1927.01.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Δευτέρα 10 Ἰανουαρίου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 5.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Εἴμεθα πολὺ ὀλίγοι. Οἱ παρόντες βουλευταὶ ἀριθμοῦνται εἰς τὰ δάκτυλα. Ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς εὐθὺς ὡς συγκεντρωθῶσιν ἀρκετοὶ βουλευταί.

§2Σ. ΧΑΤΖΗΓΑΚΗΣ. Νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων.

§3Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ λάβωμεν πρόσκλησιν, κ. Πρόεδρε;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, εὐθὺς ὡς συγκεντρωθῇ ἀρκετὸς ἀριθμὸς βουλευτῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις.

(Ὥρᾳ 5.50′ μ. μ.)

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Πέμπτη 20 Ἰανουαρίου 1927 Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη (Ὥρᾳ 5.10′ μ. μ.)

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ γνωρίζεται πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ Διατάγματος ἀπὸ 10 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἀνέθηκε προσωρινῶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Γεωργίας κ. Α. Μπακάλμπασην, κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Μ. Κύρκου. Ἀνακοινῶ ὡσαύτως ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Καφαντάρης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1ον) «Περὶ ἐξοφλήσεως τοῖς μετρητοῖς μέρους τοῦ κεφαλαίου τῶν προσωρινῶν ἀποδείξεων τοῦ Δανείου 8% τοῦ 1926 (δραχ. 650.000.000) καὶ 2ον) Περὶ προσεταιρισμοῦ χρόνου ἐνεργείας καθυστερουμένων κληρώσεων τοῦ Δανείου 8% τοῦ 1919 (ἀπαλλοτριώσεως) τμήματος 75.000.000 δραχμῶν». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑποβάλλει: 1) Σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου διακανονισμοῦ προκυψασῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἄρθρων 2 καὶ 16 τῆς Συμβάσεως «περὶ ἀνταλλαγῆς Ἑλληνικῶν καὶ Τουρκικῶν πληθυσμῶν» καὶ 2) Σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν». Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Μεταξᾶς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ προσηρτημένου εἰς τὴν Διεθνῆ Τηλεγραφικὴν Σύμβασιν τῆς Πετρουπόλεως Διεθνοῦς τηλεγραφικοῦ κανονισμοῦ, ὡς ἀνεθεωρήθη ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Τηλεγραφικῆς διασκέψεως τῶν Παρισίων τοῦ 1925». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Καλογερᾶς, Γ. Κακουλίδης, Δ. Χατζΐσκος, Χ. Βοζίκης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀρχικελευστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». — Οἱ Σύνδεσμοι διδασκάλων Κιλκίς, Ρεθύμνης, Ἐλασσῶνος καὶ Σουφλίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ θεσμοῦ τῶν προσωρινῶν διδασκάλων. — Αἱ κοινότητες ὀρθοδόξων Ἀμοργοῦ, Γυθείου, Ἑρμουπόλεως, Μεσολογγίου, Πουγκακίου, Ἀραχώβης, Βαρυμπόπης καὶ Βιλλίων ζητοῦν τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ παλαιοῦ ἡμερολογίου. — Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις ἐργατῶν Τροχαίας Κινήσεως τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ Σύνδεσμος ὁδηγῶν καὶ μηχανοδηγῶν αὐτοκινήτων κλπ. Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ ἠθικὴν ἀνύψωσιν αὐτῶν. — Ἡ Παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις νομοῦ Σερρῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως χορηγήσῃ δίμηνον ἄδειαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τακτοποιήσεως τῆς στρατολογικῆς καταστάσεως τῶν προσφύγων. — Οἱ πρόσφυγες συνοικισμοῦ Γυμναστηρίου Ξάνθης παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τοῖς χορηγηθῇ ἀναστολὴ πληρωμῆς τῶν χρεῶν των πρὸς τὸν Ἐποικισμὸν Ξάνθης. — Ὁ Σύλλογος προσφύγων Ἀνατολικῆς Θράκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. — Ὁ Σύνδεσμος παντοπωλῶν Λιμένος Βαθέος καὶ Παλαιοκάστρου Σάμου ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου «περὶ Κυριακῆς ἀργίας» διὰ τὴν νῆσον Σάμον. — Ὁ ἐν Χανίοις Σύλλογος «Γενικὴ Ἕνωσις Ἰδιοκτησίας» παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως καταργηθῇ ὁλοσχερῶς τὸ Ἐνοικιοστάσιον διὰ τὴν νῆσον Κρήτην. — Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν νομοῦ Σερρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ ζητεῖ ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Καλογεροχάρεως ζητεῖ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς». — Οἱ Πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Ἀμολιανῆς, Γαλιμῆς, Πασαλιμανίου, παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας διὰ τοὺς ἀλιμένους ὅρμους τῆς Χαλκιδικῆς. — Ὁ Νομάρχης Πέλλης διαβιβάζει τὸ ὑπόμνημα τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Νησίου ἀφορῶν τὸ ἀπαλλοτριωθὲν ἀγρόκτημα Νησίου. — Τὸ Σωματεῖον ἐνοικιαστῶν δημοσίων ἀστικῶν κτημάτων Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης Θεσσαλονίκης ζητεῖ ὅπως τὰ εὐεργετήματα τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἰσχύουν καὶ δι’ αὐτούς. — Οἱ ἀπομακρυνθέντες ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου 1920 μέχρι 1ης Σεπτεμβρίου 1922 παρακαλοῦν ὅπως ληφθοῦν μέτρα καὶ δι’ αὐτούς. — Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ἀργοστολίου ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ χάρις ἢ ἀναστολὴ τῆς ποινῆς των. — Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ναυπηγοξυλουργῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ καὶ δι’ αὐτοὺς μέριμναν λόγῳ τῆς ἀνεργίας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Πειραιῶς. — Ἡ Ἱερατικὴ Σχολὴ Κορίνθου ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Δ. «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων». — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀστέγων κατοίκων Τυρνάβου ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ χορηγήσεως δωρεὰν οἰκοπέδων Βακουφικῶν ἐν Τυρνάβῳ. — Ὁ Σύνδεσμος Ἀγωνιστῶν «Ὁ Παῦλος Μελᾶς» Καβάλλας ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς πρὸς μελέτην. — Ὁμογενεῖς Ἀλεξανδρείας ὑποβάλλουν ὑπόμνημα καὶ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ προξενικοῦ κλάδου. — Ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ἀντίγραφον τοῦ πρακτικοῦ τῆς συνεδριάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Κοζάνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ ζητεῖ τὴν λῆψιν πάντων τῶν μέτρων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ὑπομνήματι. — Οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Π. Ναυτικοῦ ἀπομακρυνθέντες ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920 ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τεθεῖσα προσθήκη εἰς τὸ ψήφισμα «περὶ συστάσεως Ναυτικῶν Συμβουλίων». — Ὁ Χρῆστος Παπαγεωργίου, τελώνης Πειραιῶς, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον μετάθεσίν του. — Ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. — Ὁ Κ. Σακελλαρίδης ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ παρανόμως συναφθείσης συμβάσεως προμηθείας ἠλεκτρικῶν στοιχείων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Τ.Τ.Τ. — Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς Προνοίας τῶν Σχολείων Τεριαχίου Βομβλοῦ ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. Δ. τῆς 30ῆς Ἀπριλίου 1926. — Ὁ Σύλλογος Βορειοθρακῶν Μετοικιστῶν Κομοτινῆς καὶ περιφερείας ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. — Ὁ κ. Πέτσας ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν διὰ τὴν σκανδαλώδη σύμβασιν μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ οἴκου «Rabegi». — Ὁ Κυριακὸς Κινδαπόγλου, Ἑλληνοδιδάσκαλος Λεχαινῶν, ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῆς ἀνακλήσεώς του καὶ τῆς διακοπείσης μισθοδοσίας του. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Θράκης ὑποβάλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Σεβαστὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν της. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία ἐργατῶν Ἠλεκτρισμοῦ Ἠλεκτροκινήσεως καὶ Μεταφορῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὰ αἰτήματά των. — Ὁ κρατούμενος ἐν ταῖς ἐγκληματικαῖς φυλακαῖς Κερκύρας κατάδικος Ἰωάν. Ζ. Νούτσου ζητεῖ τὴν μετατροπὴν τῆς ποινῆς του συμφώνως τῷ Ν. Δ. τῆς 25 Μαΐου 1926. — Οἱ καπνεργάται Δράμας, Ξάνθης, Θεσσαλονίκης, Τρικκάλων ὑποβάλλουν διάφορα ψηφίσματα διὰ τὴν μὴ καταβολὴν εἰσέτι τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀνέργων καπνεργατῶν. — Τὰ Πανεργατικὰ Κέντρα Βόλου καὶ Ἡρακλείου ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν προτεινομένων μέτρων. — Ἡ Πανειπηρωτικὴ Ἕνωσις Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν ἀξιοῖ τὴν ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῆς πολιτικῆς τῶν στρατιωτικῶν καὶ τὸν περιορισμὸν εἰς τὰ στρατιωτικά των ἔργα. — Οἱ παλαιοὶ ἀγωνισταὶ τῶν Κρητικῶν ἐπαναστάσεων ζητοῦν τὴν καταβολὴν τοῦ ἐξ 100 δραχμῶν βοηθήματος, καθυστερουμένου ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου ὡς καὶ τὴν αὔξησιν αὐτοῦ. — Οἱ τραπεζικοὶ ὑπάλληλοι Θεσσαλονίκης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητοῦν τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσίν των. — Ὁ Σ. Μπινόπουλος διαμαρτύρεται, διότι ὁ τελώνης Σμαρδεσίου Φλωρίνης ἀπαγορεύει ἐξαγωγὴν ξηρᾶς σταφίδος εἰς Ἀλβανίαν. — Οἱ κτηματίαι Ἄργους διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας διὰ τὴν ἀγροφυλακὴν καὶ διπλασιασμοῦ δημοτικοῦ φόρου ὠνίων. — Ὁ προϊστάμενος τοῦ Συλλόγου τῶν ἀλευρεμπόρων ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ἐπιβληθεῖσαν φορολογίαν διὰ τὰ εἰσερχόμενα ἄλευρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. — Ὁ Σύνδεσμος Πολεμιστῶν Κοζάνης ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ἄδικον, ἄνισον καὶ σκανδαλώδη κατάταξιν ἐπιτηδευματιῶν Κοζάνης ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Καρίτσης ὑποβάλλουν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν μὴ ἀναγνώρισιν τοῦ ἰδιοκτήτου κτημάτων, εὑρισκομένων ἄνω τῆς δημοσίας ὁδοῦ Τζάγεζι Καρίτσης. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ ἀπὸ 16 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. ὡς προσωπικόν. — Οἱ πρόσφυγες ἀνταλλάξιμοι Λέσβου διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀτέλειαν τῶν μητρώων καὶ τὸν ἐκ τούτου ἀποκλεισμὸν δικαιούχων. — Οἱ δικαιοῦχοι ἐπαρχίας Κολωνίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀποκοπὴν ποσοστοῦ ἀποζημιώσεώς των. — Ὁ Ἀπόστολος Γ. Ἀστερίου, τελωνοφύλαξ, ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν της. — Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Δάρα Τριπόλεως ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ δημοδιδασκάλου Κωνσταντ. Γεωργίου καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν. — Ὁ Χρ. Νάκος ὑποβάλλει ἀναφοράν, δι’ ἧς καταγγέλλει τὰς γενομένας ὑπερβάσεις κατὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν Τουρκικῶν κτημάτων. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἑλληνοδιδασκάλων Σμύρνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. — Οἱ καπνοπῶλαι Στυλίδος ὑποβάλλουν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν μελετωμένην ἐφαρμογὴν μέτρου μονοπωλήσεως τοῦ καπνοῦ μόνον διὰ τῶν ἀναπήρων πολέμου. — Ὁ Ἀλληλοβοηθητικὸς Σύλλογος Περιπτεριούχων Καπνοπωλῶν ἀναπήρων πολέμου παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς ἐκ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Μηλεῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν βέβηλον πρᾶξιν τοῦ ἀναρχικοῦ Δούκα, κατασυντρίψαντος τὸ Ἡρῷον τοῦ Μακεδονομάχου Γαρίψη κλπ. — Ὁ Σύλλογος τῶν ἐν Καλάμαις εὑρισκομένων Ἀρκάδων ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Σεβαστὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν της. — Ὁ Κρηναϊκὸς Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὰ αἰτήματά των. — Ἡ χήρα Ἀντωνία Μακεδόνου ζητεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ὡς πρὸς τὴν ἰδιοκατοίκησιν. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Κοζάνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὰ αἰτήματά των. — Ὁ τελωνοφύλαξ Τελωνείου Ἀλεξανδρουπόλεως ζητεῖ λόγῳ τῆς δεκαοκταετοῦς ὑπηρεσίας του νὰ προαχθῇ εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν. — Ὁ Κωνστ. Δημ. Γεωργίου, δημοδιδάσκαλος Δάρα Τριπόλεως, ζητεῖ ὅπως τῷ ἀναγνωρισθοῦν τὰ ἔτη τῆς στρατιωτικῆς του ὑπηρεσίας εἰς τὰ τῆς πολιτικῆς του ὑπηρεσίας. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία Ἠλεκτρισμοῦ, Ἠλεκτροκινήσεως καὶ Μεταφορῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὰ αἰτήματά των. — Ὁ Νομάρχης Λέσβου διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Μιτυλήνης Ἀλεξανδράκη καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ληφθῇ αὕτη ὑπ’ ὄψιν. — Ὁ λαὸς Σελητσάνης αἰτεῖ τὴν ἄρσιν τοῦ νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐγχωρίου τσιπούρου παρὰ παραγωγῶν». — Οἱ κάτοικοι τοῦ συνοικισμοῦ Νέας Ἰωνίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἔξωσιν 176 μαθητῶν Ἑλληνικῶν σχολείων ὑπὸ τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας Ν. Μακρίδου. — Οἱ πρόσφυγες Κομοτινῆς διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων. — Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἐργατῶν Λιμένος Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὰ αἰτήματά των. — Ὁ Εὐθύμιος Μαρόπουλος παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ διορισθῇ ὡς κλητὴρ τῆς Βουλῆς. — Ὁ Δ. Παπαντωνόπουλος, πολιτευτὴς Χαλκιδικῆς, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας Χαλκιδικῆς. — Ὁ λαὸς Σπετσῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τὰς ἐκνόμους ἐνεργείας πρὸς διασάλευσιν τῆς τάξεως. — Οἱ κάτοικοι Μικροῦ καὶ Μεγάλου Ἀχαμπόρου Βερροίας ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν. — Οἱ πρόεδροι τῆς κοινότητος Πύργου–Ἀκράτας–Αἰγιαλείας ὑποβάλλουσι τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 70 πρᾶξιν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ζητοῦν ὅπως ὑπαχθοῦν δικαστικῶς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Πύργου. — Ὁ Ἄγγελος Σταματίου Κουλούρης ζητεῖ νὰ τῷ παραδοθῇ ἡ οἰκία του ληξάσης τῆς μισθώσεως ὡς Εἰρηνοδικείου Λευκίμης. — Ὁ Σύνδεσμος Βυρσοδεψῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τοὺς ἀποζημιώσῃ λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἀνεργίας. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ζηλιαχώβης ζητεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις διατάξῃ τὴν καταβολὴν τῶν καθυστερουμένων δόσεων τῆς δεκάτης τῶν ἐτῶν 1924–1926. — Οἱ δευτεροβάθμιοι διδάσκαλοι θεωρητικῶν μαθημάτων Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ζητοῦν τὴν λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. — Οἱ ἰδιοκτῆται αὐτοκινήτων λεωφορείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ὀνόματος χιλιάδων ἐργατῶν τῆς Ὁμοσπονδίας των ὅπως μὴ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. — Οἱ κάτοικοι Βερροίας διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς θρανίων εἰς τὸν Ἰσραηλίτην Σαμουὲλ Μορδόχα, πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τῶν ἐργατῶν Βερροίας. — Οἱ κτηνοτρόφοι σκηνῖται Κιλκὶς παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ πρόνοιαν δι’ αὐτούς. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Κυπαρισσίας παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπαναφέρῃ τὸν καταργηθέντα νόμον «περὶ ἀγροφυλακῆς». — Οἱ δικαιοῦχοι τῆς κοινότητος Ἀμισοῦ πρόσφυγες ζητοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκτιμηθεισῶν περιουσιῶν των ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Πινακωτῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινοτήτων. — Τὸ Συνέδριον Ὁμοσπονδίας Ἐργατῶν Ἐπισιτισμοῦ διαμαρτύρεται διὰ τὰ ληφθέντα μέτρα κατὰ τῶν ἀπεργῶν αὐτοκινήτων διὰ τὴν σύμβασιν Πάουερ. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἠλείᾳ Γορτυνίων ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν της. — Ἡ Συντεχνία Μαραγκῶν καὶ Κτιστῶν Ναούσης ζητεῖ ὅπως παραληφθῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τὸ νέον σχέδιον τῆς πόλεως ἵνα γίνῃ ἄμεσος ἔναρξις τῶν οἰκοδομικῶν ἐργασιῶν. — Οἱ κάτοικοι Κρανιδίου παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ταχίστην ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἑρμιόνης–Κρανιδίου. — Ὁ Νομάρχης Ρεθύμνης διαβιβάζει ψήφισμα Ἐπαγγελματιῶν καὶ Συλλόγων διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. — Ἐπιτροπὴ ἀποστράτων ἀνθυπομοιράρχων ζητεῖ ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ Ν. Δ. «περὶ συστάσεως Ταμείου ἀρωγῆς ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν Χωροφυλακῆς». — Οἱ κάτοικοι Σπετσῶν διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀποσταλείσης πρὸς τὴν Βουλὴν τηλεγραφικῆς διαμαρτυρίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Σπετσῶν Π. Μπούμπουλη, περιγράψαντες ψευδῆ γεγονότα. — Οἱ Π. Δρίβας κλπ. παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀποσταλεῖσα πρὸς τὴν Βουλὴν διαμαρτυρία κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Σπετσῶν Π. Μπούμπουλη, καθόσον αἱ ἐν αὐτῇ ὑπογραφαί των δὲν εἶναι ἀληθεῖς. — Οἱ ἐν Ἑλλάδι καταφυγόντες ἀρχιτέκτονες τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Σχολῆς τῶν Ὡραίων Τεχνῶν ὑποβάλλουσι δύο ὑπομνήματα καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν ὅπως λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν της. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου καὶ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Διαταγμάτων «περὶ διοικήσεως κλπ».

§6Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ εἰδικὴν ἡμέραν συζητήσεως διὰ τὰ κατὰ τῆς συμβάσεως τῆς Ἑταιρείας Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον παράπονα.

§7Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νομίζω ὅτι πρὸ τῆς προσεχοῦς Πέμπτης δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ὁρισθῇ ἡ προσεχὴς Πέμπτη διὰ τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτὴν συζήτησιν;

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη.

§11Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὸ ὑποβαλλόμενον σχέδιον ψηφίσματος, δηλαδὴ μὲ τὴν μέριμναν ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθῇ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς, θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ὡμίλουν τότε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ λάβουν μέριμναν καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον νὰ συζητήσωμεν. Ὑπεβάλλομεν αὐτὸ τὸ σχέδιον ψηφίσματος συμφώνως μὲ τὰς δηλώσεις τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν. Σήμερον ἀνεκοινώθησαν μόνον αἱ ἀναφοραί. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§13Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δι’ ἑκάστην τῶν ἀναφορῶν ἐγγράφονται διάφοροι συνάδελφοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Δι’ ἐκείνας τὰς ὁποίας δὲν ἐγγράφεται κανείς, ποῖον μέτρον λαμβάνεται;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαβιβάζονται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα.

§15Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία εἰδικὴ Ἐπιτροπή.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει βεβαίως μία Ἐπιτροπή.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν συνεστήθη ἀκόμη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λειτουργεῖ ἀκόμη, διότι δὲν κατηρτίσθησαν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί.

§19Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Οἱ διάφοροι πολῖται ἀπευθύνονται εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ὕστατον καταφύγιον καὶ ζητοῦν νὰ λάβουν μίαν ἀπάντησιν. Ἔπρεπε καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ διαδικασία τῶν Ὑπουργείων νὰ διεξάγεται.

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω ὅπως πρὶν μεταρρυθμισθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐκεῖναι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγγράφονται διὰ νὰ ὁμιλήσουν, νὰ ἀποστέλωνται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται εἰς συζήτησιν πρὸ τῆς παρελεύσεως 3 ἢ 4 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀνακοινώσεώς των εἰς τὴν Βουλήν. Διότι συμβαίνει πολλάκις μία ἀναφορὰ ἀνακοινουμένη νὰ ἔρχεται τὴν ἑπομένην εἰς συζήτησιν, ὁπότε οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ διατελοῦν ἐν ἀγνοίᾳ καὶ δὲν δύνανται νὰ δώσουν ἐπαρκεῖς ἐξηγήσεις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιμένωμεν τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ λάβωμεν μίαν ἀπόφασιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Γορτυνίας.

§24Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ, κύριοι, τὴν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου τῶν ἐν Πύργῳ Γορτυνίων, ἀφορῶσαν τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Πύργου–Γορτυνίας. Πρόκειται περὶ ἔργου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἁπλῶς ἐπιθυμία τοῦ πολυπληθοῦς τούτου Σωματείου, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τὸν ὁμόθυμον πόθον ὄχι μόνον τοῦ λαοῦ τῆς Ἠλείας, ἀλλὰ καὶ τῆς ὁμόρου ἐπαρχίας Γορτυνίας, πόθον αἰώνιον καὶ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους ὑφιστάμενον, καθότι τὰ συμφέροντα τῶν δύο τούτων ἐπαρχιῶν θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως σπουδαιότατα διὰ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου. Τὸ ἔργον εἶναι ἡμιτελές, ἀλλ’ ἐνῷ ἐδαπανήθησαν τόσα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἡμίσεος τῆς ὁδοῦ, ὁ σκοπὸς δὲν ἐξεπληρώθη, διότι συγκοινωνία δὲν ὑπάρχει καὶ τὰ χρήματα ἐδαπανήθησαν ἐπὶ ματαίῳ. Παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν δρόμων, διότι καὶ ἡ μελέτη ἐγένετο καθὼς καὶ ἡ ἔγκρισις ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἀπόκειται ἤδη εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, εἰς ὃν διαβιβάζω καὶ τὴν θερμὴν παράκλησιν τῶν συμπολιτῶν μου, ὅπως χορηγήσῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ὅπερ ζωτικώτατα θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, τελείως ἐγκαταλελειμμένας ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γόντικας ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§26Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀπὸ πεντηκονταετίας ἔχει κατασκευασθῆ μία ὁδὸς λεγομένη Τριπόλεως–Πύργου, ἑνοῦσα τοὺς δύο νομούς. Οἱ κάτοικοι ἀπηυθύνοντο ἑκάστοτε πρὸς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις διὰ τὴν συμπλήρωσιν ἑνὸς τμήματος, ὅπερ ἀπομένει ἵνα ἀποκατασταθῇ πλήρως ἡ συγκοινωνία τῶν δύο νομῶν. Εἶναι ἔργον βαρυσήμαντον καὶ μεγάλης σημασίας διὰ τὸν τόπον. Δυστυχῶς κατὰ τὸ 1920 ἤρχισε καὶ κατεσκευάσθη μόνον ἓν τμῆμα ὀλίγων χιλιομέτρων καὶ ἀπέμεινε τὸ ὑπόλοιπον. Ἀπαιτεῖται ὀλίγη ἀκόμη δαπάνη, ἥτις θὰ παρεκάλουν νὰ χορηγηθῇ ἐκ τῆς δαπάνης, ἥτις θὰ κατανεμηθῇ εἰς τοὺς δύο νομοὺς καὶ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον αὐτό, ὅπερ εἶναι ἀπαραίτητον καὶ ζωτικώτατον, διότι πρόκειται περὶ γεφύρας ἥτις καθίσταται ἀδιάβατος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπούκουρας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ. Διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος, πρέπει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ διαθέσῃ ἓν ποσὸν ἐκ τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, διότι τὸ ἐμπόριον τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας ἔχει καταστραφῆ ἐντελῶς λόγῳ ἐλείψεως συγκοινωνίας. Εἶναι δὲ ἡ μόνη ὁδὸς ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν σύνδεσμον τῶν δύο ἐπαρχιῶν Γορτυνίας καὶ Ἠλείας. Τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης ὅπερ ἀπῄτει μεγάλην δαπάνην ἔχει κατασκευασθῆ, τὸ δὲ ὑπολειπόμενον εἶναι ἐλάχιστον. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην, ἥτις μέλλει νὰ σώσῃ τὴν ἐπαρχίαν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μυλωνᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δευτεροβαθμίων Ἑλληνοδιδασκάλων Ἰωαννίνων.

§30Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τῶν δευτεροβαθμίων Ἑλληνοδιδασκάλων, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἵτινες ἔχουν 25 ἢ 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ προφανῶς ἐξ ἀβλεψίας νομοθετικῆς δὲν κατετάχθησαν ὅπως ὅλοι οἱ συνάδελφοί των. Ἑπομένως τὸ νομοθετικὸν τοῦτο κενὸν πρέπει μὲ πρώτην εὐκαιρίαν νὰ πληρωθῇ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§32Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καθότι ἡ φύσις τῶν σπουδῶν τῶν ἐν λόγῳ Ἑλληνοδιδασκάλων, σπουδασάντων εἰς τὴν Ζωσιμαίαν Σχολήν, δίδει εἰς αὐτοὺς τὰ περισσότερα δικαιώματα παρὰ ἂν εἶχον σπουδάσει εἰς ἄλλα τοῦ Κράτους σχολεῖα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λούλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§34Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρέσχον πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μελᾶς ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§36Α. ΜΕΛΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀναφοράν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§38Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτούς, κατόπιν νομοθετικῆς διατάξεως, νὰ διαβαθμισθῶσιν εἰς γραμματεῖς αʹ τάξεως καὶ εἰς εἰσηγητὰς ἀναλόγως τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των. Οἱ Ἑλληνοδιδάσκαλοι οὗτοι ὡς ἔχοντες πλέον τῶν 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ ὄντες ἐλάχιστοι εἰς ἀριθμόν, ζητοῦν ὅπως διαβαθμισθῶσι καὶ οὗτοι συμφώνως πρὸς τὸ Ν. Δ. τῆς 1ης Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὕρῃ δικαίαν τὴν αἴτησίν των καὶ θὰ σπεύσῃ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ διορθώσῃ τὴν γενομένην πρὸς αὐτοὺς ἀδικίαν.

§39Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως μοὶ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἵνα ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς στρατευθέντων φοιτητῶν.

§41Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀνέκαθεν, κ. Πρόεδρε, ἡ Πολιτεία ἔδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν καὶ παρεχώρει ἀναστολὴν προσελεύσεως εἰς τοὺς φοιτητάς. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀφηρέθη ἀπὸ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως καὶ ἐντεῦθεν. Νῦν ὅμως ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν εἰρήνης πρέπει νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἀναστολὴ προσελεύσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο καὶ νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἀναστολήν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§43Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εὑρίσκω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ αἴτησις συμβιβάζεται μὲ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἀναστολὴ προσελεύσεως τῶν φοιτητῶν θὰ φέρῃ ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν. Καὶ ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς συνηγορῶ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σταυρίδης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§45Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶναι δυστυχῶς ἀπών. Ἐν τούτοις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοὺς κ. κ. συναδέλφους του ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ ἀναστολὴ εἰς τοὺς στρατευθέντας φοιτητὰς διὰ πλείστους ὅσους λόγους. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχασαν ἕνα ὁλόκληρον χρόνον καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ κινδυνεύουν νὰ χάσουν καὶ δεύτερον, ἂν δὲν ἀπολυθοῦν ἐγκαίρως, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν ἐξετάσεις εἰς τὸ δεύτερον ἔτος. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ δοθῇ ἡ ἀναστολή.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§47Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπεβλήθη πρὸ πολλῶν ἡμερῶν. Αἱ ἡμέραι παρέρχονται δυστυχῶς καὶ οἱ στρατευθέντες χάνουν τὰ μαθήματά των. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ ἀλληλεγγύῃ τὴν ὁποίαν ἔχει, ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, νὰ σέρῃ τὸ ταχύτερον τὸ σχετικὸν νομοθέτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναστολῆς. Τοῦτο εἶχον νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν τεχνιτῶν Λαρισσαϊκοῦ.

§49Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀναφορά, κ. Πρόεδρε, οὐδὲν ἄλλο μαρτυρεῖ παρὰ ὅτι οἱ Χριστιανοὶ αὐτοὶ ὑπέβαλον μίαν αἴτησιν καὶ ἐζήτησαν τὸν 13ον μισθὸν διὰ τὰς ἑορτάς. Ἐν τῷ μεταξὺ παρῆλθον αἱ ἑορταὶ καὶ μένει ἡ ἀναφορὰ διὰ νὰ συζητηθῇ τώρα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἁμαξοκαρραγωγέων Πειραιῶς.

§51Χ. ΛΑΔΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι εἶναι ἐγγεγραμμένη ὡς ἐπερώτησις.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως ἐμποροπλοιάρχων.

§53Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Ἕνωσις τῶν ἐμποροπλοιάρχων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι θίγει σπουδαιότατα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἕνα κλάδον ὑψίστης σημασίας ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ βιομηχανίας, δηλαδὴ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ περιέχει λίαν ὠφέλιμα στοιχεῖα διὰ τὸν νομοθέτην τὸν νομοθετοῦντα διὰ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Πρὸ παντὸς ζητεῖ ἡ Ἕνωσις τῶν ἐμποροπλοιάρχων νὰ ἀκούωνται οἱ ἁρμόδιοι εἰς τὰ καταρτιζόμενα ἑκάστοτε νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ καὶ τὴν γενικὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐμποροπλοιάρχων προτείνει ὅπως εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ διευθῦνον τὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀντιπροσωπεύεται μονίμως δι’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου αὐτῆς, διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλα τὰ συμφέροντα καὶ συγχρόνως ὑπάρχει μία οὐδετέρα ὑπηρεσία. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν πρόκειται νὰ μετατεθῇ ἡ διοίκησις τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσθη ἐσχάτως.

§54Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ ζήτημα τοῦτο πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ. Ἀκόμη ὅμως δὲν συνεζητήθη.

§55Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διότι θίγει σπουδαιότατα ζητήματα διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν χρήζοντα πάσης προσοχῆς καὶ εὐρυτέρας συζητήσεως καὶ πρέπει νά εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός.

§56Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸ σύνολον τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς δηλώσῃ δι’ ἑνὸς τῶν μελῶν της, ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§57Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, θὰ ἦτο ἔλλειψις ἁβρότητος νὰ συζητήσωμεν. Πάντως ὑπάρχει σκέψις, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις νὰ μετατεθῇ τὸ τμῆμα αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§58Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι θὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις. Μόνον ὁ κ. Γεωργιάδης εἶχεν ἐγγραφῆ. Δὲν ὑπάρχει συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πύργου.

§60Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀναφορὰ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πύργου, εἶναι ἀναφορὰ ὅλων τῶν ἐν Πύργῳ Ὀργανώσεων, ἀπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου μέχρι τοῦ τελευταίου Σωματείου καὶ στρέφεται κατὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἡ ὁποία διὰ τῆς τακτικῆς της τείνει νὰ δημιουργήσῃ ζήτημα τάξεως ἐν Πύργῳ. Διότι, ἐνῷ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου εἶναι λίαν γνωστὴ ἡ ἀνήκουστος ἀθλιότης εἰς ἣν διατελεῖ ὁ ἠλεκτροφωτισμὸς τῆς πόλεως Πύργου καὶ ὑπάρχουν ἐπίσημοι ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι διεκτραγῳδοῦν τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν, ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τελευταίως ἀκόμη ηὔξησε τὴν τιμὴν τοῦ φωτισμοῦ κατὰ 1.50 δραχμὰς τὸ κιλοβάτ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ παρέτεινε τὴν ἰσχὺν τοῦ Ν. Διατάγματος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἠτόνησαν ὅλα τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματα τοῦ Δήμου κατὰ τῆς Ἑταιρείας καὶ οὕτως ὁ Δῆμος κατέστη ἄοπλος καὶ μὴ δυνάμενος νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ὅστις καταδυναστεύεται καὶ λεηλατεῖται, καταφορολογούμενος παρὰ τῆς Ἑταιρείας διὰ τὸ σκότος τὸ ὁποῖον τῷ παρέχεται. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν ὅπως δώσῃ ἀνάλογον προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα, κρατοῦν ἐν ζωηροτάτῃ ἐξεγέρσει τὴν πόλιν τοῦ Πύργου, δικαίως ἐξανισταμένην κατὰ μιᾶς καταστάσεως ἀφορήτου δουλοπαροικισμοῦ, διότι δὲν εἶναι πλέον ἀνεκτὸν νὰ πληρώνῃ ὁ λαὸς δίκην φελλάχων χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδὲ τὸν στοιχειώδη φωτισμόν, οὐδὲ νὰ δύναται νὰ λάβῃ κατὰ τῆς Ἑταιρείας μέτρον λόγῳ τῆς προστασίας ἣν αὕτη ἀπολαμβάνει παρὰ τοῦ Κράτους, ὑποθάλποντος ὅλα τὰ συμφέροντά της εἰς βάρος τοῦ λαοῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπούκουρας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§62Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Πύργου νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο ὅτι διετάχθη πρό τινος εἷς ἠλεκτρολόγος, ὁ ὁποῖος μετέβη ἐκεῖ καὶ συνέταξεν ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρει λεπτομερῶς τί πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ κάμῃ ὁ ἐργολάβος καὶ ὁ ἰδιοκτήτης. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία ἐκεῖ οὐδὲν ἐπεσκεύασεν ἀπολύτως. Οἱ εἰδικοὶ ὑπέδειξαν ἐπὶ πλέον νὰ μὴ δώσῃ ἡ Ἑταιρεία οὐδὲ ἓν φῶς πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη κατώρθωσε νὰ διανείμῃ τὸν φωτισμὸν μὲ τὰ αὐτὰ μηχανήματα καὶ χωρὶς νὰ κάμῃ ἄλλην ἐγκατάστασιν. Οὕτως ἐδημιουργήθη μία κατάστασις, οἵα ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος συναδέλφου. Ἂν δὲν ληφθῇ σοβαρὸν μέτρον, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἡ δημοσία τάξις ἐκεῖ εὑρίσκεται εἰς πολὺ κρίσιμον σημεῖον.

§63Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἤθελον νὰ παρακαλέσω ὅπως αἱ ἑκάστοτε ὑποβαλλόμεναι ἐρωτήσεις, ἀναφοραὶ καὶ ἐπερωτήσεις προσηρμόζοντο εἰς μίαν, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ ἀπαντήσω.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον πρόκειται νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη. Ὁ κ. Κ. Γόντικας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§65Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν, δύναται ὅμως νὰ μᾶς ἀκούσῃ ἐπὶ τούτου. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τοῦτο, βλέπομεν ὅτι προσκρούσει ὁ φωτισμὸς τῆς πόλεως Πύργου εἰς μερικὰς γενικὰς διατάξεις, εἰς γενικοὺς τινας νόμους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας περὶ ρυθμίσεως ἐν γένει τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν μόνον νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν προστασίαν του, νὰ μὴ προστατεύσῃ τὴν πόλιν τοῦ Πύργου ὥστε μὲ τὸ δάνειον νὰ τῆς δίδῃ φωτισμὸν ἡ Ἑταιρεία. Ἡ πόλις εἶχε σύμβασιν μὲ τὴν Ἑταιρείαν. Ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ; Ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ πρόστιμον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ Ἑταιρεία, διότι τοῦτο τὸ ἐμποδίζουν νόμοι, ἀλλὰ καὶ μελέται, ἂς διοργανωθοῦν τοὐλάχιστον ἐκ μέρου τοῦ Ὑπουργείου αἱ εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ κανονίσουν ὁτὲ μὲν τοῦτο, ὁτὲ δὲ ἐκεῖνο καὶ θὰ ἐξαναγκάσουν τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκδώσῃ μετοχὰς πρὸς σχηματισμὸν νέου κεφαλαίου εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν, ἀπευθυνόμενοι καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ μᾶς συντρέξουν ὅπως τὸ Κράτος μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τῆς προστασίας του, νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἐλευθέρους νὰ λύωμεν τὰς διαφοράς μας δυνάμει τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἔχομεν συνάψει μετὰ τῆς Ἑταιρείας. Πληρώνομεν δυνάμει τῆς διατιμήσεως, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν φῶς, ἀλλὰ δυστυχῶς χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν φῶς, ἂν δὲν συμβληθῶμεν μὲ ἄλλας Ἑταιρείας.

§66Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μοιραίως ἔρχεται ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. βουλευταὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν πόλιν τοῦ Πύργου ἀπὸ τῆς προστασίας του, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐπεξέτεινεν οὕτως, ὥστε νὰ ὁρίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἐξ ἀρχῆς τὸ Κράτος νὰ μὴ ἐπεξέτεινε τὴν προστασίαν του εἰς τοὺς κατοίκους ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Διότι θὰ ἦτο ὀρθωτέρα πολιτικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ ἄφινε ἐλευθέρους τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας νὰ κανονίζουν τὰς ὑποθέσεις των μὲ τὰς διαφόρους Ἑταιρείας, μεθ’ ὧν συμβάλλονται. Ἀλλὰ ὅταν ἦλθεν ἡ μεταπολεμικὴ περίοδος θὰ ἔπρεπεν ἢ αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ νὰ χρεωκοπήσουν καὶ νὰ ἀπέλθουν ἢ νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν οἱ κάτοικοι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς δαπάνας. Τί συνέβη τότε; Οἱ κάτοικοι ἐζήτησαν τὸ Κράτος νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν προστασίαν του ἐπ’ αὐτῶν καὶ συνέβη τὸ ἑξῆς, τὸ Κράτος τότε ὑπεχρέωνε τὰς Ἑταιρείας νὰ δίδωσι τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος εἰς μίαν λίαν χαμηλὴν τιμὴν καὶ τοιαύτην τιμὴν ὥστε νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται ἡ τιμὴ αὕτη οὔτε εἰς τὰς δαπάνας τῆς ἀποσβέσεως τοῦ κεφαλαίου, οὔτε εἰς τὰς ἄλλας γενικὰς δαπάνας, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Αὐτὸ τότε οἱ κάτοικοι τὸ ἐδέχθησαν καὶ δὲν διεμαρτυρήθησαν.

§67Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἤθελον νὰ μάθω ἂν ὁμιλῆτε διὰ τοὺς κατοίκους τῆς πόλεώς μας.

§68Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δι’ αὐτοὺς μάλιστα. Λοιπὸν ἐγεννήθη, οὕτως εἰπεῖν, μία συνήθεια τῆς προστασίας τοῦ Κράτους ἢ μᾶλλον συνήθεια τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰς σχέσεις ἐργοδοτῶν καὶ ἐργοληπτῶν. Ἐγὼ, βέβαια, θὰ προσπαθήσω τώρα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν νομίζω ὀρθήν, δηλαδὴ εἰς τὴν μὴ ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ὀφείλομεν νὰ ἴδωμεν τί θὰ κάμωμεν μὲ τὴν Ἑταιρείαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ δίδωμεν τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας εἰς λίαν χαμηλὴν τιμήν. Καὶ πρέπει νὰ ἴδωμεν καὶ πῶς θὰ κατορθώσωμεν οὕτως ὥστε νὰ μὴ γίνουν ἀδικίαι πρὸς αὐτήν. Βεβαιωθῆτε ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὸ ἔλυσα ἤδη δι’ ἕνα Δῆμον κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν, διὰ συμβιβασμοῦ. Θὰ προσπαθήσω εἰδικῶς καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Πύργου· θὰ ἐξετάσω νὰ ἴδω τί εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ, ὥστε νὰ μὴ ἀπαλλαγῆτε καὶ σεῖς τῆς προστασίας τοῦ Κράτους.

§69Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ χρόνος δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ Ἑταιρείας, ἀλλὰ περὶ ἐπιχειρήσεως ἑνὸς ἀτόμου. Δὲν ὑπάρχει κἂν Ἑταιρεία, δὲν ὑπάρχουσι μηχαναί, ἐργοστάσια, τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅμοια εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις. Ἂν σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχοληθῆτε μὲ τὸν φάκελλον καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἐπιθεωρητῶν, τότε θὰ ἴδητε ἂν ὑπάρχῃ τίποτε ἐκεῖ κάτω καὶ ἂν ἔχωμεν φωτισμόν, ὥστε ὄχι πλέον νὰ μᾶς προστατεύητε, ἀλλὰ νὰ μᾶς πιέζητε. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ διαθέσητε ἐλάχιστον χρόνον ἀπὸ τὰς πολυτίμους στιγμὰς τὰς ὁποίας ἔχετε, ὥστε νὰ ἀσχοληθῆτε εἰδικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§71Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν λεχθέντων παρὰ τῶν ἀρχηγῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων περὶ συγχίσεως καὶ ἀναμίξεως τῶν ἀναφορῶν, ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ τιμήσητε διὰ τῆς προσοχῆς σας διὰ νὰ σᾶς εἴπω ἐλαχίστας λέξεις. Διότι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον φαίνεται τόσον ἁπλοῦν καὶ μικρόν, ἔχει μέγιστα ἀποτελέσματα καὶ νομίζω ὅτι ὑπαίτιοι εἶναι τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Διότι οἱ κ. κ. βουλευταὶ νομίζουν ὅτι ἡ ἐπερώτησις δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περιέχει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐλέγχου διὰ παράλειψιν πράξεων, ὅπως λέγει ὁ Κανονισμὸς καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ καταχωρίζωνται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ἀλλ’ ἡ διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων γέμει αἰτήσεων καὶ πληροφοριῶν, ὅπως π. χ. ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, λέγει ὁ Α, παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, λέγει ὁ Β. Τοῦτο φέρει τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ὁ ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ σπουδαιότερον δικαίωμα τῆς Βουλῆς, παρακωλύεται καὶ τείνει νὰ ἐκλείψῃ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅπως, συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, αἱ ἐπερωτήσεις γράφωνται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἡμερησίαν Διάταξιν, αἱ δὲ ἐρωτήσεις χωριστά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠμπορῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντᾷ.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ κάμωμεν μίαν ἐκκαθάρισιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῶν Ἐπερωτήσεων; Ὄχι.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων ἀναγράφονται παρακλήσεις καὶ συστάσεις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ μάλιστα. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν στρατευθέντων φοιτητῶν.

§76Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζω, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ὡς δικαίαν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§78Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§80Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι ὁμοία ἡ ἀναφορὰ ὅπως καὶ ἡ προηγουμένη. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁλόκληρος ἡ Βουλή, διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἀναστολὴ τῶν κληρωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐστρατεύθησαν, τὸ ταχύτερον μάλιστα, καθόσον ἔχουσι στερηθῆ τῶν μαθημάτων των, νὰ εἰσηγηθῇ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§81Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἄλλοτε εἶπον ὅτι περιλαμβάνεται διάταξις εἰδικὴ εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕτοιμος καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Χατζῖσκος, Σ. Κρεμεζῆς, Β. Μεϊμαράκης καὶ Ι. Καλογερᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἐπιτροπῆς ἀρχηγῶν Μακεδονικῶν ἐνόπλων Σωμάτων.

§83Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν, διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅτι κάποτε πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Διότι κατὰ τὰς διαφόρους καταστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, διάφοροι ἐπιτήδειοι ἔτυχον ἄλλοι μὲν ὄχι μόνον προαγωγῆς ἢ συντάξεως, ἀλλὰ καὶ τῶν δύο ταυτοχρόνως, ἐνῷ δι’ ἄλλους οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐνδιαφέρεται περὶ αὐτῶν, δὲν ἐλήφθη δι’ αὐτοὺς οὐδεμία πρόνοια. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει σοβαρῶς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τοῦτο διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ συσταθῇ δὲ μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τί ὑπηρεσίας προσέφερον οἱ ὁπλαρχηγοὶ καὶ νὰ ἀμειφθῶσι καταλλήλως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σταυρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀνταλλαξίμων Καβάλλας.

§85Ε. ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ. Ἐνῷ, κύριοι βουλευταί, πολλὰ λάθη ἐγένοντο, ἐν τούτοις νομίζω ὅτι τὸ ὑπόμνημα πρέπει εἰδικῶς γὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διότι καταγγέλλονται συγκεκριμέναι ὑπερβασίαι τῆς ἐκτιμητικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀμισοῦ, μάλιστα καὶ ἀπειθαρχίαι, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 βουλευτῶν περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 74 ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ράλλη καὶ πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως.

§87Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἐλέγχει τὸν Ὑπουργὸν οὔτε διὰ παράλειψιν, οὔτε δι’ ἐνέργειαν πράξεως. Ζητεῖται ἁπλῶς πληροφορία.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ καθιερώθη. Καὶ σεῖς ὡμιλήσατε πρὸ ὀλίγου περὶ τῆς κακῆς αὐτῆς χρήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι σήμερον.

§89Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐρώτησις, εἶναι ἐπερώτησις.

§90Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διετάχθησαν ἀνακρίσεις, κ. Πρόεδρε.

§91Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ πληρεστέρα ἐπερώτησις.

§92Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργόν, δὲν ἐπερωτᾷ.

§93Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἡ λέξις δὲν ἀλλάζει τὴν ἔννοιαν, οὔτε τὴν οὐσίαν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐπερωτῶν θέλει νὰ ἐνασκήσῃ ἀκριβῶς ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἑπομένως εἶναι ἐπερώτησις.

§95Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅπως εἴδομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας....

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἂν δέχεται τὴν πρόταξιν.

§97Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάξεως τὸν λόγον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§99Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγράφεται πληθώρα ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἤδη ἀναβληθῆ κατ’ ἐπανάληψιν λόγῳ τῆς ἐπειγούσης νομοθετικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν πρὸ τῶν διακοπῶν. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ ὁλονὲν ὀγκούμενος αὐτῆς φόρτος καὶ ὅπως αἱ εἰς τὸ βάθος της εὑρισκόμεναι ἐπερωτήσεις ἔχουν τὴν ἐλπίδα νὰ συζητηθοῦν ἡμέραν τινά. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ τῆς προτάξεως τῆς χθὲς μόλις ἐγγραφείσης ἐπερωτήσεως περὶ τῶν δελτίων, διότι ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς σήμερον θὰ ἦτο ἀπολύτως πρόωρος, ἐφόσον διετάχθησαν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνακρίσεις διὰ τὰ γεγονότα καὶ ἀναμένεται κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἡ ὑποβολὴ τοῦ πορίσματος καὶ ἡ λῆψις ἀποφάσεων. Ἑπομένως, ἂν σήμερον ἤθελε διεξαχθῇ ἡ συζήτησις αὐτῆς, θὰ ἐστερεῖτο ἡ Βουλὴ οὐσιώδους στοιχείου καὶ θὰ ἔδιδεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ καταναλωθῇ καὶ πάλιν χρόνος πολύτιμος διὰ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς συζητήσεως, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος καὶ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων. Νομίζω ὅθεν ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἕως ὅτου, περατουμένης τῆς ἀνακρίσεως, ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει ὅλης τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εἰς θέσιν νά προβῇ διὰ μιᾶς εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτῆς. Θὰ παρεκάλουν ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ὅπως ὁρισθῇ μία ὡρισμένη ἡμέρα κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα διὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τῶν δελτίων. Ὡρίσθη πρὸ ὀλίγου ἐν ἀπουσίᾳ μου ἡ προσεχὴς Πέμπτη νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. Προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ἡ προσεχὴς Πέμπτη νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τῶν δελτίων καὶ ἡ μεθεπομένη Δευτέρα διὰ τὴν συζήτησιν τῆς Πάουερ–Ἄντ–Τράξιον. Ὑποθέτω ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος ὅτι μέχρι τῆς προσεχοῦς Πέμπτης θὰ εἶναι πλῆρες τὸ ἔργον, θὰ ἔχωσι δὲ περατωθῆ αἱ ἀνακρίσεις καὶ θὰ ληφθῇ καὶ ἡ σχετικὴ ἀπόφασις.

§100Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τόσον ἀργά;

§101Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἀσφαλεῖς ὅτι δὲν θὰ χρειασθῇ νέα ἀναβολή, καίτοι θεωρῶ ὅτι αἱ ἀνακρίσεις θὰ ἔχουν περαιωθῆ μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς χθεσινὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν κατὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐδήλωσεν εἰς ἐμὲ ὅτι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θὰ ἔχῃ περατωθῆ ἡ ἀνάκρισις. Κατὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως, συναινοῦντος καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς ταχυτάτης διενεργείας τῶν ἀνακρίσεων.

§103Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀπήντησε κατὰ δύο τρόπους εἰς τὴν αἴτησιν περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Πρῶτον ὡμίλησε γενικῶς περὶ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μεταβάλλεται ἡ τάξις τῶν ἐπερωτήσεων, διότι οὕτω πως καταπατῶνται τὰ δικαιώματα τῶν προηγουμένως ὑποβαλλόντων αἴτησιν. Ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ ἐν γνώσει τούτου ὥρισεν ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ τῇ αἰτήσει ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν νὰ προτάξῃ ἐπερώτησίν τινα, ὅταν θεωρῇ τὸ θέμα τὸ διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ὑποβαλλόμενον σπουδαῖον καὶ ἐπεῖγον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω διὰ τῶν ἑξῆς. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἔργου τῆς ἀνακρίσεως—καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν—πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῆς ἀνακρίσεως, πρόκειται περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ γενικώτερον ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας σκοπὸς ἦτο νὰ ἀποταχθοῦν αἱ πράξεις αἱ θιγόμεναι διὰ τῆς ἐπερωτήσεως. Σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς Κυβερνήσεως, κύριος σκοπὸς αὐτῆς ἦτο ἡ ἐπάνοδος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἰς ὁμαλὴν λειτουργίαν καὶ συνεπῶς δὲν ἀφορᾷ παρωνυχίδα, ὑποθέτω, ἡ ἐπερώτησίς μου, οὐδὲ ὁ ἔλεγχος, ὃν σκοπῶ νὰ ἐνασκήσω δι’ αὐτῆς, εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἐπερώτησις αὕτη νὰ ἀναμένῃ τὴν σειράν, δηλαδὴ ad Calendas Graecas. Γνωρίζομεν πάντες, διότι ἀνέγνωμεν ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς στρατιωτικὰς ἀνακρίσεις. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ ἐνασκήσω τὸν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ βεβαίως καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀντίθετον γνώμην καὶ ζητεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν ὑπογραψάντων, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶμαι καὶ ἐγώ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ τὴν ἰδικήν μας σκέψιν.

§104Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν οὔτε διὰ τοῦτο, οὔτε διὰ τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἀναβολήν. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἤθελον νὰ κάμω λόγον, εἶναι ὅτι ζητεῖται διὰ τῶν ὑποβαλλομένων τροποποιήσεων νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις. Κατωρθώσαμεν διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ νὰ ἔχωμεν δύο ἡμέρας ἐπερωτήσεων. Ἔρχομαι νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν τὰς ἡμέρας αὐτὰς τῶν ἐπερωτήσεων νὰ τὰς ἀφήσῃ τελείως ἐλευθέρας διὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐλέγχου, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον εὑρισκόμεθα ὑπὸ Κυβέρνησιν Οἰκουμενικὴν καὶ ἡ βάσις τῆς Οἰκουμενικῆς ἀποτελεῖ ἓν ἐμπόδιον τῆς ἀκριβοῦς τηρήσεως τοῦ ἐλέγχου. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὰς συστάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἴμεθα ἐπίσης ὑποχρεωμένοι νὰ παρακαλέσωμεν νὰ γίνῃ καλὴ χρῆσις τῶν συστάσεων αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ ἐμποδιζώμεθα.

§105Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ θέμα τὸ περιλαμβανόμενον εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 74 ἐπερώτησιν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἐγὼ ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἄνευ τῆς ἰδικῆς μας προτάσεως νὰ ζητήσῃ αὐτὴ τὴν πρόταξιν καὶ νὰ δώσῃ τὰς ζητηθείσας ἐξηγήσεις πρὸς τὴν Βουλήν. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναβολῆς ἀνακρίσεως. Πρόκειται περὶ πράξεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἔγκλημα, κατὰ τοῦ σκοποῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἔγκλημα κατὰ τῆς παρούσης Βουλῆς, κατὰ τῆς προσδοκίας ὅλης τῆς Χώρας, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Καθ’ ὃν χρόνον ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ νὰ καταναλώσωμεν ὅλον τὸν πολύτιμον χρόνον μας, διὰ νὰ προσπαθήσωμεν καταπνίγοντες ὅλας τὰς διαφοράς, τὰς ὁποίας ἐγέννησε μεταξὺ μας τὸ παρελθόν, βλέπαμεν ὅτι ἐνεδρεύουν παλαιαὶ συνήθειαι, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ τορπιλλίσουν τὰς προσπαθείας μας αὐτάς. Γνωρίζει καλὰ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ὅτι τὰ Ἐπιτελεῖα, καὶ τὸ Γενικὸν καὶ τῶν Σωμάτων Στρατοῦ, ἔχουν τμήματα, τὰ ὁποῖα συλλέγουν πληροφορίας καθαρῶς στρατιωτικῆς φύσεως. Δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι τμήματα χαφιεδικά. Καὶ ἐδῶ πρόκειται περὶ χαφιεδικῶν τμημάτων.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή· δέχεται τὴν πρόταξιν;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μὴ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, διότι ἤδη ἡμεῖς ἐδέχθημεν. Διότι, ἂν ἐπιμένετε εἰς τὴν ἐρώτησιν τῆς Βουλῆς, θὰ ζητήσωμεν τότε ἡμεῖς οἱ ὑπογράψαντες νὰ ἐρωτηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδέχθη ὁ ἐπερωτῶν διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§110Σ. ΣΤΑΗΣ. Σᾶς παρεκάλεσα ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς συνεδρίας νὰ μοὶ ἐδίδαστε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων, διότι περίπου πρὸ μηνὸς εἶχον ὑποβάλει ὄχι ἐρώτησιν, ἀλλ’ ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἡ ἐπερώτησις διεγράφη ἐκ τοῦ πίνακος τῶν ἐπερωτήσεων. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ θέματος σπουδαιοτάτου νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν συζητήσεως.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν διαγράφεται κάθε ἐπερώτησις ὅταν ἀπουσιάζει ὁ ἐπερωτῶν κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ σᾶς. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ ὑποβάλητε ἐκ νέου τὴν ἐπερώτησίν σας.

§112Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἀπουσίασα ποτὲ τῆς Βουλῆς· δὲν μὲ ἐκαλέσατε κἄν. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἢ τὸ Προεδρεῖον, ἅμα τῇ καταθέσει τῶν ἐγγράφων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, διέγραψε τὴν ἐπερώτησιν, νομῖσαν ὅτι πρόκειται περὶ καταθέσεως ἐγγράφων. Ἑπομένως ἡ ἐπερώτησίς μου ὑφίσταται, ὑπάρχει. Πρόκειται δὲ περὶ σπουδαιοτάτου θέματος, τοῦ ὁποίου δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχῃ ἄλλο τι σπουδαιότερον. Πρόκειται διὰ τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν συζητήσεως.

§113Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἴδιον συνέβη, κ. Πρόεδρε, καὶ δι’ ἐμέ. Μοὶ διεγράφη μία ἐπερώτησις ἐπὶ θέματος σοβαρωτάτου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπεβίβασεν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἀτμοπλοίου ξένον ὑπήκοον, πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν ὑπέχει καὶ ποινικὴν εὐθύνην ἀκόμη τὸ Ὑπουργεῖον.

§114Σ. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ λοιπόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁρισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μεταπροσεχὴς Δευτέρα.

§116Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὸν τοιοῦτον τρόπον τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων θὰ ἐκλείψῃ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, διότι διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τούτου κατελήφθησαν ὅλαι αἱ ἡμέραι αἱ προοριζόμεναι διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον διὰ τῶν νέων τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ περιορίζονται καὶ αἱ ἡμέραι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὅπως ἀναπτύξῃ ἐπερώτησίν του κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μὴ λαβόντος μέτρα κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἰχθυοτροφείου Ἀγουλινίτσης.

§118Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπέβαλλον τὴν ἐπερώτησιν πρὸ ἡμερῶν διὰ τὰς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων τῶν τέως Δήμων Σκυλλοῦντος, Βώλακος καὶ Ἀρήνης, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἰχθυοτροφείου Ἀγουλινίτσης ὑπῆρξε παραβάτης τῆς διαχειρίσεως ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, διότι αὕτη ἀφορᾷ τηλεγραφικὰς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων τῶν τριῶν πεδινῶν Δήμων τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, ἡ δὲ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀποβλέπει εἰς παρελθούσας τοιαύτας παραβάσεις τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Καὶ δυστυχῶς μοὶ δίδει σκιώδη βεβαίωσιν ὅτι διετάχθησαν αἱ τοπικαὶ Ἀρχαὶ ἵνα προστατεύσωσι τοὺς ἁλιεῖς. Ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἐν λόγῳ ἰχθυοτροφείου ἀνέλαβε τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς λίμνης Ἀγουλινίτσης τῆς ἐκτεινομένης εἰς ἔκτασιν ἐπὶ τεσσάρων πεδινῶν Δήμων, μὲ τὴν ῥητὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἁλιείαν εἰς τοὺς ἁλιεῖς ἐφ’ ὡρισμένους ὅρους ἐν ταὐτῷ πρὸς τέσσαρας δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ἐφόσον, κ. Πρόεδρε, ἀνέλαβε τὴν ἐκμετάλλευσιν ταύτην ἀντὶ 8,000 μεταλλικῶν δραχμῶν ἐτησίως. Καὶ ὁ ἐνοικιαστὴς οὗτος παρὰ πᾶν φυσικὸν καὶ ἀνθρώπινον δίκαιον, ἀλλὰ καὶ παρὰ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐκ τῆς διαχειρίσεως, πωλεῖ τοὺς ἰχθεῖς ἐντὸς μὲν τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης πρὸς 32 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, εἰς δὲ τὴν ἀγορὰν πρὸς 40 δραχμάς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι εἰς πολλὰς παραθαλασσίους πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς νήσους οἱ ἰχθεῖς πωλοῦνται πρὸς 15 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ὁ ἐν λόγῳ ἐνοικιαστὴς κατατυραννεῖ πτωχοὺς βιοπαλαιστὰς ἁλιεῖς, ἐν ταὐτῷ δὲ δυστυχῶς ἔχει συνεπικούρους τὰ ὄργανα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐνώπιον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ διὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου του, διότι πολὺ καλῶς γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι πολλάκις παρεβίασε τοὺς ὅρους τῆς ἐγκρίσεως καὶ ὁ ἐνοικιαστής. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐξηνάγκασε πρό τινων μηνῶν τὸν ἀστυνόμον Βρεσθένων νὰ διατάξῃ τὴν φυλάκισίν του καὶ ἠναγκάσθη δυστυχῶς κατόπιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ διατάξῃ τὴν ἀποφυλάκισίν του. Οἱ κάτοικοι τῶν τριῶν τούτων Δήμων διαμαρτύρονται, διότι ἔχουσιν ἐκ τοῦ φυσικοῦ καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου δικαίου καὶ ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας δικαίωμα νὰ ἀγοράζωσι εἰς μίαν λογικὴν τιμὴν τοὺς ἰχθεῖς, ἐφόσον ἡ λίμνη ἐκτείνεται εἰς τὸ ἔδαφος τῶν τριῶν τούτων πεδινῶν Δήμων, οἱ ἰχθεῖς κατέστησαν πλέον δι’ αὐτοὺς εἷς ἀπηγορευμένος καρπός, διότι εἶναι φυσικὸν ὅτι πρὸς 40 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν δὲν δύνανται νὰ ἀγοράζωσιν ἰχθεῖς οἱ πτωχοὶ βιοπαλαισταί. Θέσατε, κύριοι, ἐπὶ τῆς πλάστιγγος τὰ κέρδη, τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου, ἀνερχομένας εἰς 8,000 μεταλλικὰς δραχμὰς ἐτησίως, τὰ ἀμύθητα κέρδη τοῦ ἐνοικιαστοῦ καταστάντος ἑκατομμυριούχου καὶ τὰ κέρδη τῶν κατοίκων περιοριζόμενα εἰς τὰ σπέρματα τῆς ἑλονοσίας, τὰ ὁποῖα ἐκτείνει ἡ λίμνη καὶ κρίνατε, ἂν ὁ Σαϋλὼκ ὑπῆρξε τυραννικώτερος, εἰδεχθέστερος, ἀπεχθέστερος πρὸς τοὺς ὀφειλέτας του, ἀπέναντι τοῦ ἐνοικιαστοῦ πρὸς τοὺς παρὰ τῇ λίμνῃ κατοίκους. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταγγείλω τὰς ὑπερβασίας ταύτας τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 18 τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας προβῇ εἰς τὴν λύσιν τῆς μισθώσεως, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀτμόσφαιρα τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ὁ ἐν λόγῳ ἐνοικιαστὴς ἐγκυμονεῖ καταιγίδα καὶ εἶναι συνετὸν νὰ προφυλάσσεται ἀπὸ τὰς καταιγίδας ὁθενδήποτε ἐρχομένας, συνετώτερον δὲ ὅταν δύναται νὰ προλαμβάνῃ ταύτας. Καὶ ἐν προκειμένῳ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζων τὰς δικαίας μας παραστάσεις θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τῶν κατοίκων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ κάτοικοι οἱ συνορεύοντες πρὸς τὴν λίμνην νὰ ἀγοράζωσι τοὺς ἰχθεῖς πρὸς 40 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ἔχω τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς θὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν τῆς μισθώσεως, οὐχὶ μόνον πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν καταπιεζομένων καὶ κατατυραννουμένων συμπολιτῶν μου παρ’ ἑνὸς νέου Ἀλῆ πασᾶ, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῆς καταρρακωθείσης ἐννοίας τοῦ δικαίου καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ τὰς συστάσεις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας του. Ἂν δὲν θελήσῃ νὰ πράξῃ τοῦτο, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀποστείλῃ ἀνώτερον δικαστικὸν εἴτε ἐκ Καλαμῶν, εἴτε ἐκ Πύργου, εἴτε ἐκ Κυπαρισσίας διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, διότι ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ μεταβὰς τελευταῖον ὑπάλληλος, δὲν γνωρίζω ποῖος, δὲν ἐξήτασε τοὺς καταγγείλαντας, ἀλλ’ ἐξήτασε μόνον τοὺς φίλους τοῦ ἐνοικιαστοῦ.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§120Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι ἄλλος ἐγγεγραμμένος;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὁρίστε.

§122Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ Ὀλυμπίας περὶ ὑπερβασιῶν τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ ἰχθυοτροφείου Ἀγουλινίτσης δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι στηρίζεται ἐπὶ πραγμάτων, ἀφοῦ παρουσιάζεται αὕτη διὰ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας κ. Μοσχούλα. Τὴν γνώμην μου δὲ ταύτην συμμερίζεται καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία εἰς διαφόρους περιστάσεις εἶχεν ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους λάθει παράπονα ἐναντίον τοῦ ἐνοικιασλοῦ, ἰδίως ἕνεκα τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ νὰ ἁλιεύωσιν εἰς τὴν λίμνην καὶ οἱ ἐλεύθεροι ἁλιεῖς καὶ διὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ὁ ἐνοικιαστὴς μεταχειρίζεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην. Τὸ Ὑπουργεῖον εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν τῶν παραπόνων αὐτῶν διέταξεν ἀνακρίσεις, διέταξε δὲ τὸν εἰρηνοδίκην Βούλακος....

§123Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι θεράπων τοῦ ἐνοικιαστοῦ, κ. Ὑπουργέ.

§124Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). .... καὶ τὰς τοπικὰς Ἀρχάς....

§125Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχουν τοπικαὶ Ἀρχαί. Εἷς ἐνωμοτάρχης ὑπάρχει μόνον, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς εἶναι ὄργανον τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Παρακαλῶ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§126Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἐξετάσασα τὰ πράγματα ἐπὶ τόπου ἔφθασεν εἰς πόρισμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐδικαιολόγει τὴν λῆψιν αὐστηρῶν μέτρων καὶ δὴ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Τὰ παράπονα ἐπανελήφθησαν καὶ ἐπαναλαμβάνονται τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. βουλευτοῦ. Διέταξα τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς θὰ εἶναι τελείως ἱκανοποιημένος, διότι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων καὶ δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν διάθεσιν νὰ προστατεύσῃ τὸν ἐνοικιαστήν, ὁ ὁποῖος, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. βουλευτὴς πολὺ ὀρθῶς, καρποῦται πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦτο. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου νὰ καλέσω τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν σύμβασιν, τουλάχιστον ὡς πρὸς τὸ μέρισμα, καὶ οὕτω θὰ ἱκανοποιήσω τελείως τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§127Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν κατοίκων καὶ ὅτι συνέστησεν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν γνωρίζει ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς οὐδέποτε ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ ἐφόσον ἐγνώριζε καὶ γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία αὕτη τοῦτο, βεβαίως ἡ διαβεβαίωσις τὴν ὁποίαν ἔδωκε διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, διότι, ἐφόσον ἐγνώριζεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τὰς συνεχεῖς καὶ ἀδιαλείπτους παραβάσεις τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας ἐκ μέρους τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἂν ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἐξετέλει τὸ καθῆκόν της, δὲν θὰ ἄφινεν ἐκτεθειμένους τοὺς κατοίκους ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν βαρβαρότητα καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἑνός, ἂς τὸν ὀνομάσω κεφαλαιοκράτου, διότι κεφαλαιοκράτης ἐγένετο, κύριοι, ἐπὶ τόσα ἔτη ἐκμεταλλευόμενος τὴν λίμνην αὐτήν, διότι ἔγινε πολυεκατομμυριοῦχος. Ἡ διαβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργός, ὅτι ἐκ τοῦ πορίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ ὁ διαταχθεὶς νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπιθεωρητὴς διὰ τὰς παραβάσεις τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας ἐκ μέρους τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἡ διαβεβαίωσις, λέγω, αὕτη δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, διότι θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἐγὼ δηλῶ καὶ διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐδήλωσα ὅτι ἐννοῶ νὰ ἀποσταλῇ ἀνώτερος δικαστικός, διότι μόνον εἷς ἀνώτερος δικαστικὸς θὰ ἐνεργήσῃ ἀμερολήπτους ἀνακρίσεις καὶ θὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἐφόσον εἰς τὰς Πάτρας παραμένουν τριάκοντα περίπου ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπηρεσίας καὶ ἐφόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀσφαλείας εἰς τὰς Πάτρας ἐνασκεῖ ἡ Ἀστυνομία τῶν Πόλεων, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ εἰς Ἀγουλινίτσαν, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου, ἕνα ἀξιωματικὸν τῆς χωροφυλακῆς διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δυστυχῶν ἁλιέων ἀπὸ τὰς διώξεις ἑνὸς τυράννου, τὸν ὁποῖον λυποῦμαι ὅτι ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ ἀνέχεται ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργός.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ διατάξω τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς εἰς Ἀγουλινίτσαν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν διὰ τὴν ἀθρόαν μετάθεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§130Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ ἀποκέντρωσις τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία ἐξησφαλίζετο διὰ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, κατηργήθη ἐντελῶς ὑπὸ τῆς ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως. Οἱ διδάσκαλοι ἐστερήθησαν ὅλων τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα διὰ νόμου ἐξησφάλιζον τὰς μεταθέσεις των καὶ ἐγένετο ἐπὶ δικτατορίας ὁ γνωστὸς χορὸς τῶν μεταβολῶν τῶν διδασκάλων. Καὶ περὶ ἐκείνων μὲν δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς 9ης Σεπτεμβρίου ἡ λεγομένη ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις τοῦ Κονδύλη—κατ’ ἐμὲ ὑπηρεσιακὴ δικτατορία— ἐσυνέχισε τὸ ἔργον τῶν προκατόχων καὶ ἀπὸ τῆς 9ης Σεπτεμβρίου μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν ἐκλογῶν διὰ λόγους καθαρῶς ἐκλογικοὺς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης διδάσκαλοι τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἰς μέγιστον ἀριθμόν, 275 δημοδιδάσκαλοι καὶ περὶ τοὺς 180 λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἄνευ οὐδενὸς λόγου ὑπηρεσιακοῦ ἐξεσφενδονίσθησαν εἰς τὰ διάφορα ἄκρα τῆς Ἑλλάδος διὰ λόγους καθαρῶς ἐκλογικούς. Παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ἰδιαιτέρως νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου καὶ ἔλαβα τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισμα ταὐτοχρόνως μὲ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε «περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ θεσμοῦ τῶν προσωρινῶν διδασκάλων». Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου μετατίθενται εἰς τὸ ἕτερον ἄνευ οὐδενὸς ὑπηρεσιακοῦ λόγου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτίας, παρὰ μόνον νὰ ἐξυπηρετηθοῦν σκοποὶ ἐκλογικοί, φρονῶ ὅτι ἔχει καθῆκον διὰ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἐπαναφέρῃ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἄνευ οὐδενὸς ὑπηρεσιακοῦ λόγου μετετέθησαν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου εἰς τὸ ἄλλο καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν.

§131Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι εἶναι ἤδη ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον πρὸς ὑποβολήν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν διὰ τίνα λόγον ἐχορηγήθη ἡ ἄδεια ἐλευθέρας πωλήσεως εἰς τοὺς κληρονόμους Γεωργιάδη τοῦ κτηματομεριδίου Σαρμουσακλῆ, κατὰ παράβασιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ εἰς βλάβην τῶν δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων κατοίκων τοῦ χωρίου τούτου καὶ τῶν πέριξ χωρίων, καὶ προσέτι διὰ τίνα λόγον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διέταξε τὴν ἀποβολὴν τῶν κολλήγων τοῦ κτήματος τούτου ἐκ τῶν παρ’ αὐτῶν καλλιεργηθεισῶν γαιῶν.

§133Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὴν Φθιώτιδα, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἐφηρμόσθη κατ’ ἐπέκτασιν ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Ἂν συνέτρεχον λόγοι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι συνέτρεξαν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὅπου ὑπῆρχεν ὄντως ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καὶ προσφύγων, δὲν δύναμαι νὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν νὰ ἀπαντήσητε, διότι ὁ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς τῆς δικτατορίας ἐφήρμοσεν αὐτὸν ἄνευ οὐδενὸς λόγου καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ περίπτωσις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος. Ἐξετάζων ἐν μέρει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐδόθησαν, ἐφαρμοσθέντος τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐν Φθιώτιδι, ἄδειαι ἑκουσίας πωλήσεως ἀγροτικῶν κτημάτων, ἀνεῦρον ἄδειαν χορηγηθεῖσαν εἰς ἀνώτατον δικαστικὸν λειτουργόν, ὅστις δὲν ἠξεύρω διὰ τίνος μέσου κατώρθωσεν ἄνευ τῆς γνώμης τῶν ἁρμοδίων μελῶν τοῦ Συμβουλίου τοῦ εἰδικοῦ ἐπὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὑπ’ εὐθύνην καὶ μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ, διαφωνήσαντος πρὸς τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, νὰ λάβῃ ἄδειαν ἐλευθέρας πωλήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κτήματος, χωρὶς νὰ ἀποκατασταθοῦν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ ἀπαλλοτριούμενα κτήματα.

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§135Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ κ. Γεωργιάδης, ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Καὶ συνέβη τὸ περίεργον εἰς τὸ ἀγροτικὸν αὐτὸ κτῆμα, τὸ παρὰ τὴν Φθιώτιδα εὑρισκόμενον, ὅτι ἄνθρωποι κολλῆγοι τοῦ κτήματος νὰ μὴ ἀποκατασταθοῦν καὶ νὰ δοθῇ ἄδεια ἐλευθέρας πωλήσεως εἰς τρίτους, οἵτινες κάθε ἄλλο παρὰ κατ’ ἐπάγγελμα εἶναι γεωργοί. Καὶ τί ἐγένετο, κύριοι, ἐπὶ πλέον; Οἱ κολλῆγοι αὐτοί, οἵτινες ἀπεβλήθησαν οὕτω πως ἐκ τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας ἐκαλλιέργησαν καὶ ἐνῷ εἶχον προπαρασκευάσει τὰς γαίας αὐτῶν πρὸς καλλιέργειαν καὶ ἐνῷ δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ καλλιεργήσωσιν, ἐπετεύχθη μία ἀπόφασις περὶ προσωρινοῦ μέτρου ἀπὸ κάποιον ἀσκοῦντα τὰ καθήκοντα τοῦ εἰρηνοδίκου ἐκεῖ, νὰ ἀποβληθῶσι τῆς νομῆς καὶ σήμερον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι οὐδὲν δικαίωμα ἔχουν ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν νὰ εἶναι ἐν τῇ κατοχῇ των τὰ κτήματα. Δηλαδὴ συνέβησαν δύο ἀδικίαι. Ὑπὸ τὴν ἐπίρροιαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ τοῦ ἰδιοκτήτου, ἡ ἐπίρροια εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἄδειαν παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου καὶ ἡ ἐπίδρασις τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ὁ ἀνώτατος δικαστικὸς λειτουργὸς ἐπὶ τῶν κατωτέρων δικαστικῶν Ἀρχῶν νὰ ἐκδώσουν δικαστικὴν ἀπόφασιν διὰ νὰ ἀποβληθοῦν ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ ἀγροτικὸς νόμος νὰ τὰ ἀποδώσῃ. Τί πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι γνωρίζετε ὅτι ἡ ἄδεια αὐτὴ ἦτο παράνομος, ὅτι οἱ κολλῆγοι δὲν ἀπεκατεστάθησαν, ὅτι διὰ μιᾶς ἀποφάσεως ἀπεβλήθησαν ἐκ τῶν προπαρασκευασθέντων πρὸς καλλιέργειαν κτημάτων καὶ τί ἐν προκειμένῳ πρόκειται νὰ γίνῃ; Ὁ νόμος βεβαίως σᾶς ἐμποδίζει. Δύνασθε ἤδη, σᾶς ἐρωτῶ, νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἄδειαν αὐτήν, ἀφοῦ συνέτρεξεν ἡ ἀγοραπωλησία διὰ συμβολαίων πρὸς τρίτους; Ἐφόσον δὲ τὸ ἀγροτικὸν αὐτὸ κτῆμα δὲν ἔχει ἐπάρκειαν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ὑπολειπομένων ἀγροτῶν καὶ τῶν κολλήγων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀποδεδειγμένως κολλῆγοι, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ φακέλλου τὸν ὁποῖον εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ προσκομίσητε καὶ ἔλαβον γνῶσιν, τί δέον νὰ γίνῃ; Αὐτοὶ ὅ,τι ἤθελον τὸ ἐπέτυχον. Δὲν ὑπολείπεται τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ γίνῃ δευτέρα ἀπαλλοτρίωσις ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνεγνωρίσθησαν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ συμβῇ ὥστε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ζημιωθῶσι τὸ τίμημα τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσαν διὰ νὰ ἀποκατασταθῶσιν οἱ ἀγρόται. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εὕρῃ τὴν λύσιν διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀπονεμηθῇ δικαιοσύνη εἰς τὸν ἀνώτατον αὐτὸν δικαστικὸν λειτουργόν, ὅστις εἶναι ἐντεταλμένος τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἡ Κυβέρνησις νὰ διδάξῃ εἰς αὐτὸν ὅτι ὑπάρχουν μέσα κατὰ τῶν ἀδικούντων δικαστῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πράγματι ἡ δοθεῖσα ἄδεια ἑκουσίας πωλήσεως ἐδόθη παρανόμως καὶ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, διότι δὲν προϋπῆρχε γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐποικισμοῦ, ἀλλ’ ἡ ἄδεια ἐδόθη ἤδη καὶ ἐγένετο ἐκποίησις ἑκουσία. Ἡ ἄδεια ἦτο εὐρυτέρα ὅπως γνωρίζετε καὶ ὡς δικαιολογία ἀναφέρεται ὅτι ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἔκτασις ὅπως ἀποκατασταθῶσιν οἱ καλλιεργοῦντες γαίας καὶ ἀγρούς. Ἔπειτα ἡ ἔρευνα ἀπέδειξε κατόπιν παραπόνων ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐπαρκεῖς ἐκτάσεις διὰ νὰ ἀποκατασταθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ καὶ δι’ αὐτὸ μόλις ἐξηκριβώσαμεν τοῦτο ἐλάβομεν τὰς ἀδείας τῆς ἐκποιήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς καλλιεργουμένας γαίας γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἡμεῖς διετάξαμεν νὰ σπείρουν καὶ νὰ θερίσουν οἱ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὀργώσει καὶ μεταγενεστέρως, νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Δὲν ἔχω τὴν πληροφορίαν ἂν εἶναι ὅλοι γεωργοὶ ἢ ὄχι. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ γεωργοί. Γνωρίζετε δὲ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκποιήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅταν δίδεται ἡ ἄδεια, πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐλέγχῃ ἂν εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ λάβῃ αὐτήν, ἂν εἶναι ἐκ τῶν ἀκτημόνων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν προέβημεν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς γενομένης πωλήσεως, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον αἱ ὑπολειπόμεναι γαῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν. Ἂν ὅμως καταλήξωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ δώσωμεν καὶ τὰς γαίας αἱ ὁποῖαι ἐπωλήθησαν, δὲν θὰ κατελήγομεν εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, ἀλλὰ θὰ ἠκυροῦμεν διὰ νόμου τὴν δοθεῖσαν ἄδειαν καὶ κατόπιν θὰ ὑπεχρεοῦντο νὰ ἐπιστρέψουν τὸ τίμημα. Ἐφόσον λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, θὰ ρυθμίσωμεν νομοθετικῶς τὸ ζήτημα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας.

§138Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐπὶ τὸ βῆμα μὲ ἔφερε, κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργέ, ἡ χαλάρωσις τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν τόσον παραστατικὰ ἐζωγράφισαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς Ἠπείρου καὶ τόσον ζωντανὰ τὴν αἰσθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἡ χαλάρωσις αὐτὴ μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα σκέπτεσθε νὰ λάβητε σχετικῶς μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, καίτοι βεβαίως δὲν εἶσθε ὑπεύθυνος διὰ τὴν παρατηρηθεῖσαν εἰς τὸ παρελθὸν χαλάρωσιν. Ἐπίσης θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔχετε σκοπὸν νὰ λάβητε σχετικῶς μὲ τὴν ὑφισταμένην διάστασιν μεταξὺ τῶν δύο Σωμάτων, Χωροφυλακῆς καὶ Ἀστυνομίας Πόλεων, διότι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ζήτημα, κ. Ὑπουργέ, ἐγὼ θεωρῶ τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας ζωτικώτατον καὶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἔκαμε λόγον, ἡ Δημοσία Ἀσφάλεια ἀφορᾷ αὐτὸν τὸν Ἑλληνικόν Λαόν. Ἂν δὲν ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν λαόν, ἰδίως εἰς τὸν ἀγροτικόν, τὴν πεποίθησιν ὅτι δρᾷ καὶ κινεῖται ἐλευθέρως, τότε νομίζω ὅτι καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐλάχιστα θὰ ἐπιτελέσουν. Ἐκ τῆς ὑφισταμένης διαστάσεως μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν Σωμάτων ἐπέρχεται καὶ κάποια ἀδράνεια μεταξὺ αὐτῶν, διότι οὔτε τὸ ἓν Σῶμα γνωρίζει τί ἐργασίαν θὰ κάμῃ οὔτε τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶς δὲν μᾶς συμφέρει ἡ συνύπαρξις τῶν δύο Σωμάτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου διαφόρους πίνακας, τοὺς ὁποίους ἔλαβον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα ὅτι διὰ τὴν Χωροφυλακὴν Ἀθηνῶν δαπανῶνται κατὰ μῆνα 2,400,000 καὶ διὰ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων Ἀθηνῶν ἕτερα 2,166,000, ἐν ὅλῳ 55,000,000 ἐτησίως. Διὰ δὲ τὸν Πειραιᾶ δαπανῶνται 13,000,000 διὰ τὴν Ἀστυνομίαν τῶν Πόλεων καὶ 12,000,000 διὰ τὴν Χωροφυλακήν, δηλαδὴ 25,000,000 ἐτησίως, εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ὡς πρῶτον ὅρον αὐτῆς ἔθεσε τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Φρονῶ ὅτι μία τοιαύτη δαπάνη ἀφορῶσα τὰ δύο Σώματα πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρὸ τοῦ χωρισμοῦ πόσα ἐδαπανῶντο;

§140Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Διὰ τὰς Ἀθήνας 20,000,000, ἐνῷ σήμερον 55,000,000. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω ὅταν ὑποβληθοῦν τὰ νομοθετικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἐπείγει ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, πρῶτον διότι ἐπέρχεται ἡ χαλάρωσις τῶν δύο Σωμάτων καὶ δεύτερον διότι ἡ ἐνίσχυσις τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας παρίσταται ἄμεσος καὶ ἐπιτακτική. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα νὰ καταρτισθῇ μία Ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν καὶ ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν δύο Σωμάτων, ἡ ὁποία νὰ ἤρχετο εἰς ἓν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον νὰ ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, διότι ἄλλως δὲν γίνεται τίποτε.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἀφορᾷ γενικῶς τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν. Βεβαίως διὰ τῆς γενικότητος αὐτῆς ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ καὶ τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν εἰδικώτερον. Ὅσον ἀφορᾷ γενικῶς τὴν Ἀσφάλειαν πρέπει νὰ εἴπω ὅτι τὰ δυνατὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα παρέχουν τὰ διαθέσιμα μέσα λαμβάνονται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἡ Ἀσφάλεια νὰ ἐξυπηρετεῖται ὅσον τὸ δυνατὸν καλύτερον. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰ κεκανονισμένα ἔρχονται εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει παρατηρηθῆ ἰδιαιτέρα διατάραξις τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Παρουσιάζονται βεβαίως κρούσματά τινα εἴς τινα μέρη, ἀλλὰ πάντοτε σπεύδεται νὰ λαμβάνωνται τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, εἰδικῶς τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω ὅτι καὶ ἀποτελεσματικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐνέργεια τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ὡς εἶναι δὲ γνωστόν, τελευταίως πρὸ μικροῦ ἐφονεύθη ἐν Φθιώτιδι ὁ ἐκεῖ διαταράσσων τὴν Ἀσφάλειαν ἐπικηρυγμένος λῃστής. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐνῷ εἰς ἀξιωματικοὺς τὸ Σῶμα τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας ἔχει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν καὶ πλεονάζοντα μάλιστα, δυστυχῶς εἰς ὁπλίτας δὲν ἔχει τὸν ἀνάλογον ἀριθμόν. Εἶναι πολὺ κάτω τῆς προβλεπομένης δυνάμεως παρὰ τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ κατάταξις τῶν ὁπλιτῶν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο εἶναι ἑκουσία καὶ οἱ προσερχόμενοι δὲν εἶναι οἱ ἀπαιτούμενοι πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως. Τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ὡς πρὸς τὴν διάστασιν, ἡ ὁποία ἀληθῶς ὑφίσταται μεταξὺ τῶν δύο Σωμάτων, τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ τῆς Χωροφυλακῆς, τοῦτο ἀφορᾷ, ὡς γνωρίζει, μόνον εἰς ὡρισμένας πόλεις, ὅπου ἔχει ἤδη ἐφαρμοσθῆ τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων, τῆς ὀργανωθείσης ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ μάλιστα οὐχὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, διότι ἐκεῖ μόνον ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον ὁ νέος ὀργανισμὸς τῆς Χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὸν προηγούμενον νόμον «περὶ Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων» καὶ διέκρινε τὰ καθήκοντα τὰ ἀστυνομικὰ ἀπὸ τὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν πόλεων. Καὶ τὰ μὲν πρῶτα τὰ ἀνέθεσεν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν τῶν Πόλεων, τὰ δὲ τῆς ἀσφαλείας τὰ παρεχώρησεν εἰς τὴν Χωροφυλακήν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὀλίγον ἀκανθῶδες, πρέπει νὰ εἴπω, καὶ ἕνεκα τῆς παρατηρουμένης διαστάσεως μεταξὺ τῶν δύο τούτων ὑπηρεσιῶν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς. Κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα τοῦτο ὅσον ἠδυνάμην βαθύτερον. Ἐκάλεσα δὲ καὶ Ἐπιτροπὰς ἰδιαιτέρως, πρῶτον μὲν τοῦ Σώματος τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ ἐμελέτησα τὰ ὑπομνήματα καὶ ἤκουσα τὰς σκέψεις των, ἔπειτα τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς, τῆς ὁποίας ἐπίσης ἐμελέτησα τὰ ὑπομνήματα καὶ ἤκουσα τὰς σκέψεις της. Ἑκάτερον τῶν Σωμάτων τούτων, πρέπει νὰ εἴπω, αἰσθάνεται ἰδιαιτέραν φιλοτιμίαν νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ ὡς πρὸς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὴν Δημοσίαν Ἀσφάλειαν καὶ νὰ καταστήσῃ ἑαυτὸ ἀντάξιον τῆς σπουδαίας ταύτης ἀποστολῆς. Ταχέως ἐλπίζω ὅτι ἐν συνεννοήσει καὶ μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως θὰ λυθῇ τὸ ἐπίμαχον τοῦτο ζήτημα διὰ νομοσχεδίου, ὅπερ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Αὕτη δὲ θὰ λάβῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ καὶ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἕκαστον τῶν δύο Σωμάτων καὶ τὴν οἰκονομικὴν τοῦ ζητήματος ἄποψιν καὶ νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος λύσιν. Δὲν δύναμαι ταύτην τὴν ἑσπέραν νὰ ἐκδώσω οὔτε τὰς σκέψεις τὰς ἰδικάς μου, ὡς διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καθόσον μελετῶν ἔτι τὸ ζήτημα δὲν κατέληξα εἰς ὁριστικὰς τοιαύτας.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ τὸν διὰ σύρματος καὶ μηχανημάτων ἐφοδιασμὸν τῶν ἐγκεκριμένων τηλεφωνικῶν γραμμῶν εἰς τὸν τέως Δῆμον Σάρακος τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς.

§143Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ Δήμου Σάρακος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. Ὑπουργέ.

§144Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρεκάλεσα τὴν ἔκδοσιν ἑνὸς Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν νέων τηλεφώνων. Ἐφαρμοζομένου τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ αἱ τηλεφωνικαὶ ἐγκαταστάσεις θὰ γίνωνται διὰ μιᾶς συνεργασίας οἰκονομικῆς τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων μετὰ τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν συνεισφορὰν ἐκ μέρους τῆς ἐνδιαφερομένης Κοινότητος εἰς χρῆμα ἢ εἰς ἐργασίαν τῶν ⅔ τῆς ὅλης δαπάνης.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ Παγκαλικὰ Διατάγματα: 1) «Περὶ συστάσεως Ἀκαδημίας καὶ περὶ διορισμοῦ Ἀκαδημαϊκῶν», εἰς Χώραν ὅπου ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη μόνον ἐκμεταλλευτάς, ἀλλ’ οὐδέποτε θύματα ἠδυνήθη νὰ ἐμφανίσῃ. 2) «Περὶ εἰσιτηρίων ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν μετὰ πίνακος ἐμφαίνοντος: αʹ) ποῖον εἰσεπράχθη χρηματικὸν ποσὸν κατὰ τὴν πρώτην τοῦ μέτρου ἐφαρμογὴν ὑπὸ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐξεταστῶν καὶ βʹ) πόσοι ἐκ τῶν κριθέντων ἀπερρίφθησαν καὶ πόσοι εἰσήχθησαν κατὰ σχολήν».

§146Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ καταθέσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς τὰ Διατάγματα «περὶ συστάσεως Ἀκαδημίας καὶ διορισμοῦ Ἀκαδημαϊκῶν κλπ.» Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν κατετέθησαν.

§147Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν ὅπως διατάξῃ τὴν ἐγκατάστασιν μονίμου συνεργείου εἰς τὰς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ Γυθείου πρὸς καταπολέμησιν τοῦ δάκου ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς ἐλαίας.

§149Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ἡ Μάνη τὸ μόνον προϊὸν τὸ ὁποῖον ἔχει εἶναι ἡ ἐληὰ καὶ τὸ λάδι, τὸ ὁποῖον ὅμως τὸ μαστίζει ὁ δάκος. Ὑπάρχει τὸ Ταμεῖον ἐλαίας, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰσοδήματα. Παρακαλῶ πολὺ ὅπως ἀποσταλῇ ἓν συνεργεῖον διὰ τὴν καταπολέμησιν, διότι ἄλλως δὲν θὰ λάβητε, κ. Καφαντάρη, οὔτε μίαν πεντάραν.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε πῶς λειτουργεῖ τὸ Ταμεῖον Ἐλαίας. Τὸ Ταμεῖον ἐλαίας κατόπιν συστάσεως τῆς πλειονοψηφίας τῶν Κοινοτήτων ἐπέβαλεν ἓν πρόσθετον τέλος ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τούτου καὶ συνιστᾷ συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται πρὸς καταπολέμησιν τοῦ δάκου. Προκειμένου περὶ τῶν δύο ἐπαρχιῶν τῆς Μάνης, τῆς Οἰτύλου καὶ τοῦ Γυθείου, ἀπεστάλησαν συνεργεῖα, αἱ δὲ δαπάναι αἱ γενόμεναι ὑπερέβησαν τὰ ἔσοδα ἐκ τοῦ προσθέτου τέλους. Τὸ Ταμεῖον ἐλαίας δὲν ἔχει σκοπὸν διαρκῶς αὐτὸ νὰ ἐργάζεται διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου, ἀλλ’ ἐργάζεται προσωρινῶς μέχρις ὅτου κατορθωθῇ νὰ συσταθοῦν ἰδιαίτερα τοπικὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ διδαχθοῦν οἱ κάτοικοι τὴν καταπολέμησιν πῶς γίνεται κτλ., νὰ ἀναλάβουν πλέον αὐτὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου.

§151Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Αἱ Κοινότητες αὐταί, κ. Ὑπουργέ, εἶναι πτωχαί, εἶναι ἄποροι. Νὰ συνεισφέρουν αἱ εὔποροι Κοινότητες.

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄποροι. Πρέπει νὰ γνωρίζητε τὸ ἑξῆς ὅτι μόνον διὰ τῆς συστάσεως τοιούτων αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐργασία αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ εἰς βάρος ἄλλων Κοινοτήτων καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἐργασία διαρκῶς.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουμάνταρος ἐπὶ ἐπερωτήσεως περὶ κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Τριπόλεως– Σπάρτης–Ξηροκαμπίου–Γυθείου.

§154Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργέ, κατὰ τὴν 12ην Ὀκτωβρίου 1925 ὑπεγράφη μία σύμβασις μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Σ.Π.Α.Π. ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Τριπόλεως–Σπάρτης –Ξηροκαμπίου–Γυθείου. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ὁρίζει ὅτι ἡ Ἑταιρεία Σ.Π.Α.Π. ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν προμελέτην, τὴν ὁριστικὴν μελέτην καὶ τὴν ὁροθέτησιν τῆς γραμμῆς μεταξὺ Τριπόλεως–Γυθείου καὶ συγχρόνως νὰ ὑποβάλῃ ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς παρούσης συμβάσεως τὴν ὁριστικὴν σύμβασιν πρὸς ὑπογραφήν, ἡ δὲ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς ταύτης θὰ ἐγίνετο διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξεύρισκεν αὐτὴ αὕτη ἡ Ἑταιρεία. Ἡ Ἑταιρεία ἐξετέλεσε, καθὼς λέγει, πάσας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς. Ἔκαμε τὴν προμελέτην καὶ ἀναμένει τὴν πρόσκλησιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὁριστικὴν μελέτην. Μέχρι τοῦδε τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν ὅπως μᾶς διαφωτίσῃ διατί δὲν ἐγένετο ἡ πρόσκλησις καὶ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ζωτικώτατον διὰ τὸν λαὸν τῆς Λακωνίας, ὁ ὁποῖος ἀναμένει ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Εἶναι τόσον ζωτικώτατον, ὥστε ὁ λαὸς τῆς Λακωνίας ὅταν ὑπεγράφη ἡ σύμβασις καὶ κατήρχετο τότε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ θέσῃ τὸν θεμέλιον λίθον τοῦ σταθμοῦ, ἑώρτασε πανηγυρικώτατα τὸ γεγονὸς τοῦτο. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως μᾶς πληροφορήσητε περὶ τῶν σχετικῶν τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως.

§155Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ μὲν προμελέτη τῆς γραμμῆς ἤρχισε τὴν 3ην Νοεμβρίου 1925 ἀπὸ τῆς Τριπόλεως καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ Εὐρώτα εἰς τὸ χιλιόμετρον 56. Ἑπομένως ζήτημα προμελέτης δὲν ὑπάρχει. Ἤρχισεν ἡ ὁριστικὴ προμελέτη. Καθὼς γνωρίζετε ὑπάρχουν διάφορα στάδια. Ἡ προμελέτη, ἡ ὁριστικὴ μελέτη, ἔπειτα ἡ χάραξις καὶ ἔπειτα ἡ κατασκευή. Μετὰ τὴν προμελέτην ἤρχισεν ἡ ὁριστικὴ μελέτη, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ χιλιόμετρον 36, δηλαδὴ εὑρίσκεται παρὰ τὴν Ἀράχωβαν. Τώρα μᾶς μένει τὸ ζήτημα τῆς συνεννοήσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν ἐξαπάτησιν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸν λαὸν τῆς Λακωνίας, ὀφείλω νὰ τονίσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι τὸ νὰ τεθῇ θεμέλιος λίθος, τοῦτο ἀποτελεῖ χονδροειδεστάτην ἐξαπάτησιν. Καὶ ἀπορῶ πῶς ἕνας λαὸς τόσον εὐφυής, εὐφυέστατος, ὅπως ὁ λαὸς τῆς Λακωνίας, ὑπέπεσεν εἰς αὐτὴν τὴν χονδροειδῆ πλάνην. Πῶς εἶναι δυνατόν, μὴ ὑπαρχούσης προμελέτης, μὴ ὑπαρχούσης μελέτης, μὴ ὑπαρχούσης ἐνάρξεως κατασκευῆς τῆς γραμμῆς, νὰ τίθεται ὁ θεμέλιος λίθος ἑνὸς σταθμοῦ; Ὅστις γνωρίζει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμων, γνωρίζει ὅτι οἱ σταθμοὶ γίνονται μόνον τὴν τελευταίαν στιγμήν, διότι ἀρκεῖ μία μικρὰ διαφορὰ τῆς τοποθετήσεως τῆς γραμμῆς νὰ ἀναγκάσῃ τὸν κατασκευαστὴν νὰ μεταβάλῃ ὀλίγον τὴν θέσιν τοῦ σταθμοῦ. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ θέσῃ θεμέλια προτοῦ κάμῃ τὴν προμελέτην; Τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν χονδροειδεστάτην ἐξαπάτησιν τοῦ λαοῦ τῆς Λακωνίας, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου.

§156Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποία ἦτο ἡ Κυβέρνησις τότε;

§157Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τοῦ κ. Παγκάλου.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀλεξανδρόπουλος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Καρπενησίου–Ἀγρινίου.

§159Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ μόνη ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος, κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργέ, ἡ ὁποία στερεῖται συγκοινωνίας καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μεριμνήσητε ὅσον εἶναι δυνατόν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἐπὶ ἐπερωτήσεως περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων.

§161Α. ΜΕΡΟΣ. (Κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον τὸ Κράτος συνῆψε μίαν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων. Διὰ τῆς νέας αὐτῆς συμβάσεως ἐπέρχονται πολλαὶ τροποποιήσεις εἰς τὴν ἐν ἰσχύϊ σύμβασιν τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς. Παρέχονται εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων διάφορα οἰκονομικὰ πλεονεκτήματα, παράτασις μακροτάτου προνομίου, αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων καὶ τῶν κομίστρων καὶ ἄλλα ὠφελήματα οἰκονομικῆς φύσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ θὰ ἐνήργει τὴν μελέτην τῆς διαπλατύνσεως τῶν γραμμῶν τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων, θὰ ἐξεύρισκε δάνειον πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ θὰ ἀνελάμβανεν αὕτη τὴν κατασκευήν. Ἡ σύμβασις αὕτη ἐχαιρετίσθη ἐν Θεσσαλίᾳ ἐνθουσιωδῶς, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἔργου κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς σημασίας. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγνώσθησαν ἐπακριβῶς οἱ ὅροι, ὅροι ἐπαχθεῖς τόσον διὰ τὸ Δημόσιον ὅσον καὶ διὰ τὸ Θεσσαλικὸν Κοινόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὰ ὑψηλὰ κόμιστρα καὶ ἀκριβὰ εἰσιτήρια, ἐσημειώθη μία ἔντονος ἀντίδρασις ἐναντίον τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Καὶ εὑρίσκομαι κατόπιν τούτου εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπευθύνω ἐρώτημα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ἂν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ σύμβασις, ἂν κρίνεται αὕτη ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους διὰ τὸ Κράτος ὠφέλιμος καὶ συμφέρουσα διὰ τὸ Κοινὸν ἢ ἂν ἄλλαι ἐπεκράτησαν ἀντιλήψεις, ὥστε ἡ σύμβασις αὕτη νὰ καταδικάζεται. Δὲν παραλείπω νὰ τονίσω ὅτι ἐπιθυμία τῆς Θεσσαλίας ὁλοκλήρου εἶναι νὰ γίνῃ ἡ διαπλάτυνσις τῶν ἐκεῖ σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, μέλλουσα νὰ συντελέσῃ εἰς εὐρυτέραν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται ἀπέναντι τοῦ ἀγαθοῦ αὐτοῦ νὰ γίνῃ ὑπερβολικὴ ἐπιβάρυνσις τῶν Θεσσαλῶν, τότε οἱ Θεσσαλοὶ ἐναντιοῦνται, λέγομεν, ἀπολύτως εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως καὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν αὐτῆς, κυρωθείσης τὴν 10ην Ἰουλίου 1926 διὰ Ν. Διατάγματος. Ἕν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων τρωτῶν τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι τὸ ὅτι παρέχει πλούσιον μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους, ἀνερχόμενον εἰς 23%, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει εἰς καμμίαν ἄλλην ἐπιχείρησιν. Ἀλλὰ τὸ τερατωδέστερον, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐγείρεται καὶ ἡ μεγαλυτέρα Θεσσαλικὴ ἀγανάκτησις, εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ρητῶς ἀπαγορεύει εἰς Ἑταιρείας νὰ ἀναλάβουν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνίαν εἰς τὰς ὁδοὺς τὰς παραλλήλους πρὸς τὰς γραμμὰς τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων καὶ ἐπὶ πλέον εἰς τὴν ὁδὸν Λαρίσσης– Τρικάλων, ὅπου δὲν ὑφίσταται διακλάδωσις τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων καὶ ὅπου ὑπάρχει ἓν ἄλλο αἶσχος, βαρῦνον τὸ Κράτος. Πρόκειται περὶ τῆς γεφύρας Κουτσοχείρου, ἀποτελούσης σκάνδαλον, καθόσον ἀρχίσασα ἀπὸ δεκαετηρίδων νὰ γίνεται, μένει ἀκόμη ἀκατασκεύαστος καὶ ἴσως νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ περατωθῇ. Ἡ χορηγηθεῖσα τελευταίως πίστωσις τῶν τριῶν καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἔχει ἐξαντληθῆ, χωρὶς τὸ ἔργον νὰ παρουσιάζῃ ἀξιόλογον πρόοδον. Ἡ γέφυρα αὕτη, περαιωμένη, θὰ ἐξυπηρετήσῃ σπουδαίως τὸ ἐμπόριον τῶν δύο νομῶν τῆς Θεσσαλίας. Παραδόξως ὅμως διὰ τῆς συμβάσεως κατεβλήθη ἡ ἀνίερος, ἡ τερατώδης προσπάθεια, ὥστε καὶ ἂν ὑπάρξουν Ἑταιρεῖαι, προσφερόμεναι νὰ βελτιώσουν τὴν συγκοινωνίαν δι’ αὐτοκινήτων, νὰ μὴ δύνανται νὰ πράξωσι τοῦτο καὶ αὐτὸ πρὸς χάριν τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις ἔχει καὶ ἄλλους ὅρους εὐνοϊκοὺς διὰ τὴν Ἑταιρείαν. Οὕτως, ἐνῷ αἱ μεταφοραὶ τοῦ Κράτους γίνονται εἰς τὰς ἄλλας Ἑταιρείας, ὑπολογιζομένων τῶν κομίστρων εἰς τὸ ἓν τρίτον τῶν ἰσχυόντων διὰ τοὺς ἰδιώτας, διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καθιεροῦται τὸ ἓν δεύτερον. Ὡς ἀνέφερον, ἡ Ἑταιρεία, κατόπιν τῶν παρεχομένων εἰς αὐτὴν οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων, θὰ ἐξεύρῃ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸ ἔργον κεφάλαια, διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ τὴν νέαν ἐπιβάρυνσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπαχθῇ ὁ Θεσσαλικὸς λαός. Διὰ νὰ εἶμαι ὅμως ἀκριβέστερος, σπεύδω νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως ταύτης ἔχουν ἤδη αὐξηθῆ οἱ ναῦλοι καὶ τὰ κόμιστρα εἰς τοὺς Θεσσαλικοὺς Σιδηροδρόμους καὶ ὅτι, ἐνῷ ἡ σύμβασις ὁρίζει ὅτι κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας δύνανται νὰ γίνωνται αὐξήσεις, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, αἱ αὐξήσεις αὗται δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ἔγκρισιν. Τοιουτοτρόπως παρὰ τὰ καθιερωμένα φορολογεῖται τὸ Θεσσαλικὸν Κοινόν. Θὰ συμπληρώσω ἀναφέρων ἓν ἀκόμη σημεῖον τῆς συμβάσεως. Σύμφωνα πρὸς αὐτό, τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ συμπληρωματικὸν τμῆμα σιδηροδρόμου ἀπὸ Καλαμπάκας μέχρι Γρεβενῶν. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος καὶ ἔπειτα ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος θὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Καὶ ἐρωτῶ· κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ δοθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ διατί δὲν ἀναλαμβάνει ταύτην τὸ Κράτος;

§162Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ μὲ ἐπεσκέπτετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μὲ ἐρωτήσῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων, δὲν θὰ ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἴσως καὶ αὐτὸς δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἀγανακτῇ, διότι θὰ τῷ ἔλεγον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ ἡ σύμβασις καὶ συγχρόνως θὰ τῷ ἔδιδον συμπληρωματικὰ στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐπείθετο ὅτι ἡ προσπάθεια ἡμῶν εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ τὰ βάρη τὰ συμβατικά, τὰ ὁποῖα ἡ μακαρία τῇ λήξει δικτατορία ἔθεσεν ἐπὶ τῆς ράχεως αὐτοῦ, δυστυχῶς ἄνευ διαμαρτυριῶν καὶ ἄνευ ἀντιστάσεων καὶ μάλιστα ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ἀντισταθοῦν. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς πρὸς συμπλήρωσιν, ὅτι αὐτὰ ὅλα τὰ περὶ διαπλατύνσεως τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων εἶναι ὡραῖα ὄνειρα, εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διανοοῦνται ἄνθρωποι μὴ γνωρίζοντες τὴν σημασίαν τῶν ἔργων αὐτῶν, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἐργαζόμενοι ἐπὶ τοῦ χάρτου μόνον καὶ μέσα εἰς τὰ γραφεῖα. Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως, διότι βεβαίως οἱ στρατιωτικοί, ἂν τοὺς ἐρωτήσητε, θὰ σᾶς παρακαλέσωσι, καὶ δικαίως, νὰ τοὺς κατασκευάσητε τοὺς σιδηροδρόμους ὅλους πλατεῖς καί, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ γεμίσητε καὶ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ σιδηροδρόμους. Ἀλλ’ ὅταν ἐξετάσητε τὸ ζήτημα ὄχι ἀπὸ στρατιωτικῆς εἰδικότητος, ἀλλ’ ἀπὸ γενικῆς πραγματικῆς ἀπόψεως, ὅταν ἐξετάσητε ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως τὸ τοιοῦτον ἔργον τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, θὰ ἴδητε ὅτι πρόκειται περὶ ἔργου κολοσσιαίου, τὸ ὁποῖον διὰ νὰ ζήσῃ καὶ λειτουργήσῃ πρέπει νὰ δύναται νὰ σταθῇ αὐτοτελὲς οἰκονομικῶς, νὰ σταθῇ οἰκονομικῶς εἰς τὰ πόδια του, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην ἐπιχορηγήσεων καὶ δανείων ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἄλλως εἶναι ἐπιχείρησις ἀποτυχοῦσα, ἡ ὁποία θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ ἔχῃ γίνει ὅλως διόλου. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι τοιαύτην ἀρχὴν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν εἰς τοὺς Θεσσαλικοὺς Σιδηροδρόμους καὶ τοὺς διαπλατύνωμεν, θὰ ἔχωμεν λαμπρὰν συγκοινωνίαν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ὅμως ὀφείλετε νὰ πληρώνητε σεῖς, διότι σεῖς ὀφείλετε νὰ τὴν πληρώνητε, διότι τί πρᾶγμα εἶναι ἐπὶ τέλους τὸ Κράτος; Σεῖς εἶσθε τὸ Κράτος καὶ σεῖς ἀπ’ εὐθείας θὰ ἐπιβαρύνησθε διὰ τῶν τιμολογίων καὶ κομίστρων, ἀλλὰ τόσον ἀκριβά, ὥστε θὰ ἐπροτιμούσατε οἱονδήποτε ἄλλο μεταφορικὸν μέσον, πλὴν τοῦ πλατέος τούτου σιδηροδρόμου. Ἄρα καλῶς ἔχει νὰ μείνῃ στενός. Καὶ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ταῦτα τὰ ἀκούω μετὰ μεγάλης ἀπορίας καὶ ἀπορῶ πῶς ἄνθρωποι σοβαροὶ διενοήθησαν νὰ θέσωσιν εἰς ἐφαρμογὴν τοιαῦτα ἔργα; Ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν πλατέων σιδηροδρόμων, πλὴν τῆς μεγάλης ἀρτηρίας ἀπ’ Ἀθηνῶν μέχρι Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία λόγῳ γενικωτέρας σημασίας εἶναι εὐρεῖα. Κατὰ τὰ ἄλλα ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν στενῶν σιδηροδρόμων, ὡς Χώρα ἀραιῶς κατῳκημένη, ὡς Χώρα ὀρεινή. Διότι μὲ τὴν ἀραιότητα τοῦ σημερινοῦ πληθυσμοῦ, μὲ τὴν ἀκόμη ἀσθενῆ παραγωγικότητα τῆς Χώρας, τὴν ἀσθενῆ ἐκμετάλλευσιν τοῦ φυσικοῦ αὐτῆς πλούτου, κατασκευὴ εἰς μεγάλην κλίμακα σιδηροδρομικῶν γραμμῶν μεγάλου πλάτους εἶναι κάτι τι ἀκατανόητον. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἐμποδίζει, ὅταν ἡ πυκνότης τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος μετὰ χρόνον μεταβληθῇ καὶ φθάσῃ εἰς τὸ πενταπλάσιον, π. χ. ὅταν αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις αὐξηθῶσιν, ὅταν ἡ γεωργία ἀναπτυχθῇ, ὅταν ἡ βιομηχανία ἐξελιχθῇ, ὅταν τοῦ Τόπου αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις πολλαπλασιασθῶσι, τότε τίποτε δὲν ἐμποδίζει νὰ μεταβληθῶσιν οἱ σιδηρόδρομοι εἰς πλατεῖς, τροποποιουμένης, ὅπου εἶναι τοῦτο ἀναγκαῖον, τῆς χαράξεως. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ τὴν διαφορὰν τῶν στενῶν καὶ πλατέων σιδηροδρόμων σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς· ὅτι ἓν χιλιόμετρον πλατέος σιδηροδρόμου ἐπὶ ἐδάφου ὅπως τὰ Χάσια Ὄρη, στοιχίζει μεταξὺ 80–100 χιλιάδων δολλαρίων, ἐνῷ ἓν χιλιόμετρον στενοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὸ αὐτὸ ἔδαφος μόλις ἔφθασεν εἰς τὰς 50 χιλιάδας δολλαρίων. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι εἰς ἓν ἔδαφος ὡς εἶναι μεταξὺ Καλαμπάκας καὶ Ἰωαννίνων, ὁ εὐρὺς σιδηρόδρομος ὄχι μόνον θὰ φθάσῃ εἰς δαπάνην διπλασίαν κατὰ χιλιόμετρον, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ σχεδὸν διπλάσιος κατ’ ἔκτασιν, λόγῳ τῶν ἀπαιτουμένων μικροτέρων κλίσεων καὶ μικροτέρων καμπυλοτήτων. Αὐτὰ μὲ ἔκαμαν ὅταν εἶδον τὴν σύμβασιν νὰ τὴν θέσω κατὰ μέρος. Ἀνεφέρατε ὅμως καὶ τὴν γέφυραν Κουτσοχείρου καὶ τὴν συνεδυάσατε μὲ μίαν διάταξιν τῆς συμβάσεως, ἥτις, ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λειτουργήσῃ Ἑταιρεία ἰδιωτικῶν αὐτοκινήτων ἐπὶ τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι κατὰ μῆκος τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο καὶ πρῶτον, ὡς σᾶς εἶπον, διότι ἡ σύμβασις δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, δεύτερον διότι ἡ γέφυρα τοῦ Κουτσοχείρου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀκολουθῇ βραδεῖαν κατασκευήν, ἀσχέτως μὲ τὴν ἐφαρμογὴν ἢ μὴ τῆς συμβάσεως, πρῶτον διότι εἶναι ἔργον ἐν μέρει ὑδραυλικὸν καὶ δεύτερον διότι δὲν ἔχομεν χρήματα ἀρκετὰ ὥστε νὰ τελειώσῃ εἰς ταχύτερον χρονικὸν διάστημα. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἵνα ἔργα τοιαύτης μεγάλης δαπάνης, ὅπως εἶναι ἡ γέφυρα Κουτσοχείρου, ἡ ὁποία θὰ στοιχίσῃ περὶ τὰ 8,000,000, νὰ τὰ διαθέσωμεν εἰς περισσοτέρας χρήσεις. Διότι ἄλλως, ἂν ἤθελεν ἡ Ἑλλὰς νὰ κατασκευάζῃ τὰ ἔργα της ἐπιβαρύνουσα μίαν καὶ τὴν αὐτὴν χρῆσιν, τοῦτο θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον δημοσιονομικῶς. Διῃρέθη ἡ δαπάνη τῆς γεφύρας τοῦ Κουτσοχείρου ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἀπὸ προηγουμένην Κυβέρνησιν, εἰς τρεῖς χρήσεις. Σᾶς εἶπον δὲ καὶ τὸν λόγον· διότι δὲν διαθέτομεν χρήματα. Καὶ δὴ 2,000,000 διὰ τὴν χρῆσιν 1926–1927, 3,000,000 διὰ τὴν χρῆσιν 1927–1928 καὶ 2,800,000 διὰ τὴν χρῆσιν 1928–1929. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὸ ἔργον εἶναι ἐξ ἀρχῆς ἀποφασισμένον νὰ τελειώσῃ εἰς τὰ 1929 διὰ λόγους οἰκονομικούς, ἄρα δὲν ἔχομεν καμμίαν βραδύτητα. Τὸ ἔργον προχωρεῖ μὲ τὴν βραδύτητα, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους. Μέχρι τοῦδε ἢ μᾶλλον μέχρι πρὸ ἑνὸς μηνὸς—διότι πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων κ. Ταλιαδούρου—μέχρι πρὸ ἑνὸς μηνός, λέγω, ἐδαπανήθησαν 1,700,000. Τὸ ἔργον δὲν εἶναι ὅλως διόλου ἐγκαταλελειμμένον, ἔχουσι δὲ κατασκευασθῆ πρῶτον αἱ χωματουργικαὶ ἐργασίαι προσπελάσεως εἰς τὴν γέφυραν, δεύτερον συμπληροῦνται τὰ βάθρα τὰ ὑπάρχοντα διὰ νέων τοιούτων, διότι ἐσκέφθη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὑπάρχοντα βάθρα. Ἀλλὰ ταῦτα γίνονται μεσόβαθρα, δηλαδὴ νὰ θεμελιωθῶσιν ἐν μέρει ἐντὸς τοῦ ὕδατος καὶ ἐν γένει νὰ γίνουν κατασκευαὶ ἀρκετὰ δύσκολοι καὶ ἀπαιτοῦσαι χρόνον καὶ πρέπει νὰ μὴ γίνωνται μετὰ σπουδῆς τοιαῦται ὑδραυλικῆς φύσεως ἐργασίαι, ἀκριβῶς χάριν τῆς στερεότητος. Λείπει ἀκόμη τὸ βάθρον τὸ πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῆς Λαρίσσης. Κατόπιν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἀφοῦ ἦτο συμφέρον νὰ μεταχειρισθῶμεν τὰ ὑπάρχοντα βάθρα συμπληρούμενα δι’ ἀκροβάθρων, ἔπρεπε καὶ ὁ σιδηροῦς σκελετὸς τῆς γεφύρας, ὅστις ἦτο ἐπὶ τόπου, νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ τεθῇ ἐπάνω εἰς νέα βάθρα. Καὶ αὐτὸ ἀπαιτεῖ χρόνον. Δὲν ἐτελείωσεν ὅμως. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ταχυτέραν κατασκευήν, ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν διὰ λόγους οἰκονομικούς.

§163Α. ΜΕΡΟΣ. Θέλω νὰ τονίσω τοῦτο· ὅτι ἡ σύμβασις ἐγένετο ὡς ἀπόρροια στρατιωτικῆς ἀνάγκης, ὥστε ἡ Θεσσαλικὴ Κοινὴ Γνώμη δὲν ἔπαιξε πρωτεύοντα ρόλον.

§164Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς τὸ εἶπον.

§165Α. ΜΕΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γέφυραν Κουτσοχείρου εἶναι γεγονὸς ὅτι κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν αἱ ἐργασίαι ἔχουν διακοπῆ. Εἶναι ἱκανοποιητικὸν ὅτι παρέχεται πίστωσις, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν ἐργολαβίαν νὰ κάμῃ τὴν προκαταρκτικὴν ἐργασίαν, ὥστε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἐμπαίζεται ὁ Θεσσαλικὸς λαός, διότι ἐνῷ πρὸ δεκαετηρίδων ἤρχισεν ἡ γέφυρα, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ πέραν τῶν δύο βάθρων.

§166Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ πίστωσις διὰ τὸ ὅλον ἔργον διενεμήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ τελειώσῃ ἡ γέφυρα πρὸ τοῦ 1929, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀνεπαρκῆ καὶ μᾶς χορηγήσῃ πίστωσιν, εὑρίσκουσα καὶ τὰ ἔσοδα. Ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ ὅτι θὰ σᾶς εἶμαι δι’ αὐτὸ ἀπείρως εὐγνώμων.

§167Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγώ, ἂν ἐξευρεθῶσι τὰ ἔσοδα.

§168Α. ΜΕΡΟΣ. Τὰς δηλώσεις τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν εὑρίσκομεν ἱκανοποιητικὰς καὶ δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ τοὺς εὐχαριστήσωμεν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὸν ὁριστικὸν διαχωρισμὸν τῶν κλήρων εἰς τὰ ἀπαλλοτριωθέντα τσιφλίκια τῆς Θεσσαλίας καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος.

§170Α. ΜΕΡΟΣ. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὸ 1920 ἤρχισεν ἐφαρμοζομένη ἡ μεγαλυτέρα ἐσωτερικὴ μεταρρύθμισις, κοινωνικὴ καὶ οἰκονομική. Πρόκειται περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ σειρὰ τῶν νομοθετημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώχθη ἡ πραγματοποίησις τῆς καταλύσεως τῆς δουλοπαροικίας. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων αὐτῶν ἤρξατο ἀπὸ τῆς Θεσσαλίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν ἤδη ἀπαλλοτριωθῆ περὶ τὰ 453 τσιφλίκια, τοῦ συνόλου τῶν ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν ἐν Ἑλλάδι τσιφλικίων ἀνερχομένων εἰς 1405. Πρὸς διευκόλυνσιν τῆς παραδόσεως τῶν κτημάτων εἰς χεῖρας τῶν ἀκτημόνων χωρικῶν δὲν ἐγένετο, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ προηγουμένως, ἡ ὁριστικὴ διανομὴ τῶν κλήρων, ὥστε ἕκαστος ἐκ τῶν ἀποκαθισταμένων ἀγροτῶν νὰ γνωρίζῃ ποῖον τεμάχιον γῆς ἀνήκει εἰς αὐτόν, διὰ νὰ τὸ ἐπιμεληθῇ περισσότερον, ἐκτελῶν εἰς αὐτὸ ἔργα ἀρδευτικὰ καὶ ἀποστραγγιστικά, χρησιμοποιῶν λιπάσματα, προβαίνων εἰς δενδροφυτεύσεις κλπ., ἵνα δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν μέσων αὐξήσῃ τὴν ἀξίαν του καὶ τὸ καταστήσῃ γονιμώτερον. Αὐτὴ ἡ παράλειψις, ἡ δυστυχῶς ἀναπότρεπτος, ἐπιφέρει μίαν πλήρη ἀναστάτωσιν εἰς τὴν γεωργικήν μας οἰκονομίαν. Καὶ στερεῖ τοὺς χωρικοὺς μέρος τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα θὰ προήρχοντο ἀπὸ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ αὔξησις τῆς παραγωγῆς εἰς τὰ ἀπαλλοτριωθέντα τσιφλίκια, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι καθυστερεῖ εἰσέτι ὁ ὁριστικὸς διαχωρισμὸς τῶν κλήρων, ὅστις ἐπιβάλλεται πλέον νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν συντόμως, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης γεωργικὴ πρόοδος. Γνωρίζω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἴσως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀκούσωμεν παρ’ αὐτῆς σήμερον τὰς μᾶλλον ἱκανοποιητικὰς δηλώσεις. Ἀλλ’ ἂν αἱ δηλώσεις αὗται δὲν πρόκειται νὰ ὁδηγήσουν καὶ εἰς ταχεῖαν ἐφαρμογὴν τῶν δοθησομένων ὑποσχέσεων, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ γεωργική μας χαλάρωσις, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν εὐθύνην δὲν θὰ φέρουν οἱ χωρικοί, ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐγείρονται συνήθως αἱ μομφαί, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔσχε τὴν πρόνοιαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ὀργανώσῃ ὑπηρεσίας τοπογράφων διὰ τὸν ὁριστικὸν διαχωρισμὸν τῶν κλήρων καὶ ἐξ ἄλλου νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς κληρούχους τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας. Ἡ ἔλλειψις ἐνδιαφέροντος καὶ προστασίας πρὸς τὸν γεωργικὸν κόσμος προκαλεῖ εἰς αὐτὸν τὴν ἀπόγνωσιν, ἥτις ὠθεῖ τοὺς χωρικοὺς πρὸς εὕρεσιν τύχης εἰς τὰς πόλεις. Ἂν ἔχητε τὴν περιέργειαν νὰ μάθητε τὰ τῆς κινήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, θὰ σᾶς πληροφορήσω, ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων εἰλημμένων ἀπὸ ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐξωγκώθη, αὐξηθεὶς κατὰ ἓν ἑκατομμύριον ἑκατὸν ἐνενήκοντα χιλιάδας ψυχῶν, ἐνῷ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν ἀνταλλαξίμων κλπ. ὑπέστη μείωσιν ἀπὸ τὰ κανονικά του ὅρια κατὰ ἑκατὸν τεσσαράκοντα χιλιάδας ψυχῶν. Ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ἀναβιβάζεται εἰς 2,820,000, ὁ δὲ ἀγροτικὸς εἰς 3,760,000. Καὶ τὸ ρεῦμα πρὸς τὰς πόλεις συνεχίζεται, διὰ νὰ ἔχῃ συνεπείας κοινωνικάς, οἰκονομικὰς καὶ ἠθικὰς βαρυτάτας διὰ τὸν Τόπον. Ὅταν αὐξηθοῦν περισσότερον οἱ πληθυσμοὶ τῶν πόλεων, ὅπου ὑφίσταται καὶ οὐχὶ ὀλίγος παρασιτισμός, ἡ παραγωγικὴ ἐργασία τῶν ἀγρῶν θὰ περιορισθῇ καὶ τότε θὰ εἶναι ἀστείτης νὰ ὁμιλῇ κανεὶς περὶ οἰκονομικῆς ἀναγεννήσεως, περὶ ἰσοσκελίσεως προϋπολογισμῶν κλπ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας πρὸς τοὺς ἀγρούς. Καὶ ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν κλήρων τονίζω ὅτι, ἂν δὲν ἐπισπευσθῇ οὗτος καὶ ἄν ὁ κληροῦχος δὲν ἀποκτήσῃ τὸ αἴσθημα τῆς μονιμότητος εἰς τὸ χορηγηθὲν εἰς αὐτὸν τεμάχιον γῆς, πρόοδος γεωργική, ἀνάπτυξις γεωργική, εἶναι ἐντελῶς ἀνέφικτος καὶ ἀκατόρθωτος. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, πρέπει νὰ σταλῶσι τὸ ταχύτερον ἐπαρκῆ συνεργεῖα μηχανικῶν εἰς ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν, ὥστε ἐντὸς δύο ἐτῶν, τὸ πολύ, νὰ ἀποπερατωθῇ ἐκεῖ τὸ ἔργον τοῦ ὁριστικοῦ διαχωρισμοῦ τῶν κλήρων.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄν καὶ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποκρούσω τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Λαρίσσης ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῶν πόλεων δὲν εἶναι παραγωγικός, ὡς ἐὰν ἡ βιομηχανία καὶ ἡ βιοτεχνία δὲν εἶναι παραγωγικαί, ὡς ἐὰν αἱ πνευματικαὶ ἐργασίαι δὲν ἐπηρεάζουν εὐνοϊκῶς τὴν παραγωγήν. Ἐν τούτοις τοῦτο δὲν μὲ ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ τονίσω ὅτι ἕνεκα τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν τῆς Ἑλλάδος ἐπιβάλλεται νὰ καταβληθῇ ἐξαιρετική, ὑπερέχουσα προσοχὴ καὶ μέριμνα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καὶ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ἐπιβάλλεται ὅπως ὄχι μόνον αὐτὴ ἡ προσοχὴ καὶ μέριμνα νὰ κανονίζῃ τὴν εἰδικὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὴν συγκοινωνιακὴν καὶ τὴν φορολογικὴν καὶ τὴν δασμολογικὴν καὶ τὴν ἐκπαιδευτικὴν καὶ τὴν διοικητικὴν πολιτικήν. Ἔτσι μόνον ἡ κρατικὴ λειτουργία θὰ στηριχθῇ ἐπὶ ἀσφαλοῦς βάσεως καὶ θὰ εἶναι εὐεργετική. Ὁ κ. βουλευτὴς ἀνέφερε μερικοὺς δημογραφικοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὴν φυγὴν ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς πρὸς τὰς πόλεις. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένοι καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν, διότι ἀπὸ τοῦ 1920 δὲν ἔγινε καμμία κανονικὴ ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ. Ἕν ὅμως εἶναι βέβαιον· ὅτι, ἂν δὲν ἐφηρμόζετο ἀπὸ τοῦ 1917 ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἡ φυγὴ πρὸς τὰς πόλεις καὶ ἡ συγκέντρωσις εἰς αὐτὰς θὰ ἦτο πολὺ μεγαλυτέρα καὶ ἡ σημερινὴ ἐκ τῆς ἀνεργίας κρίσις πολὺ ὀξυτέρα. Ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἔργα τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν ἡ Ἑλλάς. Αἱ μεμψιμοιρίαι, αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ κ. βουλευτής, δὲν εἶναι βάσιμοι. Ὄχι μόνον ἀπὸ περιωρισμένης γεωργικῆς ἀπόψεως, δηλαδὴ παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς γενικώτερον καὶ πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀπόψεως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως εἶναι μέγιστα καὶ θὰ ἀποδειχθοῦν, ὅταν συζητηθοῦν τὰ σχετικὰ θέματα εἰς τὴν Βουλήν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ μεταρρύθμισις αὐτὴ δὲν κατωρθώθη νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας. Ἀπαλλοτριώσαμεν ἢ διαθέσαμεν δι’ ἐποικιστικὰς ἀνάγκας μεγάλα κτήματα συνολικῆς ἐκτάσεως 10 ἑκατομμυρίων στρεμμάτων. Τὰ παρεδώσαμεν εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς καὶ τοὺς πρόσφυγας. Ἀλλὰ μόνον τὸ ἥμισυ κατωρθώσαμεν νὰ καταμετρήσωμεν. Ἐκ τῶν καταμετρηθέντων δὲ κτημάτων μόνον εἰς ἐλάχιστα, μετρούμενα εἰς τὰ δάκτυλα, ἔγινεν ἡ ὁριστικὴ διανομὴ εἰς τοὺς κληρούχους, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν τὰς παραχωρηθείσας γαίας, χωρὶς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν νὰ γνωρίζῃ, ἂν ἡ καλλιεργουμένη ὑπ’ αὐτοῦ ἔκτασις θὰ τῷ παραμείνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Τοῦτο φυσικὰ ἀμβλύνει τὴν φιλεργίαν αὐτοῦ, περιορίζει τὴν ἔντασιν τῆς καλλιεργείας καὶ ἐφόσον οἱ μικροὶ γεωργοὶ δὲν ἀποκτοῦν τὴν βεβαιότητα τῆς κατοχῆς τῆς γῆς, τὴν ἀσφάλειαν ὅτι εἰς αὐτοὺς θὰ περιέλθῃ κάθε μεγαλυτέρα ἀπόδοσις ἐκ τῶν γεωργικῶν βελτιώσεων, δὲν εἶναι διατεθειμένοι νὰ καταβάλουν μεγαλυτέρους κόπους καὶ περισσοτέρας δαπάνας χάριν αὐτῶν τῶν βελτιώσεων. Ἐκτὸς τούτου οἱ ἀποκατασταθέντες ἀκτήμονες δὲν ἔχουν τὸ αἴσθημα ὅτι ἡ παραχώρησις τῶν γαιῶν εἰς αὐτοὺς εἶναι ὁριστική. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς δὲν ἔχομεν τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν ἐδικαιούμεθα νὰ ἀναμένωμεν ἐκ τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς δὲ ἀπόψεως ἔχομεν ἀνησυχίαν καὶ κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἐζωγράφισεν ἀρκετὰ ζωηρὰ ὁ κ. βουλευτὴς Λαρίσσης. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀντελήφθην ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεώς μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ δὲν ἔπαυσα σκεπτόμενος περὶ τοῦ καλυτέρου τρόπου ἄρσεως αὐτῆς. Ἡ καθυστέρησις προῆλθε διότι τὰ διατεθέντα ἀπὸ τὸ Κράτος μέσα διὰ τὴν ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν ἦσαν ἀνεπαρκῆ. Ὠργανώθησαν ἰδιαίτεραι τοπογραφικαὶ ὑπηρεσίαι, ἀλλ’ ἂν ἠθέλαμεν περιορισθῆ εἰς αὐτάς, ὡς λειτουργοῦν σήμερον, καὶ εἰς τὰ ἐφαρμοσθέντα ἕως τώρα μέσα καὶ μεθόδους, θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένωμεν 4 καὶ 5 ἔτη ἵνα ἀποπερατωθῇ ἡ μεταρρύθμισις. Κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ μὲν τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐνισχυομένη ἀπὸ σοβαρὸν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, ἐχόντων κάποιαν γνῶσιν τοπογραφίας, νὰ ἀπασχοληθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διανομὴν τῶν καταμετρηθέντων κτημάτων εἰς τρόπον ὥστε ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ ἀποπερατώσωμεν τὴν διανομὴν ὅλων τῶν κτημάτων τῶν καταμετρηθέντων ἕως τώρα, τῶν ὁποίων ἡ ἔκτασις ὑπερβαίνει τὰ 4,000,000 στρέμματα. Νὰ ἀνατεθῇ δὲ ἡ τοπογράφησις τῶν ὑπολοίπων κτημάτων εἰς τὰς τοπογραφικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, βοηθουμένων ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, ὑπὸ τὸν ὅρον ἐφαρμογῆς τελειοτέρων μεθόδων, ἐν σχετικῇ δὲ ἀνεπαρκείᾳ τῶν ὑπηρεσιῶν θὰ ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ ἡ τοπογράφησις καὶ ἀπὸ ἰδιώτας ἐργολαβικῶς. Οὕτω μόνον ἐντὸς ἑνός, τὸ πολὺ δύο ἐτῶν, θὰ ἔχωμεν συμπεπληρωμένην τὴν τοπογράφησιν ὅλων τῶν ἀγροκτημάτων καὶ τὴν διανομὴν αὐτῶν. Οἰκονομικὴ δυσχέρεια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν δὲν θὰ παρουσιασθῇ, διότι δι’ αὐτὰς ἐπιβαρύνομεν τοὺς ἰδίους ἐνδιαφερομένους, οἱ ὁποῖοι προθύμως καταβάλλουσι μικρὸν ποσὸν ὑπὸ τὸν ὅρον τάχιστα νὰ ἔχῃ συμπληρωθῆ τὸ ἔργον τῆς διανομῆς, διὰ νὰ γνωρίζουν ποῦ εἶναι κύριοι καὶ ποῦ δύνανται νὰ καλλιεργήσουν. Τὸ μέτρον τοῦτο θὰ μᾶς διευκολύνῃ εἰς τὴν ταχυτέραν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ἐκτὸς ὅμως τούτου εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἁπλοποιηθῇ.

§172Α. ΜΕΡΟΣ. Ἡμεῖς θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν νὰ τεθοῦν τοιαῦται βάσεις εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ὥστε καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τυχὸν τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ νὰ μὴ διακοπῇ ἡ ἐργασία αὕτη. Δεχόμεθα ὡς ἀπολύτως εἰλικρινεῖς καὶ ἀπολύτως καθησυχαστικὰς τὰς διαβεβαιώσεις σας.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου λόγῳ τῶν γενομένων θεομηνιῶν.

§174Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις, κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἀπουσιάζει....

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Παρὼν ἦτο.

§176Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. .... Ἐν τούτοις ἡ ἐπερώτησις εἶναι γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος καὶ ἀπευθύνεται καὶ πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Γεωργίας, τοὺς ὁποίους θὰ παρακαλέσω ὅπως λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω. Ὁ νομὸς Ἡρακλείου, κύριοι βουλευταί, εἶναι εἷς ἐκ τῶν εὐφορωτέρων νομῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Ὁ πλοῦτος κατὰ τὸ παρελθὸν ἦτο ἄπειρος εἰς ὁλόκληρον τὸν νομόν. Ἐν τούτοις τὸ 1926 ἦτο τὸ μοιραῖον ἔτος διὰ τὸν νομὸν τοῦ Ἡρακλείου. Κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἶχεν ὑποστῆ ὁ νομὸς δύο μεγάλας καταστροφάς· εἶχε τοὺς μεγάλους σεισμούς, εἶχε καὶ τὴν χαλαζοπληξίαν. Συνεπείᾳ τῶν δύο τούτων καταστροφῶν ὁ νομὸς τοῦ Ἡρακλείου, ὁ εὔφορος αὐτὸς νομός, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ὅλοι οἱ κάτοικοι σχεδὸν νὰ ἔχωσι μεταβληθῆ εἰς πένητας. Ἀπὸ τὰ δέκα πέντε ἑκατομμύρια περίπου ὀκάδας σταφίδος, τὰ ὁποῖα παρῆγεν ὁ νομὸς τοῦ Ἡρακλείου, μόλις τὸ ἓν τρίτον ἠδυνήθησαν νὰ συλλέξουν οἱ σταφιδοκτηματίαι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἂν δέ τις πορσθέσῃ καὶ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἔχει ἐκσπάσει εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μέτρα ἔκτακτα ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῶσιν ὄχι μόνον πρὸς προστασίαν τῶν κατοίκων, ἀλλὰ πρὸς προστασίαν αὐτῆς τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, διότι, κύριοι Ὑπουργοί, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου εὑρίσκεται εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε δὲν ἔχει τὰ μέσα διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας πρὸς παραγωγήν. Καὶ γνωρίζομεν πάντες ὅτι, ὅταν δὲν ὑπάρχει παραγωγή, ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τὸν δημόσιον Προϋπολογισμόν. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, ὡς ἐκ τῆς ἀκηδίας ἣν ἔδειξαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, νὰ μὴ ἀκολουθήσουν τὰ βήματα τῶν Κυβερνήσεων τούτων. Τὰ μέσα εἶναι εὐχερέστερα. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συσταθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ παράσχῃ σχετικὰ δάνεια εἰς τοὺς γεωργοὺς διὰ νὰ φροντίσωσι νὰ καλιεργήσωσι τὰ κτήματά των. Νομίζω ὅτι ἦτο ἓν μέτρον ἀρκούντως ἐνδεικτικὸν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἤθελον ἑπομένως παρακαλέσει τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ ἤκουον τί σκέπτονται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐφαρμόσωσι, διότι ἄλλως ἀπειλεῖται μεγίστη ζημία αὐτοῦ τούτου τοῦ Κράτους.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ὑπάρχῃ μία γενικὴ κρίσις καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, δὲν ὑποτίθεται ὅτι διὰ μιᾶς ἐνισχύσεως μόνον τοῦ Κράτους ἡ κρίσις θὰ ἀρθῇ. Εἰδικῶς ἐδῶ ἀναφέρατε μερικὰς συγκεκριμένας αἰτίας, αἵτινες ἀπειλοῦν τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν· τὴν χάλαζαν καὶ τὴν ἀνομβρίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σεισμοὺς δὲν εἶμαι ἁρμόδιος. Ἐγένετο μία μέριμνα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἂν εἶναι ἱκανοποιητική. Ἔχομεν ἱδρύσει εἰδικὸν ταμεῖον, δὲν ὑπάρχει δὲ ἄλλον μέσον ὅπως ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς χαλαζοπλήκτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθυστέρησιν τῆς καλλιεργείας ἐφρόντισα νὰ εἰδοποιηθῶσιν οἱ πληθυσμοὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργήσωσι καὶ τὸν Φεβρουάριον ἀκόμη δι’ ἰδιαιτέρου εἴδους σίτου, ὅστις ὑπάρχει εἰς τὴν ἀγοράν. Ἂν δὲ στεροῦνται τῶν μέσων νὰ τὸν προμηθευθοῦν, δύνανται νὰ τὸν προμηθευθοῦν δανειζόμενοι ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἡμεῖς ἠρωτήσαμεν τὰ ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας νὰ μᾶς πληροφορήσωσι ποῦ καθυστέρησεν ἡ καλλιέργεια λόγῳ τῆς ἀνομβρίας καὶ ποῖος εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ἐκτάσεων. Ὁ περιορισμὸς εἶναι ἀρκετὰ μεγάλος, ἀλλ’ εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον. Μία περιφέρεια, ἡ ὁποία ἔπαθεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀνομβρίαν, εἶναι καὶ ἡ περιφέρεια τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου, ὡς εἶδον εἰς τὸν πίνακα. Εἰδοποίησα νὰ δημοσιεύσουν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ νέα καλλιέργεια τὸν Φεβρουάριον καὶ ὅτι πρέπει νὰ προμηθευθοῦν ὡρισμένον εἶδος σίτου, ὅστις δύναται ἐνωρίτερον νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ ἀποδώσῃ καρποὺς εἰς ὀλιγωτέρους μῆνας. Ἐνήργησα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἂν ὑπάρχῃ ἔλλειψις χρημάτων δι’ ἀγορὰν σπορᾶς, νὰ ἐνισχυθοῦν διὰ τῆς παροχῆς δανείων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικωτέραν παροχὴν δανείων ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις ἀνταπεξέρχεται πολλάκις εἰς τὰς μεγαλυτέρας ἀνάγκας τῶν γεωργῶν, εἴπομεν ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συστηθῇ ὅπως συνασπίζωνται οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ εἰς συνεταιρισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εὐκολώτερον παρέχει πιστώσεις, διότι, διὰ νὰ φθάσῃ ἡ εὐκολία αὐτὴ εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη εἶναι ἀνάγκη νὰ βασισθῇ ἐπὶ συνεταιρικῆς ὀργανώσεως, διότι ἄλλως δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ παροχὴ χρημάτων εἰς διεσπαρμένους ἰδιώτας ἔχοντας ἀνάγκην πιστώσεων. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἑκάστου ἀτόμου, ἡ παροχὴ θὰ ἦτο δαπανηροτέρα καὶ ἑπομένως δὲν θὰ συνέφερε. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πηγαίνουν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ἄτομα, ἀλλὰ πηγαίνουν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ ἡ δήλωσις εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς, ὥστε νὰ εἶναι ἱκανοποιητικὴ τῶν πιστωτικῶν ἀναγκῶν, ἐφόσον ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ μεταβάλλεται σὺν τῷ χρόνῳ εἰς μίαν παραγωγὴν ἐμπορίου, ἥτις δὲν ἀπευθύνεται εἰς τὴν τοπικὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ ἑπομένως ἔχει ἀνάγκην μεγαλυτέρας τραπεζοπιστωτικῆς εὐκολίας. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέσα, ἅτινα δυνάμεθα προχείρως νὰ λάβωμεν.

§178Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς χαλαζοπληξίας πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Κρήτη δὲν εἶναι χαλαζόπληκτος. Ἴσως ἀπὸ 20 ἐτῶν νὰ ὑπέστη αὐτὴν τὴν χαλαζοπληξίαν. Τὸ ἀτύχημα εἶναι μάλιστα ὅτι διὰ τῆς ὑπαγωγῆς τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν χαλαζοπλήκτων, θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ σταφὶς μὲ τὸ ποσοστὸν ὅπερ πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τὸ σχετικὸν ταμεῖον καὶ ἑπομένως διὰ τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὸ ἄλλης Κυβερνήσεως, νομίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅτι καμμία ἀπολύτως προστασία δὲν παρεσχέθη πρὸς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἕτερον μέτρον.

§179Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε ὅτι ὁ καλύτερος τρόπος ἀποφυγῆς τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τυχαίας ζημίας εἶναι ὁ διὰ τῆς ἀσφαλείας. Ἡ ἀσφάλεια ἐναντίον ζημίας χαλάζης προσκόπτει εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ χάλαζα προσβάλλει ἐκτάκτως καὶ εἰς μεγάλην κλίμακα μεγάλας περιφερείας. Συνεπῶς, ἂν ἐπρόκειτο ἐκεῖναι αἱ περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἐκτάκτως προσβάλλονται, νὰ ὑποστῶσι τὸ βάρος τῶν ζημιῶν ἐκ τῆς χαλάζης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ βαστάζωσιν οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπολογισμὸς ὥστε νὰ ἐπιβαρυνθοῦν ἐκεῖναι αἱ περιφέρειαι, αἵτινες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προσβάλλονται. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ μόνος τρόπος τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀσφαλείας ἐναντίον τῶν ζημιῶν ἐκ τῆς χαλάζης εἶναι τῆς ἀναγκαστικῆς ἀσφαλίσεως καὶ ἐδῶ, τὸ ὁποῖον ἀλλοῦ ἐφαρμόζεται γενικῶς. Ἂν συμβαίνῃ ἡ περιφέρεια τοῦ Ἡρακλείου σπανίως νὰ προσβάλεται ἐκ τῆς χαλάζης, δὲν ἕπεται ὅτι αὐτὴ πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ, διότι, ἂν ἐξαιρεθῇ, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀποζημιώσεως, ἄν τυχὸν προσβληθῇ. Ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν εἶναι μεγάλη, ὥστε νὰ θέτῃ εἰς κρίσιν καὶ κίνδυνον τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βλιάμος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν σχετικῶς μὲ τὸ διενεργούμενον λαθρεμπόριον.

§181Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου συμμορφούμενος πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν μεγάλου μέρους τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω. Τὸ λαθρεμπόριον ἔλαβε τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε νὰ ἔχῃ καταστῆ μάστιξ ἀληθὴς τῆς Ἑλλάδος. Μόνον ὅσοι δὲν κατοικοῦσι τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος, μόνον οὗτοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθοῦν ὁποίαν πανωλεθρίαν ἔχουν πάθει ἀπὸ τὴν τρομερὰν αὐτὴν μάστιγα τὰ δημόσια ἔσοδα. Αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Σάμος, ἔχουσι καταστῆ ἀληθῆ ὁρμητήρια ὡς ἐκ τῆς γειτνιάσεως αὐτῶν μετὰ τῶν Δωδεκανήσων. Εἶναι ἀνήκουστον τί ἐξελίσσεται πρὸ τῶν ὀμμάτων τοῦ Σαμιακοῦ λαοῦ, ὅστις ἐν μέση ὁδῷ βλέπει πολλάκις τὰ ὀχήματα νὰ μεταφέρωσιν οἰνοπνεύματα, σιγαρόχαρτα καὶ ἄλλα τοιαῦτα.

§182ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀνενόχλητοι;

§183Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἀνενόχλητοι. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλάκις τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας συνέλαβόν τινας ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι παρὰ ἐλάχιστον πολλοστημόριον τῶν καθ’ ἡμέραν διαπραττομένων. Κύριε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, μεταξὺ τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θέλετε λάβει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδητε τὴν σημασίαν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον μαστίζει τὴν Ἑλλάδα. Τὸ κακὸν τοῦτο δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μία ἀληθὴς θεομηνία διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μία ἐπιδημία, ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς ἕνα τόπον. Συμβαίνει τὸ ὅλως διόλου ἐξαιρετικὸν ἐν Ἑλλάδι, διότι τὸ λαθρεμπόριον δὲν εἶναι παρὰ μία ἐλαχίστη ἐξαίρεσις ἀλλαχοῦ. Ὅσοι παρακολουθοῦσι τὰ τοιαῦτα, θὰ ἴδωσι μόνον εἰς ποταμοὺς λ. χ. τῆς Γερμανίας νὰ συμβαίνωσι λαθρεμπορικαὶ πράξεις, οὐδέποτε ὅμως θὰ ἴδῃ τις ὅτι εἰς τὸν λιμένα τοῦ Ἁμβούργου ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον λιμένα συμβαίνουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν ἐνταῦθα. Κύριε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσιν ἔκτακτα μέτρα καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε ἄλλη ὑπηρεσία νὰ χαλιναγωγήσῃ τὰ ἀχαλίνωτον αὐτὸ λαθρεμπόριον παρὰ μόνον ἂν ἀποτανθῶμεν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ νομοθετηθῶσι θέσεις εἰσαγγελέων τοῦ λαθρεμπορίου. Μόνον ἂν μία δικαστικὴ Ἀρχὴ ἀφοσιωθῇ εἰς τὴν καταδίωξιν κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου, μόνον τότε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ τι θετικόν, διότι ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων διαφεύγουσιν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν τρομερὰν ταύτην κατάστασιν καὶ δὲν θὰ τεθῇ τέρμα παρὰ μόνον διὰ τοῦ μέτρου τούτου, μόνον ἂν ἐκ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου προσληφθῶσι δικασταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβλέπωσι καὶ θὰ εἶναι ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου, μὲ ὄργανα ἐννοεῖται κατάλληλα, ὅπως εἶναι ἡ Ἀστυνομία Πόλεων ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ παταχθῇ ἡ μάστιξ αὕτη.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν σχετικῶς μὲ τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Ἀμφιλοχίας.

§185Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβάλομεν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἰωαννίνων συναδέλφου μίαν ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὴν μὴ ὕπαρξιν παντελῶς Ἑλληνοδιδασκάλων εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Πρεβέζης καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ νομοῦ. Μετέβην, κ. Πρόεδρε, ἐπανειλημμένως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ διεμαρτυρήθην, διότι ἀπὸ τεσσάρων μηνῶν μένει κλειστὸν τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον τῆς Φιλιππιάδος, διότι τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον τῆς Ἀμφιλοχίας μένει μὲ ἕνα διδάσκαλον καὶ ἔλαβον ἐπανειλημμένως τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκεῖς καθηγηταί. Καὶ προβάλλει τὸ ἐρώτημα· διατί νὰ ὑπάρχουν Ἑλληνικὰ σχολεῖα μεγαλουπόλεων ἄνευ διδασκάλων καὶ νὰ ὑπάρχουν γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια μετὰ τριῶν καὶ τεσσάρων καθηγητῶν; Διότι, κ. Πρόεδρε, δὲν πιστεύω νὰ ἀγνοῇ ἡ Βουλὴ ὅτι τρεῖς μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν μία βροχὴ ἱδρύσεως γυμνασίων καὶ ἡμιγυμνασίων ἔθεσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ζήτημα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν διδασκάλων, δημιουργοῦσα γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια εἰς Δαδί, εἰς Ἀταλάντην, εἰς Κριεκούκιον καὶ εἰς χωρία μὴ ἔχοντα οὐδὲ 1500 κατοίκους, καθ’ ἣν στιγμὴν Ἑλληνικὰ σχολεῖα μεγάλων πόλεων, ὡς εἶναι ἡ Ἀμφιλοχία, κέντρον μεγάλου πληθυσμοῦ καὶ ἡ Φιλιππιάς, κέντρον ἀκόμη μεγαλυτέρου πληθυσμοῦ, εὑρίσκονται ἄνευ διδασκάλων. Ὑπέβαλον τὴν ἐρώτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διατί δὲν μετατίθενται διδάσκαλοι εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἅτινα ἔχουν μεγαλυτέραν ἀνάγκην καὶ μεγαλύτερον πληθυσμὸν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν χρειάζονται καὶ ἔχουν μικρότερον πληθυσμόν; Μοὶ ἀπήντησαν ὅτι δὲν δύνανται νὰ πράξωσι τίποτε ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν καθηγηταί. Καὶ φέρω τὸ ζήτημα πρὸ τῆς Βουλῆς, διότι νομίζω ὅτι πρέπει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἀμέσως ὅλα αὐτὰ τὰ γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια ὄχι μόνον διὰ λόγους οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους στοιχειώδους δικαιοσύνης. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ εἷς λαὸς ὅπως ὁ λαὸς τῆς Ἀμφιλοχίας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μέγα κέντρον τοῦ νομοῦ, νὰ ὑπάρχῃ ἡμιγυμνάσιον εἰς τὸ Κριεκούκιον καὶ νὰ ἔχῃ αὐτὴ κλειστὸν τὸ ὑπάρχον Ἑλληνικὸν σχολεῖόν της ἐλλείψει διδασκάλων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ὁ λαὸς τῆς Δημητριάδος νὰ εἶναι κλειστὸν τὸ σχολεῖόν της, διότι ἔτυχε νὰ ἀποθάνουν οἱ διδάσκαλοι, νὰ ὑπάρχῃ δὲ γυμνάσιον εἰς Δαδί καὶ Ἀταλάντην. Ἐλπίζω ὅτι εἰς τοῦτο θὰ συντείνῃ καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ καταργήσῃ τὰ γυμνάσια αὐτὰ καὶ θὰ ἐφοδιάσῃ τὰ σχολεῖα διὰ τῶν ἀπαραιτήτων διδασκάλων. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀπονείμῃ αὐτὴν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λούλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§187Α. ΛΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, κατ’ ἐπανάληψιν ἔλαβον σημειώματα ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος διαμαρτυρομένων ἐντονώτατα, ὡς ἐκ Κονίτσης π. χ. ὅπου δὲν στέλλονται διδάσκαλοι εἰς τὰ σχολεῖα ἀντὶ τῶν μετατιθεμένων. Μετατίθενται Ἑλληνοδιδάσκαλοι ἀπὸ τὸ Ζαγόριον εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν, ἐκ Βοστίνης καὶ ἄλλων μερῶν καὶ δὲν στέλλονται ἀντικαταστάται. Εἰς τὴν Βιτίσταν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς διδάσκαλος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τρεῖς ἢ τέσσαρας Ἑλληνοδιδασκάλους τοὺς μεταθέτει ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους, χωρὶς κανένα λόγον, ἐκτὸς τῆς Ἠπείρου. Ὅταν δὲ διεμαρτυρήθην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὑπεσχέθη νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὰς μεταθέσεις αὐτάς. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ληφθῇ μέριμνα ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ μετατεθῶσι καὶ ἐν Ἠπείρῳ διδάσκαλοι.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβληθείσης σχετικῆς προτάσεως, ἡ συζήτησις γενικεύεται.

§189Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε;

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Δέχεται ἡ Βουλή;

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§192Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγενικεύθη.

§194Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων εἶναι γενικώτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται καὶ μὲ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῶν μεταθέσεων, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐσχάτως ἔχει γίνει βιομηχανία. Παρατηρεῖ κανεὶς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως χορὸν ὁλόκληρον μετατιθεμένων διδασκάλων. Καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς παρούσης μόνον περιόδου. Ὁμιλῶ ἀναδρομικώτερον καὶ γενικώτερον.

§195Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὁμιλεῖτε περὶ χοροῦ, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ χοροῦ. Χορὸς σημαίνει ἀθρόαι μεταθέσεις δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Τοιοῦτό τι δὲν λαμβάνει χώραν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου «περὶ διαβαθμίσεως» καὶ ἕνεκα τοῦ νόμου «περὶ προαγωγῶν» γίνονται προαγωγαὶ καὶ διαβαθμίσεις καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως φαίνεται ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀπασχολεῖ ταύτην ἐξ ὁλοκλήρου. Χορὸς σημαίνει συχνὰς καὶ πολλὰς μεταβολάς.

§196Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κονδύλη ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἶχε προβῆ εἰς ἀθρόας μεταβολὰς καὶ μετατοπίσεις ἀπὸ τὸ ἓν ἄκρον εἰς τὸ ἄλλο. Πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς καὶ αἱ μεταθέσεις τῶν διδασκάλων καὶ τῶν καθηγητῶν νὰ ἐξετάζωνται μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ νὰ γίνωνται μεταβολαὶ καὶ μετακινήσεις ὅταν πράγματι ὑπηρεσιακοὶ λόγοι τὸ ἐπιβάλλουν. Θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ νομοθετηθῇ ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι νὰ ὑπηρετοῦν καὶ εἰς τὰ μικρότερα χωρία ἐπὶ ὡρισμένα ἔτη, διότι πολλοί, οἱ πλεῖστοι τῶν καθηγητῶν καὶ τῶν διδασκάλων ἀποφεύγουν νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὰ μικρότερα κέντρα καὶ νὰ γνωρίζουν ὅτι, ἂν δὲν ἔχωσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς πολίχνας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προάγωνται. Τότε μόνον θὰ δυνηθῆτε νὰ ἔχητε πλήρεις τὰς θέσεις τῶν δημοτικῶν σχολείων, τῶν Ἑλληνικῶν καὶ τῶν ἡμιγυμνασίων. Εἰδικώτερον δὲ περὶ τῆς Ἠπείρου νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ διατάξητε νὰ πληρωθοῦν, εἴμεθα δὲ βεβαιότατοι ὅτι θὰ τὸ πράξητε.

§197Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἀπὸ τὰ ὀλίγα μαθήματα τῆς γεωγραφίας, τὰ ὁποῖα μανθάνει ὁ Ἑλληνόπαις καὶ τὰ ὁποῖα διδάσκεται ἐπὶ 2–3 ἔτη γνωρίζω ὅτι ἡ Ἀμφιλοχία ἔχει 1800 κατοίκους. Ἠρώτησα δὲ καὶ ἄλλους συναδέλφους καὶ ἐκτὸς τῆς πόλεως αὐτῆς, ποὺ κεῖνται αὐτὰ τὰ γυμνάσια καὶ ἡμιγυμνάσια τῆς Π. Ἑλλάδος καὶ ἔμαθον ὅτι ὑπάρχουσιν εἰς κωμοπόλεις 2,000 κατοίκων. Εἰς τὰς Νέας Χώρας παρατηρεῖται τελεία ἔλλειψις. Ἵνα προστεθῇ μία τάξις εἰς τὸ ἡμιγυμνάσιον Καϊλαρίων, πόλεως 10,000 κατοίκων μὲ πληθυσμὸν ξενόγλωσσον, ἐπὶ 3 μῆνας ἐνεργοῦμεν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθημεν νὰ κάμωμεν τίποτε. Εἶναι ζήτημα τόσον μέγα καὶ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ εἰς ἰδιαιτέραν συνεδρίασιν, διότι μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ συνδέεται αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς τὰς Ν. Χώρας, αἱ ὁποῖαι διαφοροτρόπως ἐνισχύουσι τὸ Κράτος ἀπὸ πλουτολογικῆς ἀπόψεως. Μὲ τὴν σχολαστικὴν ἐκπαίδευσιν, μὲ τὴν ὁποίαν διοικεῖται τὸ Κράτος, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν προορισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς καὶ τοῦ Κράτους. Δυστυχῶς οὐδέποτε αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἐφρόντισαν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν Νέων Χωρῶν. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ τὰς Νέας Χώρας, νὰ ὁρίσῃ καὶ νέον μάθημα εἰς τὰ σχολεῖα· τὸ μάθημα τῆς ἀγάπης ὅλων τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὰς Νέας Χώρας.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§199Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἡ κατάστασις τῆς Παιδείας εἶναι τόσον κακὴ εἰς τὰς Ν. Χώρας, ὥστε ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν Ν. Χωρῶν ἀναμιμνήσκονται τὴν καλὴν ἐποχὴν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, διότι πράγματι....

§200Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὑπηρέτησα, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἐπίμαχον ζώνην τῆς Μακεδονίας καὶ γνωρίζω ὅτι οἱ Τοῦρκοι ὄχι μόνον.... (Θόρυβος).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§202Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ εἶπον διὰ νὰ θίξω τὸν πατριωτισμὸν κανενός, διότι ὁ πατριωτισμὸς εἶναι κοινὸν κτῆμα. Τὰ ἀνέφερον διὰ νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ὠφείλετο εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς αὐτόνομον ὀργανισμόν. Τὰ σχολεῖα ἦσαν κτῆμα ἰδικόν μας καὶ κανεὶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν πρόοδον ὅσον ἡμεῖς. Ἄλλως τε αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ ζητήματα πατριωτισμοῦ, διότι ἐνῷ τὸ Τουρκικὸν Κράτος κατεδίωκε τὴν ἐκπαίδευσιν, χάρις εἰς τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν θαύματα.

§203Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐκ τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως συνετηροῦντο τὰ σχολεῖα αὐτά.

§204Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶναι τελείως ξένος πρὸς τὸ ζήτημα, διότι τὰ σχολεῖα τῶν Ν. Χωρῶν κατὰ κανόνα συνετηροῦντο διὰ τοῦ ἱδρῶτος καὶ τοῦ χρήματος τῶν κατοίκων. Σήμερον εἶναι σπάνιον φαινόμενον νὰ ἔχωμεν σχολεῖα τακτικῶς καὶ κανονικῶς λειτουργοῦντα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν καὶ τὸν ἀνάλογον κανονισμὸν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ἴσως παρατηρήσῃ τις ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν σπάνιν τῶν διδασκόντων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ μόνη αἰτία. Διότι ὑπάρχουν, ὡς γνωστόν, καθηγηταὶ διωρισμένοι εἰς τὰ σχολεῖα, οἱ ὁποῖοι ὅμως κατορθώνουν νὰ εὑρίσκωνται πάντοτε ἐπ’ ἀδείᾳ. Ὑπάρχουν ἐπίσης παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο μεταθέσεις εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ σχολικοῦ ἔτους, ἐγένοντο εἰς τὸ μέσον τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Φέρω ἓν συγκεκριμένον παράδειγμα. Εἰς τὴν Μυτιλήνην ἔγινε πρακτικὸν λύκειον καὶ δὲν ηὐτύχησε νὰ ἔχῃ διευθυντήν, ἀλλὰ διηυθύνετο ἀπὸ καθηγητὴν τῆς Φιλοσοφίας. Δὲν ηὐτύχησε ποτὲ νὰ ἔχῃ καθηγητὴν Μαθηματικῶν. Ἔγινε τὸ πρακτικὸν Λύκειον τῆς Μυτιλήνης. Διωρίσθη κατόπιν καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν, ὁ ὁποῖος μόλις ἤρχισε τὸ σχολικὸν ἔτος κατώρθωσε νὰ λάβῃ δίμηνον ἄδειαν καὶ εὑρέθησαν ἄνθρωποι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας οἱ ὁποῖοι τῷ ἔδωσαν τὴν ἄδειαν. Τώρα ζητοῦν διορισμὸν διευθυντοῦ καὶ καθηγητοῦ τῶν Μαθηματικῶν. Δὲν μεταβαίνουν εἰς τὸ καθῆκόν των. Δὲν ἠξεύρουν ποῦ εὑρίσκεται ὁ διευθυντὴς τοῦ πρακτικοῦ λυκείου, οὔτε ποῦ εὑρίσκεται ὁ καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τὸ γυμνάσιον Λήμνου μετετέθησαν δύο καθηγηταί. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα εἶναι μία πιστὴ εἰκὼν τῆς καταστάσεως καὶ περιμένω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς δηλώσῃ ἐπὶ τέλους τί μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ καὶ πῶς θὰ διορθωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§206Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Πλειοδοτῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἐπὶ ἑνὸς σημείου μόνον ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ. Προάγονται δευτεροβάθμιοι καθηγηταὶ εἰς τὰ γυμνάσια καὶ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ ὑπάρχει ἔλλειψις διδασκάλων. Καὶ παρατηρεῖται αὐτὴ ἡ ἔλλειψις ὄχι μόνον εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ σχολεῖον τῆς Ἀπειράνθου τῆς Νάξου, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ κλειστὸν ἐκ τῆς προαγωγῆς τοῦ διδασκάλου, καθὼς καὶ τῆς Πάρου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ εἷς μόνος διδάσκαλος καταλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν τοῦ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σχολείων, διότι αἱ κωμοπόλεις εἰς ἃς ἱδρύθησαν τὰ σχολεῖα αὐτὰ ἀριθμοῦσι περὶ τὰς 3–4 χιλιάδας κατοίκων.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§208Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, διὰ τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ συγχαρῶμεν τὰς κοινότητας τῶν Νέων Χωρῶν, εἶναι καὶ ὁ ἐκπαιδευτικὸς ὀργανισμὸς τὸν ὁποῖον εἶχον. Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἀσφαλῶς ὅτι ὑπῆρχον σχολεῖα πολὺ καλύτερον λειτουργοῦντα ἀφ’ ὅτι λειτουργοῦν σήμερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς καταγόμενος ἀπὸ τὰς Νέας Χώρας θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐν Μακεδονίᾳ ἐλειτούργουν γυμνάσια, λύκεια, Ἑλληνικὰ καὶ δημοτικὰ σχολεῖα πλήρως. Ἐπίσης γνωρίζει ὅτι ὅλον τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν δὲν θέλει νὰ μεταβῇ νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὰς Ν. Χώρας. Ὡς ἐκ τούτου χωλαίνει ἡ ἐκπαίδευσις. Πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα σοβαρά, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ὑποχρεοῦνται οἱ μετατιθέμενοι νὰ μεταβαίνουν ἀμέσως εἰς τὰς θέσεις των. Ἔχομεν ἡμιγυμνάσια, ὅπως εἶναι ἐν Λαγκαδᾷ, τὰ ὁποῖα δὲν λειτουργοῦν δι’ ἔλλειψιν διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ὑπάρχουν ἀλήθειαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ λέγωνται διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ διορθωθῶμεν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Στεργιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§210Χ. ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γενικευθείσης τῆς συζητήσεως πρέπει νὰ τονίσω ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου. Τρία Ἑλληνικὰ σχολεῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Λαμίαν. Τὸ ἓν ἔχει μόλις ἕνα ἐκπαιδευτικὸν λειτουργὸν ἄνευ ἄλλου προσωπικοῦ καὶ μὲ τὸν καθηγητὴν τοῦ Γυμνασίου, ὁ ὁποῖος κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διδάσκῃ καὶ εἰς τὰ τρία σχολεῖα. Αὐτὴ ἡ λύσις ἦτο πλημμελής, διότι δὲν ἦτο κατορθωτὸν τοῦτο. Συνεπῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ συμπληρώσητε τὸ προσωπικόν, διότι τὸ γεγονὸς τοῦτο ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μόνον εἰς τὴν ἀθρόαν συγκρότησιν γυμνασίων καὶ ἡμιγυμνασίων ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἀθρόαν προαγωγὴν τῶν διδασκάλων. Προαγόμενοι οἱ διδάσκαλοι οὗτοι ἐγκαταλείπουν τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ καταγίνονται εἰς τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα εἴτε εἰς τὸ κέντρον ἔχουσι συσταθῆ, εἴτε εἰς ἄλλας μεγαλουπόλεις. Θὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπεκτείνῃ τὴν προσοχήν της πρὸς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῶν Ἑλληνικῶν καὶ δημοτικῶν σχολείων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἐκπαίδευσις, ἂν δὲν λειτουργῶσι κανονικῶς τὰ Ἑλληνικὰ καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ οἱ σχολάρχαι δὲν ἔχουν τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§211Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν συζητοῦμεν σήμερον τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Κατεδείχθη πλήρως ὅτι ὑπάρχουσι κενὰ εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν σχολείων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον προέχει.

§212Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ πολὺ συνέτεινεν εἰς τὴν σημερινὴν κακὴν κατάστασιν τῶν σχολείων εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς ὁρίου ἡλικίας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὁποίου ἐπιφέρει τὴν ἀπόλυσιν πολλῶν γυμνασιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται ἀκόμη νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐφόσον ἔχομεν τόσα κενά, θὰ παρακαλέσωμεν νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος, δι’ οὗ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς καθηγητάς.

§213Σ. ΣΥΜΕΟΝΟΓΛΟΥ. Ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι παρατηρεῖται πρὸ παντὸς εἰς τὰ σχολεῖα τῶν συνοικισμῶν τῶν προσφύγων. Καὶ ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀποκέντρους συνοικισμούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς πέριξ τῶν μεγάλων πόλεων τοιούτους. Χθὲς εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀντελήφθην ὅτι 200 μαθηταὶ παρέμεναν ἄνευ σχολείου. Ὅπου δὲ συμβαίνει νὰ λειτουργῶσι σχολεῖα, δὲν ὑπάρχουσι θρανία καὶ οἱ μαθηταὶ κάθηνται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Ἄν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συζητήσωμεν περὶ σχολείων, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν συνοικισμοὺς διὰ νὰ ἀντιληφθῶσιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα ἀπὸ ἀπόψεως σχολείων. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ μεταβῆτε εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Μακεδονίαν; Ἀρκεῖ νὰ μεταβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐδῶ πλησίον.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Ἀναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§215Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ οἰκτρὰ κατάστασις τῆς ἐκπαιδεύσεως, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσαν οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι, δὲν παρατηρεῖται μόνον εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Ν. Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Καὶ ἐκεῖ, δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἐκπαίδευσις πραγματικὴ δὲν παρέχεται εἰς τὸν λαὸν δι’ ἔλλειψιν κυρίως τοῦ ἀπαιτουμένου προσωπικοῦ, ὅπερ συγκεντροῦται εἰς τὰς μεγαλουπόλεις, ἐνῷ σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν μένουν κενά. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν τὴν Ἠλείαν οὐδὲν σχολεῖον ἔχει τὸν κανονικὸν ἀριθμὸν τῶν καθηγητῶν, εἰς δὲ τὰ σχολεῖα τῶν ἀποκέντρων δήμων, ὅπου μάλιστα πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωσι μεγαλυτέραν ἀποστολήν, διότι εἶναι προωρισμένα νὰ διαφωτίσωσι τὰ παιδία τῶν χωρικῶν καὶ ἀγροτῶν, τὰ ὁποῖα διὰ πολλοὺς λόγους, οἰκονομικοὺς κυρίως, ἀλλὰ καὶ ἐλλείψεως συγκοινωνίας, δὲν δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς πόλεις, ἐκπαίδευσις, λέγω, δὲν παρέχεται καθόλου καὶ μόνον ὡς εἰρωνεία καὶ ἀστειότης δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖ σχολεῖα. Εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα οὐδέποτε τοποθετεῖται καὶ στοιχειωδῶς ἀκόμη ἐπαρκὲς προσωπικόν. Θεωροῦνται ἀνάξια τῆς μερίμνης τοῦ Ὑπουργείου, φροντίζοντος νὰ διορίσῃ περισσοτέρους διδασκάλους εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὰς μεγάλας πόλεις. Ἀναφέρω ὅτι εἰς τὸ σχολεῖο Δελήμπαλι, πρωτεύουσαν τοῦ τέως δήμου Πηνειίων, δήμου τελείως ἀποκεκλεισμένου ἀπὸ τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν καὶ μὴ δυναμένου νὰ συγκοινωνήσῃ πρὸς αὐτὴν εἰμὴ ἐναερίως, οὐδέποτε ἀπὸ τῆς συστάσεώς του ἔχει τοποθετηθῆ δεύτερος καθηγητής. Καὶ ἂν τουλάχιστον ἐδίδετο προσοχὴ ὁ μοναδικὸς αὐτὸς διδάσκαλος νὰ ἦτο προσωπικῶς ἐπαρκής, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο κάπως ὑποφερτόν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὑπάρχει φαίνεται ἡ ἀντίληψις ὅτι εἰς τὰ ἀπόκεντρα αὐτὰ σχολεῖα καὶ ὁ μοναδικὸς αὐτὸς διδάσκαλός των πρέπει νὰ ἐκλέγεται μεταξὺ τῶν διδασκαλικῶν ἐρειπίων καὶ ὅτι ἐκεῖ πρέπει νὰ τοποθετῶνται μόνον τὰ ἀπορρίματα καὶ τὰ οἰκτρότερα ναυάγια τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης. Εἰς τὸ σχολεῖον τοῦτο, ἀπὸ τῆς συστάσεώς του εἶχε τοποθετηθῆ εἷς κρονόληρος καλόγηρος πλήρης φθειρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας, ἀμαθὴς καὶ ἀνίκανος, ὅστις οὐδέποτε σχεδὸν ἔκαμε μάθημα, μεθυσκόμενος ἡμέρας τε καὶ νυκτός. Τοῦ διδασκάλου τούτου ἀπήλλαξε τὸ σχολεῖον αὐτὸς ὁ Ὕψιστος, μετακαλέσας τοῦτον παρ’ Αὐτῷ διὰ νὰ διδάξῃ τοὺς ἐν τῷ Παραδείσῳ. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως μηνίων φαίνεται διὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ Ὑψίστου τὸν ἀντικατέστησεν ἐπαξίως, ἀποστεῖλαν νέαν πληγὴν εἰς τοὺς ἀχαρίστους χωρικούς. Ἐτοποθετήθη ἐκεῖ εἷς ἄλλος τύπος ἐξόχου διδασκάλου, εἰς τὸν ὁποῖον, διὰ νὰ μὴ καταφύγω εἰς ἄλλους χαρακτηρισμούς, σᾶς ἀναφέρω μόνον ὅτι, ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ παραδώσῃ μάθημα, οἱ μαθηταὶ ρίπτουν χάμω δεκάρες, ὁ διδάσκαλος σπεύδει νὰ πάρῃ τὶς δεκάρες, διότι δῆθεν εἶναι ἰδικές του, οἱ μαθηταὶ τὸ ἀμφισβητοῦν, συνάπτεται συμπλοκὴ μεταξὺ διδασκάλου καὶ μαθητῶν καὶ τελειώνει κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ μάθημα, πρὸς δόξαν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ εἰς ἄλλα σχολεῖα τῆς Ὀλυμπίας ἡ αὐτὴ κατάστασις παρατηρεῖται. Εἰς τὴν Ἀνδραβίδαν καὶ ἄλλα σχολεῖα εἷς μόνον διδάσκαλος ὑπάρχει. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη ὑπάρχει κατάστασις, ἱδρύθησαν πολλὰ σχολεῖα εἰς τόπους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι μαθητὰς καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀφαιρεῖται ἡ πνευματικὴ ζωὴ ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσι μαθηταὶ καὶ παρέχεται αὕτη ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν. Ἡ κατάστασις αὕτη πρέπει νὰ ἀποσπάσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς πλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀποκέντρων σχολείων, κυρίως τιμωρῶν αὐστηρῶς τοὺς μὴ στέργοντας νὰ ὑπηρετῶσιν ἐκεῖ διδασκάλους, διδάσκων αὐτοὺς ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ προορισμοῦ των δὲν ἀφορᾷ μόνον τὰς Ἀθήνας, ἀλλ’ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Κράτους.

§216Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος αὐτός. Εἶναι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος αὐτός, διὰ νὰ διατηρηθῇ λειτουργοῦσα ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας ὑπάρχει ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐξετάζῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἂν σωματικῶς ἢ διανοητικῶς εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ στάδιόν των. Ἕνεκα τοῦ νόμου τούτου κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τρεῖς καθηγηταὶ ἀκμαιότατοι καὶ διανοητικῶς καὶ σωματικῶς καὶ ἐξ αἰτίας τοῦ νόμου τούτου ἔκλεισαν γυμνάσια καὶ σᾶς ἀναφέρω ἐπὶ παραδείγματι τὸ γυμνάσιον Μαραθοκάμπου. Εὑρισκόμενοι πρὸ τοιαύτης ἀγανακτήσεως τοῦ λαοῦ, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως διδασκάλων, νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτός, νόμος τόσον ἄστοχος, ὁ ὁποῖος δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, παρὰ κλείσιμον τῶν σχολείων, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χασιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§218Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀνωμαλία ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὸ ὅτι ἔγινε μεγάλη πληθώρα γυμνασίων. Τὰ γυμνάσια ἀνέρχονται εἰς 150 περίπου, ἡμιτελῆ καὶ πρακτικὰ λύκεια ἐν ὅλῳ εἰς 200. Ἐπίσης Ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα προσεγγίζουν τὰ 400, πλὴν τῶν ἰδιωτικῶν. Βεβαίως ὑπάρχει ἔλλειψις προσωπικοῦ, εἰς τοῦτο ὀφείλεται τὸ ὅτι ὑπάρχουν καὶ θέσεις. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Κοινωνία ἔχῃ ἀνάγκην τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀριθμοῦ, ἀλλὰ πάντως ἡ εὐημερία τῆς Χώρας δὲν πρέπει νὰ εἶναι καταδικασμένη νὰ ζήσῃ ἐν ἀργίᾳ, εἰς βάρος δηλαδὴ τῆς Κοινωνίας τοῦ Κράτους. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ νὰ κλείσουν τὰ γυμνάσια καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὸν κόσμον ἄνευ γραμμάτων, ἀλλ’ ἔπρεπε ἓν μέρος τοὐλάχιστον, τὸ ἥμισυ αὐτῶν νὰ μεταβληθῇ εἰς γεωργικὰς σχολὰς καὶ ἐπαγγελματικὰς τοιαύτας, ὁπότε θὰ ὑπῆρχε καὶ μεγάλη ἐπάρκεια διδασκάλων διὰ τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἀνεπάρκεια τόσον μεγάλη. Ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος δὲν εἶναι τόσον εὔπορος διὰ νὰ ἐκπαιδεύεται, οἱ δὲ εὐποροῦντες ἠδύναντο δι’ ἰδίων δαπανῶν νὰ συντρέξωσι τὴν μόρφωσιν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς μορφώσεως αὐτῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Πολλὰ ἐπίσης Ἑλληνικὰ σχολεῖα πρέπει νὰ συγχωνευθοῦν μετὰ τῶν δημοτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ φοίτησις ἔπρεπε νὰ γίνῃ 6 ἕως 7 ἔτη καὶ ἄλλα ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων νὰ προστεθοῦν εἰς τὰ γυμνάσια, πολλὰ δὲ ἐξ αὐτῶν εἰς γεωργικάς, ἐπαγγελματικὰς καὶ ἐμπορικὰς σχολάς, οὕτως ὥστε νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἰασονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§220Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι ἓν ζήτημα σοβαρώτατον μένει μὲ τὴν συζήτησιν. Παρεμπιπτόντως καὶ ἐπὶ παραδείγματι ἀναφέρω τὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία ἔχει μεγίστην ἀνάγκην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μᾶς εἴπῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ Ὑπουργεῖόν του ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδευτικῆς καὶ ποῖα μέτρα παρεσχέθησαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς εἶναι τὰ σχολεῖα, εἶναι ἡ μόρφωσις. Πρέπει δὲ νὰ τὴν καταστήσωμεν τοιαύτην τὴν μόρφωσιν, ὥστε νὰ εἶναι ἀνταξία τῶν περιστάσεων καὶ τῶν σημερινῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν. Μὲ συζήτησιν ἁπλῶς, οὕτω ποιοῦντες, δὲν κάμνομεν τίποτε ἀπολύτως. Παρακαλῶ οἱ λόγοι μου νὰ τύχουν κάποιας σοβαρότητος καὶ προσοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανικολάου ἔχει τὸν λόγον.

§222Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως διαπιστοῦται ἔλλειψις διδασκάλων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι οἱ διδάσκαλοι στρέφονται εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, διότι μισθοδοτοῦνται γλίσχρως. Τὸ Κράτος φροντίζει μόνον διὰ στρατιωτικοὺς ἐξοπλισμοὺς καὶ τίποτε διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ. Ἴσως νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται ἡ Δημοκρατία νὰ μάθῃ γράμματα ὁ λαός. (Ἰλαρότης).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κάκαβος ἔχει τὸν λόγον.

§224Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Ἡ ἐθνολογικὴ σύνθεσις τῆς Μακεδονίας ἀναμφισβητήτως ἐπιβάλλει ἐξαιρετικὴν μέριμναν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἂν δὲ πρὸ τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς παρουσίαζεν ἐλλείψεις, ἤδη μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τόσου προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, ὁπότε αἱ ἀνάγκαι ἐπολλαπλασιάσθησαν, παρουσιάζει ἔτι περισσοτέρας ἐλλείψεις. Εὐτυχῶς τὸ πλεῖστον ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατάγονται ἐκ Μακεδονίας καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἐξαντλήσῃ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ τῆς ἀνάγκης. Ἐθεώρησα καθῆκον νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὀλίγα διὰ νὰ ἐκφράσω τὸν πόθον μου, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§225Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς· ὅτι εἰς τὰ πολλὰ κενά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει εἰς ὅλον τὸ Κράτος τὸ διδακτικὸν προσωπικόν, προσετέθη καὶ τὸ ὅριον ἡλικίας. Ἕνεκα τοῦ νόμου τούτου ἀπεστρατεύθησαν πλεῖστοι ὅσοι διδάσκαλοι. Μόνον εἰς τὸν νομὸν Κυκλάδων ὑπάρχουν 64 θέσεις κεναί. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ διδάσκαλοι, ἐφόσον δὲν ἔχουσι χρόνον, δύνανται νὰ διδάσκωσι καθ’ ὡρισμένην ὥραν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος ἔχει τὸν λόγον.

§227Α. ΜΕΡΟΣ. Εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν ὑπάρχουσι πολλὰ σχολεῖα. Ἐπίσης εἶναι ἐλλιπὲς τὸ προσωπικόν. Ρίπτεται μία ἰδέα, ἂν εἶναι δυνατόν, πρώην διδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο μόνιμοι ἀξιωματικοί, νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὰ διδασκαλικά των καθήκοντα. Εἶναι μία πρότασις (θόρυβος) ἐν πάσῃ περιπτώσει. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐργάζονται τόσον ὅσον καὶ οἱ ἐν Ἀθήναις. Διότι ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ἐργάζονται 10–15 ὥρας τὴν ἑβδομάδα, ἐνῷ ἀντιθέτως τῶν ἐπαρχιῶν 30 ὥρας. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ταχίστης συστάσεως Διδασκαλείου ἀρρένων, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων νὰ αὐξηθῇ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ὑπάρξῃ μόρφωσις, διότι ἡ σημερινὴ ἐκπαίδευσις εἶναι ἐμπαιγμός, οὐδὲν σχολεῖον λειτουργεῖ ὅπως πρέπει, ὅσον καὶ ἂν περιμένῃ ἡ Κοινωνία.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§229Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν ἐγενικεύθη τὸ ζήτημα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τοῦτο ἀπόψε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διδακτικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐπαρκείας ἢ μὴ προσωπικοῦ ἢ περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν. Ἀναμένομεν ὅπως συζητήσωμεν ἐν καιρῷ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς ἐπαρκείας τῶν ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ ὥρα. Πρέπει νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ οἰκονομικὰ ἐμπόδια διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ κατόπιν θὰ συζητήσωμεν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὑπάρχει τὸ Ἀνώτατον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀλλάσσει προσωπικὸν καὶ πρόκειται νὰ ξαναλλάξῃ. Ἐπίσης εἰς ὅλον τὸ Κράτος κατήντησαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λειτουργοῦν ἄνευ τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Τουλάχιστον εἰς τὰ μέρη αὐτὰ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ ἀκατάλληλοι διὰ τὸν ὑψηλόν των προορισμόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα ἄνθρωπον νὰ ἐμπιστευθῆτε τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ διευθυνταὶ ἀσχολοῦνται μὲ τὸ γλωσσικὸν ζήτημα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ παραμελοῦν τὸν διδακτικόν των προορισμόν. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔλλειψις προσωπικοῦ, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ἀκατάλληλον τῶν προσώπων. Εἰς τὰ περισσότερα μέρη θὰ ηὐχόμην νὰ λείψουν καὶ αὐτοὶ οἱ διδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν, διότι εἰσήγαγον τὸν ποδοσφαιρισμόν, τὸν προσκοπισμόν, τραγούδια καὶ ζητήματα ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς τὸν διδακτικόν των προορισμόν, ὅστις εἶχεν ἐκπέσει ἐντελῶς. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα πρέπει νὰ ἀνασυσταθῇ ἐκ βάσεως, πρέπει νὰ λάβωμεν μίαν βάσιν ἀπὸ ἀπόψεως κλασικῆς μορφώσεως, διότι ὑστεροῦμεν καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς γείτονάς μας, τοὺς ὁποίους νομίζομεν καὶ ὀνομάζομεν ἀγραμμάτους, ἐνῷ δι’ ἡμᾶς εἶναι ἱκανοποιητικὸν τὸ ὅτι εἴχομεν προγόνους σοφούς. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἔκαμεν ἕως τώρα, τί ἀντελήφθη διὰ τὴν μονιμοποίησιν τὴν παράνομον, τὴν ὁποίαν ἀντικατέστησε μία ἄλλη παράνομος καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς καθεστώς, ἐνῷ αὐτὸς εἶναι μονιμοποίησις παράνομος. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι περιττὰ καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.

§230Ζ. ΒΕΝΤΟΥΡΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω δύο λέξεις διὰ τὰς Θρακικὰς μειονότητας. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἰς τὰ χωρία θέλουν νὰ μάθωσιν οἱ Ἰσραηλῖται τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν διδασκάλους. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§231Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἡ συζήτησις ἐξεκίνησεν ἀπὸ τοῦ σημείου τῆς ἀριθμητικῆς ἀνεπαρκείας τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ κατέληξεν εἰς τὸ ὅλον ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀριθμητικῆς ἀνεπαρκείας τοῦ διδάσκοντος προσωπικοῦ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ ὀφείλω νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ζοφερὰ εἰκὼν τὴν ὁποίαν ἐχάραξαν οἱ προλαλήσαντες, ζοφερωτέρα ἀκόμη ὑπάρχει εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Ὑπάρχει σχολεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς συστάσεώς του μένει κλειστὸν ἐλλείψει προσωπικοῦ. Ἐπὶ πλέον δὲ καὶ εἰς 20–40 χωρία τὰ σχολεῖα μένουν κλειστὰ ἐλλείψει διδασκάλων. Ὁσάκις κατέφυγον εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ἐλάμβανον τὴν στερεότυπον ἀπάντησιν non possumus, ἐλλείψει προσωπικοῦ. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ διορθωθῇ, ἂν γίνῃ ἔλεγχος ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὰ σχολεῖα τῶν μεγάλων πόλεων ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τοῦ εἰς τὰ χωρία τοιούτου. Καὶ θὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ ἐλέγχου τούτου ὅτι λόγῳ τῆς ἀστυφιλίας ὑπάρχει ἀπολύτως ἔλλειψις προσωπικοῦ εἰς τὰ χωρία, διότι οἱ διοριζόμενοι εἰς τὰ χωρία ἀποφεύγουν νὰ πηγαίνουν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει οἱ περισσεύοντες νὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὰ χωρία.

§232Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν διατί δὲν ἔκαμε μέχρι σήμερον τίποτε, διότι καὶ ἂν κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, δὲν εἶχε τὴν δύναμιν κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὡς Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ. Ἔλαβεν ἔκτασιν τὸ πρᾶγμα. Ἤμην καὶ εἶμαι διατεθειμένος ὁσάκις ἀποφασισθῇ εἰς ἄλλην ὥραν νὰ γίνῃ συζήτησις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος καὶ θὰ γίνῃ εὐρυτάτη νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. Ἕν μόνον τώρα ἔχω νὰ προσθέσω· θὰ εἶχον ὡς ἄτομον τὴν ἐπιθυμίαν, ἂν εἶναι δυνατὸν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ της ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ καταρτίσῃ ἓν κοινὸν ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα δι’ ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων. Διότι, ἂν ὅ,τι δημιουργεῖ ἡ μία Κυβέρνησις τὸ καταστρέφει ἡ ἄλλη, οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν εἰς ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα. Τὸ μόνον κατάλληλον θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα ἐν τῷ συνόλῳ της καὶ δι’ ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν ὡρισμένην κατεύθυνσιν, ὥστε νὰ δώσῃ τὴν πιθανότητα τῆς σχετικῆς μακρᾶς διαρκείας. Θὰ τὸ ἴδω ὡς ἓν ἀπὸ τὰ εὐχάριστα γεγονότα, ἅτινα θὰ ἔκαμνεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις. Ὅταν δὲ δοθῇ ἀφορμὴ κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς οἱουδήποτε νομοσχεδίου, ὡς εἶναι τὸ «περὶ προσωρινῶν δημοδιδασκάλων» ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, τότε θὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Πρέπει νὰ μὴ θεωρηθῇ πλέον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης μᾶς χωρίζει εἰς δύο παρατάξεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἐν γένει περὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω πλειότερα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§234Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ἐκ μιᾶς ἐρωτήσεως ἢ ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαιότατα, ἴσως καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι μόνον ζήτημα οἰκονομικόν, εἶναι ζήτημα πολυσύνθετον καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος καὶ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ δώσῃ μίαν εἰκόνα ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ὁρισθῇ κατόπιν μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος. Θὰ ἦτο πολὺ ἐπικίνδυνον νὰ συζητῶμεν ζητήματα τοιαύτης σημασίας ἀπαρασκεύαστοι. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ὁρισθῇ προκαταβολικῶς μία ἡμέρα, ὥστε νὰ ἔλθωμεν προπαρασκευασμένοι νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ νὰ λύσωμεν ριζικῶς.

§235Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ὄταν εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως καὶ δὲν τὸ εἶχον ἀντιληφθῆ, εἶπον ὅτι δὲν ἦτο ἐπίκαιρον νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλ’ εἶχεν ἀποφασισθῆ πλέον αὕτη καὶ ὄντως ἐγενικεύθη. Ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἐπερωτήσεως οἱ πλεῖστοι τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ εἶπον τὰς διαφόρους ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκ τῆς ὅλης αὐτῆς συζητήσεως ἐξάγεται τὸ ἑξῆς μοὶ φαίνεται συμπέρασμα· ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐπιδεικνύει μέγιστον ἐκπαιδευτικὸν ὀργασμὸν καὶ ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἔχει νὰ διαθέσῃ διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτὸν τὸν ἐκπαιδευτικὸν ὀργασμὸν τοῦ λαοῦ ὑπῆρξαν ἀνεπαρκῆ. Ὄσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως, τῶν μέσων πρὸς ἀνταπόκρισιν τοῦ Κράτους εἰς τὸν ὀργασμὸν αὐτὸν τοῦ λαοῦ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἐγένοντο καὶ σφάλματα, ἐγένετο καὶ κακὴ διαχείρισις. Δὲν ἐτηρήθησαν αἱ δέουσαι ἀναλογίαι εἰς τὴν σύστασιν σχολείων πρὸς τὰ ὑπάρχοντα μέσα. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐξ ὅσων παρηκολούθησα καὶ πρὶν ἀκόμη ἀναλάβω τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις ἐπέδειξε πάντα ζῆλον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλ’ ὅτι αἱ Κυβερνήσεις προσέκοπτον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν. Ἔλαβον ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις. Ἐπίσης μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα πολλοὺς συναδέλφους νὰ θίξουν καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα τοῦ προβλήματος. Ἀπὸ τὸν κ. Γόντικαν ἤκουσα ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ νὰ μᾶς χωρίζῃ τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων, ἔχω νὰ προσθέσω τὸ ζήτημα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ περιεχομένου. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ σταματήσῃ μὲ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὅτι θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως ἐπέλθῃ θεραπεία τῶν πραγμάτων, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως λειτουργίας τῶν σχολείων ὅσον καὶ ἀπὸ τῆς ἐν γένει ἐκπαιδεύσεως. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸν ὀργασμὸν αὐτόν, τὸν ἐκπαιδευτικόν, τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἔχομεν ἀνάγκην μεγαλυτέρων οἰκονομικῶν μέσων. Ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μέγιστον πρόβλημα τὸ οἰκονομικὸν καὶ παρὰ τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται νὰ περικόψῃ δαπάνας, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν θὰ φεισθῇ δαπανῶν καὶ πρὸ πάντων δὲν θὰ ἐπιδιώξῃ περικοπὴν δαπανῶν προκειμένου περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὑπάρχουν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν ἔχουν ἐπαρκὲς προσωπικόν. Ὑπάρχουν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἐν μέρει, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος παρετήρησεν, ἔχουν πληθώραν προσωπικοῦ, δηλαδὴ πληθώρα δὲν ὑπάρχει πουθενά, ὑπάρχει μόνον ὁ ἀριθμὸς ὁ ἐπιβεβλημένος ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ ὑπάρχῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχουν τόσαι ἐλλείψεις, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ θεραπευθοῦν διὰ τῆς μεταθέσεως ἐξ αὐτῶν. Θέλω πρὸς εὐχαρίστησιν τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς· ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας εἶμαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντελήφθην τὴν ἔλλειψιν τοῦ προσωπικοῦ καὶ ἤκουσα μετ’ εὐχαριστήσεως ὅτι προκειμένου περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως θὰ ἀπολυθοῦν κατὰ τὸ μέλλον νὰ λήξῃ ἀκαδημαϊκὸν ἔτος ἑκατοντάδες, προκειμένου δὲ περὶ τῶν σχολείων τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ὅτι τὸ Κράτος μέχρι τοῦδε ἐπρονόησε καὶ ἡ διδασκαλία τακτικὰ νὰ γίνεται καὶ σύστημα καλύτερον νὰ εὕρῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας εὑρέθην ἐνώπιον νόμου, ὁ ὁποῖος ἐν μέρει εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐφαρμόζεται. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν ἀφοῦ τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐκτελῆται....

§236Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ ἀνακληθῇ.

§237Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ ἐκ τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς περὶ ὁρίου ἡλικίας πρέπει νὰ ἀνακληθῇ ἢ νὰ διαρρυθμισθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9 μ. μ.)