1925.05.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 183

Παρασκευὴ 15 Μαΐου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ πρακτικὰ δὲν διενεμήθησαν εἰσέτι. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Σύνδεσμος σιγαροποιῶν Μεσολογγίου αἰτεῖται τὴν ψήφισιν τοῦ σιγαροποιητικοῦ νομοσχεδίου. — Οἱ ἱερεῖς Κερκύρας παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν». — Οἱ γεωργικοὶ Σύλλογοι Νικαίας παρακαλοῦσιν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ πληρωμὴ τῶν ἐνταλμάτων φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μουζακίου κατόπιν τῆς καταστροφῆς ἣν ὑπέστησαν ἐκ τοῦ ποταμοῦ Παμίσσου παρακαλεῖ ὅπως ληφθοῦν μέτρα. — Ἐπιτροπὴ συνοικισμοῦ Σαρῆ Σαμπὰν αἰτεῖται τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς τῆς περυσινῆς ἐσοδείας. — Διάφοροι Σύλλογοι Κύμης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει νὰ βλάψῃ τὰ δίκαια τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ τῶν κατοίκων Κύμης. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πύργου παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ Κράτος προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν σταφιδοκάρπου καὶ δελτίων. — Ὁ Κωνσταντῖνος Παπακωνσταντίνου, μαθητὴς βʹ τάξεως Μαρασλείου Διδασκαλείου, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξακολούθησις τῶν σπουδῶν του. — Οἱ δευτεροετεῖς στρατεύσιμοι φοιτηταὶ ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μοὶ ἀπηύθυνεν ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ ὅπως ἡ Συνέλευσις ὑποδείξῃ ἓξ πληρεξουσίους ὡς μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας, συμφώνως πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον ὅπως καθορίσῃ τοὺς πληρεξουσίους τούτους;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κ. Γόντικας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ πεζικοῦ εἰς ἄλλα ὅπλα». 2) «Περὶ τοῦ ὅπλου ἀεροπορίας» καὶ 3) «Περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 24, 25 καὶ 26 τοῦ νόμου ᾼΨΜΓʹ περὶ στρατιωτικῶν ἐπιτάξεων». — Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 27 καὶ 31. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ποινικῶν κλητήρων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ διακανονισμοῦ τῶν μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας Μονοπωλίου ἅλατος Δυτικῆς Θράκης ὑφισταμένων ἐκκρεμῶν διαφορῶν». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Ψιάρης ὑποβάλλει τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῆς Νομοθεσίας τῆς Ἐμπορικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Οἱ κ. κ. Δ. Καλκανδῆς καὶ Β. Κυβέλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἀρεοπόλεως.

§4Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι τὸ Δημόσιον, ἐφόσον πληρώνει διὰ νὰ κάμῃ δρόμους, πρέπει τὰ χρήματα νὰ ἐξυπηρετοῦν τὸν κόσμον καὶ νὰ μὴ πηγαίνουν ἀσκόπως.

§5Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς μόνης δημοσίας ὁδοῦ, ἡ ὁποία ἑνώνει τὰς δύο πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Ἀρεοπόλεως, εἶναι πολὺ σπουδαῖον ζήτημα. Ἀπὸ τότε ποὺ ἀνεφάνησαν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τοῦ τόπου μας, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτατον, τὸ μόνον ἀπασχολοῦν τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Πράγματι ἐγένετο τότε μάλιστα καὶ ἐξακολουθεῖ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ γίνηται ἡ ὁδὸς καὶ κατέληξεν ὥστε ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 νὰ τελειώσῃ τὴν ὁδὸν ταύτην. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἔχει ἤδη φθάσει μέχρις ἑνὸς σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐσταμάτησεν. Ἦλθεν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 καὶ λαβοῦσα ἀφορμὴν ἐξήτασε τὸ ζήτημα καὶ διέθεσεν ἓν μικρὸν ποσὸν καὶ ἐδόθη εἰς ἕνα ἐργολάβον νὰ κατασκευάσῃ τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος αὐτὸς δὲν ἠξεύρω διατί ἠκολούθησε τὴν μέθοδον τοῦ προκρούστου, δηλαδὴ ἐνῷ δὲν ἠδύνατο νὰ περατώσῃ τὴν ὁδόν, τὴν ἠλάττωσε κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ τὴν ἔκοψε δύο μέτρα κατὰ πλάτος, ὥστε ὅταν διασταυρώνωνται δύο ἅμαξαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διέλθουν. Οἱ κάτοικοι συνῆλθον εἰς συλλαλητήρια καὶ ἀνεφέρθησαν εἰς τοὺς πληρεξουσίους καὶ ἡμεῖς ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι, ὅτι αἱ ὁδοὶ τῆς Λακωνίας εἶναι μικραί, ὁλόκληρος δὲ ἡ ἐπαρχία ἔχει ἀφομοιωθῆ εἰς τὴν φορολογίαν μὲ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Δὲν ἔχουν πλέον προνόμια καὶ πρέπει νὰ φροντίζωμεν δι’ αὐτούς. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα λοιπὸν αὐτὸ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Λ. Κατσάρος, Λ. Καταφυγιώτης, Χ. Ἀλαμανῆς καὶ Π. Καραλῆς ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν διαφόρων Συλλόγων διὰ τὰ καπνά.

§7Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Διάφοροι Σύλλογοι τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων μᾶς ἀπηύθυναν σωρείαν τηλεγραφημάτων διαμαρτυρόμενοι διὰ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν» καὶ ζητοῦσι τὴν ἐλευθερίαν τῶν καπνῶν αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐπιφυλασσόμεθα μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαμάης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Ἄνδρου.

§9Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄνδρου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς καυσίμου ὕλης τῶν κλιβάνων. Ἐπειδὴ ὅμως δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς μοὶ ἀνέφερον οἱ κ. κ. Ἀλαβάνος καὶ Μαζαράκης, ἐδέχθη μίαν διαλλακτικὴν τροποποίησιν, νομίζω ὅτι ἡ βεβαίωσις αὕτη μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴ προχωρήσω.

§10Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἔχω παρακαλέσει διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ταχίστη πρόνοια.

§11Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος ὁ κόσμος νὰ κόψῃ τὰ ἀπαιτούμενα ξύλα, διότι ἤδη ὑπάρχει ἀνάγκη κατασκευῆς γεωργικῶν ἐργαλείων, ἀρότρων καὶ λοιπῶν.

§12Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔκαμα ἤδη ἐπιεικεστάτην ἑρμηνείαν τοῦ νόμου διὰ τὸ δασικὸν αὐτὸ εἶδος.

§13Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ὅτι οἱ κλίβανοι τῆς Ἄνδρου δὲν εἶναι ὅπως τῶν Ἀθηνῶν. Πεντήκοντα καρβέλια ψωμιοῦ ψήνουν καὶ πηγαίνουν καὶ τῷ λέγουν· δῶσέ μου 50 δραχμάς. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀναφορᾶς εἶναι νὰ σταλῇ εἷς γεωπόνος νὰ ἐξετάσῃ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συμβῆ εἰς τὰς ἐλαίας καὶ τὰ λοιπὰ ἑσπεριδοειδῆ. Ἀφοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταλῇ μόνιμος γεωπόνος, ἂς σταλῇ τοὐλάχιστον εἷς ἐφάπαξ.

§14Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ εἶχε σταλῆ, ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀπασχολήσεων μᾶς ἔπεσε καὶ ἀκρὶς εἰς πλεῖστα ὅσα μέρη. Εἶναι ἐξαιρετικῶς ἀπησχολημένη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία.

§15Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Νὰ μᾶς προλάβητε προτοῦ ἔλθῃ ἡ ἀκρίς, ἀποστέλλοντες καὶ τὰ ἀνάλογα φάρμακα. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν γεωργῶν ἐπαρχίας Θηβῶν.

§17Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁσάκις πρόκειται νὰ ψηφισθοῦν φορολογικὰ νομοσχέδια τότε καὶ μόνον κάμνει τὴν ἐμφάνισίν του. Ὅταν ἡ Συνέλευσις ἀσχολῆται μὲ ἀναφορὰς καὶ ἐπερωτήσεις, κατὰ κανόνα δὲν ἐμφανίζεται. Ἡ ἀναφορά μου εἶχεν ἐγγραφῆ ἀπὸ τριῶν μηνῶν καὶ ἀνεβλήθη δεκάκις λόγῳ τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ χάνει τὴν ἐπικαιρότητά της. Ἐγὼ θὰ τὴν ἀναπτύξω τώρα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ στείλῃ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ἀναπτύξω σήμερον, διότι πρὸ ἡμερῶν ἔκαμα περιοδείαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ἠναγκάσθην νὰ σταματήσω τὴν περιοδείαν μου πρὸ τῆς δυσφορίας τῆς γενικῆς τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Θηβῶν ἀσφαλῶς θὰ ἐμφανίζεται εἰς πλεῖστα διαμερίσματα τῆς Χώρας. Εἶναι γεγονὸς πασίγνωστον ὅτι λόγῳ τῆς περυσινῆς ἀνομβρίας καὶ ξηρασίας ἐπῆλθε σιτοδεία, ὥστε οἱ χωρικοὶ ἔσπειραν μὲ ἔξοδα ὑπερβολικὰ καὶ δὲν ἐθέρισαν καθόλου, ἐπιπροσθέτως δὲ ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ ἀγοράσουν ἄλευρον διὰ νὰ ζήσουν μὲ 9 καὶ 10 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ὡς ἐκ τούτου καταχρεώθησαν καὶ σήμερον στεροῦνται τῶν μέσων ἵνα συγκομίσουν τοὺς καρπούς των, εἰς ἐπίμετρον δὲ ἔρχονται ἐπιδρομεῖς εἰσπράκτορες καὶ ζητοῦν τοὺς φόρους τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τῶν παρελθουσῶν ρήσεων. Ἐζητήσαμεν νὰ δοθῇ ἀναστολὴ τριῶν μηνῶν, ὥστε νὰ συγκομίσουν τοὺς καρποὺς καὶ νὰ δυνηθοῦν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους. Τοῦτο τὸ δικαιότατον καὶ λογικώτατον εὑρῆκεν ἀντίδρασιν ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἡμεῖς, κύριοι, ἐζητήσαμεν ἀναστολὴν καὶ ὄχι ἀπαλλαγὴν τῶν φόρων. Νομίζω ὅτι διερμηνεύω τὴν γνώμην πλείστων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἀνάλογα παράπονα ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ στείλῃ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δενδρινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀρβυλοποιητικῶν συνεταιρισμῶν.

§19Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι μᾶλλον διαμαρτυρία διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου 602 καὶ εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς, ὄχι τόσον διὰ τὸ ἐπίμαχον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε ταύτην, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο κατόπιν τῶν διαβεβαιώσεων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ θεωρῶ λελυμένον, ἐφόσον διετάχθη νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ διότι διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ζητοῦν πάντες οἱ συνεταιρισταὶ εἴτε ἀστοὶ εἴτε ἀγροτικοί, ζητοῦν νὰ κατοχυρωθῇ ὁ νόμος 602 κατὰ τῶν καταστρατηγήσεων αἱ ὁποῖαι τεχνηέντως γίνονται, ὑποβοηθεισῶν ἀκόμη ἐνίων ὑπηρεσιῶν, ὄχι βεβαίως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἄλλων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 186 ὅλα τὰ καταστατικὰ καὶ αἱ προτάσεις γίνονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Φαίνεται ὅμως ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν προμηθειῶν ζητεῖ καὶ ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμοὺς χαρτόσημα. Ἐπίσης ἔχομεν τὴν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου 602 καὶ τὰ ἄρθρα 89 καὶ 62. Εἶναι τόσον ρητή, διότι ἡ μὲν μία εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις, ἡ ἄλλη ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγύησιν εἶναι ὑποχρεωτική.

§20Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸν τελευταῖον νόμον «περὶ κρατικῶν προμηθειῶν»;

§21Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Τὴν διάταξιν αὐτὴν κατώρθωσαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ εἰσηγήσεων καταλλήλων ἴσως ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος «περὶ κρατικῶν προμηθειῶν» νὰ δημιουργήσουν ζήτημα, ὥστε νὰ ἐπιχειρήσωσι νὰ ἀτονίσῃ ἡ διάταξις αὐτή, καὶ ἐδημιούργησαν ζήτημα διὰ νὰ δύνανται νὰ εἴπωσιν ὅτι παρὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου ὅτι νόμος εἰδικὸς δὲν καταργεῖται διὰ νόμου γενικοῦ, ἐδημιούργησαν τὸ ζήτημα καὶ εἶπον ὅτι ὁ νόμος «περὶ κρατικῶν προμηθειῶν» εἶναι εἰδικὸς καὶ αὐτός, καὶ μάλιστα πάντων εἰδικώτερος. Συνεπῶς δύναται νὰ ἀτονίσῃ ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου 602.

§22Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῖος τὸν ἐψήφισε τὸν νόμον «περὶ κρατικῶν προμηθειῶν»;

§23Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τώρα θὰ ἀκούσητε ὅλον τὸ μπουκέτο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τοὺς διαφόρους εἰσηγητὰς τῶν νόμων, εἴτε εἰς τὴν ἀριστερὰν εὑρίσκονται εἴτε εἰς τὴν δεξιάν, διότι καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν εὑρίσκονται οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τοὺς χρηματοδότας καὶ διὰ τοὺς ἐκτελεστάς.

§24Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἐννοῶ τὴν Συνέλευσιν ἐν τῷ συνόλῳ. Ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν ἕνα νόμον....

§25Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις γνωρίζομεν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπειδὴ σεῖς καλῇ τῇ πίστει συζητεῖτε, πῶς ψηφίζει τοὺς νόμους καὶ πολὺ σωστὰ προχθὲς εἷς πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔλαβε τὴν ἀτυχῆ ἔμπνευσιν κατόπιν νὰ ὁμιλήσῃ μὲ τὸν ἑαυτόν του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπεν ὅτι εἶναι ἐμπαιγμὸς ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων ὡς ψηφίζονται ἐδῶ, διότι οἱ περισσότεροι δὲν γνωρίζομεν πῶς ψηφίζονται 20 καὶ 30 νομοσχέδια, καθὼς καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ πῶς ἐργάζονται.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπέρασαν τὰ 5 λεπτά, κ. πληρεξούσιε.

§27Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι ζήτημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντός, διότι ἔγινε σύρραξις μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον ἢ μίαν τροποποίησιν τοῦ νόμου καὶ νὰ κατοχυρώσῃ τὸν νόμον 602, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὅλαι αἱ συνεργατικαὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν χρηματοδοτῶν, διότι ἀναγκάζονται, μολονότι λέγομεν ὅτι τοὺς ὑποστηρίζομεν, νὰ καταφεύγουν εἰς τοὺς χρηματοδότας δι’ ἐγγυήσεως καὶ δι’ ἄλλα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, διότι ἀντιδρῶσι κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν, ἐνῷ φαίνεται ὅτι θέλουν νὰ τοὺς ὑποστηρίξουν, ἀλλὰ δὲν τοὺς ὑποστηρίζουν, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ὠφέλη, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπὸ τοὺς προμηθευτάς, ὅταν τὰς προμηθείας τὰς ἀναλαμβάνουν ἰδιῶται καὶ ὄχι συνεταιρισμοί. Καθὼς ἐπίσης θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, ἐπειδὴ τὰ ἴδια συνέβησαν καὶ μὲ τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμοὺς διὰ τὰ λάδια, καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς καὶ ὁ τότε ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφόσον ἐπρόκειτο νὰ προμηθευθῶμεν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας λάδι, εἶχεν ἀνάγκην τὸ Δημόσιον καὶ ἔλεγεν ὅτι ἐπείγει τὸ ζήτημα, ὅταν ἔφθασε μέχρι συζητήσεως τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐπρομήθευον οἱ συνεταιρισμοί, τότε ἡ ὑπηρεσία εἶπεν ὅτι ἔπαυσε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην. Λοιπὸν δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ ἐνδιαφερθῇ, καθὼς καὶ νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ τὰς δύο προτάσεις νόμου, τὰς ὁποίας εἶχον ὑποβάλει ἐγὼ ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ψηφισθοῦν, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ χορηγηθοῦν δάνεια εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰς Κέρκυραν διὰ τὴν καλλιέργειαν, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ λάδι, ἐὰν δὲν ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου κοινότητος Μηθύμνης.

§29Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπεστήθη ἤδη ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κατόπιν διαβημάτων προφορικῶν, διὰ κἄποιο κτῆμα ἀμφισβητούμενον.

§30Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ὑπόθεσιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβαγιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δικαιούχων, τῶν ἐχόντων λαμβάνειν παρὰ διαφόρων Μουσουλμάνων εἰς λίρας ὀθωμανικὰς χρυσᾶς.

§32Ι. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Πρόκειται διὰ πολλοὺς ἰθαγενεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶχον δανείσει ἄλλοτε εἰς τοὺς Μουσουλμάνους ἀνταλλαξίμους καὶ οἱ ὁποῖοι μετέβησαν τώρα εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν. Ἔχουν δανείσει εἰς λίρας χρυσᾶς καὶ πρόκειται νὰ λάβωσι τώρα χαρτίνας.

§33Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁλόκληρον τὸ ζήτημα τῶν δοσοληψιῶν αὐτῶν εἶναι ὑπὸ μελέτην, συνδεόμενον μὲ τὸ ὅλον ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρων πολεμιστῶν Καβάλλας.

§35Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἐφέδρων πολεμιστῶν Καβάλλας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σῖμος ἐπὶ ἀναφορᾶς Σωματείων Ἰωαννίνων.

§37Σ. ΣΙΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι λυπηρὸν προκειμένου νὰ συζητοῦνται ἀναφοραί, νὰ λείπωσιν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐδῶ δὲν ἔχετε σημειώσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§39Σ. ΣΙΜΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀναπτύξω τὴν ἀναφορὰν θὰ εἶχα ὑπ’ ὄψει μου ὡρισμένους Ὑπουργούς. Ἢ τοὐλάχιστον, διὰ νὰ κοροϊδευόμεθα, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εἷς ἐκπροσωπῶν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ὁλοκλήρου διαμερίσματος τοῦ Κράτους, παραπονουμένου διὰ τὴν ἄστοργον ἐγκατάλειψιν αὐτοῦ.

§40Π. ΜΠΕΜΠΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἡ Ἤπειρος δὲν ἔτυχεν οὐδεμιᾶς σοβαρᾶς κρατικῆς προσοχῆς. Αἱ Φιλελεύθεροι Κυβερνήσεις, ἀπησχολημέναι μὲ τὴν δημιουργίαν τῆς Μείζονος Ἑλλάδος, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πράξωσί τι τὸ σοβαρὸν ἐν Ἠπείρῳ. Τὸ Κωνσταντινικὸν καθεστὼς ὄχι μόνον οὐδὲν ἔπραξεν ὑπὲρ τῆς Ἠπείρου, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τῶν φιλελευθέρων καὶ ἀντικωνσταντινικῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ, ἐκήρυξε τὴν Ἤπειρον εἰς διωγμόν, ἀναγαγὸν εἰς περιωπὴν ἐσωτερικοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τὸν «Ἀντιηπειρωτισμόν». Αἱ δημοκρατικαὶ Κυβερνήσεις πονοῦν βεβαίως διὰ τὴν Ἤπειρον. Ἀλλὰ καὶ αὐταὶ μᾶς παρέχουν τ’ ἀγαθά των μὲ τὸ σταγονόμετρον. Ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός, σεβόμενος τὸ ἐμπερίστατον τοῦ Κράτους, ἐσίγησεν ἐπὶ μακρὸν καὶ ἐπεδείξατο ἰώβειον ὑπομονήν. Ἀλλὰ τὸ ποτήριον τῆς κρατικῆς ἀδιαφορίας ὑπερεπληρώθη καὶ ἡ Ἠπειρωτικὴ ἀντιπροσωπεία λαμβάνει σωρείαν ἀπό τινος τηλεγραφημάτων διαμαρτυρίας ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς Ἠπείρου διὰ τὴν τελείαν ἐγκατάλειψιν αὐτῆς ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας καὶ διὰ τὴν ἀθλιότητα τῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἰδίᾳ συγκοινωνίας καὶ δημοσίας ἀσφαλείας. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως στρέψῃ ἀμέριστον τὴν προσοχήν της πρὸς τὴν δεινοπαθοῦσαν Ἤπειρον, τῆς ὁποίας ὁ λαὸς τόσας προσήνεγκε πολυτίμους ἐθνικὰς ὑπηρεσίας καὶ τόσην ἔδειξεν ἀφοσίωσιν πρὸς τὰς φιλελευθέρους Ἀρχὰς καὶ τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη. Θὰ ἦτο εὐκταῖον ὁ κ. Κονδύλης καὶ ὁ κ. Βαλαλᾶς νὰ ἐπεσκέπτοντο τὴν Ἤπειρον καὶ νὰ ἐμελέτων ἐπιτοπίως τὴν κατάστασιν, ὁπότε θὰ ἐπείθοντο περὶ τῆς δικαίας κατακραυγῆς τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἐλάμβανον ἄμεσα καὶ ριζικὰ μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐν Ἠπείρῳ καταστάσεως. Οὕτω θὰ ἐτίθετο τέρμα καὶ εἰς τὴν ἀνίερον ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀντιδημοκρατικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τὴν ἱερὰν Ἠπειρωτικὴν ὑπόθεσιν μετέβαλον εἰς πεδίον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ὁ λαὸς τῆς Ἠπείρου λίαν δεδικαιολογημένως συνῆλθεν εἰς πάνδημον συλλαλητήριον εἰς Ἰωάννινα καὶ ἐξέφρασε τὴν ἔντονον αὐτοῦ διαμαρτυρίαν διὰ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψιν τῆς Ἠπείρου, ἥτις, καίτοι εἶναι μεταξὺ τῶν Ν. Χωρῶν, οὐδέποτε λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ κατατιθέμενα καὶ ἀφορῶντα τὰς Ν. Χώρας. Ἡ διαμαρτυρία κυρίως στρέφεται εἰς 3 σημεῖα. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς συγκοινωνίας. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρῶτον ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἤθελε ζητήσει πληροφορίας θὰ ἐμάνθανεν ἀσφαλῶς ὅτι σχολεῖα πολλὰ εἰς τὴν Ἤπειρον στεροῦνται διδασκάλων, κοινότητες στεροῦνται σχολείων. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀσφάλειαν, πράγματι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ὑπεσχέθη ὅτι θὰ διατάξῃ τὴν συγκρότησιν ἑνὸς τάγματος κυνηγῶν μὲ ἕδραν ἐν Ἰωαννίνοις ἐξ Ἠπειρωτῶν, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ καταδίωξις τῆς ληστείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἢ μόνον δι’ ἀνδρῶν προερχομένων ἐκ τοῦ τόπου. Τοῦτο φρονῶ ἀδιστάκτως. Διότι τότε μόνον θὰ ἐμπνεύσωσι τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ ποιμένας διὰ νὰ καταδώσωσι τοὺς ληστάς. Σήμερον ἔλαβον πληροφορίας ἐξ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκεῖθεν, ὅτι οἱ λησταὶ κατῆλθον μέχρι τῶν πρώτων οἰκιῶν τῆς Πρεβέζης. Ὅτι ἐλήστευσαν 5 χωρικοὺς εἰς τὴν ἁμαξιτὴν ὁδὸν Πρεβέζης–Φιλιππιάδος. Ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξέλθωσιν οἱ χωρικοὶ τῶν οἰκιῶν αὐτῶν καὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Εἶναι ἡ κατάστασις πολὺ χειροτέρα ἀπὸ ὅ,τι ἦτο πρὸ 1½ ἔτους. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι σύντονος ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ τρίτον ζήτημα, τῆς συγκοινωνίας, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ὄχι μόνον ἐγκατελείφθη εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας ἡ Ἤπειρος, ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι μετὰ περιφρονήσεως παρημελήθη. Διότι οὔτε μία πεντάρα ἐδόθη διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, εἰς τὸν νομόν Πρεβέζης τουλάχιστον, τὸν ὁποῖον γνωρίζω καλῶς, ἀφ’ ἧς ἀπηλευθερώθη. Ἔχω ὑποβάλει σχετικὴν ἐπερώτησιν καὶ ἐζήτησα ὅπως κατατεθῶσι τὰ στοιχεῖα ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ τότε θὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι οὔτε μία πεντάρα διετέθη διὰ τὸν νομὸν Πρεβέζης, ἐνῷ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια διετέθησαν πρὸς κατασκευὴν συγκοινωνιῶν εἰς ἄλλους νομούς. Αὐτὴ εἶναι μία μεροληπτικὴ διαγωγὴ τῶν ἑκάστοτε κυβερνώντων καὶ ἑκάστοτε Ὑπουργῶν, οἵτινες μετὰ μεγαλυτέρας στοργῆς εἰργάζοντο ὑπὲρ τῶν ἰδίων των νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν. Εἶναι καιρὸς καὶ αἱ Κυβερνήσεις καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ σκέπτωνται ὅτι εἶναι Κυβερνήσεις καὶ Ὑπουργοὶ τοῦ Ἔθνους καὶ ὄχι τῆς ἐπαρχίας αὐτῶν. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὰς μικρὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις τόσον διὰ τὴν συντήρησιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, δώσῃ εἰς τὴν Ἤπειρον, ἵνα δύνανται καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Ἠπείρου νὰ μεταβαίνωσιν ἀπροσκόπτως εἰς τὴν ἐργασίαν των καὶ νὰ ἀπολαμβάνουν τῆς συγκοινωνίας, τῆς ὁποίας καὶ τὰ ζῶα ἔχουσιν ἀνάγκην. Δὲν φαντάζομαι ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἅμα λάβῃ πλήρη γνῶσιν τῆς συγκοινωνιακῆς καταστάσεως, δὲν θὰ σπεύσῃ ἐκ τῶν πρώτων νὰ δώσῃ τοὐλάχιστον τὰς πιστώσεις ποὺ ὑπεσχέθη. Ταῦτα ἔχω νὰ εἴπω, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος νὰ τὰ λάβῃ βεβαίως ὑπ’ ὄψιν ἵνα παύσουν αἱ διαμαρτυρίαι ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει κάθε δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῇ.

§42Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀπασχολήσωσιν οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἠπείρου τὴν Συνέλευσιν διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὰ τοπικὰ αὐτῆς συμφέροντα. Οἱοσδήποτε χαρακτηρισμός, κύριοι πληρεξούσιοι, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ εἶναι κατώτερος τῆς πραγματικότητος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἠπείρου μέχρι σήμερον οὐδεμία σοβαρὰ προσπάθεια κατεβλήθη ὅπως ἡ ἀθλία ἐκείνη κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐκληρονόμησε τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν τυραννίαν, βελτιωθῇ καὶ ἀρθῇ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν αἱ στοιχειώδεις ἀνάγκαι τοῦ σημερινοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός, κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχων πλήρη συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ Κράτους, λόγῳ τῆς μεγάλης αὐτοῦ ἀφοσιώσεως, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπέμπης, πρὸς τὴν φιλελευθέραν ἰδεολογίαν, δὲν ἠθέλησε ν’ ἀπασχολήσῃ τὰς φιλελευθέρας Κυβερνήσεις διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν του, ὅτε ἀπησχόλουν ταύτας ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα. Παρήλθεν οὕτως ὁ χρόνος καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἤπειρος ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν αὐτὴν πάντοτε κατάστασιν. Ἀπὸ συγκοινωνιακῆς ἀπόψεως, κύριοι πληρεξούσιοι, ὑπάρχουν ὁλόκληροι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουσι ὁλοκλήρους ἡμέρας ἀπὸ τοῦ κέντρου καὶ αἵτινες εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀπομόνωσιν. Ἡ μόνη συγκοινωνιακὴ ὁδός, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ κέντρου, εἶναι ἡ ἡμιονικὴ τοιαύτη, ἡ ὁποία ὅμως τὸ μὲν θέρος εἶναι δύσβατος, τὸν δὲ χειμῶνα ἀδιάβατος. Τοιουτοτρόπως ἀπομονοῦνται ἐντελῶς ἀπὸ τοῦ κέντρου καὶ δὲν δύνανται οὔτε νὰ ἐπισιτισθῶσι, οὔτε κἂν νὰ θεραπεύσωσι τὰς στοιχειώδεις οἰκογενειακὰς καὶ κοινωνικὰς τῶν κατοίκων ἀνάγκας. Δὲν δύνανται λοιπὸν νὰ ἐπικοινωνῶσι μετὰ τοῦ κέντρου, ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχουσι πολλοὶ χείμαρροι, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια νὰ κατασκευασθῶσι γεφύρια καὶ κατ’ ἔτος ἀριθμοῦνται ἀρκετὰ θύματα, τὰ ὁποῖα πνίγονται, ἀποπειρώμενα νὰ διαβῶσι τούτους. Αἱ κεντρικαὶ ἀρτηρίαι τῆς Ἠπείρου δὲν συγκοινωνοῦσι μὲ τὰς ἐπαρχίας καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἐπισιτιστικὰς ἀνάγκας καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀναπτύξωσι τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἀτυχῶς εἰς μαρασμώδη κατάστασιν μετὰ τὴν ἀπώλειαν τῆς Βορείου Ἠπείρου. Αἱ δύο κεντρικαὶ ἀρτηρίαι, τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ ἤρχισεν ἀπὸ 10 ἐτῶν, εὑρίσκονται πάντοτε εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. Πρὸ 7 μηνῶν διεξήχθη διαγωνισμὸς διὰ τὴν παραχώρησιν μικροῦ τμήματος, διὰ τὴν κατασκευὴν 6,650 μέτρων. Καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν ἀκόμη νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἐργολάβον. Πρὸ τριῶν μηνῶν διεξάγονται συνεννοήσεις διὰ τὴν παραχώρησιν αὐτῶν εἰς μίαν Ἑταιρείαν καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ παραχωρηθῶσιν ἀκόμη. Διατί νομίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι; Μήπως δὲν παρουσιάζονται ἐργολάβοι; Ὄχι βέβαια. Ἁπλούστατα, κύριοι πληρεξούσιοι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἔρριψεν ὀλίγην προσοχὴν καὶ πρὸς τὴν μικρὰν ταύτην γωνίαν τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Καὶ ὅμως καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν προσέφερεν ἡ Ἤπειρος καὶ εἰς αἷμα καὶ εἰς χρῆμα ὅτι ἠδύνατο διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων. Ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβε χώραν λῃστεία ἔξωθεν τῶν Ἰωαννίνων. Λῃσταὶ εἰσῆλθον καὶ εἰς τὴν Πρέβεζαν. Ἡ κατάστασις λοιπὸν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εὑρίσκεται εἰς ἕνα σημεῖον λίαν ἐπικίνδυνον. Εἶναι ἀληθές, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεδείξατο μεγίστην προθυμίαν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν ἐκείνου θὰ ἦσαν ἀρκετὰ διὰ ν’ ἀποκαταστήσωσι τὴν τάξιν εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι θὰ ὁρίσῃ ὡς ἕδραν δι’ ἓν τάγμα κυνηγῶν τὰ Ἰωάννινα καὶ θὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως ὅτι οὐδεμία σοβαρὰ προσπάθεια κατεβλήθη διὰ νὰ παρασχεθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἠπείρου, ἔστω καὶ ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι. Μάλιστα ἐξ ἑνὸς τηλεγραφήματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παρέχεται ἡ ἀντίθετος ἐντύπωσις. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ ἀδιαφοροῦσα διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Καὶ ἐκ τούτου γεννᾶται εὐκόλως ἡ ἐντύπωσις ὅτι, αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἠπείρου ἢ ἐλησμονήθησαν ἢ ἠγνοήθησαν ἐντελῶς καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ θεωρῆται ἡ περιφρονημένη ἐπαρχία τοῦ Κράτους. Καὶ τὸν λόγον τοῦτον εἶχε καὶ τὸ συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἐν Ἰωαννίνοις. Ἐπιθυμῶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐξηντλήθη ἡ ὑπομονὴ τοῦ λαοῦ καὶ ἡ δυσφορία ἔχει ὑπερεκχειλίσει καὶ ἀναμφισβητήτως ἐνδέχεται νὰ προβῶσιν εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντιμετωπίσῃ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ στρέψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ μόνη ἀρξαμένη ἐργασία ὁδοποιΐας εἶναι τῆς Κρήτης, περὶ τῆς ὁποίας ὑπεγράφησαν σχετικαὶ συμβάσεις, ἐνῷ ἀπὸ ἑπτὰ μηνῶν διεξάγονται συνεννοήσεις διὰ τὴν ὁδοποιΐαν τῆς Ἠπείρου καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ γνωρίζῃ ἐπὶ πόσον καιρὸν ἀκόμη θὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ συνεννοήσεις καὶ διαπραγματεύσεις αὗται. Ἐπὶ δέκα δὲ ἔτη γίνονται διαπραγματεύσεις διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς μόνης ἀρτηρίας ἐν Ἠπείρῳ Ἰωαννίνων–Γουμενίτσης καὶ ἀκόμη δὲν ἔχει κατορθωθῆ νὰ τελειώσῃ αὕτη. Καὶ ἐρωτᾶται· ἐπὶ πόσον ἀκόμη χρόνον θὰ παίζεται τὸ παιγνίδι τοῦτο; Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προσέξῃ, διότι ὅταν ἐκσπάσῃ ἐκεῖ πέρα ἡ λαϊκὴ δυσφορία θὰ εἶναι δύσκολον νὰ τὴν συμμαζέψῃ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης.

§44Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀναγνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, πόσον εἶναι λεπτὸν τὸ νὰ φέρῃ τις τὸν λόγον ἐπὶ συγκεκριμένης ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Τὸ ζήτημα εἶναι λεπτόν, διότι γεννᾷ εὐκόλως παρεξήγησιν. Μακρὰν τοῦ νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου μὲ πνεῦμα μεροληψίας ὑπὲρ τῆς πατρίδος μου, θὰ παρεκάλουν τὴν Συνέλευσιν ἵνα στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς μίαν ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους, ἥτις εἰς οὐδὲν ὑστέρησεν, εἴτε εἰς φόρον αἷματος εἴτε εἰς χρῆμα. Ἀναμφιβόλως εὑρίσκεται εἰς χείρονα κατάστασιν πάσης ἄλλης ἐπαρχίας. Εἶναι ἀναμφίβολον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐξέτασις τῆς τοιαύτης καταστάσεως δεικνύει τοῦτο μὲν ἐλατήρια ἀπολύτως δεδικαιολογημένα, τοῦτο δὲ ἐλατήρια ἀπολύτως ἀδικαιολόγητα. Τὰ πρῶτα εἶναι προφανῶς ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν της ἡ Ἤπειρος εἶδε τὰ σύνορα αὐτῆς κολωβώμενα πρὸς βορρᾶν καὶ ἡ νέα Ἤπειρος περιωρίσθη εἰς τὸ ἐλεύθερον τμῆμα, εἰς τὴν ἐλάσσονα αὐτῆς περιοχήν, μὴ αὐτάρκη οἰκονομικῶς. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐγκαθιδρύσει ἡ Τουρκία, ἀφορῶντα εἰς σκοποὺς ἰδίως στρατιωτικούς, δὲν εὑρέθησαν πλέον ἀνταποκρινόμενα ἐντελῶς εἰς τὴν νέαν διαμορφωθεῖσαν κατάστασιν Δὲν παρορῶμεν ἐπίσης τὰς γενικὰς ἀνωμαλίας, ἐξ ὧν ὑπέφερεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν διαρρεύσασαν δεκαετίαν. Ἀλλὰ παρὰ τὰ δεδικαιολογημένα ἐλατήρια ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως αὐτῆς ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔστρεψέ ποτε μετὰ τῆς προσηκούσης προσοχῆς τὸ βλέμμα της εἰς τὴν Ἤπειρον. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν ποιοῦμαι διάκρισιν μεταξὺ τοῦ φιλελευθέρου ἢ ἀντιφιλελευθέρου καθεστῶτος. Ἴσως τὸ ἀπομεμακρυσμένον τῆς Χώρας, ἴσως ἡ στέρησις τῶν συγκοινωνιῶν, ἴσως ἡ ἰδέα ὅτι οἱ Ἠπειρῶται εἶναι οἱ ὀλιγαρκέστεροι μεταξὺ τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος, ἴσως ἄλλα γεγονότα συνετέλεσαν εἰς τοῦτο. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ Ἤπειρος ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας, ἀσφαλείας, ἔργων πολιτισμοῦ, προφανῶς ὑστερεῖ κατὰ πολύ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ κουράσω καὶ τὴν Συνέλευσιν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν. Ἑνῶ τὴν φωνήν μου πρὸς τὴν φωνὴν τῶν κ. κ. συναδέλφων διὰ νὰ τονίσω ὅτι οἱ καιροὶ δὲν εἶναι μενετοὶ καὶ ὅτι καὶ ἡ ὑπομονὴ τοῦ Ἠπειρώτου ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἐξαντλήσεως. Παρὰ τὰς δυσχερείας δὲ τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Ἑλλάς, ἡ Ἤπειρος ἐλπίζει ὅτι θὰ τύχῃ συντόμως τῆς κρατικῆς προστασίας. Γνωρίζομεν ὅτι τοιαῦτα αἰσθήματα μοιραίως καταλήγουσιν εἰς ἀνάγκας χρηματικάς. Παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως στρέψῃ μετὰ τῆς μεγίστης δυνατῆς αὐτῆς προσοχῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν τὸ βλέμμα της καὶ συγκρίνῃ τὰ δικαιώματά της ἐκ τῆς θυσίας τοῦ παρελθόντος πρὸς τὸν μαρασμὸν τὸν ἀπόλυτον, ὅστις σήμερον διέπει τὰ Ἰωάννινα καὶ ἐν γένει τὴν Ἤπειρον. Ἡ φωνὴ ἡμῶν εἶναι φωνὴ πονοῦντος καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὴν προσοχὴν ἐφιστῶμεν περισσότερον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γερογιάννης.

§46Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εὑρίσκετο ἐδῶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἀναφορὰ αὕτη κατὰ τὸ πλεῖστον, διότι θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσῃ ἓν ἀνέκδοτον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν θὰ φέρῃ μεγάλην ἀνησυχίαν. Κἄποτε εἰς ἕνα ποταμὸν τῆς Αἰτωλοακαρνανίας ἡ συγκοινωνία διεξήγετο διὰ μιᾶς καλάθου κρεμαμένης ἐπί τινος καλωδίου.

§47Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ τώρα τὸ ἴδιον γίνεται.

§48Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συνέπεσε τότε νὰ περάσῃ εἷς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ὃν χρόνον δὲν ὑπῆρχεν Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας τὰ ἐξετέλει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος διῆλθεν ἀπὸ τὸ μέρος αὐτὸ καὶ οἱ χωρικοὶ τὸν ὑπεδέχθησαν, ἔπειτα τὸν ἔβαλον εἰς τὸ καλάθι καὶ τὸν ἀφῆκαν κρεμάμενον εἰς τὸ μέσον τοῦ ποταμοῦ. Συμβουλεύω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ μὴ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ἤπειρον, διότι δὲν γνωρίζω τί εἴδους τιμωρίαν θὰ ἐπιβάλῃ ὁ Ἠπειρωτικὸς λαὸς εἰς Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας δὲν κατώρθωσεν οὔτε ἓν μέτρον δρόμου νὰ κατασκευάσῃ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ θελήσῃ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διαβιβάσῃ τὸ ἀνέκδοτον τοῦτο εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ συλλαλητηρίου διεβίβασεν ὁ Ἠπειρωτικὸς λαὸς εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω ὅτι ἀρκετὰ ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν προλαλησάντων καὶ εἶναι ματαιοπονία νὰ τὰ ἐπαναλάβω διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ καὶ ἐγὼ ὅτι βγάζω φωνὴν βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ.

§49Σ. ΣΙΜΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει γνῶσιν τοῦ συλλαλητηρίου καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὴν Ἤπειρον.

§50Γ. ΚΑΛΟΥΔΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ ὅπως λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν Ἤπειρον.

§51Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Θὰ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσι παρὰ τῇ Κυβερνήσει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων δημοσίων ἔργων καὶ ἰδίᾳ σιδηροδρομικῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἤπειρος καὶ σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ Βορειοδυτικὴ Ἑλλὰς δὲν ἔχουσι νὰ ἀντικρύσωσιν οὔτε σπιθαμὴν σιδηροδρομικοῦ δικτύου, καίτοι ὁ πληθυσμὸς τῶν τμημάτων τούτων ἀνέρχεται εἰς 600,000, μαρτυρεῖ δὲ καὶ βασανίζεται μὲ μίαν κατάστασιν ἀρχέγονον καὶ ἀναχρονιστικήν. Τελευταίως μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξαίρων τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν καὶ ζωτικότητα τῆς Χώρας, προέβη εἰς δηλώσεις, καθ’ ἃς παρέστησεν ὅτι ἔκδηλος σήμερον ἐμφανίζεται ἡ διάθεσις τῶν ξένων κεφαλαίων πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ἐν Ἑλλάδι. Γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διενοήθη καὶ κατὰ τίνα τρόπον διανοεῖται νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν. Εἶναι μελέτη ἑτοίμη, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἡ μελέτη διὰ τὴν γραμμὴν Λιανοκλαδίου–Ἄρτης–Ἰωαννίνων, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχητε σπουδαίως ὑπ’ ὄψει, ἐφόσον ἔχετε, καὶ ἂν ἔχητε εὐδιάθετα τὰ ξένα κεφάλαια. Βεβαίως δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Ἠπείρου, ἡ ὁποία στερεῖται πάσης συγκοινωνίας καὶ ἰδιαιτέρως σιδηροδρόμων καὶ θὰ παρεκάλουν ἡμᾶς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Συνέλευσιν ποῖαι σκέψεις κρατοῦν παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ τίνας ἀποφάσεις θὰ λάβῃ.

§52Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προσπαθήσω νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου μετὰ περισκέψεως, μὴ θέλων νὰ δώσω ἐλπίδας περισσοτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶμαι συνηθισμένος νὰ δίδω. Βεβαίως τὸ πρόβλημα εἶναι ὀξὺ διὰ τὴν Ἤπειρον, ἀλλ’ εἶναι ὀξὺ καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα κανονικῶς; Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τεχνικὰς ὑπηρεσίας ἄριστα ὠργανωμένας πρῶτον, δεύτερον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν, ὄχι χρήματα ὅσα χρειάζονται διὰ νὰ γίνουν ὅλοι οἱ δρόμοι καὶ οἱ σιδηρόδρομοι, ἀλλὰ πίστιν, ὥστε νὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ συνάψῃ ἕνα δάνειον μὲ εἰδικὸν προορισμὸν τὴν κατασκευὴν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων, τοῦ ὁποίου τὸ τοκοχρεωλύσιον θὰ ἐξυπηρετεῖτο κατ’ ἔτος ἐκ προσόδων δημοσίων. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ κανονικόν. Δυστυχῶς χωλαίνομεν εἰς ἀμφότερα. Οὔτε ὑπηρεσίας τεχνικὰς ἔχομεν, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀφθόνους καὶ καταλλήλως παρεσκευασμένας, οὔτε καὶ πίστιν· καὶ θὰ ἤρκει μόνον τὸ δεύτερον διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ἑνὸς ἐσωτερικοῦ δανείου πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν κατασκευῆς σιδηροδρόμων καὶ κατασκευῆς ὁδῶν....

§53Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὄχι σιδηροδρόμων.

§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χρειάζονται καὶ αὐτοί, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐρίσωμεν περὶ τοῦ ἂν θὰ μοιράσωμεν εἰς σιδηροδρόμους ἢ δρόμους τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, κύριοι, ὅτι ἐξ ἀρχῆς ἡ τάσις τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἑλκύσῃ ξένα κεφάλαια, ὥστε δι’ Ἑταιρειῶν ἰδιωτικῶν, ἀφοῦ δὲν δύναται τὸ Κράτος διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν του νὰ κάμῃ τι ἑνιαῖον καὶ σοβαρόν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας δημοσίων ἔργων. Κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων διεξάγονται μετὰ σοβαρᾶς ὁμάδος συζητήσεις ἀπὸ ἑνὸς ἤδη μηνός· ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἤρχισαν συζητήσεις τινὲς μετ’ ἄλλης ὁμάδος, διότι εἶναι δυσχερὲς πολὺ τὸ θέμα, ἤρχισαν μόλις συζητήσεις ἀπό τινων ἡμερῶν....

§55Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὲ Ἑταιρείαν;

§56Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Εἴθε νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τὸ Κράτος τοιαῦτα ἔργα. Αἱ συζητήσεις λοιπὸν ἐξακολουθοῦν ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξουν, διότι, ὅπως συνήθως γίνεται, κατ’ ἀρχὰς μὲν εἴμεθα σύμφωνοι, ἐπακολουθοῦν ὅμως αἱ συζητήσεις ἐν ταῖς λεπτομερείαις, κατὰ τὰς ὁποίας ἑκάτερον τῶν μερῶν προσπαθεῖ, ὡς εἰκός, νὰ ἐπιτύχῃ ὅρους καλυτέρους δι’ αὐτό. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη ἄλλως τε καὶ μὲ τὴν Ἑταιρείαν τῆς ὑδρεύσεως. Ἐπροσπαθήσαμεν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς νὰ ἐπιτύχωμεν ὅρους εὐνοϊκωτέρους διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον εὑρίσκεται ἡ συζήτησις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σιδηροδρόμους. Δὲν ἐννοοῦμεν βέβαια νὰ ὑποδουλώσωμεν τὸ Κράτος ὑπὸ βαρεῖς ὅρους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὁδούς, ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσχερέστατον. Μόλις ἀπό τινων ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρότασίς τις, ἀξία προσοχῆς, συνάψεως συμβάσεως μεθ’ ἑνὸς ὁμίλου Ἀγγλοαμερικανικοῦ, ὁ ὁποῖος φαίνεται διαθέτων ἰσχυρὰ κεφάλαια. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα εἰσέτι εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν συζητήσεων καὶ δὲν φαίνεται προσεχὲς τὸ πέρας. Δὲν μοῦ ἀρέσκει εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ δίδω ὑποσχέσεις περισσοτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ Κυβέρνησις διαπραγματευομένη, διότι ἂν πρόκειται οἱ ὅροι νὰ εἶναι βαρεῖς καὶ καταθλιπτικοὶ διὰ τὸ Κοινόν, βεβαίως δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὑπογράψῃ κανεὶς σύμβασιν. Δὲν παραγνωρίζω οὔτε τοὺς ὅρους τῆς διεθνοῦς χρηματαγορᾶς, οὔτε τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἡμεῖς, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει κάποια προθυμία, προσπαθῶ νὰ ἐπιτύχω ὅσον τὸ δυνατὸν εὐνοϊκωτέρους ὅρους.

§57Σ. ΣΙΜΟΣ. Τὸν δρόμον τῶν Ἰωαννίνων τὸν ἀναλαμβάνει μία Ἀμερικανικὴ Ἑταιρεία;

§58Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω εἰδικῶς. Ἐγὼ παρεκλήθην νὰ ἀνακοινώσω γενικώτερον τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰ ἄλλα εἶναι εἰδικαὶ περιπτώσεις. Δὲν παρουσιάζουν πρόγραμμα Κυβερνήσεως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται.

§60Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄντως ἐσημειώθησαν κρούσματα ληστειῶν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ἐσκέφθη καὶ ἀπεφάσισε τὴν συγκρότησιν τῶν ταγμάτων. Δυστυχῶς ὅμως παρὰ τὴν ἀρχικὴν αἰσιοδοξίαν ὡς πρὸς τὴν συγκρότησιν τῶν ταγμάτων τούτων παρουσιάζεται μεγάλη ἀπροθυμία πρὸς κατάταξιν.

§61Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὥστε ἡ σύστασις τῶν ταγμάτων ἐναυάγησε;

§62Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θ’ ἀντιμετωπίσῃ μεγάλην κρίσιν καὶ διὰ τὴν χωροφυλακὴν καὶ διὰ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας δὲν προσέρχονται Ἕλληνες νὰ ὑπηρετήσουν, διότι κερδίζουν περισσότερα χρήματα ἐργαζόμενοι. Ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον ἐδώκαμεν διὰ τὰ τάγματα τῶν κυνηγῶν εἶναι 1,750 δραχ. μηνιαίως καὶ ὁ ἱματισμός, δηλ. περὶ τὰς 2000 δραχμὰς τὸν μῆνα, καὶ ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι θὰ κάμωμεν τὰ τάγματα διὰ νὰ μπορέσωμεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν προσωρινῶς τὰς ἀνάγκας τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Διότι σᾶς εἶπον, ὅτι μὲ 1,750 δραχμὰς τὸν μῆνα παρουσιάζεται ἀπροθυμία διὰ τὴν κατάταξιν. Ἀντιμετωπίζομεν ἐπίσης κρίσιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων καὶ ἐσημειώθησαν 50% αἱ αἰτήσεις παραιτήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθημεν νὰ φέρωμεν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων.

§63Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὁμολογήσω χάριτας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας ἐν Ἠπείρῳ. Διότι τῷ ἐζητήσαμεν τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ τάγματος εἰς Ἤπειρον καὶ ἀντὶ διλοχίας μᾶς ἔδωσεν ἓν τάγμα ὅπως στρατωνισθῇ ἐκεῖ. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ὑπεσχέθη ὅτι διέθεσε 16 ἑκατομμύρια διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Ἠπείρου καὶ ὅμως δὲν εἴδομεν οὔτε μίαν δραχμήν. Δὲν παραγνωρίζομεν τοὺς δυσχερεῖς οἰκονομικοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται τὸ Κράτος. Ἐν τούτοις ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ἵνα ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν δυνάμεών του προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων συγκοινωνίας ἐν Ἠπείρῳ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§65Ι. ΜΑΝΕΤΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Χαβίνην, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸ ζήτημα τῶν διδασκάλων καὶ τῶν σχολικῶν κτιρίων. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διδασκάλους γνωρίζετε ὅτι ἐφαρμοσθείσης τῆς ἀποκεντρώσεως αἱ μεταθέσεις καὶ ἄδειαι ὑπάγονται εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, μόνον δὲ ἡ περίπτωσις τῆς ἀπολύσεως ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχολικὰ κτίρια, ἐγένετο Ν. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶτο Ἐπιτροπὴ ἀφορῶσα τὴν ἵδρυσιν, τὴν οἰκοδόμησιν καὶ τὴν ἐπισκευὴν σχολείων ἐν ταῖς Ν. Χώραις. Ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθε τετράκις, ἔθηκε τὰς βάσεις τῆς ἐργασίας, ἐγένετο συνεννόησις μετὰ τῶν Γεν. Διοικητῶν καὶ εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι πρὸ τοῦ Σεπτεμβρίου θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἱδρύσῃ τὰ σχολεῖα αὐτά.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξαν αἱ ἀναφοραί. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται ταῦτα).

§67Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§69Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ὅταν ἐψηφίσθη ἡ διάταξις περὶ κυκλοφορίας δωρεὰν τῶν βουλευτῶν, προεκάλεσα τὴν γνώμην καὶ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, ἂν ἡ διάταξις θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ χθές. Λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ὁ κ. ἀντιπρόεδρος, ὁ προεδρεύων δηλαδή, προεκάλεσε τὴν γνώμην καὶ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, οἱ βουλευταὶ ἠγέρθησαν καταφατικῶς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν· ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Καὶ ἐδόθη διαταγὴ μάλιστα ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον ἀμέσως νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά, ἀλλὰ παρελείφθη τοῦτο ἐν αὐτοῖς. Παραλείπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω τὸ «διατί»· ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὸ εἴπω ἂν παραστῇ ἀνάγκη. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ μόνον νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, διορθουμένων κατὰ τοῦτο τῶν πρακτικῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προήδρευον ἐγὼ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένετο ἡ πρότασις αὐτή, ἠρώτησα τὸν προεδρεύσαντα ἀντιπρόεδρον, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι ἡ ἀντίληψίς του ἦτο ὅτι ἐγένετο δεκτή. Ἄν τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως, θὰ διορθώσω τὰ πρακτικά. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν....

§71ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, αἱ συζητήσεις δὲν διεξάγονται πάντοτε ἡσύχως καὶ διὰ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ διέφυγε τὴν προσοχήν μου καὶ τὴν ἀντίληψίν μου τοιαύτη τις ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, οἵαν ὁ κ. συνάδελφος λέγει. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι τοῦτο· ὅτι τὸ νὰ τεθῇ εἰς ἰσχὺν μία διάταξις ἑνὸς ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ διάταξις νέα, δὲν εἶναι ζήτημα ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως, οὔτε ἀποφάσεως.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἀποφάσεως.

§74Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 τοῦ εἰδικοῦ Κανονισμοῦ αὐτὸ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἰσχὺς τοῦ ψηφισθέντος ἄρθρου.... κλπ.».

§76Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἂν καὶ ἐφόσον ἐλήφθη ἀπόφασις.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν δέχηται ὅτι ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν «οἱ βουλευταὶ δικαιοῦνται ἐλευθέρας κυκλοφορίας ἐπὶ τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους σιδηροδρομικῶν, ἀτμοπλοϊκῶν καὶ τροχιοδρομικῶν συγκοινωνιῶν» ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπιψηφίσεώς της καὶ ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὕτη ἐδόθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν.

§78ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον ἀναγινώσκων τὰ πρακτικὰ εἶδον ἀκόμη περισσότερον ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διατύπωσις τῶν ἄρθρων, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τέλει ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ κυκλοφορῇ δὲ προηγουμένως διὰ νὰ λαμβάνωμεν γνῶσιν αὐτῆς. Διότι βλέπομεν ὅτι ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 19 καὶ ἔγινε δεκτὴ ἡ διάταξις περὶ τοῦ ἀσυμβιβάστου τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰς θέσεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρέτησαν χωρὶς νὰ γίνεται διάκρισις διὰ τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν. Ἐνῷ ὅταν ἠγόρευσα εἶχε γίνει δεκτὴ ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ἤτοι ἡ περιφέρεια Ἀθηνῶν νὰ ἐξαιρῆται. Διότι θὰ ἦτο τρομερὸν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολυάριθμοι, οἱ προϊστάμενοι τῶν γενικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μὴ δύνανται νὰ πολιτευθῶσιν εἰς τὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἤσκησαν ἰδιαιτέραν ἐπιρροήν, διότι ἡ ἐπιρροὴ τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι πολὺ γενικωτέρα. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσω μεταγενεστέραν πρότασίν μου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φέρητε πρότασιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19. Ἔχετε δικαίωμα νὰ προκαλέσητε ἀναθεώρησιν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καρασεβδᾶ ὡς εἶπον ἡ ἀντίληψις τοῦ προεδρεύοντος εἶναι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν παρόντων.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§82Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ὑπάρχει κάποια ἀσάφεια εἰς τὸ ἄρθρον. Ἠμποροῦν νὰ μᾶς εἴπουν αὔριον ὅτι θὰ ὑπάγητε εἰς τὴν τρίτην θέσιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἄλλης ἀποφάσεως. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς ἐδιορθώθησαν). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Πρῶτον ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ ἑνὸς ἀντιπροέδρου, ἑνὸς κοσμήτορος καὶ ἑνὸς γραμματέως τῆς Συνελεύσεως. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσι ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης, Λ. Μάρκου, Γ. Μπούμπουλης καὶ Σ. Κρεμεζῆς. (Διενεργεῖται ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ. κ. Β. Καραπαναγιώτη, Α. Μάρκου, Γ. Μπούμπουλη καὶ Σ. Κρεμεζῆ, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 129. Μὴ εὑρεθείσης τῆς Συνελεύσεως ἐν ἀπαρτίᾳ λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον ὥραν 5ην μ. μ. (Ὥρα 5.30′ μ. μ.)