1927.02.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35

Πέμπτη 17 Φεβρουαρίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 5.40′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 33ης Συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ).

§3Λ. ΚΥΒΕΤΟΣ. Εἰς τὴν 5ην σελίδα ἔχει κακῶς διατυπωθῆ μία φράσις καὶ παρελήφθη ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ἐξηντάρη καθὼς καὶ κάτι ἄλλο.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσετε μίαν σημείωσιν.

§5Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν βλέπω ἀναγεγραμμένον ὅτι ὑπεβλήθη παρ’ ἐμοῦ μία τροπολογία εἰς τὸ 4ον ἄρθρον. Ἀπερρίφθη μέν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἀναφέρεται ἡ τροπολογία μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθοῦν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Σύνδεσμοι κτηματιῶν Δράμας Σοφάδων ζητοῦσι τὴν ἄρσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου. — Τὰ Ἐργατικὰ Κέντρα Βόλου καὶ Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν δολοφονίαν τῶν καπνεργατῶν παρὰ τῶν κρατικῶν ὀργάνων. — Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις τοῦ Σωματείου ὑποδηματοποιῶν καὶ σανδαλοποιῶν Γυθείου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν τῶν ὑποβληθέντων αἰτημάτων των. — Ὁ δήμαρχος Κομοτιναίων διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης ἀπομακρύνσεως τῆς χωροφυλακῆς ἐκ τῶν πόλεων. — Ὁ δήμαρχος Γιαννιτσῶν ζητεῖ νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν δασμολογικὴν προστασίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Ἰάσμου αἰτεῖται τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν μεγάλων τσιφλικίων καὶ τὴν ἄμεσον διανομὴν αὐτῶν εἰς τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς. — Ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης νομοῦ Λασηθίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἀπόσπασιν τῆς ἐπαρχίας Βιάννου. — Οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπηρέται τοῦ ἐν Πειραιεῖ Ρωσσικοῦ Νοσοκομείου καὶ τῆς Ρωσσικῆς ἐκκλησίας ζητοῦν τὴν κρατικὴν ἐνίσχυσιν, διότι μετὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ Νοσοκομείου διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ νέου Νοσοκομείου παρέμεινον ἄνευ ἐργασίας. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ὑφαλοχρωματιστῶν καὶ ματσακονιστῶν ἀτμοπλοίων παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ δι’ αὐτοὺς λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἀνεργίας. — Ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Δημοτικῆς Βιβλιοθήκης Σερρῶν ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν διὰ τὸν γινόμενον θόρυβον διὰ τὴν μετάθεσιν τῆς Δημοτικῆς Βιβλιοθήκης. — Ὁ Σύνδεσμος αὐτοκινητιστῶν Πραβίου ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. — Ἡ Σοφία χήρα Μελεάγρου Ἀθανασίου, συνταγματάρχου τοῦ ἱππικοῦ, ζητεῖ νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεώς της. — Ὁ Ἀριστείδης Τουλούμης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπὶ τετραετίαν ἐν ὑποδικίᾳ κράτησίν του εἰς τὰς φυλακὰς Παλαιοῦ Στρατῶνος. — Οἱ κάτοικοι τοῦ Σαρανταπήχου ζητοῦν νὰ ἀπαλλοτριωθῇ μικρὰ δημ. δασώδης ἔκτασις πρὸς ἐγκατάστασιν ξενοδοχείου λίαν ἀναγκαίου διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινότητός των. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν μηχανουργῶν τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν καὶ διοικητικὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Οἱ κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Κομοτινῆς παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ τροποποιήσῃ τὸ Ν. Δ. τῆς 17ης Φεβρουαρίου 1926 ἵνα τύχωσι καὶ αὐτοὶ τῶν εὐεργετημάτων αὐτοῦ. — Πολλοὶ γονεῖς καὶ κηδεμόνες ὑπηρετούντων ἐθελοντῶν ζητοῦσι τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας τῶν ἐθελοντῶν εἰς δεκαοκτάμηνον. — Οἱ κάτοικοι Γυψόβου τῆς περιφερείας Γιαννιτσῶν–Πέλλης ζητοῦν ὅπως διαταχθῇ ἡ μὴ ἐποίκισις προσφύγων εἰς τὸ χωρίον των λόγῳ ἀνεπαρκείας γαιῶν. — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διότι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα συνέλαβον τὸν ἐργάτην Τσιβανάκην καὶ τὸν ἐκακοποίησαν διὰ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι αὐτὸς πυροβολήσας ἐφόνευσε τὸν ἐργάτην Καρανφίν. — Ὁ Πανελλήνιος Σύλλογος ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ ἐκπτώσεως εἰσιτηρίων εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς». — Ὁμοίως αἰτεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἀπὸ 10 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὡς ὑπαλλήλων ἰδιωτῶν». — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἰδιοκτητῶν Λακεδαίμονος ζητεῖ τὴν ἄρσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου. — Ἡ Αἰκατερίνη χήρα Γεωργίου Οἰκονομοπούλου ζητεῖ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως διὰ τὸν φόνον τοῦ υἱοῦ της. — Οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι τοῦ νομοῦ Πρεβέζης ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα πρὸς ρύθμισιν τοῦ περιουσιακοῦ των ζητήματος. — Ὁ Πανελλήνιος Σύλλογος ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ζητεῖ νὰ προσλαμβάνωνται ὡς πλοηγοὶ οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Π. Ν. νὰ τοποθετῶνται ὡς πλοίαρχοι εἰς τὰς ἀκτοπλοϊκὰς Ἑταιρείας, ὡς καὶ εἰς τὰς ἀτμοτελωνίδας κλπ. — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἀναμεταθέσεως καὶ ὑποβιβασμοῦ τῶν ἄνευ τῶν ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. παρεχομένων ἐγγυήσεων μετατεθέντων καὶ προαχθέντων λειτουργῶν τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ κλπ. περὶ διορισμοῦ προσωρινῶν διδασκάλων κ.λ.π.». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐξασκήσεως ἐπαγγέλματος τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ἀρχιτέκτονος καὶ τοπογράφου».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν....

§8Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§10Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχον ἐγγραφῆ διὰ μίαν ἐπερώτησιν, ἥτις εἶναι ἐγγεγραμμένη ὄντως ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων. Ἐζήτησα ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μοὶ παράσχῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρησίμευον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, θὰ ἐχρησίμευον ταυτοχρόνως καὶ διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤρχισε νὰ μοὶ δίδῃ μὲ τὸ σταγονόμετρον, ἔστειλεν ἕν, κατόπιν ἔστειλε δεύτερον, κατόπιν ἄλλο. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν κάμνει ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐπαναλαμβάνῃ διαρκῶς τὴν αἴτησίν μου. Ἐν τέλει σήμερον λαμβάνω μίαν πρότασιν ἑνὸς συνταγματάρχου τοῦ Πυροβολικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διέλθω ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ νὰ λάβω γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου τούτου. Φέρω τοῦτο εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ δίδω τὸ ἔγγραφον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ συμπεριφέρωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἔρχηται εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν εἶναι ἡμέρα κοινοβουλειτικοῦ ἐλέγχου.

§11Σ. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ καλέσῃ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ προσέλθουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι διαρκῶς ἀπουσιάζουν.

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἓν ἐλαφρυντικὸν εἰς τοὺς Ὑπουργούς. Ὑπάρχει μία τοιαύτη ἐντατικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία πολλάκις ἀναγκάζει τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς κατὰ τὰς ὥρας τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ μὴ προσέρχωνται. Δὲν εἶναι κανονικὸν αὐτό, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν ὑπέθετεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι θὰ ἐγένετο ἔλεγχος, οἷος ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Θὰ ὑπέθεσεν ὅτι δὲν θὰ ἤρχετο καμμία ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ προκειμένου νὰ χάσῃ ἀδίκως τὸν καιρόν του ἔμεινεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του. Αὐτό, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν ἰδικήν μας Βουλὴν δὲν συμβαίνει πουθενά, τὸ ὅτι ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ πρέπει νὰ παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Διότι τὴν πρωΐαν ἔχομεν καὶ ἐργασίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ἀπόγευμα ἔχομεν τὴν Βουλήν, δὲν γνωρίζω κατὰ ποίαν ὥραν θὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν διοίκησιν. Ἓν δὲ ἐκ τῶν ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα παρατηρῶ εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα εἶναι ὅτι εἶναι πολύπλοκος ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ συζήτησις. Ἑπομένως, δὲν εἶναι ἀπολύτως ἄδικον αὐτό, τὸ ὁποῖον συμβαίνει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὴ ἔχων ὑπ’ ὄψει του ὅτι θὰ ἀσκηθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλεγχος, δὲν εἶναι παρών. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐγγράφων, ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἦτο νὰ ἀσεβήσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν οὔτε καὶ πρὸς τὸν κ. βουλευτήν. Φαντάζομαι ὅτι ἐκρίθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ὅτι πρόκειται περὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκ τῶν γραφείων.

§13Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Πρόκειται περὶ ἐγγράφων, ἀφορώντων σπατάλην 50.000.000 τοῦ Δημοσίου.

§14Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λέγω ποία σκέψις θὰ ἐπεκράτησεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν ἐνεργειῶν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου. Ἐγὼ καθ’ ἑκάστην ὑπογράφω σωρείαν ἀπαντήσεων εἰς ἐπερωτήσεις καὶ ἐρωτήσεις κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε τελικῶς, καὶ ἂν μὲ ἐρωτήσητε τὸ περιεχόμενον αὐτῶν τῶν ἀπαντήσεων, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἔχω γνῶσιν. Οἱ Ὑπουργοὶ ἀπαντοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα παρέχουν αἱ ὑπηρεσίαι. Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα φέρομεν ὑπ’ ὄψιν σας καὶ ἂν δὲν εἶναι ἀρκετὰ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα θὰ ἀσκηθῇ τότε ὁ ἔλεγχος.

§15Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Εἶναι ἀντικανονικὸν νὰ ἀρνῆται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προσκομίσῃ ἕνα φάκελλον.

§16Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πεισθῆτε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει προσωπικὴν γνῶσιν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἡ ὑπηρεσία ἔκρινεν ὅτι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῶν γραφείων καὶ σᾶς παρεκάλεσε—ἀκούομεν βεβαίως—νὰ προσέλθητε.

§17Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δὲν εἶναι μυστικὰ τοῦ Κράτους αὐτά, ἄλλα ἴσως εἶναι μυστικὰ τοῦ Κράτους.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§19Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἐξασκήσεως ἐπαγγέλματος τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ἀρχιτέκτονος καὶ τοπογράφου». Τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ νόμου κανονίζει ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἦτο ἐπίμαχον. Ἐγὼ προσεπάθησα νὰ συμβιβάσω ὅλα τὰ διεστῶτα συμφέροντα, συνεννοήθην μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Χαρτογραφικῆς Ὑπηρεσίας. Ὑποθέτω ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, συμβιβάζει ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπόψεις. Καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ διὰ τοὺς ἀρχιτέκτονας καὶ διὰ τοὺς τοπογράφους. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἱκανοποιηθῶσιν ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Μπούσιος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὰ πράγματα τοῦ Παναγίου Τάφου.

§21Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπουσιάζει· μοὶ εἶπε δὲ ὅτι, ἂν καὶ τὸν ἀφορᾷ κυρίως ἡ ἐπερώτησις....

§22Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι· δὲν ἀφορᾷ μόνον αὐτόν· ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν.

§23Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶχον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοὶ εἶπεν ὅτι καὶ ἂν ἦτο παρών, δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§24Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τότε ἐγὼ θὰ κάμω μίαν σύστασιν. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰ λεγόμενά μου ὑπὸ τύπον συστάσεως καὶ παρακλήσεως. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Παναγίου Τάφου, τὸ ὁποῖον, ὡς ἀνεγνώσατε ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἐδημιουργήθη ἐκεῖ καὶ τὸ ὁποῖον θίγει κυριώτατα τὸ καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Τάφου. Ἡ ἐντολοδόχος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔλαβεν ἐκ μέρους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὴν ἐντολὴν νὰ κυβερνήσῃ τὸ μέρος ἐκεῖνο, προέβη εἰς μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἀντίκειται πρὸς τὸ αἰωνόβιον καθεστὼς τοῦ Παναγίου Τάφου. Καθὼς γνωρίζετε, τὸ Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων εἶναι μία Ἁγιοταφικὴ Ἀδελφότης ὑπὸ τύπον μοναστηριακοῦ συστήματος, ὅπως δηλαδὴ τὰ μοναστήρια εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος. Τοιουτοτρόπως καὶ ἡ Ἁγιοταφικὴ Ἀδελφότης ἔχει ὑπόστασιν καὶ ὀργάνωσιν ἐντελῶς μοναστηριακήν, ὁ δὲ Ἡγούμενος τοῦ Τάγματος αὐτοῦ τῆς Ἁγιοταφικῆς Ἀδελφότητος ἔχει τὸν τίτλον τοῦ Πατριάρχου. Εἶναι δὲ ἐντελῶς Ἑλληνικῆς μορφῆς ἡ Ἁγιοταφικὴ Ἀδελφότης καὶ ἔχει ὅλα τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος διὰ τὴν φρούρησιν τῶν Ἁγίων Τόπων. Ἡ ἐντολοδόχος Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ δώσῃ ἄλλον χαρακτῆρα εἰς τὴν ὑπόστασιν τοῦ Παναγίου Τάφου, χαρακτῆρα τοπικόν, παρόμοιον πρὸς τὰς ἄλλας τοπικὰς Ἐκκλησίας. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἐπωφελεῖται ἐξ ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἐλλείμματος τῆς διαχειρίσεως τοῦ Πατριαρχείου, ἀνερχομένου εἰς 500,000 λιρῶν, διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ Πατριαρχεῖον νὰ πωλήσῃ ἀντὶ πινακίου φακῆς ὅλην τὴν ἀκίνητον περιουσίαν του καὶ τοιουτοτρόπως νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαλυθῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων στοιχείων, τὰ ὁποῖα τὸ περιστοιχίζουσι. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σύμφωνοι εἰς τὸ νὰ δείξωμεν τὸ ἐνδιαφέρον μας ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, εἴτε κυβερνητικὰ πρὸς τὸ φίλον μέγα Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντολοδόχον ἐκεῖ, εἴτε καὶ ἐσωτερικὰ πρὸς τὴν εὐσέβειαν τῶν χριστιανῶν ἀπευθυνόμενοι, διὰ νὰ ἀποτρέψωμεν τὸν ἐπαπειλοῦντα τὸν Ἅγιον Τάφον κίνδυνον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδᾶτος.

§26Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει νὰ τηρηθῇ κάποια τάξις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισε χθὲς ἡ Βουλή. Ἂν θέλῃ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της δύναται νὰ τὸ κάμῃ.

§28Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ προηγουμένη ἀπεφασίσθη.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προηγουμένη ἦτο ἁπλῆ σύστασις. Ὁ κ. Παπαδᾶτος.

§30Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πῶς ἀκριβῶς ἔχουν τὰ γεγονότα τῆς Θεσσαλονίκης.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προχθὲς ἀκριβῶς συνέβησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην θλιβερὰ γεγονότα, συνέπεια τῶν ὁποίων ἦτο ὁ φόνος ἐργάτου τινός. Δὲν ἔχω ἀκόμη πλήρη ἔκθεσιν τῶν γεγονότων ἐκείνων καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἢ μόνον ὅσα συνεπείᾳ τηλεγραφημάτων τῶν ἐκεῖθεν Ἀρχῶν καὶ ὅσα συνεπείᾳ τηλεφωνικῆς συνεννοήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον μετὰ τῶν Ἀρχῶν αὐτῶν, γνωρίζω. Δυστυχῶς ἡ τηλεφωνικὴ συνεννόησις δὲν ἠδύναται νὰ εἶναι πλήρης, ἕνεκα τῆς γνωστῆς ἀτελείας ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν τηλεφωνικὴν συνεννόησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι εἰς τὰ καπνεργοστάσια τῆς Ἑταιρείας Χέρμαν Σπίρερ προσῆλθον περὶ τὴν 13ην ὥραν, δηλαδὴ τὴν 1ην μετὰ μεσημβρίαν, 700 ἐργάται, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον βίᾳ διὰ τῆς θύρας καὶ τῶν παραθύρων καὶ ἠξίωσαν νὰ ἀναλάβουν ἐργασίαν σύμφωνα μὲ τὴν παλαιὰν συμφωνίαν ἡ ὁποία ὑπῆρχε, δηλαδὴ φαίνεται ὅτι εἰς τὰ 1924 ὑπεγράφη συμφωνία τις, ἡ ὁποία ἐκανόνιζε τὸ τίμημα τῆς ἐργασίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς εἰς μεταλλικὰ νομίσματα. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὐτὴ φαίνεται ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ κατηργήθη.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν κατηργήθη.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μεταχειρίζωμαι τὴν λέξιν «φαίνεται», διότι δὲν εἶμαι ἐν πλήρει γνώσει τῶν γεγονότων, ὅπως ἐξ αὐτῶν συμπεράνω, ἀλλὰ κατὰ τὰς παραστάσεις τὰς ὁποίας ἀπεκόμισα ἐκ τηλεφωνημάτων καὶ αἱ ὁποῖαι σᾶς λέγω ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἶναι πλήρεις, ἐκεῖ εἰργάζοντο περὶ τοὺς 300 ἐργάται εἰς τὸν ἄνω ὄροφον. Κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἦτο φυσικὸν ὅτι προσῆλθε καὶ ἡ δύναμις ἀσφαλείας, ἀφοῦ εἰσεχώρησε μία τοιαύτη ὁμὰς βιαίως εἰς τὸ κατάστημα. Ἦτο δὲ ἐλαχίστη ἡ ἀστυνομικὴ αὐτὴ δύναμις ἀπέναντι τοῦ μεγάλου πλήθους τῶν ἐργατῶν. Ἐκεῖθεν ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ταραχή. Κατὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν συμπλοκὴν ἔπεσεν εἷς πυροβολισμός, ἡ δὲ σφαῖρα εἰσέδυσεν εἰς τὸν ἄνω ὄροφον, ὅπου ἐφονεύθη εἷς ἐργάτης, λέγεται μάλιστα ὅτι δὲν ἀπέθανεν ἀμέσως, ἀλλ’ ἐπέζησε μέχρι τῆς ἑπομένης ἡμέρας.

§34Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Ἦτο ἐκ τῶν 300 πρώτων ἐργαζομένων;

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§36Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ λυπηρόν.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, λυπηρὸν εἶναι πάντοτε ὅταν χαθῇ ἡ ζωὴ ἑνὸς ἀνθρώπου. Βεβαίως ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, παρίσταται λυπηρότερον ὅτι ἦτο ἐργάτης. Μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις τούτων πρίν τῆς τηλεγραφικῆς συνεννοήσεως καὶ διὰ τηλεγραφημάτων ἦλθον εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν κ. Γενικὸν Διοικητήν, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα νὰ λάβῃ ὅλα τὰ σύντονα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας ἐν τῷ τόπῳ, ἡ ὁποία ἦτο φυσικὸν μετὰ τοιαύτην ἐξέγερσιν νὰ διαταραχθῇ. Συνέστησα ταυτοχρόνως νὰ ἐνεργηθῇ ἄμεσος καὶ ταχεῖα ἔρευνα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν πραγμάτων, πῶς συνέβησαν, διὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι οἱ ἐργάται μετὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἠθέλησαν νὰ κάμουν διαφόρους ἐκδηλώσεις. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ καπνέμποροι καὶ οἱ ἐργοστασιάρχαι ἐζήτησαν ἀντιθέτως καὶ αὐτοὶ νὰ προβοῦν εἰς ἐκδηλώσεις, ὅπως ἕκαστος ᾐσθάνετο ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐκδηλώσεις ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν. Καὶ οἱ μὲν καπνέμποροι ἀπεφάσισαν λόγῳ διαμαρτυρίας νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματά των ἐπὶ 48ωρον, οἱ δὲ ἐργάται ἠθέλησαν νὰ κάμουν διαδηλώσεις ἐν ταῖς ὁδοῖς. Εἰς τὸν κ. Γενικὸν Διοικητὴν συνέστησα ὅπως τὸ πρῶτον μέτρον περὶ κλεισίματος τῶν καταστημάτων ἀρθῇ, ἵνα μὴ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς μέτρον παριστῶν ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος καὶ ὅτι δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ τὸν προλάβῃ. Ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους δὲ διάταξα νὰ μὴ ἐπιτραποῦν διαδηλώσεις ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἀλλὰ ἐκφράσωσι τὰς ἰδέας των τὰς ὁποίας εἶχον ἐν κεκλεισμένῳ χώρῳ. Ἀληθῶς οἱ ἐργάται συνῆλθον ἐν κεκλεισμένῳ χώρῳ, ὅπου προέβησαν εἰς λόγους καὶ διαμαρτυρίας. Μετὰ λύπης μου δὲ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ λύπη καὶ ἡ διαμαρτυρία των δὲν ἐξεφράσθη κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου τηλεγράφημα αὐτῶν τῶν ἐργατῶν πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνόμενον, εἰς τὸ ὁποῖον προβαίνουν εἰς ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὰς ἀρχὰς ἐξ ὅσων μέχρι σήμερον εἶναι εἰς ἐμὲ γνωστῶν δὲν εἶναι δεδικαιολογημέναι. Χθὲς ἐγένετο ἡ κηδεία τοῦ θύματος, τὴν ὁποίαν ἐπετράπη νὰ παρακολουθήσουν οἱ ἐργάται. Δὲν παρεκωλύθησαν ποσῶς ἀπὸ τὰς Ἀρχάς. Παρηκολούθησαν τὴν κηδείαν περὶ τὰς 4.000 ἐργατῶν. Ἐξεφωνήθησαν λόγοι, ἀλλὰ δύναμαι, καθὼς ἔχω πληροφορίας, νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ τάξις ἀπεκατέστη τελείως καὶ οὐδεμία ἀνησυχία ὑπάρχει περὶ διασαλεύσεως αὐτῆς. Συνέστησα ἀκόμη εἰς τὸν κ. Γενικὸν Διοικητὴν νὰ ἐπιληφθῇ πλὴν τῆς ἐρεύνης τῆς ὑποθέσεως διὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν καπνεμπόρων ἵνα διακανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν καπνεργατῶν, ὅπως μὴ δίδεται ἀφορμὴ εἰς νέα τοιαῦτα γεγονότα. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω ὅτι τὸ περιστατικὸν τοῦτο ἔλαβε χώραν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ ἄλλοτε παρετηρεῖτο μία ἀνεργία εἰς σημεῖον λίαν δυσάρεστον ἐξικνούμενον, τοὐναντίον ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς μὲ πληροφορεῖ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἀπὸ ἡμερῶν ἔχει ἐκλείψει σχεδὸν ἐντελῶς ἀνεργία καπνεργατῶν, ἐφόσον χθὲς ἡμέραν θλιβερῶν γεγονότων εἰργάζοντα 2350 καπνεργάται, ἐνῷ πέρυσιν ἰδίαν ἡμέραν εἰργάζοντο μόνον 900 καπνεργάται». Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν διαμαρτυριῶν τῶν καπνεργατῶν διὰ τὰ γενόμενα, ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἐπίσης ἦλθον διαμαρτυρίαι καὶ ἐκ μέρους καπνεργοστασιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ τὴν ἀσφάλειάν των, ἂν δηλαδὴ ἀπέναντι τῆς στάσεως αὐτῆς τῶν ἐργατῶν θὰ ἔχωσιν ἐπαρκῆ ἀσφάλειαν τόσον τὰ ἰδικά των ὅσον καὶ τὰ ξένα κεφάλαια. Κύριοι, μετὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα μοὶ εἶναι γνωστὰ ὡς μοὶ ἐξετέθησαν παρὰ τῶν Ἀρχῶν, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῆς πάλης αὐτῆς, ἡ ὁποία διεξάγεται μεταξὺ τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν καπνεργοστασιαρχῶν καὶ ὀφείλω νὰ σημειώσω τοῦτο, ὅτι ἡ πάλη, ἡ ὁποία διεξάγεται ἐκτὸς τῶν νομίμων ὁρίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ θεμιτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς βίας νὰ καταλαμβάνουν τὰ καταστήματα καὶ νὰ ἀξιοῦνται ἱκανοποιήσεις, ἀδιαφόρως ἂν εἶναι δίκαιαι ἢ ἄδικοι. Ἀλλ’ ἡ ἐπιζήτησις ἱκανοποιήσεως ἢ οἱασδήποτε ἀξιώσεως διὰ τῆς βίας δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ πολίτου, ὅστις πρέπει νὰ ἔχῃ σεβασμὸν πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ προστατεύσῃ τὸν ἐργάτην. Ἔκαμεν ἐν τῷ μεταξὺ διαφόρους νόμους πρὸς προστασίαν αὐτοῦ καὶ ἔλαβε καὶ καθ’ ἑκάστην λαμβάνει τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τοὺς φιλησύχους ἐργάτας. Ἀλλ’ ἐξίσου χάριν τῶν ἰδίων ἐργατῶν ὀφείλει νὰ προστατεύσῃ καὶ τοὺς ἐργοδότας, διότι ἂν οἱ ἐργοδόται δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις των, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τὴν ἀνεργίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ καπνεργάται πέρυσι, κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν τὰ θλιβερὰ ἐπεισόδια εἰς τὴν Μακεδονίαν, θὰ καταντήσῃ νὰ ἔχωμεν παντελῆ ἔλλειψιν ἐργασίας. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς ἐνόχους τοῦ θλιβεροῦ γεγονότος καὶ νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ὑπευθύνους, ἐφόσον ὑπάρχουσιν ὑπεύθυνοι εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχει ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσῃ καὶ τοὺς ἐργοδότας, διότι τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἀποτελέσῃ οὐχὶ μόνον ἐγγύησιν διὰ τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ἐντὸς τοῦ Κράτους αὐτοῦ, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ τὸ πρώτιστον μέτρον τῆς ἐσφαλμένης προστασίας πρὸς τὸν φιλήσυχον ἐργάτην. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§39Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανείς....

§40Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐφόσον αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ἀπὸ τὰς ἐκεῖ Ἀρχὰς δὲν εἶναι πλήρεις, καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, ἡ προσεχὴς Δευτέρα λ. χ., ὥστε νὰ ἔχωμεν τὰς ἀκριβεῖς πληροφορίας καὶ τότε νὰ συζητήσωμεν.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀκουσθῇ καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν ὑπεστήριξε καμμίαν ἄποψιν, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ ἀπόψεις αὐταὶ καὶ παρασχεθῶσιν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχει νὰ κάμῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτής.

§45Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐκδηλώσῃ τὴν λύπην του καὶ τὴν ἀγανακτησίν του ταυτοχρόνως διὰ τὰς εἰς βάρος τῶν καπνεργατῶν σκηνάς....

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὰ λαβόντα χώραν γεγονότα καὶ ὄχι διὰ τὰς σκηνάς;

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ συζήτησις ἔχει ἀληθῶς σοβαρὰς τάσεις. Παρακαλῶ μετὰ προσοχῆς νὰ ἀκουσθῇ ὁ ρήτωρ, διότι καὶ ἐγὼ θὰ συνδυάσω τὰ λεχθέντα.

§48Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. .... καὶ νομίζω ἐπίσης ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκδηλώνω ὁλόκληρον τὴν ἀγανάκτησιν τῆς ἐργατικῆς τάξεως ἀνεξαρτήτως ἀποχρώσεως. Ἡ οὐσία ὅμως τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ περιορισθῇ κανεὶς εἰς πλατωνικὰς ἐκδηλώσεις ἀγανακτήσεως καὶ διαμαρτυριῶν. Νομίζω ὅτι τὰ ἐπεισόδια τῆς Θεσσαλονίκης ἀποτελοῦν μίαν ἐκδήλωσιν μιᾶς καταστάσεως, τῆς ὁποίας τὰ αἴτια ὀφείλει νὰ ἀνεύρῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὰ ὁποῖα αἴτια ἀνάγονται ὄχι εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπεισόδιον καὶ τὰς ἀφορμὰς τοῦ ἐπεισοδίου. Αἱ δηλώσεις καὶ ἐξηγήσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς—καὶ τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ Βουλὴ—διὰ νὰ δώσουν μίαν πλήρη εἰκόνα τῶν γεγονότων καὶ τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα τὰ προεκάλεσαν. Νομίζω ὅμως ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ παρετήρησε καὶ θὰ ἤκουσε μετὰ προσοχῆς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ βαθύτερον αἴτιον τῆς σημερινῆς συγκρούσεως. Ἀνέφερεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὅτι ἡ βαθυτέρα αἰτία τῆς συγκρούσεως τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι μία διαφορὰ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἡμερομισθίου μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν. Μολονότι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν μόνην αἰτίαν, ἐν τούτοις εἶναι μία ἀπὸ τὰς βασικὰς αἰτίας, αἵτινες ἐπροκάλεσαν τὴν σύρραξιν τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἴχομεν παρομοίας σκηνάς, αἱ ὁποῖαι ἐξητάσθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὄχι πλέον ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὰς τάξεις κομμουνιστικάς, ἀλλ’ ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὰς ἀστικὰς τάξεις τῆς Μακεδονίας. Ἀναφέρομαι εἰς τὰ γεγονότα τῆς Καβάλας. Νομίζω λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς θὰ ἔπρεπε νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῶν βασικῶν αἰτίων τῆς ἀπεριφράστου αὐτῆς πάλης καὶ εἰς τὸ εἰδικὸν αἴτιον τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῆς συγκρούσεως. Καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἐπιτελέσω ἓν καθῆκον ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν, ἂν προσπαθήσω καὶ ἀναπτύξω τὰ δύο βασικὰ κατὰ τὴν γνώμην μας αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὰς προχθεσινὰς σκηνὰς καὶ τὰ ὁποῖα, ἐφόσον δὲν ἐξέλιπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀποτελέσωσι μίαν παγίαν βάσιν διαρκοῦς συγκρούσεως. Πρόκειται, κύριοι, περὶ μιᾶς συμφωνίας μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπαναστασίου. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπῆλθε μία συμφωνία μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν ὡς πρὸς τὸν διακανισμὸν τοῦ ἡμερομισθίου μὲ βάσιν τὰ 7)25 τῆς Ἀγγλικῆς λίρας. Τὸ ἡμερομίσθιον τοῦτο μετατρεπόμενον εἰς δραχμὰς κυμαίνεται ἀναλόγως τῆς διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος. Αὐτὴν τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν καὶ τὰ δύο μέρη καὶ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τότε μεταπολεμικῶς ἐθεωρήσαμεν ὡς μὴ ὀρθήν, διότι τὰ ἐργατικὰ ἡμερομίσθια πρέπει νὰ κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς, αὐτή, λέγω, ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν καὶ τὰ δύο μέρη ἐξηκολούθησεν ἐπὶ τρία ἔτη.

§49Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὅταν λέγητε ὅτι σεῖς τὴν ἐπολεμήσατε, τί ἐννοεῖτε;

§50Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὡς κόμμα ἐργατικῆς τάξεως. Αὐτὴν τὴν βάσιν, κύριοι βουλευταί, τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ἡμερομισθίου ἠθέλησαν νὰ προσβάλωσι οἱ καπνέμποροι. Μία λοιπὸν ἀπὸ τὰς βασικὰς αἰτίας εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ διαμφισβητηθῇ ἡ βάσις ἡ ἐξακολουθοῦσα νὰ ἰσχύῃ, παρὰ τὰς ἀντιθέτους διαβεβαιώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὴ μεταχειρίζεσθε τὴν λέξιν «βεβαιώσεις» ὅταν λέγητε ὅτι μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν «véto».

§52Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ δευτέρα βασικὴ αἰτία καὶ ἡ ὁποία ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰς σκηνὰς τῆς Θεσσαλονίκης, ὑπῆρξεν ἡ δημιουργία πληθωρικότητος ἐργασίας. Θὰ ἐξηγηθῶ. Γνωρίζετε ὅτι πρὸ 3 μηνῶν ἐψηφίσθη εἰς τὴν Βουλὴν ἓν κονδύλιον 25 ἑκατομ. δραχμῶν διὰ τοὺς ἀνέργους καπνεργάτας. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς γενομένης συζητήσεως θὰ ἐλάβατε γνῶσιν περὶ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ταμείου ἀσφαλείας καὶ προστασίας τῶν καπνεργατῶν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων καθηκόντων τοῦ ταμείου τούτου εἶναι καὶ ἡ προστασία τῶν μελῶν αὐτοῦ τῶν δικαιουμένων ἀποζημιώσεως ὡς ἀνέργων καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργατῶν, ἀπὸ πάσης ἐπεμβάσεως ἄλλων ἐργατῶν μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργατῶν. Ἐν τούτοις κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν περίοδον κατεβλήθη μία συστηματικὴ προσπάθεια νὰ δίδωνται δελτία εἰς μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργάτας καὶ ἐν παρενθέσει ὀφείλω νὰ ἀναφέρω ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἡ πρόσληψις κατὰ τὸ καταστατικὸν εἰς τὰ καπνεργοστάσια ἐργατῶν μὴ μελῶν, τοῦ ἐν λόγῳ ταμείου καὶ μὴ ἐχόντων βιβλιάριον.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὸ καταστατικὸν τοῦ Σωματείου;

§54Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τοῦ ταμείου.

§55Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συνεπείᾳ νόμου ἐγένετο τὸ ταμεῖον αὐτό;

§56Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Συνεπείᾳ τῆς δημιουργίας πληθωρικότητος ἐργασίας ἦτο τὸ γενόμενον ταμεῖον ἀνεργίας, ὡς καὶ ἡ τήρησις μητρώου ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργατῶν. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ἐπηκολούθησεν ἡ πρόσληψις μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργατῶν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων, οὕτως ὥστε καπνεργάται ἐξ ἐπαγγέλματος ἔμενον ἄνεργοι.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργάται μήπως εἶναι οἱ συντηρητικοὶ καπνεργάται;

§58Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὄχι. Ὁ λόγος εἶναι εὐνόητος· διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὴν κατοβολὴν κατωτέρου ἡμερομισθίου οἱ καπνέμποροι.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ταμεῖον τί ἔκαμε τότε;

§60Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ ταμεῖον δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ του. Δὲν σᾶς λέγω ἀφῃρημένας περιπτώσεις, ἀλλὰ σᾶς λέγω συγκεκριμένα γεγονότα ἐπανειλημμένως ἐκτεθέντα. Ἐπίσης λαβόντες τηλεγραφήματα ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ Σωματεῖα καπνεργατῶν συντηρητικῶν καὶ ἀπὸ Σωματεῖα καπνεργατῶν ἐπαναστατικῶν καὶ ἐκ Σάμου ἀκόμη, διὰ τῶν ὁποίων τηλεγραφημάτων διεμαρτύροντο διότι προσελαμβάνοντο εἰς τὴν ἐργασίαν καπνεργάται μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος, διεμαρτυρήθησαν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας....

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὴν λέξιν «ἐπαναστατικά»;

§62Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. .... λέγω ὅτι ἐγκαίρως διεμαρτυρήθην προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀναποφεύκτως θὰ ἐδημιούργει συγκρούσεις, δεδομένου ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν οὔτε δίκαιον καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀνθρώπινος νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ μένωσιν ἄνεργοι, ἐξ ἐπαγγέλματος καπνεργάται διὰ νὰ ἐργάζωνται ἄλλοι μὲ κατώτερα ἡμερομίσθια.

§63Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως.

§64Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἴσως.

§65Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν ἐρώτησιν. Ἡ τέχνη τῆς ἐπεξεργασίας τῶν καπνῶν εἶναι λεπτή. Πῶς τὸ ἐξηγεῖτε σεῖς, ἀφοῦ χρειάζεται καὶ αὐτὴ ἡ λεπτότης, οἱ καπνέμποροι οἱ ὁποῖοι κήδονται βεβαίως τοῦ ἐμπορεύματός των, νὰ προσλαμβάνουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των ἀνθρώπους πρὸς ἐμπορικὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν χωρὶς νὰ εἶναι καπνεργάται;

§66Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νὰ σᾶς ἐξηγήσω, κ. συνάδελφε. Τὰ πράγματα ἔχουσι τόσον πολὺ ἁπλοποιηθῆ σήμερον, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ καὶ νὰ ἐπιτραπῇ σήμερον ἡ ὕπαρξις τοιούτων καπνεργατῶν, δέκα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν περίπου. Μέσα δηλαδὴ εἰς τοὺς ἑκατὸν ἄλλους ἐργάτας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ δέκα τοιοῦτοι. Αὐτὸς εἶναι ὁ κοινωνικὸς νόμος. Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς περιπτώσεως δικαιολογημένης, πρόκειται περὶ κοινωνικοῦ φαινομένου, τῆς δημιουργίας πληθώρας ἐργατῶν. Δευτέρα λοιπὸν βασικὴ αἰτία, ἡ ὁποία προεκάλεσε καὶ προκαλεῖ τὰς διαφορὰς εἶναι ἡ προσπάθεια τῶν καπνεμπόρων τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἡμερομισθίου καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τρίτη αἰτία τῶν προστριβῶν μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν, ὀφειλομένη αὕτη εἰς ἀπόπειραν ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων ἐξομοιώσεως τῶν ὡρῶν ἐργασίας τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ θέρους. Οἱ καπνεργάται ἐργάζονται ὀκτὼ ὥρας τὸ θέρος, τὸν δὲ χειμῶνα ἑπτά. Τὸν χειμῶνα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ἡμερομισθίου, ὡς προανέφερον, ἐλαττοῦται τὸ ἡμερομίσθιον τῶν ἐργατῶν κατὰ μίαν ὥραν. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν παρουσιάζεται μία ἑνιαία τάσις τῶν καπνεμπόρων νὰ δώσουν τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ χειμῶνος ὡς ἡμερομίσθιον τοῦ ὀκταώρου τοῦ θέρους. Αὐτὸ εἶναι μία βασικὴ αἰτία καὶ πρέπει νὰ μὴ εἶναι κανεὶς τελείως προσανατολισμένος πρὸς τὴν κατάστασιν διὰ νὰ μὴ δικαιολογήσῃ, κύριοι, τὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας ἔμεινεν ἄνεργος. Μὴ λαμβάνετε τὴν ἀφῃρημένην ἄποψιν τῶν ζητημάτων, ἐξετάσατε συγκεκριμένως τὴν θέσιν τῶν ἐργατῶν καὶ τότε θὰ καταλήξητε εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι συμπεράσματα ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῶν καπνεργατῶν. Ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἂν θέλητε, νὰ σᾶς δώσω μὲ ἡμερομηνίας τῆς παρελθούσης καὶ προπαρελθούσης ἑβδομάδος σειρὰν ἐγγράφων καπνεργατικῶν Σωματείων, δι’ ὧν διαμαρτύρονται διὰ τὴν πληθωρικότητα αὐτῆς τῆς ἐργασίας καὶ τὴν τόσην δημιουργίαν καπνεργατῶν. Αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν ἐξετόξευσαν οἱ καπνέμποροι ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, αὐτὴ ἡ κατηγορία λέγω, καταπίπτει καὶ στρέφεται ἐαντίον αὐτῶν τῶν καπνεμπόρων, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ δημιουργία καπνεργατῶν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ χωρὶς γενικωτέρους λόγους συμφέροντος. Εἰς τὸ καπνεμπορικὸν κεφάλαιον αὐτοὶ εἶναι, κύριοι, κατὰ τὴν γνώμην μας, οἱ βασικοὶ λόγοι, τὰ βασικὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἄγουν εἰς ἓν συμπέρασμα γενικωτέρας σημασίας. Τὸ συμπέρασμα τοῦτο εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δημιουργεῖ μίαν γενικὴν αἰτίαν, δημιουργεῖ τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Καὶ τότε ἐτονίσαμεν καὶ τώρα ἐπαναλαμβάνομεν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, μολονότι ἀποβαίνει πρὸς ὄφελος τοῦ καπνεμπορικοῦ κεφαλαίου, μολονότι προσκομίζει μερικὰ ἑκατομμύρια εἰς μερικοὺς κεφαλαιούχους, εἶναι ὅμως ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ζωὴν δεκάδων χιλιάδων καπνεργατῶν. Ἐρχόμεθα κατόπιν εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τοῦ ἐπεισοδίου. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν, τὰ πράγματα ἐξειλίχθησαν κατὰ διάφορον τρόπον ἐκείνου, ὃν ἀνέφερεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας κ. Καλοχριστιανάκης, γνωστὸς ἀπὸ τὰ προηγούμενα εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν ἐπεισόδια, ἐπὶ κεφαλῆς κουστωδίας χωροφυλάκων εἰσῆλθεν εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Χέρμαν Σίπερ ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς διαφορᾶς προκληθείσης ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρω ἐκτεθέντας βασικοὺς λόγους καὶ ἐκ μιᾶς τυπικῆς ἐντελῶς ἀφορμῆς. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ λεχθὲν ὅτι ἐμβῆκαν ἀπὸ τὰ παράθυρα νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ, διότι δὲν εἶναι πιστευτόν.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἦσαν οἱ 400 μέσα, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο καὶ εἰς τὰς 2,30′ εἰσῆλθον οἱ ἄλλοι διὰ τῶν παραθύρων. Αὐτὸ δὲν εἶναι μετ’ ἐπιφυλάξεως.

§68Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ τὰ παράθυρα ἔχουσι σίδηρα. Νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταὶ ὡς τοιαῦται τῆς πρώτης στιγμῆς θὰ διαψευσθοῦν. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν—διότι ἡμεῖς ἐστείλαμεν ἐπὶ τόπου τὸν συνάδελφον Παπανικολάου, βουλευτὴν Θεσσαλονίκης—εἶναι ὅτι τὸ ἐπεισόδιον προεκλήθη ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς προϊσταμένου σαλονίου, ὃν ἤθελεν ὁ διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας νὰ θέσῃ ἐκτὸς ὑπηρεσίας. Οἱ ἐργάται διεμαρτυρήθησαν τότε, ἐπηκολούθησε δὲ τηλεφωνικὴ πρόσκλησις τῆς ἀστυνομίας, ἡ ὁποία ἐνδιαφερομένη ἔστειλε χωροφύλακας διὰ νὰ ἐπιβάλουν τὴν τάξιν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο, κατὰ τὴν ἀντίληψίν των, νὰ κηρύξουν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι οἱ πυροβολισμοὶ ἐρρίφθησαν ἐντὸς τοῦ καταστήματος καὶ ὁ ἐργάτης ἐφονεύθη ἐργαζόμενος. Ὁ φονευθεὶς ἦτο ἐργάτης συντηρητικός. Ἐπρόκειτο δηλαδὴ περὶ μιᾶς ἐνέδρας διότι δὲν ἔγινε συλλαλητήριον.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ οὐδεμιᾶς ἐνέδρας. Δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διαβεβαιώσω ἀκόμη πόθεν ἐρρίφθη ἡ σφαῖρα αὐτή. Ἀλλ’ εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ἐρρίφθη κατὰ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὸ κατάστημα εἴτε βιαίως, ὅπως ὑποστηρίζουσιν αἱ Ἀρχαί, εἴτε ἄνευ βίας, ὅπως ὑποστηρίζετε σεῖς, διότι ἐρρίφθη πρὸς τὰ ἄνω.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ κομμουνιστάς.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὡς γεγονός, ἐφόσον δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς. Ἀλλὰ προδήλως ἡ σφαῖρα αὕτη δὲν ἐρρίπτετο ἐξ ἐνέδρας καθ’ οἱουδήποτε ἀτόμου. Διότι, ἂν τοῦτο ἐγένετο, ἦσαν περὶ τὰ 700 ἄτομα συνοιθρισμένα κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ριφθῇ. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον ἐρρίφθη πρὸς τὰ ἄνω καὶ διὰ τοῦτο ἡ σφαῖρα αὕτη ἐκτύπησε τὸν ἐν τῷ ἄνω ὀρόφῳ εὑρισκόμενον ἐργάτην, ὅπερ σημαίνει ὅτι ἴσως ἦτο πρὸς ἐκφοβισμόν. Δὲν γνωρίζω τι ἄλλο. Γεγονὸς μόνον εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐνέδρας καὶ ἂν θέλητε νὰ ὑπερασπίσητε τὴν ὑπόθεσιν κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας, ὀφείλετε νὰ εἶσθε ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζετε ἀσφαλῶς, ὡς ἐγὼ ὡμίλησα μετ’ ἐπιφυλάξεως καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ὅπου ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω μετὰ βεβαιότητος.

§72Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ σφαῖρα ἦτο περιστρόφου ἢ τυφεκίου;

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀνεκαλύφθη ἀκόμη.

§74Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἔχομεν ἕνα φονευθέντας καὶ δύο τραυματίας.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Χθὲς μοὶ εἴπατε ὅτι ἐφονεύθησαν δύο. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβές. Εἶναι δὲ καὶ πέντε χωροφύλακες μωλωπισμένοι.

§76Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν τηλεγραφικὴν πληροφορίαν, τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην δὲν ἀναλαμβάνω. Κατὰ τὴν τηλεγραφικὴν αὐτὴν πληροφορίαν, ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης ἐδήλωσε πρὸ τῶν σκηνῶν εἰς κύκλον καπνεργατῶν ὅτι ἔχει διαταγὴν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κτυπήσῃ ἀλύπητα.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ διαψεύδω κατηγορηματικῶς καὶ δηλῶ ὅτι ὁ γράψας εἶναι συκοφάντης, ὅστις θέλει νὰ ἐξεγείρῃ τοὺς ἐργάτας. (Θόρυβος). Δὲν ὀφείλατε νὰ κάμητε τοιαύτην δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε μετὰ πόσου σεβασμοῦ φέρομαι πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκουν, ὅταν ἔρχωνται περὶ τῶν ζητημάτων των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Καὶ γνωρίζετε ἐπίσης ἀσφαλῶς ποσάκις τὰ αἰτήμασά σας προσεπάθησα νὰ τὰ ἱκανοποιήσω, ἐφόσον ἐστρέφοντο πρὸς τοὺς ἐργάτας. Δὲν δύνασθε λοιπὸν τοιαύτην ἔχοντες τὴν ἀντίληψιν νὰ ἔλθητε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ μεταβιβάσητε τοιαύτας συκοφαντικὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ νὰ ὑπηρετήσουν ἄλλους σκοπούς, νὰ ἐξεγείρουν δηλαδὴ μίαν ὡρισμένην τάξιν κατὰ τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τηλεγραφεῖ;

§79Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἂν δὲν μᾶς εἴπητε ποῖος εἶναι ὁ τηλεγραφῶν, θὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν λέγετε ἀληθῆ. (Διαμαρτυρίαι ἀκούονται ἐναντίον τοῦ ῥήτορος ἐκ μέρους τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§80Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν. Νομίζω ὅτι μὲ τὸν θόρυβον δὲν λύεται κανὲν ζήτημα.

§81Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μετεδώσατε ὡρισμένας συκοφαντίας. Πρὸ παντὸς προέχει τὸ γεγονὸς νὰ ἀναφέρητε ποῖος ὁ τηλεγραφῶν.

§82Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα ὅταν τὸ ἀνέγνωσα διετύπωσα μίαν ἐπιφύλαξιν. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ εἶναι ὄχι μόνον ἱκανοποιητική, ἀλλὰ καὶ ἀκριβής. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Θεσσαλονίκης κ. Παπανικολάου. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς αἰθούσης). Κύριοι συνάδελφοι, νὰ προσέξητε ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου.

§83Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ προσέξητε σεῖς, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀναφέρητε συκοφαντίας.

§84Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης ἔκαμε τοιαύτας δηλώσεις, νομίζω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ συκοφάντης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κομμουνιστικῆς ὁμάδος).

§85Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα. Τὸ τηλεγράφημα τὸ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπον ἤδη εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ὅτι, ἂν πταίῃ ὁ κ. Καλοχριστιανάκης, βεβαίως θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς πράξεώς του καὶ βεβαίως δὲν θὰ παραμείνῃ ἐκεῖ, διότι τὸ Κράτος ἐννοεῖ νὰ ἔχῃ τάξιν. (Χειροκροτήματα).

§88Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὑπάγεται ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εἶναι ἐγνωσμένης μετριοπαθείας πρὸς τοὺς ἐργάτας καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνεχθῇ παρεκτροπὴν τοῦ ἀστυνομικοῦ διευθυντοῦ.

§89Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Καλύτερος ἄνθρωπος ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν δὲν ὑπάρχει.

§90Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἂν ἀνέφερα τὸ τηλεγράφημα, τὸ ἀνέφερα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ καταδείξω εἰς σᾶς μέχρι ποίου σημείου φθάνουν κάποτε τὰ τοπικὰ ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς σας ἐξουσίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι τὰ περισσότερα τῶν ἐπεισοδίων ὀφείλονται εἰς ἐπεμβάσεις τοιαύτας καὶ ἀπὸ ψυχολογικοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίζωνται ἀπὸ σᾶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὰ ὄργανα τῆς ἀστυνομίας, ὄχι μόνον ὁ διευθυντής, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ χωροφυλακή, ὀφείλουν νὰ τηροῦν τὴν τάξιν, ἀλλὰ δὲν ὀφείλουν νὰ φονεύουν τοὺς ἐργάτας. Ὀφείλουν, ἂν κρατοῦν τὸ ὅπλον, νὰ μὴ τὸ ἀνοίγουν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, διότι ἔτυχε νὰ ἀκούσουν ἀπὸ κάποιον προϊστάμενόν των ὅτι οἱ ἐργάται αὐτοὶ πρόκειται νὰ ἀνατρέψουν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Ἂν εἶναι ὄργανα τῆς Ἐξουσίας καὶ τῆς τάξεως, ὀφείλουν νὰ μὴ συντελοῦν αὐτοὶ εἰς διατάραξιν τῆς τάξεως. Αὐτὸ ἤθελον νὰ ἐκτιμήσητε δεόντως, διότι πρόκειται περὶ συγκρούσεων αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνονται διαρκῶς καὶ αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ἄσκοπον καὶ ὑπὲρ τῆς μιᾶς πλευρᾶς ἐπέμβασιν τῶν ἐκτελεστικῶν ὀργάνων. Καὶ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι παρόμοια γεγονότα συνέβησαν καὶ ὅταν ἀπεκαλύφθη ἀπὸ σᾶς αὐτὴ ἡ σκανδαλώδης εἰς τὸ παρελθὸν ἀνάμιξις τῶν διαφόρων φασιστικῶν Συλλόγων κατὰ τὴν διακυβέρνησιν Κονδύλη. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σᾶς τὰ σκανδαλώδη ἐκεῖνα γεγονότα, ἀλλὰ κανεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν ἐνθυμεῖται τί ἀπέγιναν ἐκεῖναι αἱ ἀνακρίσεις. Δὲν σᾶς ἔκαμεν οὐδεμίαν ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς συγκρούσεις ἐφονεύοντο καπνεργάται.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν λάβητε τὸν κόπον νὰ ἴδητε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἐκείνων τῶν συνεδριάσεων, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπῆρχε τηλεγράφημα τῶν καπνεργατικῶν ὀργανώσεων τῶν συντηρητικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέρριπτον τὰ λάθη εἰς τοὺς μὴ συντηρητικοὺς ἐργάτας. (Θόρυβος).

§92Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἔπρεπεν ὅμως, λέγω, νὰ ἔκαμνε κάποιαν βαθυτέραν ἐντύπωσιν αὐτὸ τὸ γεγονὸς καὶ νὰ ἐξευρεθοῦν τὰ βαθύτερα αἴτια καὶ νὰ μὴ ἐξετασθοῦν ὡς ζητήματα τάξεως. Ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῇ, τί ἤθελον οἱ ἐργάται οἱ μεταβαίνοντες διὰ νὰ εὕρουν ἐργασίαν. Ἤθελον νὰ ἀνατρέψουν τὸ καθεστὼς σας ἢ ἤθελον μίαν καὶ μόνον ἐργασίαν, ἕν τεμάχιον ἄρτου;

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε βουλευτά, βλέπετε ὅτι μόλις ἐγνώσθη τοῦτο εὐθὺς ἀμέσως καὶ ἐγὼ ἐντεῦθεν διέταξα καὶ ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς ἀμέσως προέβη εἰς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἵνα κανονίσῃ τὴν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ τοῦ ἐργοδότου διαφοράν. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὸ Κράτος καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἐπελήφθη ἀμέσως, ὡς ἐπελήφθη διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως. Ἐν τῇ συγκεκριμένῃ τοὐλάχιστον περιπτώσει δὲν ἔχετε ἀφορμὴν νὰ μὴ ἐκτιμήσητε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται τὸ Κράτος ἐξίσου ἀπέναντι τοῦ ἐργάτου καὶ ἀπέναντι τοῦ ἐργοδότου. (Θόρυβος).

§94Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀντὶ νὰ ἐξανίστασθε ὅταν συμβαίνουν αὐτὰ τὰ ἐπεισόδια, θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν συμβαίνουν, θὰ ἔπρεπε, λέγω, τότε νὰ ἐμβαθύνητε εἰς τὰ βαθύτερα αὐτὰ αἴτια καὶ νὰ εὕρητε τὴν ριζικὴν λύσιν, ἂν τὴν εὕρητε. Ἐφόσον περιορίζεσθε εἰς εὔκολον πολεμικὴν καὶ ἐφόσον περιορίζεσθε εἰς ἁπλῆν ἀγανάκτησιν κατὰ τὴν περίοδον τῶν συγκρούσεων αὐτῶν, ἐφόσον, λέγω, περιορίζεσθε εἰς τὸ νὰ κατηγορεῖτε τοὺς ἐργάτας ὅτι πίπτουν θύματα προπαγάνδας....

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτῆς τῆς προπαγάνδας σεῖς εἶσθε ὑπαίτιοι. (Θόρυβος).

§96Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Θὰ ἔπρεπεν ἀντὶ νὰ περιορίζεσθε εἰς τὴν πολεμικὴν αὐτήν, νὰ ἐξασφαλίσητε αὐτὸ τοῦτο τοὐλάχιστον τὸ δικαίωμα τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ζωῆς εἰς τὰς δεκάδας χιλιάδας τῶν δούλων σας. Ἐφόσον δὲν εἶσθε ἱκανοὶ νὰ τὸ πράξητε, ἐφόσον δὲν εἶσθε ἱκανοὶ νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν βάσιν τῆς Κοινωνίας σας, εἶναι περιττὸν νὰ καταφεύγητε εἰς μέσα τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κομμουνιστικῆς ὁμάδος).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Χατζηγεωργίου ἔχει τὸν λόγον.

§98Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅλοι ᾐσθάνθημεν λύπην διότι διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον ἔπεσεν εἷς ἄνθρωπος θῦμα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὴν πραγματικὴν αἰτίαν τοῦ γεγονότος τούτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξεν ὁ κ. συνάδελφος. Μὲ ὅλην τὴν ὑπάρχουσαν ἀνεργίαν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἔμποροι ἠγόρασαν καπνὰ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἐχρησιμοποίησαν ἐργάτας καὶ ἐκ τοῦ Σωματείου των ἀκόμη. Ἀλλ’ ἤρχισε πλέον νὰ ὀλιγοστεύῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνέργων. Τοῦτο εἰς τοὺς ἔχοντα σκοποὺς τοὺς ὁποίους δὲν δύνανται εὐκόλως νὰ ἀποκρύψουν, τοὺς ἐτάραξεν. Ἔβλεπον ὅτι ἠλαττώνοντο τὰ αἴτια τῶν φωνασκιῶν. Ἐξέδωκε τὸ ἐπαναστατικὸν Σωματεῖον ἓν μανιφέστον καὶ τοὺς λέγει: Μὴ πηγαίνετε νὰ ἐργασθῆτε, ἐλᾶτε ὅλοι μαζὶ νὰ κάμωμεν θόρυβον. Καὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ «Φῶς» τῆς Θεσσαλονίκης τῆς 21 Ἰανουαρίου 1927 ἀριθ. φύλ. 5052 τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Κύριοι συνάδελφοι, ἰσχυρίσθη ὁ προλαλήσας καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ τὸν νόμον, ὅτι ἐδημιουργοῦντο καπνεργάται νέοι ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων, κατὰ παράβασιν τοῦ κειμένου νόμου. Ὁ νόμος, κύριοι, ὑπάρχει εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει ὅτι τὸ γραφεῖον προστασίας καπνῶν, κατόπιν πιστοποιήσεως ἐκ μέρους δύο καπνεμπόρων, οἱ ὁποῖοι φέρουν τὴν εὐθύνην, βεβαιοῖ μαζὶ μὲ τὴν φωτογραφίαν τὸν καπνεργάτην καὶ οὕτω κτᾶται τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι ἀναγνωρισμένοι καπνεργάται. Τί ἔκαμαν ὅμως οἱ κύριοι αὐτοί; Δὲν ἐσεβάσθησαν τίποτε ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ νόμος, παρὰ ἔβαλαν ἕνα τραπέζι εἰς ἕνα καφενεῖον, κτυποῦσαν τὸ κουδούνι καὶ ἔλεγαν ὅτι ὅστις θέλει ἄδειαν νὰ γίνῃ καπνεργάτης, πρέπει νὰ πληρώσῃ 500 δραχμάς, θὰ πάρῃ 1000, αἱ μισαὶ δικές του, αἱ ἄλλαι μισὲς δικές μας. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ σταλῇ ὁ ἀστυνόμος νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ φάμπρικα. Καὶ εὑρέθημεν πρὸ τοῦ θεάματος εἷς ἐργαζόμενος εἰς τὸν μπάγκον τοῦ ξενοδοχείου «Mediterania» νὰ ζητήσῃ μιᾶς ἡμέρας ἄδειαν ἀπὸ τὸν διευθυντὴν διὰ νὰ ὑπάγῃ νὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς τὸ ἐπίδομα τῶν 875 δραχμῶν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος ἐπίσης μᾶς εἶπε χονδροειδεστάτας ἀναληθείας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πρωθυπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, λόγῳ τοῦ ὅτι καθ’ ἑκάστην οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐδημιούργουν ζητήματα, εἶπε νὰ καθορίσωμεν ἓν σύστημα καὶ σᾶς ὑποχρεώνομεν νὰ δεχθῆτε τὰ 7)25 τῆς Ἀγγλικῆς λίρας. Αὐτοὶ δὲν τὸ ἐδέχθησαν, διότι, ἂν τὸ ἐδέχοντο, δὲν θὰ ἐγίνοντο καυγάδες, οἱ συντηρητικοὶ ὅμως ἐργάται, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὰ 90%, συλλογισθέντες ὅτι εἰς οὐδεμίαν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν παίρνουν 7)25 τῆς Ἀγγλικῆς λίρας, τὸ ἐδέχθησαν πολὺ εὐχαρίστως. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐπέμβουν οἱ κύριοι αὐτοὶ καὶ τὰ ἐδημιούργησαν. Ὁ νομοθέτης εἶπε· θέτω βάσιν ἀνωτάτην τὰ 7)25 τῆς Ἀγγλικῆς λίρας, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ καὶ ὁ τελευταῖος ἐργάτης νὰ παίρνῃ αὐτό, ἀλλὰ θὰ παίρνουν ἀναλόγως. Δι’ αὐτὸ κάθε ἑβδομάδα τὸ Κέντρον τῆς Καβάλλας κάμνει ἀναλογίαν τῆς μέσης τιμῆς τῆς ἑβδομάδος καὶ ἀναγράφει ἐργάτας πρώτης τάξεως τόσους, δευτέρας τόσους, τρίτης τόσους κλπ. Οὐδέποτε κανεὶς καπνέμπορος σεβόμενος ἑαυτὸν ἠρνήθη νὰ δώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὥριζεν ὁ νόμος. Ἀλλὰ τί ἐφαμπρικάρησαν ἐκεῖνοι; Ὅτι οἱ ἔμποροι ἠθέτησαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθησαν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπε καὶ κάτι τι ἄλλο. Ἀλλ’ ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων δὲν εἴδομεν νὰ ἀναφέρεται τίποτε ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθη. Ἀλλὰ τί εἶπε; Τὸ ἐργοστάσιον Χέρμαν Σπίρερ, κύριοι, μέσα εἰς τὸ κατάστημά του, διότι ἀγοράζει 6.500.000 ὀκάδας, ἔχει δὲ ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει, προσέλαβεν ἐργάτας συντηρητικοὺς καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπανάστασις καὶ διὰ τῆς βίας νὰ τῷ ἐπιβάλουν σώνει καὶ καλὰ νὰ προσλάβῃ αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἤθελαν αὐτοί. Αὐτὸ ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συγκεκαλυμένως ἤθελε νὰ μᾶς εἴπῃ. Ὅτι δὲ ἐσκέπτοντο νὰ κάμουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμαν καὶ νὰ βάλουν τοὺς ἀνθρώπους νὰ σκοτωθοῦν καὶ νὰ εἴπουν πῶς τοὺς ἐσκότωσαν οἱ ἀστυνομικοί, ἐκτὸς τοῦ γεγονότος ὅτι εἶχαν μαύρας σημαίας καὶ ἀμέσως τὰς ἐσήκωσαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Θεσσαλονίκης «Φῶς», ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν διάκειται ἐχθρικῶς πρὸς αὐτούς, τὴν παραμονὴν τῶν γεγονότων — τὰ γεγονότα ἔλαβον χώραν τὴν Τρίτην — εἰς τὸ φύλλον τῆς Δευτέρας λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ κατάστημα Χέρμαν Σπίρερ.... κλπ.»

§99Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ «Ἕνωσις» δὲν εἶναι ἐπαναστατική. Ἡ «Πρόοδος» εἶναι.

§100Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σεῖς παίζετε μὲ τὰς λέξεις, ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω τὰ πράγματα καλύτερα ἀπὸ σᾶς. Λοιπὸν ἐκ τῶν προτέρων προητοίμασαν τὰ πράγματα. Οὔτε ἐπρόκειτο περὶ ὑποβιβασμοῦ ἡμερομισθίων, παρὰ μὲ τὸ ἄστε ντούα εἶπον· θέλεις δὲν θέλεις, ἀφοῦ πῆρες συντηρητικούς, θὰ πάρῃς καὶ τοὺς δικούς μας....

§101Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Σωματεῖον ἡ «Ἕνωσις» εἶναι καὶ αὐτὸ συντηρητικόν.

§102Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. ... ἀλλά, κύριοι, φωνάζομεν περὶ τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων ἐδῶ, τῶν ἐργατῶν τοὺς ὁποίους προσέλαβεν ὑπὸ τὴν προστασίαν της ἡ Ἑταιρεία κατ’ ἀποκοπήν. Τὰ 90% τῶν ἐργατῶν—καὶ σᾶς παρακαλῶ, κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὲ ἀκούσητε καὶ νὰ τὸ ἐξακριβώσητε—ἂν καταλάβουν ὅτι τὸ κράτος τοῦ νόμου θὰ ἐπιβληθῇ διηνεκῶς καὶ ὄχι μὲ διακοπὴν καὶ ὅτι ἠμπορούσατε νὰ τοὺς ἀποσπάσητε ἀπὸ τοὺς ὄνυχας αὐτῶν, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ σᾶς φιλήσουν τὸ χέρι καὶ θὰ σᾶς εἴπουν εὖγε, κ. Ὑπουργέ. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ὑπάγητε νὰ τοὺς ἐπισκεφθῆτε, θὰ ἴδητε ὅτι τρέμουν. Ἀλλὰ τί νὰ κάμουν; Αὔριον ἠμπορεῖ νὰ πέσουν εἰς τοὺς ὄνυχάς των....

§103Ι. ΣΙΑΚΗΣ. Εἴπατε προηγουμένως ὅτι ἀπὸ τὰς 750 δραχμὰς τὰς ὁποίας λαμβάνουν, τὰς 500 τὰς λαμβάνει κάποιον ταμεῖον. Ποῖον ταμεῖον εἶναι αὐτὸ καὶ ποῖον ἔχει σκοπόν;

§104Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. ... Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, φωνάζουν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ τί παθαίνουν καὶ τί ὑποφέρουν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τόσον μέγα καὶ τόσον τραγικὸν τὸ πρᾶγμα ὅπως τὸ παριστάνουν οἱ προστάται των. Σᾶς βεβαιῶ, καθὼς θὰ σᾶς ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν στατιστικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε ὅλοι ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον τραγικόν. Ὁ νόμος 2869 κατηργήθη τὸν Ἰούνιον τοῦ 1925. Εἰργάσθησαν μὲ τὸν νόμον, περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ὁποίου εἶπον ὅτι εἶναι μία ἐκ τῶν μεγαλυτέρων πληγῶν. Τί μαρτυροῦν ὅμως αἱ στατιστικαί, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι εἰλημμέναι ἀπὸ τοὺς δρόμους. Διότι κάθε Ἑταιρεία ἔχει τὰ βιβλία της. Διότι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ ἔχῃ διὰ τοὺς προϊσταμένους της. Καὶ κάθε ἐργάτης τὸν ἀριθμόν του. Ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ ὕπαρξις τῆς ἐλευθερίας ἐν Θεσσαλονίκῃ κατὰ τὸ 1926, καθ’ ὃ εἰργάζοντο τὰ καπνὰ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1925, εἰργάσθη ἀριθμὸς ἀρρένων ἐργατῶν χρησίμων κατὰ 1500 περισσότεροι τῶν ἐργασθέντων πρὸ τοῦ νόμου 2869. Τί μαρτυρεῖ τοῦτο; Ὅτι ἀπαλλαγέντες οἱ ἐργάται τῆς ψυχολογικῆς πιέσεως αὐτῶν εἰργάζοντο περισσότερον. Οἱ δὲ καπνέμποροι εἶδον ὅτι μὲ τὸ ἡμερομίσθιον τῶν 125 δραχμῶν ἐξάγουν καπνὰ ἐπεξειργασμένα τελειότερον. Αὐτὸ ἄλλως τε ἠμπορεῖ νὰ μᾶς τὸ ἀποδείξῃ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καθὼς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐθεώρησε μέγα κατόρθωμα ὅτι ἔπεισε τὴν Αὐστριακὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ ἐμπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ἐθεωρήθη κατόρθωμα. Καὶ ἐν τούτοις ἐπειδὴ δὲν εὕρισκε λογαριασμὸν τὸ Αὐστριακὸν μονοπώλιον παίρνει τι πρόσθετον ἀκόμη. Σήμερον δὲ μὲ τὸν ἀνεπιθύμητον αὐτὸν νόμον ποῦ ἔφθασεν ἡ κατανάλωσις τοῦ Αὐστριακοῦ μονοπωλίου; Εἰς 6 ἑκατομμύρια κιλά, ἀπὸ 300,000 ὅπου ὑπεχρεώθη....

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ ποῦ τὰ ἐπρομηθεύθη;

§106Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. ... Καὶ δι’ ἄλλων μεγάλων καταστημάτων, τοῦ Παπαευστρατίου κλπ., τοὺς ὁποίους δύναμαι νὰ σᾶς φέρω εἰς πίνακα. Ἄλλο γεγονός, ὁ Σούλτ, εἷς διάσημος βιομήχανος, ἔχων ἐργοστάσια ἐν Γερμανίᾳ, ἐξώδευε περὶ τὸ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον ἀνάμικτα καπνά, Βουλγαρικὰ κλπ. Δυστυχῶς ὅμως περισσότερα Βουλγαρικὰ καὶ Τουρκικά, διότι ἦσαν εὐθηνότερα. Καὶ ἦταν μὲν εὐθηνότερα διότι δὲν ἀπεβαρύνοντο διὰ δασμῶν ἐπεξεργασίας, κατώρθωσε δὲ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν 7 ἑκατομμυρίων, ἀφ’ ἧς ἀπηλλάγησαν οἱ ἐργάται τῆς κηδεμονίας καὶ εἰργάζοντο ὅπως ὥριζεν ἡ συμφωνία. Τί δὲ νομίζετε ὅτι ἔκαμεν ἡ ρεκλάμα. Δίδομεν, εἶπον, 1 ἑκατομμύριον μάρκα χρυσᾶ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ σιγαρέττα τοῦ ἐργοστασίου Σοὺλτ δὲν κατασκευάζονται ἀπὸ Μακεδονικὰ καπνά. Τί ἄλλην ἀπόδειξιν θέλετε, κύριοι; Καὶ ἐνῷ προηγουμένως ἐλάμβανον μόνον κατὰ 2 φιορίνια, 1,600,000 ἂς εἴπωμεν κατὰ 3 σελλίνια, ἤδη ἐφθάσαμεν νὰ λαμβάνουν κατὰ 6 σελλίνια. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο ἀποτέλεσμα. Ἐνῷ κάθε χρόνο οἱ δυστυχεῖς παραγωγοί, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἤκουσα νὰ ἐνδιαφέρωνται, διότι εἶναι τὸ ὀλιγώτερον 150,000 οἰκογένειαι καὶ ὄχι ἄτομα, τοὺς βλέπετε, κύριοι, κάθε χρόνο νὰ εὑρίσκωνται πρὸ τῶν θυρῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ νὰ παρακαλοῦν καὶ νὰ ἐκλιπαροῦν νὰ πάρουν ἓν μικρὸν δάνειον. Ἤδη ἐπώλησαν τὸ προϊόν των κατὰ 40% ἀκριβώτερα ἀμέσως. Εἰς τὴν Μακεδονίαν—δὲν γνωρίζω διὰ τὴν Π. Ἑλλάδα—κατὰ τὸν Σεπτέμβριον καὶ μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ὅλα τὰ καπνὰ ἦσαν πωλημένα. Ὅπου δὲ τὰ συσκευάζουν, τὰ ἐπώλησαν τὸν Ὀκτώβριον καὶ μὲ τιμὰς κατὰ 40%, ὅπως σᾶς εἶπον ἀκριβώτερα ἀπὸ πέρυσι. Τί μαρτυρεῖ τοῦτο; Ὅτι τὰ καπνὰ ἠμπορεῖ νὰ ἐξοδεύωνται ἔστω καὶ μὲ πολλὰ ἔξοδα. Ἂν λάβωμεν δὲ μίαν στατιστικήν, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ μὲ ἀριθμούς, θὰ ἴδωμεν ὅτι 365 ἡμερομίσθια τὸν χρόνον ἐργάζονται οἱ ἐργάται καὶ ἄλλα 365 ἡμερομίσθια ἐργάζονται καὶ οἱ παραγωγοί. Οἱ μὲν παραγωγοὶ μὲ τὰ βώδια των, μὲ τὰ χωράφια των καὶ ὅλην τὴν οἰκογένειάν των, οἱ δὲ ἐργάται ἐργάζονται 365 ἡμέρας, ἐκ τῶν ὁποίων 150 εἶναι ἡμέραι ἀνεργίας καὶ ἑορταί, λαμβάνουσι δὲ ἡμερομίσθιον 40 ἕως 80 δραχμῶν.

§107Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Πόσα λαμβάνουν οἱ καπνέμποροι;

§108Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ λαθρέμποροι πόσα ἐπῆραν;

§110Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω καὶ αὐτό, διότι ἐγὼ συνηθίζω νὰ μὴ ψεύδωμαι, ἀλλὰ νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ δεδομένων. Ἔχω ἓν βιβλίον τὸ ὁποῖον τὸ λέγει. Εἶναι βιβλίον ἐπισήμου γραφείου τοῦ Κράτους, αὐτὸ δὲ τὸ γραφεῖον λέγεται Κεντρικὸν Συμβούλιον προστασίας καπνοῦ. Τὸ βιβλίον αὐτὸ τὸ ἔγραψεν ὁ συντάκτης του μὲ τὴν μεγαλυτέραν ἀκρίβειαν. Προκαλῶ δὲ πάντα, οἱονδήποτε, ἂν θελήσῃ νὰ ἀρνηθῇ, ἔστω καὶ τὸ παραμικρόν, νὰ τὸ συζητήσωμεν μαζί. Καὶ ἀποδεικνύεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ βιβλίον ὅτι ὁ ἐργάτης λαμβάνει τὰ 14–15% ἐκ τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἠξεύρετε ποίαν σημασίαν ἔχει ὁ καπνός; Εἰς τὰ 1925 τὰ 52% τοῦ ἔξωθεν εἰσελθόντος συναλλάγματος ἀντεπροσώπευον μόνον τὸ ἐκ τοῦ καπνοῦ συνάλλαγμα. Ὁμιλοῦμεν περὶ σοβαροῦ προϊόντος, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξίαν θὰ γνωρίζουν οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§111Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ζήτημα εἶναι αἱ ταραχαὶ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ δὲν ἔχομεν ὥραν σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐπερώτησον τοῦ κ. Μαξίμου διὰ νὰ μὴ ἐξατμισθῇ.

§112Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, δὲν ἐξακολουθῶ, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως ὅταν ὁρισθῇ συζήτησις νὰ ἐπανέλθω.

§113Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν προτοῦ μελετηθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπαναλαμβάνεται κάθε χρόνο τὸ ἴδιον. Οὔτε ἅπαξ, οὔτε δὶς ἔχει ἔλθει τὸ καπνεργατικὸν ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, καθὼς ἐπίσης καὶ αἱ ταραχαὶ τῶν καπνεργατῶν. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ σχηματισθῇ μία Ἐπιτροπὴ κοινωνικῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι πολὺ ὀρθά. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἀλήθεια εἰς μερικὰ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐτόνισεν ὁ κ. Μάξιμος, δηλαδὴ ὅτι ὑπάρχει ὑπερπληθώρα ἐργατῶν ἀνέργων καὶ δὲν ἐλήφθησαν σοβαρὰ μέτρα. Δι’ αὐτὸ πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν της αὐτὰ τὰ ζητήματα, διὰ νὰ λήξῃ ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τῶν καπνεργατῶν.

§114Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἂν μὲ παρακολουθούσατε, θὰ ἐβλέπατε ὅτι παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ διατί ἔγινεν αὐτὴ ἡ φάμπρικα τῆς ὑπερπαραγωγῆς τῶν καπνεργατῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα διὰ τὴν Δευτέραν νὰ συζητηθῇ, ἵνα προσκομισθοῦν καὶ περισσότερα στοιχεῖα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§116Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν καὶ δύο καὶ τρεῖς συνεδριάσεις νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ προτοῦ λάβω τὴν τιμὴν νὰ φέρω τὰς ἀντιρρήσεις ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐνώπιον ὑμῶν, ἠθέλησα νὰ μελετήσω καὶ ἐγὼ ἀτομικῶς τὸ ζήτημα καὶ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν μου νὰ καταρτίσωμεν σχέδια νόμου, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ ὑποβάλωμεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς γενικωτέραν ἀναγνώρισιν, οὕτως εἰπεῖν, τῶν χαρασσομένων κατευθύνσεων, νὰ ὑπεβάλλοντο ταῦτα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν τὴν τιμὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ σχηματίσωμεν καὶ κατόπιν νὰ τὰ ὑποβάλλωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Προκατέλαβεν ἡμᾶς εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν τὸ λυπηρὸν ἐπεισόδιον τῆς Θεσσαλονίκης. Ὡς ἀπεδείχθη ἐκ μέρους πάντων, ἔστω καὶ τῶν διαφωνούντων πρὸς ἀλλήλους, ἀπεδείχθη ἓν σοβαρὸν καὶ ἀναμφισβήτητον στοιχεῖον, τὸ ὅτι ἡ ἀνεργία δὲν εἶναι ἡ ἀφορμὴ τοῦ λυπηροῦ αὐτοῦ ἐπεισοδίου. Πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν ἔλαβον μέτρον ἐναντίον τῆς ἀνεργίας διὰ βαρυτάτης θυσίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ Κράτος, δανεῖζον τὸ ταμεῖον ἀσφαλίσεως καὶ ἐνισχῦον οὕτω τὸν εὐεργετικὸν αὐτὸν θεσμόν. Ἤδη, ὡς ἐπισήμως ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐργάζεται διπλάσιος ἀριθμὸς ἐργατῶν εἰς τὰ καπνεργοστάσια Θεσσαλονίκης, Καβάλλας καὶ Σερρῶν. Ἐκ τῶν ἐπισήμων τηλεγραφημάτων ὡς καὶ τῶν ἰδιωτικῶν πληροφορούμεθα ὅτι ὠργανωμένη ταραχοποιὸς δύναμις, ἡ ὁποία ἀπὸ ἡμερῶν προητοίμαζε σκηνὰς ἵνα διαταράξῃ τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀσφαλίσει ἀκριβῶς ἡ φιλεργία καὶ ἡ ὕπαρξις ἐργασιῶν, τῶν ἐργαζομένων τιμίως καὶ εἰλικρινῶς ἐργατῶν, εἶναι ἡ προκαλέσασα τὸ λυπηρὸν αὐτὸ ἐπεισόδιον. Παρακολουθῶν τὰ πράγματα τοῦ καπνεργατικοῦ ζητήματος καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως ὑπὲρ τῶν λεμβούχων καὶ ἁμαξηλατῶν Θεσσαλονίκης, εἶχον ἀποστείλει ἕνα ἐκ τῶν ἱκανῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου μου πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Μόλις πρὸ ἡμερῶν ἐπέστρεψεν οὗτος συναποκομίζων τὴν ἀντίληψίν του ἐπὶ τῆς ἐν γένει ἐργατικῆς καταστάσεως. Παρουσιάσθη ἐνώπιόν μου δύο ἡμέρας πρὸ τοῦ λυπηροῦ ἐπεισοδίου καὶ μοὶ ἐξέθεσεν ἐμπιστευτικῶς τὴν ἐκεῖ ὑπάρχουσαν κατάστασιν. Ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν καὶ ἐπισήμως ἤδη ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἦτο ὅτι ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν θὰ προεκαλεῖτο ἐκ μέρους τῶν ταραχοποιῶν στοιχείων διατάραξις τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ἀσφαλείας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐργατικότητος, ἡ ὁποία ἐβασίλευε μεταξὺ τῶν τιμίως ἐργαζομένων ἐργατῶν.

§117Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πῶς τὸ ἐμάθατε αὐτό;

§118Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀντελήφθην τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς προθέσεις τῶν ἐκεῖ εὑρισκόμενος. Καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς ἀκόμη τῶν 20 ἑκατομμυρίων, ἐφόσον τὸ Κράτος δὲν ἐλάμβανε τὴν ἀπόφασιν νὰ δανείσῃ τὸ ταμεῖον ἀσφαλείας, πανταχόθεν διεμαρτύροντο καὶ ἐφώνασκον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, εὐθὺς δὲ ὡς ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἐκ τῶν πρώτης της μελημάτων, ἀντελήφθη καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ζωῆς τῶν καπνεργατῶν, παραχωρήσασα δάνειον εἰς τὸ ταμεῖον ἀσφαλείας, ἔβλεπον δὲ ἑπομένως πραγματοποιούμενον ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐφώνασκουν καὶ τὸ ὁποῖον τοῖς ἐχρησίμευεν ὡς ἀφορμὴ τῆς διαταράξεως τῆς ἐργατικῆς ἡσυχίας καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐστράφησαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐναντίον τοῦ Κράτους κατηγοροῦντες καὶ ἐλέγχοντες τὸ Κράτος διότι ἐδάνεισε τὰ χρήματα ταῦτα καὶ ὅτι ἀποζημιώνον οὕτω τοὺς ἐργάτας, συνηθίζει αὐτοὺς εἰς τὴν ἀνεργίαν. Τέλος παρεπονέθησαν διὰ τὴν κακὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων αὐτῶν. Πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν—καὶ εὐτυχῶς θὰ λαμβάνεται εἰς τὸ μέλλον, διότι ὅλοι ἐμπνεόμεθα ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ὅπως βοηθήσωμεν πάσῃ δυνάμει τὴν ἐργαζομένην τάξιν παραλλήλως πρὸς τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ παράσχωμεν καὶ πρὸς τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις τῆς Χώρας— πᾶν μέτρον, λέγω, λαμβανόμενον προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν αὐτῶν, διότι πᾶσα μέριμνα τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν δυσαρεστεῖ αὐτοὺς τοὺς κυρίους, διότι εἷς καὶ μόνος εἶναι ὁ σκοπὸς αὐτῶν, ἡ δημιουργία ταραχῶν, ἡ δημιουργία ἀνησυχίας καὶ ἡ δημιουργία σκηνῶν, διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως διαφόρων ζητημάτων. (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ καταστήματος Χέρμαν Σπίρερ εἶναι ὅτι ἡ ἀγανάκτησις ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶχε σκοπὸν μοναδικὸν τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως, ἔλαβε χώραν, ὅταν 300 νομοταγεῖς ἐργάται εἰργάζοντο εἰς τὸν ἄνω ὄροφον τοῦ καταστήματος, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐπετέθησαν καὶ ὡς ἀφορμὴν εἶχον τὴν δῆθεν ἀποπομπὴν ἑνὸς τῶν πληρεξουσίων αὐτῶν. Διότι, κύριοι, ἔχουσιν οἱ κύριοι αὐτοὶ καὶ πληρεξουσίους οἱ ὁποῖοι τοὺς καθοδηγοῦν εἰς πᾶσαν ἀνωμαλίαν ἐναντίον τῶν καταστημάτων καὶ τῶν βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν καὶ ἠνδρώθησαν ἄνευ οἱασδήποτε κρατικῆς ὑποστηρίξεως, ἀλλ’ ἐξ ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Τὸ ὅτι δὲ ἐπετέθησαν ἐναντίον τοῦ καταστήματος αὐτοῦ καὶ ἐναντίον τῶν ἐργαζομένων ἐργατῶν ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι καὶ ὁ φόνος, ὁ γενόμενος, ἐγένετο ὅλως τυχαίως, καθόσον ἡ ἀρχή, ἡ παρεμβᾶσα ἵνα προστατεύσῃ τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν....

§119Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Σεῖς δὲν κάμετε τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ συνάδελφός σας κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§120Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διατυπώνει τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας διατυπώνει, διότι δὲν ἀνέγνωσεν ὅλα τὰ τηλεγραφήματα καὶ διότι ἀπὸ χαρακτῆρος διατυπώνει ἐπιφυλάξεις, ἐνῷ ἐγὼ δὲν διατυπώνω καμμίαν ἐπιφύλαξιν καὶ λέγω τὰ πράγματα ὠμὰ καὶ ὅπως εἶναι καὶ δὲν σᾶς λέγω ὅτι ἐγένετο ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ καταστήματος Χέρμαν Σπίρερ ἐκ μέρους ἑπτακοσίων ἐργατῶν καὶ ἐναντίον τῶν ἐργαζομένων τριακοσίων ἐργατῶν ἐντὸς τοῦ καταστήματος, ὁπότε παρενέβη ἡ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ διαχωρίσῃ τὰς δύο ὁμάδας καὶ νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς εἰσελθόντας. Ἐκεῖ πρὸς ἐκφοβισμὸν δὲν γνωρίζω ἂν ἐκ τῶν εἰσελθόντων ἢ ἐκ τῶν χωροφυλάκων ἐρρίφθη εἷς πυροβολισμός. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐρρίφθη ὁ πυροβολισμὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος διέτρυσε τὸ πάτωμα καὶ ἐφόνευσεν ἕνα ἐκ τῶν ἐργαζομένων ἐργατῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον βέβαια εἶναι πολὺ θλιβερὸν καὶ ἐλύπησεν ὅλους ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναντιρρήτως ἀποδεικνύεται, εἶναι ὅτι ὅλως τυχαίως ἔγεινεν ὁ φόνος αὐτός.

§121Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, γίνεσθε συνήγορος...

§122Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βεβαίως, δὲν ἀντελήφθητε ὅτι εἴμεθα συνήγοροι τῆς τάξεως καὶ τῶν κρατικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των· ἂν ἔχητε διάφορον ἀντίληψιν, ἀπατᾶσθε. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἄλλο τηλεγράφημα ἀναφέρει «ὅτι ἐξ ὡρισμένων ἐνδείξεων.... (ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα αὐτό, ἐρχόμενον εἰς ἐπικύρωσιν τῶν προγνώσεων τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπισφραγίζει ὅσα εἶπον πρὸς ὑμᾶς, κύριοι, τὸ ὅτι δηλαδὴ τώρα, ὁπότε ἡ ἐποχὴ τῆς καπνεργασίας ἔρχεται καὶ ὅλα τὰ μέτρα ἐλήφθησαν καὶ πᾶσα προστασία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καταβάλλεται ὑπὲρ τῶν συντηρητικῶν ἐργατικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ ἡ μεγαλυτέρα πλειονότης τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πλέον θέσιν, δὲν εἶναι οὔτε κἂν ἐργατικά.

§123Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὰ πιστεύετε αὐτὰ ποὺ λέγετε, κ. Ὑπουργέ;

§124Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὰ πιστεύω ἀκραδάντως καὶ δι’ αὐτὸ τὰ λέγω. Ὅπως δὲν ἐπίστευσα πρὸ ὀλίγου σᾶς καὶ ἐκ λεπτότητος δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω, ὁ ὁποῖος εἴπετε ὅτι ἤλθετε ἐπανειλημμένως καὶ μοὶ κατεγγείλατε ὅτι προσλαμβάνονται καπνεργάται, ἐνῷ οὐδέποτε τοιοῦτον παράπονον μοὶ ἀνεφέρατε. Μοὶ ἀνεφέρατε μόνον ὅτι ὅταν ἔγινε τὸ δάνειον καὶ μετὰ τὴν διανομὴν παρεισέφρυσαν δῆθεν ξένα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χρήματα, τῶν ὁποίων δὲν ἐδικαιοῦντο. Ἐξήτασα τὸ ζήτημα καὶ εἶδον ὅτι ἐγένοντο μερικαὶ παρεκτροπαί, ἀλλὰ καὶ αἱ παρεκτροπαὶ αὐταὶ εἶχον δημιουργηθῆ ἀπὸ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἐδημιούργησαν τὰς θλιβερὰς σκηνὰς ὡς δῆθεν καπνεργάται.

§125Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι διεμαρτυρήθην διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου τῶν καπνεργατῶν εἰς σᾶς;

§126Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ὄχι δι’ αὐτὸ ποὺ εἴπετε ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχει ὑπερπληθώρα ἐργατῶν.

§127Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶπον ὅτι αὐτὰ ἐγένοντο διὰ νὰ προστεθοῦν ἐργάται καὶ οὕτω ἐγένετο πτῶσις τοῦ ἡμερομισθίου.

§128Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ μοῦ τὸ εἴπετε πρὸ ὀλίγου ἐδῶ καὶ ὄχι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἤδη καταλήγων λέγω ὅτι ἐλήφθησαν πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐμοῦ, ὥστε νὰ διευκολυνθῶσι τὰ πράγματα ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία ὅτι αἱ ταραχαὶ ἐδημιουργήθησαν ἐκ κοινωνικῆς τινος ἀνάγκης, ἀλλ’ ὅτι ἐδημιούργησαν αὐτὰς ταραχοποιὰ μόνον στοιχεῖα. Βεβαίως θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως καὶ ἐκ παραλλήλου δὲν θὰ ὀκνήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἵνα ἐν τῷ προσώπῳ μου, ὡς ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐνδιαφερθῇ ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ ἐν τῷ πνεύματι τῆς μεγάλης μερίμνης καὶ φροντίδος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον διέπεται ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀποδείξῃ ἐμπράκτως τὰς φιλολαϊκὰς καὶ φιλεργατικὰς αὐτῆς διαθέσεις καὶ ἐμπεδώσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν δημοσίαν τάξιν εἰς τὴν Χώραν μας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ διὰ νομοθετικῶν μέτρων λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν συντηρητικῶν στοιχείων τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν καὶ τὴν μεγαλυτέραν πλειονότητα τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως μοὶ δώσῃ ὀλίγον καιρὸν μέχρις ὅτου συγκαλέσω τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν εἶπον πρὸς ὑμᾶς καὶ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ πορίσματα τῆς μελέτης ἡμῶν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§130Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ φέρω τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ὕψος τοῦ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον περιέχει, διότι ἡ ἀτυχὴς αὕτη περίπτωσις, ἡ τραγικὴ αὕτη περίπτωσις δὲν εἶναι νομίζω παρὰ τὸ προοίμιον μιᾶς ἄλλης καταστάσεως τραγικωτέρας, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς ἓν πάγιον καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως παρ’ αὐτῆς τῆς Ἐξουσίας. Ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς Κυβερνήσεως ὑπέμνησα ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τῶν ζητημάτων παρ’ αὐτῆς εἶναι ἐλλειπής, ἐμπειρική. Εἰς τὰς δηλώσεις της δὲν περιείχετο καμμία ἀντίληψις περὶ ἑνὸς σοβαρωτάτου θέματος κοινωνικοῦ, τοῦ θέματος τῆς ἀνεργίας, εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ σύγκρουσις αὐτὴ δὲν εἶναι παρὰ ἡ φοβερὰ εἰσήγησις τῆς θλιβερωτάτης αὐτῆς καταστάσεως τῆς ἀνεργίας. Θὰ ἔπρεπε νομίζω ἡ Βουλὴ νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν ἀτμοσφαῖραν, ἡ ὁποία δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν σύγχισιν τῶν ἰδίων συμφερόντων καὶ νὰ ἀκούσῃ μετὰ ψυχραιμίας περὶ σπουδαιοτάτου θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ἡ προκειμένη συζήτησις τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ἡ δημιουργηθεῖσα ἀτμοσφαῖρα εἶναι ἐντελῶς ἐπιβλαβής. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἑνὸς τάφου, ὁ ὁποῖος ἠνοίχθη καὶ δὲν εἶναι νομίζω ἐπιτετραμμένον, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ τάφος, νὰ ἀναξέσωμεν ὅλα τὰ πάθη, ὅλα τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα συγκρούονται καὶ νὰ δημιουργήσωμεν οὕτω μίαν ἀτμοσφαῖραν ἥκιστα ἁρμόζουσαν εἰς Σῶμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ βουλεύηται μετὰ ψυχραιμίας. Ἡ φωνὴ διαμαρτυρίας, ἡ ὁποία ἠκούσθη, ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἀκουσθῇ μετὰ ψυχραιμίας, πάντως δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκδηλώσῃ τοιαύτην δυσφορίαν, θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ ἀκούσῃ ἠρέμως τὰς φωνὰς τῶν θυμάτων. Βραδύνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδιά του, τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομίζει ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ διὰ τὴν περιστολὴν τοῦ κοινωνικοῦ τούτου κακοῦ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἀναμένει· αὐτὸ βαδίζει πολὺ ταχύτερον ἀπὸ ὅ,τι βαδίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀνέγνωσα εἰς μίαν ἐφημερίδα, τὴν «Πρωΐαν», σήμερον, ὅτι ἡ ἀνεργία ἐπεκτείνεται κατὰ τραγικὸν βαθμόν, ὄχι μόνον εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία μαστίζεται ἀπὸ διαρκῆ ἀνεργίαν τῶν καπνεργατῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἡ ἀνεργία αὐξάνει διαρκῶς. Οὕτω νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὡς τὸ προοίμιον συγκρούσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναποφεύκτως θὰ δημιουργηθῶσι· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἀνέργους νὰ ὑπομένωσιν ἕως ὅτου καταθέσω τὰ νομοσχέδιά μου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πεινοῦν, νὰ δώσωμεν πίστωσιν χρόνου καὶ νὰ συστήσωμεν ὑπομονήν. Τοῦτο, λέγω, εἶναι ἐλάττωμα ὅλης τῆς κυβερνητικῆς σκέψεως καὶ δράσεως καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὁλόκληρος ὑπέχει τὴν εὐθύνην. Ἀπὸ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἀπόψεως ἡ ἐπερώτησις ἀφεώρα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον οὐδεὶς θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν, πολὺ δὲ περισσότερον τὴν ἀφέλειαν νὰ ἀξιώσῃ μίαν στάσιν φιλεργατικήν, καθὼς καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πᾶς βουλευτὴς εἶχε τὴν ἀξίωσιν εἶναι ὅπως τὸ Κράτος ἵσταται οὐδέτερον εἰς τὰς διαμάχας μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν ἐν γένει. Τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι τοῦτο: Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὄργανά του, ἐξῆλθον τοῦ αὐστηρῶς καθωρισμένου τούτου ὁρίου, ἐξῆλθον τοῦ κράτους τῆς οὐδετερότητος; Ὑπάρχουσι πληροφορίαι ὅτι ἐξῆλθον; Ἀδέσποτοι ἴσως χωρὶς ἀκόμη νὰ εἶναι ἐπισημοποιημέναι, ἀλλὰ πάντως εἶναι ἄξιοι συζητήσεως καὶ προσοχῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι ἡ ἀνάμιξις τῆς Χωροφυλακῆς εἰς μίαν διένεξιν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ καπνεμπόρων ἐγένετο μετὰ τοιούτου ὑπερβολικοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπιτετραμένον νὰ ἐμπνευσθῇ οὔτε ἀπὸ τὰς προϊσταμένας ἀρχάς, οὔτε ἀπὸ τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα, ἐν τούτοις εἶναι ἀληθὲς καὶ δὲν ἐπετρέπετο ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας νὰ δείξωσι τοιαύτην ἀνάμιξιν καὶ τοιαύτην μεροληψίαν εἰς τὴν διένεξιν.

§131Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἦλθον εἰς τὸ ἐργοστάσιον καὶ ἠθέλησαν νὰ εἰσέλθωσι διὰ τῆς βίας οἱ κομμουνισταί;

§132Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶναι χειρίστη πολιτικὴ ἡ διαίρεσις τῶν ἐργατῶν εἰς συντηρητικοὺς καὶ μή, διότι νομίζω ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἐνδιαφέρουν τὰ πράγματα, διότι νομίζω ὅτι ἡ διαίρεσις αὕτη τείνει νὰ δημιουργήσῃ ἓν πνεῦμα ἐμφυλίου διχασμοῦ μεταξὺ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατόν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλητε, νὰ τοὺς διαιρέσητε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς διαιρέσητε εἰς ζητήματα διεκδικήσεως ἐπαγγελματικῶν συμφερόντων, τοῦτο θὰ ἐχειροτέρευε τὴν κατάστασιν. Καὶ θὰ ἐγένετο πιστευτὸν εὐκόλως ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ χειροτερεύσῃ τὴν κατάστασιν, ἐμβάλλουσα εἰς διχασμὸν τοὺς ἐργάτας μεταξύ των. Διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα παρὰ μετὰ διαμαρτυρίας νὰ δεχθῶμεν τὴν βεβαίωσιν, ἡ ὁποία ἐξῆλθε τῶν ἐπισήμων χειλέων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ οὐσία τῆς ἐπερωτήσεώς μας εἶναι ἂν ἀστυνομικὰ ὄργανα δὲν ἔδειξαν τὴν ἐπιβαλλομένην οὐδετερότητα, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῶν νόμων, ἂν ἐξῆλθον ταύτης καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἐξῆλθον, διότι ἐπυροβόλησαν εἰς μίαν τυχαίαν διένεξιν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν περὶ ἀπομακρύνσεως ἑνὸς ἐργάτου, ἑνὸς ὑπαλλήλου προϊσταμένου. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παταχθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μία ἐξουσία, ἡ ὁποία λαμβάνει μέτρα ὑπερβολικώτερα πρὸς ἀπόκρουσιν ἑνὸς κινδύνου διασαλεύσεως τῆς τάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐν τάξει ἐντελῶς εἰς τὴν Κοινωνίαν, λαμβάνουσα μέρος εἰς τὴν πάλην τῶν ἀνταγωνιζομένων αὐτῶν κοινωνικῶν συμφερόντων. Ἑπομένως ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ μεμφθῶμεν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ συγκαλύψῃ τὴν ὑπηρεσίαν του.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι τυχαῖον τὸ γεγονός, πάντοτε ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, συνέβη μία βία, βίᾳ εἰσῆλθον περὶ τὰ ἑπτακόσια ἄτομα εἰς τὰς ἀποθήκας, εἰς τὰ καπνεργοστάσια καὶ ἡ ἀστυνομία, καθῆκον αὐτῆς ἐκτελοῦσα, ὤφειλε νὰ προστατεύσῃ τὰ ἐργοστάσια, δὲν ἔλαβε μέρος οὔτε ὑπὲρ τῆς μίας, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἑτέρας, ἀλλὰ μόνον ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τάξιν. Πῶς ἐπῆλθε τὸ κτύπημα, ἂν ὀφείλεται εἰς τὴν ἀστυνομίαν καὶ ποῦ ὀφείλεται δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω σήμερον· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον αἴρει πᾶσαν κριτικὴν κατὰ τοῦ Κράτους, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι εὐθὺς ἀμέσως ἔσπευσα καὶ διέταξα νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ὑπαιτιότητος, ὁπουδήποτε ὑφίσταται αὕτη, εἴτε εἰς τὰ ὄργανα, εἴτε ὁπουδήποτε ἀλλοῦ καὶ νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ὑπέχουν. Εἶναι δυνατὸν τὰ ὄργανα νὰ ὑπερέβησαν τὸ καθῆκόν των, τοῦτο ὅμως δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω· τὸ ὅτι προσῆλθον, ὤφειλον νὰ προσέλθωσι, θὰ ἦτο δὲ παράλειψις ἂν δὲν προσήρχοντο ὅταν συνέβη βία διατάραξις τῆς τάξεως, καθ’ ἣν ἑπτακόσια ἄτομα ἐζήτησαν νὰ εἰσέλθουν διὰ τῆς βίας εἰς ἓν κατάστημα. Ἡ ἀστυνομία ὁπωσδήποτε ὤφειλε νὰ προστρέξῃ, διότι ὑπῆρχεν ἀφορμὴ κινδύνου. Τὰ περαιτέρω ἂν ὑπερέβησαν τὸ καθῆκόν των, ἂν ἔλαβον χώραν πράξεις κολάσιμοι καὶ ὑπερβασίαι καθήκοντος, αὐτὰ θὰ τὰ εὕρωμεν. Ἀφορμὴ κρίσεως ἐπὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν ὄργανον τοῦ Κράτους νὰ ὑπερβῇ τὸ καθῆκόν του. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὸ τὸ ὄργανον θὰ τιμωρηθῇ.

§134Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου μέρους ὡμίλησε· ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, καὶ δὲν ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην, ὅτι ὅταν μία ἀρχὴ καλῆται νὰ προστατεύσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ λάβῃ μέρος ὑπὲρ αὐτῶν εἰς περίπτωσιν συγκρούσεως, αὐθαιρέτως κρίνουσα τοὺς ἀξίους προστασίας κατὰ τὰς ἀντιλήψεις της.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρεξηγεῖτε τοῦτο, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας ἔλαβον μέρος ὑπὲρ αὐτῶν· ἔλαβον μέρος πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως.

§136Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἐννοῶ καὶ ἐγώ.

§137Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ πνεῦμα τῆς στρατιωτικῆς παρεμβάσεως εἶναι τόσον ζωηρόν, ὥστε καὶ ἐγὼ τὸ ἐδοκίμασα μὲ τὴν διακοπὴν τοῦ κυρίου συναδέλφου–στρατηγοῦ, φαντάζομαι δὲ πόσον ζωηροτέρα θὰ ἦτο ἡ ἀντίληψις αὕτη εἰς τὸ πνεῦμα αὐτῶν τῶν κατωτέρων ὀργάνων της. Τὰ ὄργανα τῆς τάξεως νομίζουσιν ὅτι δικαιοῦνται νὰ παρεμβαίνωσιν ἐκεῖ, ὅπου δὲν πρέπει νὰ παρεμβαίνωσιν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ στρατιωτικοί, τὰ ἀνώτερα καὶ τὰ κατώτερα ὄργανα τοῦ Κράτους, νομίζουν ὅτι εἶναι θεματοφύλακες τῶν κρατικῶν συμφερόντων, τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων καὶ ἐπεμβαίνουσιν ἐκεῖ, ὅπου δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνωσιν αὐτοί, διότι δὲν εἶναι οἱ ἁρμόδιοι διὰ νὰ λύσουν τὰς διαφορὰς μεταξὺ τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί εἴπατε, κ. Γεωργιάδη, ὑπήρξατε καὶ εἰσαγγελεὺς καὶ λέγετε τοιαῦτα πράγματα; Καὶ ἂν καὶ τώρα εἶσθε εἰσαγγελεύς, δὲν θὰ ἐπεκρίνατε καὶ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὰ ἁρμόδια ὄργανα, ἂν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διεταράχθη ἡ τάξις, δὲν ἤθελον σπεύσει νὰ παρέμβωσιν, ἀλλ’ ἐκάθηντο εἰς τὰ γραφεῖά των καὶ ἔκαμνον ἔγγραφα;

§139Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει μία ἐσφαλμένη ἀντίληψις, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δὲν ἀφίνει τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους νὰ κατανοήσουν ὅτι εὑρίσκονται πρὸ μιᾶς νέας καταστάσεως καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ κατανοήσωσιν ὡς ἐμπνευσμένοι μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ παρελθόντος καὶ δὴ τοῦ στρατιωτικοῦ παρελθόντος. Εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἢ ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις δὲν πρέπει οὔτε νὰ παρίστανται στρατιωτικὰ ὄργανα, οὔτε νὰ ἐπεμβαίνωσιν. Ἔχομεν τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Μουσσολίνι ἀκόμη παρέχει εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις δικαιώματα δημοσίων ὀργάνων. Πρέπει νὰ συνειθίσωμεν εἰς τὸν τρόπον αὐτόν, διότι ἄλλως δὲν δυνάμεθα μετὰ τόσης ἐλαφρότητος νὰ ὁμιλῶμεν διὰ τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις. Νομίζομεν ὅτι ὑπερασπίζομεν αὐτάς, ἐνῷ, κατ’ οὐσίαν, ἐπεμβαίνομεν ἀστόχως. Δὲν ἀδικῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κοινωνίαν, διότι πολὺ ὀλίγας συγκρούσεις ἀντιμετώπησαν μέχρι τοῦδε. Εἰς ἄλλα μέρη, ὅπου αἱ συγκρούσεις ἐξακολουθοῦν ἀπὸ δεκαετίας, οἱ χωροφύλακες δὲν ἐπεμβαίνουσι τόσον εὔκολα εἰς τὰς συγκεντρώσεις αὐτάς, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει ὁ κρατικὸς ἀντιπρόσωπος εἰς τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις καὶ ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς εὑρίσκεται πάντοτε ἐν γνώσει τῶν ἀντιλήψεων καὶ προθέσεων τῶν ἐργατῶν. Καὶ ἐδῶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι τὰ συμβάντα ἐν Θεσσαλονίκῃ δὲν ἦσαν συνωμοσία κατὰ τῶν κρατικῶν ἢ ἰδιωτικῶν συμφερόντων καὶ ὅτι αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις πρέπει καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται ὡς συμπράκτορες τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι τοῦτο καμμία τρομερὰ καινοτομία διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ μάλιστα νομίζω ὅτι ἁρμοδιότεραι εἶναι αἱ ὀργανώσεις αὐταὶ διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων των, τὸ δὲ Κράτος, ἂν παρίσταται, πρέπει νὰ παρίσταται μόνον ὡς τηρητὴς τῆς τάξεως. Δὲν εἶναι οἱ καπνέμποροι μὲ τὰ ἑκατομμύρια ἓν ἀσθενὲς στοιχεῖον, διὰ νὰ χρειάζεται τὴν προστασίαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἔχουν τὰ μέσα τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διαθέτουν, ἐνῷ οἱ ἐργάται διαθέτουν ἀσθενέστερα μέσα. Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἐπικρατοῦσα ἀντίληψις δὲν εἶναι ὀρθή. Νομίζω ὅτι ἐπέρχονται σοβαρώταται ζημίαι διὰ τῶν ἐπεμβάσεων αὐτῶν εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις. Θὰ καταντήσῃ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ βλέπωμεν καὶ τὴν μεγαλυτέραν τάξιν ὡς ἁρμοδιωτέραν διὰ νὰ κρίνῃ τὰ συμφέροντά της. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οὔτε οἱ νομάρχαι οὔτε οἱ εἰσαγγελεῖς οἱ ἁρμόδιοι διὰ τοιαῦτα ζητήματα, ἀλλ’ εἶναι οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας των. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μοὶ εἴπῃ πόσαι καταχρήσεις ἔλαβον χώραν ὅταν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους ἐπενέβησαν εἰς τὰ ζητήματα τῶν ἐργατῶν. Ἐσχάτως ἐδημιουργήθη ἓν ταμεῖον προστασίας τροχαίας κινήσεως. Εἶναι γνωστὰ τὰ βοηθήματα, ἅτινα διενεμήθησαν. Θὰ ἴδητε ὅτι προσέτρεξαν ἀπὸ πανταχοῦ τῆς γῆς παντοπῶλαι, ἀγγειοπλάσται διὰ νὰ λάβουν βοηθήματα. Διεμαρτύροντο τὰ Σωματεῖα ὅτι αὐτὰ γνωρίζουν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ λάβουν βοηθήματα, ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν κατεδέχετο νὰ συζητήσῃ τὴν ἄποψίν των ταύτην. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄστοχος ἡ ἐπέμβασις αὐτὴ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται τοιαύτη σύγχισις εἰς ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἶναι οὐδέτερον εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν αὐτῶν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθεωρήσουν τὰς ἀποφάσεις των καὶ τὴν ἀντίληψίν των οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων. Δὲν ὑπάρχει παρὰ μία μέθοδος διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν παρουσιαζομένων διαφορῶν, νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ δηλαδὴ παντάπασι τὸ Κράτος.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐδῶ ἐπρόκειτο περὶ καταλήψεως βιαίας καταστημάτων, δὲν ἐπρόκειτο περὶ εἰρηνικῶν συνεννοήσεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Τί ἠθέλατε νὰ κάμῃ τὸ Κράτος;

§141Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπρόκειτο περὶ γεγονότος περιωρισμένης ἐκτάσεως, δὲν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς στάσεως κοινωνικῆς. Ἐπρόκειτο περὶ ἐξασφαλίσεως ἁπλῶς τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων τῶν ἐργατικῶν καὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ ἐργάται νὰ λάβωσι τὰ μέτρα αὐτά, διότι δυστυχῶς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔκαμε μίαν νομοθεσίαν πλουσίαν, πολυδαίδαλον καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ, δὲν ἔχει οὐδὲ ἓν ὄργανον διὰ νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογήν της. Εἶπον ὅτι οἱ ἐργάται οἱ ἴδιοι ἀμυνόμενοι καὶ τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, ἐδημιούργησαν τοὺς ἐπιστάτας τούτους, τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς ἐργασίας, τοὺς ὁποίους ἔπρεπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ. Ἐπαναφέρω καὶ πάλιν τὸ θέμα εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ἐπερωτήσεως. Θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ὄχι μόνον νὰ ἐνεργήσωμεν μίαν αὐστηροτάτην καὶ ἀμερόληπτον ἀνάκρισιν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ συμπράξουν καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐνδιαφερομένων ἐργατῶν. (Θόρυβος). Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν δύνασθε νὰ δικάσητε προτοῦ ἀκούσητε ὅλων τὰς ἀντιλήψεις. Προσέξατε ὀλίγον, παρακαλῶ. Θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ ἀντιλήψεις τῶν ἐνδιαφερομένων ἐργατῶν.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἐξετασθῶσι μάρτυρες.

§143Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ πρὸ παντὸς νὰ ἐπαναφέρω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰ ὄργανά του καὶ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος εἶπεν, τῆς οὐδετερότητος δηλ. εἰς τὰς συγκρούσεις μεταξὺ ἐργατῶν καὶ κεφαλαιούχων καὶ νὰ μὴ μεροληπτοῦν. Θὰ ἦτο εἷς τρόπος ἀσφαλὴς νὰ διδάξῃ τὰ κατώτατα ὄργανα καὶ νὰ δώσῃ ὁ ἴδιος τὸ παράδειγμα ὅτι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποκαθιστᾷ τὰς διαθέσεις του τὰς ἀτομικάς, οὐδὲ τὰς ἀντιλήψεις τὰς πολιτικὰς καὶ τὴν κοινωνικήν του ἰδεολογίαν εἰς τὸ Κράτος. Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ κατηγορηματικὴ θέσις τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν τούτου ἡ ἀπροκάλυπτος προστασία τῶν ἐργοδοτῶν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ὑπέρβασιν τῆς κεφαλαιώδους γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἔθεσαν ὡς πρὸς τὰς συγκρούσεις τῆς ἐργασίας. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον μάλιστα μὲ τὸ παρὸν Σύνταγμα νὰ δικαιολογηθῇ ἡ στάσις τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἐργατικῶν δικαίων, διότι σᾶς ὑπενθύμισα ὅτι ὑπάρχει ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ ἐργασία προστατεύεται. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ σεβώμεθα τὸ Σύνταγμα, διότι τοῦτο εἶναι μία κατηγορηματικὴ ἐπιταγὴ τῆς κοινῆς θελήσεως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὰς παραδεδεγμένας αὐτὰς ἀρχὰς τῆς προστασίας τῶν ἐργατῶν καὶ τῆς οὐδετερότητος οὐδὲ ἓν βῆμα. Νομίζω δὲ ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ τὰ ὄργανά του ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ των ὅπως διατηρήσουν τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἐφαντάσθησαν κλονιζομένην ἀπὸ ἁπλούστατον ἐπεισόδιον, ἐξῆλθον τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπανέλθωσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων τούτου. Ἐπίσης ἀποκρούω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἐργασία δύναται νὰ λάβῃ τὴν ὑποτακτικὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ τὴν θέσουν αἱ ἀντιλήψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§144Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Δύο λέξεις μόνον, κ. Πρόεδρε.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάκαβος θὰ εἴπῃ δύο λέξεις.

§146Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Οὐδεὶς εἶναι δυστυχέστερος, κύριοι, ἑνὸς κρατικοῦ ὀργάνου, εὑρισκομένου ἀφ’ ἑνὸς πρὸ τῆς τραχείας ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος καὶ ἀφ’ ἑτέρου πρὸ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸ ἐργατικὸν στοιχεῖον. Μόνον ἡ λελογισμένη διοίκησις τῶν ὑπευθύνων ἁρμοδίων θὰ κατορθώσῃ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς δυσχεροῦς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Εὐτυχῶς τὰ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐργατικὰ ζητήματα διαχειρίζεται ὁ κ. Γενικὸς Διοικητής, ὁ ὁποῖος, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω πάλιν, μετὰ πολλῆς δραστηριότητος, μετὰ πολλῆς νοημοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἰδίᾳ μετ’ ἐξαιρετικῆς μετριοπαθείας ἐχειρίσθη πάντοτε τὰ ζητήματα ταῦτα. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἂν εἶναι δυνατὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ προβῇ εἰς μίαν λεπτομερῆ ἔρευναν τῶν γενομένων ἐκεῖ καὶ ἂν ὑπάρχωσι πράγματι ἔνοχοι νὰ τιμωρηθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀντιθέτως ὑπάρχωσι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ ὑπονομεύσωσι τὴν κοινωνικὴν γαλήνην ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μόνον κοινωνικὸν θέμα, ἀλλὰ καὶ ἐθνικὸν καὶ ἔχει σημασίαν σοβαρωτάτην, νὰ ληφθῶσι μέτρα ἀπολύτως ἐξαιρετικά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐκλείψῃ ἐν τῷ μέλλοντι πᾶς κίνδυνος διαταράξεως τῆς τάξεως.

§147Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔκαμε κατηγορηματικὴν δήλωσιν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός.

§148Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Ἰδιαιτέρως θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν ὅπως συστήσῃ γραφεῖα ἐργασίας.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τῶν γεγονότων τῆς Θεσσαλονίκης συζήτησις. Ὑπεβλήθη πρότασις παρὰ πολλῶν βουλευτῶν ὅπως θεωρηθοῦν ὡς κατεπείγουσαι αἱ ὑπ’ ἀριθ. 32 καὶ 34 ἐπερωτήσεις σχετικαὶ μὲ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν ἀμβύκων.

§150Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Σᾶς παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 29 ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς τυπικόν. Ὡς μόνον λόγον ἔχει τὴν ἀποδοχὴν μιᾶς δωρεᾶς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ μᾶς γίνῃ.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδ. 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας κληρονομιῶν κλπ. νόμων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλὰ νομοσχέδια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις, νὰ ψηφίζωνται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως θὰ ψηφισθοῦν ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια δι’ ἃ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ.μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9.20′ μ. μ.)