1926.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

Σάββατον 18 Δεκεμβρίου 1926

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 5.10′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν 8ην σελίδα ὅπου ἀναγράφεται «Οἱ πρῶτοι ἐξεκαθαρίσθησαν τῇ συμμετοχῇ καὶ αὐτῶν» νὰ προστεθῇ «καὶ εἰς τὰ Συμβούλια».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὅπως ἐδιορθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ κτηνοτρόφοι περιφερείας Θεσσαλονίκης ὑποβάλλουν ὑπόμνημα καὶ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν της διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ ποιητὴς Σπῦρος Ματσούκας ἀναγγέλλει ὅτι ἔφερεν εἰς πέρας τὸ Μνημεῖον τοῦ Ρήγα Φερραίου ἐν Βελεστίνῳ καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα τῶν ἀποκαλυπτηρίων. — Ὁ Νικόλαος Τζίκας, ἀρχικτηνοτρόφος περιφερείας Θεσσαλονίκης, ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Γεωργικοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ Θεσσαλονίκης, διατάσσοντος τὴν ἔξωσίν του. — Οἱ σιτεργάται, οἱ ἐργάται λιμένος Πειραιῶς καὶ οἱ ἁμαξοκαρραγωγεῖς Πειραιῶς ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἀλεύρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. — Ὁ Ἀρ. Ἱεραπετρίτης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, καθ’ ὅσον ἀπεμακρύνθη λόγῳ τῶν πολιτικῶν του φρονημάτων. — Ὁ Σύλλογος Καπνεμπόρων Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην φορολογίαν τοῦ καπνοῦ χάριν τοῦ Ταμείου ἀνεργίας τῶν καπνεργατῶν. — Ὁ Πιστωτικὸς Γεωργικὸς Σύνδεσμος Μπησχινίου διαμαρτύρεται διότι τὸ Ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀρνεῖται νὰ καταβάλῃ δάνειον διὰ τὴν τρέχουσαν ἐποχὴν τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων» μὴ παραγραφῶσι τὰ δίκαια τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. — Τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικὸν τῶν σχολείων τῆς περιφερείας Ρεθύμνης ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῆς οἰκονομικῆς βελτιώσεως τῆς θέσεώς του. — Ὁ καθηγητὴς Ἰωάννης Βοϊατζῆς παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀκυρώσῃ τὸ Ν. Δ. «περὶ ὁρίου λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». — Ἐπιτροπὴ λαοῦ Καρδίτσης ὑποβάλλει ψήφισμα «περὶ ἀκυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων συμβάσεως». — Οἱ λαχανοκηπουροὶ Σερρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄδικον ἔξωσίν των ἐκ τῶν λαχανοκήπων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐποικισμοῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν σηροτροφικοῦ σταθμοῦ. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Σπάρτης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην μετάθεσιν τοῦ νομάρχου Ν. Μαυρομμάτη. — Ἐπιτροπὴ λαοῦ Φλωρίνης ὑποβάλλει συγχαρητήρια διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀνασυστήσῃ Γενικὴν Διοίκησιν ἐν τῇ Δυτικῇ Μακεδονίᾳ. — Ἡ Ἕνωσις Διευθυντῶν Ζυθεστιατορίων παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐλαττώσῃ τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας τὸ πληρωνόμενον εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν διὰ τὴν κατεχομένην παραλιακὴν ἔκτασιν. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Σπετσιώτης, Α. Στρατηγόπουλος, Α. Μυλωνᾶς, Γ. Σίδερης, Ν. Μπακόπουλος, Ε. Φωτάκης, Α. Θεολογίτης, Γ. Βοραζάνης, Θ. Ἀνδρεάδης, Χ. Παπάζογλου, Α. Παπαπαναγιώτου, Δ. Εὐθυμιάδης, Γ. Τηληκίδης, Ν. Τερζόγλου, Α. Λαζαρίδης, Β. Καραπαναγιώτης καὶ Π. Τσιτσεκλῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Καζάκης, Κ. Καρτάλης καὶ Σ. Ἀλεξιάδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2866 περὶ Διοικήσεως τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου τοῦ Νέου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Κοκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§4Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ σήμερον πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐργασίαν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται αἱ ἐρωτήσεις.

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ καθήσωμεν μέχρι πρωΐας διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἐπείγοντα νομοσχέδια.

§8Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παράκλησις διετυπώθη ὅπως ἐντὸς τοῦ ἐλαχίστου χρόνου ὅστις ὑπολείπεται μέχρι τῶν διακοπῶν ἐπιδοθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἐπειγόντων νομοθετικῶν μέτρων καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι τοιαῦτα μέτρα εἶναι τὸ ψήφισμα «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν» καὶ τὰ συναφῆ τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Εἶναι ἀνάγκη μέχρι τῆς Τετάρτης νὰ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν μίαν σχετικὴν ἐργασίαν διὰ νὰ ἐργασθῶμεν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια αὐτά.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§10Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς συλλαλητηρίου ἐργατῶν, Ἐπιτροπὴ τοῦ ὁποίου ἐπέδωσεν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ χιλιάδας ἐργατῶν.

§11Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν συζήτησιν, προκειμένου νὰ τερματισθῇ σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τὴν Δευτέραν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§12Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι ἐξίσου σπουδαῖον.

§13Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφῆστέ τα τὴν Δευτέραν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§15Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ τετάρτη ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον καὶ ἡ συζήτησις ἀκόμη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δὲν ἐτελείωσε, περιστρεφομένη δύναταί τις νὰ εἴπῃ περὶ τῶν ἑκατέρωθεν ἐπιχειρημάτων. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πλέον ἀπολύτως ἐξηντλημένον. Αἱ περαιτέρω συζητήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἀφοροῦν τὰς λεπτομερείας καὶ αἱ περαιτέρω παρατηρήσεις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθοῦν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τοὺς φίλους μου βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ὅπως μὴ λάβουν τὸν λόγον, ἀλλὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου. Ἂν δὲ μοὶ ἐπετρέπετο, θὰ συνίστων ἵνα πράξουν τοῦτο καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι βουλευταί, ὄχι διότι εἶναι τόσον ἐπείγουσα ἡ συζήτησις ἵνα ἀποκατασταθῇ μία ὡρισμένη τάξις στρατιωτικῶν πραγμάτων, διότι ἡ ἐκκρεμότης τῆς ἀποφάσεως συνήθως γεννᾷ ἀνησυχίας, ὄχι μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ διότι ἡ σύμπτηξις τῶν συζητήσεων εἶναι, νομίζω, ἀπολύτως συνδεδεμένη πρὸς τὸ γόητρον καὶ τὸ κῦρος αὐτοῦ τούτου τοῦ Κοινοβουλίου. Νομίζω ὅτι δὲν ἀπατῶμαι ἰσχυριζόμενος ὅτι αἰτία τοῦ νὰ φθίνουν μέχρι τοῦδε αἱ Βουλαὶ ὑπῆρξεν ἡ ἀδικαιολόγητος μακρυγορία ἡ ἐξαντλοῦσα καὶ ἐκνευρίζουσα τὴν ὑπομονὴν τῆς Κοινῆς Γνώμης, στρεφομένης πρὸς τὴν ἐπίλυσιν ζητημάτων οὐσιωδεστέρων καὶ ἀναμενούσης πρόνοιαν ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι περισσότερον πιέζουν τὸν λαόν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι ἀπολύτως ἐξηντλημένον, διότι σήμερον οἱαιδήποτε γνῶμαι καὶ ἂν διατυπωθοῦν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλλουν αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ ψηφίσματος. Ἄλλως τε τὸ σχέδιον τοῦτο εἶναι ἀπόρροια μακρῶν συζητήσεων μεταξὺ τῶν διαφόρων κομμάτων καὶ κατελήξαμεν εἰς ἓν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλλωμεν, ἀρχίζοντες ἐκ νέου συζητήσεις, αἵτινες θὰ καταλήξωσιν εἰς νέα συμπεράσματα, ὅπως γίνεται ἐπὶ τῶν συνήθων νομοσχεδίων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τοὺς φίλους μου κατὰ πρῶτον λόγον βουλευτὰς νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι παραιτούμενοι τοῦ λόγου συμβάλλουν πολὺ περισσότερον εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουν, δηλαδὴ εἰς τὴν καλυτέραν διευθέτησιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, συμβάλλουν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, συμβάλλουν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῆς Κοινῆς Γνώμης, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν καὶ πάλιν νὰ ἀρχίσῃ νὰ ἀδημονῇ, πιστεύουσα ὅτι καὶ πάλιν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν αἱ συζητήσεις τοῦ Σώματος θὰ ἀποβοῦν ἄκαρποι προκειμένου περὶ τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. (Χειροκροτήματα).

§16Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ἵνα ἐξασφαλισθῇ ἡ ὡρισμένη κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιόν σας, εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι καὶ ἐπιβεβλημέναι αἱ συζητήσεις καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀπόψεις τοῦ σοβαροῦ ὄντως αὐτοῦ ψηφίσματος, εἰς τὸ ὁποῖον μεγίστην ἀποδίδω σκοπιμότητα καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ προσδοκῶ βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς ἐπιδιώκετε. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ὅτι οἱαιδήποτε καὶ ἂν προταθοῦν γνῶμαι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλλουν τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ βάσιν.

§18Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω καὶ κατὰ βάσιν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εὑρίσκω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ὑποβάλλητε τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς· θὰ ἠδύνατο ἄριστα περιβαλλόμενον ἄλλην ἐξουσίαν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ προβῇ εἰς τὴν νομιμοποίησιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν. Διότι, ἂν εὑρίσκῃ ὁ κ. Πρόεδρος ὅτι ἐν τῇ μακρυγορίᾳ μειοῦται τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου, κατὰ μείζονα λόγον μειοῦται, ἂν δὲν ἐπιτραπῇ νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος ἡ Βουλή.

§19Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεὶς ἀρνεῖται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσῃ ἐλευθέρως καὶ νὰ λάβῃ οἷας θέλει ἀποφάσεις. Ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω ὅτι ἡ μεταβολὴ κατὰ βάσιν δὲν εἶναι εὐχερής, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο μετὰ μακρὰν προσυνεννόησιν ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Δὲν ὑπάρχει ἐξ ἄλλου πρόβλεψις ὅτι θὰ προστεθοῦν νέα ἐπιχειρήματα δυνάμενα νὰ μεταβάλουν τὰς τεθείσας βάσεις.

§20Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Καίτοι ἤμην διατεθειμένος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ὁμιλήσω καὶ δὴ διὰ μακρῶν, διότι νομίζω ὅτι ἔχω κάποιαν ἁρμοδιότητα νὰ παραστήσω πῶς ἔχει ἡ κατάστασις, ἐν τούτοις ὅμως εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις αὐτή, διότι ἀπετέλεσε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς καὶ συνεζητήθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε εἰς τὰς θεμελιώδεις γραμμὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία μεταβολή. Δι’ αὐτὸ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ παρακαλῶ καὶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ παραιτηθῶσι καὶ ἂν ἔχωσι νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας τινάς, νὰ τὰς ὑποβάλωσιν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καφαντάρη καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐκ τῆς εὐρυτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδένα κίνδυνον διατρέχει τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Ἐξ ἀντιθέτου μάλιστα φρονῶ ὅτι ἐκ τῆς εὐρυτέρας ταύτης συζητήσεως ἡ Βουλὴ θὰ φανῇ ἀξία τοῦ προορισμοῦ της, διότι τὸ κυρίαρχον Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας δὲν εἶναι ἁπλοῦς διεκπεραιωτὴς τῶν κυβερνητικῶν διαταγῶν, ἀλλ’ εἶναι κυρίαρχον Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἐξετάζῃ καὶ νὰ ἀπορρίπτῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ταῦτα δὲν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν συνείδησίν της. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ μὴ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, ἀλλὰ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, ὄχι διότι φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μετατραπῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι θέλω νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου ὅπως τὸ ἀντιλαμβάνομαι. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, κ. συνάδελφοι, ἐξ ὁλοκλήρου ἐξηντλήθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν». Ἡ Κυβέρνησις ἀπέδωκεν ἐξαιρετικὴν σημασίαν, μεγαλειτέραν σημασίαν εἰς αὐτὸ καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ πολιτειακὸν ζήτημα καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιτυχὴς λύσις ἐξασφαλίζει μόνη αὐτὴ τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἔργου τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἰδιαιτέραν δὲ ταύτην σημασίαν ἀπέδωκεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι τοῦτο οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ κύρωσις τῶν ὅρων τῆς ἰδιαιτέρας συμφωνίας ἢ μᾶλλον τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν κομμάτων κατὰ τὰς γενομένας διαπραγματεύσεις πρὸς καταρτισμὸν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἦτο ὀρθόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν στοιχειώδη ἔννοιαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἂν ἐλάμβανε γνῶσιν τοῦ πρωτοκόλλου τούτου ἡ Βουλή. Προχωρῶ μάλιστα ἀκόμη περισσότερον καὶ τονίζω ὅτι τοῦ πρωτοκόλλου τούτου ἔδει νὰ λάβουν γνῶσιν οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, πάντως δὲ πρὸ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσουν εὐσυνείδητον ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἢ δυσπιστίας πρὸς αὐτήν.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει κανὲν πρωτόκολλον, κ. συνάδελφε. Διετυπώθησαν ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας συνάδελφον οἱ ὅροι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ συνετάσσοντο τὰ νομοσχέδια ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων. Διετυπώθησαν αὐτὰ ἀκριβῶς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐν τῷ ψηφίσματι.

§24Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἂν ὁ τρόπος τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀξίωσιν τῆς Κοινῆς Γνώμης καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραβλέψω ὅτι τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, καθ’ ὃν τρόπον ὑποβάλλεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συζητήσεως διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ πεφωτισμένην ψῆφον. Γνωρίζω, κύριοι, τὰς δυσχερείας ἐναντίον τῶν ὁποίων παλαίει ἡ Κυβέρνησις ἀναλαβοῦσα τὸ δύσκολον ἔργον νὰ φέρῃ τὴν Χώραν εἰς πολιτικὴν ὁμαλότητα. Ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε μέχρι σήμερον καὶ ἰδίως ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος δὲν ὁδηγεῖ πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ὅλοι οἱ ἐνταῦθα παρευρισκόμενοι γνωρίζομεν ὅτι καὶ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ συνέπεια τοῦ καθεστωτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1915 συνταράσσει τὴν Χώραν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ποία εἶναι ἡ αἰτία τῆς δημιουργίας τοῦ καθεστωτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε μὲν ἐμφανίζεται ὡς προσωπικὸς ἀγὼν πρὸς ἐκδίωξιν ἐκ τοῦ θρόνου τοῦ τότε Βασιλέως Κωνσταντίνου, ἄλλοτε δὲ καὶ κυρίως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὡς ἀγὼν πρὸς ἐπικράτησιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Διότι βεβαίως ἡ ἐξέτασις τοιούτου ζητήματος θὰ ἐφυγάδευεν ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης τὴν γαλήνην, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ τονίσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι διὰ νὰ λυθῇ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα κατὰ τρόπον ριζικὸν καὶ ἐγγυώμενον τὴν γαλήνην καὶ παρὰ τῷ Στρατῷ καὶ παρὰ τῷ Λαῷ, ἔπρεπε νὰ συνδεθῇ πρὸς τὸ ὅλον ἐσωτερικὸν πρόβλημα, τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστον μέρος. Καὶ ὅμως ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος διετηρήθησαν ἐπιφυλάξεις. Ποίαν ἔννοιαν, ποῖον σκοπόν, ποίαν δικαιολογίαν δύνανται νὰ ἔχουν αἱ ἐπιφυλάξεις αὐταὶ μετὰ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ προγενεστέρως καὶ μάλιστα μετὰ τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 7ης Νοεμβρίου 1926, ὁπότε ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως; Ἐξετάζων τὸ ζήτημα τοῦτο δικαιοῦμαι νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ ἐπιφυλάξεις αὐταὶ οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν δύνανται νὰ ἔχουν ἢ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν καθεστωτικῶν ἀγώνων ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἀλλ’ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἐγὼ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ δώσω ψῆφον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ὄχι διότι ἡ ἀδιαλλαξία μὲ ὠθεῖ πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ διότι δὲν θέλω νὰ ριφθοῦν νέα σπέρματα διχονοίας καὶ παρὰ τῷ Στρατῷ καὶ παρὰ τῷ Λαῷ. Ἂν μάλιστα οἱ τυχὸν ἐπαναφερόμενοι ἀξιωματικοὶ εἰσέρχονται ἐντὸς τοῦ Στρατεύματος μὲ τὰς γνωστὰς ἐπιφυλάξεις, ἕκαστος ἐννοεῖ τί ἤθελεν ἐπακολουθήσει, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ στενοῦ καὶ ἀδιαλλάκτου στρατιωτικοῦ πνεύματος. Δὲν εἴμεθα, κύριοι, ὀπαδοὶ τῆς στρατοκρατίας. Δὲν θέλομεν ὁ Στρατὸς νὰ εἶναι ὄργανον ὡρισμένης πολιτικῆς μερίδος, ἀλλὰ καὶ δὲν θέλομεν Στρατὸν διατηροῦντα ἐπιφυλάξεις διὰ τὸ πολίτευμα, θέλομεν τὸν Στρατὸν ὄργανον τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν ἡ ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Θέλομεν τὸν Στρατὸν φρουρὸν τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, ἥτις εἶναι τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἡ κατ’ ἐπανάληψιν ἐκδηλωθεῖσα.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ καθιέρωσεν ἡ ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§26Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μετρήσετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐχειροκρότησαν;

§27Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιδιώκω, κ. συνάδελφε, χειροκροτήματα. Ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ διὰ νὰ μείνῃ γεγραμμένη εἰς τὰ πρακτικά. Αὐτὸ μόνον μὲ ἐνδιαφέρει. Γνωρίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου ὅπως τὸ ἀντιλαμβάνομαι, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν πιστεύω εἰς πολιτικὰ ψεύδη. Ὀφείλετε νὰ ὑποταχθῆτε εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν.

§28Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει λαϊκὴ ἐτυμηγορία.

§29Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ σεῖς δὲν θέλετε νὰ τὴν ἀναγνωρίσητε.

§30Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία θέλει τὴν γαλήνην τῆς Χώρας.

§31Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θέλει τερματισμὸν τῶν καθεστωτικῶν ἀγώνων.

§32Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία ἐξεδηλώθη διὰ τοῦ δημοψηφίσματος τοῦ 1924, εἰς τὸ ὁποῖον μετείχετε καὶ σεῖς.

§33Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ. Εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν ἡ βία καὶ ἡ νοθεία. (Θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θελήσῃ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν Κανονισμόν, δηλῶ ὅτι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§35Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐξετοξεύθη ἐκ τῆς πτέρυγος αὐτῆς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ κατηγορία ὅτι τὸ κέντρον ὑποθάλπει τὴν στρατοκρατίαν.

§36Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ἂν δὲν ἐπέλθῃ ἡσυχία, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§38Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Πρόεδρος νὰ διακόπτῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§40Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐξετοξεύθη, κατὰ κόρον μάλιστα, ἐκ τῆς πτέρυγος αὐτῆς ἡ κατηγορία ὅτι τὸ κέντρον ὑποθάλπει τὴν στρατοκρατίαν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βέβαια νὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ στρατοκρατία δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν. Συμβιβάζεται ὅμως μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς συνταγματικῆς Βασιλείας καὶ εἶναι ἀναπόστατος σύντροφος τῆς μοναρχικῆς ἰδεολογίας, τῆς ὁποίας ὀπαδοὺς ἠρίθμει ἄλλοτε ἡ πτέρυξ αὐτή.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τώρα ἀριθμεῖ πολλούς.

§42Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ στρατοκρατία, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καὶ αὐτὴ ἓν ἐκ τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἐκληροδότησεν ὁ μέγας πόλεμος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω εἶναι ὅτι μόνον ἐν Ἑλλάδι ἐνεφανίσθη ὑπὸ ἠπίαν μορφήν. Δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω ὅτι τὰ σποραδικὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν, ἀναμίξεως εἰς τὸν Στρατόν, δὲν ἀποτελεῖ στρατοκρατίαν. Ἡ στρατοκρατία ἐνεφανίσθη ὑπὸ πολὺ ὀξυτέραν μορφὴν ἐν Σερβίᾳ καὶ ἐν Βουλγαρίᾳ, ὅπου οἱ μυστικοὶ στρατιωτικοὶ Σύνδεσμοι ἀνεβάζουν καὶ κατεβάζουν Κυβερνήσεις. Οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ὑφίσταται στρατοκρατία ἐν Ἑλλάδι, διότι αὐτὴ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν δημοκρατικὴν ψυχὴν τοῦ Ἕλληνος.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καταφέρεσθε κατὰ τῶν στρατιωτικῶν Συνδέσμων καὶ τώρα λέγετε ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ Σύνδεσμοι διῴκησαν τὰ ἄλλα Κράτη.

§44Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Μολονότι ἐνταῦθα λόγῳ τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν τὸ ἔδαφος διὰ στρατιωτικὰς ἐπεμβάσεις ἦτο πρόσφορον, ἐν τούτοις, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὰ ἐμφανισθέντα κρούσματα ἐπεμβάσεως ἔχουσιν ὅλως παροδικὸν χαρακτῆρα. Ἡ ἐπέμβασις τῶν στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ μακρᾶς χρονικῆς περιόδου—ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὄθωνος—ἐγένετο μόνον χάριν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος καὶ ὁσάκις παρεκινήθησαν ἀπὸ πολιτικούς. Δὲν δυνάμεθα, κύριοι, διαρκῶς νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὰς εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου δὲν ἀνήκουσιν αὗται. Εἶναι τόσον ἀληθὲς τοῦτο, ὅσον ἀληθὲς εἶναι ὅτι καὶ παρ’ αὐτῷ τῷ Στρατῷ κρατοῦν αἱ ἀντιλήψεις ἐκεῖναι, ὅτι ὁ μὲν πολιτικὸς κόσμος πρέπει νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τῶν καθηκόντων του, ὅπως καὶ ὁ Στρατὸς ἐντὸς τῶν στρατώνων του. Εἰδικῶς διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποδίδεται εὐθύνη εἰς τὴν δημοκρατικὴν πτέρυγα, οὔτε εἶναι ὀρθὸν νὰ παρουσιάζωνται οὗτοι ὡς θύματα. Διάκειμαι συμπαθῶς πρὸς αὐτοὺς καὶ εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκανόνιζε τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἐκινήθησαν ἐνόπλως κατὰ τὸ ἔτος 1923 κατὰ τοῦ κρατοῦντος τότε καθεστῶτος, καθεστῶτος τὸ ὁποῖον ἦτο κρατοῦν, μεταγενεστέρως δὲ καὶ νόμιμον. Γνωρίζουν πάντες, ὡς τοὐλάχιστον ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι οἱ ἀναμιγνυόμενοι εἰς τοιαῦτα γεγονότα πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει των πλήν τῆς περιπτώσεως τῆς ἐπιτυχίας καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀποτυχίας. Καὶ κατὰ μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν ἱκανοποιοῦνται, διότι πραγματοποιοῦν τὰ ἰδανικά των καὶ ἀπολαμβάνουν τῶν ἠθικῶν ὠφελημάτων, κατὰ τὴν δευτέραν ὅμως περίπτωσιν ὀφείλουσι νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ ὑποστοῦν τὰς βαρυτάτας συνεπείας τῆς ἀποτυχίας των. Ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι αὐταί, τὰς γνωρίζομεν ὅλοι. Καὶ ὅμως αἱ συνέπειαι αὗται ἐφηρμόσθησαν κατὰ τῶν ἡττηθέντων στασιαστῶν κατὰ τὸν μᾶλλον ἐπιεικῆ τρόπον. Ἂν οἱ ἡττηθέντες ἐπικρατοῦν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ κρίνουν αὐστηρότερον ἐκείνους, ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐκινήθησαν. Ὅπως ἐπίσης, ἂν οἱ ἡττηθέντες εὑρίσκοντο εἰς τὴν θέσιν τῶν καταστειλάντων τὸ κίνημα, ἀσφαλῶς θὰ ἐτιμώρουν τοὺς ἡττηθέντας στασιαστὰς κατ’ αὐστηρότερον τρόπον. Λέγω τοῦτο διὰ νὰ εἴπω ὅτι οὐδεὶς ὁ ἀναμάρτητος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀφοῦ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κινήματος ἐκείνου παρακάθηται εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, καὶ διὰ νὰ διαπιστωθῇ ὅτι, ὁσάκις ἐκινήθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, παρεκινήθησαν ἢ ὡδηγήθησαν ἀπὸ πολιτικοὺς ἡγέτας. Εἶναι τοῦτο ἀληθές, ὅσον ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἰς τὴν δημοκρατικὴν πτέρυγα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ὁ πατὴρ τῆς στρατοκρατίας. Διότι, ὅπως ἐτόνισα καὶ προηγουμένως, δημοσιογραφικὴ ἰδεολογία εἶναι ἀσυμβίβαστος μετὰ τῆς στρατοκρατίας, καὶ ὅτι τὰ κρούσματα τῆς τελευταίας δεκαετίας ἀπέδειξαν πραγματικῶς ὅτι ἡ στρατοκρατία εἶναι φυτόν, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ καρποφορήσῃ ἐν Ἑλλάδι. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Περὶ τὴν Οἰκουμενικὴν ἔχει πλασθῆ εἷς θρύλλος. Εἶναι ἀληθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἠθέλησε τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἠθέλησεν ὅμως αὐτὴν ὡς ἁπλοῦν τύπον διὰ νὰ παρακάθηται ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παραπλεύρως τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὴν ὑπέδειξεν ὡς οὐσίαν. Τὴν ὑπέδειξεν ὡς ὁριστικὸν τερματισμὸν τῶν καθεστωτικῶν ἀγώνων....

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§46Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. .... καὶ ὡς συμβολιζόντων τὴν γεφύρωσιν τοῦ χάσματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ὅμως ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ψεύδους, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ πολιτειακὸν ζήτημα, ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τῆς διαιρέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, παρέμεινεν ἐκκρεμές. Εὔχομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε. Πρῶτος ἐγὼ θὰ χειροκροτήσω, διότι αἱ δοκιμασίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὑποστῆ ἡ Χώρα, ἔχουσιν ἐξαντλήσει τόσον τὰς ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς δυνάμεις αὐτῆς, ὥστε πᾶς νέος κλονισμὸς ἀναμφισβητήτως θὰ εἶχεν ἀνεπανόρθωτους συνεπείας. Πολὺ φοβοῦμαι ὅμως ὅτι τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν ἣν καταβάλλει, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐοδωθῇ, διότι ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ψεύδους. Ἀπὸ πεποιθήσεως καὶ ἀπὸ χαρακτῆρος δὲν πιστεύω εἰς τὰ πολιτικὰ ψεύδη. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἐξ ὀνόματος τῶν ἀνεξαρτήτων δημοκρατικῶν βουλευτῶν, τῶν ὁποίων τὰς γνώμας διερμηνεύω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ καταψηφίσω τὸ ὑποβαλλόμενον σχέδιον ψηφίσματος, βέβαιος ὅτι οὕτως ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§48Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν καί, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ δεκτή. Ὡς εἶναι γνωστόν, ὁ Στρατὸς ἔχει διαιρεθῆ εἰς δύο ἀποχρώσεις. Τὸ Συμβούλιον κατὰ τὸ ψήφισμα θὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἐννέα μέλη, ὁπότε κατ’ ἀνάγκην ἓν τῶν μελῶν τούτων θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἀντίθετον ἀπόχρωσιν καὶ οὕτως ἡ μία μερὶς θὰ ἔχῃ ἓν ἐπὶ πλέον μέλος. Ἤθελον παρακαλέσει ὅθεν ὅπως τὸ Συμβούλιον ἀποτελεσθῇ ἐξ ὀκτὼ μελῶν, ἤτοι τεσσάρων ἐξ ἑκατέρας ἀποχρώσεως, προεδρεύσῃ δὲ αὐτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ συμπολίτης μου καὶ σεβαστὸς κ. Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος οὕτω θὰ χρησιμεύσῃ ὡς διαιτητής, ὅστις, ναὶ μὲν δὲν εἶναι στρατιωτικός, ἀλλὰ θὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην ἀμφοτέρων τῶν μερίδων καὶ θὰ συντελέσῃ διὰ τῆς ψήφου του εἰς τὴν λῆξιν τῆς ὀρθοτέρας ἀποφάσεως. Ἂν δὲν γίνῃ τοῦτο δεκτόν, κατ’ ἀνάγκην αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου δὲν θὰ ἐμπνέωσι τὴν προσήκουσαν ἐμπιστοσύνην.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπενάκης ἔχει τὸν λόγον.

§50Δ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω ὅτι εἶναι ἄσεμνον ὅταν ἡ μήτηρ θνήσκῃ, τὰ τέκνα αὐτῆς νὰ θορυβοῦν ἐπὶ τῆς κλίνης της.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§52Σ. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμορφούμενος καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν κοινὴν ἐπιθυμίαν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Παρακαλῶ ὅμως νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὸ ὑποβληθὲν ψήφισμα ἔχει ἀτέλειάν τινα, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ματαίωσιν αὐτοῦ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸ 28ον ἄρθρον αὐτοῦ, πρέπει πᾶσα πρότασις νόμου, ἡ ὁποία ἐπιφέρει δαπάνην, νὰ συνοδεύηται δι’ ἐκθέσεως περὶ τοῦ τρόπου τῆς καλύψεως αὐτῆς. Τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου θὰ φέρῃ δαπάνας, κατὰ τὴν γνώμην μου, οὐχὶ ὀλιγωτέρας τῶν 70 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, πρέπει ἑπομένως νὰ συνοδεύηται ὑπὸ ἐκθέσεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὑποδεικνύεται ὁ τρόπος τῆς καλύψεως. Ἂν ἑπομένως ὡς ἔχει τὸ ψήφισμα γίνῃ δεκτόν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, κατὰ τὸ Σύνταγμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία παρατήρησις. Ἡ δευτέρα παρατήρησις θὰ μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα διὰ μακρῶν νὰ ὁμιλήσω. Τὸ ψήφισμα εἶναι ἀναποσπάστως συνδεδεμένον μὲ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Ἐπιφυλάττομαι ἐπὶ τοῦ δευτέρου τούτου θέματος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ διὰ μακρῶν νὰ συζητήσωμεν μετὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐλπίζω ὅτι θὰ εὐδοκήσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ἀναπτύξωμεν τὸ χάος τὸ οἰκονομικὸν τῆς Χώρας. Δὲν εἶναι ἀπὸ σκοποῦ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ λῆξαν οἰκονομικὸν ἔτος 1925–1926 ἀφῆκεν 1,750,000,000 ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, ἡ δὲ δημοσιευθεῖσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν προσωρινὴ κατάστασις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὑποβιβάζει τὸ ἔλλειμμα τοῦτο κατὰ 1,250,000,000. Κατὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 1½ δισεκατομμύριον. Ἐπὶ τῶν ἐλλειμμάτων τούτων πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, διότι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ καταβληθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους δικαίως ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸ Στράτευμα. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀεροπορικῆς ἀμύνης, τῆς ὁποίας τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§54Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε· ὁ κ. Στάης ὡμίλησε περὶ τῶν οἰκονομικῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις, ἂν δὲν ἀπήντων εἰς τὸν κ. βουλευτήν. Λέγει ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμός, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ἂν ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ ψηφίσματος ἔχωμεν αὔξησιν τῶν ἐξόδων ἢ ἐνδέχεται νὰ ἔχωμεν καὶ ἐλάττωσιν τούτων, καθόσον δὲν γνωρίζομεν πόσοι θὰ εἰσέλθουν καὶ πόσοι θὰ ἐξέλθουν. Ἑπομένως, δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν συνεπειῶν τοῦ ψηφίσματος. Πρέπει δὲ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος νὰ ἀναβληθῇ εἰς εὐθετωτέραν ὥραν, μὴ σχετιζομένου ἀπολύτως τούτου μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα.

§55Σ. ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔπρεπε νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ ἄρθρον 28 τοῦ προσωρινοῦ Συντάγματος ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τεθῇ ἐν ἀναστολῇ.

§56Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 28 ὀρθῶς διαγράφει τὸν τρόπον, ἐφόσον αἱ προτάσεις στηρίζονται ἐπὶ βεβαίας βάσεως ὅτι θὰ αὐξήσωσι τὰς δαπάνας.

§57Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι δὲν κάμνει τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν κάμνετε σεῖς· τὸ ἄρθρον 28 λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία πρότασις ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν....κλπ.»

§58Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ναί, ναί· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον· δὲν ἔχετε δίκαιον.

§59Σ. ΣΤΑΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 28 καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ἔχω δίκαιον. Ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου προσωρινῶς νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν πρώτην παρατήρησιν. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ὅτι δὲν γνωρίζομεν πόσοι θὰ ἐξέλθουν καὶ πόσοι θὰ εἰσέλθουν, παρατηρῶ ὅτι εἶναι χίλιοι διακόσιοι ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐπανέλθωσιν οἱ ἑπτακόσιοι.

§60Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζομεν οὔτε πόσοι θὰ εἰσέλθωσιν οὔτε πόσοι θὰ ἐξέλθωσιν καὶ ἑπομένως δὲν γνωρίζομεν ποῖαι θὰ εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ συνόλου.

§61Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 28 τοῦ Συντάγματος.

§62Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμιλεῖ περὶ ὡρισμένης περιπτώσεως, καθ’ ἣν αὐξάνονται αἱ δαπάναι, ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν τοιοῦτόν τι. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ ἐλαττωθῶσιν διὰ τῆς ἐξόδου τόσων ἀξιωματικῶν.

§63Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν οὐσίαν πρὶν ἢ λυθῇ τὸ παρεμπεσὸν ζήτημα. Τὸ ὑπὸ προσωρινὴν ἰσχὺν Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου προτάσεως ἢ νομοσχεδίου, ἐφόσον τοῦτο συνεπάγεται δαπάνην· ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἔδοσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν....

§64Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζομεν ἂν ἔχῃ.

§65Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. ... διότι θὰ ἐπανέλθωσι μὲν εἰς τὸ Στράτευμα τινὲς ἐκ τῶν ἀποτάκτων, ἴσως δὲ ἀποχωρήσουν ἐκ τοῦ Στρατεύματος ἄλλοι, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ δικαιολογίαν, στηρίζουσαν τὸ ἀβάσιμον τοῦ ἀπαραδέκτου. Εἶναι ἁρμόδιος ὁ κ. Ὑπουργός, κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δαπανῶν. Οὐδὲ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνῃ συμψηφισμὸς μεταξὺ δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ προκαλέσῃ ἡ ἐπάνοδος τῶν ἐν ἀποτάξει καὶ οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας θὰ προκαλέσῃ ἡ ἀποστράτευσις τῶν ἐν ἐνεργείᾳ. Δὲν λύονται οὕτως εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Δὲν ἐπικαλοῦμαι ἐγὼ τὸ ἀπαράδεκτον, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς προέβαλεν ὁ κ. Στάης διὰ νὰ παρακωλύσω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ ἤθελον χάριν τῆς τηρήσεως τῶν προσχημάτων τουλάχιστον νὰ δοθῇ ἄλλη λύσις. Ἤκουσα ἐκεῖθεν ὅτι εἶναι ψήφισμα καὶ δὲν εἶναι νομοσχέδιον. Εἶναι βεβιασμένον· ἀλλὰ ἴσως τὰ πολλὰ βεβιασμένα παράγουσιν ἓν ἀβίαστον. Ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ὡς Συνέλευσιν τὸ ψήφισμα, ὄχι ὡς πρὸς Βουλήν; Θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἢ νὰ ψηφίσωμεν ἀναστολὴν προσωρινὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ Συντάγματος. Δέχομαι τὴν τροποποίησιν, ἀλλὰ ζητῶ τοῦτο: νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις δικαιολογοῦσα αὐτήν. Δὲν σκοποῦμεν οὔτε φαντάζομαι ὅτι σκοπεῖ ὁ κ. Στάης, τὴν παρακώλυσιν τῆς συζητήσεως· σκοποῦμεν τὴν τήρησιν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ τηρηθῇ ὁ θεσμός, διὰ νὰ μὴ φέρωμεν εἴτε διὰ λόγον σκοπιμότητος εἴτε διὰ ἄλλον λόγον πρὶν ἢ ἐφαρμόσωμεν ἓν Σύνταγμα καταδολίευσιν αὐτοῦ. Καταδολίευσιν δὲ αὐτοῦ ἀποτελεῖ τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ συμψηφίσωμεν τὰς δαπάνας πρὸς τὰς οἰκονομίας.

§66Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε· ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§68Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ ἤμην σύμφωνος πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας συνάδελφος, ἂν ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως νόμου. Σήμερον πρόκειται περὶ προτάσεως ψηφίσματος. Ἔχομεν δὲ καὶ προηγούμενον τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη προχθές. Καὶ ἡ νομολογία, οὕτως εἰπεῖν, ἡ προχθεσινὴ τῆς Βουλῆς καθιέρωσεν ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὅταν ψηφίζωνται ψηφίσματα καὶ δὴ τὸ ἄρθρον 48. Ἐνταῦθα λοιπὸν πρόκειται περὶ ψηφίσματος. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως νόμου, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον 28 περὶ οἱασδήποτε προτάσεως ἀφορώσης αὔξησιν δαπανῶν, θὰ εἶχεν ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 48. Τὸ ἄρθρον 48 διαγράφει διαδικασίαν, ἡ ὁποία τηρεῖται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νόμων. Σήμερον πρόκειται περὶ ψηφίσεως σχεδίου ψηφίσματος δηλαδὴ μὴ ὑπαγομένου οὐδὲ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 28, ἀδιαφόρως ἂν διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπανῶν. Συνεπῶς, παραδεκτὴ εἶναι ἡ συζήτησις ἡ μέχρι τοῦδε γενομένη καὶ νομιμοτάτη καὶ δύναται, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, νὰ προχωρήσῃ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης.

§70Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. Καμπάνη.

§71Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς τῆς προτάσεως αὐτῆς ὡς ψηφίσματος, διότι ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἡ Βουλὴ ἀποτελῇ Συνέλευσιν νομίζω ὅτι ἔχει περιωρισμένα μόνον δικαιώματα, ὅπως αὐτὴ ἡ ἰδία ἀνεγνώρισεν, ὅπως ψηφίσῃ ὡρισμένα μόνον ἄρθρα τοῦ Συντάγματος καὶ διὰ τοῦτο προσέθεσεν εἰς ἑαυτὴν Συντακτικὴν ἐξουσίαν, κατὰ τοῦτο δὲ μόνον συνεπῶς ἔχει δικαίωμα νὰ ψηφίζῃ ψηφίσματα. Δὲν ὡμίλησα χάριν σκοπιμότητος κατόπιν τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐλλείπει τὸ δεύτερον νομοθετικὸν Σῶμα, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι θὰ ψηφίζῃ τὸ ὑπάρχον νομοθετικὸν Σῶμα, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν σημαίνει ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει δεύτερον νομοθετικὸν Σῶμα ὅτι τὸ ὑπάρχον μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον τοῦτον δύναται νὰ παραβαίνῃ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, τὰς ρυθμιζούσας τὰ τῆς ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας του. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν προτάσεις, περιεχομένου, οἷον τὸ τῆς παρούσης, νὰ εἰσάγωνται ὡς ψηφίσματα, ἐφόσον τὸ περιεχόμενον αὐτῶν εἶναι καθαρῶς νομοθετικόν, δὲν εἶναι συντακτικόν. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δὲν εἶναι ὀρθὴ διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι δὲν γνωρίζομεν, ὅπως ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν θὰ προκύψουν δαπάναι. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 28, ἀφοῦ δὲν γνωρίζομεν ἂν θὰ προκύψουν δαπάναι.

§72Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται ὅτι ἐγένετο κατὰ τὴν συζήτησιν «τῆς δικονομίας τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος» ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ δύναται, διαρκούσης τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, νὰ ἀναστέλλῃ ὡρισμένας διατάξεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος, συνεπῶς ἂν ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως νόμου θὰ εἶχεν ἴσως θέσιν ἡ ἔνστασις τοῦ κ. Στάη, ἐφόσον ὅμως πρόκειται περὶ ψηφίσματος, ἐπιβαλλομένου μάλιστα ἐκ λόγων ὑπερτάτης ἀνάγκης, ἀπορῶ πῶς προεβλήθη αὕτη, δηλῶ δὲ ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος.

§73Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπιβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ ἀσκοῦσα τὰ κυριαρχικὰ αὐτῆς δικαιώματα θεωρεῖ ὅτι δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ Συντάγματος τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον ψηφίσματος».

§74Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς περιττόν, ἐφόσον ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι δύναται νὰ ἀναθεωρήσῃ ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ἐκτὸς τοῦ πρώτου τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἐκ νέου; Εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἀλεξᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§76Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, διότι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα, παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐποπτείαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ψηφίσματος.

§77Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει ἐγκαίρως συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ στοιχεῖα τινά, ἀλλὰ ἀτυχῶς, καίτοι παρῆλθον πέντε ἡμέραι, ἀκόμη δὲν τὰ ἔλαβον. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου δὲ ἐξ ἄλλου καὶ τὴν σύστασιν τῆς Κυβερνήσεως παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἐπιφυλασσόμενος νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρων τοῦ ψηφίσματος.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἔχει τὸν λόγον.

§79Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Παραιτούμενος τοῦ λόγου, κ. Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα εἶναι τελείως ἄδικον, ἐφόσον δὲν προβλέπει περὶ ὁμαδικῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων. Κατὰ συνέπειαν δὲ δηλῶ ὅτι παραβιαζομένων τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§81Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα θεωρεῖται ἐξηντλημένον καὶ ὅτι καὶ ἂν δυνηθῶμεν νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν κατ’ ἀρχήν, δὲν θὰ τὴν μεταπείσωμεν ὥστε νὰ ἀποσύρῃ τὸ σχέδιον ψηφίσματος καὶ συνεπῶς ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ βουλευταὶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ γνωρίζομεν πάντες ὅτι πρὶν ἢ ὑποβληθῇ τὸ σχέδιον ψηφίσματος εἰς τὴν Βουλήν, ἐψηφίσθη τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ διέρχεται διὰ τῆς Βουλῆς μόνον διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Βουλὴ τὴν εὐθύνην καὶ διὰ νὰ τηρηθῶσιν τύποι τινές, διὰ νὰ δημοσιευθῇ εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως....

§82Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις, ἀντιθέτως ὅταν ἔχῃ μεγάλην πλειονοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις συνταυτίζει τοῦτο.

§83Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ὅταν ἔχῃ μίαν πλειονοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, δὲν λέγει ὅτι τὸ ἐψήφισεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὅταν εἶναι Κυβέρνησις ὁμοιογενὴς λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὰς ἐν τῇ Βουλῇ γενομένας παρατηρήσεις, συνεννοεῖται μετὰ τῶν μελῶν της καὶ δέχεται ἢ δὲν δέχεται ὡς ὀρθὰς ἢ μὴ ὀρθὰς τὰς διαφόρους παρατηρήσεις. Σήμερον δὲν δύνασθε νὰ κάμητε αὐτό, διότι τὸ ζήτημα τοῦ ψηφίσματος ἀπετέλεσεν οὐσιῶδες ἄρθρον τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ νέα ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις καὶ μάλιστα ἐκ φόβου μὴ κλονισθῇ ἡ Οἰκουμενική....

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν συμφωνήσωμεν.

§85Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ὑπάγητε νὰ συμφωνήσητε κατὰ βάσιν.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα δυσχέρεια ὡς ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν κατὰ βάσιν ψήφισιν τοῦ σχεδίου.

§87Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Γνωρίζω λοιπόν, ὡς γνωρίζετε πάντες, ὅτι πολὺ ὀλίγον ἂν μὴ οὐδόλως ἤθελε συντελέσῃ ἡ ἀγόρευσίς μου εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν γνωμῶν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δὲ καὶ τὸ οὐσιῶδες ἐπιχείρημα ὅτι ἡ συζήτησις τείνει πρὸς τὸ τέλος της. Ἀντιλαμβάνομαι δὲ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ Βουλὴ κουράζεται νὰ ἀκούῃ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἀπειρίαν ρητόρων ὁσονδήποτε καλῶς καὶ ἂν ἀναπτύσσουν τὰς ὀρθὰς αὐτῶν ἰδέας. Εἶναι δύσκολον τὸ ἔργον τοῦ ἐρχομένου αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλ’ ἔχω ὑποχρέωσιν ἐγὼ μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν θέλω καταγίνει εἰς λεπτομερείας ἐπουσιώδεις νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος καὶ δι’ ὀλίγων. Ὡς ἀνεπτύχθη ὑπὸ τῶν ρητόρων τῶν προλαλησάντων διὰ τοῦ βήματος τούτου, ὡς φαίνεται καὶ ἐκ τῶν διαφόρων διακοπῶν πρὸς τοὺς ρήτορας, ἐκ τῶν διαφόρων διαλογικῶν συζητήσεων μεταξὺ τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ ψηφίσματος, μολονότι διεφημίσθη ὑπὸ τῆς συνταξάσης αὐτὸ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, μολονότι διεφημίσθη ὅτι τοῦτο τείνει νὰ ἀγάγῃ εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς καταργήσεως μιᾶς στρατοκρατίας καὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς γαλήνης εἰς τὸν Τόπον, μολονότι διεφημίσθη οὕτω, δὲν ἄγει, ἐν τούτοις, εἰς τὸν σκοπόν, ἂν ἀληθῶς αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διατί δὲν ἄγει; Ἀνεπτύχθησαν οἱ λόγοι ὅτι δὲν ἄγει εἰς ἐξασφάλισιν τοῦ σκοποῦ, διότι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἴσου καὶ τοῦ δικαίου καὶ εἶναι ὀρθοὶ αὐτοὶ οἱ λόγοι. Ἀλλὰ ἡ ἐμφάνισις τῶν λόγων αὐτῶν ὡς λόγων ἐλλείψεως ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι διατυποῦνται συμφώνως πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ ἐξετασθῇ ἂν ἡ δημοκρατικὴ πτέρυξ θέλῃ τὴν ἐν ἰσότητι καὶ δικαιοσύνῃ τακτοποίησιν τοῦ Στρατεύματος ἢ ὄχι;

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§89Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἤκουσα τὰ μάλιστα, ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀκούσω τὰ μάλιστα ἔχω ἀκούσει τὰς ἀγορεύσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπὸ δύο ἡμερῶν καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ προσφάτως κατελθόντος τοῦ βήματος ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μητσοτάκη καὶ ἄλλαι τινὲς δηλώσεις ἔδειξαν ὅτι τὸ κέντρον συνδέει τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Στρατοῦ μὲ τὸ ζήτημα τὸ καθεστωτικὸν καὶ ὅτι, ἐφόσον συνδέει τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Στρατοῦ μὲ τὸ ζήτημα τὸ καθεστωτικόν, συνεπῶς ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι πρόθυμον εἰς τὸ νὰ κανονίσῃ ἐν μέτρῳ ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἀποτάκτων μέσα.

§90ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά.

§91Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀφίνω τὰς ἀναπτυχθείσας σχετικῶς πρὸς τοῦτο γνώμας τῶν συναδέλφων τοῦ κέντρου καὶ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τοῦτο τὸ σχέδιον ψηφίσματος. Εὑρίσκω ὅτι τὸ σχέδιον ψηφίσματος ὡς ἔχει ἐπιζητεῖ οὐχὶ νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα εἰς τοὺς ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος, ἀλλ’ ἐπιζητεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἐντὸς τοῦ Στρατεύματος καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στρατοκρατίαν, διότι συνδέει τὸ ζήτημα τῆς δημοκρατίας μὲ τὸ ζήτημα τοῦ Στρατοῦ. Δὲν ἀπορῶ διότι κατέληξε τὸ σχέδιον εἰς τοιούτους σκοπούς. Διετύπωσα ἐγὼ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως πρό τινων ἡμερῶν ὅτι δὲν ἐμφοροῦνται τὰ μέλη τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, οἱ διάφοροι ἀρχηγοὶ τῶν διαφόρων κομμάτων, ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν αὐτῶν σκοπῶν καὶ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος διαλλαγῆς. Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἀντιδημοκρατικῶν κομμάτων ἔθεσαν ὡς σκοπὸν τὴν κατάργησιν τῆς στρατοκρατίας καὶ χάριν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς διαφόρους θυσίας πρὸς καταρτισμὸν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων δὲν εἶδον νὰ ἐμφοροῦνται ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν αὐτῶν σκοπῶν καὶ εἶπον τότε ὅτι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἄλλους πολιτικοὺς σκοποὺς ἐπιδιώκουν ἀποδεχόμενοι τὴν γνώμην τῶν ἀντιδημοκρατικῶν, ἐθεώρησαν δὲ τὸ ζήτημα τῆς τακτοποιήσεως τοῦ Στρατοῦ οὐχὶ ὡς σκοπόν, ἀλλὰ ὡς μέσον πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἰδικῶν των σκοπῶν. Πῶς τὸ ἐξάγω τώρα τοῦτο ἐκ τοῦ σχεδίου. Τὸ σύνολον τῶν διατάξεων τοῦ σχεδίου ἀποβλέπει εἰς ἕνα καὶ μόνον. Τὸ σχέδιον περιλαμβάνει διατάξεις διδούσας τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν κρατοῦσαν γνώμην εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις εἰς τὴν παράταξιν τὴν δημοκρατικήν, εἰς τὸν Στρατὸν τὸν ἐν ἐνεργείᾳ. Τί δὲ ἐστὶ Στρατὸς ἐν ἐνεργείᾳ; Μὴ μοῦ φέρητε ἀντιρρήσεις ὅτι κακολογῶ πρόσωπα, τὸν Στρατὸν τὸν διοικοῦν οἱ ἀνώτεροί του, οἱ στρατηγοί του. Καὶ ἂν οἱ στρατηγοί του ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑπάρχῃ στρατοκρατία καὶ ἂν οἱ διοικηταὶ τῶν Σωμάτων καὶ τῶν μεραρχιῶν ἐπεθύμουν νὰ μὴ ὑπάρχῃ στρατοκρατία θὰ ἠδύνατο νὰ μὴ ὑπάρχῃ στρατοκρατία καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει. Ἂν ἔλειπον οἱ παράγοντες ἡ στρατιωτικὴ δύναμις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ νὰ ἀνεβοκατεβάζουν αὐτάς. Καὶ εἰς τοὺς παράγοντας αὐτοὺς ὑπὸ οἱονδήποτε ὄνομα καὶ ἂν εὑρίσκωνται εἰς τὸν Στρατόν, ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ κρίνουν περὶ τῶν ἀποτάκτων, ἐν ἄλλοις λόγοις, ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ Στρατοῦ ἀπὸ τῆς στρατοκρατίας ἀνετέθη εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν στρατοκρατίαν. Ἂν ἡ στρατοκρατία ἤθελε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ τῆς δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τὴν Βουλήν. Θὰ ἐπανήρχετο μόνη της. Ἀλλὰ ἂν ἡ στρατοκρατία δὲν θέλῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ ἔργα της, δὲν θέλει, διότι φοβεῖται μὴ τῆς πάθει τὸ πολίτευμα ποὺ ἐδημιούργησε. Καὶ εἰς ταύτην τὴν στρατοκρατίαν, ἐκπροσωπουμένην ὑπὸ τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ, δίδομεν τὸ δικαίωμα οὐ μόνον νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἔξω τοῦ Στρατεύματος ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τῶν ἐντὸς τοῦ Στρατεύματος καὶ ἀναμένομεν ἀπὸ τοὺς σωματάρχας, τοὺς ὑπὸ διαφόρους τίτλους ἀποτελοῦντας τοὺς στρατιωτικοὺς παράγοντας, νὰ ἀποδιώξουν ἀπὸ τοῦ Στρατοῦ τοὺς συντρόφους καὶ τὰ ὄργανα αὐτῶν. Καὶ ἀναμένομεν ἀπὸ αὐτούς, διότι αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τῶν Συμβουλίων, καὶ ἀναμένομεν νὰ ἐπαναφέρουν ἐν τῷ Στρατῷ ἀξιωματικοὺς καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἐμφάνισιν ἐν τῷ Στρατεύματι φοβοῦνται, ἂν οὐχὶ ὡς δυναμένων νὰ ἀνατρέψουν τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ τουλάχιστον ὡς δυναμένων νὰ φέρουν προσκόμματα εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐνεργείας τῆς στρατοκρατίας. Τόσον δὲ πολὺ ἐπεμελήθη τὸ σχέδιον ψηφίσματος νὰ δώσῃ δικαιώματα εἰς τὸν ἐν ἐνεργείᾳ Στρατὸν καὶ νὰ ὑποτάξῃ τὸ πᾶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, ὥστε ἔφθασε νὰ ὑποτάξῃ εἰς τὴν θέλησιν τῆς στρατοκρατίας καὶ αὐτὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ δίδομεν εἰς αὐτὴν διὰ τοῦ ψηφίσματος δικαιώματα κείμενα ἐκτὸς τῆς εἰδικότητος τῶν στρατιωτικῶν, ἀποκλειστικῶς ἀνήκοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς πολιτικούς. Δὲν εἶναι τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγνώσω, ὅσο εἶναι ἓν ἄλλο ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ ἀποφασίσῃ καὶ διὰ τοὺς κριθησομένους ἱκανοὺς ἄν, καίτοι ἱκανοί, πρέπῃ νὰ μὴ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν Στρατὸν δι’ ἄλλους λόγους». Δηλαδὴ εἰς τὸν κριθέντα ἱκανὸν διὰ νὰ ἐπανέλθῃ, τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ εἴπῃ: καίτοι εἶσαι ἱκανὸς καὶ ἔχεις τὰ προσόντα, ὅσα ἀναγράφει τὸ προηγούμενον ἄρθρον 3, ἐν τούτοις ἐγὼ εὑρίσκω μὴ συμφέρουσαν τὴν ἐπαναφοράν σου εἰς τὸ Στράτευμα. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ ἓν Συμβούλιον νὰ κρίνῃ μὴ συμφέρουσαν τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ Στράτευμα; Λόγοι ἱκανότητος δὲν εἶναι, διότι ἐκρίθη ἡ ἱκανότης, εἶναι λόγοι πέραν τούτου, ἄλλοι, μὴ ὑπαγόμενοι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Συμβουλίου.

§92Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέπετε; Πρῶτον ἂν τὸ συσχετῆτε μὲ τὸ ἄρθρον 14, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Συμβούλιον, ἀνεξαρτήτως τῆς ἱκανότητος, δύναται νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν θεωρουμένων ὅτι δύνανται νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ Στράτευμα. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τούτου, φρονῶ ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ κριθῇ ὅτι ἀξιωματικὸς προσέφερεν ὑπηρεσίας σωματικάς, ἐτραυματίσθη, ἐπολέμησεν, ἀλλὰ στερεῖται ἄλλων ἰδιοτήτων, ὑποθέσατε ὅτι εἶναι παρῆλιξ, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἔφθασεν εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὑποθέσατε ὅτι στερεῖται τῶν ἀπαιτουμένων γενικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν γνώσεων δι’ ἀνώτερον βαθμόν, ὅλοι αὐτοὶ εἶναι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπαφίενται εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ κρίνῃ ἂν πρέπῃ νὰ ἐπαναφερθοῦν εἰς τὸν ἐνεργὸν Στρατὸν ἢ ἁπλῶς νὰ τοῖς δοθῇ οἰκονομικὴ ἢ ἠθικὴ ἀμοιβὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§93Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς ἐκ τῆς ἡλικίας ἀδυναμίας ἢ τῆς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκῶν γνώσεων ἢ ἄλλης ἀδυναμίας, εἶναι λόγοι ἀναγόμενοι εἰς τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Στράτευμα, περὶ τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον ἔκρινεν ἤδη. Καὶ διὰ νὰ μὴ διαφωνήσω τελείως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι καὶ ἐκεῖνοι οἱ λόγοι, ἀλλὰ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς διατυπώσεως τοῦ σχεδίου ἀποδεικνύεται ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, καὶ οἱ λόγοι οὗτοι ἀναφέρονται εἰς τὸ ἄρθρον 14, ὅτι οἱ τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ κλονήσουν τὴν πειθαρχίαν καὶ νὰ προκαλέσουν νέας ἀνωμαλίας· αὐτὸς εἶναι λόγος, τὴν περὶ τοῦ ὁποίου κρίσιν δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, διότι κεῖται ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ, ἐκτὸς τῆς εἰδικότητος αὐτοῦ καὶ διότι εἶναι ὁ λόγος, ὅπως διατυποῦται μάλιστα, τὸν ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ δεχθοῦν οἱ ἐν τῷ Στρατῷ, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν στρατοκρατίαν, ὡς ὑπάρχοντα δι’ ὅλους, διότι οἱ τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ προφανῶς ἀντιτίθενται εἰς τὰς πολιτικὰς ἰδέας καὶ τὰς περὶ Πολιτείας γνώμας τῶν ἀποτελούντων τὸ Συμβούλιον. Τοῦτο τὸ ἔργον θὰ ἔπρεπε νὰ μείνῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι εἶναι τὸ Σῶμα τὸ πολιτικόν, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ εἶναι ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ περὶ ὅλων καὶ πρὸ παντὸς ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία οὐδεὶς θὰ δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ μεροληπτήσῃ, ἀφοῦ ἀπαρτίζεται ὑπὸ προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος τρέφει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγώ, καίτοι διαφωνῶ πρὸς ταύτην δι’ ἄλλους λόγους, ἐν τούτοις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τρέφω καὶ ἐγὼ ἐμπιστοσύνην περισσοτέραν παρὰ ὅσην θὰ ἠδυνάμην νὰ τρέφω πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην Ἀρχήν, καίτοι ὡς ἐκ τῆς συγκροτήσεως αὐτῆς πλεονάζει τὸ δημοκρατικὸν στοιχεῖον, διότι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν εὐθυκρισίαν καὶ τὴν τιμιότητα τῶν ἀτόμων, τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Τὸ σχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ τοιαῦται ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου εἶναι ἀνέκκλητοι, ἐστέρησεν ἢ τείνει νὰ στερήσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἄλλων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα κέκτηται ἐκ τῶν κειμένων νόμων καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνατεθῆ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀκριβῶς διότι ἀπὸ αὐτὸ οἱ νόμοι ἀναμένουν τὴν εὐθεῖαν κρίσιν. Ποῖα εἶναι ταῦτα; Πῶς προήγοντο μέχρι τοῦδε, καὶ ὅταν λέγω μέχρι τοῦδε νὰ μὲ συγχωρῆτε, τὸ μέχρι τοῦδε φθάνει μέχρις ἑνὸς χρονικοῦ ὁρίου, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω τί ἐγένετο, ποῖος προῆγε τοὺς συνταγματάρχας εἰς ὑποστρατήγους καὶ τούτους εἰς ἀντιστρατήγους; Διατί δὲν πρέπει τώρα νὰ ἀφίνωμεν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ τοὺς κρίνῃ; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον.

§94Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐπιτρέπετε; Μέχρι τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐγνωρίζατε δύναμαι νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι πραγματικῶς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον προῆγε τοὺς συνταγματάρχας, ὑποστρατήγους καὶ ἀντιστρατήγους ὑπὸ ἕνα ὅρον, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε παρεβιάσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν γνώμην συμβουλευτικὴν μόνον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, πρὸς τὸν ὁποῖον συνεμορφοῦντο πάντοτε ὅλα τὰ καθεστῶτα.

§95Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, χωρὶς νὰ ζητήσῃ οὐδενὸς τὴν γνώμην, θὰ ἐμόρφωνε γνώμην περὶ ὅλων τῶν προσώπων καὶ ὅτι θὰ κρίνῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας περὶ τῆς ἱκανότητος δὲν γνωρίζω τίνος ὑποστρατήγου διὰ νὰ τὸν κάμῃ ἀντιστράτηγον· πάντως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἐζήτει πληροφορίας παρὰ τῶν Ἀρχῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς πληροφορίας αὐτάς, ὅταν ἔχῃ ἄλλα δεδομένα ἀναιροῦντα τὰς ἐπισήμους πληροφορίας. Εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεστηρίξατε, ὅτι ὁ κρίνων δικαιοῦται νὰ λάβῃ ὁθενδήποτε τὰς πληροφορίας καὶ νὰ κρίνῃ περὶ αὐτῶν. Οὔτε δύνασθε νὰ τὸ ἐμποδίσητε τοῦτο. Δὲν δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ αὐτὸ εἰς κανένα. Ἐδῶ ἀπηγορεύθη καὶ τοῦτο, ἀπηγορεύθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τοῦ νὰ κρίνῃ αὐτὸ περὶ τῶν ἀπομακρυνθησομένων ἀπὸ τὸ Στράτευμα ἀξιωματικῶν, ἀπηγορεύθη εἰς αὐτὸ νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς προαγωγῆς τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ Στράτευμα ἀξιωματικῶν. Οἱ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ Στράτευμα ἐκ τῆς ἀποτάξεως συνταγματάρχαι ἢ ὑποστράτηγοι θὰ λαμβάνουν τὸν βαθμὸν τὸν ἀνώτερον, θὰ τὸν λάβουν μετὰ ὡρισμένον χρόνον, κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον; Πρῶτον ἡ φρᾶσις αὐτὴ ἀποστερεῖ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ προάγῃ αὐτοὺς τοὺς συνταγματάρχας εἰς ὑποστρατήγους. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν; Ὡς κατήντησαν τὰ πράγματα, μέχρι σήμερον ἀπετάχθησαν ἐκ τοῦ Στρατοῦ ὡρισμένοι ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ καὶ τὰς θέσεις αὐτῶν τὰς κατέλαβον οἱ κατώτεροί των. Καὶ δὲν κατέλαβον ἁπλῶς τὰς θέσεις αὐτῶν, ἀλλὰ κατέλαβον καὶ ἀνωτέρας ἀκόμη θέσεις. Καὶ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀφῆκε συνταγματάρχην ὁ ἀποταχθεὶς ὑποστράτηγος, ἐκεῖνος εἶναι σήμερον ἀντιστράτηγος. Καὶ ἂν γνωματεύσῃ ὁ κ. ἀντιστράτηγος ὅτι ὁ ὑποστράτηγος εἶναι προβιβαστέος εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, θέτει ἕνα βαθμὸν ἀκόμη ὑπεράνω εἰς τὴν Ἐπετηρίδα, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπανέρχεται, θὰ ἐπανέλθῃ μὲ τὴν ἀρχαιότητά του. Καὶ γνωρίζομεν τὰς στρατιωτικὰς ἀντιλήψεις· καὶ γνωρίζομεν ὅλοι τὸν κανόνα ὅτι οὐδέποτε δίδεται εἰς τὸν κατώτερον ἡ κρίσις περὶ τοῦ ἀνωτέρου. Καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ νομίζω καταπίπτει καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον στερεῖται τοῦ δικαιώματος νὰ προαγάγῃ ἢ ὄχι ἕνα ἀξιωματικόν. Πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ὡς θὰ σύγκειται—καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σύγκειται—ἐκ τῶν νεωτέρων τοῦ κρινομένου καὶ δὴ ἐξ ἐκείνων ὅσοι ἀπέδειξαν ὅτι εἶναι παράγοντες στρατιωτικοί. Τὸ στρατιωτικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφανθῇ κατὰ τῆς προαγωγῆς τοῦ ἐξ ἀποτάξεως καὶ διὰ νὰ μὴ χάσουν οἱ ἀποτελοῦντες τὸ στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὴν ἀρχαιότητά των καὶ διὰ νὰ μὴ φύγῃ ἀπὸ τὰς χεῖράς των ἡ στρατοκρατία. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἀποτάκτων· τὴν ἰδίαν διάταξιν εὑρίσκω καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, εἰς τὸ ἄρθρον 11, καὶ κατ’ αὐτὴν οὐχὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ τὸ στρατιωτικὸν Συμβούλιον κάμνει τοὺς ἀντιστρατήγους καὶ ὑποστρατήγους.

§96Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως ἐγίνετο μέχρι πρὸ ἓξ ἐτῶν. Πρὸ πέντε ἔστω. Τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα ἀκολουθεῖ τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀπὸ τοῦ 1923.

§97Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ὁποία κατεσκευάσθη ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ἡ κακὴ στρατιωτικὴ κατάστασις, τὴν ὁποίαν πάντες ἀνομολογοῦμεν καὶ τῆς ὁποίας τὴν θεραπείαν ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου ψηφίσματος. Δὲν πρέπει νὰ παραβαίνωμεν θεμελιώδεις ἀρχὰς ἐξασφαλιζούσας τὴν δικαιοσύνην, ἐξασφαλιζούσας τὴν ἰσότητα καὶ κατοχυρούσας τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ παντὸς ἀδικήματος. Ἀλλὰ τὸ σύνολον τῶν παρατηρήσεών μου εἶναι ὅτι οἱ κ. κ. ἡγέται τῶν ἀντιδημοκρατικῶν κομμάτων ἐπεζήτησαν καὶ προσεχώρησαν εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἄρσιν τῆς στρατοκρατίας. Ἐθεώρησαν δὲ ὅτι στρατοκρατία ἐστὶ ἡ τήρησις τῶν παραγόντων εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, ἐφόσον ἡ τήρησις αὐτῶν ἐξακολουθεῖ νὰ ἐμφορεῖται ὑπὸ τῶν ἰδεῶν αἱ ὁποῖαι καθιερώθησαν ἀπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ μέχρι τοῦδε. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον δίδει ὡς ἀντάλλαγμα εἰς τοὺς ἀντιδημοκρατικοὺς ἡγέτας τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἀποτάκτων κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ λέγωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἕκαστος ἰδιαιτέρως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φοβεῖται ὅτι μία τοιαύτη κρίσις τῶν ἀντιπάλων περὶ τῶν ἀντιπάλων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβὴς καὶ δικαία. Ἀλλὰ καὶ δίδει τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων καὶ διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ στερεοποιήσῃ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ. Δίδει τὸ σχέδιον εἰς αὐτὴν τὴν στρατοκρατίαν, τὴν φροντίδα τῆς καταργήσεως τῆς στρατοκρατίας, καὶ δίδει ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ στρατοκρατία, διότι ἔχει τὸν φόβον μὴ διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς ἀθρόων ἀποτάκτων κλονισθῇ τὸ καθεστώς. Ἐξεδηλώθη αὐτὸ ἐντεῦθεν· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ τὸ ἀρνηθῆτε. Καὶ τόσον εἶναι ἀπερροφημένοι ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Στρατεύματος καὶ ἀπομακρύνσεως ἐξ αὐτοῦ τῶν μὴ ἱκανῶν στοιχείων, τῶν στρατοκρατικῶν στοιχείων, τῶν παραγόντων, ὅπως θέλετε νὰ οὓς εἴπητε, ὥστε ἐλησμόνησαν καὶ εἰς τὸν τίτλον τοῦ σχεδίου ψηφίσματος νὰ ἀναγράψουν ὅτι πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Στρατοῦ, ἀλλ’ ἀνέγραψαν ὅτι πρόκειται μόνον περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν, ἐκεῖνο δηλαδὴ τὸ ὁποῖον ....

§98Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε, εἶναι δύο μέρη· περὶ ἐπαναφορᾶς καὶ περὶ ἀπομακρύνσεως.

§99Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος ὁμιλεῖ περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν.

§100Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά. Τὸ παραδέχομαι ὡς λάθος.

§101Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον ὡς ἐπιχείρημα διὰ νὰ στηρίξω τὴν ἐπὶ τοῦ σχεδίου γνώμην μου. Ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅτι τόσον εἶχεν ἀπορροφηθῇ ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τὴν ἰδέαν αὐτὴν ὥστε ἀνέγραψε μόνον περὶ ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν. Διὰ νὰ μὴ μακρυγορῶ, εὑρίσκω ὅτι ὡς ὑποβάλλεται τὸ σχέδιον ψηφίσματος ὡς κατηρτίσθη, δὲν φέρετε μόνον ὑμεῖς τὴν εὐθύνην, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν φέρουσιν ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ μάλιστα τὴν φέρουσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἀντιδημοκρατικῶν κομμάτων. Ὡς κατηρτίσθη καὶ ὑπεβλήθη καὶ θὰ ψηφισθῇ τὸ σχέδιον, ὁ σκοπὸς δὲν ἐκπληροῦται, ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπλανήθησαν νὰ ἐπιδιώξουν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιδημοκρατικῆς παρατάξεως. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι κατὰ τοῦ ψηφίσματος, ὡς κατηρτίσθη. Καὶ γνωρίζων μὲν ὅτι ἡ ψῆφός μου δὲν ἔχει νὰ ἀσκήσῃ καμμίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ καὶ δὲν μὲ ἐμποδίζει τοῦτο νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι εὑρίσκω ὅτι δὲν λαμβάνονται τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Στρατοῦ εἰς ὁμαλὸν βίον. Καὶ ἀκόμη εὑρίσκω, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διαβλέποντος καὶ ἐλπίζοντος τὸν διὰ τοῦ μέτρου τούτου τερματισμὸν τῶν ἐξαιρετικῶν μέτρων, ὅτι μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ μέτρου τούτου δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἔτι ἐλήφθησαν τὰ τελευταῖα τοιαύτης φύσεως ἐξαιρετικὰ μέτρα ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου. Τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐπιλόγου μου τούτου τὴν καταλαβαίνετε. Μία νέα Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ἀνατρέψῃ ὅλα αὐτά, ὡς μὴ στηριζόμενα ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ δικαίου. (Χειροκροτήματα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πλαπούτας καλεῖται νὰ ὁρκισθῇ. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πλαπούτας ἀνέτεινε τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσε τὸν ἑξῆς ὅρκον): «Ὁρκίζομαι εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Δημοκρατικὸν Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».

§103Δ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τὴν ἐπιφύλαξιν· ἔχει γίνει ἐπιφύλαξις παρὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος συζήτησις· ὁ κ. Α. Μέρος ἔχει τὸν λόγον.

§107Α. ΜΕΡΟΣ. Ἀπὸ δημοσιεύματα τοῦ Τύπου ἡ Κοινὴ Γνώμη ἐμόρφωσε τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὰ ἐν ἐνεργείᾳ στελέχη τοῦ Στρατεύματος εἶναι τόσον ὑπεράριθμα, ὥστε εἷς ἀξιωματικὸς νὰ ἀντιστοιχῇ πρὸς ἑπτὰ στρατιώτας. Ἐπίσης ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ ἐν ἰσχύϊ Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατοῦ εἶναι καὶ οὗτος πολυτελής, συντελῶν εἰς δαπάνας στρατιωτικὰς ἄκρως ὑπερβολικὰς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἴμεθα σήμερον ἡμεῖς εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξωμεν τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνευθύνως καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων ἦλθον εἰς δημοσιότητα. Δι’ αὐτὸ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν παράκλησιν νὰ παράσχῃ τὴν θετικὴν καὶ ἐπίσημον πληροφορίαν ἂν ὄντως εἰς τὸ Στράτευμα ὑπάρχουν ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ καὶ μέχρι ποίου σημείου. Φυσικὰ ἀπευθύνω τὴν αὐτὴν παράκλησιν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ τῆς Χωροφυλακῆς. Διότι ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠρύσθην ἐκ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς, ἐξάγεται ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοί. Ἔχομεν εἰς αὐτὴν χιλίους τετρακοσίους ἀξιωματικούς, ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν χωροφυλάκων εἶναι μόνον 7½ χιλιάδες. Εἰς τὴν πληθώραν δὲ αὐτὴν τῶν ἀξιωματικῶν θὰ προστεθῶσι μετ’ οὐ πολὺ καὶ οἱ ἀπότακτοι διὰ νὰ δημιουργηθῶσιν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ μεγαλύτερα οἰκονομικὰ βάρη. Ἐκ τῶν μέτρων περὶ προσεχοῦς ἐπανόδου τῶν ἀποτάκτων, συνεπῶς καὶ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν κρατικῶν δαπανῶν, παρήχθη τοιαύτη ἐντύπωσις, ὥστε νὰ σημειωθῇ καὶ ἀντίκτυπος εἰς τὸ συνάλλαγμα. Ἡ λίρα ἀπὸ δραχμὰς τριακοσίας ἑξήκοντα ἑπτὰ ἀνῆλθε σήμερον εἰς τὸ ὕψος τῶν τριακοσίων ἐννενήκοντα πέντε μονάδων. Ἔχομεν οὕτω, ἐκ φόβου ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οἰκονομικὴν διαταραχήν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ προσέξῃ πολὺ ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνακούφισιν καὶ οὐχὶ ἐπιβάρυνσιν ἀναμένει ὁ λαός. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τοὺς ἀκριβεῖς ἀριθμοὺς διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ νὰ δηλώσῃ, ἐφόσον μάλιστα ἀπεφάσισε τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἀποτάκτων, ὅτι μαζὶ μὲ αὐτὴν θὰ ἐνεργηθῇ καὶ μία εὐρυτάτη ἐκκαθάρισις τῶν στελεχῶν τοῦ Στρατεύματος, ὥστε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἰς ὅρια, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὰ κρατικὰ οἰκονομικὰ καὶ ἡ φορολογικὴ τοῦ λαοῦ ἀντοχή. Ἂν δὲν κατορθωθῇ τοῦτο, θὰ ἔχωμεν ἐντὸς ὀλίγου νέαν κατακραυγὴν εἰς βάρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὅστις ὀφείλει νὰ πεισθῇ ὅτι, παραβλέψας εἰς τὸ παρελθὸν τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας, κατέπεσεν εἰς τὴν λαϊκὴν συνείδησιν καὶ ἔκαμε νὰ ἐκπηδήσῃ ὁ Παγκαλισμός. Τελειώνων ἐπιμένω ὅπως οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διαφωτίσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην ἐπὶ τῶν δημοσιευμάτων περὶ πληθώρας ἀξιωματικῶν, ἀδικαιολογήτου ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν, τοὺς ὁποίους διαθέτει ἡ Χώρα.

§108Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Χθές, κατόπιν ἐρωτήσεως ἑνὸς τῶν κ. κ. βουλευτῶν, διεβεβαίωσα ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβεῖς. Ἀναμφισβητήτως, δημιουργοῦνται ἐνίοτε φῆμαι καὶ διαδόσεις, αἱ ὁποῖαι, ἀπὸ στόματος εἰς στόμα μεταδιδόμεναι, μεταβάλλονται εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ φέρονται ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὡς πραγματικὰ γεγονότα. Τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Πεζικόν: Προβλέπονται 2778, ὑπάρχουν 2473, ἐλλείπουν 305. Πυροβολικόν: Προβλέπονται 874, ὑπάρχουν 494, ἐλλείπουν 380. Μηχανικόν: Προβλέπονται 418, ὑπάρχουν 294, ἐλλείπουν 124. Ἱππικόν: Προβλέπονται 286, ὑπάρχουν 191, ἐλλείπουν 95. Ἀεροπορία: Προβλέπονται 138, ὑπάρχουν 67, ἐλλείπουν 71. Μὴ μάχιμοι: Ἐπιμελητεία, Ἔλεγχος, Διαχείρισις, Ταμιακὴ Ὑπηρεσία: Προβλέπονται 699, ὑπάρχουν 590, ἐλλείπουν 109. Ὑγειονομικόν, Κτηνιατρικόν, Φαρμακευτικόν: Προβλέπονται 825, ὑπάρχουν 342, ἐλλείπουν 483. Μεταγωγικόν, Στρατολογία, Ἀρχειοφυλάκων: Προβλέπονται 538, ὑπάρχουν 478, ἐλλείπουν 60. Στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη: Προβλέπονται 113, ὑπάρχουν 116, πλεονάζουν 3. Ὥστε βλέπετε ὅτι εἰς τὰ μὲν μάχιμα ὅπλα ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐλλειπόντων εἶναι περὶ τοὺς χιλίους, ἂν δὲ προσθέσητε εἰς τοῦτο καὶ τὰ μὴ μάχιμα ὅπλα δηλαδὴ Ἐπιμελητείαν, Ὑγειονομικόν, Διαχείρισιν κλπ. θὰ ἴδητε ὅτι εἰς μὲν τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας ἐλλείπουσιν 109, εἰς δὲ τὸ Ὑγειονομικὸν 483. Ταῦτα εἶναι τὰ κενά, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἄλλοτε λόγος, εἰς τὸ μόνον δὲ Σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον πλεονάζουν 3, εἶναι τὸ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης.

§109Α. ΜΕΡΟΣ. Ἀπομένει ἡ ἑξῆς ἀπορία, ἂν ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατεύματος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι πολυτελής.

§110Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ συζητήσωμεν αὐτό· ἐγὼ σᾶς ἀπήντησα ἵνα βεβαιωθῆτε ὅτι αἱ φῆμαι αὗται δὲν εἶναι ἀκριβεῖς καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἂν εἶναι πολυτελὴς ἢ ὄχι, δὲν εἶναι καιρὸς διὰ συζήτησιν.

§111Α. ΜΕΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλεῖται ἐν καιρῷ νὰ παράσχῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ἂν δηλαδὴ εἶναι ὄντως ὑπερβολικὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν ἐπανέλθωσιν οἱ ἀπότακτοι νὰ ἐνεργηθῇ εὐρυτάτη ἐκκαθάρισις τοῦ Στρατεύματος.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§113Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§115Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀνερχόμενος τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποβλέπω οὔτε νὰ ἐνθουσιάσω, οὔτε νὰ συγκινήσω, οὔτε νὰ πλήξω ὡρισμένας κατηγορίας εἴτε ἐν τῷ Στρατῷ εἴτε ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ἂν τοιοῦτον ἦτο τὸ ἔργον μου θὰ ἦτο εὐχερὲς ἴσως, ὅπως ὑπῆρξεν εὐχερὲς τὸ ἔργον τινῶν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι μέλλοντες μόνον νὰ κατακρίνουν εἶχον πρὸ αὐτῶν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τῆς κρίσεως. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Δὲν ἀποδίδω εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα μαγικὰς ἰδιότητας, διότι δὲν φρονῶ ὅτι θὰ μᾶς εἰσαγάγῃ ἐλευθέρως εἰς τὸν παράδεισον τῆς ἀγγελικῆς Ἑλληνικῆς γαλήνης μὲ τοιαύτας ἰδιότητας. Τουναντίον, θεωρῶ ὅτι εἶναι ἓν μέσον συμβιβασμοῦ, ὅτι εἶναι ἓν βῆμα, μία ἀρχή, μία ἔμπρακτος ἀπόδειξις τοῦ κρατοῦντος πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο ἤμην ἐκ τῶν προτέρων βέβαιος ὅτι ἑκατέρωθεν θὰ κατηγορῆτο τὸ σχέδιον τοῦτο, ὡς μὴ ἀποδίδον πλήρη καὶ ἀπόλυτον τὴν δικαιοσύνην. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐν τῷ πρακτικῷ βίῳ καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀπόλυτον καὶ ἂν δὲν εἶναι πάντοτε προτιμότερον νὰ ἐπιζητῇ κανεὶς τὸ καλὸν καὶ ὄχι τὸ καλύτερον, τὸ ἀμέσως καὶ πρακτικῶς δυνατόν. Ἡ πλήρης ὅμως γαλήνη, πρὸς τὴν ὁποίαν πάντες βεβαίως ἀποβλέπομεν, καὶ τῆς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἔμπρακτος ἀπόδειξις τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, ἡ πλήρης γαλήνη δὲν θὰ ἐπέλθῃ μόνον διὰ τῶν ἀψύχων σχεδίων καὶ τῶν χαρτῶν, οὔτε διὰ τῶν ὡραίων λόγων, ἀλλὰ θὰ ἐπέλθῃ ὅταν εἰς ὅλους, καὶ εἰς τὸν Στρατόν, καὶ εἰς ὅλην τὴν Κοινωνίαν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ παντοῦ ὑπάρχει ἡ ἐσωτερικὴ συνείδησις ὅτι δὲν θὰ προεκάλουν τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν ἐκ νέου νὰ φέρῃ τὸν Τόπον εἰς διαιρέσεις καὶ εἰς ἀνωμαλίας. (Χειροκροτήματα). Ἐτέθησαν διάφοροι ἀπόψεις τοῦ ψηφίσματος. Πρώτη εἶναι ἡ οἰκονομική. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἐκταθῶ διόλου ἐπ’ αὐτῆς, διότι θεωρῶ κατ’ ἀρχὴν ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ ἀπόψεις σοβαραί, προκειμένου περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἀπὸ τοὺς μὲν οὕτως, ἀπὸ τοὺς δὲ ἄλλως, ἀλλὰ πάντως ὡς ἔργον δικαιοσύνης ἢ ὡς ἔργον ὁμαλότητος, νομίζω ὅτι καταντᾷ ἐντελῶς δευτερεῦον καὶ καταντᾷ ἴσως καὶ σμικρὸν νὰ θέλωμεν νὰ ζυγίσωμεν εἰς τὴν πλάστιγγα νὰ ἴδωμεν πόσους θὰ βλάψωμεν καὶ πόσους θὰ φέρωμεν διὰ νὰ φέρωμεν τὸ ἰσοζύγιον τὸ οἰκονομικόν. Δὲν θίγω λοιπὸν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Μόνον ἤθελον νὰ εἴπω τινά, ἐπειδὴ χθὲς ἔγινε λόγος ὀλίγον ἀμελέτητος περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὰς οἰκονομικὰς ἀπόψεις τοῦ ζητήματος. Πρῶτον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσω εἰς ἀξιότιμον βουλευτὴν πρὸ ὀλίγου καὶ δὲν θὰ ἐπαναλάβω, ὅτι αὐτὴ ἡ φήμη, αὐτὴ ἡ παράδοσις περὶ τῶν πλεονασμάτων τῶν στελεχῶν τοῦ Στρατοῦ, εἶναι ἀνακριβής. Δευτέρα ἄποψις εἶναι ἡ στρατιωτική, διότι τὸ ψήφισμα τοῦτο, κατ’ ἐμέ, δύναται νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τρεῖς ἀπόψεις. Εἶπον τὴν οἰκονομικὴν δὲν τὴν συζητῶ. Στρατιωτικὴ ἄποψις, κατ’ ἐμέ, δὲν ὑπάρχει ἢ μᾶλλον προέχει τόσον ἡ πολιτικὴ ἄποψις ὥστε ἡ στρατιωτικὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ θεωρηθῇ ὑπάρχουσα. Ὁ Στρατός, ὁ ὑπάρχων, εἶναι εἷς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ δύναται νὰ ὑπάρξῃ· καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον πολιτικοὶ σοβαροὶ λόγοι καὶ ἄλλοι λόγοι ἄσχετοι πρὸς τὴν πραγματικὴν στρατιωτικὴν κατάστασιν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἴσως ὁ λόγος τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος. Ἑπομένως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, εἶναι ἀποκλειστικῶς ἡ πολιτικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Εἰς αὐτὸ ἄλλως τε ἀπέβλεψαν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων καὶ συνεπῶς ἡ ἀνατροπὴ τῶν βάσεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος θὰ ἦτο ἴσως ἀνατροπὴ τῶν βάσεων τῆς συμφωνίας τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Αἱ ἐπικρίσεις τοῦ σχεδίου ψηφίσματος ἐστρέφοντο κατ’ αὐτῆς τῆς βάσεως, διότι ἐζητήθη ἡ ἁθρόα ἐπάνοδος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐξήγησα, ἀπαντῶν εἰς διαφόρους ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ὁμιλούντων, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἦτο ἀδύνατος αὐτὴ ἡ ἁθρόα ἐπαναφορά, ἀδύνατος λόγῳ τῶν ποικίλων κατηγοριῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκεινται οἱ ὁπωσδήποτε ἀπομακρυνθέντες ἀξιωματικοί, κατηγοριῶν, ὧν τινὲς δὲν ὀφείλουν κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ἐπιβάλλουν εἰς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις καὶ κατηγοριῶν ἄλλων, εἰς τὰς ὁποίας αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλει τὸ Κράτος, πρέπει νὰ κατανεμηθοῦν ἀναλόγως ἄλλων πάλιν ἰδιοτήτων, ἱκανότητος ἐπαγγελματικῆς, ὑπηρεσιῶν καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν ἐχεγγύων ὅτι δύνανται οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸν ἐνεργὸν Στρατὸν νὰ ἀποδοῦν πράγματι στοιχεῖα ἱκανὰ καὶ χρήσιμα. Ἕνεκεν ὅλων αὐτῶν τῶν κατηγοριῶν εὑρίσκω ὅτι ἡ ἁθρόα ἐπαναφορὰ εἶναι πρακτικῶς ἐντελῶς ἀδύνατος καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται ἄλλως εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου. Ὁμιλῶν περὶ τούτου θὰ εἶχον νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν πρὸς διόρθωσιν μιᾶς ἄλλης ἐντυπώσεως, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ διὰ μέσου τῶν κατηγοριῶν τῶν ἀπομακρυνθέντων ἀξιωματικῶν. Ἀνεφέρθη ὑπὸ πολλῶν ρητόρων μία ἰδίως κατηγορία, ἡ κατηγορία τῶν ἐκκαθαρισθέντων ὑπὸ τῶν Συμβουλίων τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Καὶ ἀνεφέρθη κατὰ τοιοῦτον μάλιστα τρόπον, ὅστις ἠδύνατο νὰ γεννήσῃ εἰς τοὺς ἀγνοοῦντας τὰ στρατιωτικὰ πράγματα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ πλῆθος ἐκεῖνο τῶν ἐκκαθαρισθέντων ἀξιωματικῶν ἐπανῆλθεν εἰς τὸν Στρατόν. Ἤθελον λοιπὸν περὶ τούτου νὰ δώσω μερικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ ἐκκαθαρισθέντες ἀπὸ τὰ Συμβούλια ἐκεῖνα ἀνήρχοντο εἰς 561 καὶ ἐξ αὐτῶν ἐπανῆλθον 64. Ὥστε βλέπετε ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν ἀπομακρυνθέντων διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ἀναγραφέντας, ἔμειναν ἔξω τοῦ Στρατεύματος. Καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων οὐδενός. Κακῶς ἀνεκλήθησαν καὶ αὐτοὶ καὶ αὐθαιρέτως. Ἐπίσης ἄλλη κατηγορία, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος, ἦτο ἡ κατηγορία τῶν παραιτηθέντων. Καὶ ἠθέλησα νὰ τονίσω ὄχι μόνον διὰ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παραιτηθέντας πρέπει νὰ γίνῃ αὐστηρὰ διάκρισις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν παρῃτήθησαν διὰ πολιτικοὺς λόγους, διότι δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι πλεῖστοι τοιοῦτοι εἶναι. Εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον καὶ εἰς ἄλλους εἶπον: Ἐκάμαμεν τὴν δουλειάν μας τώρα καὶ ἂν δὲν ἐπανέλθωμεν, πάντως κάτι θὰ πάρωμεν. Λοιπὸν τοιαύτη παροχὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον κάθε ἡμέραν ἐπισείεται ὁ φόβος τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἐπισείεται δὲ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ καταστήσῃ δυσχερὲς τὸ ἔργον τῆς ὅλης διοικήσεως, δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ, ἐφόσον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχομεν κανὲν δεδομένον ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀπεμακρύνθησαν ἐντελῶς ὑπακούοντες εἰς ἀτομικὰς ἢ οἰκογενειακὰς ἀνάγκας. Ἐπίσης δευτέρα κατηγορία ἀπηυθύνθη κατὰ τῆς ἑτέρας βάσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος καὶ ἡ κατηγορία αὐτὴ ἦτο ἡ συγκρότησις τοῦ Συμβουλίου. Δύναταί τις, κύριοι, νὰ εἴπῃ οἱανδήποτε γνώμην· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ μία τάξις πραγμάτων εἶναι προτιμώτερον νὰ μὴ θέλῃ κανεὶς νὰ τὴν διασαλεύσῃ, νὰ μὴ θέλῃ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, δὲν θεωρεῖ δικαίαν τὴν κρίσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὁπωσδήποτε σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ. Νομίζω, ἄλλως τε, ὅτι πρόκειται περὶ συζητήσεως ὀλίγον τι ἀσκόπου, διότι μοιραίως ἂν θέσητε ὡς βάσιν ὅτι τὰ Συμβούλια θὰ καταρτισθοῦν ἀπὸ μέλη τοῦ ἐνεργοῦ Στρατεύματος κατὰ μίαν ἀναλογίαν, θὰ καταλήξητε ὅτι μεταξὺ τεσσάρων ἢ πέντε προσώπων δὲν θέλετε τὸν Α ἢ θέλετε τὸν Β, ἐκτὸς ἂν ἐννοούσατε νὰ θέσωμεν ἐκποδὼν τοὺς πάντας καὶ τότε νὰ δημιουργήσητε νέους, ἄλλους, ἴσως νὰ φέρητε ἀπὸ ἔξω, δὲν γνωρίζω πόθεν, διὰ νὰ ἀποτελέσητε τὰ Συμβούλια τῆς κρίσεως. Τὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα θὰ κρίνουν τοὺς ἀξιωματικούς, πρέπει νὰ εἶναι Συμβούλια, ἀποτελούμενα ἐξ ἀτόμων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν αὔριον τὴν εὐθύνην νὰ τοὺς διοικήσωσιν.

§116Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄλλα ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ μὴ ὑπάρχουν πέντε ἐκ μιᾶς μερίδος καὶ δύο μόνον ἀπὸ τὴν ἄλλην. Θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὑμᾶς ὡς ἐκ τῆς περιωπῆς ὑμῶν ἐν τῷ Στρατεύματι, νὰ εἴπητε, ἂν δύνασθε, πρὸς τὴν Βουλὴν εἰλικρινῶς, ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς τάξεως ἐκείνης, ἐκ τῆς ὁποίας μόνον δύο θὰ μετάσχουν τοῦ Συμβουλίου, θὰ ἦσαν ἄξιοι νὰ μετάσχουν τούτου ἐν ἀριθμητικῇ ἰσότητι πρὸς τοὺς ἄλλους.

§117Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐννοῶ τί θέλετε νὰ εἴπητε. Δύνανται νὰ εἶναι ἄξιοι καὶ ὑπεράξιοι. Δὲν δύνασθε νὰ ὁρίσητε σεῖς τὴν ἀναλογίαν. Θέλετε νὰ διαιρέσητε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς μέρη ἀνάλογα;

§118Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 2. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει ὅτι πέντε ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν καὶ δύο μόνον ἐκ τῶν ἄλλων θὰ συγκροτήσωσιν τὸ Συμβούλιον.

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δύο ἐξ ἀποστράτων.

§120Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐκ τῆς μιᾶς προελεύσεως πέντε καὶ δύο μόνον ἐκ τῆς ἄλλης. Ἂν θέλητε μάλιστα νὰ ὁμιλήσω καθαρώτερα εἶναι ἑπτὰ ἐκ τῆς μιᾶς προελεύσεως καὶ δύο μόνον ἐκ τῆς ἄλλης.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι· πέντε μὲ τέσσαρας.

§122Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ χανώμεθα, κύριοι, εἰς λεπτομερείας. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ κάμητε τίποτε ἂν δὲν ὑπάρξῃ ἡ βαθεῖα συνείδησις εἰς τὸν κόσμον τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν στρατιωτικόν, ὅτι ἐπιζητοῦμεν νὰ κάμωμεν τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ἐπίτευξιν τῆς γαλήνης.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ μάλιστα εἶναι.

§124Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤθελον, κύριοι, νὰ μὴ χάσω τὴν εὐκαιρίαν ταύτην ὄχι μόνον ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ ὡς μέλος τοῦ Στρατοῦ, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ὁποίου ἔζησα ἡμέρας εὐτυχίας καὶ ἡμέρας δυστυχίας, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε καὶ μίαν διαμαρτυρίαν. Ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις, ἴσως ὄχι ἀπὸ κακῆς προθέσεως, ἐκ τῆς σειρᾶς τῶν ἀγορεύσεων πολλῶν ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ὅτι ὁ Στρατὸς ὁ σημερινὸς τῆς Ἑλλάδος περικλείει πληθώραν στοιχείων ἀχρήστων, ἀνικάνων, ἀμορφώτων καὶ ἀνηθίκων ἀκόμη. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ διαφύγῃ ἡ εὐκαιρία νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ κρίσις αὐτὴ εἶναι τουλάχιστον ἄδικος καὶ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ μεγάλη πλειονοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ συνέδεσε τὸ ὄνομά της μὲ τὴν δόξαν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὅτι ἔπαλλε πάντοτε μὲ τοὺς παλμοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, μεθ’ οὗ διεξήγαγεν εὐγενεῖς ἀγῶνας ὑπὲρ ἐλευθερίας καὶ ὅτι, ἂν κακὴ μοῖρα ἔφερεν ἐνίοτε, ἰδίως κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, μέρος αὐτῶν εἰς τὸν δρόμον φιλοδόξων καὶ τυχοδιωκτικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα τοὺς παρέσυραν, δὲν ἔπρεπεν αἱ μελαναὶ αὐταὶ κηλίδες καὶ μόνον νὰ ἐπισύρουν τὴν προσοχὴν ὅλων καὶ νὰ παραβλέψουν ὅλα τὰ φωτεινὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ νεωτέρα ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. (Χειροκροτήματα). Δὲν θέλω ἐπὶ πλέον, κύριοι, νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τελευταῖον ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος δὲν θὰ φανοῦν μόνα, θὰ φανοῦν μαζὶ μὲ τὰ ἀποτελέσματα ὅλης τῆς ἀλλαγῆς τῆς νοοτροπίας. Θὰ φανοῦν μαζὶ τὰ ἀποτελέσματα ὅλης τῆς καλῆς πίστεως καὶ ὅλης τῆς κατὰ συνείδησιν ἐπιθυμίας ὅπως ἐπαναλάβωμεν τὰ μέχρι σήμερον ἐπιτελεσθέντα, ἀνοιχθῇ δὲ εὐρεῖα ἡ ὁδὸς πρὸς ἓν καλύτερον μέλλον. Μὲ τὰς ἐλπίδας ταύτας, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐκ βάθους ψυχῆς καὶ συνειδήσεως θὰ προσπαθήσωμεν ὅλοι νὰ δημιουργήσωμεν τὴν νέαν αὐτὴν ἀτμόσφαιραν τῆς γαλήνης καὶ δὲν θὰ στηριχθῶμεν μόνον εἰς ἄψυχα χαρτιά, κατέρχομαι τοῦ βήματος. (Χειροκροτήματα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει): Ὑπάρχουν καὶ τροπολογίαι, κ. Ὑπουργέ.

§126Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰς ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς προσέθεσα εἰς τὸ ψήφισμα.

§127Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖται νὰ μὴ ὑπάρξουν ἀφορμαὶ διὰ τὸ μέλλον παραπόνων, ὑπάρχει μία μικρὰ κατηγορία ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι διὰ πολιτικοὺς λόγους ἐξηναγκάσθησαν νὰ φύγουν κατὰ τὸ διάστημα 1920 μέχρι 1922 καὶ δὲν ἀνεκλήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὥστε νὰ ἐκδιωχθῶσιν. Ζητῶ νὰ ὑπαχθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου, δηλονότι νὰ εἶναι ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου τοῦ 1920.

§128Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον δὲν τοὺς ἐπανέφερεν ἡ Ἐπανάστασις;

§129Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§131Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν, κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα θὰ εἶναι προωρισμένον, ὅπως εἶπεν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργός, νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ κατοικητήριον τῶν ἀγγέλων, τὸν παράδεισον, ἂς προσέξωμεν, διότι καὶ συμφέρον καὶ καθῆκον ἔχομεν νὰ μὴ καταντήσωμεν εἰς τὸ κατοικητήριον τῶν διαβόλων, τὴν κόλασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντιπαρῆλθε τὴν ἄποψιν τῆς οἰκονομικῆς νόσου. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προέβη εἰς ἐπισήμους δηλώσεις ὅτι ἐν τῷ Στρατεύματι δὲν ὑπάρχουν πλεονάζοντες ἀξιωματικοί, ἀπεναντίας ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα καὶ ἔλλειμμα μεγάλο, ἀσφαλῶς ἂν ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατεύματος ἐξακολουθήσῃ νὰ συντάσσηται καθ’ ὃν συντάσσεται τρόπον κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῶν προσωπικῶν βλέψεων καὶ συμφερόντων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας ἐπετηρίδος, ἀσφαλῶς ὁ ἐνδεχόμενος Ὀργανισμὸς θὰ παρουσιάσῃ ἔλλειμμα ἴσως καὶ διπλάσιον. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, ἀπάδει εἰς μίαν βασικὴν ἀρχήν. Ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις κάθε χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ βαίνῃ πάντοτε παραλλήλως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν καὶ ἀντοχὴν τοῦ Τόπου. Καὶ ἂν αὐτὸ εἶναι βασικὴ ἀρχὴ διὰ Κράτη μεγαλύτερα καὶ πλέον πλούσια, πόσον εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ σεβαστὴ ἐκ μέρους μικρῶν Κρατῶν; Τὸ πρῶτον ἄρθρον, κύριοι, τοῦ ψηφίσματος ἀποτελεῖ τὸ ἐπίμαχον σημεῖον τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν, τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ψηφίσματος, γύρω τοῦ ὁποίου διεξήχθησαν ὅλαι αἱ συζητήσεις ὑπὸ τῶν ὁμιλησάντων συναδέλφων καὶ ἐξηνέχθησαν διάφοροι γνῶμαι. Εὐτύχημα εἶναι ὅτι αἱ γνῶμαι τῆς ὁλότητος δύναταί τις νὰ εἴπῃ τῆς Βουλῆς συνέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ ἀθρόα ἐπαναφορὰ τῶν ἀξιωματικῶν θὰ ἦτο ἡ δικαιοτέρα πρᾶξις. Ἀλλὰ αἱ ὑποδείξεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀντίκρυσαν τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Δὲν ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἄποψίν της ταύτην. Τὴν ἀντιπαρῆλθεν. Ἐνῷ, ἀντιθέτως, οἱ ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὁμιλήσαντες ἀπέδειξαν ὅτι ἡ ἀθρόα ἐπαναφορὰ τῶν ἀποτάκτων θὰ ἦτο πρᾶξις δικαία. Θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ ἐπαναφερθοῦν χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου, ἀφοῦ καθ’ ὃν χρόνον ἐξῆλθον τοῦ Στρατεύματος, ἐξῆλθον ἀναγκαστικῶς. Ἡ ἔξοδος αὐτῶν ἀνήκει εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς ἀντιλήψεως τῶν ἰθυνόντων τότε τὰ κοινὰ καὶ ὄχι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀνικανότητα. Βεβαίως τὸ ἂν ζητῶ τώρα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβάλῃ γνώμην καὶ νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν τὴν τόσῳ ὑποστηριχθεῖσαν, γνωρίζω ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κατορθώσω. Ἀλλά, κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1, εἴτε διότι ἀθρόαι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, εἴτε διότι ἀκαίρως αὗται ὑπεβλήθησαν, εἴτε διότι δὲν ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ἐδημιούργησαν μίαν ἀνάγκην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προέλθῃ εἰς δηλώσεις ἐνεχούσας ἑρμηνευτικὴν σημασίαν, ἀντιστρατευομένας πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τούτου τοῦ 1ου ἄρθρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ἀπόψε ἐμφαντικώτερον ὅτι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου ἀπόκειται νὰ κρίνῃ καὶ ἔφερεν ὡς παράδειγμα καὶ εἶπε· διατί νὰ ἐπαναφέρωμεν τοὺς παραιτηθέντας, διατί νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν παραιτηθέντα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐπροτίμησε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ Στράτευμα; Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατ’ ἐπανάληψιν ἐδήλωσε καί τι ἄλλο καὶ μάλιστα τινὲς τῶν συναδέλφων ἠθέλησαν νὰ δώσωσιν ἑρμηνευτικὴν ἔννοιαν εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην, ὅτι τὸ Συμβούλιον εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσῃ τὴν κρίσιν του, ὑποχρεούμενον νὰ ἐπαναφέρῃ ἀξιωματικοὺς ἀδιαφόρως κατηγορίας, ὑποχρεούμενον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῶσιν εἰς ἐπαναφορὰν οἱ διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀποταχθέντες.

§132Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς εἴπατε αὐτό;

§133Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὰς δηλώσεις σας εἴπατε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἢ μᾶλλον ὅτι εἶναι πρέπον τὸ Συμβούλιον νὰ περιορίσῃ τὰς σκέψεις του καὶ νὰ θέσῃ ὡς ὅρον ἐκτιμήσεως τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον διὰ πολιτικοὺς λόγους. Ἡ γνώμη αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Στράτευμα οἱ διὰ λόγους πολιτικοὺς ἀπομακρυνθέντες αὐτοῦ, εἴτε νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ ἄλλοι λόγοι, οἱ δικαιολογοῦντες τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν παραιτηθέντων, διότι εἶχον συμφέρον εἰς ἄλλας ἐργασίας, ἀντίκειται καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν πρὸς τὴν ρητήν, πρὸς τὴν κατηγορηματικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1ου, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Συνιστᾶται Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐννεαμελὲς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ κρίνῃ τίνες ἕνεκα τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν ὁπωσδήποτε ἀπομακρυνθέντες τοῦ Στρατεύματος ἀξιωματικοὶ κλπ» Ὑποθέτω ὅτι καὶ τὸ πνεῦμα καὶ αὐτὸ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ συζητουμένου ψηφίσματος δὲν ὁρίζει λόγους, ἀλλὰ ὁρίζει μίαν γενικότητα. Οἱ ὁπωσδήποτε ἐξελθόντες τοῦ Στρατεύματος. Καὶ πρὸς ἐπικύρωσιν ὅτι τοῦτο ἐννοεῖ τὸ 1ον ἄρθρον θὰ σᾶς ἀναγνώσω τί λέγει τὸ ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐργασία τοῦ Συμβουλίου τούτου καὶ ἡ ὑποβολὴ τοῦ πορίσματός του εἶναι αὐτή. Βάσις τῆς κρίσεως τοῦ Συμβουλίου θὰ εἶναι ἡ ἐπαγγελματικὴ ἱκανότης καὶ ἡ ὅλη στρατιωτικὴ δρᾶσις τῶν ἀξιωματικῶν. Ἴσον: Εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ λάβητε τὸ αὐτὸ μέτρον διὰ ὅλους, ἀδιαφόρως τοῦ λόγου, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεμακρύνθησαν τοῦ Στρατεύματος. Τὸ Συμβούλιον θὰ τοὺς κρίνῃ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπαγγελματικῆς ἱκανότητος. Δὲν δύνασθε νὰ περιορίσητε τοῦ Συμβουλίου τὴν ἐνέργειαν καὶ νὰ εἴπητε ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Α ἀξιωματικὸν ὅτι σὺ ἔφυγες ἀπὸ τὸν Στρατόν, διότι ἤθελες καὶ ἔφυγες καὶ ἔκαμες μίαν ἐργασίαν· δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τὸ Συμβούλιον εἰς ἕνα ἄλλον ἀξιωματικὸν ὅτι σὲ ἀποτάσσομεν διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον. Εἷς περιορισμὸς θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένος εἰς τὸ Συμβούλιον· νὰ μὴ λάβῃ τὴν αὐτὴν πρόνοιαν διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον δυνάμει ἀποφάσεων νομίμως συγκροτηθέντων Συμβουλίων. Ἐκεῖ ἴσως θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἡ ἄρνησις τοῦ Συμβουλίου. Ἐφόσον ὅμως τὰ Συμβούλια ταῦτα συνεκροτήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων κανονισμῶν δηλαδὴ τοῦ «Περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν» νόμου, ἂν καὶ τοῦτο δὲν ἔγινεν, οὐδὲ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ τὸ Συμβούλιον τὴν ἐπανεξέτασιν. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Βοζίκης ὁμιλῶν προηγουμένως ἔθιξε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀκριβῶς ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ τὸ θίξῃ. Τὸ ἔθιξεν εἰς τὸ ἀσθενέστερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον καὶ σᾶς εἶπε· πρὸς τί αἱ προσπάθειαί σας πρὸς ἐκκαθάρισιν, πρὸς ἐξυγίανσιν τοῦ Στρατεύματος, πρὸς τί ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ διαδικασία, ἡ καθορίζουσα τρόπον ἐπαναφορᾶς καὶ ἐξόδου ἀξιωματικῶν, ἐφόσον δὲν ἔχετε τὴν βάσιν στερεάν, ἐφόσον ὅλα ταῦτα ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἓν Συμβούλιον καὶ τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ ἡ σύστασις δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα; Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι ἐφόσον δὲν προηγήθη ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ Στρατεύματος ἀκριβῶς ἀπὸ ἐκείνους, ἡ παραμονὴ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον ἐν τῷ Στρατῷ, θὰ εἶναι δὲ ἀκόμη μεγαλύτερος ὁ κίνδυνος ἐφόσον αὐτοί, οἵτινες πρωτίστως ὤφειλον νὰ ἀπομακρυνθῶσιν τοῦ Στρατεύματος, ὡς ἀρχηγοὶ κινημάτων καὶ κινηματίαι δὲν ἀπομακρύνονται, ἀσφαλῶς ἀπὸ τὸ Συμβούλιον δὲν ἔχετε νὰ περιμένητε τίποτε.

§134Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῖοι, κ. βουλευτά;

§135Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τοὺς εἰξεύρετε καὶ ὅλος ὁ κόσμος.

§136Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλὰ ὅλος ὁ κόσμος εἰξεύρει ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται ὑπῆρξαν ἀρχηγοὶ καὶ ὀπαδοὶ κινημάτων. Ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας.

§137Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ τὸ βεβαιώσητε ὅτι ὅλοι ἦσαν ἀρχηγοὶ ἢ ὀπαδοὶ κινημάτων.

§138Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δέχομαι ὅπως θέλετε ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ ὁ κανὼν εἶναι αὐτός.

§139Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε παραδέχεσθε συνεργασίαν.

§140Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πιστοποιῶ ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ὅλη ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία.

§141Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν τοὺς ἀδικῆτε μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι τοὺς καταδικάζετε κατὰ περισσότερον λόγον. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὁλόκληρος ὁ Στρατὸς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι εἰς διαφόρους περιστάσεις ὑπῆρξεν θῦμα ὡρισμένων ἡγητόρων. Αὐτοὶ τὸ παρέσυραν, αὐτοὶ τοῦ ἐστραπατσάρησαν τὴν συνείδησιν, αὐτοὶ τὸ ἐτρομοκράτησαν καὶ ἐδημιουργήθησαν ἀρχηγοί. Ἡ ἀκαταστασία, ἡ παρουσιαζομένη ἐν τῷ Στρατεύματι εἶναι δημιούργημα εἶναι ἀποκλειστικὸν ἔργον ὡρισμένων ἀνθρώπων, ὡρισμένων σωματαρχῶν.

§142Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὡρισμένων εἰς διαφόρους ἐποχάς.

§143Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§144Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λοιπὸν ἤθελον νὰ τονίσω αὐτό: τώρα θέλετε νὰ δημιουργήσητε νέους ἀποτάκτους;

§145Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· θέλω κάτι τι ἄλλο. Θέλω νὰ φθάσωμεν ἀσφαλέστερον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε καὶ σεῖς. Θέλω νὰ μὴ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπίσης ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τοῦ Στρατεύματος. Θὰ ἤθελον νὰ ἀπεμακρύνοντο πρῶτοι αὐτοὶ καὶ κατόπιν νὰ προέλθητε εἰς τὴν σύστασιν τοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐφόσον αὐτοὶ παραμένουσιν καὶ ἐφόσον εἶναι βέβαιον ὅτι αὐτοὶ θὰ ἀποτελέσουν τὸ Συμβούλιον, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ δημιουργήσητε μεγαλύτερον κίνδυνον καὶ προβλέπω τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἐπιχειρήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐνδιαφερόμεθα μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἐπιποθεῖ τὴν γαλήνην τοῦ Στρατεύματος. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βοζίκης: ἀποσύρατε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἀπὸ τοὺς στρατιωτικούς, ἀπὸ τοὺς σωματάρχας, ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ βαθμοῦ των εἶναι προωρισμένοι νὰ ἀποτελέσωσιν τὸ Συμβούλιον. Ἔχω, σᾶς εἶπον, μεγαλυτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Βεβαίως δὲν εἶσθε διατεθειμένοι νὰ ἀποδεχθῆτε μίαν τοιαύτην λύσιν καὶ ἴσως δὲν ἔχετε ἄδικον. Δὲν θέλετε σεῖς νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην μιᾶς τοιαύτης ἐργασίας, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ προσκομίσῃ μεγάλας εὐθύνας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν διεξαγαγάγωσιν· ἀλλὰ ἂν δὲν θέλητε νὰ κάμητε τοῦτο, νὰ ἀναλάβητε σεῖς νὰ ἀποτελέσητε τὸ Συμβούλιον καὶ σεῖς νὰ ἀποφανθῆτε, κάμετε κάτι τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον σᾶς δημιουργεῖ ὀλιγωτέρας εὐθύνας. Συνδυάσατε τὸ 1ον ἄρθρον μὲ τὸ 5ον ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὑποβληθησόμενοι ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πίνακες, ἐν οἷς θὰ ἐμφαίνωνται οἱ κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ ἐπαναφερόμενοι εἰς τὸν Στρατόν». Τί σᾶς δυσκολεύει νὰ ἀναλάβητε νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν σας αἱ ἀποφάσεις αὗται τοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ διασκεδάσητε πᾶσαν ὑπόνοιαν καὶ νὰ ἐξαλείψητε πάντα τυχὸν φόβον; Διατί ἀπεκδύεσθε μιᾶς τυχὸν εὐθύνης καὶ ἀπεμπολεῖτε ἴσως τὰ δικαιώματά σας; Σεῖς ἀνελάβατε νὰ συστήσητε τὸ Συμβούλιον, σεῖς ἀνελάβατε νὰ ἐξεύρητε τρόπον ἐπανορθώσεως τῶν πραγμάτων, διατί δὲν ἐκρατήσατε καὶ δι’ ὑμᾶς αὐτοὺς μίαν ἐγγύησιν; Κατὰ τί νομίζετε ὅτι θὰ ζημιωθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου ἢ θὰ μειωθῇ τὸ κῦρος αὐτοῦ ἂν καὶ σεῖς διατηρήσητε τὴν γνώμην σας; Διατί δὲν θέλετε τὰς κρίσεις αὐτὰς τοῦ Συμβουλίου νὰ τὰς θέσητε ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ διατί θέλετε νὰ εἶναι ἀνέκκλητοι, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου; Ἀλλ’ ἂν δὲν ἔχῃ κανεὶς ἄλλος τὸ δικαίωμα, δὲν δύνασθε καὶ σεῖς νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθῆτε τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἀδιάφορον ἂν καὶ ἐκεῖ θὰ συσσωρευθῶσιν εὐθύναι. Ἔχετε δικαίωμα νὰ κρατήσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰς εὐθύνας.

§146Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ εὐθυνῶν πρόκειται ὅταν συγκροτηθῇ μία Ἐπιτροπὴ ἢ ἓν Συμβούλιον, ὅπερ ὑποτίθεται ὅτι θὰ διονυχίσῃ τὰ ὑπέρ καὶ τὰ κατὰ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, μοῦ φαίνεται ὅτι ἡ γνώμη τῶν ἐννέα θὰ εἶναι σοβαρωτέρα παρὰ ἡ γνώμη τοῦ ἑνὸς ἔστω καὶ ἂν εἶναι περιβεβλημένος ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν ἀξίωμα. Τί στοιχεῖα θὰ ἔχῃ ἀπέναντι χιλιάδων ἀξιωματικῶν νὰ κρίνῃ;

§147Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ μετάσχητε καὶ σεῖς.

§148Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι περιφρούρησις. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς ὅλα τὰ Συμβούλια ὅπου ἤθελον τὴν ἀποκέντρωσιν οὕτως εἰπεῖν καὶ νὰ ἀφίσωσι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐξουσίαν ἑνὸς ἀτόμου πλέον τὴν τύχην τῶν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐδημιουργήθησαν πάντοτε Συμβούλια ὑπηρεσιακά, ἅτινα ἔπρεπε νὰ κρίνωσι περὶ τῆς τύχης των.

§149Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ Συμβούλια, ἐναντίον τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουν τόσαι αἰτιάσεις.

§150Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δι’ ὅλα τὰ πράγματα ὑπάρχουν αἰτιάσεις.

§151Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἐδῶ ὡμιλήσαμεν μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς εἰλικρινείας καὶ τοῦ θάρρους καὶ ἡττήθημεν, ἡττώμεθα καὶ ἐπιμένομεν ἰσχυριζόμενοι ὅτι δὲν μᾶς παρέχουν ἀρκετὰς ἐγγυήσεις τὰ Συμβούλια αὐτά, τὰ οὑτωσεὶ συγκροτούμενα καὶ θέλωμεν μέρος τῆς εὐθύνης νὰ τὸ μεταφέρωμεν, μέρος τῶν δικαιωμάτων νὰ τὸ μεταφέρωμεν ἀλλοῦ, ὅπου ἔχομεν περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην, διατί ἀρνεῖσθε, διατί περιορίζετε ἀκριβῶς τὴν κρίσιν μιᾶς τοσοῦτον σπουδαιοτάτης καὶ σοβαρωτάτης ὑποθέσεως καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἐμπιστεύεσθε εἰς ἓν Συμβούλιον, ἔναντι τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει, ἀτυχῶς, ἀποκρυσταλλωμένη ἡ πεποίθησις ὅτι εἶναι οἱ ἁγνότεροι τῶν ἀξιωματικῶν;

§152Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου ἐκλέγονται μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας αὐτό;

§153Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα τὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅλα τὰ μέλη, ἡ ὁλότης τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα θὰ προτείνητε εἶναι, ἀτυχῶς, ὑπὸ τὴν αἰτίασιν καὶ δὲν ἔχετε περιθώριον νὰ ἀποτανθῆτε ἀλλαχοῦ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε σεῖς ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ καταφύγητε εἰς ἐκείνους, κατὰ τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τόσας αἰτιάσεις.

§154Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκ τῶν ἐννέα μελῶν τὰ πέντε εἶναι ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ Στρατοῦ, τὰ ἄλλα δύο θὰ εἶναι ἐκ τῶν ἀποτάκτων καὶ τὰ ἄλλα δύο ἐκ τῶν ἀποστράτων. Καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ ἐκλέγωνται μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Νομίζω ὅτι αὐτὸς εἶναι εἷς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποφευχθοῦν τὰ ἄτοπα.

§155Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ προσήκων τρόπος. Διότι τὴν πλειονοψηφίαν τὴν ἀπαρτίζουν ἀκριβῶς μέλη, εἰς ἃ ἡ Κοινὴ Γνώμη δὲν τρέφει ἐμπιστοσύνην.

§156Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ τὰ ἐκλέξωμεν ἡμεῖς.

§157Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέξητε ἄλλως, διότι δὲν ἔχετε περιθώριον. Εἶσθε ὑποχρεωμένοι πρὸς τοῦτο, διότι κατεφύγετε εἰς πρόσωπα, ἐναντίον τῶν ὁποίων ὑπάρχουν τόσαι αἰτιάσεις καὶ εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ ἐκλέξητε ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους προληπτικῶς ἐνεργοῦντες θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχητε λάβει ἄλλην ἀπόφασιν χωρὶς νὰ προστρέξητε εἰς τὴν Βουλήν.

§158Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἐν ἐνεργείᾳ Στρατὸς δὲν διατελεῖ ὑπόδικος, ὑπὸ κατηγορίαν. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι τοιαύτην ἐντύπωσιν κάμνουν οἱ λόγοι σας. Ἡ Κυβέρνησις ἦλθε διὰ νὰ φέρῃ τὴν ὁμαλότητα, δὲν ἦλθε διὰ νὰ καθίσῃ εἰς τὸ ἐδώλιον τοῦ κατηγορουμένου τὴν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ.

§159Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι· δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις. Ἡ ἐντύπωσις εἶναι ἐντελῶς ἐκ διαμέτρου ἀντίθετος, εἶναι ὅτι ὁ Στρατὸς ὁλόκληρος εἶναι ὑποχείριος ὡρισμένων ἀνθρώπων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις. Ἐγὼ ὑπεραμύνομαι τοῦ Στρατοῦ καὶ θέλω νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸν παρασύρουν εἰς ἔργα ἐντελῶς ξένα πρὸς τὸ ἐπάγγελμά των.

§160Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι διὰ Συμβουλίου ἐπανῆλθον 500 ἀξιωματικοί.

§161Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω τοῦτο. Ἐλήφθη μία ἀπόφασις κατόπιν κατηγορηματικῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅπως τὰ πράγματα ἀκολουθήσωσιν ἕνα ἄλλον δρόμον, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς καλυτέρας ἡμέρας. Δὲν εἶναι δυνατόν, προκειμένου νὰ ἐκπληρώσωμεν μίαν ἐντολήν, δὲν πρέπει νὰ σκεπτώμεθα μὲ δισταγμὸν καὶ προχειρότητα. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ποιήσηται μίαν δήλωσιν ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου. Ἂν ἔχῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσα καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ κρίνῃ τὸ Συμβούλιον, διότι ἤθελον νὰ μείνῃ ἀκεραία ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Οἱ ὁπωσδήποτε ἀπομακρυνθέντες αὐτοὶ θὰ ἀνακληθῶσι καὶ πῶς θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο;

§162Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ κριθῶσιν.

§163Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κριθῶσι δι’ ἄλλους λόγους, θὰ κριθῶσιν, ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον, διότι εἶχον προηγουμένως προβῆ εἰς δήλωσιν ὅτι δὲν δύναται τὸ Συμβούλιον....

§164Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως, ἡ ἔννοια θὰ εἶναι ὅτι θὰ τοὺς κρίνῃ ὅλους, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὴ ἐκτίμησις ὅταν εἶναι σαφῶς καὶ ἀποδεδειγμένως ἐξ ὁμολογιῶν τοῦ ἰδίου ὅτι: ἤμην ἄρρωστος καὶ ἔγινα καλὰ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἤθελον νὰ μετατεθῶ νὰ ὑπάγω ἐκεῖ; Αὐτὸ δὲν δημιουργεῖ ὑποχρέωσιν διὰ τὸ Κράτος οὔτε εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφίσματος, ὅταν ὅμως καὶ δισταγμοὶ ὑπάρχουν ὅτι λόγοι πολιτικοὶ ἐξηνάγκασαν ἀξιωματικόν τινα εἰς παραίτησιν καὶ αὐτὸ θὰ ἐξετασθῇ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία.

§165Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει «οἱ ὁπωσδήποτε».

§166Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀπομακρυνθέντας κατόπιν διαταγῆς. Περὶ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Πρόκειται περὶ τῶν παραιτηθέντων μόνον.

§167Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι καὶ ὅταν καὶ ἁπλῆ ὑπόνοια ὑπάρχῃ ὅτι καὶ ἁπλοὶ λόγοι ἠνάγκασαν τὸν ἀξιωματικὸν νὰ παραιτηθῇ, εἶναι κριτέος.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὸν κ. Καρπετόπουλον, ὁ κ. Σαγιᾶς ζητεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς δήλωσις.

§169Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ καταχωροῦνται εἰς τὰ πρακτικὰ ὅλαι αἱ δηλώσεις.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα λέγονται ἐδῶ ὅλα καταχωροῦνται.

§171Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν ἔχῃ τὴν καλωσύνην, νὰ δηλώσῃ τὰ ἑξῆς: Ἂν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἀξιωματικοὶ περιλαμβάνωνται καὶ οἱ ἀνθυπασπισταί, διότι εἰς τὸν Στρατὸν τῆς ξηρᾶς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἀξιωματικοὶ εἴς τινας ἀποχρώσεις ὑπηρεσιακὰς περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἀνθυπασπισταί.

§172Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποτέ.

§173Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δεύτερον ἂν θὰ εἶναι δικαίωμα τοῦ Συμβουλίου νὰ κρίνῃ ἐκ τῶν προτέρων πρὶν ἢ προβῇ εἰς οἱανδήποτε κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἂν οἱ ἀπομακρυνθέντες ἀπεμακρύνθησαν διὰ λόγους πολιτικοὺς ἢ ὄχι καὶ κατὰ συνέπειαν ἕνεκα τῆς τοιαύτης διακρίσεως τοῦ Συμβουλίου νὰ τοὺς θέσῃ ὑπὸ κρίσιν ἢ νὰ μὴ τοὺς θέτῃ.

§174Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι πάντες θὰ τεθοῦν ὑπὸ κρίσιν καὶ δι’ ἕνα ἕκαστον θὰ γίνῃ ἀπόφασις.

§175Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Πάντες οἱ ἀπομακρυνθέντες ἀπὸ τοῦ 1922... Δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Συμβούλιον καταρτίζον τοὺς πίνακας τῶν ἀξιωματικῶν νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὸν Α ἢ Β ὡς μὴ ἀπομακρυνθέντα;

§176Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον 4, θὰ τοὺς κατατάξῃ εἰς πίνακας.

§177Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Τώρα εἶναι σαφὲς τὸ ζήτημα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Σαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§179Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὅ,τι θὰ εἴπω διὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀφορᾷ καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύγκλησιν τοῦ Συμβουλίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς μακρᾶς συζητήσεως, τῆς γενομένης ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὅτι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἐν τῷ Στρατῷ, παρήγαγεν ἐν αὐτῷ διαιρέσεις περὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἕκαστον στέλεχος τοῦ Στρατοῦ κατέχει ἐν αὐτῷ. Ἡ ἀμφισβήτησις στρέφεται δηλαδὴ περὶ τὴν ἐπετηρίδα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὅσοι ἀπέδωσαν τὴν διαίρεσιν κατὰ πρῶτον λόγον εἰς πολιτικοὺς λόγους δὲν ἔχουν δίκαιον καὶ τοῦτο, διότι ἐγὼ τὴν διαίρεσιν εἰς τὸ Στράτευμα τὴν ἀποδίδω πρὸ παντὸς εἰς τὸ ἀλληλοφάγωμα, τὸ ὁποῖον ἔγινε μεταξὺ τῶν στελεχῶν διὰ τῆς καταλήψεως τῆς θέσεώς των ἐν τῇ ἐπετηρίδει καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀποδίδω μεγίστην σημασίαν εἰς τὸ σχέδιον ψηφίσματος, ἐφόσον πρόκειται νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο, δηλαδὴ νὰ ἔχῃ κατὰ πρῶτον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν βεβαιότητα, ἡ ὁποία θὰ παραχθῇ οὐχὶ ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς ὅτι ἀπὸ τοῦδε ὁριστικῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀπορίας περὶ τοῦ ἐναντίου καθορίζεται ἡ θέσις ἑκάστου ἀξιωματικοῦ εἰς τὸ Στράτευμα. Κατὰ δεύτερον λόγον, διότι ὅσοι κατέλαβον θέσιν ἐν τῷ Στρατεύματι οἷα δὲν τοῖς ἀνῆκε διὰ τῆς παροχῆς πολιτικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα δὲν θὰ δύνανται πλέον νὰ πιστεύουν ὅτι θὰ γίνεται αὐτό, ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον καθορίζει τὸ ψήφισμα, καθιεροῦται τὸ ἀντίθετον δόγμα ὅτι ἐπερχομένης τῆς ὁμαλότητος δὲν ἐπανορθοῦται κάθε ἄδικον γενόμενον καὶ δὲν ἀποκαθίσταται ἕκαστος εἰς τὴν θέσιν του. Διὰ τοῦτο παρατηρῶ ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ψηφίσματος δὲν ἱκανοποιεῖ ταύτην διόλου, δὲν θὰ δύναται νὰ ἀποτελῇ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς κατὰ παντὸς ὅστις ἔστω καὶ ἐξ ἰδιαιτέρου συμφέροντος θὰ θέλῃ νὰ προβάλλῃ τὸ ἐναντίον, ὅτι δὲν ἀπεδόθη τὸ δίκαιον καὶ τοῦτο δὲν ὠφελεῖ εἰς τὴν σύγκλησιν τοῦ Συμβουλίου. Ἐπιμένω ὅτι ἡ διαίρεσις εἶναι ἓν πραγματικὸν γεγονὸς καὶ τὰ ψήφισμα αὐτὸ καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ πραγματικὸν γεγονὸς τῆς διαιρέσεως καὶ τὸ λαμβάνει ὑπ’ ὄψει, διότι ὁρίζει ἐκ πόσων μελῶν θὰ ἀποτελῆται τὸ Συμβούλιον ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ πόσων ἐκ τῶν ἐκτός. Ἀλλὰ τὸ κακὸν εἶναι ὅτι παρέχει πλεονεκτικὴν θέσιν ἐνῷ ἀναγνωρίζει τὴν διαίρεσιν αὐτὴν καὶ λαμβάνει ἐξ ἑκάστης μερίδος καὶ συγκροτεῖ τὸ Συμβούλιον, εἰς τὴν μίαν μερίδα δίδει πλεονεκτικὴν θέσιν, δηλ. εἰς τὸ ἓν μέρος τῆς ὑπαρχούσης διαιρέσεως. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἵνα μὴ ὑπάρχουν οἱ λεγόμενοι ἀδικούμενοι, προτείνω τὸ Συμβούλιον νὰ μὴ εἶναι ἐννεαμελές, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὀκταμελές, νὰ προεδρεύηται δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μὴ μᾶς διαφεύγει ὅτι πρόκειται νὰ λύσωμεν ἀνθρωπίνας διενέξεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὰς λύσῃ ἄνθρωπος καὶ ὅτι ὑπάρχει μία ἀρχὴ ὅτι αἱ ἀνθρώπινοι διενέξεις ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων λυόμεναι λύονται κατὰ πλειονοψηφίαν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ψῆφον τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἐκεῖνος δύναται νὰ λέγῃ ὅτι θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀπολαύων τῆς κοινῆς ἐμπιστοσύνης πάντων τῶν μερίδων καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοιοῦτος εἶναι καὶ πρέπει αὐτὸς νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ ὀκταμελὲς αὐτὸ Συμβούλιον πρέπει νὰ προεδρεύηται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἂν ὅμως ἐπιμένῃ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν κακῶς ἐννοουμένην εὐθύνην, κατὰ τὴν γνώμην μου, τότε προτείνω τὸ ἑξῆς: Τὸ Συμβούλιον νὰ εἶναι πάντως ὀκταμελές. Ἐν περιπτώσει δὲ διαφωνίας νὰ λύηται αὕτη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν δὲν θέλῃ νὰ λύηται ὑπὸ ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Μόνον οὕτω καθοριζομένης τῆς συνθέσεως τοῦ Συμβουλίου θὰ παραχθῇ ἡ πεποίθησις καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσαχθοῦν καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἰσαχθοῦν, δηλαδὴ θὰ θεωρηθοῦν ὡς μὴ εἰσακτέοι εἰς τὸ Στράτευμα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐσυνήθισε νὰ ἀκούῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται καὶ νὰ συμπονῇ. Τότε μόνον θὰ σχηματισθῇ ἡ πεποίθησις ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀδικούμενοι, ἀλλὰ ἀπεδόθη πλήρως τὸ δίκαιον ὑπὸ ἑνὸς ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος συνετάχθη ὑπὸ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐκπροσωποῦντος ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὑφ’ ἑνὸς Συμβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχον ἀμφότεραι αἱ μερίδες καὶ ἐν ἰσοτιμίᾳ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§181Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ὑπεβάλλομεν μίαν τροπολογίαν σχετικὴν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλογερᾶ.

§182Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§183Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ κριθῶσιν καὶ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἀπομακρυνθέντες διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920, διότι ἀναντιρρήτως καὶ τότε ἀπεμακρύνθησαν διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοῦ Στρατεύματος εἴτε ἀναγκασθέντες εἰς παραίτησιν εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρξεν ἡ ἑξῆς ἀντίρρησις ὅτι ἐπελθούσης τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 οἱ πρὸ αὐτῆς ἀπομακρυνθέντες ἢ μᾶλλον οἱ πλεῖστοι τῶν ἀπομακρυνθέντων τότε ἀνεκλήθησαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, ἔμειναν δέ τινες, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν ὡς ἀνίκανοι. Ἀλλὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀντίρρησις αὐτὴ δὲν εἶναι σοβαρά, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ψηφίσματος καὶ ἡ Βουλὴ προκειμένου ν’ ἀποδεχθῇ τὸ ψήφισμα θέτει οὕτως εἰπεῖν ἐν ἀμφισβητήσει τὰς γενομένας ἐν τῷ Στρατῷ μεταβολὰς ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν. Ἑπομένως, τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀπὸ τοῦ χρονικοῦ αὐτοῦ σημείου δὲν ἀνεκλήθησαν ἀξιωματικοὶ κριθέντες ὡς ἀνίκανοι, δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ πείσῃ κανένα ὅτι ἐκρίθησαν δικαίως, ἀφοῦ πάντα τὰ ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν γενόμενα ἐν τῷ Στρατῷ τίθενται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ νέαν κρίσιν καὶ ὑπὸ νέον ἔλεγχον. Ὀρθὸν θὰ ἦτο καὶ οἱ ἐλάχιστοι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ νὰ κριθῶσιν, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκρίνοντο ἀμερολήπτως. Τοῦτο δὲ παραδέχεται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§185Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐξεφράσθησαν ἀμφιβολίαι, κύριοι, ὑπὸ πλείστων συναδέλφων ἐπὶ τοῦ πρώτου κυρίως ἄρθρου ἐπὶ τῆς συστάσεως δηλαδὴ τοῦ Συμβουλίου ὡς πρὸς τὸ εἰλικρινὲς ἀποτέλεσμα τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1924 μέχρι τοῦ Μαΐου τοῦ 1926 ὑπὸ τῶν τριῶν κατὰ σειρὰν δημοκρατικῶν Κυβερνήσεων ἀνεκλήθησαν ἐν ὅλῳ 550 ἀπότακτοι ἀξιωματικοὶ ὑπὸ Συμβουλίων ἀποτελεσθέντων μόνον ἐξ ἀξιωματικῶν ὑπηρετούντων σήμερον. Αἱ συνεννοήσεις ὅμως αἱ προηγηθεῖσαι τῆς συγκροτήσεως τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, ὁ τρόπος καθ’ ὃν συγκροτοῦνται τὰ Συμβούλια τοῦ ψηφίσματος καὶ αἱ γενόμεναι συζητήσεις ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ μέρους διαφόρων συναδέλφων προσπαθούντων νὰ φέρωσιν ἰσοσκέλειαν εἰς τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι δὲν θὰ ἐνεργήσωσιν ἀμερολήπτως τὰ ἐκ τῶν νῦν ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν μέλη, ὅλα αὐτὰ ἐτορπίλλισαν τὴν ὑπὸ πάντων ποθητὴν γαλήνην τοῦ Στρατεύματος καὶ ἔφεραν ἀντιμετώπους τὰς δύο τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν νῦν ὑπηρετούντων καὶ τῶν ἀποτάκτων πρὸς μεγάλην δυστυχίαν τῶν δευτέρων, ἀνερχομένων περίπου εἰς χιλίους, οἵτινες θὰ εὑρίσκωνται εἰς δύσκολον θέσιν ἀπέναντι τῶν 6,500 συναδέλφων των, ὑπηρετούντων ἤδη, οἱ ὁποῖοι ὄχι διότι δὲν θέλουν νὰ ἐπανέλθουν οἱ συνάδελφοί των, ἀλλὰ διότι τοῦτο γίνεται τῇ ἐπιβολῇ τῶν πολιτικῶν κομμάτων, θὰ δυσφορήσωσι διὰ τοῦτο.

§186Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἔχουν δικαίωμα νὰ δυσφοροῦν, ὅταν τοῦτο ἀποτελῇ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς;

§187Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ δυσφορία, κ. συνάδελφε, δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον τῆς γαλήνης, ἣν ποθοῦμεν ὅλοι. Πρέπει, κύριοι, νὰ γνωρίζητε ὅτι μόνον ὅταν ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Στράτευμα οἱ ἀπότακτοι ἀξιωματικοὶ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε μόνον ἡ βούλησις θὰ ἀνήκῃ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ἡ δὲ κρίσις καὶ ὁ σχηματισμὸς τοῦ Συμβουλίου ἀποτελεῖται ἀπὸ μέλη τοῦ Στρατεύματος, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ὁ Στρατὸς τῆς Πατρίδος, μόνον τότε θὰ εἶναι εὐπρόσδεκτοι ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους των. Πρέπει ἐπίσης νὰ σημειωθῇ ὅτι ἀναγκαίως οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη ἀξιωματικοὶ θὰ ζημιωθοῦν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχαιότητα αὐτῶν καὶ συνεπῶς θὰ δυσφορήσουν διὰ τὸν λόγον αὐτόν. Ἂν ὅμως οἱ ἀπότακτοι ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν Στρατὸν ὡς χρήσιμοι ὑπὸ Συμβουλίων ἀποτελουμένων ἐκ τῶν ἤδη ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν, θὰ εἶναι εὐμενῶς δεκτοὶ ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον ἐπὶ τῶν δημοκρατικῶν Κυβερνήσεων.

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν τοὺς ἐπανέφερον καὶ αὐτούς;

§189Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν τοὺς ἐπανέφερον διότι τοὺς ἐθεώρουν ἀδιαλλάκτους. Ἐγὼ ὁ ἴδιος συνηγόρησα ὑπὲρ ἀξιωματικοῦ καλοῦ, μοὶ ἐδόθη δὲ ἡ ἀπάντησις ὅτι εἶναι ἄριστος μὲν ἀξιωματικός, ἀλλ’ εἶναι ἀδιάλλακτος. Ἀφήσατε λοιπὸν ἵνα ὁ χρόνος μετριάσῃ τὴν ἀδιαλλαξίαν των, ὁπότε εἶμαι βέβαιος, κ, Πρόεδρε, ὅτι ὑπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ἀντιπροσωπεύουσαν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὅτι πλέον τῶν 550 ἀξιωματικῶν θὰ ἐπανέλθουν. Τώρα φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπανέλθουν ἐλάχιστοι.

§190ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§191Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διότι τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα ὡρίσατε σεῖς, εὑρίσκονται σήμερον μεταξὺ δύο παρατάξεων ἀξιωματικῶν, τῶν ἤδη ὑπηρετούντων 6,500, τῶν ὁποίων ἡ ἀρχαιότης θὰ προσβληθῇ καὶ τῶν πρὸς ἐπαναφορὰν χιλίων περίπου ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν. Μὴ λησμονῆτε τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν. Σήμερον εἶναι κεχωρισμένοι εἰς δύο παρατάξεις οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ οἱ ὑπὸ ἐπαναφοράν. Ἠδυνάμεθα δὲ κάλλιστα νὰ συγκροτήσωμεν ἓν Συμβούλιον, ὅπως ἔπραξαν αἱ δημοκρατικαὶ Κυβερνήσεις καὶ ὅπως ἔκαμε καὶ αὐτὸς ὁ Πάγκαλος, ὅστις ἐπανέφερεν 150 κατ’ ἀρχάς, εἶτα δὲ συνεκρότησε καὶ δεύτερον Συμβούλιον, ὅπερ κατήρτισε πίνακα εὑρισκόμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν περιέχοντα ἀρίστους ἀξιωματικοὺς πρὸς ἐπαναφοράν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἔδιδεν ὁδηγίας σαφεῖς πρὸς τὸ Συμβούλιον ἡ ἐπαναφορὰ τῶν ἀξιωματικῶν θὰ ἐγίνετο ἐν μεγαλυτέρᾳ ἁρμονίᾳ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἡ γαλήνη τοῦ Στρατεύματος θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη. Ἤδη ἡ γαλήνη τοῦ Στρατεύματος ἔχει τορπιλλισθῇ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμε ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, νὰ προέλθῃ εἰς συνεννόησιν πρὸ τῆς συγκροτήσεως, ἀποτελεῖ τορπίλλησιν τῆς γαλήνης. Ἡ Οἰκουμενική, ἀντιπροσωπεύουσα ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι εἰς τὸν Στρατὸν καὶ τὸ Κράτος εἶναι ὠφέλιμον.

§192Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὲ συγχωρεῖτε πολύ, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἔθιξε ἓν ζήτημα σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἔγινε πρὸς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν γαλήνην εἰς τὸν Τόπον. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ ἐτέθησαν κατὰ μέρος παρ’ ὅλων τῶν κομμάτων τὰ ἴδια συμφέροντα καὶ ἐγένοντο θυσίαι. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη, διότι νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν γαλήνην εἰς ἕνα Τόπον πρέπει νὰ σκεφθῇ καὶ πῶς θὰ τὴν ἐπαναφέρῃ, τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη, ἦτο ποία εἶναι ἡ αἰτία, ἡ ὁποία διετάραξε τὴν γαλήνην, καὶ εὑρέθη ὅτι ἡ αἰτία αὕτη ἦτο ἡ ἀνωμαλία, ἡ ἐπικρατοῦσα εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἡμῶν πράγματα. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπανήρχετο ἡ τάξις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐτέθησαν μερικαὶ βάσεις προτοῦ καταρτισθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι ὅτι μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπακολουθήσουν συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θέσουν ἐν κινδύνῳ τὴν ὕπαρξιν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἂν δὲν ἐτίθεντο προηγουμένως αἱ βάσεις καὶ ἂν ἐπηκολούθουν κατόπιν αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠπείλουν τὴν διάλυσιν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, τὸ πλῆγμα κατὰ τῆς ἡσυχίας τοῦ Ἔθνους θὰ ἦτο πολὺ μεγαλύτερον, παρὰ ἂν δὲν κατηρτίζετο ὅλως διόλου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγένοντο αὐταὶ αἱ προκαταρκτικαὶ ὄχι διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ συνεννοήσεις ὅπως καταρτισθῇ ἓν κοινὸν πρόγραμμα. Ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, τὸ πρῶτον σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐξητάσθη ἦτο πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαρρυθμισθοῦν τὰ στρατιωτικὰ ἡμῶν πράγματα, οὕτως ὥστε νὰ παύσουν οἱ διάφοροι στρατιωτικοὶ παράγοντες νὰ δημιουργοῦν ἀνωμαλίας ἐν τῇ Χώρᾳ. Ἀποτέλεσμα τῶν συνεννοήσεων αὐτῶν εἶναι τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψει, καὶ δὲν ὑπάρχει, κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι, καλύτερον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ ἡ Βουλή, παρὰ νὰ τὸ ψηφίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μετὰ τῆς μεγαλυτέρας ταχύτητος, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐψηφίζετο ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν, διὰ νὰ παύσουν αἱ συζητήσεις, νὰ γίνωνται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεραι παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν δημοσιευόμεναι αὔριον νὰ ἐξεγείρουν τὰ πάθη. Αὐτὴν τὴν σύστασιν θὰ εἶχον νὰ κάμω μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον.

§193Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπέβαλον τροπολογίαν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου 1920 ἀπομακρυνθέντες ἀξιωματικοί. Ὑπάρχει δηλαδὴ κατηγορία ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐπανέλθουν εἰς ἐπακολουθῆσαν ἐπαναστατικὸν καθεστὼς τοῦ 1922. Συνθλιβόμενοι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι μεταξὺ δύο ἀντιθέτων πολιτικῶν ροπῶν, παρέμειναν ξένοι τοῦ Στρατεύματος, ἀπομακρυνθέντες μόνοι τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζομεν λοιπὸν ὅτι ἂν οὕτως ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ συζητουμένου σχεδίου ἡ γαλήνευσις ἐν τῷ Στρατεύματι θὰ εἶχε ἐν τῷ ἄρθρῳ πρώτῳ ληφθῆ πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀπομακρυνθέντων ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου 1920. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ συνηγοροῦντες διὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας, ἀλλὰ φρονοῦμεν ὅτι λόγοι γαλήνης ἐπιβάλλουν τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας.

§194Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ 1924 ἔγινε νέον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐξήτασε συλλήβδην τοὺς ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920 ἀπομακρυνθέντας.

§195Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Διὰ τοῦ ψηφίσματος θέτετε ὑπὸ κρίσιν καὶ ἀναθεωρεῖτε τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων τοῦ 1922 καὶ 1924, διὰ ποῖον λόγον;

§196Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι· καίτοι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπέβαλον μετ’ ἄλλων συναδέλφων, ἐγένετο δεκτή, ἐπειδὴ ὅμως παρῃτήθην τοῦ λόγου καὶ ἐπειδὴ προέκυψαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐντυπώσεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν δύο ἀκόμη λέξεις. Εἶναι ἀδιάφορον εἰς τὴν Βουλὴν ἂν δύναται τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νὰ παράγῃ δυσχερείας, διότι θὰ παραβιασθῇ ἡ ἀρχαιότης. Εἶναι ἀδιάφορον εἰς τὴν Βουλὴν ἂν πρόκειται νὰ μείνῃ ὁ Α ἢ ὁ Β, ὁ ὁποῖος θὰ κριθῇ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σημαντικὸν διὰ τὴν Βουλήν, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸ ὁποῖον πάντες γνωρίζουν καὶ τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὰς δηλώσεις καὶ ἐψηφίσαμεν πάντες, ὅτι ἐπέβαλε ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη καὶ ἐγένοντο συζητήσεις, σκέψεις καὶ συμβούλια ἵνα σχηματισθῇ ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἵνα λάβῃ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀφορῶσιν, κατ’ ἐμέ, εἰς τὴν ὁμαλότητα καὶ θὰ ἀνακουφίσουν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς πάσχει, καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐδώσαμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο ὅτι δὲν ἀρκοῦν αἱ πραγματικαὶ ἀποφάσεις νὰ εἶναι λογικαὶ δίκαιαι, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δίκαιαι, ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, καὶ τὴν σύστασιν ταύτην ποιοῦμαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ νὰ εἶναι σταθεραί, ταχεῖαι καὶ ἐκτελεσταὶ ἀμέσως, διότι αἱ σκέψεις, αἱ συζητήσεις καὶ αἱ παρελκύσεις καὶ ἡ ἐκκρεμότης, πάντα ταῦτα προκαλοῦν ζητήματα καὶ προκαλοῦν κινήματα καὶ δίδουν χρόνον εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς συζητήσεις. Τοῦτο καὶ μόνον ἤθελον νὰ εἴπω, διότι τότε μόνον ὅταν ὑπάρχῃ μία φωνή, ἡ φωνὴ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὸν λαόν, τότε θὰ εἶναι σεβασταί. (Χειροκροτήματα).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία. Νὰ προστεθῇ «ὀκταμελὲς» ἀντὶ «ἐννεαμελές».

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν «ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου 1920» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει).

§201Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Αὐτὴ ἡ ἐργασία θὰ παραταθῇ ἐπὶ μακρόν, ἀλλὰ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπόλυτος ἐχεμύθεια, διότι φαντάζομαι ὅτι θὰ διεξαχθῶσιν τοιαῦται συζητήσεις ἐν τῷ Τύπῳ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιφέρουν σοβαρὰν διαταραχὴν καὶ ἐν τῷ πολιτικῷ κόσμῳ καὶ ἐν τῷ Στρατεύματι. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν ἐπιβάλλεται ἀπόλυτος ἐχεμύθεια μέχρι πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§202Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀποδέχομαι τὴν ἰδέαν σας αὐτήν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὸ ψήφισμα. Αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ εἰς τὰς ὁδηγίας.

§203Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι, ἂν πεισθῇ ἡ ὑπηρεσία ὅτι ἀκριτομύθειά τις ἐγένετο πρόξενος κακῶν ἀποτελεσμάτων, ἀφίεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ μέλος τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν εἰς ταύτην. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν).

§204Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος ἔχομεν μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν. Διὰ τοῦ σχεδίου τοῦ ψηφίσματος δὲν λαμβάνεται πρόνοια ποσῶς περὶ τῶν δυστυχῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπῆλθον ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. Φρονοῦντες ὅτι αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀποθανόντων τούτων ἀξιωματικῶν δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν ἐγκαταλελειμέναι, ἀλλ’ ὅτι πρέπει τὸ Συμβούλιον νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ αὐτῶν διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑπεβάλλομεν τὴν σχετικὴν τροπολογίαν.

§205Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γεννᾶται ζήτημα, ἂν δυνάμεθα νὰ ἀποκαταστήσωμεν θανόντας. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀπεστρατεύθησαν, ἔλαβον τὴν σύνταξίν των.

§206Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πλεῖστοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν διὰ πολιτικοὺς λόγους, ἀπεμακρύνθησαν τοῦ Στρατεύματος χωρὶς νὰ ἔχωσι συμπληρώσει τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των καὶ ἀποθανόντες ἐγκατέλειπον τὰς οἰκογενείας των στερουμένας παντὸς πόρου ζωῆς.

§207Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ, εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν ἂν ἐντελῶς στεροῦνται συντάξεως.

§208Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τῆς τροπολογίας σας δικαιότατα ἀποδέχεσθε νὰ δώσητε σύνταξιν καὶ εἰς ὅσους δὲν λαμβάνουν, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συμπληρώσει 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ ὁρίσητε χρόνον δι’ αὐτούς.

§209Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀποφεύγω νὰ ἀναφέρω λεπτομερείας περὶ χρόνου ὑπηρεσίας πρῶτον, διότι θὰ εἶναι μακρὸν καὶ δεύτερον, διότι ὑπάρχουν ἀρκετοὶ νόμοι περὶ συντάξεων καὶ θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γείνῃ καὶ ἄλλος.

§210Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι διὰ τοὺς ἐκκαθαρισθέντας τίθεται ὡς βάσις ἡ δωδεκαετὴς ὑπηρεσία. Τώρα, ἂν θέλητε, δύνασθε νὰ ὁρίσητε ἄλλην μικροτέραν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ μεγαλυτέραν δὲν δύνασθε.

§211Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ 4ον ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, εἶναι ὅλως διάφορον τοῦ ἐν τῷ σχεδίῳ.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὰς διαφόρους τροπολογίας καὶ ἐτροποποίησε κατ’ αὐτὰς τὸ ἄρθρον.

§213Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ εἴθισται, ὅταν γίνωνται τροπολογίαι ἐκ μέρους τοῦ ὑποβάλλοντος τὸ ψήφισμα Ὑπουργοῦ νὰ τυπώνωνται καὶ νὰ διανέμωνται. Τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὑποβάλλει τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἄρδην ἀνατρέπει τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἢ μόνον διὰ τῆς ἀναγνώσεως ὑπὸ τοῦ γραμματέως ἐν μέσῳ δαιμονιώδους θορύβου. Καὶ ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τακτικὴ νὰ δεχώμεθα πᾶν ὅ,τι ὑποβάλλεται ὡς ὑποβάλλεται, χωρὶς νὰ ἔχωμεν δικαίωμα νὰ φέρωμεν ἀντίρρησιν, τότε ἔχει καλῶς. Ἂν ὅμως ἡ τακτικὴ αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ, θὰ παρακαλέσω τουλάχιστον νὰ ἀναγνωσθῇ εὐκρινέστερον ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ἵνα ἐννοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται καὶ τί καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν.

§214Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον ἡ τροποποίησις εἶναι μᾶλλον κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ διασαφηνιστικὴ ἐκεῖ ὅπου λέγει «δύναται» δὲν μεταβάλλεται ἄρδην, ὄχι μόνον ἄρδην, ἀλλ’ οὐδόλως.

§215Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διατύπωσις μεταβάλλεται ἄρδην.

§216Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὴν νέαν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 4 ἀναγράφεται πάλιν ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ ἀποφασίσῃ τὴν χορήγησιν «βαθμοῦ ἢ συντάξεως ἀνωτέρας» εἰς τοὺς μὴ κρινομένους ἀξίους νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν Στρατὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον. Θὰ ἤθελον νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν νοεῖται ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ ἀπονέμῃ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν ἢ σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, διότι, ὅπως διατυποῦται τὸ ἄρθρον, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ δίδῃ καὶ πλείονας τοῦ ἑνὸς βαθμοὺς ἢ σύνταξιν ἀνωτέρων βαθμῶν. Θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ διατυπωθῇ εὐκρινέστερον.

§217Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια εἶναι τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ.

§218Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι οἱ κρινόμενοι ἄξιοι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν Στρατὸν καὶ μὴ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐπανέλθουν, ἀπολαμβάνουν αὐτοδικαίως τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ τῆς οἰκείας συντάξεως, διότι διαλυομένου τοῦ Συμβουλίου δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπονέμων τὰ εὐεργετήματα ταῦτα, οὕτω δὲ θὰ πλεονεκτῶσιν οἱ μὴ κρινόμενοι ἄξιοι τῶν κρινομένων ἀξίων νὰ ἐπανέλθουν. Τέλος, ὑπάρχει κατηγορία ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποταχθέντες τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ, ἐπανῆλθον κατόπιν εἴτε ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας βουλευτοῦ, εἴτε ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔστω καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ κατόπιν οἰκειοθελῶς παρῃτήθησαν· νομίζω ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἄξιοι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ ἄρθρου 4. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι δὲν ἀπολαμβάνουν τῶν εὐεργετημάτων τοῦ ψηφίσματος «οἱ ἀποταχθέντες, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπανῆλθον, καὶ κατόπιν παρῃτήθησαν οἰκειοθελῶς».

§219Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μείνῃ ἡ σύνταξις ὅπως εἶναι καὶ νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία ἢ ἡ ἔννοια ὅτι πρόκειται περὶ βαθμοῦ ἀνωτέρου καὶ συντάξεως· εἶναι δύο περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπουν τοῦτο· εἶναι πρῶτον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον βαθμὸν καὶ αὔξησιν κατὰ 10% ποσοστὸν συντάξεως. Ἑπομένως, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Συμβούλιον νὰ δώσῃ ἀνωτέραν σύνταξιν, ὅπως ἐπίσης εἶναι τινὲς ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπομακρυνθῆ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον σύνταξιν διὰ δώδεκα ἔτη. Τὸ Συμβούλιον νὰ τοῖς δώσῃ σύνταξιν ἀνωτέραν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ μείνῃ ἡ λέξις «ἢ βαθμοῦ ἀνωτέρας συντάξεως».

§220Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχε γίνει μία τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, ἀφορῶσα τὴν φράσιν «βαθμοῦ ἢ συντάξεως». Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4, εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου μετὰ τὴν λέξιν «βαθμοῦ ἢ συντάξεως ἀνωτέρας» προστίθεται ἡ φράσις «βαθμοῦ καὶ συντάξεως ἀνωτέρας». Εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου ἡ τροπολογία δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ ἀναγνωσθῇ.

§222Θ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 μίαν ἐξήγησιν. Τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ ἀποφασίσῃ δι’ ὅλους. Καὶ τὸ ἐδάφιον δεύτερον τοῦ ἄρθρου 3 λέγει ὅτι «κρίσις τοῦ Συμβουλίου περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων θὰ εἶναι τάδε καὶ τάδε» καὶ δὲν λέγει ὅτι τὸ Συμβούλιον....

§223Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λέγει ὅτι δύναται ὁ ἀξιωματικός, συμφώνως πρὸς τὴν κρίσιν, νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπανέλθῃ, δύναται νὰ ἀσθενήσῃ καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, δύναται νὰ κατελήφθη ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, δύναται νὰ προσκρούῃ εἰς τὸ ἄρθρον 14.

§224Θ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ὥστε δὲν ἀναιρεῖ τὸ ἄρθρον δεύτερον.

§225Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι, ὄχι.

§226Θ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει).

§228Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν τροποποίησιν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει.

§230Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν.

§231Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν εἶπον ὅτι ἂν αἱ οἰκογένειαι στεροῦνται συντάξεως, βεβαίως θὰ λάβουν.

§232Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατεχωρήθη εἰς τὰ πρακτικά. Ἄρθρον 4ον. (Δεκτόν). Ἄρθρον 5ον. (Δεκτόν). Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκει).

§234Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6.

§235Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 6 οἱ ἐπαναφερόμενοι, οἵτινες ἔφερον κατὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, ἐφόσον πρὸ τῆς ἀπομακρύνσεώς των ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προαγωγῆς των εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, λαμβάνουν τὸν βαθμὸν τοῦτον, ἐφόσον προήχθησαν νεώτεροί των. Οἱ δὲ μὴ ἔχοντες τοιαύτην πρότασιν, ὡς καὶ φέροντες τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου». Προστίθεται δηλαδὴ «οἱ μὴ ἔχοντες τοιαύτην πρότασιν, ὡς καὶ οἱ».

§236Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε; Οἱ ἐπαναφερόμενοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου λαμβάνουσιν τὸν ἀνώτερον βαθμόν, οἱ ἐπαναφερόμενοι ταγματάρχαι λαμβάνουσιν τὸν βαθμὸν ἀντισυνταγματάρχου, οἱ ἐπαναφερόμενοι ἀντισυνταγματάρχαι μένωσιν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν καὶ ἂν ἀκόμη μετ’ αὐτοὺς νεώτεροι προήχθησαν, ἐφόσον δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς πίνακας τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς. Δὲν παρέχεται δηλαδὴ εἰς τοὺς ἐπαναφερομένους συνταγματάρχας τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς εἰς ἀνώτερον βαθμόν, διότι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς πίνακας προαγωγῆς. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπανερχόμενοι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου θὰ ἀνακτῶσι τοῦτον, ὅταν συνέλθῃ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον νὰ κρίνῃ αὐτοὺς κατὰ μῆνα Μάϊον. Εἶναι ἄδικον, κ. Ὑπουργέ, διὰ τοὺς ἐπαναφερομένους ἀντισυνταγματάρχας νὰ ὑπηρετήσωσιν ἔστω καὶ εἰς ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἐπαναφορᾶς των μέχρι τοῦ μηνὸς Μαΐου μὲ κατώτερον βαθμὸν συναδέλφων των, οἱ ὁποῖοι ἦσαν νεώτεροι ἀπὸ αὐτοὺς κατὰ τὴν ἀρχαιότητα καὶ δὲν θὰ ἔχωσι βεβαίως ἐπανερχόμενοι τὸν ζῆλον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἀξιωματικὸς ἐπανερχόμενος εἰς τὸ Στράτευμα διὰ νὰ ἀποτελέσῃ ὡς πρέπει τὸ καθῆκόν του. Θὰ συμβῇ δὲ ἐπὶ πλέον καὶ τὸ ἄτοπον τοῦτο· ὅτι, ἂν τὸ Συμβούλιον δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν συνέλθῃ κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον καὶ ἀναβληθῇ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἡ σύγκλησις αὐτοῦ, θὰ ἐξακολουθήσουν αὐτοὶ νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ Στρατῷ μὲ βαθμὸν κατώτερον τῶν νεωτέρων των. Ἂν δὲ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ γίνωσι προαγωγαὶ καὶ συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις τῶν συνταγματαρχῶν, διότι οἱ νεώτεροι τῶν ἐπαναφερομένων συνέπεσε νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν πίνακα προαγωγῶν, θὰ μείνωσιν ἐπ’ ἀόριστον χρόνον, ἴσως μέχρι τῆς ἀποστρατείας των εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Ἐν προκειμένῳ δὲ συμβαίνει καὶ ἕτερον ἄτοπον. Ἂς ὑποθέσωμεν ἐπὶ παραδείγματι ὅτι ἀξιωματικός, ταγματάρχης, ἐγγεγραμμένος εἰς τοὺς πίνακας προαγωγῆς κατὰ μῆνα Αὔγουστον ἢ Σεπτέμβριον τοῦ 1923 προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον, ὅτε ἐγένετο τὸ ἀντεπαναστατικὸν κίνημα, ἀπεμακρύνθη τοῦ Στρατεύματος διὰ τὴν εἰς αὐτὸ συμμετοχήν του καὶ δὲν ἐδόθη καιρὸς εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνῆλθε μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν του, νὰ κρίνῃ αὐτὸν καὶ ἔκρινε τὸν μετ’ αὐτὸν νεώτερον. Ἐρωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν· αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ προσόντα τοῦ συνταγματάρχου, δὲν θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, ἐφόσον δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ κριθῇ; Κατὰ τίνα λογικὴν τοὺς ἀντισυνταγματάρχας αὐτοὺς τοὺς ἀποκλείομεν καὶ δὲν τοὺς ἐπιτρέπομεν νὰ λάβωσι τὸν ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, ἐφόσον, ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς των, δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ κριθῶσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχουν κριθῆ ὡς κατάλληλοι νὰ λάβωσι τὸν ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου νεώτεροί των; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ ταγματάρχης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ προσόντα νὰ τεθῇ εἰς πίνακα κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν, ἂν εἶχε τὸν χρόνον, τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνῆλθε μετὰ ταῦτα νὰ τὸν κρίνῃ, θὰ τὸν ἔκρινε καὶ ὡς ἀντισυνταγματάρχην διὰ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Κύριε ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργέ, δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ποῖοι εἶναι οἱ ἀντισυνταγματάρχαι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποκλείονται τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἂν ἐγνωρίζετε τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐπαγγελματικῶς εἶναι ἱκανώτατοι καὶ στρατιωτικὴν δρᾶσιν ἔχουν ἀρίστην, ἀλλὰ καὶ πολεμικὴν ἀξίαν οὐχὶ τὴν τυχοῦσαν, ἂν ἐλαμβάνετε γνῶσιν τῶν ὀνομάτων τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν αὐτῶν, βεβαίως θὰ ἐδέχεσθε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ νὰ ἀνακτήσωσι καὶ αὐτοὶ τὸν βαθμόν αὐτῶν. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ στερήσητε τοῦ Στρατεύματος ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρέτησαν καὶ θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν Πατρίδα, ὡς τίμιοι καὶ γενναῖοι στρατιῶται καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπληρώσωσι τὸν προορισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς αὐτοὺς διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς νὰ λάβωσι τὸν ἀνώτερον βαθμόν, καίτοι δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς πίνακας τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς.

§237Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀναχωρεῖτε ὅμως ἀπὸ μίαν βάσιν μὴ πραγματικήν. Κανεὶς δὲν ἐννοεῖ νὰ τοὺς ἀποκλείσῃ. Ἂν εἶναι, ὅπως τοὺς λέγετε, ἐκ τῶν ἀρίστων, βεβαίως αὐτοὶ θὰ ἐπανέλθουν. Μὴ δίδετε τόσην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα ὅτι θὰ μείνωσιν ἕνα ἢ δύο μῆνας μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἐφόσον δὲν ἔχουσι καμμίαν πρότασιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ συμφέρον τῶν ἰδίων εἶναι νὰ προαχθῶσι μετὰ κρίσιν, ὥστε νὰ εἰσέλθωσιν ὄχι, οὕτως εἰπεῖν, μὲ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θὰ τοῖς δώσῃ ἓν εὐεργετικὸν νομοθέτημα, ἀλλὰ μὲ τὸ δικαίωμα ὅτι εἰσῆλθον μετὰ κρίσιν Συμβουλίου.

§238Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ ἠμπορέσουν αὐτοί, κ. Ὑπουργέ— σεῖς εἶσθε στρατιωτικός—νὰ ὑπηρετήσουν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν νεωτέρων των;

§239Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ εἶναι δύο μῆνες. Ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ διοικητικὰ μέτρα ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τοὺς τοποθετήσῃ ὑπὸ τὰς διαταγὰς νεωτέρων των.

§240Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἂν δὲν συνέλθῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον τὸ Συμβούλιον τὸν Μάϊον, θὰ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς;

§241Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἂν δὲν συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον, πῶς θὰ γίνουν προαγωγαί;

§242Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ μὴ γίνουν προαγωγαί.

§243Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ἡ τροπολογία αὐτή;

§244Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ μείνῃ ὅπως ἔχει;

§245Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάμνω τὴν δήλωσιν αὐτήν· ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν τῶν δύο Συμβουλίων πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον εἴτε ἡ τακτική, εἴτε καὶ ἔκτακτος σύγκλησις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου.

§246Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν θὰ γίνουν προαγωγαὶ πρὸ τῆς συγκλήσεως τοῦ Συμβουλίου;

§247Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Φυσικὰ δὲν θὰ γίνουν.

§248Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἂς τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις αὐτή.

§249Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Εἶχον παρακαλέσει ἐξαιρετικῶς διὰ τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαρτίσουν τὸ Συμβούλιον τῶν Στρατηγῶν, νὰ ἀνακτήσωσι τὰ δικαιώματά των πλήρη, τουτέστι νὰ προαχθῶσιν, ἂν νεώτεροί των ἔχωσι προαχθῆ, ἀφοῦ κρίνονται παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οὐδεμία κρίσις ἄλλη περὶ αὐτῶν πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ. Οἱ στρατηγοὶ κρίνονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§250Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια εἶναι νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς κρίσις διὰ τὴν ἐπαναφοράν.

§251Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργέ, συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ἔχετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἠξεύρω ἂν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἢ εἰς τὸ παρακάτω ἄρθρον ὅτι δύναται τὸ Συμβούλιον νὰ ἐκτιμήσῃ ὅτι ἀξιωματικοί τινες δύνανται νὰ μετατεθῶσιν εἰς ἄλλο ὅπλον. Συνέβη δέ, ὅταν συνεστήθη Συμβούλιον ἐπὶ τῆς Δʹ Συνελεύσεως καὶ ἐπανέφερεν ἀξιωματικούς, νὰ κρίνῃ τοιούτους ἀξιωματικοὺς οὐχὶ ἱκανοὺς διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ μάχιμα ὅπλα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρέτουν, ἀλλ’ εἰς ὑπηρεσιακὰ ὅπλα, ὡς εἰς διαχείρισιν πυροβολικοῦ. Νομίζω ὅτι πρέπει καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ὅπως διὰ τοὺς προβλεπομένους διὰ τοῦ παρόντος ψηφίσματος, νὰ ἀνακτῶσι τὴν ἀρχαιότητά των, προαγόμενοι, διότι ἔχουσι καὶ αὐτοὶ ζημιωθῆ. Δι’ αὐτοὺς ἔχω τροπολογίαν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον (ἀναγινώσκει). Εἶναι, ἐπαναλέγω, ἄδικον τώρα αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθωσι, νὰ ἀποκτήσωσι τὴν ἀρχαιότητά των καὶ νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι μετετέθησαν εἰς ἄλλα ὅπλα νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς.

§252Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον. (Δεκτόν). Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκει).

§255Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, τὸ ὁποῖον, ὡς ἔχει διατυπωθῇ, ὑποχρεοῖ τοὺς μὴ ἐπιθυμοῦντας νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Στράτευμα νὰ ὑποβάλλωσιν αἴτησιν ἀποστρατείας. Ὑπάρχει κατηγορία ὡρισμένων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ εἰδικῶν νόμων ἀπολαύουσι συντάξεως. Ἄν κληθῶσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ δηλώσωσιν ὅτι θέλουσι νὰ ἀποστρατευθῶσι, διότι στεροῦνται τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου, στεροῦνται καὶ τοῦ προνομίου;

§256Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δέχομαι νὰ τεθῇ «ἂν δὲν ἀπεδέχθησαν τὴν ἐπάνοδόν των».

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Τὴν ἐπαναφοράν των».

§258Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἄν δὲν δεχθῶσι τὴν ἐπαναφοράν των.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον;

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§262Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὸ ἄρθρον ἔχει ἓν διαζευτικόν, «ἢ» ἀνωτέραν σύνταξιν «ἢ» ἀνώτερον βαθμόν. Ἔχει εἰς μίαν βεβαιωμένην πάθησιν καὶ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἐπεράτωσε τὸ Συμβούλιον τὰς ἐργασίας του καὶ ἔληξεν ἡ ἀποστολή του· πότε θὰ ἀποφανθῇ δι’ αὐτόν; Ἄν θὰ λάβῃ σύνταξιν ἢ βαθμόν, ποῖος θὰ τὸ κανονίσῃ;

§263Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι αὐτοὶ λαμβάνουσι βαθμὸν καὶ σύνταξιν ἀνωτέραν.

§264Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀντὶ τῶν λέξεων «δικαιοῦται τῶν ἰδίων προνομίων» τῶν παρεχομένων εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀξιωματικῶν....

§265ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπολαμβάνουσιν αὐτοδικαίως τῶν προνομίων.

§266Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Εἶναι διαζευκτικὴ ἡ διάταξις.

§267Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ τεθῇ «ἀπολαμβάνουσιν αὐτοδικαίως τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ τῆς συντάξεως ἢ καὶ ἀπονομὴν συντάξεως».

§268ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ διατυπωθῇ οὕτως «ἀπολαμβάνουσι τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ τῆς συντάξεως».

§269Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ ἀνωτέρας συντάξεως ἢ ἁπλῆς συντάξεως, αὐτὸ νὰ τεθῇ.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεσθε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. βουλευτοῦ;

§271Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάμετε μίαν τροπολογίαν νὰ τὴν διατυπώσω.

§272Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δικαιοῦνται αὐτοδικαίως ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ συντάξεως;

§273ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§274Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μείνῃ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον καί, ἂν οἱ κ. κ. συνάδελφοι νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκές, νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «τοῦ ζητήματος τοῦ κανονισμοῦ τῆς συντάξεως κανονιζομένου νομοθετικῶς».

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν;

§276ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§277Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐφόσον ὑπάρχει ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. συναδέλφου, ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀποφανθῇ διὰ φωνῶν, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ πλήρης ὁ κανονισμὸς καὶ νὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία.

§279Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὸ ἄρθρον 4 παρέχει διαζευκτικῶς εἴτε ἀνώτερον βαθμόν, εἴτε ἀνωτέραν σύνταξιν. Τοῦτο κανονίζεται ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον. Ἀλλά διὰ ν’ ἀποφανθῇ, ἔχει ἑνὸς μηνὸς προθεσμίαν. Ἐτελείωσε τὸ Συμβούλιον. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ἄρθρον 8, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἔχει ἑνὸς μηνὸς προθεσμίαν ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ἐπανακτέος διὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν δέχεται».

§280Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ δευτέρα προθεσμία ἀπὸ πότε ἀρχίζει;

§281Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐπαναφορᾶς. Λοιπὸν τὸ Συμβούλιον δὲν ἔχει πλήρη ἁρμοδιότητα νὰ ἐπιληφθῇ ποῖος θὰ κανονίσῃ, ἂν θὰ λάβῃ σύνταξιν ἀνωτέραν ἢ βαθμόν; Εἶναι ἀνεφάρμοστον τὸ ἄρθρον 4.

§282Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου εἶναι ὅτι ἀφορᾷ μόνον τὴν σύνταξιν καὶ ὄχι τὸν βαθμόν.

§283Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δίδει τὴν ἀνωτέραν σύνταξιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ προνόμιον, ἀλλὰ νὰ λείψῃ ἡ ἀσάφεια.

§284Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δέχομαι τὴν ἀνωτέραν σύνταξιν.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκει).

§286Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 4 καὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὅσοι ἐκ τῶν ἐπανερχομένων....κλπ.» Τὸ ἄρθρον 4 καθιεροῖ τρεῖς τάξεις ἀξιωματικῶν· ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθουν, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐπανέλθουν ἀλλὰ θὰ λάβουν συντάξεις καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐπανέλθουν οὐδόλως. Ἑπομένως, πρέπει νὰ προσθέσωμεν ὅτι «δικαιοῦνται τῶν προνομίων τοῦ ἄρθρου 4 καὶ οἱ τοῦ δευτέρου πίνακος ἀξιωματικοί»·

§287Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τεθῇ «ὑπάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 4 καὶ οἱ τοῦ δευτέρου πίνακος». (Ψηφίζεται τὸ 8ον ἄρθρον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 9ον).

§288Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἀναφέρεται ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἐκ τοῦ Στρατοῦ ἀπομακρύνσεως θὰ λογισθῇ συντάξιμος καὶ θὰ λογίζεται διὰ τὴν προαγωγὴν ἄνευ ἀποδοχῶν. Αὐτὴ εἶναι μία βάσις, ἡ ὁποία λαμβάνεται δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Στράτευμα. Ἀλλ’ εἰς τὸ Στράτευμα ὑπάρχει καὶ μία κατηγορία ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία εἰσῆλθε τὰ τελευταῖα ἔτη λόγῳ τῶν νέων μέσων τοῦ πολέμου· ἡ κατηγορία τῶν ἀεροπόρων. Οἱ ἀεροπόροι μὴ εὐτυχοῦντες νὰ ζήσουν μίαν ὁλόκληρον εἰκοσιπενταετίαν διὰ νὰ λάβουν σύνταξιν, ὅπως ὁρίζουν οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι, ἔχουν δύο εἰδῶν συντάξεις· ὑπάρχει ἡ σύνταξις ἡ εἰκοσιπενταετὴς ὅπως δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλ’ ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ πραγματοποιηθῇ, ὑπάρχει καὶ ἡ δευτέρα σύνταξις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πτητικῆς ἐνεργείας. Διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλὴ πόση εὐρύτης δίδεται εἰς αὐτὴν τὴν λέξιν τῆς πτητικῆς ἐνεργείας ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς μὲν τὸ ναυτικὸν Σῶμα τὴν πτητικὴν ἐνέργειαν λογίζει ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἀεροπλάνον ἀπεγειώθη μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν προσεγειώθη, ἐνῷ τὸ Στράτευμα λογίζει αὐτὴν ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θέτεται εἰς ἐνέργειαν ἡ μηχανὴ μέχρις ὅτου σβύσῃ, ἤτοι κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πραγματικῆς πτήσεως εἷς ἀεροπόρος τῆς ξηρᾶς ἀποκτᾷ ἡμίσειαν ὥραν πτητικῆς ἐνεργείας περισσοτέραν ἀπὸ ἕνα ἀεροπόρον τοῦ Ναυτικοῦ. Ὀφείλει δὲ ὁ ἀεροπόρος νὰ κάμῃ 30 ὥρας εἰς τὸ κάθε ἑξάμηνον. Ἐπὶ πλέον δὲ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα διάταξις πτητικῆς ἐνεργείας, ἡ ὁποία λέγει ὅτι, ἐνόσῳ ἡ ὑπηρεσία δὲν παρέχει τὰ μέσα εἰς τοὺς ἀεροπόρους διὰ νὰ πετάξουν ἐπὶ 30 ὥρας τὸ ἑξάμηνον, οὗτοι θεωροῦνται ἐν πτητικῇ ἐνεργείᾳ, δηλαδὴ ἀπολαμβάνουν τὸ δικαίωμα μετὰ δέκα ἑξαμήνων πτητικὴν ἐνέργειαν νὰ λάβουν σύνταξιν. Συγκεκριμένως ἀπὸ τοῦ 1923 μέχρι σήμερον, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ κινήματος τοῦ Λεοναρδοπούλου μέχρι σήμερον, οὔτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ναυτικοῦ, οὔτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ ἠδυνήθη νὰ δώσῃ τὰ μέσα εἰς τοὺς ἀεροπόρους νὰ ἐκτελέσουν τὰς ἑξαμηνίας ἐν πτητικῇ ἐνεργείᾳ τούτων. Καὶ ὅμως ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀεροπόροι ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως τῆς πτητικῆς ἐνεργείας.

§289Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πόσα ἑξάμηνα χρειάζονται διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τις τὸν χρόνον αὐτόν;

§290Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δέκα ἑξάμηνα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι πέντε ἔτη ὑπηρεσίας τὰ δέκα ἑξάμηνα, διότι ἐν καιρῷ πολέμου π. χ. ἡ τῶν Ἀθηνῶν δὲν λογίζεται ὡς πτητικὴ ὑπηρεσία. Ἐγὼ π. χ. ἔχων δέκα ἔτη ἐν τῷ Ναυτικῷ, ἔχω δύο μόνον ἑξαμηνίας πτητικῆς ἐνεργείας κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Λοιπόν, ἐνόσῳ ὅλοι οἱ συνάδελφοί των...

§291Α. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ βλέπετε ὅτι ὑπάρχει κάποια δυσφορία, συγκατατίθεσθε ὅπως δεχθῶμεν τὸ ἥμισυ τῆς πτητικῆς ἐνεργείας;

§292Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔστω καὶ τὸ ἥμισυ.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν τροπολογίαν ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ. Ἄρθρον 9ον. (Δεκτόν). Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκει).

§294Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 10 ὑποβάλω τροπολογίαν καθ’ ἣν «διὰ τοὺς οὕτω μετατιθεμένους ἰσχύουν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6».

§295Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 11ον (ἀναγινώσκει).

§297Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Φρονῶ δηλαδὴ ὅτι πρέπει δύο ἀξιωματικοὶ τοῦ ἑνὸς Συμβουλίου νὰ μετέχουν καὶ εἰς τὸ ἄλλο, ἵνα δύνανται νὰ μεταφέρουν τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν εἰς τὸ πρῶτον Συμβούλιον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαναφορὰν ἢ μὴ ἀξιωματικῶν, νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸν οἱ δύο ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ἀπομακρυνθέντων νὰ δύνανται νὰ μεταφέρουν τὰς σκέψεις τοῦ πρώτου Συμβουλίου καὶ εἰς τὸ δεύτερον Συμβούλιον. Εἶναι δυνατὸν ἕνα ἀξιωματικὸν ἀπομακρυνθέντα, καίτοι ἱκανόν, νὰ μὴ τὸν ἐπαναφέρουν διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον. Θέλω λοιπὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ δεύτερον Συμβούλιον μέλη τοῦ πρώτου Συμβουλίου.

§298Κ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ–ΑΙΝΙΑΝ. Συμπληρῶν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου, λέγω ὅτι δὲν ὑπῆρχε κἂν λόγος νὰ γίνουν δύο Συμβούλια, δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ γίνῃ μία διάκρισις, ἡ ὁποία θίγει ἀμέσως.

§299Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Προτίθεμαι καὶ ἐγὼ νὰ προτείνω μίαν τροπολογίαν διὰ τὸ Ναυτικόν· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τῶν ἀποστράτων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἔχει καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12).

§300Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδῶ ἔχω μίαν τροπολογίαν κατόπιν παρατηρήσεων πολλῶν συναδέλφων, καθ’ ἣν «ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου δύναται νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικῶς σύμφωνος πρὸς τὰς ἱεραρχικῶς ὑποβαλλομένας προτάσεις μόνον ἐν ἐξαιρετικαῖς περιστάσεσιν».

§301Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν παράγραφον αὐτήν, ὡς ἔχει, παραβλέπεται πλήρως ἡ ἐργασία τοῦ Συμβουλίου, διότι ἀφοῦ ἐν περιπτώσει ὁμοφωνίας τῶν προτάσεων τὸ Συμβούλιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὰς δεχθῇ, εἶναι περιττὸν νὰ τὰς παραπέμψητε κἄν. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπεν, εἴτε ὑπάρχουν προτάσεις ὁμόφωνοι, εἴτε δὲν ὑπάρχουν, νὰ παραμείνῃ ὡς συμβουλευτικὴ ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου, διότι ἄλλως εἶναι περιττὸν τὸ Συμβούλιον.

§302Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι πρέπει νὰ εἶναι σεβαστὴ ἡ γνώμη, ἂν περισσότεροι τῶν δύο ἐγνωμάτευσαν ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς εἶναι προακτέος. Ὅταν ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματός του καὶ ὁ διοικητὴς τῆς μεραρχίας του λέγῃ ὅτι εἶναι καλός, δὲν γνωρίζω, ἂν τὸ Συμβούλιον ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι καλός.

§303Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ναί, ἀλλ’ εἶναι περιττὸν νὰ τὸν παραπέμπητε εἰς Συμβούλια, ὅταν πρόκειται νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη.

§304Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ τοῦτο ἀκόμη· διατί νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ διαδοχικαὶ σημειώσεις τοῦ Μητρώου, ἀλλὰ νὰ περιορίζεται τὸ Συμβούλιον νὰ κρίνῃ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων;

§305Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅταν διατάσσεται ἡ ὑποβολὴ προτάσεων, ἐσωκλείονται καὶ ἀποσπάσματα τοῦ φύλλου ποιότητος. Αὐτὸ ὁρίζεται διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου.

§306Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Προσθέτω καὶ τοῦτο· ὅτι διὰ τὴν ἐπαναφορὰν δέον νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν.

§307Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἐδῶ τὴν ἐπιτρέπει.

§308Β. ΣΑΓΙΑΣ. Πρὶν ἀρχίσω νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀντιρρήσεις μου θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν πῶς ἐννοεῖ τοὺς ἐξαιρετικοὺς ἐκείνους λόγους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιδράσωσιν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν ὁμόφωνον πρότασιν τῶν τριῶν διαδοχικῶν σημειώσεων.

§309Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἷς ἢ δύο, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν γνωματεύσει ἐκ πληροφοριῶν καὶ περισσότερα τοῦ ἑνὸς μέλη νὰ τοὺς φέρουν ὅτι αὐτοὶ ἔκαμαν ὡρισμένας πράξεις δι’ ἃς δὲν ἦτο ἴσως ἐν γνώσει.

§310Β. ΣΑΓΙΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἔχω ἀντίρρησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Συμβούλιον νὰ ἔχῃ πλειοτέρας γνώσεις περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ συντάξαντες τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις. Ἀλλὰ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐξηγῶ ὡς ὑποχώρησιν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον ἔθηκε τὸ ἄρθρον 3 εἰς γενικὴν διάταξιν καὶ εἰς γενικὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν, ὅπως ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ἢ μὴ ὑπηρετοῦντες κριθῶσιν ὑπὸ Συμβουλίων. Ἡ γενικὴ ἰδέα εἶναι ὅπως τὰ Συμβούλια μείνουν ἀπεριόριστα ὅπως ἡ κατάστασις τῶν ἀξιωματικῶν κριθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ παρέχῃ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς τῶν Συμβουλίων, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν ὁποῖον τροποποιεῖ διὰ τῆς τροπολογίας του, αἴρει αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην, διότι ὁ λόγος τῆς ἀπομακρύνσεώς του θὰ εἶναι ἡ εἰς τὴν πολιτικὴν ἀνάμιξις.

§311Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§312Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγινεν εἶναι πρόσφατος. Ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῆς γενικῆς ἰδέας, ἡ ὁποία ἐκράτησεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχετικοῦ ψηφίσματος, εἶναι πρὸ παντὸς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δρᾶσις τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς τὰς διαφόρους ἐπεμβάσεις τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν.

§313Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τουλάχιστον ἐγὼ ἐπανειλημμένως εἶπον ὅτι ὅλοι μας συμμετέσχομεν εἰς κινήματα.

§314Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συμφώνως πρὸς τὸ ψήφισμα δὲν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ μόνον ἡ ἐπαγγελματικὴ ἱκανότης, ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ τιθεμένου εἰς τὸ Συμβούλιον περιορισμοῦ τοῦτο γίνεται διότι εἶναι πιθανὸν νὰ γίνουν λάθη.

§315Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἀνατροπὴν τῆς ἐννοίας τοῦ ψηφίσματος δὲν ἀποτελοῦν ὅσα εἶπον ἐγώ· ἀνατροπὴν τῆς ἐννοίας τοῦ ψηφίσματος ἀποτελοῦν ὅσα ἀνέπτυξε περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός. Διότι καὶ ἐκ τῆς ἀφορμῆς, ἥτις ἤγαγε τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ψηφίσματος καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἥτις προηγεῖται τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, προκύπτει ὅτι σκοπὸς τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ εἶναι νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Στρατὸς εἰς τὰ ἔργα του. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Στρατὸς εἰς τὰ ἔργα του, ἀνεπτύχθη καὶ ἐτονίσθη καὶ προεβλέφθη εἰς τὸν νόμον, ὅπως ρητῶς τὸ λέγει τὸ τελευταῖον ἄρθρον, πρέπει νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκ τοῦ Στρατοῦ ἐκεῖνοι οἱ ὀλίγοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν ἀφορμὴν τῆς διαταραχῆς τοῦ Στρατεύματος, τῆς παρεκκλίσεως τοῦ Στρατεύματος ἀπὸ τοῦ προορισμοῦ του, τὴν ἀφορμὴν τοῦ καταντήματος εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἀνάμιξις αὐτοῦ μᾶς ἔφερε. Θλίβομαι διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον γίνεται ἀπόπειρα νὰ δοθῇ ἀλλοία ἔννοια ἐκείνης....

§316Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τί ἀπόπειρα; Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶπε σαφῶς ὅτι κανεὶς δὲν εἶναι ξένος κινημάτων.

§317Β. ΣΑΓΙΑΣ. Σεῖς εἴπατε ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος δὲν εἶναι νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὴν διαταραχὴν τοῦ Στρατοῦ, διότι ἀφορμὴ τοῦ ψηφίσματος δὲν εἶναι ἡ ἀνάμιξις τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Ἐγώ, ὅταν ὁμιλῶ περὶ ἐκκαθαρίσεως, ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὀλίγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τοὺς πρωτεργάτας τῆς ἀναμίξεως τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Λοιπὸν ἐν τῇ κρίσει τοῦ Συμβουλίου ἔγκειται τὸ πᾶν, διότι ἐξηνέχθη ὅτι καὶ οἱ ἐκκαθαρισθησόμενοι καὶ οἱ ἐπανερχόμενοι θὰ εἶναι ὀλίγοι. Τὸ Συμβούλιον κατὰ κυριώτερον λόγον ἔχει νὰ κρίνῃ ποῖοι πρέπει νὰ ἐπανέλθουν καὶ θὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ἰδιότητος αὐτῶν ἐκείνης, ἥτις δύναται νὰ συντελέσῃ ὅπως οἱ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸν Στρατὸν μὴ ἀποτελέσωσιν ἕνα πυρῆνα νέας διαταραχῆς. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τῆς ἐπαναφορᾶς δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο ἢ νὰ κρίνῃ περὶ αὐτῆς τῆς ἰδιότητος. Ὁ περιορισμὸς τοῦ Συμβουλίου ἐν τῇ κρίσει τῶν ἐκκαθαριστέων ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀνωμαλίαν ὡς πρὸς τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐπανέρχονται εἰς τὸ Στράτευμα, δὲν εἶναι ὀρθός. Διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπερασπιστὴς τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐπανελευσομένων, ἀλλ’ εἶμαι ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ τοῦ ἐνδιαφερομένου ὅπως ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία, καὶ βλέπω ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία θὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην περὶ τοῦ τρόπου τῆς κρίσεως, ἀποτελεῖ καὶ ἕνα περιορισμόν, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἄσκοπον τὴν ἐνέργειαν τοῦ Συμβουλίου, ἐφόσον ἡ κρίσις περὶ τούτου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν κυριωτέραν ἀφορμὴν καὶ τὸν κυριώτερον λόγον τῆς προτάσεως τοῦ νόμου δεσμεύεται. Ὅθεν ἐπιμένω εἰς τὴν διαγραφὴν τῶν δύο αὐτῶν ὅρων καὶ μετ’ ἐμοῦ ἐπιμένει ὁλόκληρος μερίς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω.

§318Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ὀλιγάριθμοι κύριοι βουλευταί, ἀντιθέτως πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον χαίρω δι’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπε πρὸ ὀλίγου, διότι ταῦτα ἦλθον νὰ διαπιστώσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔλεγον, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι φενάκη, εἶναι ψεύδη, ὅτι οὐδὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν, οὐδεμία ἐκκαθάρισις πρόκειται νὰ γίνῃ, ἀλλὰ καὶ οὐδεμία πρόθεσις ὑπάρχει πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς τάξεως καὶ τῆς γαλήνης ἐν τῇ Χώρᾳ. Μία μόνη ὑπάρχει πρόθεσις· ἕκαστος δηλαδὴ πρὸς ἴδιον αὑτοῦ συμφέρον νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ἀνωμαλίας. Εἶναι ἀνάγκη ἆρά γε εἰς τοιαύτην ὥραν καὶ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων νὰ κάμω ὀλίγην πρόσφατον ἱστορίαν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν γενεσιουργῶν λόγων τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης, ἀξιωσάσης τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἀποβάλῃ δὲ τοῦ Στρατεύματος πάντας τοὺς ἐχθροὺς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος; Θὰ ἦτο ἀληθῶς ἐκ μέρους μου προσβολὴ γενομένη πρὸς τὴν μνήμην ἁπάντων ὑμῶν, ἂν ταῦτα ἔλεγον. Ἀλλά, κύριοι, οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας μὲ ἀπαλλάσσουν παντὸς κόπου, διότι αὐτοὶ πλήρως ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ ψήφισμα ἀποτελεῖ ἓν καὶ μόνον· σαρκασμόν.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη;

§320ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Α. Πιέρρης ἔχει τὸν λόγον.

§322Α. ΠΙΕΡΡΗΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πιέρρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13 ὡς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Δ. Κάκαβος ἔχει τὸν λόγον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας του.

§326Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν μετ’ ἄλλων κ. κ. συναδέλφων νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία γιγνομένη δεκτὴ θὰ ἐγίνετο ἄρθρον 14ον. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν προσωρινῶς ἢ ὁριστικῶς ἀπομακρυνθέντων τοῦ Στρατοῦ δι’ ἀποφάσεως στρατιωτικοῦ Συμβουλίου.... κλπ.»

§327Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ αὐτοῦ ἐλήφθη πρόνοια. Ὑπάρχει πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται περὶ ἀναθεωρήσεως ὅλων τῶν ἀποφάσεων. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κακάβου ὡς ἄρθρον 14ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14ον, γενόμενον 15ον).

§328Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἓν νομοσχέδιον τοιαύτης σπουδαιότητος καὶ τοιαύτης σημασίας, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς ἕνα τόσον μέγαν σκοπόν, τὴν ἐπάνοδον τῆς γαλήνης εἰς τὸν Στρατόν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφίζεται ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων, ὅταν μάλιστα τοσαῦται ἀντιρρήσεις προβάλλονται κατὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Εὐτυχῶς μὲ τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία διατυποῦται καὶ ἥτις λέγει ὅτι θὰ δίδεται οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις εἰς τοὺς ἀπομακρυνομένους, δηλ. εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον ἐν τῷ Στρατεύματι καὶ πρόκειται νὰ ἀπομακρυνθῶσι....

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτροποποιήθη.

§330Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τί τροποποίησις ἐγένετο;

§331Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Σύνταξις ἀναλόγως τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας.

§332Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ἀκροτελευταία (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐργασία τῆς ἐπαναφορᾶς θὰ γίνῃ.... κλπ.»

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι φιλολογικόν.

§334Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Παρ’ ὅλην τὴν φιλολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι εὑρίσκεται ἡ τελευταία αὐτὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἐκφράζει μίαν εὐχήν, εὑρίσκεται εἰς ἄκραν ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς λόγους....

§335ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατί δὲν ὑποβάλλετε ἔνστασιν;

§336ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὰ εἶναι φαυλοκρατικὰ κόλπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἁρμόζουν εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἔνστασις ἀπαρτίας νὰ ὑποβληθῇ, τὰ 14 ἄρθρα ἔχουσι ψηφισθῆ.

§338ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν καὶ τὸ 15ον ἄρθρον.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ 15ον ἄρθρον. Τὸ σύνολον διὰ τὴν Δευτέραν.

§340ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§341Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν πάντες ὅτι ὑπάρχει ἀδημονία εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἡμεῖς ἐδῶ καταναλίσκομεν πολύτιμον χρόνον καὶ δὲν ἐγένοντο ὅσα ἠδύναντο νὰ γίνουν διὰ νὰ τελειώσωμεν εἰς ἐλάχιστον χρόνον. Ἐλησμονήσαμεν ὅτι ὁ κόσμος ἀγωνιᾷ νὰ ἴδῃ ἡμᾶς εἰσερχομένους εἰς οὐσιωδέστερα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ὑπάρχουσιν ἐκκρεμῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι τὴν ταχίστην ἐνέργειαν. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα κυροῦσι γενομένας πράξεις ἐν τῷ παρελθόντι καὶ τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν σπεύσωμεν νὰ τὰ κυρώσωμεν, δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς πολὺ στενόχωρον θέσιν καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ κινδυνεύει. Λοιπὸν παρακαλῶ ὑμᾶς ὅπως ἐπανέλθωμεν ἐδῶ διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια αὐτά. Εἶναι ὑψίστη ἀνάγκη.

§342Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μίαν ὥραν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαῦτα νὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε, ὅσον καὶ ἂν ἔχουν σπουδαίαν σημασίαν.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος. Ἄλλως τε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσωσι δὲν εἶναι παρόντες. Ἐπὶ πλέον ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§344Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τοιαύτην ὥραν.

§345Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως ὅπως κατὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν μὴ διεξαχθῇ ἔλεγχος, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ ἀμέσως εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§346ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, ὁπότε θὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Νομοθετικὴν Διάταξιν. (Ὥρα 10.15′ μ. μ.)