1927.02.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25

Πέμπτη 3 Φεβρουαρίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 5.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης κατηρτίσθη ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει): Δ. Βοκοτόπουλος, Σ. Στάης, Ν. Καμπάνης, Σ. Σωτηριάδης, Ι. Κίνιας, Φ. Μοσχούλας, Ι. Καλογερᾶς, Α. Στρατηγόπουλος, Ι. Τσιγκόλης, Π. Πετρίδης, Λ. Κουτσοπέταλος, Α. Μάρκου, Δ. Μπότσαρης, Δ. Φλωριᾶς, Χ. Βοζίκης, Θ. Χαβίνης, Β. Καραπαναγιώτης, Γ. Κακουλίδης, Π. Τσιτσεκλῆς, Θ. Χρυσοβέργης, Κ. Σῖμος, Ε. Φωτάκης, Θ. Γρηγορίου, Α. Βαλαωρίτης, Γ. Βοραζάνης, Ν. Δαρβέρης, Γ. Βαρβούτης, Ι. Σπετσιώτης καὶ Ν. Βλιάμος.

§3Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπιτροπαὶ καταρτίζονται ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κομμάτων, ἐμὲ δὲν μοῦ πέφτει νὰ γίνω μέλος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Κ. Γόντικας, Γ. Ἐξηντάρης, Α. Μυλωνᾶς, Α. Σαχτούρης, Π. Πετρίδης, Γ. Σακαλῆς, Γ. Τσακανίκας, Γ. Καλδῆς, Σ. Στάης, Ι. Καυταντζόγλου, Δ. Χατζίσκος, Α. Ἐμπειρῖκος, Ν. Κρανιωτάκης, Γ. Μαρῆς, Κ. Γκότσης, Χ. Λαδᾶς, Ι. Βαλαλᾶς, Φ. Δραγούμης, Γ. Σίδερης, Ν. Μπακόπουλος, Α. Θεολογίτης, Α. Μητσοτάκης, Σ. Μανταφούνης, Σ. Χασιώτης, Γ. Πεσμαζόγλου, Κ. Τσαλδάρης, Δ. Κάκαβος, Ε. Μαδάτσος, Σ. Ταλιαδοῦρος καὶ Α. Παχνός. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Μουσταφουλίου ζητοῦν ἅμα τῇ ἀποξηράνσει τῆς λίμνης Τριχωνίτιδος νὰ τοῖς χορηγηθῶσι 2,000 στρέμματα πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν. — Πολλοὶ Συνεταιρισμοὶ ἐκπροσωποῦντες πεντακισχιλίας οἰκογενείας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν ἐνέργειαν πρὸς κατάργησιν τοῦ νόμου 286 «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν». — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν ὡς ἀντιπρόσωπος 32 ἐπαγγελματικῶν καὶ βιοτεχνικῶν Σωματείων ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως τοῦ Δημοσίου μετὰ τῆς Ἑταιρείας Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. — Ὁ δήμαρχος Μεσολογγίου ζητεῖ ὅπως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους ἀναγραφῇ ποσὸν ἀνάλογον διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Κήπου τῶν Ἡρώων, ἔνθα εὑρίσκονται οἱ τάφοι καὶ τὰ μνημεῖα τῶν θυσιασθέντων διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. — Οἱ ἀχθοφόροι τῶν Κρατικῶν Σιδηροδρόμων ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ ἠθικὴν ἀνύψωσίν των. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἄμεσος λειτουργία τοῦ Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς Προνοίας συμφώνως τοῖς νόμοις 2442 καὶ 2508. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Γυθείου ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Γυθείου–Σκάλας εἰς δραχμὰς 1.500.000. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Στρατοῦ ξηρᾶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀποδόσεως μέρους τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους ὀφειλομένων εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ. — Ὁ Ἰωάννης Ἰωάννου, κάτοικος Λαμίας, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐνωμοτάρχου, διαγραφέντα ἐκ τῶν τάξεων, τῆς Χωροφυλακῆς λόγῳ τῶν πολιτικῶν του φρονημάτων. — Ὁ Λεσβιακὸς λαὸς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιβράδυνσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Λέσχου εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν. — Ὁ Γεωργικὸς Πιστωτικὸς Συνεταιρισμὸς Φαρσάλων διαμαρτύρεται διὰ τὰς χορηγουμένας ἐπανειλημμένως παρατάσεις καταβολῆς ἐνοικίου φόρου δεκάτης εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ὀπωρεμπόρων Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἄδικον καὶ δημευτικὴν κατάταξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Θεσσαλονίκης. — Οἱ πρὸ τριετίας ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες ἐν τῷ συνοικισμῷ Νέα Πάφρα παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασίν των. — Οἱ πρώην ἀνακτορικοὶ ὑπάλληλοι ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ Διατάγματος, ὅπερ ἐξέδωκεν ἡ Κυβέρνησις Παπαναστασίου διὰ τὴν χορήγησιν συντάξεως εἰς αὐτούς. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Εὐοινοχωρίου ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα διὰ τὴν ἐπιβολὴν φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σαρωθροχόρτου κλπ. — Τὸ Ἐργατικὸν Συνδικάτον Ἐπισιτισμοῦ ἡ «Πρόοδος» ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τὴν ἄμεσον ἵδρυσιν Ταμείου Ἀνεργίας, τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν ἐργατικῶν νόμων κλπ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν....

§5Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ τὸν λόγον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν θὰ ἀσεβήσω εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων, ἐφόσον συζητεῖται τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουσιν ἀναφοραὶ τόσον σπουδαῖαι, αἱ ὁποῖαι καὶ ἂν δὲν συζητηθῶσιν εἶναι ἀνάγκη οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ δώσωσι τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Πρόκειται περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς» καὶ ὁλόκληρος ὁ κόσμος ἐξηγέρθη....

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἐλήφθη μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ σήμερον ἀκόμη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν. Αἱ ἀναφοραὶ στέλλονται εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα δυνάμει τῆς γνωστῆς ἀποφάσεως, καθ’ ἣν αἱ ἀναφοραὶ ἀποστέλλονται εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἀπαντῶσιν, ἂν δὲ οἱ ἐγγεγραμμένοι δὲν κρίνωσιν ἑαυτοὺς ἱκανοποιημένους ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, δύνανται νὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§9Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ γραφῇ, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτὸ διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τί σκέπτεται νὰ κάμῃ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς».

§10Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Παρακαλῶ ὅπως σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀγροφυλακῆς καταρτισθῇ Ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος καὶ ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ πορίσματός της.

§11Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Μοσχούλα θιχθέντα ζητήματα τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ τῶν χαλαζοπλήκτων εἶναι σοβαρώτατα καὶ ἐνδιαφέρουν σύμπασαν τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλουν δὲ νὰ συζητηθοῦν ταχύτατα.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον ψηφίσματος «περὶ τῶν προνομίων καὶ τῆς διοικήσως τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τοῦ Ἁγίου Ὄρους».

§13Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεως φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν».

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μπανιᾶς, Μ. Τσαρλαμπᾶς, Σ. Παϊπέτης καὶ Ε. Βελλιανίτης ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 102 τοῦ νόμου 3363 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κακουλίδης ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως Πάουερ κ.λ.π.». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: 1) Τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καθ’ ἣν ἡ προφυλάκισις ἐπὶ κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων δὲν δύναται νὰ παραταθῇ ὑπὲρ τὰ διὰ τοῦ νόμου ὁρισθησόμενα χρονικὰ ὅρια.

§15Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τροπολογία ὡς προσθήκη εἶναι, κ. Πρόεδρε;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§17Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ διατύπωσις ὀρθή, διότι ὅπως ἔχει φαίνεται ὡς νόμος ἀναφερόμενος εἰς ὑπάρχοντα νόμον, ἐνῷ πρόκειται νὰ καταρτισθῇ ὁ νόμος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπεβλήθη εἰς ψηφοφορίαν. Ἐκ καθήκοντος ἀνακοινοῦται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς ψηφοφορίας. Δευτέρα τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.... κλπ.»

§19Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ συζήτησιν τίθεται τὸ ἄρθρον ὅπως διετυπώθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νομίζω ὅτι οὕτω πως πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν συνολικῶς καὶ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν. Τοῦ κ. Ταλιαδούρου (ἀναγινώσκει): «Ἡ προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ.... κλπ.»

§21Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠμπορῶ νὰ ἐρωτήσω κάτι τι; Εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶνται καὶ νὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν τροπολογίαι μὴ ὑποβληθεῖσαι συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν; Οὐδὲ ἀνακοινώσεως ἔχουν ἀνάγκην.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἀνακοινώσεως; Δὲν ἔθεσα καμμίαν εἰς ψηφοφορίαν. Τροπολογία τοῦ κ. Γ. Καλδῆ (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει ἅμα τῇ προσαγωγῇ.... κλπ.»

§23Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ κ. Τσαλδάρη.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι τείνουν πρὸς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Κατὰ συνέπειαν θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11.

§25Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ Σύνταγμα ὑπάρχει ἡ παράγραφος 6, ἐπὶ τῆς ὁποίας συνεζητήσαμεν χθές. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τῆς παραγράφου αὐτῆς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§26Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον καὶ ἂν ἀπορριφθῇ, τίθενται κατόπιν εἰς ψηφοφορίαν αἱ τροπολογίαι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις χθές.

§28Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ συζητήσεως ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Ἡμεῖς ἔχομεν ἓν Σύνταγμα ὑπὸ προσωρινὴν ἰσχὺν καὶ αὐτὸ περιλαμβάνει ἀσφαλῶς καὶ τὴν παράγραφον αὐτήν. Ἄρα θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει ἐν τῷ ἰσχύοντι Συντάγματι.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§30Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Αἱ τροπολογίαι αἱ ἀναγνωσθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ ἕκτη παράγραφος τοῦ ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος. Ἐπειδὴ δὲ οἱ νόμοι δὲν τίθενται εἰς ψηφοφορίαν καὶ τὸ Σύνταγμα ἀποτελεῖ τὸν νόμον τῶν νόμων, ἔστω καὶ προσωρινῶς, δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν συνταγματικὴ διάταξις ὑπάρχουσα ἐν ἰσχύϊ. Τί ἕπεται ἐντεῦθεν; Ἕπεται τοῦτο· ὅτι ἡ τροπολογία ἡ ἀπωτέρα ἡ ὁποία πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, εἶναι τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ἂν δέχηται αὐτὴν ἢ ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§32Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ. Ὡς γνωρίζετε, δυνάμει τοῦ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς ὡρίσθη μὲν ἡ προσωρινὴ ἰσχὺς τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὡρίσθησαν καὶ διατυπώσεις καὶ προθεσμίαι ἵνα ὑποβληθῶσιν ὡς τροπολογίαι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν αὐτῶν. Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι κυρίαρχος νὰ δεχθῇ ἢ νὰ μὴ δεχθῇ τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τὸ πόρισμα αὐτὸ τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§34Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἂν δὲ τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε δεχθῇ τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς, τότε θὰ ἔλθωμεν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ εἶπον.

§36Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὸ κείμενον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλως ἦτο περιττὴ ἡ Ἐπιτροπή.

§37Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὑπάρχει Σύνταγμα ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς παρελθούσης Συνελεύσεως, ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς κυρώσεως ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς. Τὸ Σύνταγμα αὐτὸ καὶ κατὰ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς παλαιᾶς Ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους εἰσάγεται ὑπὸ συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, δηλαδὴ τοὺς ὅρους τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγου χρόνου, τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν βάσιν. Τὸ Σύνταγμα τοῦτο εἶναι ὑπὸ ψήφισιν. Ἡ συσταθεῖσα Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἐντολὴν παρὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφερεν ὡρισμένας τροπολογίας τοῦ ὑπὸ κρίσιν Συντάγματος, συνεπῶς αἱ προτάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἡ βάσις, ἀλλ’ αἱ τροπολογίαι. Βάσις εἶναι τὸ ὑπὸ κρίσιν Σύνταγμα.

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§39Β. ΣΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅρος συστηματικῆς ἐργασίας. Ὅλα τὰ ἄλλα δίδουν δικαιώματα εἰς τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἰσχὺν μεγαλυτέραν ἀπὸ ὅσην ἀξίζουν αἱ ἰδικαί μας αἱ ἀτομικαί. Πόθεν ἠμπορεῖ νὰ ἀρυσθῇ κανεὶς συμπέρασμα ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχουν οἱανδήποτε ἀξίαν μείζονα τῶν τροπολογιῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλομεν ἡμεῖς; Ἡ Ἐπιτροπὴ εἶχεν ἁρμοδιότητα νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ Σύνταγμα, τὸ κείμενον τοῦ προσωρινοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ παραλλήλου μὲ τὰς τροπολογίας τῶν κ. κ. βουλευτῶν νὰ μελετήσῃ ταύτας καὶ τὸ πόρισμα νὰ τὸ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τὸ πολὺ–πολὺ καὶ τίποτε ἄλλο. Κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ ψηφοφορίαν εἰσάγεται τὸ ἄρθρον ὅπως εἶχε κατὰ τὸ Σύνταγμα τὸ προσωρινόν;

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέσατε, κ. Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι».

§41Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐπιφυλασσόμεθα διὰ τὰς τροπολογίας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 ὅπως διετυπώθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὸ λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Γ. Λαζανᾶς καὶ Λ. Κουτσοπέταλος. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Λαζανᾶ καὶ Λ. Κουτσοπετάλου, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 161. Εἶπον «Ναὶ» 93, εἶπον «Ὄχι» 60 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 8. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὸ ἄρθρον 11 ὅπως διεμορφώθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς συνταγματικῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 11 ἀναφορικῶς μὲ τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαιτίων διὰ παρανόμους κατακρατήσεις εἶναι ὅτι δὲν εἶναι στοιχεῖον τοῦ ἀδικήματος ἡ δολία προαίρεσις ἀλλ’ ἀρκεῖ καὶ ἡ ἁπλῆ γνῶσις τῆς παρανόμου κατακρατήσεως».

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις).

§46Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§48Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω τὸν λόγον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου. Τὸν λόγον, κύριοι, ἐζήτησα, διότι φρονῶ ὅτι μετὰ τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, οἱ βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφέρουν τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν θεμάτων τῶν οὕτω τεθέντων. Δυστυχῶς ὁ κ. Πρόεδρος μεταχειριζόμενος τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει, κατέπνιξε τὴν φωνήν μου. Διεμαρτυρήθην πρὸς τοῦτο διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἔπρεπε νὰ μὲ ἀκούσῃ, ὅπως ἡ Βουλή....

§49Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος, κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέλθῃ εἷς τῶν κ. κ. Ἀντιπροέδρων, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι πρόκειται νὰ διατυπωθῇ μομφὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου, διὰ νὰ παραχωρήσω τὴν θέσιν μου. (Χειροκροτήματα).

§51ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. (Ὁ κ. Πρόεδρος παραχωρεῖ τὴν προεδρικὴν θέσιν του εἰς τὸν ἐκ τῶν Ἀντιπροέδρων κ. Θ. Γοῦσκον).

§52Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μομφῆς, θὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον νὰ μὲ ἐννοήσητε. Σημειωτέον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶχον τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῶσι τὰ ζητήματα πρὸς ψηφοφορίαν μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐτέθησαν, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζεται ἡ θέσις τῶν ζητημάτων. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Κανονισμὸς εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τὸ κύριον ζήτημα, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τροπολογία καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τὸ ὑπὸ τροπολογίαν θέμα. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰ ζητήματα τίθενται οὕτω: Πρῶτον ἡ Βουλὴ ἐρωτᾶται ἐπὶ τῆς ἀπωτέρας προτάσεως, δηλαδὴ ἐπὶ ὑποτροπολογίας, κατόπιν ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ διὰ τὴν τροπολογίαν καὶ κατόπιν πάλιν ἐρωτᾶται ἐπὶ τοῦ κυρίου θέματος. Ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐτέθησαν τὰ ζητήματα, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἡμετέραν, παρεβιάσθη, διότι ἐφόσον ἐψηφίζαμεν, ὅσοι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἐψήφισαν, εἰς τὸ «ναί», ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεφήνατο ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τούτου, τότε αἱ ἀπώτεραι προτάσεις, δηλονότι αἱ τροπολογίαι, δὲν ἦτο δυνατὸν ποσῶς νὰ συζητηθοῦν. Τοιουτοτρόπως ἐτίθεντο τὰ ζητήματα.

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς παρακαλῶ, ποία εἶναι ἡ ὑποτροπολογία, ἡ ὁποία θέλετε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν; Ὑποτροπολογία ἐννοεῖται τὸ ἑξῆς: Εἰς μίαν διάταξιν γίνεται μία μερικὴ ἀλλοίωσις, δηλαδή, ἂν ὑπάρχῃ πρότασις, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παράγραφος, ἡ ὁποία διεγράφη, αὐτὸ θὰ ἦτο ὑποτροπολογία. Ἡ πρότασις περὶ ὁλοκληρωτικῆς διαγραφῆς εἶναι τροπολογία. Ἡ ὑποτροπολογία ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς ἀπωτέρα;

§55Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Πρόεδρος). Εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις, διότι εἶχε τεθῆ σαφῶς εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα καὶ ἡ ὁποία ἀνεγνώρισε καὶ ἐδέχθη ὡς τροπολογίαν τὴν ἀπωτέραν καὶ εἶχεν ἀρχίσει ἡ ψηφοφορία καὶ ἑπομένως δὲν εἶχον δικαίωμα ἐγὼ νὰ παραβιάσω τὸν Κανονισμόν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐρωτῶ πάλιν τὴν Βουλήν· θέλετε νὰ ἐκφράσητε μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου; Διατυπώσατε σᾶς παρακαλῶ τὴν μομφήν.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§57Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐκφράσω μομφήν.

§58Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρεξήγησε τὰ πράγματα. Ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τὸ ἐδάφιον βʹ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐτίθετο περιορισμὸς εἰς τὴν δικαστικὴν Ἀρχὴν περὶ τοῦ ὁρίου τῆς προφυλακίσεως. Διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως ἱδρύθη τριακονταμελὴς Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθησαν αἱ διάφοροι τροπολογίαι τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ παράγραφος 6 καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι ἦτο ἐξαλειπτέα ἡ παράγραφος αὕτη. Ἡ πρότασις ἦτο: Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα τῆς Ἐπιτροπῆς, ναὶ ἢ ὄχι;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω πως ἐτέθη.

§60Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κατόπιν ὑπάρχει ἡ ἄλλη τροπολογία τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Λαϊκῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεδιώχθη συμβιβασμός. Ἄλλοι βουλευταὶ συνέστησαν νὰ μὴ κατοχυρώσωμεν τὸν περιορισμὸν τῆς προφυλακίσεως διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, ἀλλὰ διὰ νόμου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διευθύνει ἄριστα τὴν συνεδρίασιν καὶ ἔχει ἐπισύρει τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλων τῶν πλευρῶν. Ματαίως ὅθεν ἐδέχθη μομφήν.

§61Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ μομφῆς, κ. συνάδελφε.

§62Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἀφ’ ἧς ἡ Βουλὴ δὲν συνεμερίσθη τὴν ἐκφρασθεῖσαν μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Προέδρου, δύναται ὁ κ. Πρόεδρος νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του.

§63Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ὑπῆρξε μομφή.

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. βουλευτὴς ἐδήλωσε σαφῶς πρὶν κατέλθῃ τοῦ βήματος ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία μομφὴ κατὰ τοῦ κ. Προέδρου, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ καταλάβητε τὴν θέσιν σας. (Ὁ κ. Θ. Σοφούλης καταλαμβάνει τὴν θέσιν του. Χειροκροτήματα).

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν ἐξήγησιν, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τὴν ψηφοφορίαν, θὰ παρακαλέσω νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμον χθές, καθ’ ἣν προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τοῦ διὰ νόμου καθοριζομένου ὁρίου.

§66Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπαναφέρει εἰς συζήτησιν ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ἤδη, διότι τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου 11, ὅπως διεσκευάσθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, ἔχει τὴν ἔννοιαν ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ὅτι ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 6 ἀπειλήφθη. Διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ τεθῶσιν ὅρια χρονικὰ τῆς προφυλακίσεως ὡς πρὸς τὴν διάρκειάν της. Τὴν διαγραφὴν ταύτην τῆς παραγράφου 5 ἀπεδέχθη ἤδη διὰ τῆς ψήφου της ἡ Βουλή. Τί ὅμως εἰσάγει ἤδη ἡ νέα πρότασις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ; Εἰσάγει μίαν νέαν διάταξιν, περιληπτέαν ἐν τῷ ἄρθρῳ 11, ἄρα εἰσάγει μίαν νέαν τροπολογίαν. Καὶ ἐν πρώτοις λέγω ὅτι ὡς ἀντικειμένη ἡ τροπολογία αὕτη εἰς τὰ γενόμενα ἤδη δεκτὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἤτοι τὴν διαγραφὴν τῆς παραγράφου 6ης, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἔχετε μίαν τροπολογίαν, ὑποβληθεῖσαν ἐκ τῶν ὑστέρων, μετ’ ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἤδη ἡ Βουλή, ψηφίσασα τὸ ἄρθρον 11 μὲ τὴν ἀπάλειψιν τῆς παραγράφου ἐκείνης τῆς χρονικῆς διαρκείας τῆς προφυλακίσεως. Καὶ ἔρχεται μία πρότασις ἐκ τῶν ὑστέρων, κατὰ τὴν ὁποίαν προτείνεται νὰ γίνῃ μία τροπολογία νέα εἰς τὸ Σύνταγμα ἐννοίας ριζικῶς ἀντιθέτου πρὸς τὰ ψηφισθέντα. Ἡ τροπολογία αὕτη ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή, καὶ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἀλλ’ ἔρχομαι καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἄποψιν. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδεχθῇ τὴν ἄποψίν μου αὐτὴν καὶ ἀποφασίσῃ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, ἤθελε πράξει ἓν ἄτοπον. Διότι ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ νόμον περὶ τῶν ὁρίων καὶ τῆς διαρκείας τῆς προφυλακίσεως, ἂν λέγω, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, εἴτε διὰ τῆς παρούσης Βουλῆς εἴτε διὰ τῆς μελλούσης, ἤθελέ ποτε νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμά της καὶ νὰ ψηφίσῃ νόμον τοιοῦτον, θέτοντα ὅρια τῆς προφυλακίσεως, ποία διάταξις τοῦ Συντάγματος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσῃ αὐτήν, ψηφίζουσαν μίαν καθαρῶς δικονομικὴν διάταξιν; Διότι, ὅπως ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 11, δὲν γεννᾶται κώλυμα εἰς οἱανδήποτε Βουλὴν νὰ λάβῃ οἱονδήποτε νομοθετικὸν μέτρον ἤθελε κρίνῃ εὔλογον ὅπως ὁρίσῃ χρονικὰ ὅρια εἰς τὴν διάρκειαν τῆς προφυλακίσεως. Ἑπομένως ἐκ τῆς συζητήσεως, ὡς τρίτον λόγον ἔχει νὰ εἴπῃ τὸ ἄσκοπον καὶ μάταιον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤθελε κάμει ἡ Βουλὴ ἂν ἤθελε δεχθῇ καὶ ψηφισθῇ τοιαύτη πρότασις.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Μερλοπούλου. Δὲν θέλω νὰ θεωρηθῇ ὅτι ζητῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου. Ἔκαμα μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐνόμισα ὅτι συνεβίβαζε τὰς παρατηρουμένας ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀπόψεων. Προτείνεται, κ. Πρόεδρε, πρῶτον ἀπαράδεκτον ὅτι ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Συντάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἤδη νέα πρότασις πρὸς συζήτησιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρανόησις περὶ τῆς ἐννοίας τῆς πρὸ μικροῦ ἐκφρασθείσης γνώμης τῆς Βουλῆς, ἐζήτησα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μίαν διασάφησιν—καὶ μετέπειτα καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μεϊμαράκης—ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου. Ἐδόθη ἡ διασάφησις, ἀποδεκτὴ γενομένη παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ψηφοφορίας ἦτο ἂν καὶ κατὰ πόσον θὰ ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ καθορισμοῦ διὰ τοῦ Συντάγματος ὡρισμένου χρόνου προφυλακίσεως. Ἡ ἔννοια λοιπὸν τῆς ψηφοφορίας εἶναι αὐτή. Ὅτι ἂν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτὴ περὶ καθορισμοῦ διὰ τοῦ Συντάγματος ὡρισμένης χρονικῆς διαρκείας. Τὸ ἤδη δὲ συζητούμενον εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ δοθῇ ἐπιταγὴ διὰ τοῦ Συντάγματος πρὸς καθορισμὸν διὰ νόμου τοιούτου χρόνου. Τὸ ἕτερον ἀπαράδεκτον ἀφορᾷ ἂν δύναται νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, διότι δὲν τὴν εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν, ἀληθῶς, διὰ τοῦ ψηφίσματος προθεσμίαν. Νομίζω ὅτι οὔτε τοῦτο γεννᾷ ἀπαράδεκτον. Αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ἀφορᾷ νέαν τροπολογίαν, ἀλλ’ ἀναφέρεται εἰς τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐμπροθέσμως καὶ περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος ἂν θὰ ὁρισθῇ δηλαδὴ διὰ τοῦ Συντάγματος ἢ ὄχι ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως. Ὡς πρὸς τοῦτο δηλῶ ὅτι δὲν ἠγνόει ποτὲ ἡ ὁρισθεῖσα διαδικασία νὰ κανονίσῃ ὅτι ὑποβληθείσης μιᾶς προτάσεως, ἢ θὰ ψηφισθῇ αὕτη ὡς ἔχει ἢ θὰ ἀπορριφθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ κἂν τοῦτο.

§68Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Διατί νὰ συζητῶμεν ἐπὶ δύο ἡμέρας τώρα τροπολογίας;

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποθέτω, ἑπομένως, ὅτι καὶ ὁ κ. Μερλόπουλος, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεως, θὰ ἀποσύρῃ τὰς ἐνστάσεις του περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ἐπειδὴ ἐτελείωσεν αὕτη. Μόνον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Μερλόπουλον θὰ παρατηρήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς ἐτόνισα. Ὅτι τὸ Σύνταγμα θέτει πολλὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὴν ἔννοιαν ἁπλῆς ἐπιταγῆς καὶ ὅταν θὰ ἐκδοθῇ ὁ νόμος θὰ εἶναι ἐπιταγὴ τοῦ Συντάγματος. Βεβαίως ὁ νομοθέτης ἔχει ἀπεριόριστον ἐξουσίαν νὰ ἐκδόσῃ νόμον περὶ τοῦ Α πράγματος ἢ ὄχι· ἀλλὰ καὶ ὑπάρχει πρὸς τοῦτο ἡ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐπιταγή, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, εἶναι ὑποχρεωμένη πρὸς ἔκδοσιν τοῦ τοιούτου νόμου. Παρατηρήσατε, ἂν θέλητε, τὸ ἄρθρον 10, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἶναι ἀπαραβίαστος κλπ.» Ταύτην τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ διάταξις αὐτή.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ συντάξω τὸ ψήφισμα αὐτό, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο μόνον λέξεις. Πράγματι, τὸ ψήφισμα λέγει ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας θὰ ὑποβληθῶσι τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὴν εἶχε τὴν ἔννοιαν· ὅτι ἐπὶ ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑποβληθῶσι τροπολογίαι, καμμία δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Καὶ ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι δεσμευμένη, σιδηροδέσμιος ὥστε νὰ δεχθῇ τὸ κείμενον τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς. Ὥστε, ἀναμφισβητήτως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ συζήτησις δὲν εἶναι πολὺ περιωρισμένη. Κατὰ συνέπειαν, ἀφοῦ δύναται νὰ εὑρεθῇ μία ἄλλη λύσις, εἶναι βεβαίως ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Ἄλλως τε καὶ ἡ ἰδία Ἐπιτροπὴ τὴν ἰδίαν ὁδὸν ἠκολούθησε. Διότι, ἂν δὲν δεχθῶμεν τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Μερλόπουλος, ἡ Ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ κάμῃ ἄλλην τροπολογίαν· ἢ νὰ ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν ἢ νὰ ἀποδεχθῇ μίαν τῶν τροπολογιῶν. Ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμεν ἰδικάς της τροπολογίας καὶ πολὺ ὀρθῶς. Ὑπάρχει μία ἄλλη ἀντίρρησις, ὅτι ἡ τροπολογία δὲν δύναται πλέον νὰ διαγραφῇ, διότι ἔχει ψηφισθῆ. Ὑποθέσατε ὅμως ὅτι ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσαλδάρη ἦσαν ἡνωμέναι εἰς μίαν πρότασιν, δηλαδὴ ἔλεγεν ἡ πρότασις: Προτείνομεν νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτὴ καὶ ἀντ’ αὐτῆς νὰ τεθῇ ἄλλη διάταξις. Μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσαλδάρη δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τεθῇ ὑπὸ ψηφοφορίαν ἄνευ τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως τὸ συμπέρασμα ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠναντιώθησαν εἰς τὸ νὰ τεθῇ ὁ περιορισμός.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ὅπως ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον.

§72ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκει): Ἐξαιρουμένου τοῦ αὐτοφώρου ἀδικήματος, οὐδεὶς συλλαμβάνεται, οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συλλήψεως ἢ προφυλακίσεως. Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς προσάγεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν ἄνευ τινος ἀναβολῆς, τὸ βραδύτερον δὲ ἐντὸς εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν ἀπὸ τῆς συλλήψεως, ἂν δὲ ἡ σύλληψις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ ἀνακριτοῦ, ἐντὸς τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου πρὸς μεταγωγὴν χρόνου. Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει, ἐντὸς τεσσαράκοντα ὀκτὼ τὸ πολὺ ὡρῶν ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς, εἴτε νὰ ἀπολύσῃ τὸν συλληφθέντα, εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως. Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι πέντε ἡμερῶν, αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος ἢ ἐξ ἀνωτέρας βίας, βεβαιουμένης ἀμέσως δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Παρελθούσης ἀπράκτου ἑκατέρας τῶν προθεσμιῶν τούτων, πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ ἄλλος ἐπιτετραμμένος τὴν κράτησιν τοῦ συλληφθέντος, εἴτε πολιτικὸς ὑπάλληλος εἴτε στρατιωτικός, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν παραχρῆμα. Οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τιμωροῦνται, διωκόμενοι καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος, ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει, ὑποχρεοῦνται δὲ καὶ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν πάσης ζημίας προσγενομένης εἰς τὸν παθόντα καὶ ἱκανοποίησιν αὐτοῦ διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὁριζομένου κατὰ τὴν κρίσιν τῶν δικαστῶν, οὐδέποτε δὲ κατωτέρου τῶν δέκα μεταλλικῶν δραχμῶν δι’ ἑκάστην ἡμέραν. Εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἡ ἀποζημίωσις ἀπὸ τὸ Κράτος εἰς ἀδίκως προφυλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας. Ἡ προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τῶν διὰ νόμου ὁριζομένων ὁρίων.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 11ον ἄρθρον).

§74Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἐξηντλημένον. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ θὰ ἔλεγον μίαν λέξιν.

§75Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις νὰ τελειώσῃ.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ἀναστάσεως, κ. Πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τῶν διὰ νόμου ὁριζομένων ὁρίων».

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὴ ὡς τελευταῖον ἐδάφιον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι αἱ λοιπαὶ τροπολογίαι ἀπορρίπτονται.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§83Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, κ. Πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Εἴμεθα σύμφωνοι. Πρώτη ἐπερώτησις ἀναγράφεται ἡ ἐπερώτησις τῶν κ. κ. Βοζίκη καὶ Ράλλη πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν Πάουερ. Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν, ἦλθον μόλις σήμερον καὶ ἀπεστάλησαν εἰς τὸ τυπογραφεῖον πρὸς ἐκτύπωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκτύπωσις αὐτὴ νὰ περαιωθῇ πρὸ τῆς Δευτέρας–Τρίτης, ὥστε ἂν νομίζητε ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὑπάρχοντα, δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Δευτέραν.

§85Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἂν δὲν εἶναι κατατοπισμένοι καὶ θέλουν νὰ διανεμηθῶσι πληροφορίαι καὶ στοιχεῖα, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μορφώσουν γνώμην ἔγκυρον. Προτείνω συνεπῶς ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ ἀπὸ σήμερον τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος τούτου, καθότι ἡ ἐπὶ τῆς οὐσίας συζήτησις θὰ εἶναι ἀναμφιβόλως, μακρυτέρα τῆς προχθεσινῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος θὰ δύναται νὰ γνωρίζῃ ἂν μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ ἔχῃ περαιωθῆ ἡ ἐκτύπωσις. Ἂν ὄχι...

§86Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς πῶς ὁμιλεῖτε; Διὰ τὸ νομικὸν ζήτημα θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προέχει ἡ γνώμη τῶν ἐπερωτήσεων. Σεῖς εἶσθε μεταξὺ τῶν ἐπερωτήσεων. Ἂν οἱ κ. κ. Βοζίκης καὶ Ράλλης, οἱ ὁποῖοι εἶναι μεταξὺ τῶν ἐπερωτώντων, εἶναι σύμφωνοι, βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνήσῃ εἰς τὴν ἀναβολήν.

§88Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως, κατὰ τὸν Κανονισμόν, προέχει ἡ γνώμη τῶν ἐπερωτώντων, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη, εἶναι ζήτημα πλέον τῆς Βουλῆς ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως.

§89Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἀόριστον.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν;

§91Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἀποφασίσῃ πότε θέλει νὰ κάμῃ τὴν συζήτησιν αὐτήν. Διεξάγονται διαπραγματεύσεις πρὸς μερικὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ τὴν κρίσιν της ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι αἱ διεξαγόμεναι διαπραγματεύσεις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῶσι βλάβην ἐκ τῆς ἐκκρεμότητος. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἥτις τόσον ἐνδιαφέρον ἔδειξεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν ἀντίληψίν της ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν, τὴν Δευτέραν.

§93Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἄν ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν ἀπόψε, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ θεωρηθῇ ὡς τακτὴ πλέον ἡμέρα, ἂν εἶναι ἐλευθέρα, ἡ προσεχὴς Πέμπτη.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ οἱ ἀποδεχθέντες τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν ἵνα μὴ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις.

§97Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὄχι, ὄχι.

§98Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι ζήτημα τῶν ἐπερωτώντων.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης εἶπεν ὅτι ἀφοῦ ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ.

§100Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον. Ἔχω ἀνάγκην νὰ κάμω μίαν διασάφισιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§102Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἄν ἡ ἐπερώτησις ἀποτελῇ ἔλεγχον, δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἀναβάλῃ τὸν ἔλεγχον ἄνευ τῆς συναινέσεως τῶν ἐπερωτώντων. Αὐτὸ μόνον ἤθελον νὰ εἴπω διὰ τὸ κανονικόν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνήνεσαν οἱ ἐπερωτῶντες.

§104Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἄν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, οἱ ἐπερωτῶντες εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δέχεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις....

§105Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι διὰ τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀναμείνωμεν τὴν διανομὴν τῶν ἐγγράφων. Ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις καὶ ἄνευ αὐτῶν, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ καὶ ἀπόψε.

§106Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ἐκτυπωθοῦν τὰ ἔγγραφα καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§107Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκηρύχθην, ἐφόσον τὸ ὄνομά μου φέρεται, ὑφ’ ἃς προϋποθέσεις ἀνεπτύχθη προχθές, μεταξὺ τῶν ἐπερωτώντων, ἐνῷ εἶχον ζητήσει νὰ ὁμιλήσω, ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ὁρμώμενος ἀπὸ ἄλλης βάσεως. Διότι καὶ προχθὲς εἶχον προτείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, ἐφόσον εὑρισκόμεθα εἰς μίαν φάσιν διαπραγματεύσεων πρὸς ἐλάττωσιν τῶν μᾶλλον ἐπωδύνων ὅρων τῆς συμβάσεως, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μᾶς ὁρίσῃ ἀκριβῶς πότε θὰ νομίσῃ ὅτι ἔχει χαράξει σταθμὸν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι τότε καὶ μόνον εἶναι σκόπιμος ἡ συζήτησις. Ἂν πρόκειται νὰ πιστεύσωμεν εἰς συζήτησιν σήμερον ἐπὶ μιᾶς καταστάσεως, μελλούσης τὴν αὔριον νὰ μεταβληθῇ, δὲν βλέπω πρὸς ποῖον σκοπὸν νὰ καταναλώσωμεν τὸν πολύτιμόν μας χρόνον. Φρονῶ ὅτι μόνον σήμερον ἡ συζήτησις δύναται νὰ περιορισθῇ ἐπὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν ἐγκύρου τῆς συμβάσεως ἢ ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τοῦ ἀκυρωσίμου ταύτης. Ἀλλ’ ἡ εἴσοδος εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος, ἐφόσον τὰ κρατικὰ δεδομένα ὁμολογοῦνται παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι εἶναι ρευστὰ, οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν δύνανται νὰ ἔχωσι παρὰ μόνον τὴν ἄσκησιν τῆς ἐπιρροῆς τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ πόθου αὐτῆς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐξασφαλισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπιβολὴ μεγαλυτέρας πιέσεως ἐπὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἐφόσον ὅμως κατ’ ἀρχὴν ἐζητήθη ἡ προσκόμισις στοιχείων, φρονῶ ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, ἀσχέτως πρὸς τὸν ὁρισμὸν τοῦ καταλλήλου χρόνου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς μὴ εἰδικῶς κατηρτισμένους ἐν προκειμένῳ, τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο ὅριον, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἐξ αὐτῶν βουλόμενοι νὰ μελετήσωσι τὰ μέλλοντα νὰ προσκομισθῶσιν ὀγκοδέστατα στοιχεῖα καὶ ὁ θέλων νὰ ἐργασθῇ θὰ καταναλώσῃ τέσσαρας ἡμέρας συνεχοῦς μελέτης. Ἄρα μόνον ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις.

§108Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἤθελον νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικῶς ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς συμβάσεως ἔληξεν ἢ ὄχι;

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§110Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικῶς ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως δὲν ἔληξε, δὲν ὑπάρχει τότε κανεὶς λόγος νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προσεκόμισα εἰς τὴν Βουλήν, ἀνάγονται εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς συμβάσεως. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ νομικὸν μέρος τῆς συμβάσεως, ἔχουν κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἀναμφιβόλως ἔσχε καιρὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν ὅπως λάβουν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν προχθές, στοιχεῖα. Αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς συμβάσεως. Ἐφόσον λοιπὸν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀκόμη ἡ νομικὴ ἄποψις, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ δύναται νὰ συνεχισθῇ ἀπόψε. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ἐσυνεχίζετο ἡ συζήτησις αὕτη διὰ νὰ δοθῇ ἓν τέρμα.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατί νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις; Ἂν οἱ ἐπερωτῶντες προτιμοῦν νὰ περιορισθοῦν μόνον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομικοῦ μέρους, τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν. Ἂν ὅμως θεωροῦν ἀπαραίτητον νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ σήμερον τὴν ὑπόθεσιν καὶ κατ’ οὐσίαν, τότε εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐκπληρωθῇ ἡ ἐκφρασθεῖσα ἐπιθυμία ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§112Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μένον νομικόν, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὸν καὶ ὅτι συνδέονται ἀναγκαίως τὰ νομικὰ μὲ τὰ οὐσιαστικά. Ἂν σήμερον ἐπιληφθῶμεν τοῦ νομικοῦ μόνον μέρους καὶ ἐπειδὴ τὸ νομικὸν ζήτημα ἐτέθη διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ οὐσιαστικόν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἑτέρα ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἐτέθη διὰ νὰ ἀναβληθῇ τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα, νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ συζητηθοῦν ἀμφότερα τὰ θέματα ταυτοχρόνως. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται μόνον περὶ νομικοῦ ζητήματος, δὲν πρόκειται μόνον περὶ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, ἀφορῶντος τὸν τρόπον τῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως, πρόκειται καὶ περὶ ἑτέρων σπουδαίων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι καὶ πράγματα, ἴσως καὶ πρόσωπα. Διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἐπερωτῶντες νὰ θεωρήσωμεν τὸ νομικὸν μέρος τελείως αὐθύπαρκτον καὶ κεχωρισμένον τοῦ οὐσιαστικοῦ. Καὶ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν σήμερον νὰ προσαγάγῃ ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀξιοῦνται διὰ τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρι τῆς προσκομίσεως τῶν στοιχείων τούτων.

§113Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα εἶναι ἀνάγκη νὰ λυθῇ, διότι ἡ Βουλὴ συνεζήτησε προχθές. Ἡ ἐπερώτησις ἐχωρίσθη καὶ ὑπό τινων ἐπροτάθη νὰ γίνῃ πρῶτον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἤρχισεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους. Ἤδη παρουσιάζεται μία πρότασις ἀναβολῆς. Ἐγὼ παρακαλῶ ὡς ὑπεύθυνον μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους τοῦ ζητήματος.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον ἄλλως τε καὶ οἱ ἐπερωτῶντες τὴν Βουλὴν δὲν ἔχουσιν ἀντίρρησιν, συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων διὰ τὴν Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§115Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπρόκειτο νὰ φθάσω μετὰ πολλὰς περιπετείας εἰς τὸ βῆμα. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως θέτει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἓν πρόβλημα μεγίστης σπουδαιότητος, πρόβλημα τόσον ἐσωτερικοῦ ὅσον καὶ διεθνοῦς δικαίου. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς θὰ δημιουργήσῃ δίκαιον ἐσωτερικόν, καθὼς καὶ δίκαιον διεθνὲς καὶ συγχρόνως θὰ ἔχῃ τεραστίαν πολιτικὴν ἀνάπτυξιν διὰ τὴν περαιτέρω ὁμαλὴν ἐξέλιξιν μιᾶς μεγίστης ὑποθέσεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Δὲν δυνάμεθα νὰ κατηγορήσωμεν τὴν δικτατορίαν ὅτι συνῆψε συμβάσεις ἀκύρους. Λέγω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς συμβάσεως θὰ προδικάσῃ τὸ ζήτημα μιᾶς παμμεγίστης ὁμάδος, ἀλλὰ συμβαίνει διὰ τῆς κατηγορίας ὁ ἐκπεσὼν δικτάτωρ νὰ ἐζημίωσε τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ πρόκειται διὰ τῆς ἐναντίον αὐτοῦ καὶ τῶν συνεργατῶν του δίκης νὰ ἔχῃ σοβαρωτάτας συνεπείας. Ἔχομεν δὲ μίαν ἀνωμαλίαν ὅτι σήμερον ἀκόμη τὸ ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, χθές, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ διαδοχικῶς καθ’ ἑκάστην προπέμπει τὸν δικτάτορα καὶ τοὺς συνεργάτας του διὰ συμβάσεις ἀκύρους, ἐπιζημίους εἰς τὰ λαϊκὰ συμφέροντα καὶ σεῖς ἔρχεσθε νὰ ἐπισημοποιήσητε διὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, τὴν ἀντίληψιν ὅτι αἱ συμβάσεις αὐταὶ εἶναι ἔγκυροι. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· σεῖς οἱ ὁποῖοι εἶσθε ἐναντίον τῆς δικτατορίας, μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ δικάσητε τὸν δικτάτορα διὰ μίαν ἔγκυρον σύμβασιν; Νομίζω ὅτι ἡ ἀντινομία, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ διὰ τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς διὰ τῶν δηλώσεών του, εἰς τὰς ὁποίας ἦλθε συνεπίκουρος καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, δημιουργεῖ ὄχι μόνον ζήτημα ἐσωτερικοῦ δικαίου, ὄχι μόνον διεθνοῦς, ἀλλὰ καὶ πολιτικόν. Τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι πρόβλημα δικαίου. Πρὸ παντὸς θὰ δημιουργήσῃ δίκαιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι κυρίαρχον διὰ τὴν δίκην τῶν ἄλλων συμβάσεων. Διὰ τὴν δίκην ὅμως τοῦ δικτάτορος θὰ δημιουργήσῃ δίκαιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεγάλας συνεπείας εἰς μίαν Χώραν, ἡ ὁποία ταλαντεύεται καὶ ταράσσεται ἀπὸ διαρκεῖς περιπετείας ἐσωτερικάς. Εἰς ἄλλας Χώρας, εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικὴν π. χ., ὅπου διαδοχικαὶ εἶναι αἱ μεταβολαὶ τῶν καθεστώτων, τὰ Συντάγματα προνοοῦν ὅτι αἱ μεταβολαὶ τῶν καθεστώτων δὲν δεσμεύουσι παντάπασι τὸ Κράτος ὅταν γίνωνται παρανομίαι διὰ τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας συνάπτει μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν. Νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις θὰ δημιουργήσῃ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε θὰ ὑποχρεώσῃ ὅταν αὔριον εἷς νέος δικτάτωρ ἢ εἷς ἄλλος παραβαίνων τὸ Σύνταγμα παραδώσῃ τὸν τεχνικὸν καὶ φυσικὸν πλοῦτον τῆς Χώρας εἰς χεῖρας ὑπόπτων κεφαλαιούχων. Θὰ εἶναι αὔριον ἀδύνατον νὰ σείσητε τὸν ζυγόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἑκουσίως θὰ ὑποβληθῆτε. Πρόβλημα ἐξωτερικοῦ δικαίου τίθεται διὰ τὴν Ἑλλάδα· εἶναι ἔγκυροι αἱ Παγκαλικαὶ συμβάσεις καὶ ἑπομένως ἡ προκειμένη; Εἶναι ἄκυροι καὶ διὰ ποῖον λόγον; Τὸ πρόβλημα τοῦτο συνδυάζεται μὲ τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ δημιουργήσασα τὸ δίκαιον τοῦτο σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἠκούσθησαν θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι κατά τινα βάσιν εἶναι ὀρθαί, διότι, ἂν ὑπῆρξε μία σύγχισις, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ ἂν ἠδυνήθησαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὁ εἰς ἐπικουρίαν τούτου ἐλθὼν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ σείσωσιν ὀλίγον τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὸ ἄκυρον τῆς συμβάσεως, τοῦτο ἐγένετο διότι, χάρις εἰς τὴν ἐπιμονὴν ἑνὸς διαπρεποῦς συναδέλφου, τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, ὀχυρουμένου εἰς ἓν παμπάλαιον δίκαιον, τὸ φυσικόν, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἠδυνήθησαν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ φέρωσιν ἓν στοιχεῖον νέου δικαίου, πράγματι ὀρθοῦ, τοῦ δικαίου τῆς de facto Κυβερνήσεως, κατώρθωσαν νὰ ἐμποδίσωσι τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ νὰ φέρωσιν αὐτὴν εἰς δίλημμα ὄχι μόνον οὐσίας, ἀλλὰ καὶ ζητήματος δικαίου. Καὶ ὁ κ. Τσιτσεκλῆς, πανδεκτολόγος ἄριστος, ἀλλὰ μὴ προσαρμοζόμενος εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν νέων ἰδεῶν καὶ θελήσας νὰ ἐπιμείνῃ τόσον πολὺ μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀκυρώσεως τῶν πάντων τοῦ δικτάτορος περιέπεσεν εἰς τὸ ἀντίθετον νὰ κυρώσῃ ὅλα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσεν αὐτός. Κανεὶς ἄνθρωπος....

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλαι εἶναι ἄκυροι.

§117Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ὅλαι ἄκυροι αἱ πράξεις μιᾶς Κυβερνήσεως de facto. Κανεὶς συγγραφεύς, καμμία πρᾶξις, οὐδὲ τοῦ ἐσωτερικοῦ, οὐδὲ τοῦ διεθνοῦς δικαίου δὲν παραδέχεται ὅτι μία Κυβέρνησις de facto—ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ὀλίγον ἀκαδημαϊκὴν αὐτὴν ἀνάπτυξιν, διότι πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἢ ἐπ’ ὀλίγην φορὰν συζητεῖται εἰς τὴν Βουλὴν–Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐγκαθίσταται παρὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ ὁποία εὑρίσκει κενὴν τὴν θέσιν τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, εἰς μίαν ἔλλειψιν δηλαδὴ τῶν κρατικῶν ὀργάνων, εἰς μίαν ἔλλειψιν τῆς κυριαρχίας, ἐπικάθηται ἐπὶ τοῦ Ἔθνους· αὐτὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις de facto, ἐναντίον τῆς ἄλλης, ἡ ὁποία ἐξελίσει τὴν δρᾶσίν της συμφώνως μὲ τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον πρέπει νὰ ἠξεύρητε—καὶ βεβαίως οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν εἶσθε καλύτεροι ἐμοῦ Ρωμαϊσταί—ὅτι εἰς τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον ὑπάρχει ἡ διάκρισις αὐτή. Δὲν πρέπει νὰ συγχέητε, κύριοι, τὴν ἰδέαν τοῦ νομίμου δικαίου πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ ὀρθοῦ δικαίου. Τὸ δεύτερον παράγεται ἀπὸ τὴν σφαῖραν τῆς φιλοσοφίας, τὸ ἄλλο ἀπὸ τὴν προσωπικὴν θέλησιν ἑνὸς ἀνθρώπου. Αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν ὁ αὐθαίρετος—διότι αὐτὸ θὰ εἴπῃ δίκαιον—ὁ ὁποῖος κανονίζει αὐθαιρέτως καὶ ἐπιτακτικῶς τὰς κοινωνικὰς σχέσεις μιᾶς Κοινωνίας. Ἀλλὰ τί διαφέρει λοιπὸν τὸ δίκαιον αὐτὸ ἀπὸ τὴν αὐθαιρεσίαν, θὰ μοὶ εἴπητε; Ὁ δικτάτωρ αὐτὸ τοῦτο δὲν πράττει; Τὸ δίκαιον τοῦ δικτάτορος δὲν θέτει κανόνας, οἱ ὁποῖοι δεσμεύουν τοὺς ἀνθρώπους αὐθαιρέτους; Κατὰ τοῦτο διαφέρει σπουδαίως, ὅτι τὸ νόμιμον δίκαιον, ἡ νόμιμος ἐκδήλωσις τῆς κυριαρχίας, ὁσάκις θέσῃ ἕνα κανόνα δικαίου, τὸν σέβεται, ὑποχρεοῖ οὗτος αὐτὴν ταύτην τὴν κυριαρχίαν, ἐνῷ ὁ αὐθαίρετος τύραννος νομοθετῶν αὐθαιρέτως δὲν σέβεται τὸν κανόνα, τὸν ὁποῖον θέτει, ἀλλὰ τὸν μεταβάλλει κατὰ τὴν ἰδίαν θέλησιν ὁσάκις θελήσῃ. Καὶ ὁ νόμος, ὡς εἶπον, εἶναι ἐκδήλωσις μιᾶς αὐθαιρεσίας, ἀλλ’ ὁ νόμος ἔχει μίαν διαδικασίαν. Διὰ νὰ μεταβληθῇ ὁ τύραννος δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς τῆς διαδικασίας. Εἰς ὅλας τὰς Πολιτείας ὑπάρχει πάντοτε ἓν ποσὸν δικαίου. Συμβαίνει μάλιστα αὐτὸ τὸ παράδοξον, ὅτι, ὡς νὰ ἔχῃ πραγματικῶς καταργηθῆ τὸ δίκαιον, εἰς μίαν Πολιτείαν ἡ θέλησις τοῦ τυράννου εἶναι ἐπικρατεστέρα. Ὁ Ἀλῆ πασᾶς, εἷς τύπος αὐθαιρέτου τυράννου παλαιοτέρων χρόνων, κατελάμβανε τὰ κτήματα τοῦ κόσμου ὁσάκις ἤθελε, δὲν εἶχεν ὅμως καταργήσει τὸ δίκαιον τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας. Αὐτὴ εἶναι αὐθαιρεσία. Τὰ Σοβιὲτ ἔχουν καταργήσει τὸ σύστημα τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας. Ἂν ἐπέτρεπον εἰς ἕνα ἰδιώτην νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν, τοῦτο θὰ ἦτο αὐθαιρεσία ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ δικαίου. Δὲν πρέπει νὰ συγχέεται ἡ ἔννοια τῆς αὐθαιρεσίας ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου. Ἡ ἀναγνώρισις τῶν Κυβερνήσεων de facto, δηλαδὴ τῶν ἐπαναστατικῶν Κυβερνήσεων, εἶναι ἀρχὴ ἐπικρατοῦσα ἀπολύτως εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον. Δὲν δημιουργεῖ ὅμως τοῦτο δίκαιον ἐσωτερικὸν τὸ ὅτι ὑπάρχει ἀναγνώρισις ἐξωτερική. Ἡ ἀναγνώρισις αὕτη ὀφείλεται πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον τῆς μὴ ἀναμίξεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ἄλλων Κρατῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν προδικάζει τὴν σημασίαν τοῦ αὐθαιρέτου δικαίου ἐντὸς τῶν ἐσωτερικῶν ὁρίων μιᾶς Ἐπικρατείας. Τοῦτο ἔχει σπουδαίαν σημασίαν. Ἡ ἀναγνώρισις δύναται νὰ γίνῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν de facto, ἀλλὰ δύναται νὰ συμβῇ καὶ τὸ ἀντίθετον, μὴ ἀναγνώρισις Κυβερνήσεως νομίμου. Θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα πρόσφατον. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου ἦτο νόμιμος, ἀλλὰ δὲν ἀνεγνωρίσθη. Ὥστε ἡ ἀναγνώρισις δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ἐσωτερικὸν δίκαιον μιᾶς Χώρας.

§118Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πῶς δὲν ἀνεγνωρίσθη;

§119Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀνεγνωρίσθη διὰ τῶν διακοινώσεων τῶν Δυνάμεων.

§120Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αἱ διακοινώσεις αὐταὶ ἦσαν οἰκονομικῆς φύσεως καὶ δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀναγνώρισιν.

§121Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς πολιτικὴν συζήτησιν.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ ἐπῆγεν ὁ Καλογερόπουλος εἰς τὸ Λονδῖνον, πῶς δὲν ἀνεγνωρίσθη;

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, κ. συνάδελφε.

§124Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὡς ἐξήγησα, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ δημόσιον διεθνὲς δίκαιον πρὸς τὸ ἰδιωτικὸν διεθνὲς δίκαιον, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ διεθνὲς δίκαιον πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν δίκαιον μιᾶς Χώρας. Εἴμεθα ἀπολύτως κυρίαρχοι, ὅπως πᾶν Κράτος εἰς τὰ ἐσωτερικά μας, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καμμίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γεννήσωμεν πρὸς ἄλλα Κράτη. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ ἄλλους λόγους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῇ διὰ τὸν ἑξῆς σπουδαῖον λόγον, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποκρούσῃ τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ὅστις εἰς τὰ ἐπιχειρήματά του ἀνέπτυξε βοηθήματα ξένα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῶσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀνέπτυξε παράγοντας τοῦ κύρους τῆς συμβάσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παράγοντες Ἑλληνικοῦ δικαίου, οὐδὲ κἂν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης κειμένου. Τίνα σχέσιν ἔχει τὸ δίκαιον τὸ Ἑλληνικὸν πρὸς ἕνα ὅρον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας; Ὅταν πρόκειται νὰ κρίνωμεν ἓν πρόβλημα, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν διὰ τὸ μέλλον ἡμῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσι, καίτοι δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἀκουσθῇ ὅτι ὑπάρχουσι, διότι ταῦτα λεγόμενα στρέφονται ἀκριβῶς ἐναντίον ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἤθελε πράγματι νὰ κολακεύσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός.

§125Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε βουλευτά, διαμαρτύρομαι διὰ τὴν λέξιν τὴν ὁποίαν εἴπατε, ὅτι ἤθελον νὰ κολακεύσω. Ὅταν ὁμιλῶ ἐνταῦθα, μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁμιλῶ ὡς Ἕλλην Ὑπουργὸς καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀποσύρητε τὴν λέξιν. (Χειροκροτήματα).

§126Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἂν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, μολονότι δὲ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐκ μυστικῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέχει καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ θέσῃ ἐνώπιον τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ἐξ ἄλλων λόγων συνδυασμοῦ οἰκονομικῶν παραχωρήσεων, ἀντιλαμβάνεται ὅτι συνεβλήθημεν πρὸς ξένον Κράτος.

§127Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπον τίποτε ἀπὸ αὐτά. Δύναμαι δὲ νὰ δηλώσω τὴν ἀπορίαν μου ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου ἐδημοσιεύθη ὁλόκληρος εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα καὶ δὲν ἐλάβατε τὸν κόπον νὰ τὴν ἀναγνώσητε, ἀφοῦ δὲν μὲ ἠκούσατε.

§128Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σᾶς ἤκουσα.

§129Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς θέτετε εἰς τὸ στόμα μου πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον ἀπολύτως; Σᾶς εἶπον πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε κατόπιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἔγγραφα διπλωματικὰ δὲν κατατίθενται παρὰ ὅταν καὶ ὁ ἕτερος τῶν ὑπογραψάντων τὰ ἔγγραφα ταῦτα συγκατατίθεται. Σᾶς εἶπον δὲ ὅτι διὰ τῶν ἐγγράφων τούτων δὲν ἀποδεικνύεται τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπανέλαβον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Κονδύλη ἐδήλωσεν εἰς ἀντιπρόσωπον ξένης Δυνάμεως ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἔγκυρος καθ’ ὅλα αὐτῆς τὰ μέρη. Αὐτὰ σᾶς εἶπον καὶ σᾶς λέγω. Θὰ σᾶς παρακαλέσω δέ, κ. βουλευτά, προκειμένου περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι ξένην Δύναμιν, μετὰ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα εἰς φιλικωτάτας σχέσεις, θὰ σᾶς παρακαλέσω, λέγω, πολύ, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ θίξητε τοιαῦτα ζητήματα, νὰ ἔλθητε προηγουμένως εἰς μίαν συνεννόησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ πρὸς ἐμέ.

§130Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ φέρω εἰς δύσκολον θέσιν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, θέλω μᾶλλον νὰ τὸν ὑποβοηθήσω ἵνα ἡ ἀπήχησις τῶν λόγων του, ἡ ὁποία ἔμεινεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀναιρεθῇ ἀκριβῶς παρ’ ἐμοῦ, συνεπικουροῦντος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, διότι εἶναι ἔναυλος ἡ ἀπήχησις τῶν λόγων του, ὅτι παράγοντες ξένοι πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπηρέαζον τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§131Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§132Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἴπατε ὅτι τὸ προσφυγικὸν δάνειον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν δὲν θὰ ἐδίδετο, ἂν δὲν ἐπεκυροῦτο ἡ σύμβασις.

§133Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ἐπανάληψις ἄρθρου πρωϊνῆς ἐφημερίδος. Εἶναι περίεργον πρᾶγμα νὰ ἀντλεῖται τὰς πληροφορίας σας ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἐνῷ δι’ ὅλους σας εἶναι ἡ ἀγόρευσίς μου.

§134Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δέχομαι τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν, ἀλλὰ θέλω νὰ διευκολύνω τὴν θέσιν σας.

§135Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ θέσις μου εἶναι τόσον εὔκολος, ὥστε δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ προσφυγικὸν δάνειον. Τοῦτο τὸ εἶπεν ὁ κ. Μερλόπουλος πρὸ ἡμερῶν, τὸ λέγω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐκ δευτέρου. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνετε δὲν εἶναι συμφέρον τῆς Ἑλλάδος.

§136Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι συμφέρον τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§137Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀντιπολιτεύεσθε, κ. βουλευτά, κατὰ τρόπον ὅστις ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐξαλειφθῆ διὰ παντὸς ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§138Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀντιπολιτεύονται, ἀλλὰ θέλω νὰ ἀρθῇ αὐτὸ τὸ ἄγος, νὰ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία προδικάζει ὁλόκληρον τὴν Κοινωνίαν. Θέλω νὰ σᾶς βοηθήσω. Θέλω νὰ βεβαιώσω τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν ὅτι πρέπει νὰ ἀποτινάξῃ αὐτὸ τὸ ἄγος πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. Καὶ εἰς αὐτὸ θὰ σᾶς βοηθήσωμεν ὅπως ἀπαλλάξητε τὴν Χώραν ἀπὸ τὸ ἄγος αὐτό, ἀπὸ τὴν πίεσιν τῶν Παγκαλικῶν συμβάσεων.

§139Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἡ συγκατάθεσις τοῦ ἑτέρου ἐκ τῶν ἀνταλλαξάντων μίαν ἀλληλογραφίαν, εἴθισται νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ δημοσίευσις μονοπλεύρως τῆς διαμειφθείσης ἀλληλογραφίας. Ἁπλῶς τοῦτο ἐτονίσθη· ὅτι οὐδεμία συνάρτησις ὑπῆρξε τοῦ νέου προσφυγικοῦ δανείου καὶ τοῦ παλαιοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα εἶναι ἔξω τῶν συνόρων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἅτινα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζητήσῃ κανεὶς ἢ νὰ ἐπιχειρήσῃ.

§140Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, οὔτε δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐκ πλάνης θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν στάσιν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ. Ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς ὅτι πρέπει νὰ ἐρευνήσωμεν τὸ κῦρος τῆς προκειμένης συμβάσεως, ἥτις πρόκειται νὰ καταδικάσῃ ὅλον τὸ κῦρος τῶν Παγκαλικῶν συμβάσεων ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιωτικοῦ καὶ διεθνοῦς δικαίου. Ἀπὸ ἐσωτερικοῦ δικαίου ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ de facto Κυβέρνησις ἢ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις, ἐφόσον δὲν εἶναι αὐθαίρετος Κυβέρνησις, εἶναι Κυβέρνησις δημιουργοῦσα δίκαιον καὶ ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν τὸ νόμιμον δίκαιον πρὸς τὸ δίκαιον τὸ ὀρθόν. Ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς ὅτι αὐθαίρετον δίκαιον ὑπάρχει ὅταν ὁ κανὼν τοῦ δικαίου μεταβάλλεται χωρὶς νὰ τηρεῖται ἡ δικονομία, ἥτις ἐπιβάλει τὴν κυριαρχίαν αὐτὴν τοῦ νόμου, ὅτι ὁ δικτάτωρ εἶναι αὐθαίρετος ὅπως καὶ ὁ νόμος, διότι αὐτὸ θὰ εἴπῃ νόμος, ἡ αὐθαίρετος ἐπιταγὴ περὶ τοῦ τρόπου τῆς βιώσεως τῆς Κοινωνίας. Ἐξήγησα ὅτι, ὅταν ἐκδίδῃ τὰς ἐπιταγάς, εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ νὰ τὰς σέβεται. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὁ Πάγκαλος ἀπετέλει μίαν de facto Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε νομικὰς ὑποχρεώσεις ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιωτικοῦ δικαίου καὶ συμβατικοῦ δικαίου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχε καταργήσει τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶχε κάμει τὴν σύμβασιν. Ἑπομένως διὰ νὰ κρίνωμεν ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς δυσμενοῦς τὸ κῦρος τῆς προκειμένης συμβάσεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ δικτάτορος. Ἀποτελεῖ τὴν προκειμένην σύμβασιν Ν. Διάταγμα; Ἂν ἦτο Ν. Διάταγμα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ πρὸς κρίσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐντὸς δύο μηνῶν. Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ συνῆλθε τὴν 6ην Δεκεμβρίου 1926 καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν, νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία ἐκπνέει ἐντὸς ὀλίγου. Καὶ ἑπομένως, ἐφόσον ἡ σύμβασις εἶναι νομίμως ἔγκυρος, ἔπρεπε νὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ συζητηθῇ. Καὶ ἐφόσον τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι τὰ Ν. Διατάγματα πρέπει νὰ ὑποβάλωνται ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐρωτῶ, ἂν οἱ πελάται τῆς Πάουερ ἀρνηθῶσι νὰ πληρώσωσι εἰσιτήρια ἢ ζητήσωσι δι’ ἀγωγῆς νὰ μὴ πληρώσωσι τὰ τέλη τὰ ὑπερβάλλοντα τὰ ὁποῖα κατέβαλον, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια ἐφαρμόζοντα τὸν νόμον θὰ ἐπιδικάσουν τὰς αἰτήσεις των καὶ θὰ ἐπιτρέψουν νὰ μὴ πληρώσωσι τὸ ὑπερβάλον εἰσιτήριον, ὅπερ ὑπέβαλεν αὐθαιρέτως ἡ σύμβασις.

§141Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Οἱ νόμοι καὶ τὰ Διατάγματα κρίνονται ἀπὸ τὴν ἐπικεφαλίδα ἢ ἀπὸ τὸ περιεχόμενον;

§142Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τὸ περιεχόμενον. Ὁ Πάγκαλος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν εἶχε καταργήσει τὸ Σύνταγμα. Ἡ πρόθεσίς του ἦτο νὰ θέσῃ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρόγραμμα ἐκλογικόν, ἑπομένως ἡ γνώμη τοῦ νομοθέτου ἦτο τότε ἡ δεσμεύουσα ἡμᾶς διὰ νὰ κρίνωμεν ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιωτικοῦ δικαίου τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ τὸ κῦρος αὐτῆς.

§143Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν παρακολουθήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὸ δεύτερον Ν. Διάταγμα τὸ ὁποῖον συνεπλήρωσε τὸ πρῶτον καὶ ὅπερ περιελάμβανε καὶ διατάξεις εἰδικάς, σᾶς εἶπεν ὅτι ἐξεδόθη εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὁ Πάγκαλος εἶχε συγκεντρώσει καὶ τὴν συντακτικὴν ἐξουσίαν.

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§145Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Πλανᾶσθε, κ. Οἰκονομίδη. Πιστεύσατε ὅτι εἶμαι πολὺ προσεκτικός.

§146Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἦτο μὲ τὸν κοινοβουλευτικὸν μανδύαν τότε ὁ Πάγκαλος.

§147ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ τὸν ζουρλομανδύαν.

§148Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὁμιλῶ πάντοτε περὶ διεθνοῦς δικαίου ἐνώπιόν σας. Δὲν θέλω νὰ θίξω καθόλου τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως. Θέλω πρὸ παντὸς νὰ λύσωμεν τὸ σπουδαιότατον τοῦτο πρόβλημα. Ἂν εἶναι κατάλληλος ἡ σύμβασις, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ κυρωθῇ ἢ ἀκυρωθῇ, διότι ἄλλως δημιουργεῖται σιωπηρὸν δίκαιον. Ἰδοὺ διατί ἐπιμένομεν ὅτι πρέπει νὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ προκειμένη σύμβασις αὕτη καὶ τὸ Παγκαλικὸν δίκαιον διὰ νὰ ἴδωμεν ποία ἦτο καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν θέλησιν τοῦ δικτάτορος. Ἐκ τῶν ἐγγράφων καταφαίνεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νομοθετῶν ἐσκόπει τὴν σύμβασιν αὐτὴν νὰ τὴν προσκομίσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Οὕτως ἔχομεν τὸ Διάταγμα περὶ κυρώσεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον τῆς συμβάσεως ταύτης. Ὑπάρχουν ὅμως, κύριοι βουλευταὶ καὶ ἄλλα Διατάγματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τὴν κύρωσιν.

§149Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν ἔχητε προσέξει—καὶ βεβαίως θὰ ἔχητε προσέξει—τὰ Ν. Διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα ἐπὶ Παγκάλου, ἐπὶ Κυβερνήσεως δικτατορικῆς, ὅπως θέλετε, τὰ Νομοθετικὰ αὐτὰ Διατάγματα καταλήγουσι κατὰ διαφόρους τρόπους· τὰ μὲν λέγουν ὅτι τὸ παρὸν θὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, τὰ δὲ ἄλλα ὄχι. Τὸ Ν. Διάταγμα τὸ κυρῶσαν τὴν σύμβασιν αὐτὴν δὲν τὸ λέγει. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως....

§150Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἐξετάζω.

§151Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχει καλῶς.

§152Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐφόσον, εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὸν παράδεισον αὐτὸν τῶν Ν. Διαταγμάτων ὑπάρχουσι διαφορωτάτων θεμάτων συμβάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μὲν πρόκειται νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τινὲς δὲ ὄχι, ἀνέγνωσα δὲ εἰς ὑμᾶς μερικὰς ἐκ τῶν συμβάσεων, ἐπίσης δὲ νόμους σπουδαιοτάτους τοῦ Κράτους, εἰς τοὺς ὁποίους πάντοτε ὑπῆρχεν ἡ ρήτρα ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εὑρέθημεν εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πάγκαλος δὲν εἶχε καταλύσει τὸ Σύνταγμα καὶ εὑρίσκομεν ἓν Διάταγμα, τὸ προκείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀναγράφεται εἰς τὸ τέλος, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπικεφαλίδα φέρεται ὅτι πρόκειται περὶ Ν. Διατάγματος. Κατὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι πρόκειται περὶ παραλείψεως διότι ἡ θέλησις τοῦ δικτάτορος ἦτο νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· δὲν εἶναι λογικὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι πρόκειται περὶ τυχαίας παραδρομῆς εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν;

§153Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ. Ἀπὸ σκοποῦ παρελείφθη ἐδῶ. Ἡ σύμβασις ἐγένετο κατ’ ἐξουσιοδότησιν, συνεπῶς δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὅταν γίνεται μία σύμβασις κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ προσέθεσαν ὅτι ὑπερέβησαν τὴν ἐντολὴν καὶ ὅτι αἱ διατάξεις καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ταύτης δὲν ἦσαν ἔγκυροι καὶ ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ Διάταγμα κυρώσεως. Ἀλλ’ ἂν εἰς τὸ Ν. Διάταγμα ἔθετον τὴν ρήτραν νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, δὲν ἔκαμον τίποτε ἄλλο παρὰ ὑπέβαλον τὴν σύμβασιν ὑπὸ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Παράλειψις λοιπὸν ἐπίτηδες ἐγένετο διὰ νὰ μὴ ὑποβάλουν τὴν σύμβασιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§154Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Πρόκειται πράγματι περὶ ἑνὸς τεχνικωτάτου κατασκευάσματος τοῦ νομοθέτου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις Παγκάλου ὅτι ὑπερέβαινε τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἣν εἶχε λάβει. Ἡ σύμβασις αὕτη ἀποδεικνύει μίαν ἔλλειψιν καλῆς πίστεως. Τοῦτο δὲ θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἰδιωτικοῦ διεθνοῦς δικαίου, τὸ ὁποῖον παραμελεῖ ἡ παροῦσα σύμβασις. Ἀκριβῶς διότι ἔβλεπον ὅτι θὰ ἐλάμβανον τὴν ἐξουσιοδότησιν ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου πῶς ἐδόθη, ἀπεκάλεσαν Ν. Διάταγμα. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος καὶ διὰ τοῦτο, ἂν μὲν ἦτο ἐκτελεστικὸν Διάταγμα, θὰ ὑπεγράφετο μόνον παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως νὰ περάσῃ ὡς Ν. Διάταγμα καὶ διὰ τοῦτο ὑπεγράφη παρ’ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἐλαττωματική των καλὴ πίστις. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως θετικοῦ δικαίου ἔγκυρος κατὰ τοῦτο· ὅτι δηλαδὴ πρόκειται τυπικῶς περὶ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον πρέπει συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 74 τοῦ Συντάγματος νὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Βουλῆς ἐνώπιόν της. Ἀλλ’ ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ δικαίου ἔχει τὸ κῦρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι κεκυρωμένη κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν θὰ ἔχῃ ἰσχὺν τὴν 6ην Φεβρουαρίου; Πλησιάζει ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολῖται οἱ Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ οἱ δικασταὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ ὑπακούσουν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ ὁποία λέγεται Πάουερ. Ἀλλά, κύριοι, δύναται τάχα ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐδημιουργήθη δίκαιον ἐξωτερικὸν νὰ πράξῃ ἄλλως; Δὲν δημιουργεῖ δίκαιον ἐξωτερικὸν ὅταν συνάπτῃ σχέσεις πρὸς ξένας Ἑταιρείας; Ἡ ἀνάγκη τῶν καλῶν σχέσεων, ἡ ὁποία δημιουργεῖ τὴν ἀλληλεγγύην των, τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὑποχρεώσεων, εἶναι τοιαύτη, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὥστε νὰ μᾶς ἀναγκάζῃ νὰ θεωροῦμεν ἔγκυρον τὴν σύμβασιν ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου. Ὄχι, λέγω, κύριοι, δὲν εἶναι ὀρθὰ τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω παράδειγμα de facto Κυβερνήσεως....

§155Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύμβασις πότε ὑπεγράφη;

§156Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὴν 16ην Δεκεμβρίου 1925.

§157Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ σύμβασις δὲν φέρει χρονολογίαν.

§158Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Καὶ παραδείγματα, λέγω, τοιαῦτα ἐδημιουργήθησαν εἰς τὴν Γερμανίαν, ἰδίως εἰς τὸ Κράτος τῆς Βαρσοβίας, τὸ ὁποῖον ὁ Ἱερώνυμος ἐκυβέρνα. Καὶ εἴχομεν παράδειγμα σχετικόν, τὸ ὁποῖον ἐλύθη ἐναντίον τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, παράδειγμα κατὰ τὸ ὁποῖον εἶχον κατασχεθῆ τὰ κτήματα εἴς τινα περιφέρειαν ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς κατοχῆς καὶ εἶχον πωληθῆ ταῦτα εἰς διαφόρους, εἶχε δὲ εἰσπραχθῆ τὸ τίμημα κανονικῶς. Ἐπανῆλθεν ἡ προηγουμένη κατάστασις τῶν πραγμάτων, ἠκυρώθησαν αἱ πωλήσεις, ἔφθασε δὲ τὸ ζήτημα διελθὸν ὅλην τὴν ἱεραρχίαν τῶν δικαστηρίων ἐκείνων καὶ εἰς τὸ συνέδριον τῆς Βιέννης, ὅπου καὶ ἐκεῖ ἡ πρᾶξις ἡ διεθνὴς ὑπῆρξεν ἀρνητική.

§159Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Πότε συνέβη τοῦτο;

§160Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τῷ 1916.

§161Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Προηγουμένως εἴπατε ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγὼ ἦτο ἀρχαιολογία. Περίεργον πρᾶγμα.

§162Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐλέχθη καὶ ἡ περίπτωσις καθ’ ἣν ἓν Κράτος δὲν ἀναγνωρίζει τὰς διεθνεῖς του ὑποχρεώσεις. Καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ προσέξωμεν τοῦτο· ὅτι ἀκόμη καὶ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν συνάπτει ἓν Κράτος πρὸς ἄλλο Κράτος, ἔχομεν ἀντιθέτους γνώμας συγγραφέων καὶ δὴ ἀκόμη Ἑλλήνων, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐφόσον συνάπτονται σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, δεδομένου ὅτι ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν προκειμένου περὶ τοῦ κύρους τῆς προκειμένης συμβάσεως, συμβάσεις τοιαῦται νὰ ἀκυρωθῶσιν. Ἕν βιβλίον π. χ. ἑνὸς Ἕλληνος ἐπιστήμονος, τοῦ κ. Πολίτη, διαπρεποῦς διεθνολόγου, τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος ὅτι ὑπηνίχθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, λέγων μεταξὺ ἄλλων ὅτι ἔχει γνώμας διεθνολόγων, οἱ ὁποῖοι τῷ ἐπιτάσσουν τὴν κύρωσιν, λοιπὸν ἀπὸ ἐκεῖ εἰς μίαν ὑποσημείωσιν ἀντλεῖ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ὁ κ. Πολίτης λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ δάνειον ἑνὸς Κράτους.... κλπ.» Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι, ἓν ἐπίσης σπουδαιότατον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὴν ἐκδήλωσιν τῆς δημοσίας γνώμης προκειμένου περὶ θέματος διεθνοῦς ἰδιωτικοῦ δικαίου. Εἶναι τὸ περίφημον παράδειγμα τῆς Δημοκρατίας τοῦ Περοῦ, ὅτε εἶχεν ἐμπλακῆ εἰς πόλεμον πρὸς τὴν Δημοκρατίαν τῆς Χιλῆς. Εἷς στρατηγὸς Πάγκαλος εἰς τὸ Περοῦ κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν, προεχειρίσθη καὶ εἰς δικτάτορα, ἀνακηρυχθεὶς μάλιστα κατὰ περίεργον σύμπτωσιν διὰ προεδρικῶν ἐκλογῶν εἰς Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας. Τὸ Περοῦ εἶχε συνάψει σύμβασιν μετά τινος Οἴκου ἐν Παρισίοις. Τὴν συμφωνίαν ταύτην εὗρεν ὁ δικτάτωρ καὶ τὴν ἐτροποποίησε πρὸς ὄφελος τοῦ Οἴκου ἐκείνου. Εἰς τὰ 1886 ὅταν ἔπεσεν ὁ δικτάτωρ ἐξελέγη κανονικῶς ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἠκύρωσε τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι τὸ Περοῦ ἀπεκλείσθη ἐξ ὅλου τοῦ κόσμου. Τοὐναντίον εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, εἶχε τὸ θάρρος νὰ μὴ ὑπακούσῃ τυφλῶς τὴν Γαλλίαν, μίαν μεγάλην Δύναμιν ἱσταμένην ὄπισθεν τοῦ Οἴκου αὐτοῦ καὶ ἠκύρωσε τὴν σύμβασιν. Καὶ ἐρωτῶ· διατί οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ὁμολογοῦν ὅτι δὲν θὰ ἔθετον οἱ ἴδιοι τὴν ὑπογραφήν των εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, διότι τὴν ἀνομολογοῦν ὡς καταστρεπτικήν, ὡς ἤκουσα τὸν κ. Μεταξᾶν, διατί....

§163Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι καταστρεπτική.

§164Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν θὰ ἐβάζατε τὴν ὑπογραφήν σας. Ἐγὼ τὸ λέγω πρὸς τιμήν σας, κ. Ὑπουργέ.

§165Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἂν ἤμην Ὑπουργὸς τότε καὶ ἐπρόκειτο νὰ συνάψω τὴν σύμβασιν αὐτήν, εἶναι πολὺ πιθανὸν ὅτι θὰ μετέβαλλον μερικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Αὐτὸ εἶπον, δὲν εἶπον τίποτε ἄλλο. Ὑπάρχουν, ἠξεύρετε, τρόποι τοῦ ἐκφράζεσθαι καὶ ἀποδίδετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές.

§166Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μεγάλην τιμὴν δι’ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ.

§167Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν τιμήν, ἀλλὰ δὲν τὴν δέχομαι. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἂν ἐγὼ ἐπρόκειτο νὰ συνάψω μίαν τοιαύτην σύμβασιν, θὰ ἦτο ἡ σύμβασις κάπως διαφορετική. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι εἶναι καταστρεπτική, οὔτε σᾶς εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἔθετον τὴν ὑπογραφήν μου κάτω ἀπὸ τοιαύτην σύμβασιν, ἀλλὰ θὰ μετέβαλλον ἁπλῶς μερικοὺς ὅρους.

§168Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι σαφῶς ἐξέθεσα ἐνώπιόν σας ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου οὐδεμίαν παρανομίαν πράττομεν ἀρνούμενοι τὴν ἐπικύρωσιν, διότι ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ δικαίου νομίζω ὅτι ἀπέδειξα ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ πρᾶξις ἡ διεθνής, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθησαν οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μᾶς ἐμποδίζῃ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ δικαίου νὰ λάβωμεν μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν. Καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον, διότι μία σύμβασις τοιαύτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως ἐπιτρέπεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ δίκαιόν μας, ὁ διοικητὴς καὶ ὁ ὑποδιοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ μετέχουν εἰς ἀλλοτρίας ἐπιχειρήσεις ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐπιτρέπει τὸ Καταστατικὸν τῆς Τραπέζης. Ἀλλά, λέγω, πῶς θὰ ἀφήσητε ἄνευ νόμου τὴν πρᾶξιν ταύτην; Διὰ τὸν κ. διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἴσως νὰ εἶναι ἐπωφελὴς ἡ πρᾶξις αὕτη, ἀλλὰ φέρατέ την ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ τὴν κρίνωμεν, πιθανὸν νὰ εἶναι ἐπωφελὴς καὶ διὰ τὸν λαόν. Ἓν ἄλλο ἐπίσης σπουδαιότατον ζήτημα δικαίου περιέχει ἡ σύμβασις αὕτη περὶ τὸ τέλος, ὅτι αἱ διαφοραὶ αἱ ὁποῖαι γεννῶνται μεταξὺ τῶν ἀναδόχων Ἑταιρειῶν καὶ τοῦ Κράτους, παραπέμπονται εἰς διαιτησίαν, ἐπιδιαιτητὴς δὲ ὁρίζεται ὁ προϊστάμενος τοῦ Γραφείου Ἐργασίας τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Κάθε διαφορὰ μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας δὲν δύναται νὰ ἀχθῇ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος πᾶς πολίτης, τοῦ ὁποίου τὸ ἀεριόφως δὲν ἀνάπτει, πρέπει νὰ ὑπάγῃ μέχρι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν;

§169Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομικὸς σεῖς, ὑποστηρίζετε ὅτι κάθε ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ ἀγωγὴν κατὰ τῆς Ἑταιρείας, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν;

§170Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν μοὶ δίδει μία ἀτελὴς φράσις.

§171Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν;

§172Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ· τί εἴδους κυριαρχίαν ἔχετε, ὅταν ἀνέχεσθε αὐτὴν τὴν ἐπέμβασιν καὶ ἀπεμπολεῖτε καὶ τὸ τελευταῖον ἴχνος τῆς ἀξιοπρεπείας μας; Ἄλλη διάταξις δικαίου εἶναι ὅτι διὰ τὰ ἀτυχήματα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν καθ’ ὁδὸν εἴτε μὲ ἕνα ὑπάλληλόν της, εἴτε ἄλλως πως, θὰ ἐφαρμόζωνται οὐχὶ οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, ἀλλ’ οἱ Ἀγγλικοί.

§173Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν τὸ ἐδέχθη αὐτό.

§174Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ ζητημάτων δικαίου, ἐπειδὴ δὲ ἐξεδηλώσατε τόσον ἀγαθὰς προθέσεις ὅτι θέλετε νὰ τροποποιήσητε ἴσως τοὺς ὅρους αὐτούς, θέτω ἐνώπιόν σας ζητήματά τινα δικαίου, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τροποποιήσητε καὶ χάριν αὐτῆς τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος καὶ χάριν τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, διότι σᾶς φέρω αὐτὸ τὸ παράδειγμα, ὅπως σᾶς ἔφερα καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι διὰ τὰ ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, δὲν ἐφαρμόζονται οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, ἀλλ’ οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους ἐφαρμόζει ἡ ξένη Ἑταιρεία. Δὲν τοὺς γνωρίζω αὐτοὺς τοὺς νόμους, εἶναι ἄγνωστοι.

§175Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Σεῖς ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§176Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κάμω διάκρισιν, ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ νομικοῦ μέρους. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν θὰ ἐφαρμόζωνται οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι εἰς τὰς συγκρούσεις μεταξὺ ἐργατῶν καὶ Ἑταιρείας καὶ ἂν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἐπεμβάσεως, ὡς μέχρι τοῦδε ἤσκησε τοῦτο, ρυθμίζον τὰς σχέσεις ταύτας ἢ θὰ ἀφήσῃ ταύτας ἐντελῶς εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§177Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ σύμβασις δημιουργεῖ Ἑταιρείαν ἰδιωτικήν, ἑπομένως τὸ Κράτος ἀπέναντι αὐτῆς ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τὰς ἐσωτερικὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ μὲ οἱανδήποτε ἄλλην Ἑταιρείαν ἀνώνυμον, π. χ. τὴν Ἑταιρείαν Λιπασμάτων, Τσιμέντων κλπ. Τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀπέναντι τῶν Ἑταιρειῶν αὐτῶν, ἔχει καὶ ἀπέναντι αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας. Αὐτὰ τὰ δικαιώματα ἔχει τὸ Κράτος καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τῶν εἰδικῶν.... κλπ.» Ἑπομένως τὸ Κράτος ἔχει ἀπέναντι αὐτῆς τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχει ἀπέναντι οἱασδήποτε ἄλλης Ἑταιρείας.

§178Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ καθορισθῶσι σαφῶς.

§179Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τονισθῇ εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει ξένη Ἑταιρεία, ὑπάρχει ἓν γκροὺπ Ἑλλήνων ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἓν γκροὺπ ξένων. Σήμερον ἔχομεν 4 ἢ 5 Ἑλληνικὰς Ἑταιρείας, εἰς τὰς ὁποίας μετέχουσι διὰ κεφαλαίων καὶ οἱ ἀνάδοχοι, ἀλλὰ τὸ μέγιστον μέρος τῶν κεφαλαίων εἶναι Ἑλληνικὰ μὲ Ἕλληνας καὶ μὲ προσωπικὸν Ἑλληνικόν. Δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι ἔχομεν ξένους, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ κατακλύσουν τὴν Ἑλλάδα. Πρόκειται περὶ Ἑλληνικῶν Ἑταιρειῶν. Ὁ ἔλεγχος δὲν ἀφορᾷ οὐδαμῶς ξένους καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο, δὲν ἔχουσι δὲ πραγματικὴν εὐθύνην οἱ ξένοι, πραγματικὴν εὐθύνην ἔχουσιν οἱ Ἕλληνες.

§180Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπρόκειτο ἀκριβῶς νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα εἴπω ὅτι αἱ ἐπεμβάσεις τῆς Πάουερ καὶ ἡ σχέσις αὐτῆς ἡ κυρίαρχος μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ ἐργατῶν ἤρχισεν ἐγκαθισταμένη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς λειτουργίας. Ἀπέλυσε λ. χ. ἐργάτας χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν οἱ κανονισμοὶ ἀποζημιώσεων τῶν νόμων 6 καὶ 2112. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν κ. Ράλλην μίαν ἡμέραν, νομικὸν σύμβουλον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ ἐξάρω τὴν στάσιν τὴν στιγμὴν ταύτην συζητουμένης τῆς συμβάσεως καὶ νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ σύμβασις ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἑπομένην νὰ καταπατῇ τὰ ὑφιστάμενα ἐργατικὰ δικαιώματα. Π. χ. ὁ 13ος μισθός, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς νόμος τοῦ Κράτους σχεδόν. Ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου ἓν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τσαλδάρη ὑπὸ ἡμερομηνίαν 17 Δεκεμβρίου ζωηρότατον, κατηγορηματικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτάσσει τὴν Ἑταιρείαν νὰ πληρώσῃ τὸν 13ον μισθόν. Ἔχω ἐπίσης μίαν ἀναγνώρισιν τῆς προηγουμένης Ἑταιρείας ἀπὸ 18 Ἀπριλίου 1925 (ἀναγινώσκει): «Πράγματι τὸ δῶρον τοῦ Πάσχα εἰσήχθη.... κλπ.» Καὶ ὅμως ἡ Ἑταιρεία ἀμφισβητεῖ τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐργατῶν. Καὶ ὅμως ἡ Ἑταιρεία ἀποδιώκουσα τοὺς ἐργάτας χωρὶς κανὲν δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἐκ τῶν κανονισμῶν, χωρὶς νὰ ἀκούσῃ τὴν διαδικασίαν τῶν κανονισμῶν συμπτύσσουσα τὰς ὑπηρεσίας, εἴτε ἀναπτύσσουσα κατὰ βούλησιν ὅπως εἰσαγάγῃ νέους ἐργάτας, παραβιάζει τοὺς ὑφισταμένους ἐργατικοὺς νόμους μόνον καὶ μόνον ἀντλοῦσα τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην σύμβασιν.

§181Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη εἰς κάποιον σχετικὸν Διάταγμα εἶδον νὰ γίνεται λόγος περὶ Ἀγγλικοῦ πρωτοτύπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀνέγνωσε τοῦτο καὶ ἐγεννήθη διαφωνία ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς συμβάσεως. Ποῖον κείμενον πρέπει νὰ λάβωσιν οἱ δικασταὶ ὑπ’ ὄψει ἂν γεννηθῇ διαφωνία, τὸ πρωτότυπον τὸ Ἀγγλικὸν ἢ τὸ Ἑλληνικόν; Ἔχει γίνει πιστὴ ἡ μετάφρασις ἢ δὲν ἔχει γίνει;

§182Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις Παγκάλου ἐδημιούργησεν ἴδιον δίκαιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ κριθῇ ἡ προκειμένη σύμβασις. Καὶ πρῶτον καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ἐφόσον ἴσχυε τὸ Σύνταγμα καὶ ἐφόσον ἔχομεν δεδηλωμένην τὴν βούλησιν τοῦ δικτάτορος, νὰ τεθῇ τὸ κῦρος τῶν συμβάσεων καὶ τῶν Διαταγμάτων ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ἀριδήλως δὲ ἐμφαίνεται ὅτι ἡ βούλησις τοῦ νομοθέτου ἦτο ὅπως προσαχθοῦν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν, ἀποτελεῖ δὲ ἐπιτακτικὸν καθῆκον δημοσίου δικαίου καὶ εἶναι παραβίασις τοῦ Συντάγματος, δημιουργοῦσα κακὸν προηγούμενον ἡ μὴ προσαγωγὴ τοῦ Ν. Διατάγματος πρὸς ἐπικύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὴν ὁμολογίαν ταύτην δυνάμεθα νὰ ἀντλήσωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας προτοῦ νὰ πέσῃ οὗτος, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἴδωμεν ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐπιχειρήματα τῶν ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι συνησπίσθησαν πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ δικτάτορος, ἦσαν αἱ Παγκαλικαὶ συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων παρεδίδετο ὁ πλοῦτος τῆς Χώρας εἰς ξένους κεφαλαιούχους. Πρέπει νὰ συζητηθῶσι τὰ θέματα ἐν πνεύματι ἰσότητος καὶ ὄχι κατὰ τρόπον κυριαρχικόν. Ζήτημα δὲ διεθνοῦς δικαίου, ὡς ἠθέλησαν νὰ ὑποστηρίξωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, δὲν ὑφίσταται. Σᾶς λέγω ὅτι μία Μεγάλη Δύναμις, ἡ Ἀμερική, πάντοτε ἔχει τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἐνώπιόν σας, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει συμβάσεις, δὲν ἀναγνωρίζει πράξεις προερχομένας ἀπὸ τοὺς καταχραστὰς τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, ἐφόσον δὲν συμμορφοῦνται πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τοῦ νομοθετικοῦ περιορισμοῦ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν μικρὰν περικοπήν, ἡ ὁποία ἔχει θέσιν νόμου διεθνοῦς, διότι πρόκειται περὶ διεθνῶν σχέσεων, τοῦ Μπαγιᾶ, Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς κατὰ τὸ 1886, ὅτε ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῶν Περουβιανῶν συμβάσεων (ἀναγινώσκει τὴν περικοπὴν ταύτην). Δὲν νομίζετε ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασαν αἱ Νοτιοαμερικανικαὶ Δημοκρατίαι, αἵτινες ἀναγράφουσιν εἰς τὰ Συντάγματά των ὅτι ὁ πλοῦτος τοῦ λαοῦ δὲν θὰ παραδίδηται τόσον εὐκόλως καὶ δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀναγραφῇ μία παρομοία διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, διὰ τὸ μέλλον τουλάχιστον; Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ φανῶμεν τουλάχιστον ἀντάξιοι τῶν βουλευτῶν τοῦ Περοῦ.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§184Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι θέμα πραγματικῶς ἐκτάκτου σοβαρότητος καὶ κρίνω εὔλογον τὸ ἐνδιαφέρον, μετὰ τοῦ ὁποίου τὸ παρηκολούθησεν ἡ Βουλή. Τὸ ζήτημα, συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἐξετάζεται μόνον ἀπὸ τῆς νομικῆς ἀπόψεως, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ ἐξήτασε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός. Καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται, εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἶναι ἔγκυρος ἡ σύμβασις, περὶ τῆς ὁποίας γίνεται ἡ ἐπερώτησις; Δηλαδὴ ἐτηρήθησαν αἱ νόμιμοι διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὴν σύμβασιν ταύτην ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸ Κράτος; Καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, καθὼς καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔθιξαν τρία σημεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων ἔκριναν ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ὑποχρεωτική. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρευνήσω ἓν περιστατικὸν ἐκ τῶν σημείων τούτων. Εἶπον ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἐψηφίσθη κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐντολήν, δοθεῖσαν δυνάμει τοῦ νόμου 3270 τῆς 13ης Ἰανουαρίου 1925. Ὁ νόμος αὐτός, κύριοι βουλευταί, ἀνέγραψεν ἐν ἄρθρῳ 6ῳ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν αὐτοῦ, νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν συμβάσεως κατόπιν προκηρύξεως διαγωνισμοῦ μεθ’ Ἑταιριῶν κλπ.» Ὡς ἐπίσης (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν περίπτωσιν μὴ διεξαγωγῆς διαγωνισμοῦ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, μετὰ γνώμην τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας ἁρμοδίου Συμβουλίου, νὰ συνομολογήσῃ τοιαύτας συμβάσεις». Καὶ ἐρωτᾶται: Ὑπάρχει ἡ τοιαύτη γνωμοδότησις τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου; Διότι ἡ γνώμη αὕτη, δίδουσα τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ συνάψῃ τοιαύτας συμβάσεις, ἔθετο ὡς ἀπαραίτητον καὶ ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τὴν τοιαύτην γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου. Καὶ εὑρίσκω εἰς τὸν φάκελλον δύο ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων εἰς τὸ ἓν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὡς καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀποδίδουν δύναμιν γνωμοδοτήσεως. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι ἔλαβε χώραν τοῦτο τὸ ἐξαιρετικὸν ὅτι ἐνῷ διὰ τὰ ἁπλούστερα θέματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀντικείμενον ἔστω καὶ ἑκατὸν δραχμῶν, ζητεῖται πάντοτε ἐγγράφως ἡ γνωμοδότησις, δι’ αὐτὴν ἐξαιρετικῶς τὴν περίπτωσιν, ἔχουσαν ἀντικείμενον πολλῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐζητήθη προφορικῶς ἡ γνωμοδότησις. Καὶ ἐζητήθη προφορικῶς ὄχι ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον, τὸ συγκεκροτημένον κατὰ τὰς νομίμους διατυπώσεις, καὶ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὴν σύνθεσιν αὐτοῦ ὁ σχετικὸς νόμος, ἀλλὰ ἀπὸ Συμβούλιον μὴ εὑρισκόμενον ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀλλ’ ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ ἄλλα ἀναρμόδια πρόσωπα. Καὶ τὸ Συμβούλιον, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὴν προφορικὴν ταῦ Ὑπουργοῦ διαταγήν, ὅπως μελετήσῃ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις, ἀπαντᾷ εἰς τὴν διαταγὴν ταύτην, ὑποβαλὸν ἔκθεσιν. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἡ ἔκθεσις αὕτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς γνωμοδότησις; Ὅπως δοθῇ ἡ προσήκουσα ἀπάντησις πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως. Ἡ ἔκθεσις ἐπὶ λέξει ἀναγράφει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὴν προφορικὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅπως μελετήσῃ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις καὶ ἐκθέσῃ τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ, διαφωτίζον συγχρόνως τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὰς συνεπείας τῶν διαλαμβανομένων ὅρων, δηλοῖ ὅτι λόγῳ τῆς ταχθείσης αὐτῷ βραχυτάτης προθεσμίας δὲν ἠδυνήθη εἰ μὴ νὰ ἐνδιατρίψῃ ἐπὶ τῶν σπουδαιοτέρων βασικῶν ὅρων τῶν προτάσεων τούτων καὶ ἐντὸς μόνον τῆς εἰς αὐτὸ δοθείσης περιωρισμένης ἐντολῆς». Εἰς αὐτὸ τὸ περιεχόμενον τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν στηρίζουν τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀπάντησις αὕτη ἀποτελεῖ γνωμοδότησιν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ πάντα νομικὸν ἀλλὰ καὶ μὴ νομικὸν ἀκόμη, νὰ μοὶ εἴπῃ δύναται τὸ ἀνωτέρω κείμενον τῆς ἀπαντήσεως νὰ θεωρηθῇ ὡς γνωμοδότησις; Ἀσφαλῶς ὄχι. Διότι διὰ νὰ ὑπῆρχε γνωμοδότησις θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συσταθῇ σχέδιον, εἰς ὃ νὰ περιελαμβάνοντο αἱ προτάσεις τῆς Ἑταιρείας, νὰ περιείχετο ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου περὶ τοῦ ἐπωφελοῦς τῶν γενομένων προτάσεων καὶ συνεπῶς περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ τῶν προτάσεων τούτων. Ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον ρητῶς ἐν τῇ ἀπαντήσει του δηλοῖ ὅτι δὲν ἠσχολήθη ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν ὅρων τῶν προτάσεων, ἀλλὰ μόνον ἐπί τινων ἐξ αὐτῶν, τῶν κυριωτέρων, καὶ ὅτι ἡ ἐντολή, ἥτις ἐδόθη εἰς αὐτό, ἦτο περιωρισμένη. Ἑπομένως τὸ ἔγγραφον τοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐδίδετο ἀπάντησις εἰς τὴν προφορικὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς γνωμοδότησις. Μὴ ὑπαρχούσης δὲ γνωμοδοτήσεως ἐλλείπει ἡ ἀναγκαία καὶ κυρία προϋπόθεσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ νομικὸν κῦρος τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἀμφότεροι οἱ Ὑπουργοὶ ἐπεκαλέσθησαν—καὶ εἰς αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας—τὸ Διάταγμα τῆς 17ης Ὀκτωβρίου 1925. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον πῶς θὰ χαρακτηρισθῇ τὸ Διάταγμα τοῦτο. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καὶ ἂν χαρακτηρισθῇ τοῦτο, ἡ σύμβασις δὲν δύναται νὰ ἀντλήσῃ κῦρος ἐκ τοῦ Διατάγματος τούτου. Ἂν ἐπρόκειτο τοῦτο νὰ κριθῇ ὡς συντακτικὸν Διάταγμα θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτό, ἐκδιδόμενον ἀπὸ μίαν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν, συγκεντροῦσαν εἰς χεῖρας τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, θὰ ἦτο ἰσχυρόν, διότι πράγματι ἐν τῇ Ἐπιστήμῃ τοῦ Δημοσίου Δικαίου ἐφιλονεικήθη ἂν ἔχῃ κῦρος ἢ ὄχι μία σύμβασις, τὴν ὁποίαν συνάπτει μία Κυβέρνησις δικτατορική, πλὴν συγκεντροῦσα εἰς ἑαυτὴν τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους καὶ οἱ πλεῖστοι, ἂν μὴ πάντες, οἱ δημοσιολόγοι ἔχουσιν ἀποφανθῆ ὅτι αἱ συμβάσεις αὐταί, αἱ ὑπογραφόμεναι ἀπὸ μίαν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν, ἔχουσαν συγκεντρώσει τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν ἐν ἑαυτῇ, εἶναι συμβάσεις ἰσχυραί. Ἐπὶ πλέον θὰ ἔλεγον ὅτι εἰς ἀποδοχὴν τῆς γνώμης ταύτης ἐπιβάλλει καὶ ἡ ὑπόληψις καὶ ἡ τιμὴ τοῦ Κράτους, ὑποχρέου νὰ σεβασθῇ τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ. Βεβαίως, ὁ ξένος, ὁ ὁποῖος συμβάλλεται μὲ ἓν οἱονδήποτε Κράτος, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ συναλλάσσηται μὲ Κράτη δικτατορικῶς κυβερνώμενα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ δικτατορικὴ εἶναι Κυβέρνησις, μολονότι παράνομος, ἐπιβάλλουσα τὸ κράτος τοῦ δικαίου ὡς βία. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τσιτσεκλῆς ὑπεστήριξε δι’ ἄρθρου του, δημοσιευθέντος εἰς τὸν «Ἐλεύθερον Λόγον», τὴν ἀπόλυτον ἀκυρότητα τῶν συμβάσεων τούτων, τὴν γνώμην του δὲ ταύτην ἐθεμελίωσεν εἰς διατάξεις τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ συμβαδίσωσι πρὸς τὴν σύγχρονον ἀντίληψιν τοῦ δικαίου. Ἡ ἐπικρατοῦσα δὲ κατὰ τὴν σύγχρονον ταύτην ἀντίληψιν γνώμη εἶναι — διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω ἀναφέρων τὰς γνώμας ὅλων τῶν συγγραφέων ὅτι δικτατορικὴ Κυβέρνησις συνάπτουσα μίαν σύμβασιν, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔχει συγκεντρώσει πράγματι τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους καὶ ἔχει ἐπιβληθῆ, εἶναι σύμβασις ἰσχυρά. Τοῦτο ἐγὼ τὸ θεωρῶ ἀδιαφιλονείκητον. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω: Τὸ ἀνωτέρω Διάταγμα εἶναι συντακτικόν, πηγάζον ἀπὸ Κυβέρνησιν δικτατορικήν; Ἀπαντῶ: Ἀσφαλῶς ὄχι. Μὴ λησμονῆτε ὅτι τὴν 17ην Ὀκτωβρίου 1925, ὅτε ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἡ Κυβέρνησις Παγκάλου ἦτο Κυβέρνησις περιβεβλημένη τὸν περίφημον κοινοβουλευτικὸν μανδύαν, μὲ τὸν ὁποῖον περιέβαλε ταύτην ὁ πολύτιμος φίλος μου κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἦτο Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, κύριοι, Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔδρα σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους τοῦ κρατοῦντος τότε Συντάγματος, ἦτο Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ νὰ κυρώσῃ μίαν σύμβασιν ἔχει ἀνάγκην τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε χροιὰν δικτατορικὴν τὴν 25ην Ἰανουαρίου 1926 δηλαδὴ μετὰ τέσσαρας ὅλους μῆνας μετὰ τὸ περίφημον γεῦμα τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, ἀλλὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε τὸ Διάταγμα αὐτό, ἦτο Κυβέρνησις κοινοβουλευτική. Καὶ ἐρωτῶ· ὁ ἡμεδαπὴς ἢ ἀλλοδαπής, ὁ συμβαλλόμενος μετὰ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἠδύνατο νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ Διάταγμα αὐτό; Δὲν εἶχε καὶ δὲν ὤφειλε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ συμβαλλόμενος ὅτι σύμβασις, συναπτομένη παρὰ τοὺς ὅρους τοῦ πολιτεύματος, δὲν εἶναι σύμβασις ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Κράτος;

§185Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ γνωρίζῃ κανὲν Διάταγμα, ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως τὸ Διάταγμα αὐτὸ στηρίζεται εἰς κανὲν ἄλλο Διάταγμα;

§187Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι, ἡ Κυβέρνησις τὸ χαρακτηρίζει ὡς Ν. Διάταγμα.

§188Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον εἶναι Ν. Διάταγμα, μήπως κατὰ μέρος στηρίζεται εἰς ἄλλο Διάταγμα Νομοθετικόν;

§189Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι (ἀναγινώσκει): «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ 3270)1925 νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ παροχῆς ἠλεκτρισμοῦ καὶ μεταφορῶν κλπ.»

§190Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λέγει «νόμον».

§191Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐφόσον ὁ νόμος δίδει ἐντολὴν περὶ συνάψεως μιᾶς συμβάσεως καὶ ἐφόσον τὴν ἐντολὴν ταύτην δίδει ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις καὶ ὅρους καὶ οἱ ὅροι οὗτοι δὲν ἐτηρήθησαν, τότε καὶ ἡ συναφθεῖσα σύμβασις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἰσχυρά, δι’ ἔλλειψιν τῶν νομίμων προϋποθέσεων.

§192ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑποστηρίζετε ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προϋποθέσεις τοῦ νόμου 3270;

§193Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λέγω ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον αὐτὸν ὅτι, ἐφόσον δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προϋποθέσεις αὐτοῦ, δὲν ἰσχύει ἡ σύμβασις.

§194Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ἔχετε διαβάσει αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι δὲν εἶναι γνωμοδότησις.

§195Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω.

§196Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ δὲν τὸ ἔχετε διαβάσει καὶ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι γνωμοδότησις, κ. βουλευτά;

§197Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτᾶτε μόνος, ἀπαντᾶτε μόνος καὶ μένετε εὐχαριστημένος; Δὲν ἔχετε ὑπομονήν. Ἄν ἐπεριμένετε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι τὸ ἔχω διαβάσει, ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἔχω διαβάσει λεπτομερῶς καὶ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ἔξοχον πράγματι Συμβούλιον, τὸ ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ ἐντίμους πράγματι Ἕλληνας ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ρίπτουν κατὰ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ὅλων ἐκείνων, οἵτινες ἀγωνίζονται νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, τὴν βαρεῖαν μομφήν, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι τερατώδης, καλύπτουσα αὐτόχρημα ληστείας κατὰ τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Καὶ οἱ εὐσυνείδητοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι ὅταν εἶδον αὐτὴν τὴν ἀφάνταστον αὐθάδειαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦντες νὰ ληστοκρατήσωσι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, εἶχον καὶ τὴν αὐθάδειαν νὰ συκοφαντήσωσι καὶ τοὺς ὑπαλλήλους δι’ ἑνὸς λιβέλλου, δημοσιευθέντος εἰς τὸν Τύπον, ὑπέβαλον ἓν ὑπόμνημα καὶ εἶπον: Θέλομεν, κ. Ὑπουργέ, νὰ μᾶς προστατεύσητε κατὰ τῆς συκοφαντικῆς προσπαθείας τῶν ἀνθρώπων τούτων καὶ ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν ἔχετε νὰ μᾶς κάμητε, εἶναι νὰ μᾶς δώσητε τὴν ἐλευθερίαν νὰ τὸ δημοσιεύσωμεν. Καὶ ἐδημοσιεύθη πράγματι τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, ὅπερ δίδει πλήρη εἰκόνα τῶν τερατωδῶν καὶ αὐτόχρημα ἐγκληματικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως καὶ ἀποτελεῖ αὐτόχρημα τιμὴν διὰ τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος. Λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀπάντησις τοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι γνωμοδότησις. Ἄν τὸ περιεχόμενο, τοῦ ἐγγράφου ἦτο τουλάχιστον ὑπὲρ τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεως, θὰ ἔλεγον ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς γνωμοδότησις ἀφοῦ ἡ περὶ τοῦ ἐπωφελοῦς τῶν προτάσεων κρίσις τοῦ Συμβουλίου, δὲν θὰ ἦτο εἰ μὴ γνώμη τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον ἀναπτύσσει παρατηρήσεις ἐπί τινων ὅρων τῶν προτάσεων, οὐδεμίαν ὅμως γνώμην ἐκφράζει περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῶν προτάσεων. Ἑπομένως, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ γνωμοδότησιν. Λέγω δὲ ὅτι ὄχι μόνον αὐτὸ δὲν εἶναι γνωμοδότησις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄλλο ἔγγραφον, ἤτοι τὸ ὑπόμνημα, ὅπερ ὑπέβαλε τὸ Συμβούλιον, δὲν εἶναι γνωμοδότησις, εἶναι ἔκφρασις διαμαρτυρίας, εἶναι ἔκφρασις πόνου, τὸν ὁποῖον ἠσθάνθησαν οἱ ἔντιμοι ἐκεῖνοι ὑπάλληλοι διὰ τὰς προτάσεις ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐδίστασαν νὰ παραδώσουν ὅ,τι ἱερὸν καὶ ὅσιον ἔχει ὁ Τόπος μας εἰς τοὺς ξένους.

§198Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τοὺς ξένους;

§199Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ εἰς τοὺς ἐντοπίους λῃστοπειρατάς.

§200Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ τὸ ἀκούσω, διότι πρέπει ἡμεῖς πρὸ παντὸς νὰ τὸ γνωρίζωμεν καλῶς. Δὲν πρόκειται περὶ ξένων καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ σκάνδαλον, πρόκειται περὶ Ἑλλήνων κατασυκοφαντησάντων τὸν Τόπον αὐτῶν.

§201Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ βλέπω ὄχι μόνον τοῦτο, διότι μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ βεβαίως καὶ πονῶ καὶ ἐγὼ ὡς Ἕλλην, νὰ ἀναγνώσω τὸ Διάταγμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον τί νὰ σᾶς εἴπω, ἐνισχύει ἀκόμη τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διὰ τὰ τελεσθέντα, διότι βλέπω εἰς ἓν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται ἡ σύμβασις αὐτή, ὅτι ὑπάρχει μία διάταξις, ἡ ὁποία πολλὰ ἀφίνει νὰ ἐννοηθοῦν, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 4 «ἐπιτρέπεται εἰς τὰ μέλη τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος νὰ μετέχωσι τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῶν ἀνωτέρω Ἑταιρειῶν». Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ δεύτερον σημεῖον, ὅπερ ἔθιξαν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι καὶ ἡ διαδεχθεῖσα τὸν Πάγκαλον Κυβέρνησις—κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου δικτατορικὴ ἐπίσης—ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κονδύλη, διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ της ἔδωσε διαβεβαιώσεις περὶ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Καὶ ἐρωτῶ· ἀπὸ τίνα ἔχουν ἐξουσιοδότησιν οἱ κύριοι αὐτοὶ νὰ προβοῦν εἰς τοιαύτην διαβεβαίωσιν; Δὲν ἠξεύρω μὲ ποίους ὡμίλησαν οὗτοι. Ἐκεῖνοι ὅμως μὲ τοὺς ὁποίους ὡμίλησαν ἐγνώριζον ὅτι ἐδῶ συνεβάλοντο μὲ ἓν Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένον πολίτευμα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔλεγε τοὐλάχιστον ὅτι ἦτο Κυβέρνησις ὑπηρεσιακή. Καὶ ἐρωτῶ τί σημασίαν ἔχουν αἱ ὁμιλίαι τὰς ὁποίας κάμνει μία τοιαύτη Κυβέρνησις περὶ τῆς ἰσχύος μιᾶς συμβάσεως; Πῶς εἷς Πρωθυπουργὸς καὶ εἷς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χαρακτηριζόμενοι ὡς ὑπηρεσιακοὶ καὶ ἄνευ τηρήσεως τῶν ὅρων τοῦ νόμου ἠδύναντο νὰ δεσμεύουν τὸ Κράτος μὲ διαβεβαιώσεις, συνεπαγομένας ὑποχρεώσεις ἑκατομμυρίων καὶ νὰ παραδώσωσιν εἰς τὴν πεῖναν καὶ τὸν ὄλεθρον χιλιάδας Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν; Αὐτοὶ δὲν προέβησαν εἰς τὴν ἔκδοσιν συντακτικῆς πράξεως, ἵνα τοὐλάχιστον ὑπάρχῃ πρᾶξις ἐπαναστατική, δυναμένη νὰ δεσμεύσῃ τὸ Κράτος. Δὲν ἐτήρησαν οὐδὲ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν, διότι, ἂν ἔκαμνον μίαν συντακτικὴν πρᾶξιν ὡς Ἐπανάστασις, ἂν ἔλεγον ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα Ἐπανάστασις καὶ ὡς Ἐπανάστασις κάμνομεν αὐτό, ἐγὼ θὰ ἔλεγον ἀσφαλῶς ὅτι καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι πρᾶξις δικτατορικὴ καὶ ἑπομένως γεννᾷ ὑποχρεώσεις. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἔλαβε χώραν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕτερον σημεῖον, ὅπερ ἔθιξε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Ὑπάρχουσιν, εἶπον ἀμφότεροι, μερικαὶ δυναμικαὶ ἀπόψεις, μερικαὶ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ τὸ Κράτος, δυσχερεῖς· συμβαλλόμεθα μὲ ξένον Κράτος ἢ μὲ ξένους, τῶν ὁποίων αἱ Κυβερνήσεις βεβαίως ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθῶσι καὶ νὰ προστατεύωσι τὰ συμφέροντα τούτων. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον καὶ εἰς τὸν ἕνα ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν καὶ εἰς τὸν ἄλλον· ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἔχουν ἓν ὅριον, ἔχουν τὸ ὅριον τῆς ἠθικῆς. Τὴν ληστοπειρατείαν δὲν τὴν ἀνέχεται κανὲν ἀπολύτως Κράτος. Καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ βάρβαρα Κράτη, ὡς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος κ. Γεωργιάδης εἶπε καὶ τὸ Κράτος ἀκόμη τῆς Ζουλοῦ καὶ τὸ Κράτος τοῦ Περοῦ ἔχουν καὶ αὐτὰ ἐθνικὴν φιλοτιμίαν. Πρέπει νὰ τὴν αἰσθάνεται ἓν Κράτος, ὡς εἶναι ἡ Ἑλλάς, Κράτος εἰς τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη, ἠνδρώθη καὶ ἤκμασε πράγματι ἡ ἰδέα τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ὅταν ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει του ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία περικλείει ὄχι μόνον μεμπτάς, ἀλλ’ αὐτόχρημα ἐγκληματικὰς πράξεις....

§202Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Εἶσθε τόσον βέβαιος, κ. Σωτηριάδη;

§203Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς βέβαιος;

§204Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Βεβαίως ὄχι.

§205Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ὅταν ἠκούσατε περὶ τῆς δωρεᾶς τῶν 60 χιλιάδων λιρῶν, μολονότι ἀσυγκίνητος διὰ τὰ ἄλλα, δὲν συγκινεῖσθε καθόλου δι’ αὐτήν;

§206Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι περιεχόμενον τῆς συμβάσεως.

§207Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι διὰ τὴν σύμβασιν.

§208Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Κύριε Σωτηριάδη, νὰ ὁμιλήσητε περὶ τῆς συμβάσεως καὶ ὄχι περὶ τοῦ τί λέγει ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος. Ἂν ἀκούσητε τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα εἶχον μοιρασθῆ, θὰ εἴπητε ὅτι ἔγιναν ὅλοι ἑκατομμυριοῦχοι.

§209Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὥστε σεῖς εἶσθε ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§210Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς ἐρωτῶ τοῦτο....

§211Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τοὐλάχιστον ἀπὸ ὁμόφρονας δὲν ἐπίστευον ὅτι θὰ ἦτο κανεὶς ὑπὲρ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τὰ συλλογικὰ Σώματα εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὰ ἐγκεφαλικὰ κύτταρα ἑκάστου λειτουργοῦν κατ’ ἴδιον τρόπον.

§212Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ἀναμφισβητήτως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Αὔριον ἔχομεν Σύνταγμα.

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν, κ. Πρόεδρε.

§215Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Προχθὲς ἐζητήθη ἡ ἐκτύπωσις τῶν ἐκθέσεων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ δώσητε ὁδηγίας ὑμεῖς προσωπικῶς, ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν, διότι, ἐνῷ ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ συζητηθῇ μόνον τὸ νομικὸν μέρος, μοιραίως εἰσῆλθεν ἡ συζήτησις καὶ εἰς τὸ μέρος τὸ οὐσιαστικόν. Διὰ νὰ δυνηθῇ ἕκαστος ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων νὰ σχηματίσῃ ὀρθὴν κρίσιν περὶ τοῦ συμφέροντος ἢ μὴ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετήσῃ τὰς ἐκθέσεις, διότι καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐγὼ προέθημεν προχθὲς εἰς τὴν καλόπιστον δήλωσιν ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ σεβασθῶμεν τὴν σύμβασιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ γίνῃ ἐκ νέου ἐξέτασις ὅρων τινῶν. Εὕρομεν δὲ ὁμολογουμένως ἀντίστοιχον καλόπιστον διάθεσιν. Νομίζω ὅτι πρακτικώτερον θὰ ἦτο νὰ ἐξετάσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι ἐκεῖνοι, ὧν θὰ πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ τροποποίησις. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή.

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ συνεχίσωμεν τὴν ἐπερώτησιν.

§218Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ τὸ πρωτότυπον;

§219Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχει ἐκτυπωθῆ.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§221ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9.15′ μ. μ.)