1925.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 168

Τρίτη 31 Μαρτίου 1925.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται). Ἀνακοινοῦνται εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Οἱ ἐν Ξάνθῃ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι τῶν Τ.Τ.Τ. παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ οἰκονομική των θέσις. — Τὸ διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ταμείου προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Πηλίου παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ ἐγκαίρως ὁ νέος ὀργανισμός του. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Δράμας καὶ ὁ Σύλλογος τῶν ἐπαγγελματιῶν, παρακαλοῦσιν ὅπως οἱ ζημιωθέντες κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον πληρωθῶσιν εἰς χρυσόν. — Οἱ κάτοικοι Ξυλοκάστρου Τρικκάλων διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ δασάρχου Τρικκάλων, ἀπαγορεύσαντος τὴν ὑλοτομίαν καὶ βοσκὴν ἐν τῷ ἐκεῖ δάσει. — Ὁ ἐκ Μανωλάδος Διονύσιος Ντοῦλος παρακαλεῖ ὅπως, προκειμένου νὰ ἀνακουφισθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀγορασθῶσιν αὐτούσιοι σταφίδες καὶ ὄχι δελτία σταφίδων. — Οἱ ἀδελφοὶ Παντραλέζα ἐκ Βερροίας παρακαλοῦσιν ὅπως ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν. — Ὁ Νικόλαος Ἀργυριάδης, πατὴρ τοῦ ἀποθανόντος τηλεγραφητοῦ Παναγιώτου Ἀργυριάδη, αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. — Οἱ τορπιλλισθέντες ναυτικοὶ αἰτοῦσιν ὅπως ἀποζημιωθῶσι. — Τὸ ἀνεξάρτητον καπνεργατικὸν Σωματεῖον προσφύγων Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. — Οἱ τροχιοδρομικοὶ καὶ ἠλεκτροτεχνῖται Θεσσαλονίκης ζητοῦσιν ὅπως αὐξηθῶσιν αἱ ἀποδοχαί των. — Ἡ κοινότης Βλάσης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἐφόρου. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ἀεροπόλεως διαμαρτύρεται διὰ τὴν πλημμελῆ κατασκευὴν τῆς δημοσίας ὁδοῦ Γυθείου–Ἀεροπόλεως καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικὸς διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσίν της. — Διάφοροι γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ παρακαλοῦσιν ὅπως τὸ Κράτος προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν σταφιδοκάρπου. — Ὁ Νικόλαος Παπαδημητρίου, ἐργάτης ἁμάξης, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ἐργατῶν ἁμαξῶν, ἀέργων ἤδη λόγῳ τῆς εἰσροῆς τῶν αὐτοκινήτων. — Ἡ Ἀσπασία χήρα Γεωργίου Κυριακοῦ, ταγματάρχου ἐπιμελητείας ἐν ἀποστρατείᾳ, παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ σύνταξις. — Ὁ ἐν Καβάλλᾳ ἀρχιμανδρίτης Εἰρηναῖος Κωνσταντινίδης παρακαλεῖ ὅπως τῷ πληρωθῶσι τὰ καθυστερούμενα ἐπιδόματα. — Οἱ κάτοικοι Κυθήρων παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖ ὁ ἀγροτικὸς νόμος. — Ὁ ἐν Καβάλλᾳ γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς προσφύγων διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 153,410 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «Περὶ τῶν προσόντων τῶν ὑποψηφίων φαροφυλάκων καὶ ἑτέρων συμπληρώσεων εἰς τὰς περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων διατάξεις». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κ. Γόντικας ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «Περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἀπὸ 26 Ἰανουαρίου 1924 ψηφίσματος περὶ παροχῆς συντάξεως ἧς ἐστερήθησαν οἱ ἀποστρατευθέντες καὶ ἀποταχθέντες ἀξιωματικοί». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Καλέλλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Π. Πετρίδης καὶ Κ. Ρέντης ὑποβάλλουσιν ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Δαγκλῆς, Δ. Κοκκινάτος, Α. Ἀκρίδας κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου φόρου τοῦ ἐξαγομένου ἢ μεταφερομένου ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Βόλου, Χίου, Σάμου, Θάσου κλπ».

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν Ὁ κ. Γ. Φικιώρης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§3Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κρίνω ἀναγκαῖον, καταθέτων τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀπολυθέντος ὑπαλλήλου Λαζ. Ρεσβάνη, νὰ μὴ ἀρκεσθῶ εἰς τυπικὴν ἀνακοίνωσιν αὐτῆς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναπτύξω διὰ βραχέων αὐτήν, καθόσον ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸν ἀναφερόμενον τόσον, ὅσον διότι ἐπιθυμῶ νὰ γνωσθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν πῶς ἐνισχύονται αἱ καταχρήσεις αἱ διαπραττόμεναι ὑπὸ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τόσον ἀφόβως ὅσον τελευταίως παρτηρήθη. Ὁ ἀναφερόμενος Ρεσβάνης, ὑπηρετῶν ἐν Κιλκὶς ὡς ἐπιστάτης ἐποικισμοῦ, παρετήρησεν ὅτι διεπράττοντο μεγάλαι καταχρήσεις εἰς τὴν προμήθειαν τῶν ἀροτήρων βοῶν καὶ τῶν τροφίμων διὰ τοὺς πρόσφυγας. Τίμιος ὑπάλληλος αὐτός, ἐνόμισεν ὅτι τοιαῦται καταχρήσεις δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν ἀκαταδίωκτοι καὶ νὰ ἐπιτρέπηται νὰ διαπράττωνται τόσον ἀπροκαλύπτως καὶ ἀσυστόλως, καὶ προέβη εἰς τὴν καταγγελίαν τοῦ καταχραστοῦ ἐπόπτου τοῦ Ἐποικισμοῦ Φ. Γκέρκα δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Τοῦτο διεβίβασεν αὐτὴν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Ἐποικισμοῦ Θεσσαλονίκης καὶ αὕτη ἀνέθεσε τὴν διὰ διοικητικῆς ἀνακρίσεως ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας τῶν καταγγελλομένων εἰς τὸν ἐπόπτην Ἐποικισμοῦ Σ. Γούδαν, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο καλύτερος τοῦ καταγγελλομένου καταχραστοῦ. Οὗτος μετέβη εἰς Κιλκὶς πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργείου, ἤτοι πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἡ πρώτη του φροντὶς ἦτο νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς συγκάλυψιν τῶν καταχρήσεων, καὶ καλέσας τὸν καταγγείλαντα Ρεσβάνην προσεπάθει νὰ πείσῃ αὐτὸν νὰ ἀποσύρῃ τὴν καταγγελίαν του καὶ νὰ διαψεύσῃ τὰ καταγγελθέντα. Αὐτὸς ὅμως, πτωχὸς ὑπάλληλος ἀλλ’ ἐντιμώτατος, δὲν ἐδέχθη τοῦτο κατ’ οὐδένα λόγον καὶ τότε ὁ ἐπιθεωρητὴς κατ’ ἀνάγκην προέβη εἰς ἐξέτασιν αὐτοῦ καὶ ἄλλων μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι ἐβεβαίωσαν τὰς γενομένας καταχρήσεις· ἐπαρουσίασαν δὲ καὶ τοὺς βόας, οἱ ὁποῖοι εἶχον προμηθευθῆ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐντελῶς ἀκατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν καὶ κατέθεσαν καὶ περὶ τῶν τιμῶν εἰς τὰς ὁποίας ἠγοράσθησαν οἱ βόες. Ἐν τούτοις, ἂν καὶ πάντα ταῦτα ἐβεβαιώθησαν ὑπὸ τῶν μαρτύρων καὶ τῆς αὐτοψίας τῶν βοῶν, ὁ ἐνεργήσας τὴν διοικητικὴν αὐτὴν ἀνάκρισιν ἐπιθεωρητὴς ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν διὰ τῆς ὁποίας, μεθ’ ὅλην τὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν εἶχε νὰ συγκαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν, δὲν ἠδυνήθη νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι τινὲς τῶν βοῶν αὐτῶν ἦσαν ὅλως ἀκατάλληλοι καὶ ἄχρηστοι πρὸς καλλιέργειαν καὶ ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν τιμῶν τῆς ἀγορᾶς καὶ τῶν τιμῶν τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὰς καταστάσεις τὰς ἀποστελλομένας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θεωρεῖ ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀνάξια λόγου καὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲ ὁ Ρεσβάνης κατήγγειλεν ἐκ προσωπικῶν ἀφορμῶν καὶ ἐκ πάθους κατὰ τοῦ προϊσταμένου του. Δὲν ὑπέβαλεν ὅμως μετὰ τῆς ἐκθέσεως, ὡς ὤφειλε νὰ πράξῃ, καὶ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, ἵνα ἡ ὑπηρεσία κρίνῃ ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν κατὰ πόσον τὸ πόρισμα τῆς ἐκθέσεώς του ἦτο ἀκριβὲς καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοιαύτης ἐκθέσεως παρήγγειλεν αὐτὸν τὸν καταγγελθέντα ἐπόπτην Γκέρκαν νὰ καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν τὸν καταγγείλαντα αὐτόν, διότι κατὰ προϊσταμένου ἀνέφερε ψεύδη, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐνώπιόν της τὰς καταθέσεις. Ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς ὑπάλληλος κληθεὶς ἀπελογήθη, ὅτι ὅσα κατήγγειλεν εἶναι ἀληθῆ καὶ ὅτι τοιαῦτα ἀπεδείχθησαν ἐξ ὅλων τῶν μαρτύρων καὶ παρεκάλεσε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐκ 13 ὅλων σελίδων κατάθεσίς του, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἐν λεπτομερείᾳ τὰς καταχρήσεις ἑκατομμυρίου καὶ πλέον. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἄλλος ὑπάλληλος ἔντιμος, ἔχων συνείδησιν τῶν καθηκόντων του, λαβὼν τὴν ἀπολογίαν αὐτὴν ἐζήτησεν ὁλόκληρον τὸν φάκελον μὲ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, ἀλλ’ αὗται δὲν εὑρίσκοντο. Ἔκτοτε ἤρχισεν ἡ ἀπηνὴς καταδίωξις τοῦ τιμίου ὑπαλλήλου τοῦ τολμήσαντος νὰ καταγγείλῃ τὰς καταχρήσεις τοῦ προϊσταμένου του. Μετετέθη μακρὰν καὶ τῷ παρενέβαλλον μύρια προσκόμματα διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁδοιπορικῶν του καὶ αὐτῶν τῶν μισθῶν του. Ἐπῆλθεν ἡ ἐπιστράτευσις τοῦ 1921 καὶ προσῆλθεν εἰς τὸν στρατόν. Ὑπηρετῶν δὲ ὡς ἔφεδρος δὲν ἠδύνατο νὰ ἀπολυθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει ὅτε ἐκλήθη. Ἐν τούτοις ἡ τότε Γενικὴ Διοίκησις Μακεδονίας ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ ὑπέβαλε τὴν ἀπόλυσίν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως ἰδὸν ὅτι δὲν ἦτο νόμιμος ἡ ἀπόλυσις καὶ ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα ἡ Γενικὴ Διοίκησις νὰ τὸν ἀπολύσῃ, δὲν ἐνέκρινε τὴν ἀπόλυσιν αὐτήν. Ὅτε ἀπελύθη οὗτος ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν προσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησε νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἀλλ’ ἠρνοῦντο νὰ τὸν δεχθῶσι λέγοντες ὅτι εἶχεν ἀπολυθῆ. Ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἔχει λάβει γνῶσιν τῆς ἀπολύσεώς του, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν ἀπολύσουν ἐφόσον ὑπηρέτει εἰς τὸν στρατὸν ὡς ἔφεδρος. Ἐξηκολούθει ἡ ἐκκρεμότης αὐτὴ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1922 ἐπὶ δύο σχεδὸν ἔτη, καθ’ ἃ ἐκ συμπαθείας πρὸς ἀδικούμενον καὶ πενόμενον ὑπάλληλον ἀνεβοκατέβαινον τὰς κλίμακας τοῦ Ὑπουργείου ὅπως πείσω τοὺς ἁρμοδίους ὅτι ὤφειλον ἢ νὰ τὸν δεχθῶσι νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν του ἢ νὰ τὸν ἀπολύσωσι νομίμως. Ἀλλὰ ματαίως ἐκοπίαζον καὶ μόλις μετὰ δύο σχεδὸν ἔτη, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1924, εἰσήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ ἁρμόδιον διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦτο ἀπέλυσεν αὐτὸν ὡς ἀνεπαρκῆ,— ἴσως ἐθεωρήθη τοιοῦτος, διότι ἐτόλμησε νὰ καταγγείλῃ καταχρήσεις προϊσταμένου του—. Τὸ ἔγγραφων τῆς ἀνακοινώσεως τῆς ἀπολύσεως ἀπευθύνεται πρὸς αὐτὸν «ὡς ἄχρι τοῦδε ἐπιστάτην», ἀναγνωριζομένου δι’ αὐτοῦ ἐπισήμως ὅτι δὲν εἶχεν ἀπολυθῆ καὶ ἐξηκολούθει νὰ εἶναι ὑπάλληλος. Ἐκ πάντων τούτων καταδεικνύεται ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῶσιν αἱ καταχρήσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐφόσον οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν πᾶσαν καταβάλλουσι προσπάθειαν πρὸς συγκάλυψιν τῆς ἐνοχῆς των καὶ κηρύσσουσιν ἐν διωγμῷ τοὺς τολμῶντας νὰ καταγγέλλωσιν αὐτοὺς ὑφισταμένους. Διὰ τοῦτο, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ μὴ καταθέσω ἁπλῶς τὴν ἀναφορὰν τοῦ τιμίου αὐτοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος τόσας ὑπέστη καταδιώξεις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναπτύξω αὐτήν, ἵνα γνωσθῇ πῶς ἐνθαρρύνονται οἱ καταχρασταὶ ὑπάλληλοι διὰ τῆς συγκαλύψεως τῆς ἐνοχῆς των καὶ διὰ τῆς ἀτιμωρησίας καὶ ὅτι, ἐφόσον προστατεύονται ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους των, δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ κατασταλῶσιν αἱ καταχρήσεις. Συμπεραίνων παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἀπουσιάζοντα ἀτυχῶς, μὲ τὴν θερμὴν παράκλησίν μου πρὸς αὐτὸν ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν καὶ πληρώσῃ εἰς τὸν ἀδίκως ἀπολυθέντα τίμιον ὑπάλληλον Ρεσβάνην τοὺς καθυστερουμένους μισθούς του ἀπὸ τῆς μεταβάσεώς του εἰς τὸν στρατὸν μέχρι τῆς νομίμου ἀπολύσεώς του, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1921 μέχρι τῆς 18ης Ἰουλίου 1924. Εἶναι ἄδικον καὶ πολὺ σκληρὸν νὰ τὸν παραπέμπουν εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ ζητήσῃ τοὺς μισθούς του. Εἶναι ἀδύνατον εἰς αὐτόν, πτωχὸν ὄντα, ὑπὸ τὰς σημερινὰς βιωτικὰς ἀνάγκας νὰ ὑποστῇ τοὺς μακροὺς δαπανηροὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας.

§4Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ ἄδικον εἰς τὸν αἰτοῦντα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γεωργίτσης ἐπὶ ἀναφορᾶς Σουλλόγου Συρρακιωτῶν.

§6Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς 200 οἰκογένειαι Συρρακιωτῶν ζητοῦν νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς αὐτὰς δημόσια λειβάδια, διότι ἕνεκα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν αὐτοκινήτων δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἔργον τῶν παραγωγέων καὶ πένονται. Αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ σημειώσατε ὅτι εἶναι οἰκογένειαι τοιαῦται, ὥστε αἱ παραχωρηθησόμεναι γαῖαι θὰ χρησιμοποιηθῶσι δεόντως ὑπ’ αὐτῶν. Τὸ γραφεῖον τοῦ Ἐποικισμοῦ Ἰωαννίνων ἐγνωμοδότησεν ὑπὲρ τῆς παραχωρήσεως γαιῶν εἰς αὐτάς, ὑπολείπεται δὲ νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα τῆς παραχωρήσεως τῶν γαιῶν εἰς αὐτάς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ φροντίσῃ νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πεζᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Βιάννου.

§8Σ. ΠΕΖΑΣ. Ἔλαβον τηλεγράφημα ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Βιάννου τῆς Κρήτης διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν συγκοινωνίαν των. Τὸ τηλεγράφημα μοὶ ἔκαμεν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν, διότι καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὅπου καὶ ἂν μετέβην ἡ μόνη ἐπιθυμία τῶν κατοίκων ἦτο νὰ τοῖς ἐξασφαλισθῇ ἡ δημοσία ἀσφάλεια καὶ ὀλίγη συγκοινωνία. Καὶ σήμερον συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεώς των, διότι δὲν ἐνδιαφέρομαι μόνον διὰ τοὺς κατοίκους τῆς εὐφορωτάτης καὶ μεγάλης νήσου οἵτινες μεγάλως εἰσφέρουσιν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἐκλιπαροῦν ἐπίσης τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐξαιρετικὴν διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὴν ἀπαραίτητον συγκοινωνίαν, ἧς ἄνευ εἶναι ἀδύνατος οἱαδήποτε εὐημερία αὐτῶν. Ὅταν ἀναλογίζομαι ὅτι διακεκριμένον τέκνον τῆς Κρήτης, ὁ κ. Βενιζέλος, ὅστις κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν ἐκυβέρνησε τὸ Κράτος ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, δὲν κατώρθωσε νὰ προικίσῃ τὴν πατρίδα του διὰ τῶν ἀπαραιτήτων αὐτῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, δύναται νὰ φαντασθῇ τις τί γίνεται εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος. Ἐπειδὴ σήμερον ἡ Κρήτη περικλείει καὶ μέγαν ἀριθμόν, ὡς γνωστόν, προσφύγων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐημερήσωσιν ἂν δὲν ἔχωσι συγκοινωνίαν εὔκολον καὶ ταχεῖαν, θὰ ἑνώσω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ διὰ τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὴν Κρήτην καὶ διὰ τὸ ὑπὲρ τῶν προσφύγων ἁγνὸν ἐνδιαφέρον μου, ὧν οἱ πλεῖστοι εἶναι Μικρασιάται. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ εἰσακούσῃ τὴν νομιμοτάτην παράκλησίν μου, διότι ὅλοι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει πάντοτε ὅτι ἀφ’ ἑαυτῶν ὀφείλομεν νὰ παρέχωμεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ πρὶν μᾶς τὰ ζητήσωσι, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ πρώτιστον καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως παντὸς πεπολιτισμένου Κράτους.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Χατζηκυριακοῦ ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεδρίου Καυκασίων Μακεδονίας καὶ Θράκης.

§10Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις χωλαίνει εἰς ὅλα τὰ μέρη. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των οἱ Καυκάσιοι Μακεδονίας καὶ Θράκης τονίζουν ὅτι καὶ ἡ ἐκπαίδευσις χωλαίνει καὶ στεροῦνται ἐκπαιδευτηρίων καὶ προσωπικοῦ ἐκπαιδευτικοῦ. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία περιῆλθε τὰ μέρη αὐτὰ εἶδεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσιν διδακτήρια καὶ ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τοὺς πρόσφυγας δὲν θὰ ὠφελήσωσιν εἰς οὐδέν, ἂν δὲν δώσωμεν εἰς αὐτοὺς ἐκπαίδευσιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Χατζηκυριακοῦ ἐπὶ ἀναφορᾶς βοηθῶν ἑρμηνέων μεταφραστικοῦ γραφείου Θεσσαλονίκης.

§12Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ὑπάρχει ἐν Θεσσαλονίκῃ μία τάξις ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία δυνάμει τοῦ νόμου 148 ἀποτελεῖ τοὺς λεγομένους μεταφραστὰς τῶν διαφόρων τουρκικῶν ἐγγράφων. Αὐτοὶ δυστυχῶς ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των, ἐνῷ ὁ μισθός των εἶναι ἰσότιμος μὲ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἐνῷ δὲ τελευταίως ὁ μισθὸς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ηὐξήθη, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς δὲν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κρεμεζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δικαστικῶν Ἀρείου Πάγου.

§14Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀναγνωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων τῆς κοινότητος Ζωριάνου τῆς Δωρίδος.

§16Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν κατοίκων.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Μαρσέλλος, Γ. Ροδόπουλος, Σ. Ζερβός, Α. Μυλωνᾶς καὶ Π. Καραπάνος ἐπὶ ἀναφορᾶς Ὁμίλου Φίλων Ἀθηνῶν.

§18Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωρίζετε, οἱ πληρεξούσιοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συνεστήσαμεν δύο Ἐπιτροπάς, ὅπως δι’ αὐτῶν παρακολουθήσωμεν τὴν κατάστασιν τῶν πόλεων αὐτῶν, τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, τὰς οἰκονομικάς των ἐλλείψεις κλπ. κλπ. Μίαν τῶν ἡμερῶν συνεδριάζουσα ἡ ἑτέρα τούτων Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς τῶν μελῶν της ἤκουσε τὰ παράπονα ταῦτα καὶ προσεκλήθη νὰ μεταβῇ εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως, ὅπου ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθημεν πάντες οἱ ἐκεῖ παριστάντες ὅτι ἡ κεντρικωτάτη πτέρυξ τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως, τὸ μεταξὺ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἱππευτικῆς Σχολῆς, κατελήφθη ἀπὸ ἓν ὑπερμέγεθες ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται ἀγνοῶ ὑπὸ τίνων καὶ δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα σκοπόν. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἡ εἰδικὴ καὶ ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφερομένη εἶδεν, ὅτι μίαν τῶν σπουδαιοτέρων θέσεων τῶν Ἀθηνῶν, μίαν τῶν κεντρικωτέρων αὐτῶν θέσεων, τὴν κατέλαβον δὲν ἠξεύρω τίνες καὶ τὴν μετεχειρίσθησαν καὶ θὰ τὴν χρησιμοποιήσωσιν ὡς ἰδικήν των, δὲν ἐπλήρωσαν τίποτε, οἰκειοποιηθέντες τὴν πλατεῖαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ διαρπαγὴ τῶν πλατειῶν καὶ τῶν ὁδῶν τῶν Ἀθηνῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων οἰκοπεδοφάγων, ἡ κατασκευὴ αὕτη νὰ μὴ σᾶς φανῇ ποσῶς παράξενον, ἂν καὶ εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος ἴδωμεν μεθαύριον ἀνεγειρομένην οἰκοδομὴν ἀπὸ κάποιον νέον οἰκοπεδοφάγον. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως, κ. Ὑπουργέ, νὰ πληροφορήσητε ἡμᾶς καὶ τὴν Συνέλευσιν, ἐν τίνι δικαιώματι ἐξεχωρήσατε δωρεὰν μίαν τῶν κεντρικωτέρων πλατειῶν τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἠξεύρω εἰς τίνα διὰ νὰ κατασκευάσῃ δὲν γνωρίζω τί οἰκοδόμημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν καλὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἀφήσῃ ἴχνη τῆς ὑπουργίας του, πρέπει ἐπειγόντως νὰ λάβῃ εἰς χεῖράς του τὰ ἡνία τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου του καὶ νὰ ἐμποδίσῃ μετὰ σθένους τὰς τοιαύτας παρεκτροπὰς καὶ τὰς φοβερὰς διαρπαγάς. Συνιστῶ ὅθεν εἰς αὐτὸν σύντονον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐνέργειαν, ἄμεσον παῦσιν τῆς οἰκοδομῆς καὶ ἀπελευθέρωσιν καὶ ἐλευθερίαν τῆς πλατείας τοῦ Ἄρεως, ἑνὸς τῶν πνευμόνων τῶν Ἀθηνῶν μας. Εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη.

§19Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ἐγὼ συνιστῶ ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Σ. Ζερβός. Φαντάζομαι δὲ ὅτι θὰ πρόκειται περὶ δικαιοδοσίας ἄλλου Ὑπουργείου, περὶ ἐπιτάξεως, περὶ διαθέσεως τοῦ δημοσίου αὐτοῦ χώρου ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας πρὸς ἐγκατάστασιν προσφυγικοῦ ἐργοστασίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταληφθῶσι τὰ πάντα ἔστω καὶ παρὰ τῶν προσφύγων. Ὑπάρχουν ἀρκεταὶ ἐκτάσεις ἔξω τῆς πόλεως ὥστε τοὐλάχιστον τὰ ἐργοστάσια νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐκεῖ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη.

§20Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδόθη διαταγὴ νὰ ἀρθῇ τάχιστα ἐκεῖθεν ἡ ἐγκατάστασις. Ὑπεβλήθη καὶ Διάταγμα.

§21Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Δυστυχῶς δὲν ἤμην ἐδῶ νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις τῶν προλαλησάντων, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ θέσω τὰ ζητήματα ἐπὶ τάπητος. Ἐθρυλήθη καὶ ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι πρόκειται ἐργοστάσιον ταπητουργίας νὰ ἐγκατασταθῇ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, καὶ οἱ φίλοι τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ἐνδιαφερόμενοι τόσον διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῆς πρωτευούσης, ὡς καί τινες πληρεξούσιοι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, βασιζόμενοι εἰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι μακρὰν ἀπέχουν τῆς πραγματικότητος, ἀπεφήναντο ὅτι αὐτὸ τὸ ταπητουργεῖον ἢ τὸ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκεῖ ὀφείλει νὰ κατεδαφισθῇ. Ἄν ἐφρόντιζον νὰ ἐξετάσουν καλύτερον, θὰ εὑρίσκοντο πρὸ τοῦ ἑξῆς γεγονότος: Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἀδυνατεῖ νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν ἀνεργίαν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἰδίως εἰς χήρας καὶ γυναικόπαιδα, εὑρέθησαν μερικαὶ κυρίαι τῆς τάξεως τῶν προσφύγων νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των καὶ νὰ ἀποτελέσωσι Σωματεῖον, τὸ ὁποῖον διὰ διαφόρων συνεισφορῶν προσφύγων καὶ διὰ διαφόρων ἑορτῶν νὰ ἀποτελέσωσιν ἓν κεφάλαιον πρὸς ἀνοικοδόμησιν ἐργαστηρίου, οὗτινος ὁ προορισμὸς θὰ ἦτο ἡ παροχὴ ἐργασίας εἰς ἀναξιοπαθούσας προσφυγικὰς οἰκογενείας, εἰς οἰκογενείας ἰδίως τῆς τάξεως ἐκείνης, αἵτινες δὲν κατεδέχθησαν νὰ τείνωσι χεῖρα ἐπαιτείας εἰς τὰς ὁδούς. Αἱ οἰκογένειαι αὗται εἶναι οἰκογένειαι ἄλλοτε προξενικῶν ὑπαλλήλων, μεγαλοβιομηχάνων, κοινοτικῶν ἀρχόντων, τῶν ὁποίων τὰ παιδία καὶ αἱ σύζυγοι ἔχουν καταφύγει ἐδῶ κάτω ἄνευ προστασίας καὶ πόρων ζωῆς. Τὸ Σωματεῖον αὐτὸ ἑδρεύει εἰς τὰ Π. Ἀνάκτορα καὶ προχθὲς μόλις εἶχε τὴν εὐεργετικήν του, ὅπως καὶ τὸν παρελθόντα χειμῶνα εἶχε δώσει τὸ ἔργον «Τὸ παραμῦθι τῆς Σμύρνης». Τὸ Σωματεῖον αὐτὸ ἐζήτει χεῖρα βοηθείας ἀπὸ τὰ διάφορα φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα καὶ ἀπετάθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὅπως τῇ δοθῇ μικρός τις χῶρος καὶ ἱδρύσῃ ἐργαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ συγκεντρῶνται ὄχι μόνον τὰ ὑπολείμματα τῶν ἄλλοτε εὐπόρων οἰκογενειῶν τῆς Σμύρνης, ἀλλὰ καὶ ἐργάτριαι ὅλου τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ὅλα τὰ εἴδη τῆς ραπτικῆς καὶ τὰ κεντήματα πωλοῦνται ὑπ’ αὐτῶν τῶν κυριῶν καὶ τοιουτοτρόπως δίδεται ποιά τις ἐνίσχυσις εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν κόσμον. Τὸ Σωματεῖον αὐτὸ διὰ τῶν ἑορτῶν του καὶ τῶν συνδρομῶν του τῶν πέντε δραχμῶν κατὰ μῆνα ἔχει συλλέξει ἓν κεφάλαιον 200,000 δραχμῶν. Ἔχει προσφέρει ἤδη εἰς ἡμερομίσθια ἄνω τῶν 100,000 δραχμῶν χωρὶς καμμίαν κρατικὴν ὑποστήριξιν. Καὶ ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔδωσε τὴν ἄδειαν τῆς προσωρινότητος καὶ ἤρχισαν νὰ κτίζουν ἐκεῖ, ὁπόταν αἴφνης οἱ φίλοι τῶν Ἀθηνῶν ἐπεμβάντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀνέστειλαν τὴν οἰκοδομήν. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ὅταν τὰ μεγαλεπήβολα σχέδια τῆς πόλεως ἐφαρμοσθῶσι, τότε μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν ἐκεῖ καὶ τὴν Ἱππευτικὴν Σχολήν, ἂν αὐτὰ φύγουν, θὰ ἠμποροῦν νὰ φύγουν καὶ αὐτὰ τὰ ὑπολείμματα τῆς καταστροφῆς. Οἱ φίλοι τῶν Ἀθηνῶν ἀντὶ νὰ σκέπτωνται τὰ μετὰ 50 ἔτη μεγαλεπήβολα σχέδιά των καὶ τὰ δάση καὶ τὰ ἀλσύλια τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως, καλύτερον θὰ ἔπραττον νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὴν καθαριότητα τῶν συνοικισμῶν, ὅπου οἱ βόθροι πλημμυροῦσι καὶ ἡ ἀτμόσφαιρα μολύνεται καθ’ ἑκάστην ἐκ τῆς ἀκηδίας τῶν ἁρμοδίων. Τὸν πνεύμονα τῶν Ἀθηνῶν προστατεύσατέ των ἐκεῖ κάτω καὶ ὄχι εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως. Καταλήγων ἐκφράζω τὴν εὐχὴν νὰ δοθῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἡ προσωρινὴ ἄδεια διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐργαστηρίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἤδη 3 μέτρα, καὶ ὅταν ἀρχίσῃ ἡ ρυμοτομία, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸ κατεδαφίσωμεν μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα.

§22Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν· θὰ εἶμαι σύντομος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§24Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δηλῶ ὅτι θὰ παράσχω πᾶσαν συνδρομὴν διὰ νὰ ἐγκατασταθῇ τὸ ἐργοστάσιον περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος εἰς ἓν μέρος κατάλληλον ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ὑπόσχομαι ὅτι θὰ κάμω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ βοηθήσω τὸ Σωματεῖον νὰ ἐγκατασταθῇ μονίμως καὶ ὄχι προσωρινῶς. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι γίνονται φοβεραὶ πιέσεις ἀπὸ τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ὑποταχθοῦν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ σχεδίου πόλεων. Καὶ ἐξ ἄλλου εἶναι ἀδύνατον αἱ Ἀθῆναι νὰ προχωροῦν ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας κτίζονται αἱ οἰκίαι. Καθ’ ἑκάστην εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς περιπτώσεως πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν νὰ κτίζουν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἕνα τύπον πολιτισμένης πόλεως, ἂν δὲν δείξωμεν αὐστηρότητα. Τὸ Σωματεῖον, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, πρέπει, νομίζομεν, νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα καὶ ἂς εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι καὶ ζημίας ἂν ὑποστῇ, θὰ φροντίσωμεν κανονικῶς νὰ τὰς θεραπεύσωμεν καὶ μέρος κατάλληλον νὰ δώσωμεν. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προσωρινότητος γίνονται αἱ μεγαλύτεραι ζημίαι, καὶ ἔπρεπε ἕκαστος Ὑπουργὸς νὰ μὴ δεικνύῃ ἀδυναμίαν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἵτινες θὰ σώσουν τὸ μέλλον τῶν πόλεων, ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν. Δηλῶ λοιπὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι εἰς τὸ Σωματεῖον τῶν κυριῶν εἶμαι ἕτοιμος νὰ παράσχω πᾶσαν ὑποστήριξιν διὰ νὰ εὕρῃ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐγκατασταθῇ. Ἐπίσης ἀναλαμβάνω νὰ εἰσηγηθῶ ὅπως διὰ πᾶσαν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐξ ἰδίου πταίσματος, ἀποζημιωθῇ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δεχθῶ εἶναι νὰ ἀφήσω τὰ ἄλσος τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως νὰ καταστραφῇ διὰ τῆς ἀνοικοδομήσεως.

§25Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε. Πρόκειται περὶ σπουδαίου ζητήματος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε ἐπερώτησιν διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ περισσότερον. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀναφορᾶς ἔληξεν.

§27Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ, ὅσον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§29Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δύο λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω, διότι δὲν ἐφανταζόμην ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἐπροκάλει συζήτησιν. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν εὐφράδειαν ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὴν λίαν εὔθικτον χορδὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ. Ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ παροχὴ ἐργασίας καὶ ἵδρυσις τοιούτων ἐργοστασίων οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ. Ὅτι τὸ Σωματεῖον τοῦτο χρήζει πάσης ὑποστηρίξεως οὐδεὶς ἐπίσης τὸ ἀμφισβητεῖ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀμφισβητήσωμεν καὶ σεῖς, κ. συνάδελφε, καὶ ἐγώ, κύριοι πληρεξούσιοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τὴν ἐγκατάστασιν ἐργοστασίων ἐν μέσῃ πλατείᾳ καὶ χώρῳ τοιούτῳ.

§30Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐργοστάσιον.

§31Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι δυνατὸν τὸ ἐργοστάσιον νὰ μεταβῇ εἰς ὀλίγην ἀπόστασιν παρακάτω καὶ νὰ ἐκπληροῖ ἐπίσης καλὰ τὸ ἔργον του.

§32Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐπὶ κρατικῆς ἰδιοκτησίας ἐζητήσαμεν νὰ κάμωμεν ἓν ἐργαστήριον διὰ νὰ σκεφθῶμεν διὰ τὸ παρὸν καὶ ὄχι διὰ τὸ μέλλον.

§33Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Αἰσθανόμεθα βαθύτατα τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀποστάσεως αὐτῆς μέχρι τῆς ἄλλης ὑπάρχει τεράστιον χάσμα. Μετέβημεν μετὰ τοῦ κ. Γονατᾶ καὶ τὰ εἴδαμεν. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθοῦν ὅλα αὐτὰ ἂν ὑπάρχῃ ὀλίγη διάκρισις καὶ ὀλίγη καλὴ θέλησις.

§34Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀξίωσις τῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δικαίως θέλουσι νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸν ἄρτον των, εἶναι σεβαστὴ ἀπὸ ὅλους ἡμᾶς, ἀλλὰ σεβαστὴ πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἡ ἀξίωσις τῆς πρωτευούσης ὅπως λάβῃ μορφὴν πόλεως πολιτισμένης. Ἕν Σωματεῖον τὸ ὁποῖον ἱδρύθη τελευταίως καὶ τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ εἶμαι μέλος, σκοπὸν ἀκριβῶς ἔχει νὰ ἐνισχύσῃ τὰς Ἀρχὰς καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς προσπαθείας ταύτας. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη καιροῦ—γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος—ἐκινδύνευε νὰ καταστραφῇ τὸ δάσος τοῦ Ποδονίφτη διὰ τῆς ἱδρύσεως ἐκεῖ συνοικισμοῦ. Ἀκριβῶς χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τοῦ Ὁμίλου Φίλων Ἀθηνῶν ἐπετεύχθη ὅπως καὶ ὁ συνοικισμὸς ἱδρυθῇ καὶ τὸ δάσος σωθῇ. Σήμερον γεννᾶται ζήτημα περὶ καταπατήσεως τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως, ἀποτελοῦντος πνεύμονα ἀπαραίτητον τῶν Ἀθηνῶν. Ἐφόσον λοιπὸν τοιοῦτος εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ πεδίου τοῦ Ἄρεως, νομίζετε ὅτι δὲν δικαιοῦνται συνάδελφοι ὡς σεῖς πολιτισμένοι νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ ὑποστηρίζουν τὴν ἐγκατάστασιν εἰς μέρος τοιοῦτον ἐργοστασίων, ἐνῷ εὐχερέστατα δύναται νὰ ἱδρυθῇ εἴτε εἰς ἀπώτερον σημεῖον εἴτε ἀλλοῦ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ τῶν ἀξιοτίμων κυριῶν αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται; Ἐγὼ ἀκριβῶς ἀνέμενον ἀπὸ στοιχεῖα προσφυγικά, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους ἀναγνωρίζω μὲ πολιτισμὸν καὶ αἰσθήματα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πόλεως, ἀκριβῶς ἀνέμενον ἐνίσχυσιν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ σᾶς κυριεύῃ ὁ ἴλιγγος τῆς ὑποστηρίξεως συμφερόντων κακῶς ἐννοουμένων ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαρματάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Σελίνου Κρήτης.

§36Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἡ ἐπαρχία Σελίνου εἶναι μία ἀπὸ τὰς εὐφοροτέρας ἐπαρχίας τῆς Κρήτης, ἐγκαταλελειμμένη ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας καὶ οἱ κάτοικοι ζητοῦν διὰ τῆς αἰτήσεώς των συγκοινωνίαν. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐσχάτως ἔδωσε τὸν δρόμον τὸν Κεντρικὸν μέχρι Παλαιοχώρας καὶ ὑπολείπεται νὰ ὑπογραφῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ ὑπογραφῇ ἡ σχετικὴ σύμβασις ἵνα ἐπισπεύσωμεν διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ ὁδὸς αὐτή. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παράκλησιν νὰ κάμω διὰ τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν, τὴν ὁποίαν στερεῖται ὅλη ἡ νῆσος Κρήτη. Ὅπως καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ παρακαλέσω καὶ σήμερον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐκθέσῃ εἰς μειοδοσίαν τὸ πρᾶγμα μήπως παρουσιασθῇ καμμία Ἑταιρεία καὶ ἀναλάβῃ τὴν θαλασσίαν αὐτὴν συγκοινωνίαν καὶ ἐξυπηρετήσῃ οὕτω μέγιστα συμφέροντα τῆς Νοτίου Κρήτης καὶ ἐν γένει τῆς Κρήτης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξάγεται μεγάλη ποσότης προϊόντων. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν ὁδὸν Σχανὲ–Καμπάνου, ἑνὸς τμήματος τῆς ἐπαρχίας Σελίνου ἐγκαταλελειμμένου, ἀρκετὰ εὐφόρου, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν συνέχισιν καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Ἰδίως νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως τῶν μελετῶν Κρήτης ἥτις θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ ἓν τμῆμα τῆς Κυδωνίας, ἰδίως τὰ χωρία Νέα Ρουμάτα, Πρασέ, Σερινά, Χωστὴ κλπ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ὑπογράψῃ τὰς συμβάσεις τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Βουκολίων–Κανδάνου–Παλαιοχώρας καὶ τῶν μελετῶν Κρήτης. Ἐπίσης νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ διὰ τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κωνσταντινίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Πανθρακικοῦ συνεδρίου Κομοτινῆς.

§38Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ἁπλῆς, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον περιέχει ἐν περιλήψει τὰς ἀποφάσεις εἰς τὰς ὁποίας κατέληξε τὸ πρό τινος συγκροτηθὲν Πανθρακικὸν συνέδριον τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ἡ ἀνάπτυξίς του θὰ ἀπῄτει πολὺν χρόνον, διότι δὲν περιέχει ἓν καὶ μόνον ζήτημα. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως, εἰ δυνατόν, φέρῃ τὸ ἐν λόγῳ ὑπόμνημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάσῃ ἓν ἕκαστον τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων ζητημάτων καὶ δώσῃ τὴν προσήκουσαν εἰς τοῦτο λύσιν, θεραπευομένων οὕτω τῶν πολλαπλῶν τῆς Θράκης ἀναγκῶν. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λόγῳ τοῦ ὅτι ἐκπροσωπεῖ ἕνα τῶν νομῶν τῆς Θράκης θὰ εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον παντὸς ἄλλου νὰ παράσχῃ λεπτομερεῖς πληροφορίας καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὰ ἐν τῷ ὑπομνήματι ἀναφερόμενα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαρματάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Βυρσοδεψῶν Χανίων.

§40Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μίαν ἀναφορὰν τῶν βυρσοδεψῶν Χανίων. Ὡς γνωστόν, εἰς τὰ Χανία, ὡς καὶ εἰς τὸν Βόλον καὶ εἰς ἄλλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχουν βυρσοδεψεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ βιομηχανία βυρσοδεψίας ὁπωσδήποτε ἀκμάζει καὶ ἀρκετὰ ἀποφέρει εἰς τὸ Κράτος. Τελευταίως ἐπτοήθησαν, διότι ἤκουσαν ὅτι τὰ ἄρβυλα διὰ τὸν στρατὸν πρόκειται νὰ παραγγελθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν ἐξετάζω ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, ἂν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως συμφέρει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ κατασκευασθῶσιν ἄρβυλα ἀπὸ ἐγχώρια ὑλικά, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀρκετὰ θὰ κερδίσῃ ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα· ἀρκεῖ νὰ εἶναι καλὰ διὰ νὰ μὴ πετῶνται τὰ χρήματα. Καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν βυρσοδεψῶν τῶν Χανίων, οἱ ὁποῖοι παράγουν ὑλικὰ ἐφάμιλλα τῶν Εὐρωπαϊκῶν καὶ τῶν Ἀμερικανικῶν.

§41Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν παραγγέλλει τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην ἀποτείνεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν κρατικῶν προμηθειῶν, μόνην ἁρμοδίαν.

§42Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Δύνασθε τότε νὰ παραπέμψητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν προμηθειῶν.

§43Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς τὸ ὑπόσχομαι. Σᾶς βεβαιῶ δὲ ὅτι κατόπιν τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα μοὶ διεβιβάσετε καὶ σεῖς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ διαφόρων μερῶν, διέταξα νὰ γίνῃ μειοδοσία διὰ τὴν προμήθειαν ἀρβυλῶν.

§44Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπε πολλὰ ὀρθά, ἀλλ’ εἶναι πολὺ γενικωτέρας σημασίας τὸ ζήτημα τῶν ἀρβυλῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζουν τοῦτο ἄριστα, διότι καὶ οἱ δύο ἀπησχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων. Δὲν εἶναι μόνον ἡ βιομηχανία αὐτὴ περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ἡ ὁποία ὄντως εἶναι ἀξία πάσης προστασίας καὶ πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ διότι εἶναι βιομηχανία βιώσιμος καὶ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰς ὁποίας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑποστηρίζομεν χάριν ὡρισμένων προσώπων. Εἶναι, ἐπαναλέγω, βιομηχανία τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ἀλλὰ σὺν τούτοις εἶναι καὶ ἄλλα. Πρόκειται περὶ χιλιάδων ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι μένουσιν ἄνευ ἐργασίας καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δὲν ἠξεύρω καὶ πόσα ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Εἰδικῶς γνωρίζω διὰ τοὺς δύο αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέρθησαν εἰλικρινῶς διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Πολλὰ λέγονται καὶ πολλὰ διαδίδονται δι’ ἐπέμβασιν ἄλλου ἰσχυροτέρου τοῦ τε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἐπενέβη χάριν ὡρισμένης ἄλλης Ἑταιρείας διὰ νὰ παραγγελθῶσι τὰ ἄρβυλα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλέγω, εἶναι ζήτημα σπουδαῖον καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πλήσσομεν τόσον πολὺ τοὺς ἐργάτας ὅταν τολμοῦν νὰ ὑψώσουν τὸ ἀνάστημά των καὶ νὰ ζητήσουν τὸ δίκαιόν των, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος καὶ διὰ νὰ εὑρισκώμεθα ἐν τῷ δικαίῳ πλήσσοντες τούτους ἀτακτοῦντας—κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ εὐγλώττου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας—ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἐν τάξει ἀπέναντι αὐτῶν. Διότι εἶναι ζήτημα, ἐπαναλέγω, τιμῆς τὸ Κράτος νὰ μὴ ἀφήσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς οὓς ὑπεσχέθη ρητῶς ὅτι θὰ δώσῃ ἄρβυλα. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Ἐδόθησαν εἴς τινα Ἑταιρείαν διὰ νὰ τὰ φέρῃ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ δὲν ἐδόθησαν; Διότι εἶναι καλὸν νὰ τίθενται τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καί, ἂν συκοφαντῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς δρόμους, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συκοφαντῆται ὄχι μόνον χάριν αὐτῶν, ἀλλὰ χάριν ἄλλων γενικωτέρων λόγων.

§45Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἔπρεπε νὰ καθορίσητε τί ἐννοεῖτε συκοφαντεῖται.

§46Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὅ,τι ἐξήγησιν θέλετε νὰ σᾶς δώσω καὶ μὲ ὀνόματα.

§47Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γνωρίζετε, ἀφοῦ ἐνδιαφέρεσθε, ὅτι προεκηρύχθη δημοπρασία παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν διὰ τὴν 26ην Ἀπριλίου ἐν Ἑλλάδι διὰ τὴν κατασκευὴν ἀρβυλῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ὅλα αὐτὰ τὰ λόγια εἶναι περιττά.

§48Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀρβυλῶν εἶναι τελειωμένη, διότι γίνεται δημοπρασία διὰ τὴν 26ην Ἀπριλίου.

§49Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἔχετε πεποίθησιν ὅτι ἐτελείωσε τὸ ζήτημα αὐτό;

§50Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μάλιστα. Τὸ εἶδα δημοσιευόμενον· σᾶς τὸ λέγει καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§51Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν νομίσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους ὅτι θέλομεν νὰ προμηθευθῶμεν αὐτὰ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγκην, δυστυχῶς ἴσως νὰ μὴ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμωμεν. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ τὴν ἐμποδίσῃ, ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ προμηθευθῇ.

§52Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ ὀφείλει πρῶτον νὰ εὑρίσκηται ἐν τάξει ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν.

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν τάξει καὶ ἐνδιαφέρεται περισσότερον διὰ τὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἐργασίαν εἰλικρινῆ, συμφέρουσαν ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἐργάτας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἂν νομίσῃ τις εἴτε ἐργάτης εἴτε οἱονδήποτε πρόσωπον, ὅτι εἶναι δυνατὸν χαριστικῶς νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐφόσον μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Συνελεύσεως ἐπιτύχω αὐτὴν τὴν θέσιν, δυνάμει τῶν κειμένων τοῦ νόμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτρέψω.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§55Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἔληξαν πρὸ διμήνου, ἀλλ’ αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς μόλις πρό τινων ἡμερῶν ἔφθασαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι. Διὰ τοῦτο ὑποβάλω σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου», παρακαλῶ δὲ νὰ ἀναγραφῇ αὔριον πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§56Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω διατί διεγράφη τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς Λευκάδος;

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ δὲν εἴχετε συμφωνήσει οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§58Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§59Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν περὶ παραχωρήσεως τοῦ φόρου εἰς τὸ Ταμεῖον Οἰνοπαραγωγῆς, κατ’ ἀνάγκην δεχόμεθα νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει.

§60Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ ἐγγραφῇ αὔριον.

§61Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 40 καὶ πλέον πληρεξουσίων περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ. Λυποῦμαι διότι δὲν τὴν εἶδον ἀναγεγραμμένην εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, μολονότι ἔχει ἤδη ψηφισθῆ καὶ εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ ἐγγράψῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καί, ἂν ὑπάρχουν τροπολογίαι, ἂς συζητηθῶσιν. Ἔχομεν καθῆκον νὰ τονίσωμεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης νὰ λάβῃ τὴν ἰσχὺν νόμου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2806 περὶ Ὑδραγωγείου Κερκύρας».

§63Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§64Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει καμμία ἀνακρίβεια, κανὲν λάθος; Πρόκειται περὶ ψηφίσεως συνόλου.

§65Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι εἴχομεν εἴπει ὅτι ἐγένοντο δεκταὶ αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας εἴχομεν συζητήσει μαζὶ καὶ πρὸ τῶν διακοπῶν. Ἐγὼ καλῇ τῇ πίστει ἔχων τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ παρεξήγησις ἐνόμισα, ὅταν ἐψηφίζετο εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὅτι ἐψηφίζετο ὡς ἐτροπολογήθη. Δηλαδὴ εἴχαμεν εἴπει ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς νὰ εἶναι ἀπὸ 40–100, καὶ ὅτι τὰ ἐργατικὰ Σωματεῖα θὰ ἔχουν ἕνα ἀντιπρόσωπον. Δὲν πρέπει τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσαν ἐντολὴν νὰ τοὺς ἐλαφρύνωμεν ἀπὸ τὰ βάρη ἡμεῖς νὰ τοὺς βαρύνωμεν μὲ νέας ὑπερβολάς. Νομίζω ὅτι, ἂν τοῦτο πράξωμεν, δὲν θὰ φανῶμεν συνεπεῖς πρὸς τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Ἐν τούτοις λόγῳ τῆς ἀνάγκης συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνωσι τὰ ἔργα, δεχόμεθα νὰ αὐξηθῇ ἡ εἰσφορὰ ἐντὸς ὁρίων λογικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται καὶ αἱ τάξεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι πλήσσονται. Βεβαίως πλήσσεται καὶ ὁ ἐμπορικὸς κόσμος, ἀλλ’ εἰς τοὺς εὐποροῦντας αἱ αὐξήσεις δὲν εἶναι ὀδυνηραί. Πρόκειται περὶ τῆς τάξεως, ἡ ὁποία παλαίει ἵνα οἰκονομήσῃ τὸ ψωμί της, δὲν πρέπει δὲ νὰ τὴν κάμωμεν νὰ παλαίσῃ καὶ διὰ τὸ νερὸ της. Ἐπίσης ὀρθὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· νὰ συμπέσῃ ἡ αὔξησις μὲ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων, διότι καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη, ὑπουργοῦντας ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κερκύρας κ. Στρατηγοῦ, ἐδόθη καὶ τότε αὔξησις ἐπὶ τῇ αὐτῇ αἰτιολογίᾳ τῆς τελέσεως ἔργων καὶ ἔργα δὲν ἐγένοντο. Δὲν κατηγορῶ οὐδένα, διότι ἦλθον τὰ γεγονότα, ἔφθασεν ἡ λίρα ἐκεῖ ὅπου ἔφθασε καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα αὐτά. Ὁ κόσμος ὅμως λέγει ὅτι· «καὶ τότε μᾶς ἐζήτησαν αὔξησιν καὶ ἔργα δὲν ἐγένοντο καὶ σήμερον μᾶς ζητᾶτε τριπλασίαν καὶ τετραπλασίαν αὔξησιν, ἀλλὰ τουλάχιστον ἐξασφαλίσατε διὰ τοῦ ἰδίου νόμου νὰ μὴ πάθωμεν ὅ,τι ἐπάθαμεν καὶ τότε». Δικαιοῦται καὶ ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος θὰ συνεισφέρῃ τὸ χρῆμα, νὰ γνωρίζῃ κατὰ πόσον θέλει διατεθῆ τοῦτο. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφήσωμεν ἀφρούρητον τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ ἄνευ οὐδεμιᾶς δεσμεύσεως περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Πάντως καὶ ἐγὼ θέλω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν θέλω νὰ φέρω ἐμπόδια, ἀλλ’ ὁ ἀντεργατισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἔφθασε μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε νὰ μὴ θέλῃ αἱ ἐργατικαὶ τάξεις τῆς Κερκύρας νὰ ἔχωσιν οὔτε ὀφθαλμοὺς ἵνα βλέπωσιν οὔτε ὦτα διὰ νὰ ἀκούουν καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐπίσης, κύριοι, τὸ ποσὸν εἶναι ὑπερβολικὸν ἀπὸ 150 καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ εἰς 100.000 δραχ.

§66Δ. ΣΠΙΓΓΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμε, κύριοι, νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἤδη. Συζητουμένου τοῦ συνόλου δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις τοιαύτη.

§68Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Βελλιανίτης, ἐπειδὴ δὲ ἀπουσιάζει, σᾶς τὸ λέγω ὑπευθύνως. Μοὶ εἶπεν ὅτι ὀρθότατον εἶναι νὰ μὴ ψηφισθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι. Ἐφύγαμεν τελείως ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§70Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τότε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§71Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀπὸ ὅλα τὰ Σωματεῖα τῆς Κερκύρας καὶ τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις ἔλαβον τηλεγραφήματα καὶ μὲ παρακαλοῦν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ εἰς τὸ σύνολον ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν ἦλθε ἐδῶ ὁ νομάρχης Κερκύρας συνωμίλησα ἐπανειλημμένως μαζί του διὰ νὰ ἀντιληφθῶ κατὰ πόσον ἔπραττον τὸ καλύτερον ἐν τῇ υἱοθετήσει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Εἶδον καὶ τὸν δήμαρχον Κερκύρας καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ λάβῃ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ μοὶ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Ὅλοι αὐτοὶ ἔμειναν σύμφωνοι καὶ μόνον ὁ κ. συνάδελφος διαφωνεῖ. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὸ νομοσχέδιον εἶναι εἰς τὸ σύνολον καὶ δὲν δύναται νὰ τροποποιηθῇ· δύναται ὅμως νὰ μεταβληθῇ δι’ ἄλλου νόμου. Καί, ἂν ἀκόμη ἐπρόκειτο ἡ ἀπόρριψις νὰ ζημιώσῃ τὴν Κέρκυραν, δὲν θὰ ἐδεχόμην νὰ κάμω τι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§72Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δέχομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προσπαθεῖ πάντοτε νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ καλύτερον, ἀλλ’ ἀτυχῶς δι’ αὐτὸν δὲν τὸ κατορθώνει. Ἀπόδειξις τὸ προκείμενον ζήτημα. Διότι μᾶς ὁμιλεῖ περὶ τηλεγραφημάτων καὶ δὲν ἠξεύρω τι, τὰ ὁποῖα ἔλαβε διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Μήπως ἦλθε κανεὶς ἐξ ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κερκύρας νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι εἰς αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν δήμαρχον Κερκύρας—παρακαλῶ καὶ αὐτὸ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά—ὅτι ὁ δήμαρχος Κερκύρας ἐζήτησε νὰ εἶναι 150 χιλιάδες τὸ ἀνώτατον ὅριον καὶ ὄχι 100, ὅπως ὑπεστήριξα προηγουμένως ἐγώ. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ αὐτὸ διὰ νὰ γίνῃ γνωστόν, διότι, σᾶς εἶπον, ὁ κ. Ὑπουργὸς προσπαθεῖ νὰ εὕρῃ τὸ καλύτερον, ἐνῷ δὲν τὸ κατορθώνει, ἐπειδὴ οἱ εἰσηγηταί του, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον νὰ ἐπέλθῃ ἐξέγερσις εἰς τὴν Κέρκυραν, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἰδίᾳ τῶν Δημοσίων Ἔργων πλὴν ἐλαχίστων εἶναι ὅλοι ἀντιδραστικοὶ καὶ δι’ αὐτὸ εἰσηγοῦνται πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν ἐξέγερσιν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβε τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν δήμαρχον Κερκύρας, τοῦ ὁποίου αἱ ἀρχαὶ εἶναι γνωσταί. Ἐπίσης μᾶς λέγει ὅτι νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον παραδέχεται ὡς μεμπτὸν καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν ἄλλο νομοσχέδιον ἔπειτα. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ τὰ λεγόμενα ἀπὸ ἕνα Ὑπουργόν, ὑποστηρίζοντα τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ λέγῃ ὅτι αὔριον κάμομεν ἄλλο διὰ νὰ τὸ διορθώσωμεν. Ἂν τοιουτοτρόπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νομοθετεῖ καὶ ἂν οὕτω πως ἐννοεῖ νὰ εὑρίσκῃ τὰ καλύτερα...

§73Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τίνι δικαιώματι ἐξακολουθεῖ ὁ κ. συνάδελφος νὰ βασανίζῃ τὴν Συνέλευσιν;

§74Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὅταν, κ. συνάδελφε, συνεζητεῖτε ἐδῶ ἐπὶ 15 ὥρας διὰ βαθμοὺς ἀξιωματικῶν ἢ δὲν ἠξεύρω δι’ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον σᾶς ἐνδιέφερεν, ἡμεῖς δὲν διεμαρτυρήθημεν. Ὅταν ἡμεῖς συζητῶμεν διὰ τοὺς συμπολίτας μας, τοὺς ὁποίους θέλουν νὰ ἐπιβαρύνουν, βεβαίως δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δικαία ἡ διαμαρτυρία σας, κ. συνάδελφε.

§75Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, περιμένω ἀπάντησιν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖ κ. Δενδρινέ. Προκειμένου ἄλλως τε περὶ συνόλου, σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως τὸν Κανονισμόν.

§77Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Διαμαρτύρομαι καὶ διὰ τὴν αὔξησιν καὶ ἐναντίον ὅλων οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν αὐτήν.

§78ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 19 Φεβρουαρίου 1925 συμβάσεως ἀφορώσης τὴν παροχὴν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως εἰς ὁμάδας ὁμογενῶν προσφύγων ἐπαγγελματιῶν παντὸς εἴδους καὶ εἰς ἀστικοὺς συνεταιρισμούς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βαθμολογίας, κατατάξεως, ἐκπαιδεύσεως καὶ προσόντων προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν Μηχανικοῦ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§80Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἂν καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ναυτικῶν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐν τούτοις αὕτη δὲν κατώρθωσε νὰ συνέλθῃ ποτέ, πλὴν τριῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα πάντοτε παρίσταντο καὶ τὰ ὁποῖα συνέταξαν ἔκθεσιν, προτείνοντα τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ὅπως συστήσῃ εἰς τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς συνεδριάσεις.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. πληρεξουσίου, ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ναυτικῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἄλλας Ἐπιτροπάς.

§82Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὅτι ὁ νομοθέτης ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν μεγάλων ναυτικῶν κρατῶν. Μελετήσαντες καλῶς τὰ ἰσχύοντα εἰς τὰ ἄλλα κράτη, οὐδαμοῦ ἀνεύρομεν ἐφαρμοζόμενον τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, πλὴν τῆς Ἀγγλίας, ἡ ὁποία τελευταίως εἶχε κάμει ὁμοίαν σχολὴν περὶ τῆς ὁποίας προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τῆς σχολῆς αὐτῆς δὲν ἐφάνησαν εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικόν. Ἑπομένως ἡ πεῖρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς δώσῃ παραδείγματα. Ἡ Ἀμερικὴ ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα αὐτὸ ἐπὶ δεκαετίαν, ἠναγκάσθη ὅμως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ σύστημα καὶ ἐπανῆλθεν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε καταργήσει. Ἐπὶ πλέον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκφέρεται μομφὴ κατὰ τοῦ Σώματος τῶν μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912 καὶ 1913 καὶ κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐφάνη ἀντάξιον ἀσφαλῶς περισσότερον τῶν προσδοκιῶν ὅλων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ Σῶμα τῶν μηχανικῶν δὲν ἤξιζε τοιαύτης μομφῆς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἂν ἤθελε νὰ μορφώσῃ ἐπιστημονικώτερον τοὺς μηχανικούς, νὰ εἶχε θέσει εἰς λειτουργίαν τὴν δυνάμει νόμου τῆς Ἐπαναστάσεως συσταθεῖσαν σχολήν, ὄχι νὰ καταργήσῃ τὸ ἰσχῦον σύστημα καὶ νὰ προτείνῃ ἄλλο, τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ ὑπάρχει. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου κατατάσσονται οἱ μέλλοντες νὰ ἐξέλθωσι μηχανικοὶ εἰς τὴν σχολὴν τῶν Δοκίμων, ἀποτελοῦντες ἰδίαν τάξιν καὶ ἐξερχόμενοι ἀρχικελευσταὶ μηχανικοί. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἐξέλθωσιν οὗτοι τῆς σχολῆς, ἅπασαι αἱ προβλεπόμεναι δι’ αὐτοὺς θέσεις θὰ ἔχωσι καταληφθῆ παρὰ τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὸ ναυτικὸν ἀρχικελευστῶν, προαγομένων δι’ ἐξετάσεων, ὅπως ὁ ἰσχύων νόμος ὁρίζει. Ἂν ἐφαρμοσθῇ λοιπὸν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις τῶν σημαιοφόρων διὰ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀρχικελευστῶν, οἱ ἐξερχόμενοι τῆς νέας σχολῆς θὰ εἶναι ὑπεράριθμοι καὶ ἐντελῶς ἀχρησιμοποίητοι. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον θέλει μένει ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον. Εἰς τὸ 20ὸν ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ προσόντων. Τὸ ἄρθρον εἰς τὰ πρὸς προαγωγὴν προσόντα τῶν μηχανικῶν δὲν διαλαμβάνει ἂν πρέπει οἱ προαγόμενοι νὰ ἔχωσιν ὑπηρετήσει ὡς ἀρχηγοὶ μηχανῆς, προσὸν ἀπαραίτητον διὰ τὴν προαγωγὴν τόσον εἰς τοὺς ἀνωτέρους ὅσον καὶ εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμούς. Διότι εἰς τοὺς βαθμοὺς αὐτοὺς ἀναγκαστικῶς ὁ μηχανικὸς θὰ εἶναι ἀρχηγὸς μηχανῆς. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δὲν διαλαμβάνει τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν μέτρου. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον αἱ δαπάναι αὗται νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Ἐπίσης, προκειμένου περὶ συντάξεων, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ ἄρθρου 27 ἀπονέμει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι αἱ συντάξεις αὐταὶ εἶναι διάφοροι τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἄλλων κλάδων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μία τάξις προνομιούχων μεταξὺ τῶν ἄλλων. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῶν μισθῶν δέον νὰ καθορισθῇ διὰ νόμου καὶ ὄχι διὰ διαταγμάτων. Ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ νέον μέτρον, ἵνα πειραματισθῇ ἡ Ἑλλὰς ἐξοδεύουσα ἀσκόπως, καθ’ ἣν στιγμὴν οὐδὲν κράτος προέβη εἰς τοιοῦτον μέτρον, καταργήσεως δηλαδὴ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος τῶν μηχανικῶν καὶ ψηφίσεως νόμου, ἵνα οὗτοι ἐξέρχωνται ἐκ τῆς σχολῆς τῶν Δοκίμων.

§83Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Σπετσῶν ἀνέφερε δὲν ἔχω νὰ ἀναφέρω οὐδὲν ἄλλο παρὰ ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ μετακληθέντος Ἄγγλου ναυάρχου σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὴν ἔκθεσιν, ὁ ναύαρχος γράφει (ἀναγινώσκει): «Ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως..... κλπ.». Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον μέρος. Πρὸς τιμὴν δὲ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸν νόμον τοῦτον, γράφει ἐπὶ τοῦ ζητήματος ὁ Ἄγγλος ναύαρχος (ἀναγινώσκει): «Τὸ ζήτημα τοῦτο καθίσταται σοβαρότερον.... κλπ.».

§84Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ· ὅτι μόνον εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικὸν ὑπάρχει.

§85Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σεῖς εἴπετε ὅτι δὲν ηὐδοκίμησεν εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικόν.

§86Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πεῖρα δὲν μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι τὸ καλύτερον σύστημα, διότι ἡ Ἀμερικὴ τὸ ἐφήρμοσεν ἐπὶ δεκαετίαν καὶ τὸ κατήργησεν.

§87Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ τὰ γνωρίζω ὅλα αὐτά, διότι ἔλαβον προηγουμένως τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι τὸ καλύτερον σύστημα εἶναι τὸ ἰσχῦον ἐν τῷ Ἀγγλικῷ ναυτικῷ· ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ἄγγλον ναύαρχον καὶ ἔχω ἐνυπόγραφον ἔκθεσιν τούτου περὶ τοῦ κρατοῦντος ἐν τῷ Ἀγγλικῷ ναυτικῷ συστήματος καὶ περὶ τῶν καλῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἔχει δώσει.

§88Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παραδόξως, πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀνεφέρθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὄχι ἡ γνώμη του, ἀλλ’ ἡ γνώμη τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, ὅτι ὑπάρχει τὸ σύστημα αὐτὸ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα. Ἀναγκάζομαι κατόπιν τούτου νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐγὼ εἶπον μόνον ὅτι ἡ πεῖρα δὲν ἔδωσεν ἀκόμη δείγματα ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ καλύτερον σύστημα. Εἶναι δὲ γεγονὸς πεῖρας, ὅτι τὰ συστήματα τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυτικοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εὐδοκιμήσωσι παρ’ ἡμῖν. Ἀλλ’ ἔχω νὰ παρακαλέσω καὶ ἄλλο τι. Ἀπὸ τὰς 18 Νοεμβρίου παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ναυτικοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐχαρίστως ἀπεδέχθη τοῦτο, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ὡρίσθη ἀκόμη ἡ ἡμέρα.

§89Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐπανελάβετε καὶ ἐνόμισα ὅτι παρῃτήθητε.

§90Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ἀνέμενον, κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδὴ ἐμεσολάβησαν πολλὰ γεγονότα καὶ ἰδίως ἀτυχήματα ἐθνικά, τὰ ὁποῖα νομίζομεν ὡς συνέπειαν τῆς ἀμελείας ἡ ὁποία ἐπεδείχθη διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ ναυτικοῦ, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ νὰ συζητηθῇ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὸ ζήτημα, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρουσιάσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα θὰ ζητήσωμεν, ἵνα ἡ Συνέλευσις, αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της, εὐσυνειδήτως κατανείμῃ τὰς εὐθύνας εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους πραγματικῶς ἀνήκουσι. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου καὶ τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία ὑπεγράφη διὰ τὸν Ἄγγλον ναύαρχον καὶ γενικῶς περὶ τῶν Ἀποστολῶν, τί αὗται ἔπραξαν ἐπὶ δώδεκα ἔτη.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3125 περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ὑποστάντων ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου». Ὁ κ. Α. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§93Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι πληρεξούσιοι, παρὰ νὰ συγχαρῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀνομολογῇ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τοῦ τροποποιητικοῦ τοῦ νόμου 3125, ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, τουτέστι τὸ χρονικὸν ὅριον ἐντὸς τοῦ ὁποίου δικαιοῦνται νὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις ὡς παθόντες κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, ὀλιγώτερον δὲ θὰ ἀπέβλεπεν εἰς τοὺς τύπους περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἁρμοδιώτερον, νὰ προσέξῃ ὡρισμένας τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ὑποστηρίξω καὶ αἵτινες θὰ ἔτεινον μᾶλλον εἰς τὴν διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὑποθέτω ὅτι θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἔχουν ὑποβληθῆ ὑπὲρ τὰς 30 χιλιάδας αἰτήσεων. Ἐκ τούτων ἐξεδικάσθησαν ὑπὸ τῶν πρωτοβαθμίων καὶ δευτεροβαθμίων Ἐπιτροπῶν τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου 2109 τὰ τρία τέταρτα, τὸ δὲ ἓν τέταρτον ἢ καὶ περισσότεραι παραμένουν ἄνευ ἐκδικάσεως εἰς τὸ γραφεῖον. Ἀλλὰ μολονότι καὶ τὰ τρία τέταρτα ἔχουσιν ἐκδικασθῆ, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ νόμου 3125 δὲν ἔσχε τὸν καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ εἰμὴ μόνον τὸ ἓν δέκατον τούτων. Δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται τροποποίησις τῆς λειτουργίας τοῦ γραφείου αὐτοῦ, οὕτως ὥστε νὰ ἁπλοποιηθῇ τὸ σύστημα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ διευκολύνωνται οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις. Ὡς πρώτην διευκόλυνσιν νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δεχθῶμεν τροπολογίαν, καθ’ ἣν οἱ ἔχοντες ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν πρέπει νὰ ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν ὑποβολὴν ἐκ νέου αἰτήσεων πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων τὰς ὁποίας ἐξεδίκασαν ἅπαξ αἱ πρωτοβάθμιοι καὶ δευτεροβάθμιοι Ἐπιτροπαί, ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος 3125, λέγων ὅτι «πρὸς ἀνάληψιν ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ αἰτοῦντος, ὑποχρεοῦται ὁ ἐνδιαφερόμενος νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ νόμου 3125». Τοῦτο — πλὴν τοῦ ὅτι καθιεροῦται καὶ ἀτέλεια — ἀποτελεῖ σοβαρὸν πρόσκομμα διὰ τοὺς ἔχοντας ὑποθέσεις ἐκκρεμεῖς, θὰ πεισθῆτε δέ, ἐπισκεπτόμενοι τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον, ὅτι ἐλάχιστοι προβαίνουσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεων, ἤ, ἂν ἀποφασίσωσι νὰ προβῶσιν εἰς τοιαύτην, καταφεύγουσιν εἰς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων τούτων ἐφόσον ἤθελον ἐξασφαλίσει διὰ συμβολαίου μάλιστα τὴν εἰς αὐτοὺς ἐκχώρησιν ποσοστοῦ ἴσου πρὸς τὰ 20, 30 ἢ καὶ 40 τοῖς ἑκατὸν τῆς καταβληθησομένης εἰς τοὺς δικαιούχους ἀποζημιώσεως.

§94ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ προεξοφλοῦν συνήθως.

§95Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ καταντᾷ ὑψίστη ἀδικία δι’ ἐκείνους μάλιστα οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μικρὰς ἀπαιτήσεις. Ἔχω μάλιστα τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἱδρύθη μεγάλη Ἑταιρεία καὶ δύο ἢ τρεῖς ἄλλαι μικρότεραι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κανονίσει μετὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων τῆς Ἐπιτροπῆς ἤ τινος ἄλλου πῶς θὰ ἐγίνετο ἡ διανομὴ αὐτὴ καὶ ἀναλόγως τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν προέβησαν εἰς τὴν σύναψιν συμβολαίων μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων πρὸς ἀνάληψιν ἀποζημιώσεως. Δὲν ἐνδιαφέρομαι τόσον βεβαίως ἐγὼ διὰ τὰ μεγάλα ποσά· οὐδὲ ὑπάρχουν, ἐν Θρᾴκῃ τοὐλάχιστον, οἱ ἔχοντες ἀξιώσεις ἐπὶ σημαντικῶν ποσῶν. Ἐν τούτοις νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κατάχρησις ἡ ὁποία γίνεται κατόπιν τῶν ἰδιαιτέρων αὐτῶν συμφωνιῶν βλάπτει κατὰ πολὺ τοὺς δικαιουμένους εἰς μικρὰ ποσά. Διότι ἀσφαλῶς ἐξαντλεῖται ἓν μέγα μέρος τῆς πιστώσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπομένουν ἄνευ ἀποζημιώσεως οἱ ἔχοντες λαμβάνειν ὀλίγα. Διὰ τοῦτο ὡς μίαν τροπολογίαν σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν κατάργησιν τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ νόμος 3125 προκειμένου νὰ ἐκδικασθῶσιν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐξετασθῆ ἀπὸ τὰ «Γραφεῖα τῶν ζημιῶν πολέμου». Ἐπίσης δευτέραν οὐσιώδη παράκλησιν τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν τροπολογίαν εἶναι ἡ ἑξῆς:

§96ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν αἰτήσεων δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὑποβολὴν ἢ μὴ τῆς αἰτήσεως, ἀλλὰ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως ἢ ἀναλήψεως ἐκ μέρους τρίτων...

§97Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, κύριε συνάδελφε, θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ αὐτὸ νὰ τὸ δεχθῇ. Ὑπάρχει ὅμως μία κατηγορία ἀνθρώπων δικαιουμένων κατὰ τὸν νόμον 3125 ἀποζημιώσεως, ἔτι δὲ περισσότερον διὰ τοῦ τροποποιουμένου νόμου. Αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας ἢ τοὺς ἐκ Θράκης δικαιουμένους. Ὅπως θὰ ἐνθυμεῖσθε, οἱ Θρᾶκες κατὰ τὸ 1913 κατέφυγον εἰς Παλαιὰν Ἑλλάδα, εἰς τὰς νήσους ἰδίως καὶ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Ἐκεῖθεν διετάχθησαν τότε νὰ ὑποβάλωσι δηλώσεις. Ἀλλ’ ἐξηναγκάσθησαν κατόπιν νὰ μεταλλάξουν κατοικίαν, καὶ ἰδίως οἱ καταφυγόντες εἰς τὰς νήσους. Οὗτοι ὑπέβαλον αἰτήσεις εἰς τὰ γραφεῖα ζημιῶν πολέμου. Ἐν τῷ μεταξὺ τὰ γραφεῖα ζημιῶν πολέμου τοὺς ἀνεζήτησαν εἰς τὰς νήσους καὶ δὲν τοὺς ἀνεῦρον, διότι εἶχον μεταλλάξει κατοικίαν καὶ ἦλθον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, ὅπου διὰ δευτέραν φορὰν ἐξηναγκάσθησαν εἰς ἐκπατρισμὸν μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ὑπὸ τῶν Γερμανοβουλγάρων. Ἕνεκα τούτου αἱ δηλώσεις των ἀπωλέσθησαν ἢ δὲν ἐλήφθησαν ποσῶς ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῶν γραφείων ζημιῶν, διότι ἦτο ἄγνωστος ἡ μετὰ τὸν δεύτερον ἐκπατρισμὸν διαμονή των. Θὰ σᾶς παρακαλέσω διὰ τοῦτο νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ νέα προθεσμία, ἑξάμηνος τὸ πολύ, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποβάλουν νέας δηλώσεις ὅσοι τυχὸν δὲν ὑπέβαλον μέχρι τοῦδε ἢ εἶχον ὑποβάλει μὲν ἀλλ’ ἀπωλέσθησαν αὗται λόγῳ τῆς ἐπανειλημμένης μεταλλαγῆς τῆς κατοικίας των.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τριμήνου.

§99Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Προέτεινα ἑξαμήνου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι γνωρίζω καλῶς, ὅτι τὸ τρίμηνον δὲν ἀρκεῖ ἵνα γίνῃ γνωστὸν τὸ γεγονὸς εἰς τὰ ἀπώτερα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, ὅπου κυρίως εὑρίσκονται οἱ δικαιούμενοι. Ἔχομεν ἄλλως τε τὸ παράδειγμα — τοὐλάχιστον διὰ τὴν Θράκην — ὅτι ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως πρόσκλησις, δι’ ἧς ἐκαλοῦντο οἱ ζημιωθέντες νὰ ὑποβάλουν ἐντὸς μηνὸς δικαιολογητικὰ στοιχεῖα, τῆς προσκλήσεως ὅμως ταύτης ἔλαβον γνῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι μετὰ τὴν πάροδον τοῦ μηνός, ὅτε καὶ μόνον ἔφθανεν ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλά· ἂς γίνῃ δι’ ἑξάμηνον, ἀφοῦ νομίζετε ὅτι δὲν λαμβάνουν γνῶσιν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἐκδικάζωνται.

§101Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἐπὶ τῶν λοιπῶν τροποποιήσεων δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις καὶ ἠμποροῦν νὰ ψηφισθῶσι· δηλαδὴ εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον κυρίως θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀντικατασταθοῦν τὸ δεύτερον καὶ τρίτον ἐδάφια, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ τῶν αἰτήσεων ἀκριβῶς αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν δυσχερὲς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων. Νὰ ἀντικατασταθῇ ὡς ἑξῆς τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 Ἐπιτροπὴ ἐπιλαμβάνεται αὐτεπαγγέλτως τῆς ἐκδικάσεως τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῆς μέχρι τοῦδε δηλώσεων....». Ἐδῶ εἶναι ἡ τροποποίησις (ἐξακολουθεῖ): «ὡς καὶ ἐκείνων, αἵτινες θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐντὸς προθεσμίας ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ὑπὸ τῶν δικαιουμένων εἰς ἀποζημίωσιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 3125 καὶ τοῦ παρόντος». Δηλαδὴ ἀντὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου καὶ τοῦ τρίτου τοῦ ἄρθρου 3, τὰ ὁποῖα προνοοῦν περὶ τῶν τυπικῶν ἐκείνων αἰτήσεων, προτείνεται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ὅτι αὐτεπαγγέλτως ἡ Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῶν αἰτήσεων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς καὶ ἐκείνων αἵτινες θὰ ὑποβληθοῦν νέαι ἤδη, νὰ μὴ ἔχουν δὲ ὑποχρέωσιν οἱ δικαιούμενοι ἀποζημιώσεως νὰ ὑποβάλλουν αἰτήσεις καὶ νὰ καταφεύγουν εἰς δικηγόρους διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ὑποθέσεών των. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν ταυτοχρόνως νὰ γίνῃ καὶ μία ἐπεξήγησις· ἢ νὰ προστεθῇ εἰδικὸν ἐδάφιον, ἢ νὰ γίνῃ μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις ἐκ μέρους ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ἐπὶ τυχὸν ἐκδικασθεισῶν αἰτήσεων ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς λειτουργησάντων γραφείων καὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ νόμου 3125 καὶ ἀπορριφθεισῶν, δικαιοῦται νὰ ἐπανέλθῃ καὶ ἐπανεξετάσῃ αὐτὰς ἡ Ἐπιτροπή. Διότι ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέρριψεν αἰτήσεις διότι δὲν ἀνήγοντο εἰς τὸ χρονικὸν ὅριον τὸ ὁποῖον καθώριζε τότε πρὸς ἀποζημίωσιν ὁ νόμος 3125, ἂν ἐνθυμεῖσθε.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλεγεν οἱ ἀπὸ τότε ἕως τότε παθόντες.

§103Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Μάλιστα. Δηλαδὴ οἱ ἀπὸ τῆς εἰσβολῆς τῶν Γερμανοβουλγάρων παθόντες. Τώρα ὁ νόμος καθιεροῖ τὴν οὐσιωδεστάτην τροπολογίαν· ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Περιλαμβάνονται συνεπῶς οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις ἀπορριφθείσας διότι ἡ ζημία των ἐγένετο πρὸ τῆς εἰσβολῆς τῶν Γερμανοβουλγάρων. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ γίνῃ μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τοιαῦται αἰτήσεις ἐφόσον ἀπερρίφθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐξετάζονται ἐκ νέου αὐτεπαγγέλτως. Ἀπὸ τὸν γραμματέα καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐφόσον καθιεροῦται νέον χρονικὸν ὅριον ὑποβολῆς αἰτήσεων περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως, προθεσμία ἀπωτέρα, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως δηλαδὴ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, συνάγεται ὅτι καὶ αἱ ἀπορριφθεῖσαι ὡς ἄνω αἰτήσεις δύνανται νὰ ἐπανεξετασθῶσιν.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν γίνῃ δήλωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀναμφισβητήτως ὁ δικαιοῦχος θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ ἐκ νέου τὴν αἴτησίν του, διότι, ἂν ὑπάρχῃ εἷς νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ κατὰ τὸ 1915 παθόντες δικαιοῦνται νὰ λάβουν τὴν Α ἀποζημίωσιν καὶ ὑποβληθῇ μία αἴτησις ἑνὸς παθόντος κατὰ τὸ 1914 τὴν ἀπορρίψῃ δὲ τὸ Δικαστήριον διότι δὲν ἔπαθε κατὰ τὸ 1915 κατόπιν δὲ γίνῃ νεώτερος νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ παθόντες κατὰ τὸ 1914 καὶ 1915 ἀποζημιοῦνται, θὰ δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις, ὑποβαλλομένη ἐκ νέου, ἡ διὰ τὸ ἔτος 1914. Ἀλλὰ ἡ συμπληρωματικὴ δήλωσις δὲν βλάπτει.

§105Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Νὰ κάμωμεν ἓν τρίτον ἐδάφιον τότε.

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). «Ἐπίσης ἐξετάζονται ἐκ νέου αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς αἰτήσεις, αἵτινες ἀπερρίφθησαν διότι ἡ ζημία δὲν συνέβη ἐντὸς τῶν χρονικῶν ὁρίων τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου».

§107Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ὀρθότατα. Γενικὴ ἐπίσης παρατήρησιν θὰ εἶχον νὰ κάμω, κύριε Ὑπουργέ, προκειμένου περὶ τῆς κλίμακος τὴν ὁποίαν καθορίζει τὸ ἄρθρον 12 περὶ τοῦ καταβλητέου ποσοστοῦ. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου 3125 καθορίζει τὸ καταβλητέον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ποσοστόν. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ δὲν ὡμίλει περὶ τοῦ δεκάτου ἄρθρου. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὸν νόμον 3125, ὅστις καθορίζει τὸ καταβαλλόμενον ποσοστόν. Ὡς ἠξεύρετε, μεταξὺ τοῦ νόμου 2109, τοῦ συστήσαντος τὰ γραφεῖα πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἀποζημιώσεων, καὶ τοῦ νόμου 3125 ὑπάρχουν οὐσιώδεις διαφοραί. Δηλαδὴ ἐκεῖ μὲν ὁ νόμος 2109 συγχωρεῖ πλείστας ὅσας περιπτώσεις ἀποζημιώσεων, ὁ νόμος ὅμως 3125 περιώρισε ταύτας εἰς τὸ minimum. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων περιορισμῶν εἶναι καὶ τὸ ὅτι καθώρισεν ἓν ποσοστόν. Δηλαδὴ ὅτι ἐπὶ ποσοῦ μέχρι πέντε χιλιάδων εἶναι πληρωτέον 50 τοῖς ἑκατὸν μόνον, ἐπὶ ποσοῦ μέχρι 16 χιλιάδων 45 τοῖς ἑκατὸν καὶ οὕτω καθεξῆς· καθιεροῖ ἀνάλογον κλίμακα. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν, προκειμένου περὶ ποσοῦ μὴ ὑπερβαίνοντος τὰς πέντε χιλιάδας δραχμάς, νὰ ὁρισθῇ διὰ τροπολογίας ἡ εἰς ἀκέραιον καταβολή. Ἰδοὺ διατί, κύριε Ὑπουργέ. Πρὸ ὀλίγου ἀκριβῶς χρόνου ἠσχολήθην μὲ τὴν ὑπόθεσιν μιᾶς ἀτυχοῦς χήρας, ἡ ὁποία ἐξεδιώχθη ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ ἡ ὁποία ἀπώλεσεν ἓν καφενεδάκι τὸ ὁποῖον εἶχε. Τὸ ἐξετίμησε, κατὰ τὴν κρίσιν της, τότε εἰς χιλίας δραχμάς. Ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ ἀπεδέχθη φυσικὰ — ἦτο γελοῖον ποσὸν — καὶ τῇ καθώρισεν ἀποζημίωσιν χιλίων δραχμῶν. Ἔρχεται ὅμως σήμερον ὁ νόμος 3125 καὶ τῇ καταβάλλει τὰς 500 μόνον δραχμάς. Εὐτυχῶς ἔσχε τὴν ἔμπνευσιν νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς ἐμέ· ἂν κατέφευγεν εἰς δικηγόρον, ἀσφαλῶς θὰ ἐλάμβανε μόνον τὰς 300 δραχμάς, ἐκχωροῦσα τὰς ὑπολοίπους 200 εἰς αὐτὸν ὡς ἀμοιβήν. Τὸ ὑπόλοιπον τώρα θὰ ἀναμείνῃ νὰ τὸ πληρωθῇ ὅταν καταβληθῇ ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν ἄλλη ἀποζημίωσις; Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ λογικὸν δι’ αὐτὰ τὰ εὐτελῆ ποσὰ μέχρι πέντε χιλιάδων δραχμῶν νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι καταβάλλονται εἰς ἀκέραιον.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μήπως εἶναι μεγάλα ποσά;

§109Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Πολὺ φοβοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ἐπιβαρύνοντα τὸ σχετικὸν κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι τὰ μικρὰ κονδύλια, ἀλλὰ τὰ μεγάλα.

§110Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δεκτὸν μέχρι 3,000 δραχμῶν.

§111Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ ποσοῦ μέχρι 3,000 δραχμῶν. Ἔχω ὁλόκληρον τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν παλαιὰν κλίμακα τὴν ἰσχύουσαν κατὰ τὸν νόμον 3125.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ δώσητε τὴν τροπολογίαν.

§113Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἔπειτα περαιτέρω ἔχω ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον ὅπως εἰς τὸ παλαιόν, προσθέτουν μόνον ἐκεῖ ὅπου προβλέπεται διὰ τοῦ ἄρθρου 12 ὅτι ἀποδέχεσθε τὴν καταβολὴν ἐπὶ πλέον 10% διὰ μίαν κατηγορίαν χωρίων. Ἤθελον παρακαλέσει ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν Θράκην, ἐπειδὴ ἐκεῖ ὑπέστημεν ἐπιδρομὴν τραγικωτέραν ὅλων τῶν ἄλλων μερῶν καὶ ἐπειδὴ εἴδομεν κατεστραμμένας τὰς Ἑλληνικωτάτας πόλεις, τουτέστι τὴν Μαρώνειαν, τὸ Σουφλί, τὴν Ἀλεξανδρούπολιν καὶ ἄλλας, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως ἐξαφανισθῶσιν ἐκ τῆς Θράκης κατὰ τὸ διάστημα τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς.

§114Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖαι;

§115Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἡ Μαρώνεια, αἱ Φέρραι, τὸ Σουφλί, ἡ Κίρκη καὶ ἡ Μάκρη. Ἴσως δὲν εἴχετε τὸ εὐτύχημα ἢ τὸ ἀτύχημα νὰ ἐπισκεφθῆτε τὴν Θράκην, ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Μπακάλμπαση, ὁ ὁποῖος ἐγένετο αὐτόπτης μάρτυς τῆς τραγικῆς εἰκόνος, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ καταστροφὴ τῶν Ἑλληνικῶν αὐτῶν κωμοπόλεων καὶ δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον τροπολογίαν. Ἄν θέλητε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ Σουφλίον καὶ ἡ Ἀλεξανδρούπολις, αἱ ὁποῖαι εἶναι πόλεις, καὶ νὰ παραμείνουν αἱ κωμοπόλεις.

§116Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε, κ. συνάδελφε.

§117Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Σᾶς εἶπον ποῖος εἶναι ὁ λόγος· εἶναι καθαρῶς ἱστορικός. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς: Παρατηρῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰδικῶς διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν κατὰ τὸν νόμον 3125 τὴν καθιστᾷ πολυμελεστέραν. Ἐφόσον ὑπάρχει ἡ ἀπόφασις αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ εἰδικὸν ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλεγεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ διχάζεται εἰς δύο τμήματα καὶ θὰ συνεδριάζῃ συχνότερον κατὰ τὰς διατάξεις Διατάγματος ἐκδοθησομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ γίνηται περισσοτέρα ἐργασία.

§118Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Θὰ συνεδριάζῃ δὶς τῆς ἑβδομάδος;

§119Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι θὰ μοιράζηται εἰς δύο τμήματα.

§120Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος.

§121Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς λειτουργίας τοῦ γραφείου. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τὴν μεγίστην ὑπηρεσίαν διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ εἶναι τὰ εἰσηγητικὰ μέλη καὶ ὁ γραμματεύς. Τὴν ὀλιγωτέραν δὲ παρέχουσι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Συνεπῶς δίκαιον εἶναι νὰ καθορισθῇ ἴση ἡ ἀμοιβὴ καὶ τῶν εἰσηγητικῶν μελῶν καὶ τοῦ γραμματέως, διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ μεγαλυτέρα.

§122ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Βεβαίως.

§123Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ καλά, ἂς γίνῃ 3.000 δραχ. καὶ διὰ τὸν γραμματέα καὶ δι’ ὅλους.

§124Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἑτέραν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω, τὴν ὁποίαν συμμερίζονται οἱ πλεῖστοι τῶν συναδέλφων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Εἶναι ὡς πρὸς τὸ 4ον ἄρθρον.

§125Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τροπολογίαν ὅτι ἡ πληρωμὴ θὰ γίνεται τῇ ἐκλογῇ τοῦ Δημοσίου τοῖς μετρητοῖς ἢ δι’ ὁμολογιῶν. Ἑπομένως ἐγὼ θὰ στέλλω μετρητὰ εἰς τὸ Ταμεῖον.

§126Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Φοβοῦμαι μήπως ἡ Ἐπιτροπὴ ἢ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον σᾶς εἴπουν ὅτι εἶναι καθωρισμένος ὁ τρόπος καθ’ ὃν καταβάλλονται.

§127Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ εἴπουν.

§128Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, ἡ οὐσιωδεστέρα τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν μετὰ τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας συναδέλφων, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἄν ἐνθυμεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, κατηργήσατε τὴν διάταξιν καθ’ ἣν ὑπελογίζετο ἡ ἀξία τοῦ πράγματος εἰς χρυσόν. Ἴσως εἴχετε ἐν μέρει δίκαιον, διότι, ἂν προσετίθετο αὐτὴ ἡ διάταξις, θὰ ἐγεννᾶτο μέγα ζήτημα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄλλου ζητήματος τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσω τὴν διατύπωσιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐφόσον καταργεῖται αὐτὴ ἡ διάταξις, νομίζω ὅτι δέον νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον, προστιθεμένου τοῦ ἑξῆς: «συνυπολογιζομένης καὶ τῆς πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ πράγματος ὁρισθείσης ἢ ὁρισθησομένης ἀξίας». Νομίζω ὅτι εἶναι εὔλογον νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι κατὰ κανόνα οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις μέχρι τοῦδε ὑπερέβησαν τὴν ἀξίαν τοῦ πράγματος κατὰ τὸ 1915 καὶ 1916. Σᾶς παρουσίασα πρὸ ὀλίγου ἓν παράδειγμα πολὺ ζωντανόν, παρόμοιοι περιπτώσεις ὑπάρχουν σχεδὸν ἐφ’ ὅλων τῶν δηλώσεων. Δὲν ζητοῦν παρὰ ἓν πολλοστημόριον τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν πάντες. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῆτε, ἐφόσον ἄλλως τε δὲν καταβάλλεται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν εἰς ἀκέραιον.

§129Κ. ΝΤΑΗΣ. Ὅτε ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος ἐσχηματίσθησαν διάφοροι Ἑταιρεῖαι καὶ περιήρχοντο τὴν Μακεδονίαν ὁλόκληρον καὶ ἔκαμνον συμβόλαια ἐκχωρητήρια. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ διάταξις ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ πληρώνωνται εἰς τοὺς δικαιούχους καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους οἱ ὁποῖοι παίρνουν 20 καὶ 30%. Νὰ κηρυχθοῦν ἄκυρα ὅλα αὐτά.

§130Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ ὁ νόμος νὰ εἴπῃ ὅτι κάθε ἐκχωρητήριον τὸ κηρύσσω ἄκυρον. Σύνηθες εἰς τὴν νομοθεσίαν δὲν εἶναι νὰ ἔρχηται ὁ νομοθέτης νὰ ἀκυρώνῃ πράξεις. Ἀλλ’ ἂν ἐγένετο μία κατάχρησις, ὁ νομοθέτης ἀνοίγει τὴν πύλην διὰ νὰ ἀνακαλυφθῇ ἡ κατάχρησις. Ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φονεύσητε μίαν ἀγέλην, διότι ἐνεφανίσθησαν κρούσματα, ἔστω καὶ πολλά, ἀλλὰ θὰ ἴδητε ποῖα ζῷα εἶναι τὰ προσβληθέντα, ἔτσι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀκυρώσητε ὅλας τὰς συμβάσεις, διότι θὰ ἀρχίσῃ ὁ κόσμος νὰ μὴ πιστεύῃ εἰς τίποτε. Ἂν εἴπωμεν ὅτι τὰ συμβόλαια εἶναι ἄκυρα, δὲν εἶναι ὀρθόν.

§131Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§132Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα σεῖς εἴδετε, εἶναι συμβόλαια ἁπλῶς. Λέγεται ὅτι ἐξεχωρήθη μία ἀπαίτησις ἀντὶ ὡρισμένου ποσοῦ.

§133Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Ὄχι· εἶναι πληρεξούσια.

§134Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφῆστε σᾶς παρακαλῶ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐρωτήσω πρῶτον τὸν ἀξιότιμον ἀγορεύοντα καὶ κατόπιν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσω καὶ ὑμᾶς. Λοιπόν· ἦσαν συμβόλαια, τὰ ὁποῖα λέγουν ὅτι μεταβιβάζουν τὴν ἀπαίτησιν τὴν ὁποίαν εἶχον κατὰ τοῦ δημοσίου αὐτοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον καὶ ἔλαβον; Ὄχι. Τί εἴδους συμβόλαια ἦσαν;

§135Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἦσαν συμβόλαια ἢ μᾶλλον ἦσαν πληρεξούσια καθιστῶντα πληρεξουσίους δικηγόρους ἢ ἄλλους ἀντιπροσώπους συνήθως μιᾶς οἰκονομικῆς Ἑταιρείας, τῆς ὁποίας προΐσταται ὁ κ. Νεγρεπόντης.

§136Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν εἶναι ἁπλὸς διορισμὸς πληρεξουσίων, τὸν ὁποῖον διορισμὸν κατὰ τὸν νόμον ἐπιτρέπετε ὅταν θέλουν νὰ τὸν ἀνακαλοῦν. Δὲν εἶχον παρὰ νὰ τῷ κοινοποιήσωσιν ἕνα χαρτὶ καὶ νὰ τῷ εἴπουν· «σὲ διορίσαμε πληρεξούσιον, ἀλλὰ τώρα τὸν ἀνακαλοῦμεν τὸν διορισμόν». Ἄλλος τρόπος καταχρήσεως ὑπάρχει, διότι αὐτὸς δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§137Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἠθικὸν δεσμὸν καθιερώνουν αὐτὰ τὰ συμβόλαια. Εἶναι ἀτελῆ καὶ ἰδιωτικῆς φύσεως. Συνεπῶς δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν, διότι ἀνακαλοῦνται.

§138Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Αὐτά, κ. συνάδελφε, ἀντίκεινται καὶ πρὸς τὸν νόμον περὶ δικηγόρων.

§139Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἀτυχῶς γίνονται, ἂν καὶ πρόκειται περὶ συμφωνίας ἰδιωτικῆς, χωρὶς νὰ παρέχουν τίποτε. Ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, εἶναι τοῦτο· ὅτι, ἐφόσον αἱ ὑποβληθεῖσαι δηλώσεις ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ 1916–17–18 καὶ ἀνταποκρίνονται εἰς ἐλαχίστην ἀξίαν τοῦ πράγματος καὶ ἐφόσον κατηργήθη ἡ διάταξις ἡ ὁποία καθιέρωνε τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς εἰς χρυσόν, νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἐπὶ τοῦ καθορισμοῦ ποσοστοῦ νὰ συνυπολογίζηται καὶ ἡ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ πράγματος ἀξία. Ἐγὼ ἐζημιώθην κατὰ τὸ 1917 ἐξ οἰκίας μου ἀξίας χιλίων δραχμῶν. Σήμερον, ἂν τὰ εἶχα, θὰ ἦσαν 15 καὶ 20 χιλιάδες δραχ.

§140Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ πληρωθῶ τὸ ἀνάλογον ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ πραγματικοῦ. Δὲν ζητῶ οὔτε εἰς χρυσὸν οὔτε τίποτε, ἀλλὰ ζητῶ νὰ πληρωθῶ τὸ ποσοστὸν τὸ ἀνάλογον τῶν 20–30 τοῖς ἑκατὸν τῶν 50 χιλιάδων δραχμῶν. Τώρα τί γίνεται; Ἂν ἔχω μίαν τελεσίδικον ἀπόφασιν 50 χιλιάδων δραχμῶν, ἔρχεται ἡ Ἐπιτροπή, ἀφαιρεῖ τὰς 25 χιλ. καὶ μοὶ δίδει τὸ ποσοστὸν ἀπὸ τὰς 25 χιλιάδας. Ἔχω μίαν ἀπόφασιν εἰς τὰς χεῖράς μου 40 χιλιάδων δραχμῶν, μοὶ ἀφαιρεῖ τὰς 20 χιλιάδας δραχμάς, διότι, λέγει, τοῦτο εἶναι λόγῳ ἀντικαταστάσεως καὶ μὲ πληρώνει ἐπὶ τῶν 20 χιλιάδων δραχμῶν τὰ 20%.

§141Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας. Μία ἐγκύκλιος θὰ τὸ κανονίσῃ.

§142Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κάτι ἄλλο ἀντελήφθητε ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Σᾶς λέγει ὅτι· «ἔχω μίαν ἀπόφασιν εἰς τὰς χεῖράς μου, ἡ ὁποία μοὶ καθορίζει ἀποζημίωσιν 50,000 δραχμῶν· ἔρχεται ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ νόμου 3125 καὶ μᾶς λέγει ὅτι ἀπὸ τὰς 50,000 δὲν δικαιοῦσθε κατὰ τὸν νόμον εἰμὴ μόνον τὸ ποσὸν τῶν 10,000, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ δὲ τῶν δέκα χιλιάδων καθορίζεται ποσοστόν. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι, ἐφόσον τὸ ἐλάχιστον μέρος τῆς ἀποζημιώσεως παρέχεται εἰς τοὺς δικαιούχους, νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἡ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ πράγματος καθωρισμένη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀξία αὐτὴ συνυπολογίζεται εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ παροχῆς ποσοστοῦ ἀποζημιώσεως.

§143Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ εἶναι δευτέρα ἀποζημίωσις.

§144Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τίνα ἄλλην ἀποζημίωσιν δὲν ἐλάβετε;

§145Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἀπώλεια εἰσοδημάτων, τῶν ὁποίων ἐστερήθη ὁ δικαιοῦχος.

§146Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν καταλαμβάνω διατί θὰ σᾶς δώσω ἀποζημίωσιν εἰς εἶδος καὶ ζητεῖτε καὶ ἄλλην ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἀξίαν;

§147Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν τὴν ζημίαν τῶν 50,000. Μᾶς ἐδώσατε μίαν ἀπόφασιν. Ὁμιλοῦμεν περὶ θετικῆς ζημίας.

§148Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις δὲν εἶναι δυνατόν, δυστυχῶς, νὰ ἀντικαταστήσῃ ὅλας τὰς ζημίας, καθὼς καὶ διὰ τὰ θύματα τοῦ πολέμου νὰ δώσῃ ὁλόκληρον τὴν ζημίαν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὰς οἰκογενείας των.

§149Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσητε· «εἴτε συνεπείᾳ ἐδαφικῆς ἐγκαταλείψεως». Διότι, ἂν μείνῃ ὡς ἔχει, ἐξαιροῦνται ὅλαι αἱ Ἰόνιοι νῆσοι διὰ τὴν κατάληψίν των ὑπὸ τῶν Συμμάχων.

§150Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀφορᾷ τὰς Ἰονίους νήσους. Ἄλλως τε δὲν ἔγινε καμμία ζημία.

§151Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δηλοῖ ὅτι ἡ κατάληψις τῶν Ἰονίων νήσων ἦτο ὠφέλιμος.

§152Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§153Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη;

§154Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§155Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἤθελον μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ἄρθρου 5, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐξαιρετικῶς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν.

§156Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ γίνῃ πλῆρες, κύριοι.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακανῶ νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§158ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§159Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἤθελον τὴν ἑξῆς τροπολογίαν νὰ προτείνω. Διὰ τοῦ 4ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκτείνεται ὁ κύκλος τῶν περιπτώσεων κατὰ τὰς ὁποίας παρέχεται ἀποζημίωσις λόγῳ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν εἴτε λόγῳ στερήσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας εἴτε λόγῳ ἱκανοποιήσεως προσώπων συνεπείᾳ φυλακίσεως. Δὲν λαμβάνεται οὐδεμία πρόνοια διὰ τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας λόγῳ ὁμηρίας. Ἀπέθανον πολλοὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὁμηρίας καὶ ἀφῆκαν παιδία καὶ χήρας. Διατί νὰ μὴ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς πρόνοια; Νὰ τεθῇ λοιπὸν καὶ ἡ φράσις «λόγῳ θανάτου».

§160Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, διότι λαμβάνουν σύνταξιν. Περιελήφθησαν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεως θυμάτων πολέμου.

§161Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ὄχι.

§162Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν λάβητε τὸν νόμον περὶ συντάξεως τὰ τὸ ἴδητε.

§163Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει κατηγορία πλοίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπιταχθῆ ὑπὸ τῶν συμμαχικῶν Κυβερνήσεων καὶ εἶχον ὑπαχθῆ εἰς καταναγκαστικὴν μίσθωσιν καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀσφάλεια ἦτο κατὰ πολὺ ὑποδεεστέρα τῆς ἀξίας των, διὰ λόγους γνωστοὺς καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔκαμα τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνομεν ὅπως εἰς τοὺς δικαιουμένους ἀποζημίωσιν πλοιοκτήτας συμπεριληφθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων τὰ πλοῖα ἐπετάχθησαν ὑπὸ τῶν συμμαχικῶν Κυβερνήσεων καὶ οἱ ὁποῖοι εἰσέπραξαν ἀσφάλειαν πολὺ κατωτέραν τῆς ἀξίας τοῦ πλοίου των. Τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἐνισχύσῃ καὶ τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν.

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ λάβωμεν τοιαύτην πρόνοιαν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον.

§165Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν διὰ τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι ἐπροξενήθησαν εἰς τὴν πόλιν Φλωρίνης ὑπὸ τῶν συμμαχικῶν στρατευμάτων, τὰς ὁποίας δὲν θέλουν νὰ ἀναγνωρίσουν οἱ Γάλλοι. Ἑπομένως, ἂν παραπεμφθοῦν εἰς τὴν διασυμμαχικὴν Ἐπιτροπήν, ἀσφαλῶς θὰ τὰς ἀπορρίψουν οἱ Γάλλοι, διότι δὲν θέλουν νὰ ἀναγνωρίσουν ὅτι ἐξ αἰτίας των ἐγένοντο αἱ ζημίαι.

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν τὰς ἀναλάβωμεν ἡμεῖς, προεξοφλοῦμεν ὅτι ἡ διασυμμαχικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ τὰς ἀπορρίψῃ.

§167Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπήχθησαν ἀπὸ τοὺς Γερμανοβουλγάρους εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ληφθῇ ἡ αὐτὴ πρόνοια καὶ διὰ τοὺς εἰς Γερμανίαν ἀπαχθέντας....

§168ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτοὶ μετέβησαν οἰκειοθελῶς εἰς Γερμανίαν.

§169Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. .... Καὶ ἐνῷ ἀναγράφεται δι’ ἐκείνους εἰδικῶς, δὲν ὁμιλεῖτε περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ οἱ ὁποῖοι διατελοῦν ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας. Ἡ ἀντίρρησις ὅτι προσεχώρησαν οἰκειοθελῶς βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὴ καί, ἂν πόρρωθεν ἤθελε κριθῆ ὡς ὀρθή, ἔπρεπε νὰ δικασθῶσιν ὡς προδόται. Διακρίνω λοιπὸν μίαν ἐξαίρεσιν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπακολουθεῖ περαιτέρω· «τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς κρατικοὺς ὑπαλλήλους τοὺς φυλακισθέντας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν». Διότι πρόκειται περὶ ὀλίγων ἀξιωματικῶν φυλακισθέντων. Ἡ διάταξις δὲ αὕτη εἶναι καθαρῶς προσωπική.

§170Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἀπαλειφθῇ.

§171Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἀναγράφεται δηλαδὴ ὅτι διατελοῦν εἰς ἰσοτιμίαν μὲ τοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἀπαχθέντας.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταματόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§173Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ζήτημα εἶναι διὰ τοὺς κατὰ ξηρὰν παθόντας, ὅσοι ἦσαν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν· δι’ αὐτοὺς λαμβάνεται πρόνοια.

§174Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δι’ ὅλους.

§175Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ὅταν οἱ Γερμανοβούλγαροι εἰσῆλθον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη τὴν 31ην Ἰουλίου, ἐδημοσιεύθη δὲ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τὴν 28ην Αὐγούστου καὶ λειτουργεῖ ἀπὸ τὸ 1918. Τὸ Κράτος ἔχει ἐνοικιάσει μίαν οἰκίαν εἰς τὴν ὁδὸν Μάρνη καὶ πληρώνει δὲν ἠξεύρω πόσα. Ἔχει Ἐπιτροπὰς ἐπὶ Ἐπιτροπῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ θὰ λαμβάνῃ 31 δρ. δι’ ἑκάστην ἀπόφασιν. Ἐρωτῶ· ἂν εἶναι ὑπάλληλοι καὶ πληρώνονται ἀπὸ τὸ Δημόσιον, εἶναι 32,000 ἀποφάσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας, ἂν λαμβάνουν 31 δραχμὰς δι’ ἑκάστην ἀπόφασιν, τί θὰ μείνῃ διὰ νὰ λάβουν οἱ ἄλλοι; Διότι εἰς ἕνα λογαριασμὸν πόσα θὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον;

§176ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ Δημόσιον δὲν πληρώνει.

§177Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ· ἂν τὸ Δημόσιον ἔχει ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, θὰ τοὺς πληρώνουν οἱ ἀποζημιωθέντες; Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν ἀπὸ τὸ 1913 μονίμως ἕως 6 Αὐγούστου 1916—ὅταν εἰσῆλθον οἱ Γερμανοβούλγαροι—οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ διελύθησαν εἰς τρία μέρη· ἓν μέρος ἐπῆγεν αἰχμάλωτον εἰς τὴν Γερμανίαν, ἄλλο μέρος ἦλθεν ἐδῶ καὶ τὸ τρίτον μέρος ἐπῆγεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὁ νόμος οὗτος καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιλαμβάνει νὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν αἰχμάλωτοι εἰς τὴν Γερμανίαν, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἄμυναν δὲν λαμβάνουσι καμμίαν ἀποζημίωσιν.

§178Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπηλείφθη ἡ διάταξις αὐτὴ δι’ ὅλους.

§179Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἄμυναν καὶ ἐσκοτώθησαν, ὅπως εἶναι ὁ Δογάνης καὶ ἄλλοι, αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν δὲν λαμβάνουσιν ἀποζημίωσιν.

§180Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σύνταξιν λαμβάνουν κατὰ τὸν νόμον.

§181Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὰ πράγματά των δὲν θὰ λάβουν τίποτε; Ἄλλη διάταξις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἂν εἷς ἐζημιώθη καὶ ἔχει ἐπιδικασθῆ δι’ ἀποφάσεως τῆς δευτεροβαθμίου Ἐπιτροπῆς νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν 10,000 δραχ., ἔρχεται ἡ νέα Ἐπιτροπή, ἀναθεωρεῖ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς δευτεροβαθμίου Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ 10.000 ποὺ ἔχουν ἐπιδικασθῆ εἰς τὸν ζημιωθέντα, τῷ δίδει μόνον 2.000. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ ἓν ταμεῖον εἰδικὸν ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Γερμανίαν καὶ αὐτὸ νὰ πληρώνῃ ἀναλόγως τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἀποφάσεων; Ἔχω μίαν τροπολογίαν. Τὴν εἴδετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν; (Δίδει τὴν τροπολογίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν).

§182Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποστηρίξατέ την.

§183Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι καθόλου. Ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν ποὺ ἤμην ἐκεῖ καὶ ἥτις κατεστράφη καὶ δὲν ἀπεζημιώθησαν οἱ κάτοικοί της. Ἀπὸ 6,000 ζῷα τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ἡ Βουλγαρία δὲν ἔλαβε κανεὶς ἀποζημίωσιν. Προτιμῶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ γίνῃ μόνιμος. Νὰ ἀποσπασθοῦν εἰδικοὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ νὰ ἐργάζωνται δραστηρίως, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὁ ἀρεοπαγίτης, ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ λοιποὶ οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν δὶς τῆς ἑβδομάδος καὶ ὑπογράφουν, δὲν θὰ τελειώσουν ποτέ. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ σχηματισθῇ Ἐπιτροπὴ μόνιμος, ἡ ὁποία νὰ ἀποσπάσῃ ὑπαλλήλους διὰ νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ὅπως ἔγινε καὶ εἰς τὸν ἄλλον νόμον τῶν θυμάτων πολέμου, ὅπου ἔγινεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ εἶναι ἀπηλλαγμένη πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας καὶ δημοσιεύει 200–300 ἀποφάσεις τὴν ἡμέραν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§185Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ φθάσῃ ἡ διασυμμαχικὴ αὐτὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀπὸ τριῶν ἐτῶν ἔχει διορισθῆ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν συμμαχικῶν ἀποζημιώσεων.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω ὑποσχέσεις. Ἔκαμα καὶ τελευταίως διαβήματα.

§187Γ. ΜΟΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν οἱ Σύμμαχοι νὰ μᾶς καταβάλωσι τὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας εἰς ἰδιώτας ἐπροξένησαν, καθ’ ὃν τρόπον ἀξιοῦν παρ’ ἡμῶν νὰ πληρώσωμεν διαφόρους παλαιοὺς λογαριασμούς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ μίαν διαμαρτυρίαν ἀπευθύνω ἐκ μέρους τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἀναμένουσιν νὰ λάβωσιν ἀποζημιώσεις, αἵτινες τόσον καθυστεροῦν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§189Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐγεννήθη ἀπορία κατὰ πόσον ὁ προηγούμενος νόμος μετέβαλε τὴν βάσιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐχόντων δικαίωμα εἰς τοῦτο, κατὰ πόσον δηλαδὴ μετετράπη τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον συνίστατο εἰς ὡρισμένον ποσὸν δραχμῶν χρυσῶν, μετετράπη εἰς δραχμὰς χαρτίνας. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ προηγούμενος νόμος, ἠρωτήθην ἐπ’ αὐτοῦ, ὡς διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐδήλωσα ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι προδικαστικόν. Ἂν πληρώνωμεν σήμερον εἰς δραχμάς, εἶπον, ἂν δίδωμεν προκαταβολήν, δὲν σημαίνει ὅτι χάνει κανεὶς τὰ δικαιώματά του. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι κάποιος ζητεῖ ἀποζημίωσιν 100 χιλιάδων δραχμῶν χρυσῶν διὰ τὴν ἀπώλειαν ἑνὸς πλοίου, τὸ δικαίωμά του τὸ διατηρεῖ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τῷ δώσωμεν 100 χιλιάδας δραχμάς. Θὰ τὰ λάβῃ δὲ τὰ χρήματα αὐτὰ ἐφόσον ἡ Ἑλλὰς θὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ τὰ ὑποχρεούμενα διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων κράτη. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα καὶ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διευκρινίσῃ πῶς βλέπει τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Βλέπει ὅτι αὐτοὶ θὰ χάσουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποζημιωθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς ἀξίας ἢ ὄχι;

§190Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπως γνωρίζητε, κύριε συνάδελφε, οὐδὲν κράτος, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔφθασαν νὰ ἴδουν τὸ νόμισμά των τελείως ἐξηυτελισμένον, ἀνεγνώρισεν ὑποχρεώσεις του ὡς πληρωτέας εἰς ὑγιὲς νόμισμα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν. Διὰ νόμου καθιερώθη ἡ ἀρχὴ τῆς ἀποζημιώσεως. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς πραγματικῆς ἀποζημιώσεως εἶναι τοῦτο· ὅτι ὅσον μειοῦται ἡ ἀξία τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ἐπὶ τοσοῦτον αὐξάνει τὸ ποσὸν τῆς πληρωτέας ἀποζημιώσεως. Ἂν λοιπὸν ὑποτεθῇ ὅτι ἐλαμβάνομεν χρήματα ἄφθονα ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις, θὰ προσέθετον μάλιστα ἂν εὐωδοῦντο τόσον πολὺ τὰ ἐθνικὰ οἰκονομικά, ὥστε νὰ ἠδύναντο ταῦτα νὰ ἐπαρκέσουν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ προσπαθήσωμεν αἱ ἀποζημιώσεις νὰ πλησιάζουν εἰς τὸ πλῆρες.

§191Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ζητοῦμεν νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος· ἐγὼ εἶπον ἐφόσον ἔρχονται ἀποζημιώσεις.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§193Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατὶ δὲν ἀπονέμεται εἰς ἕκαστον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαιοῦται. Δύναται ἐκ τῶν πληρωμῶν νὰ δίδηται ἀνάλογον ποσὸν εἰς τοὺς δικαιουμένους. Ἀντὶ νὰ δίδηται τὸ ἥμισυ, νὰ δίδηται τὸ ἓν δέκατον ἢ καὶ ὀλιγώτερον. Ἐφόσον δὲ δίδονται περισσότερα χρήματα διὰ τὰς ἀποζημιώσεις ὑπὸ τῶν ὑποχρέων πρὸς πληρωμήν, νὰ δίδηται καὶ ἄλλο ποσόν. Ἀλλὰ τὸ ἓν δέκατον εἰς πραγματικὴν ἀξίαν. Ἐφόσον τὰ κράτη, ἡ Γερμανία καὶ τὰ ἄλλα, θὰ πληρώσουν εἰς χρυσὸν διατί οἱ δικαιούμενοι νὰ πληρωθῶσιν εἰς δραχμάς; Θὰ ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, καὶ νομίζω ὅτι ἡ καλυτέρα ἀπάντησις θὰ εἶναι ὅτι θὰ ἐλαττώσῃ τὸ ποσοστόν, διὰ νὰ δοθῇ ἀντὶ τοῦ ἡμίσεος τὸ ἓν δέκατον, τὸ ἓν δέκατον τρίτον ἢ οἱαδήποτε ἀναλογίαν θέλει ἡ Κυβέρνησις εἰς πραγματικὴν ἀξίαν, χωρὶς ὅμως νὰ ἀπολέσωσιν οἱ δικαιούμενοι τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἀπαιτήσεών των.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε τὰ κράτη ἀναγνωρίζουν ἄλλο νόμισμα παρὰ τὸ ἐπίσημον. Ἐν Ἑλλάδι μάλιστα ἐπήραμεν καὶ τὰς εἰς χρυσὸν καταθέσεις ἀπὸ τὰς Τραπέζας καὶ οἱ καταθέται ἐπληρώθησαν εἰς δραχμάς.

§195Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Εἶναι καὶ ἓν ἄλλο. Ἂν ὑποτεθῇ, ὅπως τὸ εὔχομαι, ὅτι τὸ ἐθνικὸν νόμισμα θὰ ἐξυγιανθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ φθάσῃ ἡ δραχμὴ εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ἔχουσι λάβει οἱ δικαιοῦχοι ἓν τμῆμα τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον μὲ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς καλύπτει τὸ σύνολον, τί θὰ συμβῇ;

§196Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι λόγοι οἰκονομικοί, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ τὸ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις.

§197Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ζητοῦμεν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ πληρώσῃ, ἀλλ’ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἀτόμων νὰ δοθῶσιν εἰς χρυσόν, ἐφόσον δίδονται αὗται ὑπὸ τῶν ὑποχρέων πρὸς τοῦτο ξένων κρατῶν.

§198Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας πληρώνει ἡ Γερμανία δὲν δίδονται μόνον δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ἀλλὰ διὰ πᾶσαν περίπτωσιν· καὶ διὰ τὰς συντάξεις ἀκόμη τῶν θυμάτων πολέμου.

§199Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τὸ δεχθῇ.

§200Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι δὲν ἔχομεν ἐντολήν.

§201Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, σεῖς νομίζετε ὅτι ὅσα δίδει ἡ Γερμανία χρησιμεύουν μόνον διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν.

§202Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον· διὰ ποῖον ἄλλον σκοπόν;

§203Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅτε ἔγινεν ἡ συνδιάσκεψις, ἡ πρώτη αἴτησις τῶν Συμμάχων ἦτο νὰ ὑποβληθῇ ἡ Γερμανία εἰς πλήρη ἀποζημίωσιν. Αὐτὸ ἀπέτυχε καὶ ἐδέχθησαν εἰς τὸ τέλος, ὅτι ἡ Γερμανία ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ πρῶτον τὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰς ζημίας τὰς ὑλικὰς τὰς προξενηθείσας ἐκ πολεμικῶν πράξεων καὶ δεύτερον τὰς συντάξεις τῶν θυμάτων πολέμου. Λοιπὸν ὅ,τι δίδει ἡ Γερμανία, τὸ δίδει δι’ ὅλας ταύτας τὰς κατηγορίας τῶν ζημιωθέντων.

§204Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τί ποσὰ θὰ δώσητε, κανονίσατε σεῖς· τὸ ἓν δέκατον, τὸ ἓν εἰκοστόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως δὲν δύνασθε νὰ στερήσητε τὰ ἄτομα τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ λάβωσιν ὅ,τι δικαιοῦνται.

§205Κ. ΚΑΛΟΥΔΗΣ. Ἡμεῖς οἱ ἐνδιαφερόμενοι θέλομεν νὰ ψηφισθῇ ἔτσι.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι παρατήρησις αὐτή. Ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ διαφωνῇ πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§207Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σεῖς θέλετε νὰ ψηφίζωμεν τὰ νομοσχέδια ὅπως τὰ ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ἐκφράζωμεν γνώμην. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἐξέπεσε τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.

§208Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν κωλυσιεργίαν. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξητε τὰς γνώμας σας· ἀλλὰ θέλετε νὰ κωλυσιεργῆτε.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι αὐτὴ δὲν εἶναι συμπεριφορὰ πληρεξουσίου. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου σπουδαιοτάτου.

§210Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἡ συμπεριφορά μας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολὺ καλυτέρα ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας. (Θόρυβος).

§211Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ πολλάκις εὑρίσκομαι ἐν δυσφορίᾳ, ἀλλὰ δὲν ἀσχολοῦμαι νὰ ἐκτελέσω ἔργα Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ εἴπω «αὐτὴ δὲν εἶναι συμπεριφορά».

§212Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δέχομαι μαθήματα ἀπὸ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε.

§213Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἀντικαθιστᾶτε τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ ἐρεθίζητε τὰ πνεύματα περισσότερον. Ἀφήσατε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ἀντὶ νὰ δίδητε μαθήματα, λέγοντες τί εἶναι συμπεριφορὰ καὶ τί δὲν εἶναι. Ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Χαβίνης. Ἂν δὲν διεκόπτετο, θὰ εἶχε τελειώσει.

§214Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ εἶχον τελειώσει, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καβάλλας συνάδελφος, ὁσάκις θέλει νὰ ψηφισθῇ ἓν νομοσχέδιον, διαμαρτύρεται κατὰ παντὸς πληρεξουσίου ὅτι κωλυσιεργεῖ.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰ προσωπικὰ καὶ ἐλᾶτε εἰς τὸ θέμα.

§216Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ πάλιν, κύριε Πρόεδρε, καταλήγων, λέγω τοῦτο: Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς, ἐνῷ τὰ κράτη τὰ ὑπόχρεα πληρώνουν εἰς χρυσόν, δὲν δίδονται εἰς τὰ ἄτομα τὰ ποσὰ ἅτινα δικαιοῦνται. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ταράξω τὰ νεῦρα τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι κωλυσιεργοῦμεν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§218ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροποποιήθησαν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τροπολογιῶν).

§219Ν. ΞΗΡΟΣ. Χθές, κύριε Πρόεδρε, ἐξηγγέλθη κατὰ λάθος ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, ὅτι ἡ ψηφοφορία τοῦ 17ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἀπέδωκε πλειονοψηφίαν. Ἐκ τῶν σημερινῶν πρακτικῶν ἐξάγεται ὅτι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς τριετοῦς διαρκείας τῆς βουλευτικῆς περιόδου 116 καὶ κατὰ τῆς προτάσεως 116, δύο δὲ ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, αἱ ἀρνήσεις λογίζονται ἐναντίον τῆς προτάσεως· ἑπομένως εἶναι 118 «ὄχι» καὶ 116 «ναί».

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καίτοι τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν, θὰ ἐξελεγχθῇ τὸ πρακτικὸν τῆς ψηφοφορίας.

§221Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ γεννῶνται ζητήματα διὰ τόσον σπουδαῖον θέμα, παρακαλῶ νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος, ἵνα ἐξακριβωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα.

§222Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ὑπάρχῃ περίπτωσις, θὰ ἐπαναληφθῇ. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ πρῶτος ἀντιπρόεδρος κ. Κ. Ἀλαβάνος).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Ἑταιρείας Messagerie Transaerienne ὑπογραφείσης συμβάσως ἐναερίου συγκοινωνίας». Ὁ κ. Σ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§225Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ συζήτησις, κύριοι, ἐπὶ τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἑταιρείαν Societa Anonyma Aeroespresso Italiana εἶναι ὅλως ἐξαιρετικῆς φύσεως. Βεβαίως, ἂν ἀναγνώσῃ τις τὴν αἰτιολογικὴν αὐτῆς ἔκθεσιν μετὰ προσοχῆς, θὰ ἐκπλαγῇ ὄντως πῶς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δὲν ἔχει ἀκόμη μίαν συγκοινωνίαν ἐναέριον μὲ ὅλην τὴν λοιπὴν Εὐρώπην, μετὰ τῆς ὁποίας νὰ εὑρίσκηται εἰς ἄμεσον καὶ ἡμερησίαν ἐπαφήν. Ἄν ὅμως ἐξετάσῃ τις ἐπιμελῶς καὶ μετὰ προσοχῆς τὴν σύμβασιν ταύτην, θὰ τὸν καταλάβῃ πραγματικῶς ἴλιγγος καὶ σκοτοδίνη. Διότι ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀπὸ γεωγραφικῆς ἀπόψεως, εἶναι ὅλως ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σοβαρότητος καὶ ἀξίας. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀεροναυτικὴ συγκοινωνία τῆς Εὐρώπης πρὸς τὴν Ἀνατολήν, τὴν Ἀσίαν, τὴν Συρίαν καὶ τὴν Αἴγυπτον, ἡ Ἑλλὰς εἶναι τὸ μόνον βάθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριχθῇ ἡ βόρειος καὶ μέση Εὐρώπη διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Ἀνατολὴν καὶ μὲ τὰς χώρας τῆς λίμνης τῆς Μεσογείου, τὴν Αἴγυπτον καὶ τὰς Ἰνδίας. Ἀναμφισβήτητον βεβαίως εἶναι ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπεν ἀπὸ μακροῦ χρόνου νὰ εἶναι συνηνωμένη ἀεροναυτικῶς μετὰ τῆς λοιπῆς Εὐρώπης, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι τὸ μόνον φωτεινὸν σημεῖον, τὸ ἓν καὶ δυστυχῶς μόνον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζει τὴν σύμβασίν της ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Δὲν εὑρισκόμεθα δυστυχῶς εἰς τὸ 1783, ὅτε ἐγένετο ἡ ἀνακάλυψις τῶν Μογκολφιέρ, οὔτε εἰς τὸ 1884, ὅτε ἔκαμε τὰ πρῶτα βήματά της ἡ ἀεροναυτικὴ τέχνη καὶ ἐπιστήμη. Ἀπὸ τοῦ 1908, ὅτε ἡ ἐπιστήμη ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ τὸ μέσον τῆς ἰσορροπήσεως ἐν τῇ ἀτμοσφαίρᾳ τοῦ βαρυτέρου τοῦ ἀέρος ὀργάνου, τῆς μηχανῆς, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐκτελῇ τὰς πτήσεις της, ἡ ἀεροναυτικὴ ἐπροχώρησε πολύ, παραπολύ. Ἀπὸ δὲ τοῦ 1913 καὶ ἐντεῦθεν, ἕνεκεν ἰδίᾳ τοῦ μεγάλου Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἐξελίχθη γοργῶς καὶ ἔλαβε διαστάσεις ἀνελπίστους. Δι’ αὐτὸ ὅλοι οἱ λαοί, οἱ σύμμαχοι καὶ συναγωνισταί, οἱ ὁποῖοι ἐνίκησαν κατὰ τὸν μέγαν αὐτὸν πόλεμον, ὅλοι οὗτοι οἱ λαοὶ ἐνόμισαν ὅτι εἶχον καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ προσέλθωσιν εἰς Παρισίους τῷ 1919 καὶ νὰ ὑπογράψωσι τὴν διεθνῆ σύμβασιν τῆς ἀεροπλοΐας, τὴν ὁποίαν καὶ ἔχω ἐνταῦθα. Ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἐξαιρετικῆς ὄντως σημασίας, τὴν ὑπέγραψε δὲ καὶ ἡ Ἑλλὰς δι’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου της. Ἡ Ἑλλὰς εἶχε δύο ἀντιπροσώπους κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων τούτων· τὴν πρώτην φορὰν ἀντιπροσώπευε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ συνέδριον τοῦτο ὁ νῦν πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος κ. Ν. Πολίτης, μετὰ ταῦτα δὲ ὁ κ. Α. Ρωμάνος. Ἡ διεθνὴς αὕτη ἀεροναυτικὴ σύμβασις ἐκανόνισε λεπτομερῶς καὶ τελείως ὅλας τὰς σχέσεις τῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας τῶν κρατῶν καὶ οὕτως ὑπέγραψαν τὸν κώδικα τοῦτον τῆς ἀεροπλοΐας ὅλαι αἱ σύμμαχοι Κυβερνήσεις. Ὀλίγας δὲ ἡμέρας μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς διεθνοῦς ταύτης ἀεροπορικῆς συμβάσεως, ἡ Ἰταλία, ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑπογράψῃ σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἤθελε νὰ συνενώσῃ τὴν Ἰταλίαν μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἀεροπορικῶς. Τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τῆς Ἰταλίας σύμβασιν ἐκείνην, οἱ τότε κυβερνῆται ἀπέρριψαν δι’ ὡρισμένους γνωστοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους χρείας τυχούσης θὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως.

§226ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ἠκούσαμεν καλῶς.

§227Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἶπον ὅτι εἰς τὸ 1919 ὑπεγράφη μία σύμβασις κανονισμοῦ ἀεροπλοΐας ἐν Παρισίοις διεθνὴς καὶ ὅτι ὀλίγον χρόνον μετὰ ταῦτα ἡ Ἰταλία ἐζήτησε τὸ προνόμιον τῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Ἑλλάδος, ἀλλὰ τὸ προνόμιον τοῦτο καὶ ἡ αἴτησις αὕτη δὲν ἐξεπληρώθη οὔτε ἐγένετο δεκτὴ καὶ ὅτι Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τότε ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», τὸ δὲ προνόμιον ἐκεῖνο δὲν τὸ ἐδέχθη καὶ τὸ ἀπέρριψεν ἡ τότε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ λόγους ὡρισμένους.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπὸ ἄλλους ὅρους.

§229Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τοὺς ὅρους, ἀξιότιμε κύριε ἐκ Μαντινείας πολιτευτά, τοὺς γνωρίζετε ἄριστα, ὅπως τοὺς γνωρίζει καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν. Πρό τινος χρόνου ἐζητήθη καὶ πάλιν τὸ προνόμιον τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ σύμβασις ὑπεγράφη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1924. Ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει δὲν εἶναι ἡ πρώτη σύμβασις ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῶν ἐμπειρογνωμόνων Ἑλλήνων καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Societa Anonyma Aeroespresso Italiana. Ὄχι. Ἡ δὲ Ἑταιρεία αὕτη δὲν εἶναι μία συνήθης ἐμπορικὴ ἀεροναυτικὴ Ἑταιρεία, ὅπως λ. χ. προκειμένου διὰ τὴν ὕδρευσιν ἡ Γιούλεν ἢ ἡ Ἑταιρεία Μὰκ Ἄρθουρ, ἢ ὅπως ἡ Α ἢ ἡ Β οἰκονομικὴ Ἑταιρεία. Ὄχι. Βεβαίως ὄχι. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη δὲν εἶναι εἰμὴ αὐτὴ ἡ ἐπίσημος κυβερνητικὴ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία, αὐτὴ ἡ ἐπίσημος Ἰταλικὴ Κυβέρνησις.

§230Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμικρατική.

§231Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι εἶναι καθαρῶς κρατική, κύριε συνάδελφε. Διότι ἂν ἀναγνώσητε προσεκτικῶς τὴν διεθνῆ σύμβασιν τοῦ κανονισμοῦ τῆς διεθνοῦς ἀεροπλοΐας, θὰ ἴδητε ὅτι προκειμένου περὶ Ἑταιρείας ἀεροπλοΐας ἢ θὰ εἶναι αὕτη στρατιωτικὴ ἢ θὰ εἶναι κρατική, ἢ θὰ εἶναι Ἑταιρεία ἁπλῆ. Ἀλλὰ τοιαύτη Ἑταιρεία δὲν εἶναι ἡ παροῦσα. Εἶναι ἐπίσημος Ἑταιρεία τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὀρθώτερον εἶναι αὐτὴ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἐπίσημος αὐτῆς ἀεροπορικὴ ὑπηρεσία καὶ ἑπομένως ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀπολύτως ἀμφιβολία ὅτι αὕτη θὰ ἐκτελέσῃ πλήρως, τελείως καὶ ἐπακριβῶς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις της.

§232Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά.....

§233Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἀλλὰ ἔρχεται τὸ ἐρώτημα: Πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας μας εἰς τὴν Ἰταλικὴν ταύτην ἀνώνυμον ἀεροπορικὴν Ἑταιρείαν;

§234Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀπήντησεν εἰς τὸ Καπρίς.

§235Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί ἀπηντήσατε εἰς τὸ Καπρίς.

§236Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὄχι ἐγώ· ἡ Κυβέρνησις.

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί λέγετε κρατικὴν Ἑταιρείαν, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς;

§238Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε ἐκ Μαντινείας πολιτευτά, γνωρίζετε ἄριστα ποία εἶναι ἡ Ἑταιρεία αὐτή· διατί λοιπὸν μὲ ἐρωτᾶτε; Διακρίνεσθε διὰ τὴν σοφίαν σας καὶ διὰ τὴν πολυπραγμοσύνην σας.

§239Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Κατορθώνετε νὰ δίδητε ἀπαντήσεις, κύριε συνάδελφε.

§240Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἔρχεται λοιπὸν ἡ ἐρώτησις: Ἡ Ἰταλία, μετὰ τὸν πόλεμον, ὡς γνωστόν, ὑπῆρξε καὶ εἶναι ἡ ἀνάδοχος τῆς Αὐστρίας. Ἂν ρίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὰ ἀεροδρόμια τῆς Ἰταλίας, ἂν ἀνοίξητε τὰ αὐτιά σας εἰς τοὺς ναυστάθμους καὶ τοὺς στρατῶνας καὶ τὰ γυμναστήρια τῆς Ἰταλίας, ἂν μελετήσητε τὰ σπὸρ αὐτῆς, τὰ πανεπιστήμια καὶ τὰ γυμνάσια καὶ τὰς σχολάς της, ἂν ζητήσητε νὰ μελετήσητε τὰς διαφόρους γνώμας τῶν ἐπισήμων καὶ τῶν ἡμιεπισήμων πολιτικῶν, στρατιωτικῶν καὶ δημοσιογραφικῶν κύκλων της, θὰ ἴδητε ἐκεῖ ἀναμφισβητήτως ὅλην τὴν σταδιοδρομίαν τὴν ὁποίαν προετοιμάζει ἡ Ἰταλία, θὰ ἀντιληφθῆτε ὅλην τὴν Ἰταλικὴν πολιτικὴν κίνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τοῦ ἀεροπλοίου φαίνεται ὅτι θὰ παίξῃ ἓν ἐκ τῶν πρώτων καὶ τῶν σπουδαιοτέρων προσώπων. Ἂν ἴδητε φωτογραφίας σταθμῶν ἀεροπλάνων καὶ ἀεροδρομίων, ἂν ἴδητε τὴν ἔντασιν ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὰ ἐργοστάσια τὰ κατασκευάζοντα ἀεροπλάνα καὶ ἀερόστατα, καὶ ἀετοὺς καὶ πηδαλιουχούμενα, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Ἰταλία εὑρίσκεται εἰς ἓν στάδιον ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ εἰς ἕνα βιομηχανικόν, ἕνα ναυτικὸν καὶ στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν ἰδιαίτερον. Ἡ Ἰταλία ἔχει συμφέρον ἐπιτακτικὸν καὶ σπουδαιότατον νὰ ἔχῃ πιλόττους καὶ ἀεροναύτας καὶ ἀεροπαρατηρητὰς καὶ ἀεροφωτογράφους τῆς Ἑλλάδος, τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας πεπειραμένους ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους. Ἔχει παμμέγιστον συμφέρον πολιτικόν, στρατιωτικὸν καὶ ναυτικὸν νὰ παρασκευάζῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας καὶ τελειοτέρας πτητικὰς μηχανὰς δι’ ὡρισμένους πολιτικοὺς καὶ ναυτικοὺς σκοπούς. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Καὶ παρουσιάζεται τὸ ἐρώτημα: Εἰς τὴν κίνησιν αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς ἔχει συμφέρον τι, οἱονδήποτε, ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ εἰσέλθῃ; Νομίζω ὄχι. Τοὐναντίον πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι δέον παντὶ σθένει νὰ ἀντιταχθῶμεν κατ’ αὐτῆς καὶ νὰ ματαιώσωμεν ταύτην. Ἂν μελετήσωμεν, κύριοι, ἐπακριβῶς τὴν σύμβασιν καὶ τὸ ἱστορικὸν αὐτῆς, ἂν μελετήσωμεν τὴν πρώτην σύμβασιν καὶ τὴν ἤδη ὑφισταμένην καὶ παρουσιασθεῖσαν ἐνώπιον ἡμῶν, θὰ ἴδωμεν μερικὰς πολὺ ἐνδιαφερούσας, ἀλλὰ καὶ διδακτικὰς διαφοράς. Ὅτε, τὴν 19ην Σεπτεμβρίου 1924, ἐσχηματίσθη ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία μαζὶ μὲ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἰταλίας συνέταξε τότε τὴν πρώτην σύμβασιν, τὰ πράγματα ἦσαν τελείως διάφορα τῶν τῆς σημερινῆς. Ἂν μελετήσητε τὴν σύμβασιν ἐκείνην καὶ κάμητε τὴν συσχέτισιν αὐτῆς μὲ τὴν ὑπάρχουσαν καὶ ὑποβληθεῖσαν νῦν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουσι σοβαρώταται διαφοραί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸ Ἔθνος. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω βεβαίως πολύ, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματά τινα, διὰ νὰ παρουσιάσω δι’ αὐτῶν ἐνώπιον ὑμῶν μερικὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι προξενοῦσι κατάπληξιν καὶ γεννῶσι σοβαρὰς ὑπονοίας. Ἂς μελετήσωμεν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἀμφοτέρας καὶ ἂς παραβάλωμεν αὐτάς. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον, φερ’ εἰπεῖν, τῆς συμβάσεως τῶν ἐμπειρογνωμόνων ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά: «Ἡ παροῦσα σύμβασις ἰσχύει ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη ἀπὸ σήμερον. Τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἐπαυξάνεται κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν αἱ ἐγκαταστάσεις κλπ. τῆς Ἑταιρείας ταύτης ἤθελον διατελέσει ὑπὸ ἐπίταξιν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, λόγῳ ἐπιστρατεύσεως ἢ πολέμου.....». Σημειώσατε, κύριοι ὅτι ἐνῷ ἡ πρώτη συμφωνία εἶχεν ὡς χρονικὸν διάστημα τὰ ὀκτὼ αὐτὰ ἔτη, ἡ δευτέρα, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον ὑπ’ ὄψει, ἔχει εἰκοσαετίαν. Γνωρίζετε βεβαίως ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ διαφορὰ αὕτη τῶν 12 ἐτῶν ὑπὸ τὰς πολιτικὰς, ἐμπορικάς, οἰκονομικὰς καὶ λοιπὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ εὑρίσκεται τὸ Κράτος κατὰ τὸ προσεχὲς μέλλον καὶ μὲ τὰ πρόσωπα μὲ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συμβληθῇ σήμερον. Ἀλλὰ λέγει καὶ τοῦτο εἰς τὸ 3ον ἄρθρον αὐτῆς: «Εἰδικὸν Συμβούλιον θέλει παραχωρήσει ἐπίσης διὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα πρὸς ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῆς Ἑταιρείας τὴν θαλασσίαν ζώνην τὴν κειμένην πέριξ τῶν δύο λιμένων τούτων καὶ ἀπαιτουμένην διὰ τὴν προσθαλάσσωσιν».

§241Ν. ΞΗΡΟΣ. Ποίους λιμένας;

§242Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Διὰ τῆς συμβάσεως παραχωροῦνται δύο ἀερολιμένες, δύο λιμένες διὰ τὴν ἀεροναυτικὴν συγκοινωνίαν, δηλαδὴ δύο ἀεροδρόμια, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προσγειοῦνται τὰ ἀερόπλοια καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ εἰς τὴν θάλασσαν τὸν ἁρμόζοντα καὶ ἀναγκαιοῦντα τῇ ἀκτῇ χῶρον, διὰ νὰ δύνανται τὰ ὑδροπλάνα νὰ προσθαλασσοῦνται καὶ προσγειοῦνται. Πρέπει λοιπὸν πρὸς τοῦτο νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἰταλικὴν αὐτὴν Ἑταιρείαν καὶ τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν καὶ δύο λιμένες, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι διὰ τὰ ὑδροπλάνα καὶ οἱ λιμένες οἱ παρακείμενοι τοῖς ἀεροδρομίοις.

§243Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἠρώτησα ποῖοι θὰ εἶναι οἱ δύο λιμένες.

§244Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔλθω κατόπιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι εἶναι ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένετε, θὰ σᾶς εἴπω. Οἱ λιμένες αὐτοὶ εἶναι οἱ ἑξῆς: Καὶ ἡ μὲν πρώτη σύμβασις λέγει: «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἱδρύσῃ δύο ὑδροσκάλας· μίαν εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἀττικῆς (ἐκτὸς τοῦ κόλπου τῆς Ἐλευσῖνος, ἀπὸ τοῦ στενοῦ Μεγάρων μέχρι Ψυτταλείας, ἄνωθεν τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται καὶ ἡ πτῆσις) καὶ μίαν εἰς τὸν κόλπο Θεσσαλονίκης, ἐκτὸς τοῦ μέρους τῆς ἀκτῆς ὅπερ ἤθελεν ὁρισθῆ διὰ ναυτικὴν βάσιν». Ἐνῷ οὕτως εἶχον τὰ πράγματα διὰ τῆς πρώτης συμβάσεως, ἡ δευτέρα σύμβασις, ἡ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν σήμερον οὖσα, ἔρχεται καὶ λέγει εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον: «Ἡ μία τῶν ἐγκαταστάσεων τούτων θὰ κῆται εἰς τὴν Βουλιαγμένην ἢ εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς παραλίας τῆς Ἀττικῆς, καθορισθησόμενον ἐντὸς διαστήματος ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς παρούσης συμβάσεως....». Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀξιότιμοι κύριοι πληρεξούσιοι. Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαμίας συνάδελφος μὲ ἠρώτησε ποῖοι εἶναι οἱ δύο οὗτοι λιμένες, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ ἐκταθῶ περισσότερον. Καὶ ἡ νῦν σύμβασις λέγει ὅτι «ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις ὑπεγράφη μετὰ ἐπισταμένην ἐξέτασιν πάντων τῶν συναφῶν ζητημάτων». Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐγνώριζον ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ποῖα ἆρά γε εἶναι τὰ συναφῆ ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τῆς συμβάσεως ταύτης, τὰ τοιαύτης καὶ τόσης σοβαρότητος καὶ μάλιστα μὲ ἓν κράτος τόσον μέγα καὶ τόσον σπουδαῖον καὶ τοιούτων ῥοπῶν; Δεύτερον θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐγνώριζον διὰ τίνα ἆρά γε λόγον τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ εἰδικῶν τὴν ἀπέρριψαν ἐκεῖνοι οἵτινες μετὰ ταῦτα ὑπέγραψαν τὴν παροῦσαν σύμβασιν καὶ ἔθεσαν τὰς λέξεις «δύο σκάλας, ἡ μία θὰ κῆται εἰς τὴν Βουλιαγμένην ἢ εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς παραλίας τῆς Ἀττικῆς»; Θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη νὰ ἐγνώριζα· ἔχει καθορισθῆ ἆρά γε τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς Ἀττικῆς, ποῖος τὸ καθώρισε καὶ ποῖον εἶναι τοῦτο; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχον μίαν ἀπάντησιν, ἂν εἶναι τοῦτο δυνατόν· ἂν διὰ λόγον οἱονδήποτε δὲν εἶναι δυνατόν, θὰ προχωρήσω.

§245Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅπως γνωρίζητε, τὰ ζητήματα τῆς προσθαλασσώσεως τὰ καθορίζει τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ ναυτικοῦ. Τὸ Ἐπιτελεῖον ἔχει προορισμὸν νὰ προφυλάσσῃ τὰ μέρη τὰ ὁποῖα ἀναγκαιοῦν εἰς τὸ ναυτικόν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀεροπλοΐας, ἐπειδὴ δυνάμει τῆς συμβάσεως τὰ ἀεροδρόμια αὐτὰ ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως ἢ πολέμου ἐπιτάσσονται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ ὦσιν εἰς τοιαῦτα μέρη, ὥστε νὰ εἶναι προφυλαγμένα ἐντελῶς καὶ νὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως.

§246Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Σεῖς ὁ ὁποῖος δύνασθε νὰ ἀναπληρώνητε τόσον εὐκόλως τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἴσως θέλετε νὰ μᾶς εἴπητε ποῦ ἔχουν ὁρισθῆ περίπου οἱ λιμένες οὗτοι.

§247Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§248Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀφοῦ ἀγορεύσουν ὅλοι οἱ κύριοι πληρεξούσιοι. Τώρα τελευταίως ἔχομεν συνηθίσει κάθε ἀγορεύων νὰ ζητῇ καὶ μίαν ἀπάντησιν.

§249Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ δὲν ζητῶ ἄμεσον ἀπάντησιν οὔτε καὶ πρὸς τοῦτο ἐπιμένω.

§250Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ τέλος θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§251Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε λοιπόν, κύριοι, κατόπιν τοῦ ἀποφθέγματος τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνεχίσω ἄνευ ἀπαντήσεων. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως λέγει ὅτι ἰσχύει αὕτη ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη καὶ ὅτι «μετὰ τὸ πέρας τῆς περιόδου ταύτης ἡ Ἑταιρεία θέλει ἔχει τὴν προτίμησιν ὑπὸ ἴσους ὅρους ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε τὴν ἐκχώρησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως». Καὶ ἐνῷ διὰ τῆς πρώτης αὐτῆς συμβάσεως, τῆς ὑπογραφείσης ὑπὸ τῶν ἐπισήμων ἐμπειρογνωμόνων ἀντιπροσώπων τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων κρατῶν, συνεφωνοῦντο καὶ ἐγίνοντο δεκτὰ ταῦτα, μετὰ ταῦτα ἔρχεται ἡ παροῦσα σύμβασις, ἡ ὁποία ἐκχωρεῖ διὰ μίαν εἰκοσαετίαν καὶ πλέον τὴν ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Ἰταλίας. Καὶ ἐρωτῶ: Μήπως ἡ νέα τόσον μεγάλη ἐκχώρησις αὕτη εἶχε τοιοῦτον ἢ τοιοῦτόν τι ἀντάλλαγμα ἐκ μέρους τῆς Ἰταλίας; Μήπως εἶχε πολιτικόν τι ἀντάλλαγμα ἢ ἐμπορικὸν ἢ ἄλλο οἰκονομικὸν ἀντάλλαγμα; Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἀπαντήσεις εἰς τὸ τέλος. Ἔχει καλῶς. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπὸν ἄνευ διακοπῶν. Εἰς τὸ 13ον ἄρθρον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως λέγει ὅτι «αἱ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ γραμματοσήμου» — ἐπρόκειτο περὶ γραμματοσήμου τῆς ἀεροναυτικῆς συγκοινωνίας, μέλλοντος νὰ κληθῇ «Express» — «αἱ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ γραμματοσήμου τούτου εἰσπράξεις θὰ ἀποδίδωνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἐκπιπτομένου προηγουμένως ποσοστοῦ δέκα τοῖς ἑκατὸν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἐπιτροπὴ ἐξ ἴσου ἀριθμοῦ μελῶν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ τῆς Ἑταιρείας θέλει κανονίσει τὰς λεπτομερείας τῶν ταχυδρομικῶν κλπ». Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ δευτέρα σύμβασις τὸ διέγραψε τελείως καὶ τὸ ἐξήλειψεν. Ἐξεχώρησε λοιπὸν διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν νέας αὐτῆς συμβάσεως καὶ νέας οἰκονομικὰς ὠφελείας ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας ταύτης καὶ τῆς Ἰταλίας καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν ἐγνώριζε κανεὶς ποῖα νέα ἀνταλλάγματα ἔλαβεν ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν ἐκχωρήσεων τούτων, γνωστοῦ ὄντος ὅτι αἱ συμβάσεις αὗται γίνονται πάντοτε ὑπὸ μιᾶς ὡρισμένης Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν μόνον οἰκονομικὰ ἢ κυρίως οἰκονομικὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον συμφέροντα δίδονται καὶ μόνον τοιαῦτα ἢ ἄλλα ἰσοδύναμα λαμβάνονται. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐγνώριζον μήπως διὰ τῆς νέας ἐκχωρήσεως αὐτῆς τῶν οἰκονομικῶν ὠφελημάτων εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς κἄποια οἰκονομικὰ ὠφελήματα παρ’ αὐτῆς ἢ μήπως ἔχομεν ἄλλα πολιτικὰ ὠφελήματα καὶ τίνα τοιαῦτα; Δὲν γνωρίζω ὅμως νὰ ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι. Ἄς προχωρήσωμεν ἔτι περαιτέρω εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν. Τὸ ἄρθρον 14 ἀναγράφει (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἐξ ἐπιβατῶν, ἐμπορευμάτων εἰσπράξεις θὰ ἀνήκουσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκτὸς 10 τοῖς ἑκατὸν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τὰ τιμολόγια ὑποβάλλονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἔγκρισιν». Τὰ 10 τοῖς ἑκατὸν τῶν ὠφελημάτων ἡ νέα σύμβασις τὰ διαγράφει. Ἐρωτῶ, διατί ἆρά γε διεγράφησαν καὶ τὰ οἰκονομικὰ αὐτὰ κρατικὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα δίδονται ἢ μᾶλλον χαρίζονται εἰς τὴν Ἰταλίαν; Ποῖα εἶναι τὰ Ἑλληνικὰ ἀντικρύσματα τούτων; Ποίας οἰκονομικὰς ὠφελείας ἠρύσθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος, οἰκονομικὰς ἢ ἐμπορικὰς εἴτε πολεμικὰς καὶ ἐξεχώρησεν εἰς τὴν Ἰταλίαν τὰ νέα οἰκονομικὰ αὐτὰ ὠφελήματα; Ἐγὼ ἀγνοῶ ἂν ὑπάρχωσι τοιαῦτα καὶ τὸ ἀγνοῶ, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἀπολύτως. Εἰς τὸ ἄρθρον 14 τῆς παρούσης καὶ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως ἀναγράφεται ὅτι (ἀναγινώσκει): «ὁ ἀντιπρόσωπος ἐν Ἑλλάδι τῆς Ἑταιρείας ἔσεται Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος. Ἡ πλειονότης τοῦ διοικητικοῦ, τεχνικοῦ, ἐργατικοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν ἀεροπόρων τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς λειτουργίαν τῆς ἐν προκειμένῳ ἐπιχειρήσεως ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, ἔσεται Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος. Εἶναι ἡ σύμβασις ἡ παροῦσα καὶ ὑπὸ συζήτησιν εὑρισκομένη. Ποία ὑπῆρξεν ὅμως ἡ πρώτη ὑπογραφεῖσα σύμβασις σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο; Ἡ πρώτη ὑπογραφεῖσα σύμβασις εἰς τὸ ἄρθρον 15 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐν Ἑλλάδι γενικὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας θὰ εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος. Ἡ πλειονότης τοῦ διοικητικοῦ, ἱπταμένου, τεχνικοῦ καὶ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ, τοῦ διατιθεμένου διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς γραμμῆς ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, θὰ εἶναι ἐπίσης Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος, ἐφόσον αἱ ἀναγκαῖαι ἐπαγγελματικαὶ ἰδιότητες τὸ ἐπιτρέπουσι». Πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος καὶ Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἡ Ἀνατολὴ καὶ ἡ Ἑλλὰς ἔχουσι πολλοὺς Ἕλληνας τὴν ἐθνικότητα, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ περὶ τοιούτων θέσεων προκειμένου, περὶ τοσαύτης σπουδαιότητος, δέον νὰ γνωρίζητε βεβαίως τίνα σημασίαν ἔχει ἡ ἐθνικότης ἢ ὑπηκοότης τῶν προσώπων τούτων. (Ἀναγινώσκει): «Ἅπαν τὸ προσωπικὸν τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑδροσκάλας—λέγει ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, συνεχίζουσα τὸ αὐτὸ ἀνωτέρω 15ον ἄρθρον — καὶ τῶν εἰς αὐτὴν ἀνηκουσῶν ὑπηρεσιῶν θὰ ἀποτελῆται ὑπὸ Ἑλλήνων ὑπηκόων ἀποκλειστικῶς καὶ θὰ δύναται νὰ ὑποδεικνύηται ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Ἐνῷ τοιαύτη ἦτο ἡ ἀρχικῶς ὑπογραφεῖσα σύμβασις, ἡ νέα, καθὼς βλέπετε, διέγραψε τελείως ὅλα ταῦτα, ὡς περιττὰ καὶ ἀνάξια λόγου. Τὴν ὑπηκοότητα τὴν μετέτρεψεν εἰς ἐθνικότητα. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 17 τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἀναγράφει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ εἰς τὰ συνεργεῖα αὐτῆς μαθητευομένους Ἑλληνόπαιδας, ὧν ὁ ἀριθμὸς δέον νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὸ ἓν πέμπτον τοὐλάχιστον τοῦ κατωτέρου τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῶν συνεργείων της».

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 10.30′ μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.50′ μ.μ.)

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Σ. Ζερβὸς παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον του.

§254Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσω ἐνώπιον ὑμῶν τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας μου περὶ τῆς ἀεροναυτικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Societa Anonyma Aeroespresso Italiana. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔγιναν δύο συμβάσεις· μία σύμβασις ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῶν ἐμπειρογνωμόνων ἀμφοτέρων τῶν Κρατῶν τὴν 19ην Σεπτεμβρίου 1924 ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ μία σύμβασις ἡ ὁποία ἐτροποποίησε τὴν προηγουμένην μετὰ ἕνα μῆνα περίπου, διότι τῇ 22ᾳ Ὀκτωβρίου ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐγένετο ἡ παροῦσα σύμβασις, ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν τὰ ἔντιμα μέλη τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· ὅτι ἡ σύμβασις ἡ παροῦσα, ἡ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως παρουσιασθεῖσα καὶ εὑρισκομένη ἀναγράφει ὅτι μετὰ ἐπισταμένην ἐξέτασιν πάντων τῶν συναφῶν ζητημάτων ἐγένετο ἡ ἔγκρισις καὶ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μοὶ δώσῃ μερικὰς πληροφορίας, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθη, ὡς γνωστόν, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τὸ πέρας ὅλων τῶν ῥητόρων. Προχωρῶν ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος· ὅτι ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, ἡ σύμβασις τουτέστιν ἡ ἐγκριθεῖσα καὶ ὑπογραφεῖσα ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως μεταξὺ τῶν ἐμπειρογνωμόνων ἀμφοτέρων τῶν ὑψηλῶν συμβαλλομένων μερῶν, εἰς τὸ 2ον αὐτῆς ἄρθρον γράφει (ἀναγινώσκει): «Ἡ παροῦσα σύμβασις ἰσχύει ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη ἀπὸ σήμερον. Τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἐπαυξάνεται κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν αἱ ἐγκαταστάσεις κλπ. τῆς Ἑταιρείας ταύτης ἤθελον διατελέσει ὑπὸ ἐπίταξιν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, λόγῳ ἐπιστρατεύσεως ἢ πολέμου. Μετὰ δὲ τὸ πέρας τῆς περιόδου ταύτης ἡ Ἑταιρεία θέλει ἔχει τὴν προτίμησιν ὑπὸ ἴσους ὅρους ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε τὴν ἐκχώρησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως».

§255Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Μίαν πληροφορίαν, κ. συνάδελφε. Ἡ σύμβασις περὶ τῆς ὁποίας συζητεῖτε συνωμολογήθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως;

§256Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Μάλιστα, ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διότι υἱοθετήθη πλήρως καὶ ἐπαρουσιάσθη ἡμῖν ὡς ἔχει.

§257Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς ἰδίας Ἑταιρείας καὶ εἶχε κάνει ἓν σχέδιον συμβάσεως.

§258Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ σχέδιον ἐκεῖνο ἀναλλοίωτον υἱοθετήθη καὶ παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν. Παραβάλλω τὸ σχέδιον τοῦτο μὲ τὸ ἀρχικὸν τῶν ἐμπειρογνωμόνων, διότι τὸ σχέδιον ἐκεῖνο κατηρτίσθη ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων ἐμπειρογνωμόνων καὶ ἐγένετο δεκτὸν καὶ ὑπὸ τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων, ὑπὸ τοῦ συνταγματάρχου κ. Ντὲ Μπασάν.

§259Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ὑπεγράφη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Μπότσαρη;

§260Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ἀρχικὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων, νομίζω ναὶ τῇ 19ῃ Σεπτεμβρίου 1924· μετὰ ἕνα δὲ μῆνα ἐτροποποιήθη σοβαρῶς ἀγνοῶ παρὰ τίνος καὶ διὰ τίνα λόγον διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀνὰ χεῖρας καὶ συζητοῦμεν νῦν. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι ἐνῷ ὑπεβλήθη ἡ ἀρχικὴ σύμβασις τῶν ἐμπειρογνωμόνων ἀμφοτέρων τῶν Κρατῶν, ἐτροποποιήθη ὅμως αὕτη ἄρδην καὶ ὑπεγράφη ἡ νέα σύμβασις ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων κ. Μπότσαρη ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ρούσου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ νέα αὕτη σύμβασις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως σήμερον. Ἂν κάμητε τὴν συσχέτισιν ἀμφοτέρων τῶν συμβάσεων, τῆς τε τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ τῆς παρουσιαζομένης ἐνώπιον ὑμῶν, θὰ ἴδητε τὰς διαφορὰς τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρουσιάσω καὶ τὰς ὁποίας θὰ συνεχίσω. Εἰς τὸ 2ον λοιπὸν ἄρθρον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως λέγει ὅτι ἰσχύει δι’ ὀκτὼ ἔτη καὶ ἀνέγνωσα ὑμῖν ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅπως λάβητε σαφῆ καὶ πλήρη τούτου γνῶσιν. Λέγει ἐπίσης ὅτι θὰ ὑπάρχωσι δύο ὑδροσκάλαι, ὧν ἡ μία εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἀττικῆς, ἐκτὸς τοῦ κόλπου τῆς Ἐλευσῖνος ἀπὸ τοῦ στενοῦ τῶν Μεγάρων μέχρι Ψυτταλείας, ἄνωθεν τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται καὶ ἡ πτῆσις....

§261ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐννοῶ.

§262Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν δύο συμβάσεις ἀναγραφομένας ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει· μίαν σύμβασιν ἀεροπορικὴν μὲ τὴν Γαλλίαν καὶ μίαν ἑτέραν σύμβασιν μὲ τὴν Ἰταλίαν. Τὴν πρώτην ἐρχομένην ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει σύμβασιν μὲ τὴν Γαλλίαν, δὲν τὴν θίγω καθόλου· ἐγὼ συζητῶ καὶ ἀναπτύσσω μόνον τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἰταλίαν.

§263Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μὲ ποίαν τὴν συγκρίνετε;

§264Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὴν συγκρίνω μὲ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, τὴν καταρτισθεῖσαν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων καὶ Ἰταλῶν ἐμπειρογνωμόνων. Ἡ σύμβασις ἐκείνη μὲ τὴν Ἰταλίαν δὲν εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν παρουσιάζει σήμερον ἐνώπιόν μας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Βεβαίως ὄχι.

§265Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι.

§266Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι σεῖς, κύριε Ὑπουργέ, διότι ὑπῆρχον ἄλλοι πρὸ ὑμῶν.

§267Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ποία Κυβέρνησις τὴν ὑπέγραψε;

§268Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Ἑταιρείας σύμβασις κατ’ ἀρχὰς κατηρτίσθη καὶ ὑπεγράφη εἰς τὰς 19 Σεπτεμβρίου 1924. Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσχημάτισαν μίαν Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἐπιμελῶς καὶ ἐπακριβῶς καὶ ἔκαμε μίαν σύμβασιν ἐν συνεννοήσει καὶ τῇ ἐγκρίσει τοῦ εἰδικοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἰταλίας. Ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῶν εἰδικῶν ἀμφοτέρων τῶν συμβαλλομένων κρατῶν καὶ τῇ ἐγκρίσει ἀμφοτέρων, δὲν εἶναι ἐκείνη ἥτις εὑρίσκεται σήμερον εἰς χεῖρας τῆς Συνελεύσεως· ἐνῷ ἔπρεπεν ἡ σύμβασις ἐκείνη καὶ μόνον ἐκείνη νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῶν κυρίων πληρεξουσίων. Μετὰ ἕνα δὲ μῆνα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τροποποιηθεῖσα ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, ὑπεγράφη τελείως διάφορος, οἵα παρουσιάζεται σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν. Καὶ ἔρχομαι ἐγὼ καὶ λέγω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως: Ἀφοῦ, κύριοι, ἑκάτερον τῶν συμβαλλομένων μερῶν ἐνέκρινε καὶ ἀπεδέχθη τὴν ἀρχικὴν ἐκείνην σύμβασιν, διὰ τίνα λόγον, παρακαλῶ, παρουσιάσθη ἤδη ἡ παροῦσα σύμβασις; Καὶ διὰ νὰ κάμω τὴν συσχέτισιν μεταξὺ τῶν δύο συμβάσεων καταληπτὴν ἐνώπιον ὑμῶν, παραβάλλω τὰ σχετικὰ ἄρθρα ἑκατέρας ἄρθρον πρὸς ἄρθρον καὶ ἐξάγω τὰ συμπεράσματα ἀπὸ περιωπῆς πάντοτε καὶ ἀντικειμενικῶς.

§269Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπειδὴ εἴπετε ἐπανειλημμένως ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν αὐτήν, βεβαίως δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτὸ ὅτι ἀποδοκιμάζομεν τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ νὰ ἐξηγήσητε εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εὗρεν ὑπογεγραμμένας τὰς συμβάσεις αὐτὰς ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας κ. Μπότσαρην. Ἡμεῖς, καθ’ ἣν εἴχομεν ὑποχρέωσιν, ὑπεβάλομεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν πρὸς κύρωσιν.

§270Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ δευτέρα σύμβασις πότε ὑπεγράφη;

§271Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὴν 22αν Ὀκτωβρίου.

§272Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Πῶς λέγετε λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπεγράφη παρὰ τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ ἀνέλαβε τὴν 17ην Ὀκτωβρίου;

§273Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ συμβάσεις εὑρίσκονται ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως· δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἴδητε ποῖοι εἶναι οἱ ὑπογραφόμενοι Ὑπουργοί.

§274Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ συνεχίσω. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὑπάρχουν δύο συμβάσεις· ἡ ἀρχικὴ τῶν ἐμπειρογνωμόνων καὶ ἡ παροῦσα, καὶ ὅτι ἡ πρώτη σύμβασις, παραβαλλομένη πρὸς τὴν παροῦσαν, ἔχει διαφορὰς σπουδαιοτάτας καὶ σημαντικωτάτας. Ἡ γνώμη μου αὕτη στηρίζεται οὐχὶ ἐπὶ θεωριῶν — δὲν διατρέχω δυστυχῶς τὴν πρώτην ἐφηβικὴν ἡλικίαν — εἶμαι ψύχραιμος καὶ ἔχω εἰς χεῖράς μου ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενος, δύναμαι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐκφέρω γνώμην ἔγκυρον καὶ νὰ εἴπω ὅτι· δὲν εἶναι ἡ παροῦσα σύμβασις ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν ἐμπειρογνωμόνων εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη τὰ συμφέροντά της ἡ Ἑλλὰς προκειμένου νὰ διαπραγματευθῇ μετὰ ξένων Δυνάμεων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε λοιπὸν νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν διαφόρων ἄρθρων. Ἡ πρώτη σύμβασις, ἡ γενομένη μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ἐμπειρογνωμόνων καὶ τοῦ τοιούτου τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον λέγει ὅτι ἡ σύμβασις ἰσχύει ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη, μετὰ δὲ τὸ πέρας τῆς περιόδου ταύτης ἡ Ἰταλικὴ θέλει ἔχει τὴν προτίμησιν ἐπ’ ἴσοις ὅροις, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε τὴν χορήγησιν τοῦ προνομίου τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἄρα συνεφωνήθη μεταξὺ τῶν εἰδικῶν ἀντιπροσώπων, τῶν γνωριζόντων ἐπακριβῶς τὰ πράγματα, ὅτι ἐντὸς ὀκταετίας θὰ διελύετο τὸ προνόμιον τῆς μετὰ τῆς Ἰταλίας ἀεροναυτικῆς συγκοινωνίας καὶ ὅτι ὅλαι αὐτῆς αἱ ἐγκαταστάσεις κ.λ.π. θὰ περιήρχοντο μετὰ ταῦτα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἐπίσης συνεφώνησαν οἱ ἐμπειρογνώμονες ἀμφοτέρων τῶν Κρατῶν ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἱδρύσῃ δύο ὑδροσκάλας, μίαν εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἀττικῆς, ἐκτὸς τοῦ κόλπου τῆς Ἐλευσῖνος....». Καὶ ἐνῷ οὕτω συνεφώνησαν ἀρχικῶς οἱ ἐμπειρογνώμονες ἀμφοτέρων τῶν κρατῶν, ἡ παροῦσα σύμβασις λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Δύο λιμένες ὑδροπλάνων ἐπὶ τοῦ Ἑλνικοῦ ἐδάφους.... Ἡ μία θὰ κῆται εἰς Βουλιαγμένην ἢ εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς παραλίας τῆς Ἀττικῆς....». Καὶ ἐρωτῶ· ἐπὶ τίσιν ἀνταλλάγμασι, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔδωκε τόσας οἰκονομικάς, ἔδωκε τόσας ἐμπορικὰς καὶ τόσας πολεμικὰς παραχωρήσεις πρὸς τὸ μέγα ὅμορον κράτος; Ἡ ἀπάντησις δὲν μοὶ ἐδόθη ἔτι καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἐντὸς ὀλίγου, ὅταν λάβω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ συμπληρώσω τὰς πληροφορίας μου. Διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Οἱ ἐμπειρογνώμονες, βλέπετε, γνωρίζουν ἄριστα αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐν γνώσει τῆς μεγάλης σημασίας αὐτῶν ἔθεσαν ὅρον σαφῆ καὶ ἀπαράβατον, ὅτι ἐντὸς τοῦ μέρους Α δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διάβασις καὶ ἡ πτῆσις καὶ ἡ ἐγκατάστασις ὑδροσκάλας. Δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἂν καὶ εἰς τὴν δευτέραν σύμβασιν ἐλαμβάνοντο αἱ αὐταὶ προφυλάξεις, ἂν ἐτίθεντο οἱ αὐτοὶ ὅροι καὶ καθωρίζοντο αὐστηρῶς αἱ αὐταὶ ἢ καὶ μείζονες ἔτι ὑποχρεώσεις; Δὲν ὑπάρχουν, κύριε Ὑπουργέ.

§275Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχουν· διότι εἰς τὴν σύμβασιν ὁρίζεται ὅτι αἱ ἁρμόδιοι ἐπιτελικαὶ ἀρχαὶ θὰ ὁρίσουν αὐτά.

§276Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ἔχει οὕτω, κύριε Ὑπουργέ. Διατί ὁμιλεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, καὶ ὀλισθαίνετε καὶ ὠθεῖτε καὶ ἐμὲ εἰς ὀλισθήματα; Διατί καθ’ ὃν χρόνον σέβομαι πρόσωπα καὶ θέσεις καὶ ἀξιώματα, διατί μὲ ὠθεῖτε, ἕνα νεαρὸν τοῦ βήματος τούτου; (ἱλαρότης). Ἐπίσης, κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 13 ἡ ἀρχικὴ σύμβασις τῶν ἐμπειρογνωμόνων λέγει (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ γραμματοσήμου τούτου (Espress) εἰσπράξεις θὰ ἀποδίδωνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἐκπιπτομένων προηγουμένως 10% ὑπὲρ τοῦ Κράτους...». Ἐπίσης τὸ 14ον ἄρθρον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν δι’ ἰδίων ἐξόδων ἀσφάλισιν τῶν ἐπιβατῶν, ἐμπορευμάτων καὶ ταχυδρομείων. Αἱ ἐξ ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων εἰσπράξεις θὰ ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἐκτὸς 10% ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τὰ τιμολόγια ὑποβάλλονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἔγκρισιν». Πάντα ταῦτα ἀγνοεῖ ἡ νέα ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις. Διατί; Δι’ αὐτὸ εἶπον: διατί ἐξεχωρήσατε τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα ὠφελήματα εἰς τὴν Ἰταλίαν κατὰ τὴν νέαν σύμβασιν, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ; Διατί ἐχαρίσατε εἰς τὴν Ἰταλίαν αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους συμφέροντα; Διατί τὰ ἐξεχωρήσατε, καὶ ἀφοῦ τὰ ἐξεχωρήσατε, κύριε Ὑπουργέ, ἀντὶ τίνων ἀνταλλαγμάτων τὰ ἐδώκατε, παρακαλῶ; Ἐπροχώρησα ὀλίγον κατωτέρω πρὸ τῆς διακοπῆς καὶ σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἡ περίφημος παροῦσα σύμβασις λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀντιπρόσωπος ἐν Ἑλλάδι τῆς Ἑταιρείας ἔσεται Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος. Ἡ πλειονότης τοῦ διοικητικοῦ, τεχνικοῦ, ἐργατικοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν ἀεροπόρων τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς λειτουργίαν τῆς ἐν προκειμένῳ ἐπιχειρήσεως ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους ἔσεται Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος....». Καὶ ἐνῷ ἡ παροῦσα σύμβασις, ἡ ἀνὰ χεῖρας σύμβασις ἔχει τοιοῦτον ἄρθρον, ἡ ἀρχικὴ σύμβασις τῶν ἐμπειρογνωμόνων, τὴν ὁποίαν παρεδέχθησαν καὶ ἐνέκριναν πλήρως οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἰταλίας, λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐν Ἑλλάδι ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας θὰ εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος. Ἡ πλειονότης τοῦ διοικητικοῦ, ἱπταμένου, τεχνικοῦ καὶ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ θὰ εἶναι ἐπίσης Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος....» Ἐνῷ ὑπῆρχον αὐτὰ τὰ ἀνταλλάγματα, παραδεδεγμένα καὶ ἐξησφαλισμένα, σεῖς τὰ ἐξεχωρήσατε εἰς τὴν ὅμορον μεγάλην ἐπικράτειαν. Καὶ ἐρωτῶ· ἀντὶ τίνος ἀνταλλάγματος τὰ ἐξεχωρήσατε, κύριοι;

§277Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἐξεχωρήσαμεν τίποτε, ἀλλ’ ὅτι ἡμεῖς ὠφελούμεθα ἐκ τῆς συμβάσεως. Δηλαδή, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα σήμερον εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν τοιαύτας συγκοινωνίας, εὑρίσκομεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιήσουν τὰ ἐδάφη μας διὰ νὰ μᾶς ὠφελήσουν καὶ ὠφεληθοῦν καὶ αὐτοί. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ ὄφελος νὰ ἔχωμεν συγκοινωνίας καὶ νὰ παρασκευάζωμεν τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς χρειασθῇ διὰ νὰ κάμνωμεν τὴν συγκοινωνίαν τόσον ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ὅσον καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§278Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Λοιπὸν λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι δὲν παρεχωρήσαμεν ἀντάλλαγμά τι ἰδιαίτερον εἰς τὸ μεθ’ ἡμῶν συμβαλλόμενον κράτος· λέγει ἐπίσης ὅτι διὰ τῆς συγκοινωνίας θὰ ἐπιτύχωμεν σπουδαῖα ἐμπορικὰ ὠφελήματα. Τρίτον λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι θὰ ἐξασκήσωμεν προσωπικόν. Τέταρτον ὅτι αἱ συγκοινωνίαι μας θὰ πυκνωθῶσι. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία περὶ τούτων. Ἀλλ’ ἐφόσον εἴχετε τὴν ἀρχικὴν τῶν ἐμπειρογνωμόνων σύμβασιν, τὴν συμφωνίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν, λέγω, ἀνεγνώρισε καὶ ἀπεδέχθη ἡ Ἰταλία, διατί, σᾶς ἐρωτῶ, καὶ ἀντὶ τίνων ἀνταλλαγμάτων ἐγκατελείψατε τὸ πρῶτον ἔδαφος, τὸ πρῶτον μέτωπον τῶν συζητήσεων καὶ τῆς ἀποδοχῆς τῶν ὅρων σας καὶ ἐξεχωρήσατε τόσα πράγματα, τόσα ὠφέλη οἰκονομικά, ναυτικά, ἐμπορικά; Ἀντὶ τίνων ἀνταλλαγμάτων τὰ ἐξεχωρήσατε, κύριοι; Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς συμβάσεις, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἓν εἶναι τὸ κυριαρχοῦν ἀξίωμα: Do ut des. Δίδω καὶ δίδεις· δίδω καὶ παίρνω. Εἶναι μία ἀγοραπωλησία ἡ τοιαύτη συμφωνία. Τὰ αἰσθήματα τίθενται κατὰ μέρος καὶ πρυτανεύει τὸ συμφέρον καὶ μόνον τὸ συμφέρον. Εἶναι ἓν ζατρίκιον συμφερόντων, ὅπου δίδετε καὶ παίρνετε. Ἐρωτῶ· ἀφοῦ συνεφώνησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἰταλίας ἐφ’ ἑνὸς σημείου καὶ ἐξήνεγκον τὴν γνώμην των ἔγκυρον καὶ μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἐγένετο ὁμοφώνως αὕτη ἀποδεκτή, εἰς τίνα ἀνταλλάγματα ὑπεχωρήσατε καὶ ἐξεχωρήσατε τὰ κρατικὰ ταῦτα συμφέροντα; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ ὑπάρχῃ οὔτε ἓν τοιοῦτον ἀντάλλαγμα καὶ οὐδὲν ἀντίκρυσμα καὶ οὐδεμία ὠφέλεια καὶ συμφέρον οὐδέν. Θὰ προχωρήσω ὀλίγον περαιτέρω. Διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ εἰς τὰ συνεργεῖα αὐτῆς μαθητευομένους Ἑλληνόπαιδας. Καὶ οὕτω θὰ ἐλύετο τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον εἴπετε. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος ὅρος εἰς τὴν νέαν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν καὶ δὲν θὰ παρασκευάσητε προσωπικόν, κύριε Ὑπουργέ. Διότι καθ’ ὃν τρόπον σᾶς ἔχει περιπλέξει ἡ Ἑταιρεία, δὲν θὰ σχηματίσητε ποτὲ Ἑλληνικὸν προσωπικόν, ἐνῷ διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται εἰς τὰ συνεργεῖα αὐτῆς νὰ ἔχῃ μαθητευομένους Ἑλληνόπαιδας, ὧν ὁ ἀριθμὸς δέον νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὸ ⅕ τοὐλάχιστον τοῦ κατωτέρου τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῶν συνεργείων της». Εἰς τὴν νέαν ὅμως σύμβασιν ὑπάρχει τοιοῦτος ὅρος, κύριοι πληρεξούσιοι; Ὄχι. Βεβαίως ὄχι.

§279Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀναγινώσκετε μίαν σύμβασιν· θὰ παρακαλέσω νὰ καθορίσητε ἂν πρόκειται περὶ συμβάσεως ἢ περὶ προσχεδίου τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐντολῇ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἀναμφισβητήτως δίδετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνετάχθη μία σύμβασις συμφέρουσα εἰς τὸ Κράτος καὶ ὅτι ἐγκατελείφθη αὕτη διὰ νὰ συνταχθῇ μία ἄλλη ὀλιγώτερον συμφέρουσα, τοῦτο δὲ διότι ἐκλαμβάνετε τὸ σχέδιον ὡς σύμβασιν.

§280Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἐρωτήσω: Ὁπόταν οἱ ἀντιπρόσωποι δύο ὑψηλῶν μερῶν συμφωνήσουν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν καὶ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ δακτυλογραφήσουν τὴν συμφωνίαν, σᾶς ἐρωτῶ, πῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ αὕτη, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε;

§281Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐρωτῶ: Ἡ σύμβασις ἔχει ὑπογραφῆ; Διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται περὶ προσχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς· ἐγένετο κατ’ ἀρχὴν δεκτή, ἐγένετο συζήτησις καὶ ἔφθασαν εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ἄλλην.

§282Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁπόταν δύο ἀντιπρόσωποι συζητήσουν καὶ καταλήξουν ὁμοφώνως εἰς μίαν συμφωνίαν, πῶς ὀνομάζεται τοῦτο; Καὶ ὅταν τὸ συμβαλλόμενον κράτος δέχηται τὰ πράγματα διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του καὶ ἐγκρίνει κατ’ ἀρχήν, κατ’ ἄρθρον καὶ εἰς ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς λεπτομερείας ταύτην, ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ προσωπικότης τις, ἔχουσα οἱασδήποτε γνώσεις καὶ γνώμας, ἥτις νὰ δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο;

§283Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν διῆλθεν ἀπὸ τὸν νοῦν μας οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ὅτι δὲν δικαιοῦσθε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως· ἀλλὰ προκειμένου νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ σύμβασις, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ εἴπητε τὴν γνώμην σας καὶ νὰ μᾶς διαφωτίσητε, ἂν κατ’ ἀρχὴν μία τοιαύτη σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ διευκολύνῃ τὴν συγκοινωνίαν μας καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἔρχηται ἡ Χώρα ἡμῶν εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῆς Εὐρώπης, εἶναι ἀποδεκτὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ βλέπετε πόσα Κράτη ἔχουν τοιαύτας συμβάσεις. Γενομένης τῆς ἀρχῆς αὐτῆς δεκτῆς, ὅτι δηλ. εἶναι καλὸν καὶ συμφέρον νὰ ἔχωμεν γραμμὰς αἱ ὁποῖαι, διερχόμεναι διὰ τῆς Χώρας μας, θὰ διευκολύνουν τὰς συγκοινωνίας μας, θὰ ἐξετάσωμεν κατόπιν ἂν καὶ οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους δικαιούμεθα νὰ ἐμμείνωμεν. Ἂν διαφωνῆτε ἐπὶ τῶν ὅρων, θὰ συζητήσωμεν, θὰ ὑποβάλητε τροπολογίας καὶ θὰ γίνωσι δεκταὶ ὅσαι ἐκ τούτων πρέπει νὰ γίνωσι δεκταί.

§284Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπιμένει εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ζητήματος, τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ὅρου· ὅτι πρέπει, παρορῶντες τὰ πάντα, νὰ ψηφίσωμεν καλὰ καὶ σώνει τὴν σύμβασιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω τὸ ζήτημα ἀπὸ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις. Λοιπόν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ μεταξὺ τῶν ἐμπειρογνωμόνων συμφωνία περιλαμβάνει καὶ τὸ ἑξῆς ἄξιον προσοχῆς: Εἰς τὸ 18ον ἄρθρον λέγει — καὶ παρεδέχθη τοῦτο ἡ Ἰταλία — ὅτι (ἀναγινώσκει): «Τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν δύναται διὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ ἐν πάσῃ δεδομένῃ στιγμῇ νὰ διεξάγῃ ἔλεγχον καὶ ἐπιθεώρησιν ἐπὶ τῆς γραμμῆς. Ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπισκέπτωνται πᾶσαν ἐγκατάστασιν καὶ ἐπιθεωρῶσι πᾶν ὑλικὸν ἀνῆκον αὐτῇ ἐν Ἑλλάδι, προσέτι δὲ νὰ ἐκτελῇ καὶ δοκιμαστικὰς πτήσεις». Ὅλα αὐτὰ τὰ περίφημα ἄρθρα καὶ αἱ σπουδαῖαι διατάξεις, ὅλα ἀνεξαιρέτως ἔχουσι διαγραφῆ εἰς τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία συζητεῖται σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν. Θὰ προχωρήσω ὀλίγον ἀκόμη· καὶ ἐπειδὴ ἔχω ἰδιαίτερον σεβασμὸν πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ δὲν θέλω νὰ τὴν κουράσω, θὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος. Εἰς τὸ 20ὸν ἄρθρον ἀναγράφεται ὅτι (ἀναγινώσκει): «.... Γενικῶς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς παραβάσεις τῶν ἐκ τῆς παρούσης συμβάσεως ὑποχρεώσεων καὶ τὰς συνεπείας τούτων ὁρισθήσεται ἐν παραρτήματι τῆς παρούσης συμβάσεως. Μέχρις ὑπογραφῆς τοῦ παραρτήματος τούτου, οἱ διαιτηταὶ θὰ δύνανται νὰ ἐφαρμόζωσι κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὰ τῆς αὐτῆς φύσεως ζητήματα, ὅ,τι ἰσχύει μεταξὺ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας». Καὶ ἐνῷ οὕτως ἔχει τὸ 20ὸν ἄρθρον τῆς παρούσης συμβάσεως, τὸ 21ον ἄρθρον τῆς προηγουμένης λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν περιπτώσει διαφωνίας τῶν ὡς ἄνω διαιτητῶν, ὁ ἐπιδιαιτητὴς ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, αἱ ἀποφάσεις δὲ αὐτοῦ εἶναι ἐκτελεσταὶ ἄνευ δικαιώματος προσφυγῆς ἢ ἐνασκήσεως ἐνδίκου τινὸς μέσου». Κύριοι, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Δηλαδὴ προκειμένου νὰ ἔχωμεν δὶς τῆς ἑβδομάδος συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Ἰταλίας δι’ ἀεροπλοίων Ἰταλικῶν, ἔχομεν καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ ὑπογράψωμεν τὴν παροῦσαν σύμβασιν μὲ τὴν ἀνώνυμον αὐτὴν Ἑταιρείαν, ἢ μᾶλλον μὲ αὐτὴν τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν; Ἢ μήπως ἄλλα συμφέροντα, πολὺ σοβαρώτερα καὶ πολὺ σπουδαιότερα μᾶς ἀπαγορεύουσιν ἐπιτακτικῶς νὰ πράξωμεν τοῦτο; Πᾶς ὅστις ἀγνοεῖ τί ἐστὶν ἀεροναυτικὴ ὑπηρεσία διὰ τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν ἑνὸς κράτους, δὲν θὰ λάβῃ βεβαίως ὑπ’ ὄψιν του τίποτε, δὲν θὰ ὑπολογίσῃ τίποτε ἀπολύτως καὶ ἀσυζητητεὶ θὰ ἐγκρίνῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Δὲν εἶναι ὅμως, κύριοι πληρεξούσιοι, αὕτη μία ἁπλῆ σύμβασις συγκοινωνίας διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἶναι μία ὅλως ἐξαιρετικὴ σύμβασις, μία ὅλως ἰδιαιτέρας σοβαρότητος σύμβασις διὰ τὸ ἕτερον συμβαλλόμενον μέρος, ὄχι ἁπλῶς μόνον συγκοινωνίας καὶ μεταφορᾶς καὶ ἐμπορικῶν σχέσεων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πλείστας ὅσας ἀπόψεις, πολλῷ σπουδαιοτέρας καὶ σημαντικωτέρας, ὡς γνωρίζουν ἄριστα ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὅλα τὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως. Τὰ κράτη σήμερον ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην, διὰ νὰ ἔχωσιν ἀσφάλειαν πλήρη, τριῶν ἰδίως πραγμάτων. Ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην σήμερον τὰ κράτη, πρῶτον ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας πλήρους καὶ πεπειραμένης, δεύτερον στρατοῦ ἐξησκημένου δεόντως καὶ ἐμπειροπολέμου καὶ τρίτον ἀρχηγοῦ ὁ ὁποῖος νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ὁδηγήσῃ αὐτὸν εἰς ἀποτελεσματικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὑψηλοῦ του καθήκοντος. Ἡ ἀεροπορικὴ ὑπηρεσία, ὡς γνωστόν, κατέστη μετὰ τὸν πόλεμον καὶ εἶναι σήμερον ὄχι μόνον ἓν θαυμάσιον μέσον πυροβολικοῦ καὶ πυροβολικοῦ οὐχὶ μόνον βαρυτάτου, ἀλλὰ καὶ βαρέος καὶ μέσου καὶ ἐλαφροῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀντικατέστησε πολλὰ ἄλλα ὅπλα, ἀλλὰ καὶ πολλὰς ἄλλας σπουδαιοτάτας ὑπηρεσίας παρέχει εἰς τὰ κράτη. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε τί ἐστὶν ἀεροπορικὴ ὑπηρεσία καὶ νὰ ἀντιληφθῆτε πλήρως τὴν σοβαρότητα αὐτῆς, πρέπει νὰ ἀναγνώσητε τὰ πάμπολλα συγγράμματα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν περὶ αὐτῆς μετὰ τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἴδητε τίνας ὑπηρεσίας παρέσχε κατὰ τὸν πόλεμον, τίνας ὑπηρεσίας παρέχει σήμερον καὶ τίνας ὑπόσχεται ἀσφαλῶς ὅτι θὰ παράσχῃ μελλοντικῶς. Ὑπάρχουσι κράτη τὰ ὁποῖα προετοιμάζονται διὰ τοῦ ὅπλου αὐτοῦ νὰ συντρίψωσι τοὺς ἀντιπάλους των καὶ νὰ κυριαρχήσωσι τῆς Μεσογείου. Μελετήσατε τὰ πέριξ ἡμῶν γιγνόμενα καὶ θὰ πεισθῆτε ἀκραδάντως περὶ αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ ἔχετε καθῆκον ἐπιτακτικόν, πρὶν θέσητε τὴν ὑπογραφήν σας κάτωθεν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, ἔχετε ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ ἀναμετρήσητε τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης ἐνεργείας σας. Διότι τοῦ ἀεροναύτου ὁ ὀφθαλμὸς δὲν εἶναι εἷς ἁπλοῦς ὀφθαλμὸς παρατηρητοῦ, ἀλλ’ εἶναι ὁ καλύτερος κατάσκοπος, ὁ ταχύτερος πράκτωρ, ὁ ἐνεργητικώτερος προπαγανδιστής. Δι’ αὐτὸ πρὶν ὑπογράψητε τὴν σύμβασιν πρέπει νὰ κανονίσητε τὴν θέσιν σας ἀπέναντι τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας.

§285Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Ἡ σύμβασις αὕτη ἐγένετο ἀσφαλῶς διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ἔχω δὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ παρουσιάσῃ νέφη εἰς τὸν ὁρίζοντα. Εἰς περίπτωσιν ὅμως καθ’ ἣν ἤθελε παρουσιάσει τοιαῦτα, θὰ ἦτο δυσχερὲς νὰ καταστρέψωμεν ὅλας τὰς ἐγκαταστάσεις;

§286Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐγεννήθη τὴν ἄνοιξιν καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι παθολογικῶς αἰσιόδοξος.

§287Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι παθολογικῶς αἰσιόδοξος, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχω παθολογικὰς ὑποψίας.

§288Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἂν ρίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἔθνους αὐτοῦ, τῆς ὁποίας ἔχω ἀκριβῆ γνῶσιν, ἂν μελετήσητε αὐτὴν ἀπὸ τοῦ 1897 μέχρι σήμερον, θὰ ἴδητε καὶ θὰ διδαχθῆτε πολλὰ πράγματα ἐν σχέσει μὲ τὰ ἐθνικά μας πράγματα. Ἂν ἰδίᾳ μελετήσητε τὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων μας ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ὁ μέγας πολιτικὸς διέγραψε τὴν ἀνυπέρβλητον τροχιάν του εἰς τὸν πολιτικόν μας ὁρίζοντα καὶ ἀνήγειρε τὰ τόσα θαυμάσια καὶ ἀθάνατα ἔργα του τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἐνδόξου Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, τοῦ στόλου καὶ τοῦ ἀνυπερβλήτου εἰς ἐνεργητικότητα καὶ σφρῖγος καὶ δύναμιν καὶ ἀλκὴν Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἴδητε, κύριοι συνάδελφοι, πολλὰ ἐνδιαφέροντα πράγματα καὶ θὰ διδαχθῆτε πολλά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας, τὴν ὁποίαν εὐλαβοῦμαι καὶ σέβομαι καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς πληρεξούσιος, ἀλλὰ λέγω, ὅτι προκειμένου νὰ ὑπογράψητε τοιαύτην σύμβασιν ἔχετε ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ λάβητε ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχητε πάντοτε πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποστηρίζητε πάσῃ δυνάμει καὶ σθένει παντί. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν 27ην Νοεμβρίου, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, — ἡ μνήμη μου διατηρεῖται ἀκμαία εὐτυχῶς — εἰς μίαν συζήτησιν περὶ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἔλεγε παρεμπιπτόντως ὅτι μὲ τὸ Α Εὐρωπαϊκὸν κράτος εἴχομεν πρό τινος ὑπογράψει μίαν σύμβασιν ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου κράτους. Μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου, ὅτε ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ κράτους τούτου — εἰς τὸ ὁποῖον ἐδώκαμεν τότε πολλὰς εὐκολίας — κἄποιαν διευκόλυνσιν σχετικὴν μὲ τὴν σταφίδα μας, μᾶς εἶπεν, ὅτι εὐχαρίστως σᾶς τὴν παρέχω, ἀλλὰ ποῖα ἀνταλλάγματα θὰ μοὶ δώσητε; Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἓν τέτοιο εἴχετε εἴπῃ τότε.

§289Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι.

§290Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ μνήμη σας εἶναι θαυμασία· ἀλλ’ ὅταν δὲν θέλετε καμμιὰ φορὰ δὲν ἐνθυμεῖσθε. Τὸ συμπέρασμα εἶναι τοῦτο· ὅταν προσέρχεσθε εἰς τὴν πρασίνην διπλωματικὴν τράπεζαν διὰ νὰ συζητήσητε μὲ ἓν οἱονδήποτε κράτος μίαν σύμβασιν, πρέπει νὰ ἔχητε πρόχειρα ἐντὸς τοῦ διπλωματικοῦ σας μαρσίππου καὶ τὰ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα θὰ δώσητε, διὰ νὰ ζητήσητε μετ’ ἀποτελέσματος καὶ τὰ ὠφελήματα τὰ ὁποῖα θὰ λάβητε. Δίδετε, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, πολλὰ παραπολλὰ εἰς τὴν Ἰταλίαν συμφέροντα, ἀλλὰ τί λαμβάνετε παρ’ αὐτῆς; Συγκοινωνίαν μόνον; Δὲν ἀρκεῖ, κύριοι. Ἐκ τῶν Ἰταλικῶν ἐφημερίδων ἔμαθον, ὅτι πρόκειται προσεχῶς νὰ ὑπογράψητε καὶ τὴν Ἰταλοελληνικὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν· εἶναι ἀληθές;

§291Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγώ;

§292Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διατί τὸ ζήτημα τὸ ἐκλαμβάνετε προσωπικόν; Σεῖς ἀντιπροσωπεύετε τὸν θῶκον εἰς τὸν ὁποῖον κάθεσθε. Ἐγὼ ὁμιλῶ γενικῶς. Λοιπόν, κύριοι, θὰ ἔλθητε εἰς μίαν συμφωνίαν πρὸς τὸ ὅμορον κράτος καὶ θὰ τῷ δώσητε, ναί, θὰ τῷ δώσητε ἀσφαλῶς· διότι εἴτε τὸ αὐγὸ κτυπᾷ εἰς τὴν πέτραν, εἴτε ὁ λίθος εἰς τὸ αὐγό, τὸ αὐγὸ πάντοτε θὰ σπάσῃ. Λοιπὸν θὰ δώσητε πολλὰς παροχὰς εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλ’ ἐρωτῶ τί θὰ πάρετε ἀπὸ τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν; Ἡ εὐστροφία τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν γνωρίζετε ὅτι ἔδωκε τὰ 14 χωρία εἰς τὴν Ἀλβανίαν καὶ συνέτριψε τὴν συμμαχίαν μὲ τὴν Σερβίαν. Ἡ ἐπιτυχία τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι περίφημος καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὰ λέγωμεν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται νομοθετικὴ ἐργασία καὶ ὄχι ἔλεγχος.

§294Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι σχετικά.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ἀλλότρια καθήκοντα μὴ ἀναμιγνύεσθε.

§296Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Λέγω λοιπὸν τοῦτο· ἄν, κύριοι, ἐκχωρήσητε πάντα τὰ ὠφελήματα ταῦτα εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅταν τὰ ἐκκρεμῆ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν μὲ τὴν ὅμορον ἐπικρατείαν ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν τί θὰ δώσητε εἰς αὐτὴν πρὸς ὁριστικὴν τούτων λύσιν; Ὑποτεθήσθω ὅτι αὔριον ἢ μεθαύριον ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἰταλίας κ. Μπενίτο Μουσσολίνι σᾶς προσκαλεῖ καὶ σᾶς λέγει: Κύριοι, ἔχομεν μεταξύ μας ἐκκρεμὲς τόσα ἤδη ἔτη τὸ Δωδεκανησιακὸν ζήτημα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ δύο ἱστορικοὶ λαοί μας εὑρίσκονται εἰς προστριβὰς καὶ παρεξηγήσεις. Ἐλᾶτε νὰ τὸ κανονίσωμεν καὶ νὰ συμφωνήσωμεν. Τί θὰ μοὶ δώσητε, παρακαλῶ, διὰ νὰ ἐγκαταλείψω τὴν Δωδεκάνησον; Ἄν ἡ αὐτοῦ ἐξοχότης ὁ κ. Μουσσολίνι σᾶς ἔλεγε τοιοῦτόν τι, τί θὰ τῷ ἐδίδετε, κύριοι; Θὰ τῷ δώσητε τὴν σκόνην τῶν Ἀθηνῶν; Δὲν ἀρκεῖ βέβαια. Πρέπει νὰ τῷ δώσητε κἄτι. Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὅτι οὗτος θὰ μᾶς κάμῃ μίαν εὐγενῆ χειρονομίαν, ὡς κράτος μέγα, ἔχον ἱστορίαν, καὶ θὰ μᾶς χαρίσῃ τὴν Δωδεκάνησον. Ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἂν δὲν τὴν κάμει, τί θὰ τῷ δώσητε, κύριοι, διὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν Δωδεκάνησον; Τί ἔχετε νὰ δώσητε εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Δωδεκανήσου; Τὴν λειψυδρίαν τῶν Ἀθηνῶν; Ἔχουσιν ὕδωρ εἰς τὴν Ρώμην, διότι ἔχουσι τὸν Τίβεριν ποταμόν. Λέγω λοιπὸν τοῦτο, κύριοι κυβερνῆται, πρὶν ἢ ἐκφέρητε γνώμην ὁριστικὴν καὶ τελεσίδικον περὶ τῆς ὑπ’ ὄψιν συμβάσεως· κρατήσατε τὰ ὀλίγα ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν τὸ μικρόν μας Κράτος νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν. Ἡ θέσις μας ἡ γεωγραφικὴ εἶναι ὅλως ἐξαιρετικὴ ἀπὸ ἀπόψεως ἐναερίου συγκοινωνίας. Ἡ σύμβασις αὕτη δὲν εἶναι τυχαία σύμβασις, κύριοι πληρεξούσιοι. Ἄν ψυχολογήσητε, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας τὸ συμβαλλόμενον κράτος, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι σύνηθες ἀντάλλαγμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον τῷ δίδετε ὑμεῖς ἀντὶ πινακίου φακῆς. Καὶ πάλιν, ἂν ἦτο πινάκιον φακῆς, θὰ ἦτο καὶ τοῦτο κἄτι τι· ἀλλὰ σεῖς τὸ δίδετε ἀντὶ τίποτε, καὶ δὴ μὲ ἓν συναίσθημα, τὸ ὁποῖον, σᾶς βεβαιῶ, τρομάζει κανεὶς νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ. Μὴ σπεύδητε λοιπόν, κύριοι κυβερνῆται, νὰ θέσητε τὴν ὑπογραφήν σας κάτωθι τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ὅπως, αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος της, ἀπορρίψῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Διατί; Διὰ νὰ δύνηται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Συνελεύσεως, νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν καὶ νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν μεταξὺ τῶν δύο κρατῶν ὑπὸ ἄλλους ὅρους καὶ μὲ ἄλλα ἐθνικὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη βεβαίως νὰ ζήσωμεν εἰρηνικῶς μετὰ τοῦ μεγάλου ὁμόρου κράτους· ἀλλὰ διὰ νὰ ζήσωμεν εἰρηνικῶς δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ πάρῃ ὁ μεγάλος, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ δίδῃ εἰς τὸν μικρόν, ὁπότε πρὸ πάντων ὁ μικρὸς ἔχει δικαιώματα παμμέγιστα, δικαιώματα ἀναφαίρετα καὶ διεθνῶς ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα. Λοιπὸν προτείνω, ἂν θέλητε, νὰ παραπεμφθῇ ἡ παροῦσα σύμβασις εἰς Ἐπιτροπήν, νὰ μελετηθῇ ψυχραίμως, σοβαρῶς, νὰ μελετηθῶσιν ὅλα τὰ σχετικά, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκτείνῃ τὴν δρᾶσίν της ἐπὶ ἄλλου ἐδάφους. Διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος ἐνταῦθα· πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου καὶ λίαν σοβαροῦ ζητήματος. Καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ προσέλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖ ὅπου πρέπει, νὰ καλλιεργήσῃ τὸ ἔδαφος δεόντως, νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἀναγκαιούσας διαπραγματεύσεις, διὰ νὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπέλθωσι καὶ τὰ ὁποῖα ἀγωνιωδῶς ἀναμένομεν πάντες. Διότι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐπιμείνητε, κύριε Ὑπουργέ, καὶ θελήσητε ἀνενδότως νὰ προβῆτε, κύριοι κυβερνῆται, εἰς τὴν ψήφισιν τῆς παρούσης συμβάσεως, λυποῦμαι πολὺ ὅτι θὰ τὴν καταψηφίσω καὶ θὰ μεταχειρισθῶ ἐναντίον της ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ὁ Κανονισμός, παρ’ ὅλην τὴν εὐλάβειαν καὶ τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Διότι διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς τῆς συμβάσεως, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, θὰ συντριβῇ ἓν μέγιστον μέρος τῶν ὑψίστων συμφερόντων τῆς πατρίδος, τὸ ὁποῖον βέβαια δὲν θὰ ἐπιτρέψω ποτὲ καὶ ὅσῃ ἐμὴ δύναμις. Ὑπογράφοντες τὴν σύμβασιν αὐτήν, ὄχι μόνον δὲν θὰ βελτιώσητε τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας, ἀλλὰ καὶ θὰ τὴν χειροτερεύσητε εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε καὶ ἄλλα ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ διατρέξωσι προσεχῶς τὸν μέγιστον καὶ σοβαρώτατον τῶν κινδύνων. Πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ θεωρήσῃ τὸ ζήτημα κομματικόν. Ὄχι, βέβαια ὄχι. Εἶναι τοῦτο ζήτημα ἐθνικόν. Καὶ ἂν ὡμίλησα ὡς ὡμίλησα, ὡμίλησα ἀπὸ καθαρῶς ἐθνικῆς, καὶ μόνον ἐθνικῆς ἀπόψεως, ὡς εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἀλυτρώτου μας κόσμου, εἰς τὰ στήθη τοῦ ὁποίου ἡ θλῖψις καὶ ἡ ἀγωνία κυριαρχεῖ θανάσιμος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὴν Συνέλευσιν, νὰ μὴ δεχθῇ τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀποσύρῃ. Μὴ δεχόμενοι τὴν σύμβασιν ταύτην, ὑπερασπίζετε καὶ ὑποστηρίζετε τὰ ὕψιστα τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους συμφέροντα. Εἶναι τοῦτο ὕψιστόν μας καθῆκον καὶ ἐπιτακτική μας ὑποχρέωσις.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§298Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν προλαλήσαντα, τοῦ ὁποίου ἡ παθολογικὴ ὑποψία, ὅπως προσφυῶς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Οἰτύλου, μᾶς ἐπανέφερεν εἰς μίαν πολὺ παλαιάν, λησμονημένην ἐποχήν, τὴν ἐποχὴν τῶν διπλωματικῶν δακτύλων. Διαρκεῖς ἔχει φόβους μήπως θιχθῶσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ διαρκῶς βλέπει ἐχθρούς. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνταλλαγμάτων τὰ ὁποῖα παραχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ Ἰταλικὸν Κράτος. Πρόκειται περὶ καθαρῶς ἐμπορικῆς πράξεως· περὶ μιᾶς συμβάσεως ταχυδρομικῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ κερδίσωμεν τόσον μεγάλα ἀνταλλάγματα, ὅσον εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ ὁ κ. Ζερβός. Πρῶτον διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀποκτῶμεν μίαν συγκοινωνίαν ταχυδρομικὴν καὶ ἐπιβατικὴν καὶ ἐν γένει συνδεόμεθα ἀεροπορικῶς μετὰ τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης διὰ τοῦ Πρίντεζι. Δεύτερον, ἀπὸ ἀπόψεως πολεμικῆς, τὸ Κράτος μεγάλως θὰ ὠφεληθῇ, διότι θὰ ἐκπαιδεύσῃ προσωπικὸν ἀεροπορικόν, προσωπικὸν μηχανικὸν καὶ προσωπικὸν ἀεροδρομίων, τὸ ὁποῖον θὰ τῷ χρησιμεύσῃ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ διὰ νὰ ἀναπτύξῃ ὄχι μόνον τὴν πολεμικήν του ἀεροπορίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμπορικήν, εἰς τὴν ὁποίαν μοιραίως θὰ φθάσῃ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας σήμερον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοηθῇ πολεμικὸν ἀεροπορικὸν Σῶμα. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ κ. Ζερβὸς διὰ τὰς παραχωρήσεις τὰς ὁποίας κάμνει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Ἰταλικήν, παρανοεῖ ἐντελῶς τὴν σύμβασιν. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, κύριε συνάδελφε· πρόκειται, ὡς προεῖπον, περὶ μιᾶς Ἑταιρείας καθαρῶς ἐμπορικῆς, εἰς ἣν συμμετέχουσι καὶ Ἑλληνικὰ κεφάλαια καὶ ἥτις τὸ μόνον κοινὸν τὸ ὁποῖον ἔχει μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι ἔχει ἐπιχορήγησιν δέκα ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος, ἐπιχορήγησιν τὴν ὁποίαν δίδουν ὅλα τὰ κράτη εἰς τὰς ἀεροπορικὰς Ἑταιρείας, διότι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως πολυδαπάνου. Τὸ αὐτὸ δὲ θὰ πράξῃ καὶ ἡ Ἑλλάς, ἂν σχηματισθῇ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐσωτερικῶν ἢ ἐξωτερικῶν γραμμῶν. Καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων ἡ Κυβέρνησις, διότι ὑπέγραψε σύμβασιν χωρὶς νὰ δίδῃ χιλιομετρικὴν ἀποζημίωσιν. Τοῦτο οὐδὲν ἄλλο κράτος κατώρθωσε. Τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν λαμβάνει ὅ,τι ἔχει νὰ λάβῃ διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν καὶ δὲν δίδει τίποτε ἀπολύτως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκοπίαν, τὴν ὁποίαν φοβεῖται ὁ κ. Ζερβός, ἔχω νὰ τοῦ εἴπω τὸ ἑξῆς· ὅτι δυνάμει τῆς διεθνοῦς συμβάσεως, κάθε ἀερόπλοιον ἄλλου κράτους, εἴτε πολεμικὸν εἴτε ἐμπορικόν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διέλθῃ ὑπεράνω τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας ὅταν θέλῃ καὶ ὅπως θέλει. Δὲν δύναται νὰ τὸ ἐμποδίσῃ κανεὶς νὰ προσθαλασσωθῇ ἢ ἀποθαλασσωθῇ· ὅλα τὰ μέσα τῷ χορηγοῦνται, μόνον δὲ σταθμὸν δὲν δύναται νὰ ἀποκτήσῃ παρὰ μόνον διὰ συμβάσεως...

§299Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ ὅμορον κράτος νὰ ἀπαγορεύσῃ τὸ ἵπτασθαι.

§300Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυνάμει τῆς διεθνοῦς συμβάσεως τοῦ 1919, δὲν δύναται νὰ κατέλθῃ ὀλιγώτερον τῶν 500 μέτρων εἰς ὡρισμένην ζώνην ἥτις ἔχει καθορισθῆ παρὰ τοῦ Ἐπιτελείου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ 500 μέτρα δύναται εὐκολότατα νὰ κάμῃ φωτογραφίας.

§301Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ἀτμοσφαῖρα ἑκάστου κράτους εἶναι ἐθνικὸν ἔδαφος, ὅπως ἔχομεν τὰ χωρικὰ ὕδατα.

§302Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ εἰς ἀπόστασιν 500 μέτρων καὶ 1000 δύναται νὰ πάρῃ εἰκόνας διὰ φωτογραφικῆς μηχανῆς. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν μυστικῶν δὲν ὑπάρχουν σήμερον μυστικὰ πολεμικὰ παρὰ μόνον ἐντὸς τῶν πολεμικῶν ἐργαστηρίων.

§303Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ Γερμανίας καὶ Γαλλίας.

§304Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μεταξὺ Πολωνίας καὶ Ρωσσίας. Μεταξὺ Γερμανίας καὶ Γαλλίας ὑπάρχει ἀεροπορικὴ συγκοινωνία, τὸ δὲ Ἑλληνικὸν Κράτος δὲν ἔχει ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν μετ’ οὐδενὸς κράτους. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ κ. Ζερβός, ὅτι θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ὅμορον κράτος τὰς ἐγκαταστάσεις τῆς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ ἐννοήσω. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει δικαίωμα ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως νὰ ἐπιτάξῃ ὅλα τὰ ἐν Ἑλλάδι εὑρισκόμενα ἀερόπλοια καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις, ὅπως τὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ πολεμικοὺς σκοπούς. Εἰς ἓν θὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸν κ. Ζερβόν· κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν....

§305Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε δύνασθε νὰ συζητήσητε διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 2.

§306Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ζερβὸν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι ὁ ἐν Ἑλλάδι ἀντιπρόσωπος δέον νὰ εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος.

§307Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τεχνικῶς εἶναι ἐθνικότητος· ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι τὰς λέξεις αὐτὰς δὲν τὰς μεταχειρίζονται πάντοτε μὲ τὴν τεχνικὴν ἀκρίβειαν.

§308Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤθελον τέλος νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν μετὰ δύο ἔτη ἅπαν τὸ προσωπικὸν νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ Ἕλληνας. Καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν, ὅπως συγκαταλεχθῇ καὶ ἡ Ἑλλὰς μεταξὺ τῶν πεπολιτισμένων κρατῶν· διότι συγκοινωνία εἶναι πολιτισμός.

§309Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω ὅπως ὅσοι ἔχουν τροπολογίας τὰς ὑποβάλωσι.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κολιαλέξης ἔχει τὸν λόγον.

§311Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ καθῆκον νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐκθέσω ἱστορικῶς πῶς ἔλαβε χώραν ἡ ἀεροπορικὴ σύμβασις, τόσον τῆς Γαλλικῆς ὅσον καὶ τῆς Ἰταλικῆς Ἑταιρείας. Ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ὑπέβαλε μίαν σύμβασιν διὰ νὰ λάβῃ τὴν γραμμὴν Μασσαλίας, Κερκύρας, πρὸς τὴν Συρίαν, καὶ ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ὑπέβαλεν ἑτέραν σύμβασιν, διὰ νὰ λάβῃ τὴν γραμμὴν ἐκείνην ἥτις τὴν ἐνδιαφέρει, διὰ μέσου Ρώμης, Πρίντεζι, Θεσσαλονίκης, Κωνσταντινουπόλεως καὶ νὰ ἐπεκταθῇ ἐν καιρῷ πρὸς τὴν Ρουμανίαν καὶ τὴν Ρωσσίαν. Ἐγώ, ὡς διευθυντὴς τῆς ἀεροπλοΐας ἐπὶ ὀκτὼ ὁλόκληρα ἔτη, προσεκλήθην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὡς μέλος τεχνικὸν μετὰ διαφόρων ἄλλων μελῶν, ἀντιπροσώπων τόσον τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ ὅσον καὶ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ναυτικοῦ. Συνελθόντες, ἐπεξειργάσθημεν τὰς δύο συμβάσεις, αἱ δὲ συνεδριάσεις διήρκεσαν ἐπὶ μακρὸν χρόνον, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ ἐπὶ διαφόρων Κυβερνήσεων, τέλος δὲ ὑπεγράφη ἡ σύμβασις ὑπὸ τοῦ κ. Μπότσαρη, Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§312ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αἱ ὑπὸ κρίσιν συμβάσεις εἶναι ὁμοιόμορφοι;

§313Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Σήμερον εἶναι ὁμοιόμορφοι· διότι ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἐξετάσεως ἀπὸ τεχνικῆς ἀεροπορικῆς ἀπόψεως ἦτο ὁ ἑξῆς: Πρῶτον, ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως τὸ Κράτος μας νὰ ἔχῃ ἠσκημένον ἀεροπορικὸν προσωπικόν, δεύτερον τεχνικὸν καὶ τρίτον ὑλικόν, οὕτως ὥστε εἰς δεδομένην στιγμὴν νὰ μεταβάλλωνται τὰ ἐμπορικὰ εἰς πολεμικὰ ἀεροπλάνα καὶ νὰ δίδηται οὕτως ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπόδοσις πολεμικῶν ἀεροπλάνων. Δι’ ὅλα αὐτὰ ὑπεβλήθη ἔκθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἔθεσεν εἰς ἐπαφὴν ἡμᾶς μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Ἑταιρειῶν. Μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν ὁ πλοίαρχος Μακᾶς, ὁ διευθυντὴς τῆς ἀεροπορίας, ὁ συνταγματάρχης Ἀδαμίδης, ὁ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῶν ταχυδρομείων καὶ ὁ κ. Σοφιανόπουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ δύο Ἑταιρεῖαι δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ὅτι εἶχον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ δεσμεύσουν τὸ Κράτος ἀπὸ ἐμπορικῆς ἀπόψεως· διότι ἡ ἀεροπλοΐα ἔχει ἐξέλιξιν εὐρυτάτην. Τῷ 1917 εἴχομεν ἀεροπλάνα ἀποδίδοντα ἐλάχιστα· τῷ 1922 εἴχομεν ἀεροπλάνα ἀποδίδοντα τὸ τριπλάσιον ἀπὸ τὰ τοῦ 1917· ὥστε τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ δεσμευθῇ διὰ μέγα χρονικὸν διάστημα, διότι ἡ μὲν Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἐζήτησε 30 ἔτη—ἐζήτει δὲ τὴν προθεσμίαν ταύτην διὰ νὰ μᾶς δεσμεύσῃ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀεροπορικῆς Ἑταιρείας· ὅσον ἀφορᾷ τὸ προνόμιον τῆς μεταφορᾶς τοῦ ταχυδρομείου περιωρίσθη εἰς 5 ἔτη — ἡ δὲ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἐζήτει δεκαετὲς προνόμιον καὶ ὑπέβαλε τὴν πρότασιν ἡ τεχνικὴ Ἐπιτροπὴ δι’ ὀκτὼ ἔτη.

§314Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν αὔξησιν· ἐζήτουν πέντε ἔτη καὶ εἴπομεν ὅτι εἶναι ὀλίγα. Οἱ δὲ Γάλλοι λέγουν ὅτι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν διὰ 30 ἔτη, ἀλλ’ ὄχι διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ταχυδρομείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον, καὶ ἡ διάρκεια εἶναι πενταετής. Ἀλλὰ τὰ 30 ἔτη τὰ ἐζητήσαμεν διὰ τὰ ἀεροδρόμια τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάσωμεν. Ἐννοεῖται ὅτι πρόκειται νὰ γίνουν δαπάναι, διότι θὰ γίνουν καὶ παραπήγματα καὶ ἐγκαταστάσεις. Αὐτὰ μοὶ εἶπε τότε ὁ Γάλλος πρόξενος, αὐτὴν τὴν διευκρίνισιν μοὶ ἔκαμεν.

§315Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἴσως νὰ σᾶς εἶπεν αὐτὰ προφορικῶς, διότι ἐγγράφως ἐζήτουν 32 ἔτη, ὁ δὲ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας, Γάλλος ταγματάρχης ἀεροπόρος, ἐστηρίζετο ἐπὶ ἀσταθῶν πληροφοριῶν· διότι δὲν παρουσίαζεν ἀπὸ τεχνικῆς ἀεροπορικῆς ἀπόψεως ὅ,τι ἡ Ἑταιρεία αὕτη θὰ ἀπέδιδε, διότι οὔτε ἐργοστάσια ἀεροπορίας εἶχεν ἕτοιμα, ὥστε νὰ θέσῃ εἰς κίνησιν ἀμέσως μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως τὴν ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν. Ἐνῷ ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία εἶχε καὶ ἐργοστάσια ἕτοιμα πρὸς λειτουργίαν, εἶχε δὲ καὶ ἰδιαιτέρας συμβάσεις μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς διαφόρους ἀποζημιώσεις τῶν χιλιομέτρων, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι γνωσταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως σήμερον ὑπάρχει πληθώρα τοιούτων ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν μὲ τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Εὐρώπης, αἱ Κυβερνήσεις ἑκάστου κράτους ἔδιδον χιλιομετρικὴν ἀποζημίωσιν, διότι αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς δαπάνας ἄνευ τῆς τοιαύτης οἰκονομικῆς ἀρωγῆς. Ὑπάρχουν 15 συγκοινωνίαι καὶ 20 ἐργοστάσια πιθανῶς ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν τίποτε. Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ στηριζόμενοι καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ κατασκευασθοῦν δύο ἀεροπορικαὶ σχολαὶ ἐν Ἑλλάδι, ὥστε νὰ ἐκπαιδεύωνται ἀεροπόροι καὶ νὰ ἔχωμεν ἰσχυρὰ ὄργανα ἀεροπλοΐας. Δύο μικρὰ ἐργοστάσια θὰ κατασκευασθῶσι διὰ τὰ ἀεροπλάνα τῆς συγκοινωνίας, ἅτινα θὰ τὰ ἔχωμεν εἰς δεδομένην στιγμὴν εἰς τὰς χεῖράς μας. Αὐτὸ θὰ εἶναι ὠφέλεια τοῦ Κράτους, διότι σήμερον ἡ ἀεροπορικὴ στρατιωτικὴ σχολὴ δὲν εἶναι αὐτάρκης καὶ καρκινοβατοῦμεν. Εἰς τὸ 1917–1918 εἴμεθα κυρίαρχοι τοῦ ἀέρος τῆς Μακεδονίας, ἐνῷ σήμερον ὑστεροῦμεν πολὺ ἀεροπορικῶς, διότι δὲν ἔχομεν οὔτε ἓν ἀερόπλοιον συγκοινωνίας. Ἐπειδὴ δὲ ἡ συντήρησις καὶ ἡ ὕπαρξις ἀεροπλάνων εἶναι πολυδάπανος, δὲν δύναται δὲ ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας νὰ διαθέτῃ τὰ ἀπαιτούμενα ποσὰ ὥστε νὰ ἔχωμεν εἰς δεδομένην στιγμὴν ἀεροπορικὸν προσωπικὸν καὶ πολεμικὸν ὑλικὸν ἕτοιμον, ὑποχρεοῦμεν τὰς Ἑταιρείας νὰ ἔχωσιν εἰς τὰ ὑπόστεγά των τρία ἀεροπλάνα ἕτοιμα πρὸς πτῆσιν, ὥστε ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς εἰδοποιήσεώς μας νὰ εἶναι ἕτοιμα πρὸς πολεμικὴν ἀπόδοσιν, βομβαρδισμοὺς κ.τ.λ. Ἐπὶ τῶν συμβάσεων δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω, ἂν κανεὶς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων δὲν ἔχει καμμίαν ἐρώτησιν. Ἀπὸ ἀεροπορικῆς τεχνικῆς ἀπόψεως δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἀποτελοῦν ἀριστοτέχνημα· διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξητάσθη καὶ διηυκρινίσθη ἐπὶ ὁλόκληρον ἑπτάμηνον καὶ τὸ Κράτος εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑπογράψῃ μίαν σύμβασιν διὰ τῆς ὁποίας νὰ συνδεθῇ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας ἀεροπορικῶς καὶ νὰ δυνάμεθα νὰ βλέπωμεν ἀεροπλάνα ὅπως βλέπομεν εἰς τὸν Πειραιᾶ τόσα καὶ τόσα ἀτμόπλοια καὶ νὰ ἔχωμεν ἀεροπλάνα διαφόρων Ἑταιρειῶν· διότι ὁ Πειραιεὺς εἶναι ἡ κλεὶς ὅλων τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν πρὸς τὴν Συρίαν, τὴν Αἴγυπτον, τὴν Κωνσταντινούπολιν, τὴν Ἰταλίαν κλπ.

§316Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ προσχεδίου καὶ τῆς συμβάσεως καμμία τόσον σημαντικὴ διαφορά;

§317Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ὡς γνωρίζω ἐγώ, συνέβη τὸ ἑξῆς: Ὅτε ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον τῆς τεχνικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀπεστάλη τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκεῖ δὲ ἐγένετο συζήτησις μεταξὺ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διεθνοῦς Ἑταιρείας καὶ ἔλαβον χώραν διάφοραι τροποποιήσεις. Κατόπιν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Μπότσαρης ἐπέφερε γενικάς τινας τροπολογίας καὶ ὑπέγραψε μίαν σύμβασιν, συμφωνήσαντος τοῦ τότε ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετὰ τῶν διαφόρων ἀντιπροσώπων τῶν Ἑταιρειῶν. Ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων αἵτινες ἐπῆλθον δὲν παρατηρῶ σημαντικὰς μεταβολὰς εἰμὴ μόνον ὅτι ἐδόθη μεγαλύτερον δικαίωμα προνομίου, ἐδόθη δηλαδὴ χρονικὸν διάστημα 20 ἐτῶν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης αὐτῆς, διότι ἐντὸς τῶν 20 ἐτῶν εἶναι δυνατὸν μία ἄλλη Ἑταιρεία νὰ ἔχῃ ἀεροπλάνα ταχύτερα, ἢ νὰ ὑπάρξῃ καὶ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία, τὸ μᾶλλον ἐπιθυμητόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τοιουτοτρόπως ἀποκλείεται.

§318Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εἶχε ζητήσει ἀρχικῶς ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία προνόμιον 20 ἐτῶν;

§319Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία εἶχε συμφέρον διὰ πέντε ἢ δέκα ἔτη· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, ἐγένετο πιθανῶς κἄποια πίεσις χάριν τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας, μὴ δυναμένης νὰ ἀναλάβῃ γραμμὴν δι’ ἔλαττον τῶν 25 ἐτῶν. Ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἀπέβλεπεν εἰς τὴν τελειοποίησιν τῶν ἀεροπλάνων της, ἐνῷ ἀμφιβάλλω διὰ τὴν Γαλλικήν, ἥτις ὑπέβαλε προτάσεις ἀστείας.

§320Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἦτο ἐντελῶς ἀνεξάρτητος ἡ μία σύμβασις ἀπὸ τὴν ἄλλην;

§321Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Αἱ συμβάσεις εἶναι ἀνεξάρτητοι. Ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐζήτει ἐπὶ 32 ὁλόκληρα ἔτη νὰ ἔχῃ τὸ προνόμιον, τὸ ἔκαμεν αὐτὸ διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ ἔχῃ αὐτὴ τὸ προνόμιον τῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Μὴ ἔχουσα ἐξασφαλίσει ἐκ τῶν προτέρων τὴν συγκατάθεσιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἔχει νὰ πολεμήσῃ ἐναντίον τόσων ἄλλων Γαλλικῶν Ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἤθελον νὰ ἀνταγωνισθῶσιν. Ἑπομένως δὲν συνέφερεν εἰς τὴν Γαλλικὴν αὐτὴν Ἑταιρείαν νὰ ἔχῃ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὰς ἄλλας Ἑταιρείας· ἐνῷ, ἂν ὑπεγράφετο μία σύμβασις διὰ 32 ἔτη, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθῇ ἄλλη Ἑταιρεία, ἔχουσα καλύτερα ἀεροπλάνα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ Ἰταλικὰ ἐργοστάσια ἀεροπλοΐας ἔχουν μεγάλην ἐπίδοσιν ἀπέναντι ὅλων τῶν ἐργοστασίων τῆς Εὐρώπης καὶ δίδουν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἐφόσον μεταβάλλονται καὶ ἐξελίσσονται ἐπὶ τὰ βελτίω τὰ ἀεροπλάνα, θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ καλυτερεύσουν ταῦτα.

§322Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Λέγετε ὅτι εἶσθε μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἐμπειρογνωμόνων. Λαμβάνετε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μοὶ εἴπητε τὸ ἑξῆς; Τὸ ἄρθρον 2ον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ παροῦσα σύμβασις ἰσχύει.... κλπ.». Ἠξεύρετε ἂν ἐγένετο ἀποδεκτὸν ἐκ μέρους τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων;

§323Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἓν σχέδιον συμβάσεως. Διὰ νὰ καταλήξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, σημαίνει ὅτι δὲν ἐγένοντο ἀποδεκταὶ αἱ προτάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἂν ἔχητε πληροφορίας ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἶχεν ἀποδεχθῆ εὐνοϊκωτέρους ὅρους, τότε νὰ τὸ εἰπῆτε· μὴ ὁμιλεῖτε μὲ γρίφους.

§324Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Καμμία ἄλλη ἐρώτησις, κύριοι συνάδελφοι;

§325Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Εἴχετε καμμία συμφωνίαν μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος;

§326Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας — ὅπως ἐγένετο καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεώς μας, κύριε Παπαναστασίου — οἱ δύο ἀντιπρόσωποι τῶν Ἑταιρειῶν, μετὰ τὴν ἐκπόνησιν τοῦ ὅλου σχεδίου ὑπὸ τῆς τεχνικῆς Ἐπιτροπῆς, ἦλθον, προσκληθέντες, καὶ ἔλαβον γνῶσιν τούτου, εἰς ὅσα δὲ σημεῖα διεφώνουν μὲ ἡμᾶς ἢ εἶχον ἀμφιβολίας, συνεζητοῦμεν. Κατόπιν τελικῆς συσκέψεως τῆς τεχνικῆς Ἐπιτροπῆς ἐδώσαμεν ἓν προσχέδιον συμβάσεως εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι συνεφώνησαν, ὑπεχώρησαν δηλαδὴ εἰς τὰ αἰτήματα τῆς Ἐπιτροπῆς.

§327Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ὀκτὼ ἐτῶν τὸ παρεδέχθησαν;

§328Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ναί, τὸ παρεδέχθησαν. Ἂν καὶ ἡμεῖς συμφέρον εἴχομεν νὰ συνδέσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ἀεροπλοΐαν τόσον μὲ τὴν Γαλλικὴν ὅσον καὶ μὲ τὴν Ἰταλικὴν ὅσον οἷόν τε τάχιστα.

§329Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐξαιρεῖται οὔτε ἡ Γαλλία οὔτε ἡ Ἰταλία;

§330Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζωμεν αὐτό, καθότι ἡ μία Ἑταιρεία ἐζήτησε 32 ἔτη καὶ κατόπιν, ὅτε ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν τεχνικὴν Ἐπιτροπήν, ὑπεχώρησε μέχρι τῶν 20 ἐτῶν.

§331Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὑπάρχει ἡ διαφορὰ ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία δὲν ἐπεδίωκε νὰ λάβῃ γραμμὴν Συρίας, ὥστε νὰ πιέζῃ τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν. Ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἐζήτει τὴν γραμμὴν Κωνσταντινουπόλεως, ὁπότε ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία δὲν εὑρίσκετο εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ.

§332Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἡ Ἰταλικὴ οὐδέποτε μᾶς ἐξεβίασεν ἢ ἠδύνατο νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ.

§333Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὥστε δὲν ὑπῆρχε καμμία πίεσις διὰ νὰ τῇ προσφέρωμεν ἀντὶ ὀκταετίας εἰκοσαετίαν. Τοὐναντίον ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἐλαττώσωμεν, διότι ἡ γραμμὴ ἐζητεῖτο καὶ ἀπὸ ἄλλους.

§334Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω. Τὰς Ἑταιρείας τὰς συνέφερε νὰ ὑπογράψωσι σύμβασιν διὰ περισσότερα ἔτη. Ἐκτὸς δὲ τῶν ἄλλων, ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία εἶχε καὶ ἀεροπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως διὰ μίαν χιλιομετρικὴν ἀποζημίωσιν.

§335Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ἡ σύμβασις ἡ ἰδική μας μὲ τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν θὰ εἶχε κῦρος μόνον ἐφόσον ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία θὰ συνῆπτε σύμβασιν καὶ μὲ τὸ Γαλλικὸν Κράτος;

§336Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ὄχι· δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ αὐτό.

§337Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ λέγει ὁ ὅρος.

§338Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Εἶναι ἀνεκπλήρωτος. Κατερχόμενος τοῦ βήματος, κύριοι συνάδελφοι, μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ συστήσω θερμῶς ὅπως ἐπισπεύσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸν σύνδεσμον ἀπὸ ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας μετὰ τῶν ξένων κρατῶν. (Χειροκροτήματα).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§340Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος εἰς τὸν ἐπίλογον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἄργους, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν σύναψιν συμβάσεων διὰ τῶν ὁποίων θὰ συνδεθῇ ἀεροπορικῶς καὶ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰ ἄλλα κράτη, εἴτε τῆς Δύσεως εἴτε τῆς Ἀνατολῆς. Οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρεξούσιος δὲν μοὶ φαίνονται βάσιμοι. Βεβαίως ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ ἕνα τόπον προνομιοῦχον τόσον διὰ τὰς θαλασσίας συγκοινωνίας ὅσον καὶ διὰ τὰς ἀεροπορικάς. Ἐκ τούτου ὅμως δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ἀποξενωθῇ τῆς συγκοινωνίας, νὰ μὴ παράσχῃ τὰς εὐκολίας τὰς ὁποίας πρέπει νὰ παράσχῃ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν συγκοινωνίαν· διότι ἂν ἐξυπηρετῇ τὰ ἄλλα κράτη, ἐξυπηρετεῖ καὶ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀεροπορικὴ συγκοινωνία. Ἐπίσης δὲν εὑρίσκω βασίμους τοὺς λόγους ἀπὸ πολεμικῆς ἀπόψεως τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι σήμερον, μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας, δὲν παίζει ἐξαιρετικὸν ρόλον τὸ νὰ ἔχῃ μία Ἑταιρεία ἑνὸς κράτους τὴν συγκοινωνίαν μὲ ἄλλο κράτος, διότι καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐκμετάλλευσις, τὰ σημερινὰ κράτη ἔχουσιν ὅλα τὰ μέσα καὶ ἀεροπορικὸν στόλον ἐπαρκῆ, ἂν θέλουν νὰ ἐπιτεθοῦν, νὰ ἐκτελέσουν τὴν ἐπίθεσιν χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν τοιαύτην ἐκμετάλλευσιν. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, σήμερον ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀεροπορίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται κανὲν κράτος νὰ ἐξαιρεθῇ ἢ νὰ θελήσῃ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἀποκλειστικῶς τὴν ἀτμοσφαῖραν ἡ ὁποία εἶναι ὑπὲρ τὸ ἔδαφός του, διότι τότε ἀποκλείεται αὐτὸ ἀπὸ τὰ ἄλλα κράτη. Ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν. Πρῶτον ἡ σύμβασις τοῦ 1919, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ζερβός, ἐτίθετο ἐπὶ ἄλλων βάσεων· ἐβάρυνε καὶ οἰκονομικῶς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑποθέτω ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου δὲν ἐπραγματοποιήθη.

§341Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε καλῶς ὅτι ἦσαν οἰκονομικοὶ λόγοι;

§342Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤμην Ὑπουργὸς τότε· δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ἂν ἔπαιξαν ρόλον καὶ ἀντιλήψεις ἄλλαι, κατὰ πόσον δηλαδὴ θὰ συνέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχῃ τόπους προσγειώσεως τὸ Ἰταλικὸν Κράτος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸν μεγαλύτερον ρόλον ἔπαιξεν ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις. Σήμερον ὅμως ἡ Ἑλλὰς δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἰδιαιτέρως μὲ καμμίαν δαπάνην. Ἐξ ἄλλου ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ τεχνικὸν προσωπικὸν Ἑλληνικὸν — καὶ ἠδύνατο νὰ εἶναι σαφέστερον τὸ πρᾶγμα, διότι ἡ σύμβασις δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ κατὰ πόσον θὰ ὑπάρχῃ τὸ τεχνικὸν προσωπικόν, — καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιτάσσῃ τὰ ἀεροδρόμια. Ὅτε διεξήγοντο αἱ διαπραγματεύσεις, ἰδιωτικῶς — διότι δὲν ἀνεμίχθην ἐπισήμως — εἶχον τὴν πληροφορίαν, ἀμέσως ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑταιρείας, ὅτι ἐδέχοντο δύο πράγματα· καὶ ἡ σύμβασις νὰ εἶναι ἐλαχίστης διαρκείας, πενταετίας, καὶ τὰ ἀεροδρόμια νὰ εἶναι ἀπολύτως ὑπὸ τὴν κατοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Αὐτὰς τὰς δύο παρατηρήσεις εἶχον κάμει εἰς τὰς συνεννοήσεις καὶ εἶχον καὶ ἐγὼ ἀξιώσει ὅπως τὰ ἀεροδρόμια εἶναι εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἡ σύμβασις βραχυτάτης προθεσμίας. Διότι, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ἄργους, ἡ ἀεροπλοΐα ὑφίσταται ταχυτάτην ἐξέλιξιν καὶ συνεχεῖς ἐπαναστάσεις, ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ προΐδῃ εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ εὑρίσκεται αὕτη μετὰ πέντε ἔτη. Ἐξ ἄλλου καὶ τὸ ἀεροπορικὸν ὑλικὸν φθείρεται τάχιστα καὶ δὲν δύναται καμμία Ἑταιρεία νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἔχει ἀνάγκην πολυετοῦς συμβάσεως διὰ νὰ ἀποσβέσῃ τὰ κεφάλαιά της, ἀφοῦ τὸ μὴ καταστρεφόμενον ὑλικόν, δηλαδὴ τὰ ἀεροδρόμια, τὰ ἔπιπλα καὶ ὅλαι αἱ ἐγκαταστάσεις τῶν ἀεροδρομίων θὰ ἀγοράζωνται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως, ἀποζημιουμένης τῆς Ἑταιρείας. Δὲν βλέπω ποῖος λόγος ἀποχρῶν ὑπάρχει, ὥστε νὰ εἶναι ἡ σύμβασις μακρᾶς προθεσμίας. Ἡ ἄμεσος πληροφορία μου εἶναι ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία θὰ ἐδέχετο πενταετίαν, ἀλλὰ δέχομαι νὰ κάμωμεν δεκαετῆ τὴν προθεσμίαν. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι θὰ εἶναι ἔργον σῶφρον νὰ κάμωμεν τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως εἰκοσαετῆ, ἀφοῦ ἐντὸς τετραετίας ὑπέστη ἐπανάστασιν ἡ ἀεροπορικὴ ὑπηρεσία καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον μετὰ πενταετίαν, ἀντὶ νὰ ὑφίσταται ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσῃ τὸ Κράτος μίαν ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν, νὰ ἔχῃ τοὐναντίον καὶ ἔσοδα ἐκ ταύτης, ἢ καὶ νὰ παρουσιασθοῦν ἄλλαι Ἑταιρεῖαι, αἵτινες νὰ παρέχουν μεγαλυτέρας εὐκολίας καὶ καλυτέραν συγκοινωνίαν ἐκείνης ἣν παρέχει ἡ Ἑταιρεία σήμερον. Ἐπίσης τὰ ἀεροδρόμια αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι εἶδος λιμένων, διὰ λόγους πολλοὺς καὶ ποικίλους καλὸν καὶ συμφέρον εἶναι νὰ τὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὴν ἄμεσον κατοχήν μας, ἀφοῦ θὰ τὰ χρησιμοποιοῦμεν ἐν καιρῷ πολέμου. Αὐτοὶ εἶναι ὅροι καὶ περιορισμοὶ τοὺς ὁποίους εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ δεχθῇ ἡ Ἑταιρεία καὶ δὲν κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ ἡ σύμβασις.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§344Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Κατὰ τὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἄλλως ἐπίπονον, κατὰ τὸ ὁποῖον διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, μοὶ ἐδόθη ἀφορμή, παρ’ ὅλας τὰς κοπιώδεις ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, νὰ ἐξετάσω ὁπωσδήποτε τὰς προτάσεις αἵτινες ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς καὶ τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας καὶ αἱ ὁποῖαι κατέληξαν σήμερον εἰς σύμβασιν. Κατὰ πρῶτον ἔσπευσα νὰ κατατοπισθῶ ἐπὶ τῆς ἐπιδράσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ μία τοιαύτη σύμβασις εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Αἱ τεχνικαὶ Ἐπιτροπαὶ τοῦ ναυτικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ μὲ διεβεβαίωσαν κατηγορηματικῶς ὅτι οὐδένα κίνδυνον διατρέχει ἡ ἀσφάλεια τῆς Χώρας ἐκ τῆς ἐμπορικῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας. Ἠρώτησα ἐξ ἄλλου, ἂν ἡ Ἑλλὰς κατεῖχε τὰ τεχνικὰ μέσα, ὥστε νὰ ἀναπτύξῃ ἡ ἰδία ἐμπορικὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας· ἡ ἀπάντησις ἦτο ἀρνητική. Εἶναι τοῦτο ἄκρως λυπηρὸν διὰ μίαν Χώραν ἡ ὁποία ἔχει μεγίστην ἀνάγκην ἀεροπορίας, ἀλλ’ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχει ἡ Ἑλλὰς καὶ τὴν δυσχέρειαν ἥτις ὑφίσταται διὰ τὰς συγκοινωνίας μετὰ τῆς Εὐρώπης, φθάνομεν ἀμέσως εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι σύνδεσις τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Εὐρώπης ἀεροπορικῶς, ἐξυπηρετεῖ τὰ μέγιστα τὴν Χώραν μας. Γνωρίζετε, ἐκ τῆς μὴ ὑπάρξεως ἄλλοτε σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας, πόσον ὑστέρησε, καὶ εἰς πολιτισμὸν θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἀπέναντι ἄλλων Ἀνατολικῶν Εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα συνεδέοντο ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῶν κρατῶν τῆς Δύσεως. Καὶ αἱ νέαι ἐφευρέσεις αἱ ἀεροπορικαί, δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι μᾶς φέρουν ἐγγύτερον πρὸς τὰ μεγάλα πεπολιτισμένα κράτη τῆς Δύσεως, ὥστε ἀνεξαρτήτως τῶν τοιούτων ἢ τοιούτων ὅρων, τὸ γεγονὸς μόνον τοῦ νὰ συνδέσωμεν τὴν Χώραν μας μετὰ τῆς Δύσεως ἀεροπορικῶς, ἀποτελεῖ μέγα δι’ ἡμᾶς πλεονέκτημα. Τώρα νὰ ζητήσῃ τις πολιτικὰ ἀνταλλάγματα διὰ μίαν σύμβασιν, ἔχουσαν ἐμπορικὸν χαρακτῆρα καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔχει τὰ μέγιστα νὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἑλλάς; Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι τὸ εὑρίσκω ὀλίγον δύσκολον. Καλὸν θὰ εἶναι νὰ δυνηθῇ τις νὰ λάβῃ καὶ πολιτικὰ ἀνταλλάγματα. Ἐν τούτοις τὰ ἐμπορικὰ ἀνταλλάγματα καὶ τὰ πνευματικὰ τρόπον τινὰ τῆς ἀμέσου ἀναπτύξεως ταχυδρομείου ἐν Ἑλλάδι εἶναι τόσον θετικὰ διὰ τὴν Χώραν μας, ὥστε ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ἱκανοποίησις. Ἄλλως τε πολιτικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ διακεκριμένος συνάδελφός μας ἐξ Ἀθηνῶν, ἔχουν τεθῆ καὶ κάπως εὐρύτερον μεταξὺ τῶν δύο Χωρῶν. Τὸ ζήτημα πρὸς τὸ ὁποῖον ἰδίως ἔχει ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του, ἔχει χάσει καὶ τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀμφισβητήσεως μεταξὺ τῶν δύο Χωρῶν διὰ νὰ λάβῃ πολλαχόθεν χαρακτῆρα διεθνῆ καὶ πρόγραμμα διεθνοῦς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν παρακολουθεῖ καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ τὴν διακύμανσιν τῆς ὁποίας ὑφιστάμεθα καὶ ἡμεῖς κατὰ τὰς διαφόρους περιόδους. Συγκρίνω τὰς προτάσεις μεταξὺ τῆς Ἰταλικῆς καὶ τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας. Αἱ προτάσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποβάλει ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἦσαν κατὰ πολὺ ὑπέρτεραι καὶ εὐνοϊκώτεραι τῶν προτάσεων τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἶχε μίαν σπουδαίαν ἐπιχορήγησιν ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία εἶχεν ἀποστερηθῆ τοιούτων ἐπιχορηγήσεων καὶ δὲν εὑρίσκετο εἰς θέσιν οὔτε νὰ προβῇ εἰς συγκατάβασιν οὔτε νὰ μᾶς δώσῃ μερικὰς παραχωρήσεις, ὅπως ἦτο τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, τοῦ ἱπταμένου προσωπικοῦ, τὰς ὁποίας μᾶς παρέχει ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία. Ἔχομεν συμφέρον, ὥστε νὰ μαθητεύσωμεν ἓν προσωπικὸν ἐν Ἑλλάδι διὰ τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης. Ἂς ἀφήσωμεν δὲ ὅτι βραδύτερον ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ μία Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία, ἥτις νὰ ἀναλάβῃ τὰς ἐσωτερικὰς συγκοινωνίας καὶ τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Ἀθηνῶν–Βελιγραδίου. Ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἐνδιαφέρεται ἰδίως διὰ τὴν Συρίαν, ἐζήτει δὲ σταθμὸν διάμεσον εἰς τὸ Ἰόνιον πέλαγος. Ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἐζήτει τὴν Θεσσαλονίκην ὡς δεύτερον σταθμόν, διὰ νὰ φέρῃ τὴν συγκοινωνίαν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Τώρα τὴν γραμμὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐπειδὴ αἱ Γαλλικαὶ Ἑταιρεῖαι ἔχουν γραμμὴν διὰ Βελιγραδίου μέχρι Κωνσταντινουπόλεως, βεβαίως τὴν ἐπεδίωκε καὶ ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία. Ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως, ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν πόλεμον, θέλουσα τὰς σχέσεις της νὰ τὰς καταμερήσῃ μεταξὺ τῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἵνα δυνηθῇ ὁπωσδήποτε νὰ διανύσῃ εὐκολώτερον τὴν περίοδον τῆς εἰρήνης καὶ ὁμαλώτερον, δὲν θὰ ἤθελε νὰ στραφῇ ἀποκλειστικῶς πρὸς μίαν κατεύθυνσιν· λόγῳ τῆς λεπτῆς της θέσεως τῆς γεωγραφικῆς ἀνταποκρίνεται καλύτερον νὰ διανέμῃ τὰς γραμμὰς τῆς μεταξὺ διαφόρων Ἑταιρειῶν. Ἀλλὰ καὶ αἱ προτάσεις αὐταὶ καθ’ ἑαυτάς, ὅπως εἶχον διατυπωθῆ τὸ παρελθὸν θέρος, ἦσαν πολὺ εὐνοϊκώτεραι διὰ τὰς προερχομένας ἐκ τῆς Ἑταιρείας τῆς γειτονικῆς Μεγάλης Δυνάμεως. Τώρα τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ἡ Ἰταλικὴ Ἑταιρεία ἦτο πενταετία, ἐζήτησαν δὲ αἱ ἰδικαί μας τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ὀκταετίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν, εἶχον ἴδει τὸν ἀντιπρόσωπόν της καὶ τῷ εἶπον ὅτι σεῖς ζητεῖτε τριακονταετίαν, ἐνῷ πρόκειται νὰ κάμωμεν ἄλλην συμφωνίαν, μετὰ τῆς Ἰταλίας, ἡ ὁποία ζητεῖ μόνον πενταετίαν. Τότε μοὶ εἶπεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Φόρ, ὅτι τὴν τριακονταετίαν ἐζήτησαν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ προνόμιον τῆς μεταφορᾶς τοῦ ταχυδρομείου, ἀρκοῦνται εἰς πενταετίαν. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ προσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ἵνα ἴδω ἂν ὑπάρχουν λεπτομέρειαι τῆς μεταβολῆς τῶν ὅρων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φράσιν τῆς ἐθνικότητος, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει διαφορά. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι προσφορώτερον, διότι ἠμπορεῖ νὰ εἶναί τις ὑπήκοος Τοῦρκος καὶ νὰ εἶναι Ἕλλην, ἢ νὰ εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος καὶ νὰ εἶναι Ἰταλὸς ἢ Τοῦρκος. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι μᾶλλον πλεονεκτικόν, διότι καθορίζει ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον θὰ ἔχῃ τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα προβλέπονται ἐν τῇ συμβάσει. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν, δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παραχωρηθῇ μακρὰ τοιαύτη. Ἡ γεωγραφικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι μοναδικὴ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀεροπορίας. Πολλαὶ γραμμαὶ θὰ ζητήσουν σταθμούς, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τὰ μέγιστα καὶ ἐφόσον δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἱκανότητα νὰ ἀναπτύξωμεν ἀεροπορικὴν γραμμὴν μόνοι μας θὰ ἦτο ἴσως δυσάρεστον διὰ τὴν Χώραν μας νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ ὀπισθοδρομήσῃ, μόνον καὶ μόνον διότι θὰ ἠδυνάμεθα μίαν ἡμέραν νὰ ζητήσωμεν πολιτικὰ ἀνταλλάγματα.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§346Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Πᾶσα σύμβασις ἐμπορικὴ ἔχει πάντοτε δύο ἀπόψεις· τὴν ἐμπορικὴν ἄποψιν καὶ τὴν πολιτικὴν ἄποψιν. Ἡ παροῦσα σύμβασις παρουσιάζει δύο προσθέτους ἀπόψεις· τὴν τεχνικὴν ἄποψιν καὶ τὴν ἐπιτελικὴν ἄποψιν. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε διὰ βραχέων καὶ κατὰ τὴν μέθοδον ταύτην νὰ ἐξετάσω τὴν παροῦσαν σύμβασιν, κατ’ ἀρχήν, ἐπιφυλασσόμενος διὰ τροπολογίας εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν. Ἡ Ἰταλία, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ νὰ σᾶς εἴπω — εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους — ποία εἶναι ἡ μεγαλουργός της πολιτικὴ καὶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν συνεχίζει καὶ σήμερον, ἀντιγράφουσα τὸ παρελθόν. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐξυπηρετεῖ θαυμασίως τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῆς Ἰταλίας, διότι φέρει ταχεῖαν τὴν συγκοινωνίαν πρὸς τὰ Δωδεκάνησα, τὰ ὁποῖα σήμερον παρακρατεῖ, καὶ ἀργότερον πρὸς τὰ ἐδάφη τῆς Ἀνατολῆς, τὰ ὁποῖα ἐποφθαλμιᾷ διὰ τὴν ἐμπορικήν της ἀνάπτυξιν, εἰς βάρος πάντοτε τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἡ συγκοινωνία διὰ τῆς Ἑλλάδος τῇ εἶναι ἀπαραίτητος λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς μας θέσεως. Ἑπομένως βλέπει ὑπὸ πάσας τὰς ἀπόψεις ὅτι ἐξυπηρετοῦνται ἐντελῶς τὰ Ἰταλικὰ συμφέροντα. Ἂς ἴδωμεν ἤδη τὴν ἄποψιν τὴν καθαρῶς Ἑλληνικήν· κατὰ ποῖον τρόπον δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰ ἰδικά της συμφέροντα, ἢ κατὰ ποῖον τρόπον ἐξυπηρετεῖ ταῦτα ἡ παροῦσα σύμβασις. Ἡμεῖς κατὰ γενικὴν γραμμήν, ὅπως καὶ ἡ Ἰταλία, περιβρεχόμενοι ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τὴν θάλασσαν καὶ συνορεύοντες κατὰ ξηρὰν μὲ τὸν σλαυϊκὸν ὄγκον τοῦ βορρᾶ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατὰ θάλασσαν μὲν νὰ εἴμεθα πάντοτε σύμμαχοι πρὸς τὸν ἑκάστοτε κυρίαρχον τῆς θαλάσσης, κατὰ ξηρὰν δὲ νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς φιλικὰς σχέσεις πρὸς μέρος τοὐλάχιστον τοῦ σλαυϊκοῦ ὄγκου, καὶ ὅτι τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἀκολουθοῦμεν πατροπαραδότως, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἀπὸ καιροῦ ἔχομεν ἐνταῦθα Ἀγγλικὴν Ἀποστολήν. Νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Βρεττανικῆς ναυτικῆς Ἀποστολῆς· περὶ τούτου θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τὸν ὁποῖον εἰδικῶς συγχαίρομεν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἄνευ τῆς γνώμης αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ὅτι τὴν συγκοινωνίαν τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ μᾶς παράσχῃ ἡ Ἰταλία δυνάμεθα κάλλιστα νὰ τὴν ἔχωμεν μόνοι μας.

§347Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν Ἰταλίαν ἡμεῖς.

§348Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς ἀξιεπαίνου ζυμώσεως διπλωματικῆς ἐν τῇ Βαλκανικῇ καὶ νομίζω ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν μέλλουν αἱ ἀρξάμεναι ἤδη διαπραγματεύσεις νὰ ἀπολήξουν εἰς Ἑλληνοσερβικὴν συμμαχίαν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης–Βελιγραδίου.

§349Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἡ νέα αὕτη συγκοινωνία δὲν ἐμποδίζεται ἀπὸ τὴν σύμβασιν.

§350Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐμποδίζεται, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξυπηρετήσῃ ξένα συμφέροντα, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνταλλάγματα. Ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἴδιά της συμφέροντα, ἂν δὲν ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Ἰταλίαν νὰ γνωρίζῃ κατὰ σπιθαμὴν ἐν ὥρᾳ πολέμου τὰ Ἑλληνικὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τοῦ ἀέρος. Καὶ νομίζω ἀκόμη ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀξιολογώτατα νὰ ἴδωμεν Ἑλληνοσερβικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία νὰ θέσῃ εἰς συνάφειαν τὸν Πειραιᾶ μετὰ τοῦ Βελιγραδίου. Ἡ δαπάνη μιᾶς τοιαύτης Ἑταιρείας ἤκουσα ὅτι ἐμπνέει φόβον, διότι θὰ εἶναι παραπολὺ μεγάλη· ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν δαπανῶσι κατ’ ἔτος δι’ ἀεροπλοΐαν ποσὰ πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρείας ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν. Ἡ συγκοινωνία μετὰ τοῦ Βελιγραδίου θὰ μᾶς θέσῃ εἰς ἄμεσον συγκοινωνίαν ἀεροπλοϊκῶς μεθ’ ἁπάσης τῆς Εὐρώπης, διότι τὸ Βελιγράδιον συνδέεται ἀφ’ ἑνὸς μετὰ τῆς Βιέννης καὶ ἀφ’ ἑτέρου μετὰ τῆς Βουδαπέστης, τοῦ Βερολίνου καὶ τῆς Βαρσοβίας. Κατὰ συνέπειαν δὲν βλέπω τὸν λόγον κατὰ τί δὲν θὰ ἐξυπηρετοῦντο τὰ γενικὰ συμφέροντα διὰ τῆς συγκοινωνίας μετὰ τοῦ Βελιγραδίου, ἀλλὰ θὰ ἀνεμένομεν νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ταῦτα μόνον διὰ τῆς Ἰταλίας.

§351Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόση εἶναι σιδηροδρομικῶς ἡ διάρκεια τοῦ ταξιδίου ἀπὸ Πρίντεζι εἰς Παρισίους;

§352Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι 22 ὧραι.

§353Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσον εἶναι ἀπὸ τὸ Βελιγράδιον εἰς Παρισίους;

§354Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. 50 ὧραι· δὲν εἶναι περισσότερον.

§355Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εὑρέθη καμμία Ἑταιρεία νὰ μᾶς προτείνῃ τὴν γραμμὴν τοῦ Βελιγραδίου· μάλιστα προεβλέψαμεν καὶ ἐβολιδοσκοπήσαμεν τοὺς Γάλλους, ἂν θὰ ἠδύναντο νὰ κάμουν μίαν γραμμὴν Ἑλληνογαλλικήν, ἐκεῖνοι δὲ μᾶς εἶπον ὅτι θὰ προσεπάθουν βραδύτερον νὰ μᾶς βοηθήσουν. Νὰ ἱδρύσωμεν ἡμεῖς τοιαύτην, δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα, κατὰ τὰς βεβαιώσεις τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἂν εἴχομεν τοιαύτην πρότασιν, θὰ ἐσπεύδομεν· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις, οὔτε ἄλλως τε ἐμποδίζεται ἐκ τῆς συμβάσεως ἡ νέα αὕτη συγκοινωνία.

§356Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ πολλοστὴ φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ Ἑλλήνων ἀεροπόρων νὰ ἔχωμεν συγκοινωνίαν μετὰ τοῦ Βελιγραδίου. Ἄν δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ταύτην τὴν στιγμὴν ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ προτείνῃ ὅπως καταργηθοῦν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ἀεροπορικὴν ὑπηρεσίαν.

§357Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἡ ἀεροπορικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σερβίας εἶναι ἀδύνατος διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι δυστυχῶς ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Σερβία δὲν εἶναι αὐτάρκεις εἰς ἐργοστάσια, ὥστε νὰ δύνανται νὰ κατασκευάζουν ἀεροπλάνα. Ἑπομένως τὰ ἀεροπλάνα θὰ τὰ ἀγοράζωμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὴν Γαλλίαν ἢ ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν.

§358Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Φαλήρου δὲν θὰ μᾶς παρέχῃ ἀεροπλάνα;

§359Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἀδύνατον.

§360Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Συνεβλήθημεν μετ’ Ἀγγλικοῦ Οἴκου νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Φαλήρου ἵνα κατασκευάζῃ ἀεροπλάνα.

§361Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Θὰ κάμνῃ συντήρησιν Moteurs· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευάσῃ ἡ Ἑλλάς.

§362Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῶμεν ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον νὰ κατασκευάζῃ moteurs, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὸ κυριώτερον τῶν ἀεροπλάνων· τὸ ἐργοστάσιον θὰ κατασκευάζῃ ἐξαρτήματα τῶν αὐτοκινήτων καὶ τῶν ἀεροπλάνων. Μία Ἑταιρεία Ἑλληνοσερβικὴ θὰ ἐστοίχιζε πολύ· θὰ ἔπρεπε τὰ δύο κράτη νὰ κάμουν ἀμοιβαίας ἐπιχορηγήσεις, εἶναι δὲ ζήτημα ἂν τὸ ἕτερον τῶν κρατῶν θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ τὰς ἐπιχορηγήσεις αὐτάς, ἀφοῦ οὔτε συμφέρον ἔχει διεθνῶς. Καὶ ἂν βλέπετε τὴν Γαλλίαν, τοῦτο γίνεται διότι ἁπλούστατα τὸ τέρμα της εἶναι ἡ Συρία, ὅπου ὑπάρχουν δι’ αὐτὴν συμφέροντα γενικώτερα. Λοιπὸν θὰ γίνῃ κἄποιος συνδυασμὸς συμφερόντων πολιτικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει κάθε μέσον συγκοινωνίας.

§363Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Οἱ προβαλλόμενοι λόγοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ κατασκευάζῃ ἀεροπλάνα, δὲν μοὶ φαίνονται σοβαροί.

§364Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Καὶ ἀτμόπλοια δὲν κατασκευάζομεν καὶ ὅμως ἔχομεν ἀτμοπλοΐαν.

§365Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Φέρετε ἀκριβῶς ἓν ὡραῖον παράδειγμα· ὅτι θωρηκτὰ δὲν κατασκευάζομεν καὶ ἔχομεν θωρηκτά. Ὥστε τὸ ζήτημα εἶναι μόνον τῆς δαπάνης. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ δύο κράτη ἤθελον ἀνομολογήσει ὅτι δὲν δύνανται νὰ διαπέμπωσι καθ’ ἑκάστην ἀνὰ ἓν ἀεροπλάνον πρὸς τὴν ἐκεῖσε καὶ πρὸς τὴν ἐνταῦθα διεύθυνσιν, τότε πρέπει νὰ καταργήσουν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς ἀεροπλοΐας, διότι σημαίνει ὅτι ἀμφότερα εἶναι ἀνίκανα νὰ ἔχουν ἀεροπλοΐαν.

§366Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅπως εἴπετε, καθαρῶς οἰκονομικόν.

§367Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἤκουσα ἐπίσης τὸ ὄχι κολακευτικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι θὰ ἱδρυθῇ Ἰταλικὴ σχολὴ καὶ θὰ ἔχωμεν, χάρις εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, προσωπικὸν ἀεροπορικόν. Μοὶ ἐφάνη παράδοξον, ἴσως διότι εἶμαι τεχνικῶς πλέον εἰδικός. Ἀλλά, κύριοι, καὶ ἂν ἐπρόκειτο ἡ Ἑλλὰς νὰ ἦτο τελείως ἀνίκανος μετὰ τὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα δαπανᾷ διὰ νὰ ἔχῃ τεχνικὸν προσωπικὸν δι’ ἀεροπλάνα καὶ αἱ δεκάδες αὐταὶ ἑκατομμυρίων ἐδαπανῶντο δι’ ἀργομίσθους, καὶ πάλιν θὰ εἶχον πολλὰς δυσπιστίας πρὸς τὴν Ἰταλικὴν αὐτὴν σχολὴν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἔχω δυσπιστίας πρὸς τὰς Ἰταλικὰς σχολὰς αἵτινες εὑρίσκονται ἰδίως ἐν Κερκύρᾳ.

§368Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐν Δωδεκανήσῳ.

§369Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐν Δωδεκανήσῳ ἐπληροφορήθην ὅτι γίνονται ἄλλα πράγματα, πολὺ σοβαρότερα. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐπαινέσω τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἡ Ἰταλία ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντά της, ὅστις ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς ἀληθῶς ἀξιοσημείωτον παράδειγμα. Ἰδίως δὲ ἀποτελεῖ ἀξιοσημείωτον παράδειγμα ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἰταλικῆς προπαγάνδας, ἡ ὁποία, ἐξ ὅσων ἀκούω καὶ ἀναγινώσκω, εἶναι ἡ θαυμασιώτερον ὠργανωμένη καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὑπὸ τῆς προπαγάνδας αὐτῆς ἐνεπνεύσθη καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις. Κύριοι, ἤκουσα νὰ ἀνησυχῶμεν, καὶ πολὺ δικαίως, διότι οἱ Σέρβοι ἠγόρασαν τοὺς σιδηροδρόμους, δηλαδὴ τὴν κατὰ ξηρὰν συγκοινωνίαν, μέχρι Θεσσαλονίκης. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ ἀνησυχοῦμεν διὰ τὴν ἐξαγορὰν ὑπὸ τῆς Ἰταλίας τῆς ἐναερίου συγκοινωνίας μας. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς μερικὰ στοιχεῖα τῆς συμβάσεως ἀπὸ ἐπιτελικῆς ἀπόψεως. Ἡ Ἰταλία, ὡς γνωστόν, ἀποκαλεῖ τὴν Μεσόγειον Nostra mare.

§370Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν Ἀδριατικήν, ὄχι τὴν Μεσόγειον.

§371Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τὴν Μεσόγειον, καὶ ἰδίως τὴν ἀνατολικήν. Τὰ παράλια τῆς πατρίδος σας.

§372Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μέχρις ὡρισμένης ἐποχῆς τὴν Ἀδριατικὴν ὠνόμαζον οὕτω.

§373Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τὰ ἀεροδρόμια δὲν εἶναι εὔκολα, καθὼς γνωρίζετε· εἶναι εἰδικαὶ αἱ συνθῆκαι ἑνὸς ἐπιπέδου τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λογισθῇ ὡς κατάλληλον δι’ ἀεροδρόμιον. Καθ’ ἣν στιγμὴν δὲ παραχωροῦμεν ἀεροδρόμια παρὰ τὴν Ἀττικήν, στεροῦμεν τὴν Ἑλλάδα τοῦ δικαιώματος νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὴ τὰ ἀεροδρόμια. Ὅταν μετ’ ὀλίγον ἔλθῃ ἡ Ἀγγλικὴ Ἀποστολὴ καὶ ζητήσῃ ἀεροδρόμιον μεγαλυτέρας ἐκτάσεως διὰ τὴν ἀεροπλοΐαν, εἶναι πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἤθελε διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν τὸ ἀεροδρόμιον τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι κατειλημμένον ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν.

§374Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ναυτικὸν ἔχει ἐκλέξει τὸ Παλαιὸν Φάληρον. Τελευταίως δὲ δαπανᾷ τὸ Κράτος δι’ ἀνέγερσιν οἰκημάτων 5½ ἑκατομμύρια. Ἂν πρόκειται νὰ ἀλλάξωμεν θέσιν δι’ ἀεροδρόμιον, δὲν βλέπω τίς ἡ ἀνάγκη νὰ δαπανηθῶσι τὰ 5½ ἑκατομμύρια. Ἂν πρόκειται ὅταν ἔλθῃ ὁ Ἄγγλος ναύαρχος νὰ μᾶς ὑποδείξῃ ἄλλο μέρος διὰ κατασκευὴν ἀεροδρομίου, διατί νὰ δαπανῶμεν αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια;

§375Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν, ἐν ἀνάγκῃ, ἀεροδρόμιον εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλ’ ἂν εὑρεθῇ τοιοῦτον εἰς ἀπομεμακρυσμένην τινὰ νῆσον, ἡ ὁποία νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν γραμμὴν πρὸς τὴν Ρόδον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπὶ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος. Ἐν τέλει —μολονότι αἱ σχέσεις μας μετὰ τῆς Ἰταλίας εἶναι φιλικώταται, δὲν ἀποκλείεται ἐν τούτοις εἰς τὸ μέλλον νὰ εὑρεθῶμεν πολέμιοι, — νομίζω ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ διὰ τῆς Ἑταιρείας, ἥτις εὑρίσκεται εἰς στενωτάτην σχέσιν μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, δίδομεν εἰς τὴν Ἰταλίαν ὅπλον ἐναντίον τοῦ Κράτους ἡμῶν ἐν ὥρᾳ πολέμου. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς· ὅτι αἱ πυριτιδαποθῆκαι τοῦ Ναυστάθμου εἶναι ἐκτεθειμέναι ἐπὶ τῶν κρηπίδων τοῦ κόλπου τῆς Ἐλευσῖνος καὶ ὅτι κατὰ τὰ σχέδια τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς ἐπρόκειτο νὰ γίνουν λαξευταὶ πυριτιδαποθῆκαι ἐντὸς τῶν βράχων τοῦ παρὰ τὸν Ναύσταθμον ὄρους. Διότι ἡ πρόοδος τῆς ἀεροπλοΐας ὑπαγορεύει προφύλαξιν τῶν πυρομαχικῶν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν τελείως ἐκγυμνασμένοι Ἰταλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διέρχωνται καθ’ ἑκάστην ὑπεράνω τοῦ Ναυστάθμου, ἂν τυχὸν μὲ τὸ φίλον Ἰταλικὸν Κράτος εὑρεθῶμεν ἀντίπαλοι, εὔχομαι νὰ μὴ εἶμαι μάντης κακῶν, ἂν εἴπω ὅτι Ἰταλικὴ θὰ εἶναι ἡ βόμβα ἡ ὁποία θὰ ἀνατινάξῃ τὰς πυριτιδαποθήκας τοῦ Ναυστάθμου μας εἰς τὸν ἀέρα.

§376Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ διέλθῃ 10 ἢ 20 φορὰς ἓν ἀτμόπλοιον διὰ νὰ εὕρῃ ποῦ ὑπάρχουν τὰ πυρομαχικά, ἐνῷ τὸ ἀερόπλοιον δύναται εἰς ἀπόστασιν 8 χιλιάδων μέτρων νὰ φωτογραφήσῃ ὁλόκληρον ἔκτασιν μὲ τὰς ἐλαχίστας λεπτομερείας της. Ὑπάρχουσι φωτογραφικὰ μηχανήματα τόσον τέλεια, ὥστε δύνανται νὰ φωτογραφήσουν καὶ τὰ ἴχνη ἀκόμη μιᾶς πυροβολαρχίας, διελθούσης ἐξ ὡρισμένου σημείου.

§377Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὡς ἀρχηγὸς τοῦ πυροβολικοῦ εἰς τὸ Σκρᾶ, ὅλας τὰς μελέτας τὰς ἔκαμα ἐπὶ τῇ βάσει φωτογραφιῶν ἀεροπλάνου ἀπὸ ὕψος 4,000 μέτρων καὶ ἀπὸ 6,000 μέτρων.

§378Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μετὰ ἕνα μῆνα, ἡ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία μας θὰ ἐκτελῇ τὰς ἐργασίας τῆς ἀπὸ ἀεροπλάνου. Ὅταν καταντᾷ νὰ γίνεται κτηματολόγιον δι’ ἀεροπλάνου, ποῖος δύναται νὰ ἐμποδίσῃ ἕνα ἀξιωματικόν; Δὲν ὑπάρχει κανὲν μυστικόν.

§379Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ κράτη φυλάττουν ζηλοτύπως τὰ μυστικά των. Διατί καταδιώκουν τοὺς κατασκόπους;

§380Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν μυστικὰ σήμερον. Ὁ κ. Α. Κολιαλέξης, μὲ μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν δι’ ἀεροπλάνου, ἔδωσε πλήρη καὶ σαφῆ ἀντίληψιν ὅλων τῶν ὀχυρωματικῶν ἔργων ἀπὸ τῆς Κιουταχείας μέχρι τοῦ Τουλοῦ Μπουνάρ.

§381Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἴχετε ὅμως βάσιν τὸ Οὐσάκ, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ προσγειῶνται τὰ ἀεροπλάνα.

§382Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πολέμῳ δὲν θὰ προσγειοῦνται.

§383Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Ἡ Ἰταλία μᾶς ἐκοινοποίησε τομεῖς, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπαγορεύει νὰ διέρχηται ἀεροπλάνον, ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀνόητον νὰ τὸ κάμωμεν;

§384Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ἀπαγορεύομεν νὰ διέρχωνται ὕπερθεν τῆς Θεσσαλονίκης.

§385Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐννοήσητε διατὶ δὲν πρέπει Ἰταλικὸν ἀεροδρόμιον νὰ εἶναι πλησίον τοῦ Ναυστάθμου μας, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μὲ ἐπυροβόλησαν Ἰταλικὰ πολεμικὰ διότι διηρχόμην ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ εἰς ἀπόστασιν μιλίου ἀπὸ τὸ Βρινδήσιον. Εἰρήσθω δ’ ἐν παρόδῳ ὅτι, ὅταν ἐσταμάτησα καὶ μὲ ἐπλησίασεν Ἰταλικὸν τορπιλλικὸν πρὸς ἐξέτασιν τοῦ σκοποῦ μου καὶ τὸ εἶδον νὰ εὑρίσκεται ἐν τάξει πολεμικῆς ἐγέρσεως, ἔταξα καὶ ἐγὼ τὸ πλήρωμά μου εἰς πολεμικὴν ἔγερσιν καὶ ἔστρεψα προκλητικῶς πρὸς αὐτὸ τὰ πυροβόλα μου. Καὶ δὲν μοὶ ἔρριψαν ἀσφαίρους βολάς, ἀλλ’ ἐνσφαίρους. Ἀλλὰ θέλετε καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα; Ζητήσατε ἀντιστοίχως νὰ δοθῇ ἄδεια ἱδρύσεως Ἑλληνικοῦ ἀεροδρομίου παρὰ τὸν Ναύσταθμον τοῦ Τάραντος καὶ θὰ ἴδητε ποίαν ἀπάντησιν θὰ λάβητε.

§386Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἦτο ἐν καιρῷ πολέμου καὶ ἐπλησιάσατε εἰς ζώνην πολεμικήν.

§387Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τότε ἀνοίξατε τὸν Ναύσταθμον καὶ προσκαλέσατε τοὺς βουλομένους νὰ τὸν ἐπισκεφθοῦν.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι οἱ κύριοι ἔλαβον τὸν λόγον, καί τινες καὶ ἐδευτερολόγησαν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Γεωργίτσης.

§389Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν ἡ ἐναέριος συγκοινωνία εἶναι δῶρον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀποτελεῖ καὶ εὔνοιαν διὰ τὸ κράτος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον δίδεται ὡς προνόμιον. Εἶναι γεγονός, καὶ ὅλοι οἱ ρήτορες τὸ ἀνέπτυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατέχει γεωγραφικῶς μίαν προνομιοῦχον θέσιν, αἱ εὔνοιαι δὲ καὶ τὰ προνόμια δίδονται ἀκριβῶς εἰς τὰ κράτη ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ εἶναι φιλική. Ἀτυχῶς ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἔπραξεν ἵνα διασκεδάσῃ τὰς εὐλόγους ἀνησυχίας τὰς ὁποίας ἡ μέχρι τοῦδε πολιτική της ἐγέννησεν εἰς ἡμᾶς. Οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ λησμονήσωμεν ὅτι πρὸ 40 ἢ 50 ἐτῶν ἐγένετο παραίτιος νὰ μὴ προσαρτηθοῦν τὰ Ἰωάννινα εἰς τὴν Ἑλλάδα· οὐδὲν ἔπραξε διὰ νὰ λησμονήσωμεν ὅτι παρέδωκε τὴν Βόρειον Ἤπειρον εἰς ξενικὸν ζυγόν, οὐδὲν ἔπραξε διὰ νὰ λησμονήσωμεν ὅτι κατακρατεῖ παρανόμως καὶ παρὰ πάντα ἠθικὸν νόμον τὴν Δωδεκάνησον. Οὐδὲν ἔπραξεν ἵνα μᾶς κάμῃ νὰ λησμονήσωμεν τὸ ἐπεισόδιον τῆς Κερκύρας, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχυσεν αἷμα Ἑλληνικόν. Πρέπει νὰ μὴ ἔχωμεν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν διὰ νὰ δίδωμεν τοιαῦτα προνόμια εἰς κράτη τὰ ὁποῖα μετέρχονται τοιαύτην πολιτικὴν ἀπέναντί μας. Ἂς παραδειγματισθῶμεν τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν Τουρκίαν καὶ ἀπὸ τὴν στάσιν αὐτῆς ἀπέναντι κρατῶν πολὺ ἰσχυροτέρων τῆς Ἰταλίας, ἀπέναντι ὁλοκλήρου τῆς Εὐρώπης. Καὶ ἡμεῖς δὲν τολμῶμεν νὰ ἐκφράσωμεν ἐνταῦθα τὸν ἐθνικόν μας πόθον. Ἔχομεν κάθε ἐπιθυμίαν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς φιλικὰς σχέσεις μὲ τὴν Ἰταλίαν. Ἐνθυμούμεθα πολὺ καλὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας τέκνα τῆς Ἰταλίας προσέφερον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐν τούτοις ἡ πολιτικὴ τῆς Ἰταλίας κατὰ τὴν τελευταίαν πεντηκονταετίαν δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ τῇ παρέχωμεν τοιαύτας, ἐφόσον αὕτη ἐξακολουθεῖ νὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν χαραχθεῖσαν πολιτικήν της, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ νὰ παρεμβάλλῃ προσκόμματα καὶ εἰς τὰς νομιμωτέρας ἐθνικάς μας ἀξιώσεις. Διὰ τοῦτο, κύριοι, προτείνω ὅπως ἀπορριφθῇ ἡ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν σύμβασις καὶ τὸ προτείνω διότι αἰσθάνομαι ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ τῆς Ἠπείρου ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπὶ τέλους ζήτημα στοιχειώδους ἐθνικῆς φιλοτιμίας.

§390Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ θεωρήσῃ τερματισθεῖσαν τὴν συζήτησιν σήμερον καὶ λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τοῦ θέματος καὶ διότι νομίζω ὅτι ἡ σπουδὴ εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ μᾶς ὠφελήσῃ, καθόσον εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Γαλλικὴ τοὐλάχιστον Ἑταιρεία διὰ μακρὸν χρονικὸν διάστημα δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀρχίσῃ ἐκτελοῦσα τὴν σύμβασιν. Ἐξ ἀντιθέτου νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἀναβάλλουσα τὴν συζήτησιν, θὰ δώσῃ κἄποιαν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἤδη ὅτε ἤκουσε, καὶ τὰς ἀνταλλαγείσας ἐνταῦθα γνώμας, νὰ ἐπιτύχῃ μερικὰς βελτιώσεις τῶν συμβάσεων. Κατόπιν δυνάμεθα εὐχερέστερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων καλυτέρων νὰ ψηφίσωμεν ἢ καταψηφίσωμεν αὐτήν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην ὅπως διακοπῇ ἡ συζήτησις, χωρὶς νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις οὔτε κατ’ ἀρχήν.

§391Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ψηφίσωμεν μερικὰ νομοσχέδια.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τῶν συμβάσεων συζήτησις. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ». Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§393Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον μετὰ τὸ ἄρθρον 35· ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν γενικῶς.

§394Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Προχθὲς εἴπομεν ὅτι τὴν συζήτησιν τὴν ἀναβάλλομεν εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον πρῶτον. (Ἀναγινώσκει).

§396ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν. δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον).

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον δεύτερον. (Ἀναγινώσκει).

§398Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§400Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἔχω τὴν γνώμην — τὴν ὁποίαν ἔχω μορφώσει κατόπιν μακρᾶς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας ὡς ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς—ὅτι διὰ τὸν τόπον μας τὸ εἰκοστὸν ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔτος κατάλληλον πρὸς στράτευσιν τῶν νέων διὰ λόγους κλιματολογικούς· ἀφ’ ἑνὸς διότι εἰς τὸν τόπον μας ὁ λαὸς — ἰδίως ὁ ἀγροτικὸς — δὲν διατρέφεται καλῶς καὶ πρὸ παντὸς διότι παρ’ ἡμῖν ὁ λαὸς μαστίζεται ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας καὶ συνεπῶς διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν καθίσταται δυνατὴ μέχρι τοῦ εἰκοστοῦ ἔτους ἡ πλήρης σωματικὴ διάπλασις τῶν περισσοτέρων ἀτόμων. Ἂν μεταβῇ τις εἰς τοὺς στρατῶνας, χωρὶς νὰ εἶναι εἰδικὸς θὰ ἀντιληφθῇ ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν στρατιωτῶν μας δὲν ἔχουσιν ἀρτίαν σωματικὴν διάπλασιν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἶχέ τις ἀντίρρησιν ὅπως τὸ εἰκοστὸν ἔτος θεωρηθῇ ὡς ἔτος στρατεύσεως, ἂν ἐλαμβάνετο μέριμνα ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν στρατευσίμων γίνηται μετὰ πάσης ἀκριβείας. Ἀλλὰ τούτου γενομένου θὰ ἔπρεπε μόνον τὸ ἓν τέταρτον τῶν εἰς ἑκάστην κλάσιν ἀνηκόντων νὰ κατατάσσηται, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει δυστυχῶς πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν ἄλλο κράτος συμβαίνει. Διότι ἐνῷ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ κράτη ἡ στρατιωτικὴ ἀπόδοσις δὲν ὑπερβαίνει τὰ 45 ἕως 50%, ὡς ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ παραδείγματι, παρ’ ἡμῖν φθάνομεν εἰς τὰ 90 ἕως 92%. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πρόχειρον πίνακα, ἐμφαίνοντα τὴν στρατολογικὴν κατάταξιν τῶν κληρωτῶν τοῦ πρώτου σώματος στρατοῦ. Ἐκ τούτου καταδεικνύεται ὅτι κατετάγησαν κατὰ τὰ ἔτη 1921, 1922 καὶ 1923 90 ἕως 94% ἐκ τῶν παρουσιασθέντων ἀνδρῶν.

§401Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐν Γαλλίᾳ;

§402Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Οὐδέποτε ἡ ἀπόδοσις ὑπερέβη τὰ 45%. Δυστυχῶς δὲν τηροῦνται παρ’ ἡμῖν λεπτομερεῖς στατιστικαὶ διὰ νὰ ἴδητε πόσον ἡ νοσηρότης καὶ ἡ θνησιμότης εἰς τὸν στρατόν μας εἶναι ηὐξημέναι. Ὅτε ὑπηρέτουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ στρατηγὸς Ἀρνὼ μᾶς ἔλεγεν ὅτι ὁ Γαλλικὸς στρατὸς δὲν ἔχει τόσον μέγαν ἀριθμὸν ἡμερῶν νοσηλείας, ὡς ὁ ἰδικός μας, καὶ τοῦτο διότι οἱ προσερχόμενοι εἰς τὸ στράτευμα εἶναι ἄνθρωποι μὴ ἀρτίως διαπεπλασμένοι, ὑποβαλλόμενοι δὲ εἰς κοπώσεις, εὐκόλως νοσοῦσι· διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐργασία βαρυτάτη, ἀπαιτοῦσα εὔρωστον ὀργανισμόν. Εἰς τὴν τοιαύτην αὔξησιν τῆς τε νοσηρότητος καὶ τῆς θνησιμότητος πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι συντελεῖ καὶ ἡ ἐν γένει ἐνδιαίτησις τῶν στρατιωτῶν μας, μὴ οὖσα δυστυχῶς ἡ πρέπουσα. Διότι καὶ στρατώνων στερούμεθα καὶ ἡ διατροφὴ εἶναι πλημμελής. Μία ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι κατὰ μῆνα Ἰανουάριον τρ. ἔτους εἰς τὰ νοσοκομεῖα εἰσῆλθον 300 πάσχοντες ἐκ πλευρίτιδος. Δυστυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη μέτρον τι πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου τούτου, καίτοι κατ’ ἐπανάληψιν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται γνῶμαι. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ εἰκοστὸν ἔτος δὲν εἶναι κατάλληλον. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ πνεῦμα τοῦ νὰ γίνεται ἐκλογὴ ἐπιστημονικὴ τῶν στρατευομένων, ὁπότε πρέπει νὰ ἐκλέγωνται κατ’ ἔτος ἐκ τῶν προσερχομένων 40 ἕως 50%. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, λόγῳ τῆς νοοτροπίας ἥτις ἐπικρατεῖ παρὰ τοῖς πλείστοις ὄχι μόνον τῶν μαχίμων, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑγιεινομικῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὸ 21ον ἔτος ὡς ἔτος στρατεύσεως. Ἐπὶ παραδείγματι, τῷ 1920, ὅτε ἤμην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, τῇ προτάσει τοῦ στρατηγοῦ Ἀρνώ, εἰς τὰ στρατολογικὰ Συμβούλια ἐτοποθετήθησαν ὡς μέλη δύο ἀνώτεροι ὑγιεινομικοὶ ἀξιωματικοί· ἐκλήθησαν οὗτοι ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ Ἀρνὼ καὶ συνεστήθη αὐτοῖς ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἐπιστημονικῶς ἀρτία ἡ στράτευσις δέον νὰ ἐκλέξωσι τοὺς ἔχοντας πλήρη σωματικὴν διάπλασιν καὶ νὰ μὴ κατατάξωσι πλέον τῶν 50 ἕως 60% ἐκ τῶν παρουσιασθησομένων. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο εἰς οὐδεμίαν περιφέρειαν νὰ μὴ κατατάξωσιν ὀλιγωτέρους τῶν 65%. Τινὰ μάλιστα τῶν Συμβουλίων ἔφθασαν μέχρις 90%. Ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ δευτέραν καὶ τρίτην ἀναθεώρησιν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν τρίτην δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὰ 60%. Αἱ κατόπιν Ἐπιτροπαί, διὰ νὰ εὕρουν ἐκ τῶν κριθέντων ἱκανῶν τόσους μὴ καταλλήλους πρὸς στράτευσιν, σημαίνει ὅτι δὲν ἦσαν οὗτοι ἱκανοὶ διὰ νὰ ἐκτελέσωσι στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§403Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ τόσον τοῖς ἑκατὸν δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν.

§404Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Δὲν εἶναι βεβαίως ὑποχρεωτικόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι κατὰ μῆνα ἀπὸ τὰς διαφόρους Ἐπιτροπὰς ἀπαλλαγῶν διέρχονται πρὸς ἐξέτασιν περίπου 300. Τοῦτο σημαίνει ὅτι εἰς τὸ στράτευμα ὑπηρετοῦσι, καὶ δὴ ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, ἄνθρωποι οἵτινες δὲν εἶναι καθόλου ἱκανοί, διότι, ἂν ἦσαν ἱκανοί, ἄνθρωποι μικρᾶς ἡλικίας καὶ ὑγιεῖς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διέρχωνται ἀπὸ Ἐπιτροπὰς ἀπαλλαγῶν διὰ νὰ κριθῶσιν ἂν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ὑπηρετήσουν ὕστερον ἀπὸ 5 καὶ 8 μηνῶν καὶ ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν. Οἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ στράτευμα ὄχι μόνον δὲν προσφέρουσιν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ἀπασχολοῦσι καὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ μὲ ἔξοδα περιττὰ ἐπιβαρύνουσι τὸ Κράτος, διότι διαρκῶς εἶναι ἀσθενεῖς καὶ διαρκῶς νοσηλεύονται, ἀρκετὰς δὲ δεκάδας ἑκατομμυρίων στοιχίζει ἡ νοσηλεία τούτων κατ’ ἔτος. Ὄχι μόνον δὲν προσφέρουν ὑπηρεσίαν, ὄχι μόνον ὑποβάλλουν εἰς ἔξοδα τὸ Κράτος λόγῳ τοῦ ὅτι ἀναγκάζεται νὰ τοὺς νοσηλεύῃ διαρκῶς, μεταβαίνοντας ἀπὸ νοσοκομείου εἰς ἄδειαν καὶ κατόπιν πάλιν εἰς νοσοκομεῖον καὶ ὕστερον πάλιν εἰς ἄδειαν, ἀλλὰ καὶ μεγάλη ζημία προσγίνεται λόγῳ τῆς θνησιμότητος τῆς μεγάλης ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι, ἂν ἐλάμβανον ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν ἀναστολήν, θὰ ἠδύναντο νὰ ὑποστῶσιν ἀκόπως καὶ ἄνευ κινδύνου τῆς ζωῆς των τὰ βάρη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον τὸ 21ον ἔτος. Σᾶς εἶπον ὅτι δυστυχῶς ἡ ἐπικρατοῦσα νοοτροπία παρὰ τοῖς ἀξιωματικοῖς τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ παρὰ τοῖς ὑγειονομικοῖς, δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα, πρὸ παντὸς δὲ παρὰ τοῖς τελευταίοις, οἵτινες, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὦσιν ἐπιεικέστεροι εἰς τὰς κρίσεις των προκειμένου νὰ κατατάξουν στρατιώτας καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κατατάσσουν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιωτέρους, κατατάσσουν ὅλους σχεδὸν τοὺς παρουσιαζομένους ἑκάστης κλάσεως, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ρουσφετολογοῦν ἢ ὅτι εἶναι ἀνίκανοι. Δι’ αὐτὸ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ τῶν Ἐπιτροπῶν ἀπαλλαγῶν περὶ τοὺς 300 κατὰ μῆνα ἐκ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ στράτευμα ἀνδρῶν.

§405Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἂν τὸ κάμουν 40%, τοῖς λέγουσιν ὅτι χαρίζονται. Πόσας φορὰς σεῖς δὲν ἐπράξατε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατηγορεῖτε;

§406Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Οὐδέποτε ἐγὼ ἔπραξα παρὰ τὴν συνείδησίν μου.

§407Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Τοῖς ἐπέβαλλον αἱ περιστάσεις τότε, διότι ἦσαν οἱ πόλεμοι.

§408Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς γίνονται αἱ ἐξαιρέσεις; Ἐξαιροῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πάσχουν ἐξ ὡρισμένης παθήσεως, ἢ ἐπαφίεται εἰς τὸν ἰατρὸν νὰ κρίνῃ ἂν εἶναι ἱκανοὶ πρὸς ὑπηρεσίαν;

§409Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Οἱ ἐξεταζόμενοι παρουσιάζονται ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ Συμβουλίου· τὰ στρατιωτικὰ Συμβούλια, ὅπως γνωρίζετε, μέχρι πρό τινων ἐτῶν ἦσαν περιοδεύοντα, τώρα ὅμως καθωρίσθησαν.

§410Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐξαιροῦνται μόνον ἐκεῖνοι οἵτινες ἀποδεικνύεται ὅτι πάσχουν ἀπὸ ὡρισμένα νοσήματα, ἢ ἀφίεται εἰς τὸν ἰατρὸν νὰ κρίνῃ ἂν ὁ ἐξαιρετέος δὲν εἶναι κατάλληλος δι’ ὑπηρεσίαν;

§411Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἀνίκανοι μὲν ἢ βοηθητικοὶ διὰ τὸ στράτευμα θεωροῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ἀπὸ εἰδικὰ νοσήματα, ἀναφερόμενα ἐν ὡρισμένῳ πίνακι. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατατάσσονται εἰς τὸ στράτευμα, ἐνῷ δὲν ἔχουσιν ἀρτίαν σωματικὴν διάπλασιν· περὶ αὐτῶν ὁμιλῶ.

§412Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει διακριτικὴν ἐξουσίαν ὁ ἰατρὸς νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει ἀρτιωτάτην σωματικὴν διάπλασιν;

§413Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπόκειται εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ ἰατροῦ.

§414Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει λοιπὸν ἐξουσίαν ὁ ἰατρὸς νὰ ἀποφανθῇ ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι κατάλληλος.

§415Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Βεβαίως ἔχει.

§416Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των. Ὥστε οἱ πάσχοντες ἐξ εἰδικῶν νοσημάτων αὐτοὶ ἐξαιροῦνται. Ἡ κατάταξις δὲ ἐκείνη ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τῆς νεολαίας γίνεται διότι οἱ ἰατροὶ διστάζουν νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκόν των λόγῳ τῶν κατηγοριῶν τῆς καταχρήσεως, τῆς συναλλαγῆς.

§417Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως διστάζει ἐδῶ κάθε ἄνθρωπος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του.

§418Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Εἶπον ὅτι δυστυχῶς εἶναι τοιαύτη ἡ ἐπικρατοῦσα νοοτροπία. Εὐτυχῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὸ ὑγειονομικὸν Σῶμα ηὐτύχησε νὰ ἀποκτήσῃ ἱκανὸν ἀριθμὸν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς ἱκανότητος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χαρακτῆρος δὲν ὑστεροῦσιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς παρὰ τοῖς στρατολογικοῖς Συμβουλίοις, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσον μεγάλην σημασίαν, δὲν τοποθετοῦνται οἱ κατάλληλοι, ὡς καὶ ἐκ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν τοποθετοῦνται οἱ ὀλιγώτερον μορφωμένοι, διότι ἡ στρατολογικὴ ἐργασία διὰ πάντα ἀξιωματικὸν εἶναι ἐργασία ὄχι εὐχάριστος καὶ πάντες τὴν ἀποφεύγουσι. Τοποθετεῖται συνήθως εἷς ἔφεδρος ἀνθυπίατρος, ὁ ὁποῖος οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν ἔχει, οὔτε τὸ ἀπαιτούμενον θάρρος τῆς γνώμης. Καὶ ἔχω ἓν πρόσφατον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὸ 4ον σύνταγμα πεζικοῦ πρὸ ὀλίγου χρόνου. Παρετηρήθη διαφωνία τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ πρὸς τὰ λοιπὰ στρατιωτικὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου. Ὁ ὑπὸ κρίσιν ὁπλίτης παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἀνωτάτην τοῦ στρατοῦ ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπεδοκίμασε τὴν γνώμην τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἐφρόνουν ὅτι ὁ ὑπὸ ἐξέτασιν ἦτο ἱκανός, καὶ ὄχι τὴν γνώμην τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἐγνωμάτευσεν ὅτι οὗτος ἦτο ἀνίκανος. Ἀπόδειξις ὅτι ὁ ὑγειονομικὸς οὗτος ἀξιωματικός, εἷς ἔφεδρος ἀνθυπίατρος, δὲν ἦτο κατάλληλος ἵνα ἀποτελέσῃ μέλος στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Πρὸς πρόληψιν τῶν ἀτόπων τούτων, προτείνω ὅπως ὁ εἷς τοὐλάχιστον ἐκ τῶν δύο ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἀνώτερος ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς καὶ διορίζηται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου.

§419Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς κάθε σύνταγμα νὰ σταλῇ εἷς ἀνώτερος;

§420Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον θὰ διορίζῃ τὸν ἀξιωματικὸν ἀπὸ τὴν ἐκεῖ φρουράν.

§421Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς στρατολογίας, ὁ ὁποῖος διαρκεῖ 15 ἡμέρας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσπασθῇ εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικός. Αὐτὸ ἐφηρμόσθη καὶ ἐν καιρῷ πολέμου καὶ εὑρέθη ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν.

§422Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καλλίτεροι θεωροῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι αὐστηρότεροι. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐγκρίνω ἀλλ’ αὐτοὶ θεωροῦνται καλύτεροι.

§423Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Θεωροῦνται μὲν αὐστηροί, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχουσι τὰς ἀπαιτουμένας ἐπιστημονικὰς γνώσεις καὶ τὸ θάρρος τῆς γνώμης των. Ἐγὼ προσωπικῶς εἶμαι τῆς γνώμης ὅπως ἡ σωματικὴ ἱκανότης τῶν στρατευσίμων κρίνεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ὑπὸ ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην.

§424Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Παρίσταται ἀνάγκη καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὑπάρχουν ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι διέπονται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ στενὸν καὶ προσπαθοῦν νὰ κατατάξουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ στρατιώτας ἀνικάνους. Ὁ παρὼν ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τί δύναμιν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ στρατιώτης, χρησιμεύει καμμίαν φορὰν ὡς μία δύναμις ἀνασταλτική.

§425Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Δυστυχῶς ἡ πεῖρα δεικνύει τὸ ἀντίθετον. Ἐγώ, κύριοι, ὡμίλησα, διότι ἠθέλησα νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν ὅτι λόγῳ τῆς κακῆς στρατολογίας ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τοῦ κακοῦ στρατωνισμοῦ καὶ τῆς κακῆς διατροφῆς τῶν στρατιωτῶν μας ἡ νοσηρότης καὶ ἡ θνησιμότης εἶναι τρομακτική, ἀλλὰ καὶ αἱ εἰδικαὶ πνευμονικαὶ παθήσεις (φυματίωσις) εἶναι συχνόταται καὶ πολυπληθέσταται. Πέρυσιν ἐπὶ παραδείγματι ἀπέθανον ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις 11 φυματιῶντες, εἰσῆλθον δὲ 34 φυματιῶντες στρατιῶται εἰς τὰ διάφορα στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα καὶ ἐκ πλευρίτιδος μόνον κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον τρέχοντος ἔτους 293. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω καὶ νομίζω ὅτι ἀξίζει νὰ τὰ προσέξητε καὶ ὅτι οἱ τυχὸν προβαλλόμενοι λόγοι στρατιωτικῆς σκοπιμότητος πρέπει νὰ ὑποχωρήσουν εἰς τοὺς λόγους τῆς γενικωτέρας σκοπιμότητος.

§426Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι, ἂν ἐπεκράτει ἡ ἀντίληψις αὐτὴ τῆς κατατάξεως ὀλιγωτέρου ἀριθμοῦ εἰς τὸ στράτευμα, θὰ εἴχομεν ἀπόδοσιν καλυτέραν καὶ εἰς ὑγιεινήν; Ἐπίσης δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ νομοθετικῆς μερίμνης νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἔργον τῶν ἰατρῶν εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι τόσον πολὺ στενοκέφαλοι; Δηλαδὴ οἱ ἑλώδεις πυρετοὶ νὰ εἶναι λόγος ἀναβολῆς κατατάξεως;

§427Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ὅλοι οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι καὶ ὑπηρετήσαντες κατὰ τοὺς πολέμους ὡς διοικηταὶ Σωμάτων καὶ ἰδίως διοικηταὶ συνταγμάτων ἔλαβον πεῖραν τούτου καὶ εἶδον πόσοι ἐκ τῶν κληρωτῶν στρατιωτῶν των ἠδύναντο νὰ τοὺς ἀκολουθήσωσι.

§428Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι κλιματολογικοὶ λόγοι.

§429Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον λόγοι κλιματολογικοί, ἀλλὰ καὶ λόγοι καλῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐπιλογῆς τῶν κατατασσομένων εἰς τὸ στράτευμα ἀνδρῶν καὶ δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως ὁρισθῇ ὡς ἔτος στρατεύσεως τὸ 21ον καὶ ὄχι τὸ 20ὸν καὶ ὅπως ἐκ τῶν ἰατρικῶν μελῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων τὸ ἓν εἶναι ἀνώτερος ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς ἐκλεγόμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου.

§430Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ εἴχομεν πρῶτα τὸ 21ον.

§431Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Διὰ τοὺς παθόντας ἐκ πλευρίτιδος ὑπάρχει πρόβλεψις;

§432Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Λαμβάνουν ἀναβολὴν κατατάξεως.

§433Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀπὸ τὸ 1923 καὶ ἐντεῦθεν διετηρήθησαν εἰς τὸ στράτευμα πλευριτιῶντες καὶ ἐστάλησαν εἰς τὰ χωρία των φυματιῶντες καὶ τὰ χωρία των εἶναι πλήρη ἀπὸ φυματιῶντας, διότι, μολονότι φυματιῶντες, ἐκρατήθησαν εἰς τὸν στρατόν.

§434Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Πιστεύσατε ὅτι πολλὰς φορὰς ὡς ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς ᾐσθάνθην τύψιν συνειδήσεως δι’ ὅσα ἔβλεπον, διότι πραγματικῶς ἡ πρὸς τοὺς στρατιώτας συμπεριφορὰ τοῦ Κράτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἠμπορεῖ νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ κανεὶς ὡς ἐγκληματικήν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὸν τρόπον τῆς στρατολογίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τὸν τρόπον τοῦ στρατωνισμοῦ καὶ τῆς διατροφῆς του. Δὲν ὑπάρχουν δυστυχῶς στατιστικοὶ πίνακες ἀκριβεῖς. Ἀλλ’ ἂν ἐβλέπατε ποία ὑπῆρξεν ἡ νοσηρότης καὶ ἡ θνησιμότης τῶν ἀνδρῶν τῶν στρατολογηθέντων κατὰ τὰ ἔτη 1918, 1919 καὶ 1922, ὁπότε δὲν ἐγένετο μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς ἡ κατάταξις αὐτῶν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἦτό τι τὸ φρικιαστικὸν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εἴχατε ἀντίρρησιν δι’ ὅ,τι προτείνω.

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§436Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, ἀξιότιμοι κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἐξετάσασα τοῦτο κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐμφαίνονται αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει. Τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ τῶν διαφορῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἀντίληψις τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὑποβαλόντος τότε τὸ σχέδιον τοῦτο νόμου, εἶναι ἡ ἑξῆς: Πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσίας. Δεύτερον μία χαρακτηριστικὴ διαφορὰ ἀντιλήψεως ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἐξετάσεως τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχομένων κληρωτῶν. Τρίτον, ὡς πρὸς τὰς ἀναστολὰς προσελεύσεως καὶ τέταρτον κατηγορία ἐλαφρῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπέφερεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ποινῶν τῶν ἀνυποτάκτων ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ τῶν ἀνυποτάκτων ἐν καιρῷ πολέμου. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν εἰρήνῃ ὑπηρεσίας τῶν κληρωτῶν, αὕτη κατὰ τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου καθορίζεται συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36 ὡς διετής. Ἐναπόκειται δὲ κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ σχετικοῦ σχεδίου νόμου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κρίνῃ ἂν δύναται νὰ τοὺς ἀπολύσῃ μετὰ 18μηνον. Δὲν θὰ ἀναπτύξωμεν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅλας τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στρατιωτικῆς θητείας, διότι τοῦτο θὰ ἀπῄτει μακρὰν καὶ πολύωρον συζήτησιν, διὰ τὴν ὁποίαν οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ἔχει ἡ Συνέλευσις οὔτε ἡ ὥρα εἶναι κατάλληλος διὰ μίαν τοιαύτην σοβαρωτάτην συζήτησιν. Ἡ ἀντίληψις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἀτομική μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶναι ὅτι συμφώνως μὲ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν τὸ σχέδιον νόμου εἶχε, καθ’ ἕκαστον ἔτος θὰ εὑρίσκετο ὄχι μόνον ὁ στρατὸς ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος εἰς γενικὴν ἀναστάτωσιν μόλις παρήρχοντο οἱ 18 μῆνες, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ συνεπληροῦτο ἡ 18μηνος ὑπηρεσία τῶν κληρωτῶν· ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν πίεσιν δύο ἀντιρρόπων δυνάμεων.

§437Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς δηλώσω ἀπὸ τοῦδε ὅτι ἀποδέχομαι ὅπως ἀπὸ τὸ 1926 περιορισθῇ καθαρῶς εἰς 18μηνον καὶ ἑξάμηνος πραγματικὴ ἐν ὅπλοις ὑπηρεσία διὰ τὴν κατηγορίαν τῶν ἀπαλλαγέντων.

§438Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Σύμφωνος.

§439Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν ἀντιρρήσεις, διότι δὲν τὴν θεωροῦμεν ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§440Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶμαι ἀπολύτως εὐχαριστημένος, κύριοι πληρεξούσιοι, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἄλλως τε συμφωνεῖ καθ’ ὅλα μὲ τὸ ὑποβεβλημένον ὑπὸ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως σχέδιον νόμου, καθ’ ἣν στιγμὴν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ὁ σημερινὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθῶς ἔπραξεν ἀποδεχθεὶς τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ὄχι μόνον διὰ τοὺς οὐσιαστικοὺς λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἐξηγήσω, διότι παρετήρησα ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεων ὡς πρὸς τὸ ἐπαρκὲς τῆς 18μήνου ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ διότι ἀποδίδω σημασίαν καὶ εἰς τὴν ἠρεμίαν τῆς Χώρας. Διότι, ὅπως ἐτόνισα καταρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ 24μηνος ὑπηρεσία ὡς διατυποῦται, μὲ τὸ δικαίωμα δηλαδὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ περιορίζῃ αὐτὴν εἰς 18μηνον, ὁπόταν ἤθελε κρίνει οὗτος τοῦτο πρόσφορον, θὰ γεννᾷ ἑκάστοτε μίαν ἀνησυχίαν σοβαρωτάτην εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὴν πίεσιν δύο ἀντιρρόπων δυνάμεων προερχομένων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ μέρους τῶν κληρωτῶν διὰ τῶν συγγενῶν των, διὰ τῶν βουλευτῶν, ἂν θέλετε, διὰ τῆς Κοινῆς Γνώμης, ἥτις θὰ ἀπαιτῇ τὴν ἀπόλυσιν μετὰ τὸ 18μηνον καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν διοικητῶν τῶν ἀνωτέρων μονάδων, οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε, εἶναι γνωστόν, ὅτι φωνάζουν ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ δύναμις, ἐπιζητοῦντες νὰ ἀναβάλλουν εἰς μεταγενέστερον χρόνον τὸ νὰ ἴδουν μίαν σοβαρωτάτην μείωσιν εἰς κάθε ἀριθμητικὴν δύναμιν. Ἐπειδὴ ὅμως παρουσιάσθησαν διὰ τῆς διακοπῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου συναδέλφου ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὸ ἐπαρκὲς τῆς 18μήνου θητείας διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐπειδὴ ὁ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιότιμος συνάδελφος ἔφερεν ὡς λόγον τῆς ἀντιρρήσεώς του κατὰ τῆς 18μήνου θητείας τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατεύματος, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος καὶ οἱ παριστάμενοι ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην ὅτι οὐδαμοῦ ἔχει κριθῆ ὅτι ἡ διετὴς θητεία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Ἀνέκαθεν ἐπεκράτει ἡ γνώμη μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν κύκλων ὅτι ἡ 8μηνος ἢ τὸ πολὺ 10μηνος ὑπηρεσία θὰ ἦτο ἴσως ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Αὐτὸ δὲ δύναται νὰ ἀποδειχθῇ καὶ ἐκ τῆς πείρας τοῦ προσφάτου παρελθόντος. Ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι σήμερον γνωρίζομεν ὅτι οἱ στρατιῶται ἐστέλλοντο εἰς τὸ Μέτωπον μὲ βραχυτέρας διαρκείας ἐκπαίδευσιν ἀπὸ αὐτήν. Δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐξεπλήρωσαν ἄριστα τὰς στρατιωτικάς των ὑποχρεώσεις. Διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς τὸ στράτευμα ὅτι δὲν εἶναι καὶ τόσον δυσχερὴς ἡ ἐκπαίδευσις τῶν στρατιωτῶν οὕτως ὥστε νὰ ἀπαιτῇ τόσον μακρὰν χρονικὴν ὑπηρεσίαν. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἀνέκαθεν ἐπέβαλλον τὴν πολυετῆ, τὴν διετῆ καὶ ἴσως ἀκόμη περισσοτέραν στρατιωτικὴν θητείαν δὲν ἦσαν λόγοι ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ πρῶτον λόγοι ἀσφαλείας τοῦ Κράτους ἐν καιρῷ εἰρήνης, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον πρὸς ταχυτέραν ἐπιστράτευσιν ἐν καιρῷ πολέμου. Φυσικὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς δυσχερεῖς συνθήκας τῶν ἀρκετὰ ἐκτεταμένων ὁρίων πρὸς τὴν βορείαν κατεύθυνσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ὑπὸ μίαν ἄλλην δυσμενῆ συνθήκην τῆς ὁπωσδήποτε δυσχερείας τῶν συγκοινωνιῶν δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ δύο οὗτοι παράγοντες θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μοὶ ἐνέβαλον ὀλίγον εἰς σκέψεις ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν στρατιωτικὴν θητείαν πέρα τῆς ἤδη ἰσχυούσης διετοῦς τοιαύτης. Ἀλλὰ τὰ ἀριθμητικὰ δεδομένα τῆς ἀποδόσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας καὶ αἱ μελέται ἐν γένει τοῦ Ἐπιτελείου, τῶν ὁποίων ἔλαβον γνῶσιν, μᾶς πείθουσιν ὅτι μὲ μίαν καλὴν διαρρύθμισιν τῶν ἐκτὸς τῶν μαχίμων ὑπηρεσιῶν ἀπασχολουμένων στρατιωτῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν ἄνευ ἐνδοιασμοῦ εἰς ἐλάττωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως ἀπὸ 24μήνου εἰς 18μηνον. Κατὰ συνέπειαν εἰς τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὡς στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἐνδοιασμόν, τὴν ἐλιπῆ ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ μόνον τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑνὸς μὲν μὲ τὴν παροχὴν εὐκολιῶν εἰς τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν διὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μία προσπάθεια πρὸς πύκνωσιν τῶν συγκοινωνιῶν, θὰ ἀποτελέσουν ἐπαρκεῖς παράγοντας ὥστε νὰ δυνηθῶμεν ἀνενδοιάστως νὰ ἀποφανθῶμεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας εἰς 18μηνον. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῶ, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰ ἄλλα συστήματα τῆς στρατολογίας, ὅπως ἐπανειλημμένως συνεζητήθησαν ὑπὸ τοῦ Τύπου, περὶ τοῦ Ἑλβετικοῦ συστήματος, διότι ἡ εἰσαγωγὴ νεωτέρων θεσμῶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν θητείαν θὰ ἦτο παρακεκινδυνευμένη, δὲν θὰ εἴχομεν δὲ καὶ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ συζητήσωμεν. Ἡ ἐλάττωσις τῆς θητείας κάτω τοῦ 18μήνου καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ἄλλων συστημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἰσχύουν εἰς ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν περισσότερον συνεπηγμένα ὅρια, ἐπὶ πλέον δὲ ἔχουν διάφορον προπαίδευσιν τῶν νέων προτοῦ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατόν, ἐπὶ πλέον δὲ ἔχουν ἐπάρκειαν συγκοινωνιῶν τοιαύτην, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὰς τεραστίας ἀποστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ εἴχομεν ἡμεῖς νὰ διανύσωμεν καὶ μὲ τὴν ἔλλειψιν συγκοινωνιῶν, φυσικὰ καὶ ἡ συζήτησις μόνον τοιούτων συστημάτων θὰ ἦτο ἀρκετὰ παρακεκινδυνευμένη. Αὗται εἶναι αἱ προσωπικαί μου ἀντιλήψεις, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ 35ου καὶ τοῦ 36ου ἄρθρου. Μία ἄλλη τροπολογία, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπαραιτήτως ἐπιμένει, εἶναι ἡ ἐπὶ τοῦ 51ου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἀνικάνων στρατευσίμων. Ὅλοι ἔχομεν τὴν πεῖραν τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε προκειμένου περὶ τῶν κληρωτῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν μετὰ μεγίστης προσεγγίσεως ὅτι τὰ 90% ἐκ τῶν κληρωτῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐφέροντο ἀνίκανοι διὰ τὴν ἐνεργὸν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπανειλημμένως συνεζήτησεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, εἰς δύο μάλιστα συνεδριάσεις, καὶ μολονότι θὰ ἐφαίνετο ἴσως σκληρὸν εἷς κληρωτὸς ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε μίαν ἐμφανῆ πάθησιν νὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προσέλθῃ ἐδῶ, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποβλέπουσα περισσότερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παταχθῇ μία ἐπικρατήσασα κακοήθεια διὰ τοὺς κληρωτοὺς τοῦ ἐξωτερικοῦ, μὴ ἐκπληροῦντας σπανιώτατα τὴν ἱερὰν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 51ου ἄρθρου, ἀντικαθιστῶσα αὐτὸ ὡς ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐμφαίνεται. Διὰ τῆς διατυπώσεως ταύτης ὑποχρεοῦμεν τοὺς κληρωτοὺς τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ προσέρχωνται ἀπαραιτήτως πάντες ἐνταῦθα εἰς τὴν Ἀνωτάτην Στρατιωτικὴν Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν. Μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικῶς ἀνίκανοι, εἷς π. χ. ὁ ὁποῖος εἶναι τυφλός, δὲν θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ σηκωθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλβετίαν νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Περὶ τοιούτων καταφανῶν παθήσεων δύνανται νὰ λειτουργήσουν αἱ Ἐπιτροπαί, τὰς ὁποίας τὸ σχέδιον νόμου συνιστᾷ παρ’ ἑκάστῃ Πρεσβείᾳ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τάσον καταφανῆ πάθησιν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιμένει ὅτι πρέπει νὰ προσέρχωνται ἐδῶ, διὰ νὰ λείψῃ τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρετηρεῖτο μέχρι σήμερον.

§441Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ φυματικοὶ τῶν σανατορίων;

§442Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Περὶ αὐτῶν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 47.

§443Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰς δυσχερείας κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν θέλω νὰ ἴδω. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ χρῆσις ἐποπτῶν;

§444Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Τὰ πιστοποιητικὰ ἀποκλείονται, διότι κατέληγε νὰ παρέχωνται ταῦτα ὄχι ὑπὸ ἑνὸς ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ οἱουδήποτε ἰατροῦ παραμένοντος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἢ ἐν ἐλλείψει τοιούτου ὑπὸ ξένου ἰατροῦ, ὁ ὁποῖος μὲ μίαν ἰατρικὴν ἐπίσκεψιν δὲν θὰ ἠρνῆτο νὰ παράσχῃ ἓν οἱονδήποτε πιστοποιητικόν, ἀρκεῖ νὰ εἶχεν ὀλίγον ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν.

§445Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζῃ πλεονεκτήματα μεγάλα ἡ προσέλευσις εἰς τὰς Ἀθήνας· ἀλλ’ ἐξ ἀντιθέτου παρουσιάζει ἀπὸ ἄλλη ἀπόψεως ἐλαττώματα. Λόγου χάριν ἄνθρωποι μονίμως ἐγκατεστημένοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, οἵτινες ἔχουν πάθησιν σοβαρὰν ὁπωσδήποτε, ἀλλ’ ὄχι μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον 47, ἡ ὁποία νὰ τοὺς καθιστᾷ ἀπαλλαξίμους ἢ νὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι θὰ τύχωσιν ἀναβολῆς κατατάξεως, ἢ ὅτι θὰ χαρακτηρισθῶσι βοηθητικοὶ ἢ βοηθητικοὶ νοσοκόμοι, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ναὶ μὲν δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας ἂν ἀνήκουν εἰς τὴν τάξιν τῶν εὐπόρων, οἱ πτωχοὶ ὅμως—καὶ εἶναι πολλοὶ τοιοῦτοι—δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἔλθουν διὰ νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν ἐξέτασιν μιᾶς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ εὑρεθοῦν ἔπειτα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ γεννηθῇ μία δυσκολία καὶ μία ἀπώλεια ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα θὰ μείνουν ἀνυπότακτοι. Ἀλλὰ δι’ ἀνθρώπους σχετικῶς εὐπόρους θὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ τοὺς χάσωμεν καὶ ἀπὸ ὑπηκόους Ἕλληνας. Γνωρίζετε δὲ καλύτερον ἀπὸ ἐμὲ ὅτι κάθε προσπάθεια καταβάλλεται ἀπὸ ὅλα τὰ κράτη νὰ μὴ διευκολύνουν τὴν ἀπώλειαν τῆς ὑπηκοότητος εἰς τοὺς ὑπηκόους των. Ὁμολογῶ ὅτι τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἐξέτασις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μὲ ἔχουν ἀπασχολήσει καὶ ἐμέ, ὄχι μόνον ὡς Ὑπουργόν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλοτε, βλέπω δὲ τὰ ἐλαττώματα καὶ τῆς μιᾶς λύσεως καὶ τῆς ἄλλης.

§446Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὁπωσδήποτε αὐτοὶ περὶ ὧν ὁμιλεῖτε δὲν θὰ προσήρχοντο εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ τόσην εὐκολίαν θὰ ἐπροτίμων τὴν ἀλλαγὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Εἶμαι βέβαιος ὅτι αὐτοί, καὶ εἰς καμμίαν πάθησιν ἀκόμη καὶ ἂν δὲν ὑπήγοντο, δὲν θὰ προσήρχοντο ποτὲ νὰ ὑπηρετήσωσι. Κατὰ συνέπειαν περὶ αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει κίνδυνος ἀλλαγῆς ἰθαγενείας, δὲν πρέπει νὰ γίνεται λόγος, διότι αὐτοὶ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως θὰ καταλήξουν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, διὰ τὸν λόγον ὅτι οὐδέποτε θὰ προσήρχοντο νὰ ὑπηρετήσωσι.

§447Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ παρελθὸν μᾶς ἀπέδειξε τὸ ἐναντίον. Ὑπῆρχον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι, ἂν καὶ δὲν ἐνδιεφέροντο πλέον καὶ σιγὰ–σιγὰ δὲν ἤθελον νὰ λέγωνται οὔτε Ἕλληνες, ἐν τούτοις ὅμως τῷ 1911 καὶ 1913 καὶ 1914 ὅλους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἠγνόουν ὅτι εἶναι Ἕλληνες τὰ γεγονότα τῆς Ἑλλάδος τοὺς ἔκαμαν νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ μετὰ τιμῆς νὰ φέρωσι τὰ ὅπλα.

§448ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ ἦτο δυνατόν, ἀντὶ νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ προσάγωσιν εἰς αὐτὴν πιστοποιητικὸν δύο ἀνεγνωρισμένων ἰατρῶν, καθηγητῶν πανεπιστημίου, χωρὶς νὰ προσέρχωνται ἐδῶ. Διότι δὲν εἶναι εὔκολον εἷς καθηγητὴς πανεπιστημίου νὰ δώσῃ πιστοποιητικὸν παθήσεως ἐξ ἧς δὲν πάσχει τις.

§449Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ μόνη περίπτωσις τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ, εἶναι ἡ περίπτωσις τῶν ἀπόρων πασχόντων. Τὰ γεγονότα τοῦ παρελθόντος εἶναι ἐπαρκῆ νὰ μᾶς πείσουν ὅτι πρέπει νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν τῆς διαφυγῆς διὰ τῶν Ἐπιτροπῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ μόνη περίπτωσις, λέγω, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζω, εἶναι ἡ περίπτωσις τῶν ἀπόρων πασχόντων, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἶπε δύο λέξεις: Ἂν τὸ Κράτος ἀνελάμβανε νὰ πληρώνῃ τὰ ἔξοδα τῆς ἐπανόδου τοὐλάχιστον.

§450Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ περὶ αὐτῶν ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα ὅτι αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ καταβάλλουσι τὰ ἔξοδα τῆς καθόδου εἰς τοὺς ἀπόρους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὑπηρετήσουν.

§451Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀναστολῶν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ Διεύθυνσις Στρατολογίας μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι εἰς τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου ἐπῆλθον σχετικαὶ τροποποιήσεις. Πάντως τὸ πνεῦμα τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο πνεῦμα ἐπιεικείας διὰ τοὺς ἔχοντας ἀναστολάς, μολονότι εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ γράμματος φαίνεται ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη τὰ δύο ἔτη τὰ ὁποῖα χορηγεῖ πρὸς ἀναστολὴν τὸ σχέδιον νόμου τὰ μετέβαλεν εἰς τρία. Ἀλλ’ ἡ προσθήκη αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι οὐσιαστική, δὲν αὐξάνει τὰ ἔτη ἀπὸ δύο εἰς τρία. Τὸ μὲν σχέδιον διατυποῖ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ὅτι δικαιοῦνται νὰ λάβουν ἀναστολήν, ἡμεῖς δὲ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τὰ ἐκάμομεν τρία. Διότι, ὡς διατυποῦται εἰς τὸ σχέδιον νόμου, τὰ τρία ἔτη καταλήγουν εἰς δύο, διότι λέγει ὅτι οἱ ὅροι τῆς ἀναστολῆς πρέπει νὰ ὑφίστανται κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους τῆς προτελεύσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ μετέβαλε τὰ δύο ἔτη εἰς τρία, οὕτως ὥστε χορηγοῦνται πλέον πραγματικῶς τὰ δύο τελευταῖα ἔτη τῆς φοιτήσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ὡρμήθη ἀπὸ κανὲν πνεῦμα ἐπιεικείας, ἀλλ’ ἠθέλησε τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὸ προσαρμόσῃ πρὸς τὸ γράμμα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔπρεπε νὰ μείνῃ εἰς τὸ ἓν ἔτος τῆς ἀναστολῆς, δὲν θὰ εἶχεν ἡ Ἐπιτροπὴ καμμίαν καὶ εἰς τοῦτο ἀντίρρησιν.

§452Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐθέσαμεν «εἰς τοὺς ἄγοντας τὸ δεύτερον ἔτος». Οὕτω μένουσι πλέον τὰ δύο τελευταῖα ἔτη καὶ ἐκλείπει ὁ φόβος ὅτι τὰ δύο γίνονται ἕν.

§453Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Καταλήγετε εἰς τὸ αὐτό, κύριε συνάδελφε· εἶναι τὸ τρίτον, ἐφόσον ἀρχίζει ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον.

§454Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤθελον νὰ φύγῃ ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ δύο νὰ γίνωσιν ἓν καὶ ἤρχισα ἀπὸ τὰ κάτω διὰ νὰ γίνω σαφέστερος. Νομίζω ὅτι οὕτω πως σαφηνίζεται ὅτι ἐννοῶ τοὺς ἄγοντας τὸ δεύτερον ἔτος τῶν σπουδῶν των κατὰ τὸν Ἰανουάριον.

§455Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὰ δύο τελευταῖα ἔτη;

§456Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι τὰ δύο — τὸ τροποποιῶ — τὰ δύο ἔτη τῶν σπουδῶν τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἔτους κατὰ τὸ ὁποῖον συνεπλήρωσε τὸ εἰκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας. Δηλαδὴ αὐτοὶ συνήθως καλοῦνται τὸν Μάρτιον ἢ τὸν Σεπτέμβριον. Τὸν Μάρτιον ὁ δευτεροετὴς φοιτητὴς δικαιοῦται ἀναστολῆς διὰ νὰ δώσῃ τὰς ἐξετάσεις του. Τοῦτο τὸ ἔκαμα διὰ νὰ συμφωνήσω πρὸς τὴν Ἐπιτροπήν.

§457Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δηλαδὴ ὁ πρωτοετὴς δὲν δικαιοῦται;

§458Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ πρόσκλησις γίνεται τὸν Ὀκτώβριον καὶ ὄχι τὸν Μάρτιον, εἶναι πλήρη τὰ δύο ἔτη.

§459Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Τὰς ἄλλας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀσήμαντοι, τὰς μελετᾶτε, κύριε Ὑπουργέ, μὲ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς συζητοῦμεν εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§460Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφόσον ἡ κλάσις τοῦ 1925 ἐκλήθη εἰς δύο τμήματα, τὸν Μάρτιον καὶ τὸν Ὀκτώβριον....

§461Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ διαφορά μας εἶναι αὐτή, νομίζω· σεῖς λέγετε ἀπὸ τὸ 1925, ἐγὼ λέγω ἀπὸ τὸ 1926. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸ 1925 νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν παρακολουθήσω.

§462Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγώ, ἑρμηνεύων τὴν γνώμην τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, λέγω ὅτι τὸ κάμνει διὰ λόγους ἀσφαλείας. Ἀλλὰ λέγω ὅτι οἱ λόγοι τῆς ἀσφαλείας θὰ ἐξυπηρετηθοῦν καλύτερον δι’ ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μεραρχιῶν καὶ διὰ καλυτέρας τοποθετήσεως τῶν μεραρχῶν. Ἐπίσης διὰ τοὺς φοιτητὰς εὑρίσκω ὅτι εἶναι ὀλίγον. Ἐπειδὴ γίνεται κατὰ δύο διαφόρους ἐποχὰς κατάταξις, νὰ εἴπωμεν διὰ μὲν τοὺς κατατασσομένους τὸν Μάρτιον τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, διὰ δὲ τοὺς κατατασσομένους τὸν Ὀκτώβριον τὸ τελευταῖον.

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§464Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ εἴπητε τὰς τροπολογίας σας.

§465Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μία τροπολογία τοῦ δεκαοκταμήνου. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ καταρτίσωμεν στρατὸν ἄξιον καὶ σύμφωνον μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους.

§466Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ καλύτερον νὰ τὸ ἐξετάσωμεν εἰς τὴν ἄλλην συζήτησιν, ἂν πρόκειται μόνον δι’ αὐτό.

§467Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἔχω μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Εἶδον εἰς κἄποιο ἄρθρον ὅτι χορηγεῖται ἀναστολὴ εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς τελευταίας τάξεως τοῦ γυμνασίου καὶ εἰς ἄλλους. Ἐπειδὴ ἐσχάτως ἱδρύθη καὶ μία ἱερατικὴ σχολὴ εἰς τὸν τόπον μας, θὰ ἐπρότεινα, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχετο, τὸ ἴδιον καὶ διὰ τοὺς μαθητὰς τῆς τελευταίας τάξεως τῆς ἱερατικῆς σχολῆς.

§468Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ εἶμαι ὀλίγον ἀντικληρικός.

§469Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ τώρα ἱδρύσαμεν τὴν ἱερατικὴν σχολήν, διὰ νὰ μὴ τὴν κλείσωμεν.

§470Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καλύτερον.

§471Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἱερατικῶν σχολῶν.

§472ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ πόρων καὶ μετοχῶν τοῦ Ταμείου συντάξεων ἠθοποιῶν, μουσικῆς καὶ τεχνιτῶν θεάτρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως θέσεως ἀναπήρων καὶ ἀνικάνων ὑπαξιωματικῶν Χωροφυλακῆς καταστάντων τοιούτων κατὰ ἐκτέλεσιν διατεταγμένης ὑπηρεσίας ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ ἐν πολέμῳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δανείων πρὸς κτηματικὰς ὁμάδας Σερρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ ἀντιτίμου ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν Κρατικῶν πλοίων ὑπὲρ ἀνεγέρσεως νέου ναυστάθμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Συμβουλίου πρὸς ἐπαναφορὰν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ ἀξιωματικῶν καὶ ἀρχικελευστῶν ἀπομακρυνθέντων ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου 1920». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου 1923 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 617 κλπ. τασσομένης προθεσμίας καὶ περὶ ἱδρύσεως δύο φαρμακείων, ἑνὸς ἐν Ἀθήναις καὶ ἑτέρου ἐν Πειραιεῖ, διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Πελοποννήσου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ ἀφορῶντος τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 393 τῆς Συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν καὶ τῶν πρὸς αὐτὸ ἀντιστοίχων ἄρθρων τῶν λοιπῶν περὶ εἰρήνης συνθηκῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2026 περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας ἐποικισμοῦ κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως ἀμέσων φόρων καθ’ ὁμάδας φορολογουμένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνακλήσεως εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν καὶ μεταφορᾶς των εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§473Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων», τουλάχιστον διὰ νὰ γεννηθῇ ἡ ἐλπὶς ὅτι θὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις πρὸ τῶν διακοπῶν.

§474Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποδέχομαι τὴν πρότασίν σας.

§475ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη σήμερον τῇ 3.30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 2.15′ π. μ.)