθίσει νὰ τρώγῃ ἔλαιον ἐξ ἐλαίας, πολυτελείας δὲ διὰ τὴν ἐν γένει κατανάλωσιν. Διότι τὸ ἔλαιον τῆς ἐλαίας ἀπέναντι τῆς ὅλης καταναλώσεως ἀποτελεῖ τὸ 1)60. Ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην ἣν ἔχει ἐκ τῆς συνηθείας, καθιερωθείσης παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ τρώγῃ ἔλαιον ἐξ ἐλαίας, βεβαίως κατὰ τὴν περίστασιν τὴν σημερινὴν εὑρισκόμεθα εἰς δυσχέρειαν ὅσον ἀφορᾷ τὸ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή. Κατὰ τὰς θετικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὸ 1926–1927 ὑπολογίζεται ἡ κατανάλωσις τοῦ ἐλαίου εἰς 82.526,000 ὀκάδας, ἡ δὲ παραγωγὴ ὑπολογίζεται εἰς 72,317,000 ὀκάδας, ἑπομένως ὑπάρχει ἔλλειμμα ὑπὲρ τὰ 10 ἑκατομ. ὀκάδας. Ἐν τούτοις δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐξαγωγήν, διότι ὡς εἰς ὅλα τὰ προϊόντα, ὑπάρχουν καὶ διὰ τὸ ἔλαιον διάφορα ὑποκατάστατα αὐτοῦ, ὅσοι δὲ ἔχουν παρακολουθήσει τὰ διάφορα ὑποκατάστατα τοῦ ἐλαίου, θὰ εὕρωσι μεταξὺ αὐτῶν πολλὰ οὐδόλως διακρινόμενα τοῦ ἐλαίου, ἀναμιγνυόμενα δὲ μετὰ τοῦ ἐλαίου καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν παράστασιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γεῦσιν δὲν δύνανται νὰ εἶναι καθόλου ἀντιληπτὰ ἂν εἶναι πραγματικὸν ἔλαιον ἐξ ἐλαίας ἢ ἔλαιον ἐξ ἄλλης παραγωγῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῶν δύο τούτων σημείων· κατὰ πόσον θὰ δύναται διὰ τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν νὰ ἀντικατασταθῇ ἔστω καὶ μερικῶς τὸ ἔλαιον δι’ ἄλλου καὶ κατὰ πόσον ἡ ἐξωτερικὴ κατανάλωσις, ἡ ἐξωτερικὴ τιμὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀληθῶς νὰ προσδώσῃ τὰ ἀγαθὰ τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ κύριοι προλαλήσαντες, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸν Τόπον ἀφθόνου χρήματος ἐξωτερικοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς σταθμίσεως ταύτης θὰ κανονίσῃ μίαν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀποβλέπῃ μόνον εἰς τὴν μίαν μερίδα τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τοὺς καταναλωτάς, ἀλλὰ θὰ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τοὺς παραγωγούς. Θὰ συνδυάσῃ δὲ καὶ τὰ δύο συμφέροντα διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὸ γενικώτερον συμφέρον. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν δύναμαι νὰ ἐξαγγείλω ὡρισμένην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ τούτου δὲν ἐλήφθη οὐδεμία ἀπόφασις. Πάντως ὅμως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκτιμήσῃ τὰ ἀναπτυχθέντα κατὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων συζήτησις καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνεργείας ἐκλογῶν προέδρων τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων διὰ τὴν 2αν καὶ 3ην ἐνιαυσίαν περίοδον τῶν κοινοτικῶν Ἀρχῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§220ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον τὴν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 10 μ. μ.)