1925.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 161

Σάββατον 21 Μαρτίου 1925.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ βλέπω ὅτι ὅσα εἶπον χθὲς τὸ βράδυ μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς συνεδριάσεως δὲν ἐσημειώθησαν. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον χθές. Ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε, ἤρχισε παρόντων 30–35 πληρεξουσίων. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ Προεδρείου καὶ ἁπλῆ μνεία τοῦ γεγονότος αὐτοῦ βεβαίως θὰ ἔκαμε τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι πράγματι ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις μὲ κενὰ τὰ ἐδώλια. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν ὑπέβαλον ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἂν καὶ συνάδελφοί τινες ἦσαν διατεθειμένοι πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ τήρησις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προθυμίαν ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ πληρεξουσίων διὰ νὰ ὑποβάλλῃ ἔνστασιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Προεδρείου ὅπως τηρῆται ὁ Κανονισμός. Δὲν ἦτο δὲ συνέχεια συζητήσεως, διότι διεξαγομένης τῆς συζητήσεως δύναται ὁ ἀριθμὸς τῶν πληρεξουσίων νὰ καταβῇ καὶ οἱ πληρεξούσιοι νὰ εἶναι εἰς ἄλλα σημεῖα καὶ ὄχι ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ἐπρόκειτο περὶ ἐνάρξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι περὶ ἐνάρξεως· ἐπρόκειτο περὶ συνεχίσεως.

§4Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔναρξις συζητήσεως καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι σπουδαιότατον θέμα, ὅπως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε γραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Εἰς τὰ πρακτικὰ σημειοῦται ὅτι οἱ σημειωθέντες παρῃτήθησαν· ἐγὼ δὲν παρῃτήθην, ἀλλ’ ἐδήλωσα διὰ τίνα λόγον δὲν λαμβάνω τὸν λόγον. Συνεπῶς ὁ Κανονισμὸς παρεβιάσθη καταφώρως, διότι δὲν ἀγνοῶ μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι ὑμεῖς διεξάγετε ἀμερολήπτως καὶ ἴσως περισσότερον τοῦ προκατόχου σας τὰς συνεδριάσεις, ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ παρελθόντος αἱ κακαὶ ἐξακολουθοῦν, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος νομίζει ὅτι δὲν εἶναι ὁ τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Συνέλευσις, ἀλλ’ εἶναι ἀντικείμενον τῶν διαθέσεων ἑκάστης Κυβερνήσεως· ἡ τάσις δὲ ἡ ὁποία ὑπάρχει κατὰ τῆς ζωῆς τῆς παρούσης Συνελεύσεως εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα αὐξάνουν τὴν ὁρμὴν ἡ ὁποία ἔχει γεννηθῆ ἐξ αἰτίας τῶν ἀντιλήψεων μετὰ τῶν ὁποίων ἐργάζεται ἡ παροῦσα Συνέλευσις.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ παράλειψις εἰς τὰ πρακτικά, θὰ σημειωθῇ.

§6Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου. Πράγματι δὲν συμμορφούμεθα πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις μας νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἀλλ’ ὁ συνάδελφος κ. Κουτούπης ἐλησμόνησεν ὅτι ἐπὶ δίμηνον ἔλειπεν ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις.

§7Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν μὲ ἐκρίνατε, κ. Πρόεδρε, ἄξιον ἀπαντήσεως εἰς τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσα ὅτι, ἐφόσον ὑπάρχει οὐσιώδης παράλειψις εἰς τὰ πρακτικά, θὰ διορθωθῇ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἱκανοποιητικὸν διὰ σᾶς. Πέρα τούτου δὲν δύναμαι νὰ κάμω τίποτε.

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐνδιαφέρομαι νὰ ἀκούσω τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Προεδρείου. Ἀντελήφθη χθὲς ὅτι ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις παρόντων 30 πληρεξουσίων· καὶ κατὰ τίνα λόγον δικαιολογεῖται ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ τοῦ Προεδρείου;

§10Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι, διότι αἱ συζητήσεις αὐταὶ καταρρίπτουν τὸ γόητρον τῆς Συνελεύσεως. Δὲν πρέπει κανεὶς νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει· ὁ λαὸς φωνάζει δι’ ὅσα γράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, καταρρίπτοντα τὸ κῦρος τῆς Συνελεύσεως. Διαμαρτύρομαι δι’ ὅσα λέγονται ἐδῶ καὶ γράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια κατακρίσεως καὶ μομφῆς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὸν κ. πληρεξούσιον ὅτι ἡ συνεδρίασις ἤρξατο ἐν πλήρει ἀπαρτίᾳ κανονικῶς, κατόπιν διεκόπη καὶ ἐπανελήφθη· κατὰ τὴν ἐπανάληψιν ἦτο δικαίωμα παντὸς πληρεξουσίου νὰ φέρῃ ἔνστασιν ἂν ἐνόμιζεν ὅτι εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ παραλύσει ἡ ἀπαρτία. Δὲν δύναται διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τούτων νὰ ριφθῇ ἡ εὐθύνη ὅλη εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τὸ Προεδρεῖον εἶχε τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις· ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἔνστασις ἀπὸ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους τοὺς νομίζοντας ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§12Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔκαμα παρὰ ἀκριβῶς τοῦτο τὸ ὁποῖον λέγετε.

§13Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἰς τὰ πρακτικά, κ. Πρόεδρε, δὲν ἀναγράφεται ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ταμείου τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἡ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ μερικὰς τροποποιήσεις ἐνισχυτικὰς τῆς οἰνοπαραγωγῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἐκ τῶν ὁποίων θὰ προκύπτῃ τί ἐγένετο.

§15Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ ἐνθυμῆται καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἴχετε πολιορκήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὅτι ἀνθίστατο ἐρρωμένως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μετὰ τὰς γενομένας διορθώσεις. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Τὰ Σωματεῖα καπνεργατῶν Δράμας παρακαλοῦσιν ὅπως γίνωσιν ἀποδεκτὰ τὰ αἰτήματά των. — Ὁ Θρακικὸς Σύλλογος Ξάνθης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως διοικητικοῦ δικαστηρίου πρὸς ἐξακρίβωσιν ἐπιτάξεων Θράκης. — Τὰ Σωματεῖα καπνεργατῶν Δράμας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῆς ἀστυνομίας, ὡς καὶ τὰς ἐνεργείας της καὶ τὴν φυλάκισιν πολλῶν μελῶν των. — Οἱ καπνεργάται Κομοτηνῆς παρακαλοῦσιν ὅπως γίνωσιν ἀποδεκτὰ τὰ αἰτήματα τῶν ἀπεργησασῶν Ὁμοσπονδιῶν. — Αἱ Ἐπιτροπαὶ καπνεργοστασίων Σερρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὰς συλλήψεις καὶ ἐξορίας τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἐργατικῆς τάξεως. — Ὁ πρόεδρος τῶν ὁμήρων Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἐκ τοῦ πολέμου παθόντων πληρωθῶσιν εἰς χρυσόν. — Ἡ Παμβιομηχανικὴ καὶ Πανεφοπλιστικὴ Ὁμοσπονδία τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τῶν πορισμάτων τοῦ Αʹ Πανελληνίου Συνεδρίου τῆς Βιομηχανίας καὶ Ναυτιλίας. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ συνταγματάρχης Α. Φραντζῆς αἰτεῖται τὴν ἐπανόρθωσιν προσγενομένου αὐτῷ ἀδικήματος. — Οἱ καπνεργάται Καβάλλας διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου σχετικῶς μὲ τὰ ἀνεπεξέργαστα καπνά. — Ἐπιτροπὴ ἀπεργῶν παραπονεῖται διὰ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν αὕτη τηρεῖ ἀπέναντι τῶν Ὀργανώσεών των. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἡρακλείου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ζητουμένην προστασίαν τῶν πλουσίων ἐνοικιαστῶν τῶν μουσουλμανικῶν ἀστικῶν κτημάτων. — Οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ ἀγροκτήματος Πραιτωρὶ ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα ζητοῦντες τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως Λαρίσης, δι’ ἧς ἐκηρύχθη ἀπαλλοτριωτέον τὸ ἄνω ἀγρόκτημα. — Τὸ Καπνεργατικὸν Σωματεῖον Καρδίτσης αἰτεῖται τὴν ἀποδοχὴν τῶν ὑποβληθέντων αἰτημάτων τῆς Καπνεργατικῆς Ὁμοσπονδίας. — Οἱ ἰδιοκτῆται βοσκοτόπων αἰτοῦνται τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. — Οἱ ἀρβυλοτεχνῖται Ἀθηνῶν παραπονοῦνται διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν, ὅπως προμηθευθῇ τὸ Κράτος ἀρβύλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. — Ὁ Κανέλλος Κανελλόπουλος, πατὴρ ἐννέα τέκνων, παρακαλεῖ ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῆς πολυμελοῦς του οἰκογενείας. — Οἱ ἐκ Καρυᾶς τῆς Βουλγαρίας πρόσφυγες παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῶσι μέτρα ἀσφαλείας τῆς τιμῆς καὶ ζωῆς τῶν ἐν Καρυᾷ τῆς Βουλγαρίας ὁμογενῶν. — Ὁ Διοικητικὸς Σύλλογος Χανίων παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ Διάταγμα περὶ μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὅσον ἀφορᾷ καὶ τοὺς δικαστικούς. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν Ἡρακλείου διαψεύδει τὸ τηλεγράφημα τοῦ συμβουλίου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἡρακλείου ἐν σχέσει μὲ τὰ μουσουλμανικὰ ἀστικὰ κτήματα. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Λαμίας παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ μελετωμένη κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. — Οἱ ἐνορῖται τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Ἐλευθερίου (Ἄρεως) διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἁρπαγὴν τοῦ ἐκκλησιδίου Ἁγίου Στυλιανοῦ μετὰ τοῦ οἰκοπέδου του ἐκ 1742 πήχεων. — Ὁ Παμπροσφυγικὸς Σύλλογος Γενιτσῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς τιμῆς καὶ περιουσίας τῶν ἐναπομεινάντων Ἑλλήνων τῆς Βουλγαρίας. — Ὁ Γεώργιος Χαλακατεβάκης, τέως ἔφεδρος ἐνωμοτάρχης, παρακαλεῖ ὅπως καθορισθῇ ἡ θέσις του πρὸς δίωξιν τῆς ληστείας. — Ὁ Γεώργιος Παλαιτσάκης, τέως ἐνωμοτάρχης, αἰτεῖται τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν προαγωγήν του εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. — Ὁ Μικρασιατικὸς Σύνδεσμος Ἀλεξανδρείας διαμαρτύρεται διὰ τὸν ἀποκλεισμόν του ἐκ τοῦ δανείου τοῦ νόμου 3292. — Σταφιδοπαραγωγοὶ Πύργου διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν δελτίων σταφίδος εἰς τὴν ἐπιοῦσαν χρῆσιν. — Οἱ ἐν Λαρίσῃ Σύλλογοι Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θράκης παρακαλοῦσιν ὅπως εἰς τὴν χηρεύουσαν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐκεῖ Γραφείου Ἀνταλλαγῆς διορισθῇ ὁ Εὐάγγελος Χατζηϊωάννου. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Βαλαλᾶς καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Γκότσης ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἀναγραφῆς δαπάνης δρ. 30.872,75 ὀφειλομένων εἰς τὴν Ἑταιρείαν ΣΠΑΠ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Ι. Μανέττας ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2118 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθν. Ἀστεροσκοπείου καὶ τῶν σταθμῶν αὐτοῦ». — Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῆς Ὑγιεινῆς καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δρχ. 125.000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν Ἀπολυμαντηρίου ἐν Ἀλεξανδρουπόλει». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων ἔχει ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης.

§18Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ 2 καὶ πλέον μηνῶν εἶχε καταρτισθῆ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὑπεβοήθει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας προκειμένου περὶ τῆς ἐπεξεργασίας ἑνὸς νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὰ ἀνεπεξέργαστα καπνά. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, ὑποθέτω, ἐπελήφθη τοῦ ἔργου καὶ ἡ μελέτη ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἦτο ἑτοίμη. Ἀνέμενον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας πρὸ μηνὸς καὶ πλέον νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Διότι ἐκ τῆς τελευταίας περιοδείας μου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν Θράκην, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι, ἂν δὲν ρυθμισθῇ νομοθετικῶς τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, τότε θὰ ἔχωμεν μεγάλας ἀπωλείας ὄχι μόνον ἐκ μέρους τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τοῦ ὁποίου τὰ καπνὰ ὅλα σχεδὸν μένουν ἀπώλητα, ἀλλὰ συνάμα νομίζω ὅτι θὰ χάσωμεν καὶ τὴν μόνην εὐκαιρίαν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος.

§19Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἦτο διατεθειμένος νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις διὰ τὰ καταπληκτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀποστολῆς τοῦ κ. Τσουδεροῦ εἰς τὸ Λονδῖνον, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀναγγελίας ἐπηρεάσθη καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ τῆς λίρας. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι προῆλθεν εἰς συνεννοήσεις μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἡ Ἑλλὰς ἀνεγνώρισεν ὀφειλὴν 20,000 λιρῶν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ εἴχομεν νομίσει ὅτι εἶχεν ἀφεθῆ.

§20Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ ἀναβάλωμεν.

§21Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν· τὸ ἐρχόμενον Σάββατον.

§22Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, τὸ Σάββατον.

§23Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶχον ὑποβάλει πρὸ τριῶν ἡμερῶν μίαν ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν πρόωρον αὔξησιν τῶν ἐνοικίων τῶν ξενοδοχείων, καίτοι δὲν ἐδημοσιεύθη τὸ σχετικὸν Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἡ ὁποία δὲν ἀνεγράφη· θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγραφῇ, διότι εἶναι ἐπείγοντος ζητήματος. Διότι ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔγγραφον ἔκαμε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν δημοσίευσιν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς φιλοτίμως φερόμενος ἐπέτρεψε τὴν αὔξησιν.

§24Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἔφθασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, ὥστε ἡ ἐνέργειά μου εἶναι πολὺ προγενεστέρα. Ἐλήφθη ὅμως πρόνοια καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ διὰ τοὺς ἀποστράτους καὶ διὰ τὰς χήρας, ὥστε τὸ μέτρον ἠτόνησεν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ὅπου ἐγένετο πλέον ὀδυνηρόν.

§25Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἠδύνασθε νὰ ἐπιτρέψητε τὴν αὔξησιν τῶν ἐνοικίων ἐφόσον δὲν ἠξεύρετε πῶς θὰ ρυθμισθῇ τὸ νέον Ἐνοικιοστάσιον· ἡ βία εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως διατάξητε νὰ ἀναγράφωνται αἱ ἐπερωτήσεις ἐγκαίρως, διότι ἔχω τὴν τὴν γνώμην ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὅταν ἐξουσιοδότησε μίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ περὶ Ἐνοικιοστασίου Διάταγμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἄλλον Ὑπουργὸν νὰ ἐγκρίνῃ αὔξησιν ἐνοικίων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πληροφορία τοῦ γραφείου μου εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει· θὰ ἐξετάσω.

§27Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ ὅπως ἀνατυπώνηται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἡ Ἡμερησία Διάταξις, διότι ἀναμφισβητήτως κανεὶς ἐκ τῶν κ. κ. πληρεξουσίων δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§28Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἔχει ὁρισθῆ ὡς ἡμέρα συζητήσεως ἡ σημερινὴ διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπομεν ὅτι τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ παρὰ μόνον κανονικῶς, δι’ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ προέκυψεν ἓν ζήτημα καὶ συνεζητήθη τὸ ὅλον ζήτημα. Σᾶς σημειώνω δὲ καὶ τοῦτο· ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πυρέσσει· ἂν νομίζητε ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀπουσίαν του καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τὸ συζητήσῃ, ἂς τὸ συζητήσωμεν.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· σεῖς ἐπιμένετε ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχῃ συμβουλευτικὴν γνώμην, ἀλλ’ ἡμεῖς δηλοῦμεν ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας ὁ σκοπὸς τῆς στάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἦτο αὐτός.

§31Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβιβάσωμεν τὰ δικαιώματα τῆς Συνελεύσεως εἰς μίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μόνον;

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ.

§33Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ τὸ συζητήσωμεν ἀπόψε;

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλομεν νὰ ὑπάρξῃ ἀπόφασις.

§35Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἀπόφασις.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μία ἑρμηνευτικὴ ἀπόφασις.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλετε τότε μίαν πρότασιν διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐννοεῖτε.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὸν ὅτι συμφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§39Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν συνεφωνήσαμεν.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπομεν τὸ Σάββατον.

§41Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατόπιν ὅμως συνεζητήθη τὸ ζήτημα καὶ ἐκείνην τὴν ἡμέραν καὶ χθὲς καὶ ἐδώσαμεν ἐξηγήσεις ὅλοι. Μολονότι ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἔρχεται ἡ συζήτησις κανονικῶς, ἐν τούτοις ἐπεμείνατε, ὅπως συνήθως γίνεται, καὶ ἐξέθηκε καὶ ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς τὴν γνώμην του.

§42Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ μὲν Κυβέρνησις ἐπέμεινε νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις παρεμπίπτουσα κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν πρώτην ἡμέραν τῶν συνεδριάσεων διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, ἀλλὰ τὸ ζήτημα προέκυψε καὶ συνεζητήθη διὰ μακρῶν, ἐδόθησαν δὲ ἐξηγήσεις καὶ περὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ δοθεῖσα ἐντολή.

§43Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὑπενθυμίζω μάλιστα ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἐν συμπεράσματι μετὰ τὴν συζήτησιν εἶπεν ὅτι, ἀφοῦ ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι συμβουλευτική, ἡ «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις» δὲν δύναται διὰ τῶν μελῶν της νὰ ἀντιπροσωπευθῇ.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον οἱ ἀρχηγοὶ τῆς δεξιᾶς ἐμμένουν εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν καὶ ἐφόσον φαίνεται ὅτι ἡ δεξιὰ εἶναι σύμφωνος, δὲν θὰ καταναλώσωμεν τὴν συνεδρίασιν εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποφασισμένα, ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς· ὅτι, καθὼς γνωρίζω, ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκδώσῃ Διάταγμα, ἔστω καὶ ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, προέρχεται ἐκ τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχει ὅπως ἀπαλλάξῃ τοῦ Ἐνοικιοστασίου τὰ οἰκήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκμισθωθῆ εἰς τὸ Δημόσιον· νομίζομεν δὲ ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο πραξικόπημα διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε.

§45Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν στάδιον συζητήσεως μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως».

§47Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἐκλέξῃ πρόεδρον, παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου Ἐπιτροπῆς ἀνεθεωρήθησαν πολλαὶ τῶν προηγουμένως ληφθεισῶν ἀποφάσεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ αὐτὴ περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως καὶ καθωρίσθη ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν ἐξαιρεῖται τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἀπολύτως, οὕτως ὥστε νὰ δύναται νὰ ὑποστῇ ἔξωσιν, ἀλλὰ τὸ ἐνοίκιον τὸ καταβλητέον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου θὰ καθορίζηται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν χωρὶς νὰ δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα τὸ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῶν ἐνοικιοστασίων αὐξήσεων καὶ ἐπὶ προσθήκῃ ἑνὸς ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον ὡρίσθη εἰς 5%, νομίζω. Ἑπομένως διὰ τῆς ἐπενεχθείσης τροποποιήσεως τὸ Δημόσιον πλήρως προστατεύεται.

§48Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθῶμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐφύγαμεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§49Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς μεμφόμεθα ἄλλους, διότι ἀπέσχον· διατί νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ ἴδιον;

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποχῆς ἀπὸ ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἀπὸ ἐργασίας μὴ σοβαρᾶς.

§51Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὴν ἡμέραν ποῦ ἐψηφίσθη ἐδῶ ἡ ἀπόφασις τοῦ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τοιαύτην γνώμην ἐσχημάτισα· ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅταν θὰ τὸ ἐπεξειργάζετο ἡ Ἐπιτροπή, θὰ ἐδημοσιεύετο συμφώνως μὲ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς· διότι δὲν ἠμποροῦσα νὰ φαντασθῶ ὅτι νομοσχέδιον, Διάταγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεξειργάζετο μία Ἐπιτροπὴ καὶ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀντεπροσωπεύοντο ὅλαι αἱ ἀποχρώσεις τῆς Συνελεύσεως σχετικῶς, θὰ ἤρχετο πάλιν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ· δὲν μοὶ ἀρέσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκάματε καὶ ἐγὼ θὰ κάμω τὸ ἰδικόν μου. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν εἶχον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς· ὅταν μάλιστα ἐκαθήμην ἐκεῖ ἤκουσα τὸν κ. Παπαναστασίου νὰ λέγῃ ὅτι· αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι εἶδος Βουλῆς. Οὐδεὶς δὲ ἀπήντησε. Προσήλθαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἴχομεν—ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶχον—αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν· ἀλλὰ πιστεύω ὅτι καὶ ὅλοι οἱ ἐντὸς τῆς Ἐπιτροπῆς εὑρισκόμενοι εἶχον αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον τὴν πρώτην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν διεφωνήσαμεν καὶ ἦτο ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Παπαναστασίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ δὲν συνεφωνοῦμεν μὲ τὰς γνώμας του, εἶπε· καλά, ἐπλειονοψηφήσατε, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐγὼ ἐξανέστην ἐκείνην τὴν ὥραν· τί σημαίνει αὐτό, ὅτι ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ ἂν τὸ δέχεται ἢ ὄχι; Ἡμεῖς καθήμεθα ἐδῶ καὶ συζητοῦμεν τόσον χρόνον καὶ ἔπειτα θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ δὲν μοὶ ἀρέσκει αὐτό; Δὲν μοὶ φαίνεται καλὴ ἡ ἀντίληψις αὐτή.

§52Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπετε ὅτι θέλετε νὰ δώσητε ἐξηγήσεις διὰ τίνα λόγον ἀπέσχετε. Θὰ περιορισθῶμεν λοιπὸν εἰς αὐτό· διὰ τίνα λόγον ἀπέσχετε;

§53Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει μεγάλην σχέσιν τὸ πρᾶγμα.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ δὲν ἀσχολοῦμαι διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν πλέον.

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἤξευρον ὅτι δὲν ἐκφράζετε τὰς γνώμας τοῦ κόμματός σας.

§56Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς εἴπομεν νὰ καθορισθῇ τὸ πρᾶγμα. Εἴπομεν, κύριε Ὑπουργέ· ἂν ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, θὰ μᾶς λέγετε κάθε φορὰν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποφασίσῃ καὶ δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Δὲν ἀξίζει τίποτε ἡ Ἐπιτροπή.

§57Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπῆλθεν ἀπόλυτος σύμπτωσις γνωμῶν τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶχε σημειωθῆ διαφωνία ἐπὶ δύο σημείων τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἐγένετο σήμερον νέα συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεχώρησεν εἰς ἓν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀντίθετον γνώμην καὶ τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Γονατᾶς. Ὑπεχώρησε καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον· τὸ ἀφορῶν τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως τοῦ μισθωτοῦ ἐν περιπτώσει πωλήσεως τοῦ κτήματος. Καὶ οὕτως ἤρθησαν αἱ δύο διαφωνίαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀναπτυχθῆ κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Διατάγματος. Ζήτημα ἑπομένως ἐπιμονῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ἰδίων αὐτοῦ γνωμῶν δὲν ὑπῆρχεν, ἐξεδηλώθη δὲ ἐκ μέρους του, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοὐλάχιστον τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας, ἀπόλυτος σεβασμὸς πρὸς τὰς γνώμας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπόλυτος καλὴ πίστις καὶ ὑποχωρητικότης. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἐγὼ νὰ προβῶ εἰς καμμίαν ἀνακοίνωσιν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέλαβεν αὐτὸς νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν αὐξήσεων τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς ἀνασυζήτησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ παρουσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ νὰ ἀνακοινώσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§58Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Κύριε Ἀβραάμ, δὲν ἀμφισβητεῖ κανεὶς τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως πρόκειται περὶ ζητήματος ἀρχῆς. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν σεῖς, ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, συνεφωνήσατε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ εἰς τὰ ζητήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρχε διαφωνία. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν παριστάμεθα καὶ ἡμεῖς, εἶχον σημειωθῆ πλεῖσται ὅσαι διαφωνίαι. Σημειῶ δύο διαφωνίας: Πρῶτον διεφωνήσαμεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον παρίσταται ὡς μισθωτής. Δεύτερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν προτίμησιν τῶν μισθωτῶν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν οἰκιῶν.

§59Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἤρθησαν αἱ διαφωνίαι αὐταί.

§60Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, θὰ ἦτο ἥκιστα ἐποικοδομητικὸν τὸ ἔργον μιᾶς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος, ἂν δὲν ἀνεφύοντο ὄχι μία καὶ δύο, ἀλλὰ πλείονες διαφωνίαι. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχουν αἱ Ἐπιτροπαί. Ὑπάρχουν ἀντιλήψεις διάφοροι, συζητοῦνται καὶ εἰς τὸ τέλος καταλήγουν εἰς μίαν λύσιν δι’ ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων, ἡ ὁποία νὰ περιλαμβάνῃ ὅλας τὰς συγκρουομένας γνώμας· ἢ ἐπικρατεῖ ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας ἂν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως ἢ ἂν πρόκειται περὶ Διατάγματος ἡ Κυβέρνησις ἐκλέγει μίαν τῶν γνωμῶν καὶ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως.

§61Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ρήτορα.

§63Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Γεωργίτση, μὴ διακόπτετε ἐφόσον ὁμιλεῖ ἄλλος ἀπὸ τοῦ βήματος.

§64Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἠμπορῶ νὰ ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν καὶ μόνην ἀκόμη; Λυποῦμαι μόνον διότι δὲν εἶναι παρὼν ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ μίαν ἐρώτησιν μόνον. Νομίζετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μία Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐννοηθῇ, νὰ συζητῇ ἐλευθέρως καὶ νὰ λέγῃ τὰς ἀπόψεις της ἐλευθέρως, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀποχρώσεων εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσιν οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς κάθε στιγμὴν σᾶς λέγῃ ὅτι θὰ τὸ ψηφίσητε αὐτό, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποφανθῇ; Ἂν νομίζητε ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δύνανται νὰ γίνωσιν συνεδριάσεις τακτικαὶ εἰς τὰς ὁποίας νὰ μὴ δεσμεύῃ ἡ γνώμη οὐχὶ τῶν πληρεξουσίων τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ἀλλὰ τῶν ἰδικῶν σας πληρεξουσίων, τότε ἔχετε δίκαιον.

§65Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν ἡ ὁποία διεξήχθη ἐπὶ τοῦ Διατάγματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐδῶ καὶ τὸν αὐστηρὸν ἔλεγχον ὁ ὁποῖος ἐνησκήθη ἐκ μέρους πολλῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, ἀπεφασίσθη κατὰ πρότασιν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἰδική μου ἡ σύστασις Ἐπιτροπῆς κοινοβουλευτικῆς, ἡ ὁποία ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐξεπροσώπει τὴν Συνέλευσιν ἐν τῇ ἐπεξεργασίᾳ τοῦ Διατάγματος.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λογοδοτῶν διὰ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει εἶπε πρῶτος ὅτι τὸ ἔργον του εἶναι ἀνθρώπινον καὶ ὅτι προτείνει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐξετάσῃ.

§67Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὄχι.

§68Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπέβαλον ἐγὼ τὴν πρότασιν. Δὲν ἀρνοῦμαι τὰς διαθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὑπ’ αὐτοῦ τῶν ἀσθενῶν μερῶν τοῦ σοβαρωτάτου ὁμολογουμένως ἔργου αὐτοῦ· δὲν ἀρνοῦμαι, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπέβαλον τὴν πρότασιν αὐτὴν ἡ ὁποία ἔγινε δεκτή.

§69Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὡμίλησε πρῶτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐζήτησε τὴν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπήν.

§70Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ συζητῶ. Δέχομαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰς δηλώσεις σας. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως μετέσχομεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐνασκοῦντες τὰ καθήκοντα ἡμῶν ἐξεπροσωποῦμεν τὰς γνώμας τῆς Συνελεύσεως.

§71ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι.

§72Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πεποίθησίς μας. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπανειλημμένως ἤχθη ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐργασιῶν της. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ παρεμβληθῶσι δυσχέρειαι εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπεφυλασσόμεθα εἰς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Ὄντως τὴν παραμονὴν τῆς συγκλήσεως τῆς Συνελεύσεως, πρὸς ἣν ἐθεωροῦμεν ἑαυτοὺς ὑπευθύνους διὰ τὴν δοθεῖσαν ἐντολήν, ἐφέραμεν τὸ ζήτημα. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία διεξήχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδήλωσεν ὅτι ἡ ἰδική του ἀντίληψις, ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ὅτι ἡ ἐντολὴ ἡμῶν δὲν εἶχε τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ἐνῷ ἡμεῖς οἱ ἔχοντες ἀντιθέτους ἀντιλήψεις καὶ φρονοῦντες ὅτι ἔχομεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως ἐφέραμεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον ὑμῶν, χωρὶς νὰ ἀνακοινώσωμεν τί δὲν ἀπεφάσισεν ἢ τί ἀπεφάσισεν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον ἐναντίον τοῦ συναδέλφου κ. Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος ἀναπτύσσων τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς προέβη εἰς ἀνακοινώσεις αἱ ὁποῖαι δὲν συμπίπτουσι μὲ τὴν ἀλήθειαν, διότι ὁ κ. Ἀβραὰμ ὑπεστήριξε χθὲς ἢ προχθὲς ὅτι ἡμεῖς οἱ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» συνεφωνήσαμεν εἰς τὰς αὐξήσεις.

§73Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἰδιαιτέρως τὸ εἶπον πρὸς ὑμᾶς;

§74Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ χωρισθῶσι τὰ καταστήματα εἰς καταστήματα ἐκμεταλλευόμενα ἀπὸ εὐπόρους καὶ εἰς καταστήματα κατεχόμενα ἀπὸ μικροὺς ἐπαγγελματίας καὶ ἐζητήσαμεν ὅπως αἱ αὐξήσεις τὰς ὁποίας θὰ δυνηθῶσι νὰ εἰσπράξωσιν οἱ ἰδιοκτῆται νὰ κατανεμηθῶσι μεταξὺ ὅλων τῶν καταστημάτων. Εἴχομεν ὅμως δώσει τὸν λόγον μας ὅτι δὲν θὰ προβῶμεν εἰς ἀνακοινώσεις περὶ τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν συζητήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ δὲ κ. συνάδελφος προβὰς εἰς δηλώσεις ἀναγκάζει καὶ ἡμᾶς νὰ μὴ τηρήσωμεν τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν. Πάντως δὲ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἐξέφρασε τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν δὲν εἶναι τοιαύτη ὁποία ἡμεῖς ἀντιλαμβανόμεθα αὐτήν, ἡμεῖς θὰ συνεχίσωμεν τὴν πορείαν τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν.

§75Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὴν ἀποχώρησιν τῶν μελῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ἐξαιρέσει τοῦ κ. Κουνδούρου, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ἐντελῶς δεδικαιολογημένην, καὶ ἐν μέρει τοῦ κ. Γεωργίτση, τῶν λοιπῶν μελῶν δὲν εὑρίσκω ἀνεπαρκῶς δικαιολογημένην καὶ εὑρίσκω ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον τὴν συζήτησιν, διότι ἡ πλειονοψηφία τῶν μελῶν τῆς «Δημοκρατ. Ἑνώσεως» συνεφώνησεν εἰς τὰ σπουδαιότερα ζητήματα τοῦ Ἐνοικιοστασίου. Ἐγὼ ὅμως μετ’ ἄλλων ὀλίγων συναδέλφων διεφώνησα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν αὐξήσεων καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκατοικήσεως καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐναλλαγῆς διαμερισμάτων καὶ ὀρόφων. Ἐγὼ λοιπὸν μετ’ ἄλλων ὀλίγων συναδέλφων ὑπεστηρίξαμεν ἀντιθέτους ἀπόψεις. Μεταξὺ ὅμως τῆς πλειονοψηφίας, ἡ ὁποία ἀντέδρασεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν αὐξήσεων καὶ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἰδιοκατοικήσεως, πλὴν ἐλαχίστων λεπτομερειακῶν ζητημάτων ὑπῆρξαν πάντα τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» πλὴν δύο. Ἐφόσον ἔχοντες τοῦτο τὸ δεδομένον καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὡς δεδομένον ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐδήλωσεν ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ πλειονοψηφίαν δὲν ὑποχρεώνουσιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἐδήλωσα ρητῶς. Ἀκριβῶς δὲ ἐκ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δηλώσασα ὡς ἐδήλωσεν ἠννόησεν ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι συμβουλευτική. Διατί ἐφόσον διεφώνουν τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» παρέμειναν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ καὶ παρὰ τὴν δήλωσιν αὐτήν;

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διεμαρτύροντο συνεχῶς.

§77Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Ἐγὼ διεμαρτυρήθην ἐπανειλημμένως.

§78Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Ἔκαμον τὴν ἐξαίρεσιν διὰ τὸν κ. Κούνδουρον καὶ διὰ σᾶς ἐν μέρει.

§79Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Διατί ἐν μέρει μόνον;

§80Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου διὰ καμμίαν Ἐπιτροπὴν δὲν ἔγινε συζήτησις περὶ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν ἐτήρησε μία Ἐπιτροπή.

§81Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελον, κ. συνάδελφε, νὰ διασαφήσητε τοῦτο· ὅτι ἐγὼ οὐσιαστικῶς ἀπέσχον ἀπὸ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ ὅτε ἔφθασε τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος ἀπεχώρησα μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων.

§82Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Μάλιστα. Ἐφόσον λοιπὸν τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» συνεφώνησαν μὲ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε δηλώσει ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι συμβουλευτικὴ καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικὴ καὶ παρὰ ταῦτα παρέμειναν, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως.

§83ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§84Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Ταῦτα ἀποδεικνύονται ἐκ τῶν πρακτικῶν.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐπεφυλάχθησαν ἀργότερον νὰ συζητήσωσιν ἂν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ ἢ ὄχι. Δὲν ἕπεται ἐκ τοῦ ὅτι ἐπεφυλάχθησαν καὶ παρέμειναν ὅτι καὶ ἤλλαξαν γνώμην.

§86Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παρηκολούθουν συμφωνοῦντες. Ταῦτα βεβαιοῦνται ἐκ τῶν πρακτικῶν.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τούτου ἔπεται ὅτι ἦσαν σύμφωνοι καὶ ὡς πρὸς τὴν ὑποχρεωτικὴν ἢ μὴ γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς;

§88Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριε πρόεδρε τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», σᾶς βεβαιῶ ὅτι πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καραπάνου, ὁ ὁποῖος ἐπέμενεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ 125 εἰς 100, πλὴν αὐτοῦ ὅλα τὰ μέλη συνεφώνησαν· ἐνῷ ἐγὼ ἐπέμεινα ζωηρότερον εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθώματος.

§89Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Κατὰ τῶν μελῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διεξάγεται ἔλεγχος; Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐκφράζω γνώμην ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποχώρησιν τῶν μελῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ εὑρίσκω τὴν ἀποχώρησιν, πλὴν τῶν δύο, ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον, διότι ἀφ’ ἑνὸς συνεφώνησαν πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν, ἀφ’ ἑτέρου εἶχον τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δέχεται τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις αὐτὴ ἔλαβε μῆκος τὸ ὁποῖον δὲν ἀξίζει καθολοκληρίαν. Διότι ἐπὶ τέλους δὲν ὑπῆρξε κατ’ οὐσίαν διαφωνία. Καθὼς πληροφοροῦμαι, ὑπῆρξεν ἀπόλυτος σύμπτωσις γνωμῶν καὶ τὸ ζήτημα καταντᾷ νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀφηρημένον. Συνεζητήθη δὶς μέχρι τοῦδε καὶ κινδυνεύει νὰ καταναλώσῃ καὶ ὁλόκληρον τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Λοιπὸν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τελειώσῃ.

§91Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Καλμοῦχος ἐνόμισεν ἐσφαλμένως ὅτι τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἀπεχώρησαν τῆς Ἐπιτροπῆς λόγῳ διαφωνιῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ἔχει ἀπολύτως ἄδικον. Ἡ ἀποχώρησις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἐγένετο λόγῳ διαφωνιῶν ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἐγένετο λόγῳ διαφωνιῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ζήτημα τὸ ἔφερα ἐγὼ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μόλις ἀντελήφθην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ἀντίθετον γνώμην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνόμιζεν ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι συμβουλευτική· ἡμεῖς τοὐναντίον ἐνομίζομεν ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δεσμευτική. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις καὶ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπεχώρησαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἔδωσε τὴν ἐντολὴν ὅπως συσταθῇ μία Ἐπιτροπή, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κ. Γονατᾶς ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐκείνου εἶπεν ὅτι θὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐργαζομένη ὑπὸ τύπον συμβουλευτικὸν παρὰ τῇ Κυβερνήσει θὰ τροποποιήσῃ τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον πάλιν ἡ φέρουσα τὴν εὐθύνην Κυβέρνησις θὰ παρουσιάσῃ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα τῆς Ἐπιτροπῆς διεμαρτυρήθη ὁ κ. Λεονάρδος καὶ νομίζω ὅτι συνεφώνησε καὶ ὁ κ. Γονατᾶς, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Ἂν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δέχηται νὰ θεωρήσῃ τὸ Διάταγμα αὐτὸ καὶ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Γονατᾶς καὶ δέχεται νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, τότε βεβαίως δὲν θὰ ἐγεννᾶτο οὐδὲν ζήτημα. Καὶ ἂν τώρα ἡ Κυβέρνησις ἐδήλου ὅτι θὰ τὸ ἐπαναφέρῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, βεβαίως εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχολούμεθα περὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ συμβουλευτικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐπαναφέρῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἐκδώσῃ Διάταγμα Ἐνοικιοστασίου παρὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς.

§92Χ. ΦΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἀντιγνωμίαι σήμερον, ἐξεδόθη καὶ ἀνακοινωθέν.

§93Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω τί ὑπάρχει σήμερον.

§94Χ. ΦΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἡμεῖς ὑπῆρξαν διαφωνίαι μεμονωμένων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§95Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Ὑπῆρξε διαφωνία τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς δύο ζητήματα θεμελιώδη.

§96Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Σεῖς εἶσθε ἐκεῖ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προκαλῆτε διαφωνίας.

§97Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Ἐκεῖ δὲν ἠσκήθη πολιτική, ἀλλ’ ἐργαζόμεθα διὰ νὰ κάμωμεν ἓν Ἐνοικιοστάσιον, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν σας. Λοιπὸν ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Φακῆν ὅτι δὲν ὑπῆρχον διαφωνίαι, ὅτι ὑπῆρχον δύο διαφωνίαι σπουδαιόταται μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Διεμαρτυρήθημεν ἐπανειλημμένως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμεν ἐπιφυλάξεις, αἱ δὲ ἐπιφυλάξεις δὲν ἀφεώρων μεμονωμένην ἀντίθεσιν πρὸς μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἀφεώρων ἀντίθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§98Χ. ΦΑΚΗΣ. Κατόπιν ἤρθη ἡ διαφωνία καὶ μετεβάλομεν τὸ ζήτημα εἰς ζήτημα ὄνου σκιᾶς.

§99Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι κατόπιν τῶν ὅσα ἐξέθηκα νομίζω ὅτι τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἠθέλησαν νὰ ἀποσυρθῶσι μόνον διαφωνήσαντα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὅτι δὲν ἠθέλησαν νὰ κάμουν πολιτικήν, διότι, ἂν ἤθελον νὰ κάμω πολιτικήν, τότε θὰ ἀπεχώρουν διαφωνοῦντα ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων τὰ ὁποῖα συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐν τούτοις εἶχον τὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ μὴ δηλώσουν κἂν τὴν γνώμην των διὰ τοῦ Τύπου, ὅπως ἔπραξαν ἄλλα μέλη ἀνήκοντα εἰς τὰ κόμματα τῆς δεξιᾶς. Ἡμεῖς οὐδέποτε ἐκάμαμεν δημοσιεύσεις διὰ τοῦ Τύπου.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον.

§101Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Λιβαθηνόπουλος νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις σχετικὰς πρὸς τὴν ἐνέργειαν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ. Τὸ αὐτὸ ἐδέχθην καὶ διὰ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅμως ὅτι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δὲν εἶναι νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§103Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων, ἔχω νὰ προσθέσω τοῦτο: Ἐλπίζω ὅτι ὑμεῖς θὰ ἐξετάσητε λεπτομερῶς καὶ θὰ ἀνεύρητε τὸν ὑπαίτιον τῆς μὴ ἀναγραφῆς τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπιβάλητε αὐστηροτάτην ποινὴν εἰς τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἠμέλησε νὰ ἀναγράψῃ τὴν ἐπερώτησίν μου ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ συνεζητεῖτο τὴν ἑσπέραν ταύτην. Διότι πρόκειται περὶ μέτρου ἐφαρμοσθέντος ἤδη εἰς βάρος τῶν πτωχῶν ἐνοικιαστῶν, ἐφαρμοσθέντος παρὰ τὴν ρητὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ παρὰ τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον, παρ’ ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρὸ 15 ἡμερῶν ἐστάλη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἦτο λίαν διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ ἐφαρμοσθοῦν μέτρα τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι σύμφωνα μὲ τὰς αὐξήσεις τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ τὸ νέον Ἐνοικιοστάσιον. Διότι, ἂν αἱ αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὰ ξενοδοχεῖα δὲν εἶναι ὁριστικαί, τί θὰ γίνῃ; θὰ τὰς ἐπιστρέψουν οἱ ξενοδόχοι; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ τιμωρήσητε αὐστηρότατα τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἠμέλησε νὰ ἀναγράψῃ τὴν ἐπερώτησίν μου ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ συνεζητεῖτο τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§104Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν τριῶν πρώτων τίτλων τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τῶν τίτλων ἀκριβῶς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀφορῶσι τὰς αὐξήσεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω τὰς ἑξῆς ἐξηγήσεις: Διαφωνία τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν δὲν ὑπῆρξεν εἰμὴ εἰς δύο σημεῖα· πρῶτον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 περὶ τῆς ἄρσεως τῆς προστασίας τοῦ μισθωτοῦ Δημοσίου καὶ δεύτερον σημεῖον περὶ τῆς προτιμήσεως τοῦ μισθωτοῦ ὡς ἀγοραστοῦ. Καὶ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων μετὰ τὴν ψῆφον τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἐπιφυλάσσει ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην της. Τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν «Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν» ἀπεχώρησαν, οὐδεμία διαφωνία διεπιστώθη· οὔτε ζήτημα αὐξήσεως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνεζητεῖτο.

§105Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἔχετε λάθος, κ. συνάδελφε. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω;

§106Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὄχι, δὲν σᾶς ἐπιτρέπω. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνεζητοῦτο αἱ διατάξεις περὶ ἰδιοκατοικήσεως. Αἱ αὐξήσεις εἶχον ψηφισθῆ καὶ κατὰ τὴν πλειονοψηφίαν μάλιστα τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχε γίνει μία ἰδιαιτέρα συζήτησις.

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἂν πρόκειται νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ παραιτηθῆτε τοῦ λόγου ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔκαμαν.

§108Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν παραιτοῦμαι.

§109Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνεζητεῖτο ἄλλο ἀνεξάρτητον ζήτημα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετηρήθη κίνησις μεταξὺ διαφόρων ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν μείωσιν τῆς αὐξήσεως, ἡ δὲ κίνησις αὕτη ἔφθασε καὶ μέχρι δημοσιότητος, ἐνεφανίσθη ὁ ἐκ Λασηθίου κ. συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸ ζήτημα καὶ ὅσοι ἐκ τῶν μελῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» διεφώνουν ἐπὶ τῶν αὐξήσεων ἐδήλωσαν ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δύνανται νὰ παραμένουν καὶ ἀπεχώρησαν. Ἐκ τούτου παρεσχέθη ἡ ἐντύπωσις καὶ ἀνεγράφη ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι στρέφονται κατὰ τῆς αὐξήσεως ἦσαν τὰ μέλη τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως».

§110Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Πότε ἀνεγράφη.

§111Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ σήμερον ἀκόμη γράφει ὁ «Ριζοσπάστης». Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἔδωσε τὴν ἄδειαν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακοινώσω τοῦτο: Ὅτι σήμερον κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν μελῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ ἐπειδὴ καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν αὐτῶν ἐγένετο ἀπαρτία, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπανῆλθεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἠλάττωσε τὰς αὐξήσεις.

§112Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ τὸ δεχθῇ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργός; Καὶ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ τὸ ἐκτελέσῃ;

§113Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Θὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι στρέφονται κατὰ τῶν αὐξήσεων ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, οἱ κ. συνάδελφοι οἱ ἀποχωρήσαντες ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐφόσον ἔχει ἐπέλθει ἤδη πλήρης ὁμοφωνία μεταξὺ Ἐπιτροπῆς καὶ Ὑπουργοῦ, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἐπὶ τῶν διατάξεων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἡ διαφωνία, δὲν ὑφίσταται κἂν ζήτημα. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἴτε συμβουλευτικὴ εἶναι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἴτε ὑποχρεωτική, ἤδη πλέον δὲν ὑφίσταται ζήτημα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος δέον νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, διότι ἀνεμίχθη τὸ ὄνομά του εἰς τὴν συζήτησιν.

§115Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς διαλευκάνσεως τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ ἵνα γνωσθῇ ὁποία ὑπῆρξε πράγματι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο μόνον λέξεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις παρ’ ὅλον τὸ ἐπιστημονικὸν τῆς καταρτίσεως τοῦ Διατάγματος δὲν ἐδέχθη τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης μὲ καλὸν ὄμμα. Κατόπιν μάλιστα τῶν ἀγορεύσεων καὶ τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ κανονικὴν ὑποχώρησιν. Κατόπιν προτάσεως ὑποβληθείσης ὅπως τὸ ζήτημα παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἠγέρθη ἀκριβῶς ἡ συζήτησις τοῦ κατὰ πόσον ἡ γνώμη τῆς ἐν λόγῳ Ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο συμβουλευτικὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ ὄχι. Ἐξηνέχθησαν διάφοροι γνῶμαι, ὅτε περὶ τὸ τέλος ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Γονατᾶς εἶπεν ὅτι ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅτι πρέπει ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ εἶναι συμβουλευτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτε τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸν διέκοψα καὶ εἶπον ὅτι «ὄχι, ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως δὲν εἶναι ὅτι πρέπει ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ εἶναι συμβουλευτική, ἀλλὰ δεσμευτική». Ἐπηκολούθησε συζήτησις μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Ἐνθυμοῦμαι δὲ καλῶς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι εἶδος μικρᾶς Βουλῆς ἡ ὁποία θὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ὑποχρεωτικὰς διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐλέχθη μάλιστα καὶ τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐν περιπτώσει διαφωνίας τῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Τώρα, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠθέλησε, διὰ νὰ μένῃ πάλιν εἰς τὴν μνήμην τῶν κ. κ. πληρεξουσίων τὸ τί ἀκριβῶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ τί ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὑπάρχουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ διαβάσουν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δεσμευτική, διότι ἀκριβῶς δὲν ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἠθέλησε νὰ τὰς μεταβάλῃ.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔληξεν ἡ συζήτησις. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ζητεῖ τὸν λόγον ὁ κ. Πάγκαλος διὰ νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν.

§117Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὁμὰς πολιτῶν τὴν ὁποίαν συνήντησα πρὸ ὀλίγου, κ. κ. πληρεξούσιοι, μοὶ ἐπέδειξεν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν ἀπὸ τὸ Αʹ Σῶμα Στρατοῦ τὴν ἄδειαν νὰ συνέλθουν ἐκτὸς τῆς πόλεως, εἰς τοὺς στύλους τοῦ Ὀλυμπίου Διός. Ὁμὰς πολιτῶν ἐντελῶς εὐυπολήπτων, ἥτις ἀπηρτίζετο ἀπὸ ἰατρούς, δικηγόρους καὶ ἐπαγγελματίας, ἐνοικιαστάς, νομίζω —ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι οὔτε διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς οὔτε διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας—ἐζήτουν τὴν ἄδειαν νὰ συνέλθουν, τὸ δὲ Αʹ Σῶμα Στρατοῦ ἀπηγόρευσε τὸ τοιοῦτο. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ κυριολεκτικῶς πραξικόπημα· θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἄν, ὅταν λειτουργῇ τὸ Σύνταγμα, εἷς ἀξιωματικὸς κατέχων μίαν θέσιν ἐν Ἀθήναις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίζῃ τοιαῦτα ζητήματα ἔχοντα σχέσιν μὲ τὰς στοιχειώδεις ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε ἐζήτουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου, ἐζήτουν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους· ἐδόθησαν ἐξηγήσεις εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους ἐπέτρεψε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου ἐν τῇ Π. Ἑλλάδι διὰ νὰ τιμωρῶνται ὡρισμένα ἐγκλήματα, διὰ τὸ ζήτημα τῶν φόνων καὶ τῶν ληστειῶν. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον ἐδόθη ἡ δικαιοδοσία αὐτὴ εἰς τὸν διοικητὴν τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ καὶ διατί ὁ σωματάρχης κάμνει τοιαύτην κατάχρησιν νὰ παρεμποδίσῃ ὁμάδα πολιτῶν νὰ συνέλθουν καὶ νὰ ἐκθέσουν τὰ ἀφορῶντα αὐτοὺς ζητήματα. Νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι εἶναι ἀπὸ τὰ στοιχειωδέστερα τοῦ πολίτου. Νομίζω ὅτι πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς Συνελεύσεως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ζητήσῃ πληροφορίας· ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἐξήγησιν.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος δύναται νὰ ἐγγράψῃ ἐπερώτησιν· δὲν ὑπάρχει λόγος, δὲν ἠμποροῦμεν ὑπὸ τὸν τύπον πληροφοριῶν νὰ κάμωμεν συζήτησιν.

§119Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πᾶν δικαίωμα ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν.

§120Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶμαι ἕτοιμος, κ. συνάδελφε· μὲ συγχωρεῖτε, ἔτσι γίνεται τὸ πρᾶγμα.

§121Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ἂν ἔχει δώσει αὐτὸ τὸ δικαίωμα;

§122Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἰδιοκτήτας δὲν ἐδόθη ἡ ἄδεια καὶ δὲν παρεπονέθημεν.

§123Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον, διότι θέλομεν νὰ γνωρίζωμεν ἂν εἴμεθα ἐν δικτατωρίᾳ ἢ ἐν Συντάγματι· ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἔχομεν δικαίωμα.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ τὸ ζητήσητε κανονικῶς, νὰ ἐγγράψητε ἐπερώτησιν.

§125Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἀλλὰ δημιουργεῖται ζήτημα δημοσίας τάξεως.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ εὐθύνη τῆς διαχειρίσεως τῆς δημοσίας τάξεως ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ὃν τρόπον ἀνῆκε καὶ εἰς σᾶς ὅτε ἦσθε Κυβέρνησις. Ἂν νομίζητε ὅτι ἡ Κυβέρνησις κακῶς διαχειρίζεται τὴν δημοσίαν τάξιν, νὰ ἐγγράψητε ἐπερώτησιν.

§127Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς δημοσίας τάξεως, πρόκειται περὶ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ δικαιώματος ἡμῶν.

§128Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κάμετε μίαν ἐπερώτησιν διὰ νὰ δοθῶσιν ἐξηγήσεις, διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ὅπως λύονται εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα.

§129Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἂν αὔριον γίνουν 10 φόνοι;

§130Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἂν αὔριον πραγματικῶς συμβαίνῃ αὐτό, καὶ συνέβη, θὰ ἔχωμεν δικαίωμα καὶ ἡμεῖς νὰ τεθῶμεν ἐκτὸς νόμου. (Θόρυβος εἰς τὸ κέντρον καὶ τὴν δεξιὰν πτέρυγα τῆς αἰθούσης).

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ κάμητε.

§132Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Θὰ τὸ κάμωμεν ὅταν ὄντως βεβαιωθῶμεν ὅτι θέλετε νὰ καταργήσητε τὸ πολίτευμα καὶ τοὺς νόμους, ἐφόσον αἱ νόμιμοι ἐξουσίαι λειτουργοῦν ἐντὸς τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος, διότι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐκτιμῶνται ἐκ τῶν πράξεών των.

§133Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδῶ εἶναι Κοινοβούλιον· ὑπάρχει Κανονισμός.

§134Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐπολιτεύθημεν μέχρι τοῦδε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων.

§135Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μᾶς ἀπειλεῖτε ὅτι δὲν θὰ τὸ κάμητε εἰς τὸ μέλλον.

§136Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). (Ἐν ἐξάψει). Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, παρακαλῶ νὰ εἴπητε εἰς τὸν κ. πληρεξούσιον ὅτι ἐδῶ εἶναι Συνέλευσις εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν Κανονισμόν, ὄχι νὰ διαταράξῃ τὴν τάξιν. (Θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τοῦ κέντρου καὶ τῆς δεξιᾶς τῆς αἰθούσης). Ὅταν θέλῃ νὰ διαταράξῃ τὴν τάξιν, «ἰδοὺ ἡ Ρόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα. (Ὁ θόρυβος ἐξακολουθεῖ μεγάλως).

§137Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, διακόψατε διὰ 5 λεπτὰ τὴν συνεδρίασιν.

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.25′ μ. μ.)

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§139Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ ἐξηγήσω τὸ μέρος τῆς φράσεώς μου, τὸ ὁποῖον διέχυσε τὴν ἀνησυχίαν εἰς τὰς κυβερνητικὰς τάξεις. Εἶπον ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις διὰ μέτρων καταπατήσῃ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, ἡμεῖς θὰ τεθῶμεν ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἦτο κακὴ ἡ ἔκφρασις, διότι ἡμεῖς θὰ τεθῶμεν ἐντὸς τοῦ νόμου, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θὰ κατεπάτει τὸ Σύνταγμα, ἡμεῖς θὰ ὑπερημυνόμεθα τοῦ Συντάγματος συμφώνως μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔχει κάθε πολίτης. Διότι γνωρίζετε πολὺ καλὰ ποία εἶναι ἡ τελευταία διάταξις τοῦ Συντάγματος, ὅτι «τὴν τήρησιν τοῦ παρόντος Συντάγματος ἐπαφίεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων». Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ ὅπως ἀπήντησε θὰ ἦτο ἐν τάξει ἂν ἔδιδε τὴν ἐξήγησιν, ἔστω καὶ παρὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ θὰ διατάξῃ ἀναλόγως. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Ἐπειδὴ γίνεται συχνάκις χρῆσις τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ἀπευθύνωνται ἐρωτήσεις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ Κανονισμοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νομίσει ὅτι ἐρώτησίς τις ἔχει κατεπείγοντα χαρακτῆρα, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν κατὰ προτίμησιν παντὸς ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει θέματος ἀνακοίνωσιν αὐτῆς διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως. Ἐπειδὴ γίνεται μεγάλη χρῆσις καὶ κατάχρησις, θὰ τηρήσω τὴν διάταξιν ταύτην θρησκευτικῶς. Ὅστις θέλει νὰ ὑποβάλῃ ἐρώτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως θὰ τὴν ἀνακοινοῖ εἰς ἐμὲ καὶ ἐγὼ θὰ τὴν ἀνακοινώνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἀπαντήσῃ, τότε θὰ εἰσάγεται, ἄλλως θὰ εἰσάγεται κανονικῶς διὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῶν διακοπῶν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, συνεζητεῖτο σειρὰ ἐπερωτήσεων τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Τότε ἀπεφασίσθη νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν, προτασσομένης τῆς εἰσηγήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Λοιπόν, ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ὥριμος νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, παρακαλῶ νὰ ἀποφασισθῇ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὴν Τετάρτην. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ ριφθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὰς συνήθεις καλένδας.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαζαράκης, τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν, μοὶ ἀνεκοίνωσε σήμερον ὅτι προτιμοῦν τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ἀνακοινωθῇ σήμερον, ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην προσεχῆ συνεδρίασιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου.

§143Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τίνι δικαιώματι μοῦ ἀφαιρέσατε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω μετὰ τὸν κ. Λεονάρδον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ θέματος, διότι αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη. Ὁ κ. Λεονάρδος ἀπήντησεν ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ ἤθελε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Γ. Λουπινᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν, «διατί ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίσασα τοὺς λόγους τοὺς ὑποχρεοῦντας τὴν Πολιτείαν—προνοοῦσαν ὑπὲρ τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν τῆς συντηρήσεως τῶν ὑπαλλήλων της—εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν δὲν ἐσκέφθη προσομοίως διὰ τοὺς πλειότερον δικαιουμένους εἰς τὴν διατήρησιν εἰς πραγματικὸν νόμισμα τῶν ὅσα ἐκέκτηντο προπολεμικῶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀνάγκης εἰς χείρονα θέσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διατελοῦντας συνταξιούχους».

§145Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔρχεται εἰς συζήτησιν ἡ ἐρώτησίς μου αὕτη, ἡ ὁποία ἀπὸ πολλῶν μηνῶν εἶναι ἀναγεγραμμένη· ἀλλὰ καὶ τώρα ὅτε ἔρχεται εἰς συζήτησιν ἀντιλαμβάνομαι ὅτι εἶναι λίαν ἐπίκαιρος, διότι τὸ κόστος τῆς ζωῆς πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου λόγῳ τῶν δυσχερῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ὁ κόσμος ἔχει ἀποτελέσει τὴν πρώτην καὶ τὴν κυρίαν βάσιν τῶν Κυβερνήσεων ὅλων. Αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι, συναισθανόμεναι τὴν κολοσσιαίαν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ὑπέχουν ἀπέναντι τῶν λαῶν διὰ τὴν δεξιὰν ἢ ἀδεξίαν πολιτικήν των ἐν τῷ κυρίῳ τούτῳ ζητήματι, προσηλοῦνται πρωτίστως ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπετύγχανον βίον ὅσον ἔνεστιν εὐχερέστερον διὰ τὸν λαόν. Ἐξαιρετικὰ λαμβάνονται μέτρα, τὰ ὁποῖα τείνουσι νὰ κατασταλῇ μία κακοήθης προσπάθεια ἐκδηλουμένη ἀπὸ τοὺς πολλοὺς ἀτυχῶς πρὸς ἐπιτυχίαν ἀμέσου καὶ ἀμέτρου πλουτισμοῦ. Εἰς ὅλους τοὺς λαοὺς ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν ἀπόδειξιν τῆς ἱκανότητος ἢ ἀνικανότητος τῶν κυβερνητῶν καὶ τῆς ἠθικότητος τῶν διοικήσεων τῶν διαφόρων Κρατῶν. Δυστυχῶς, ἐνῷ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα πανταχοῦ, παρ’ ἡμῖν ἀντιστρέφονται. Δὲν θὰ θελήσω διὰ λόγων κενῶν νὰ προκαλέσω ἐντύπωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κύριοι. Θὰ θελήσω νὰ ἐξαγάγω συμπεράσματα ἐξ ἀριθμῶν οὐχὶ συλλεγέντων αὐθαιρέτως ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἀριθμῶν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ θὰ θελήσω νὰ λάβω ἀριθμοὺς τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν οὐχὶ οἱασδήποτε περιόδου, ἀλλὰ θὰ φροντίσω νὰ λάβω ἀριθμοὺς περιόδων κατὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρχεν ἡ αὐτὴ φορολογικὴ κατάστασις καὶ ἡ αὐτὴ συναλλαγματικὴ κατάστασις. Λέγων ταῦτα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς, ὁ ὁποῖος ἐδόθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1924. Ὁ τιμάριθμος αὐτός, κύριοι, ἀποτελεῖ σπουδαῖον σημεῖον ἐρεύνης τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ζωτικώτατον ἐξ ὅσων ὑπάρχουν ὑπὸ τὴν ἔρευναν τῆς Συνελεύσεως. Διότι καθ’ ὅλον τὸ 1924 εἴχομεν κατὰ μέσον ὅρον τὴν αὐτὴν ἐπικαταλλαγήν, τῆς λίρας στρεφομένης περὶ τὰς 250 μονάδας ἰδικάς μας. Καὶ εἴχομεν καὶ τὴν αὐτὴν φορολογικὴν κατάστασιν, διότι μεταβολὴ ἐν τῇ φορολογίᾳ δὲν ἐπῆλθε κατὰ τὸ 1924. Ἐκ τοῦ δελτίου τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τοῦτο τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ τιμάριθμος κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἦτο 1340· τὰ 100 δηλαδὴ προπολεμικὰ ἦσαν 1340, κατὰ Φεβρουάριον 1318, κατὰ Μάρτιον 1424, Ἀπρίλιον 1275, Μάϊον 1198, Ἰούνιον 1203, Ἰούλιον 1206, Αὔγουστον 1263, Σεπτέμβριον 1291, Ὀκτώβριον 1314, Νοέμβριον 1334, Δεκέμβριον 1394. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους τούτου, κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάζονται αὐταὶ αἱ σημαντικαὶ αὐξομειώσεις ἐν τῷ τιμαρίθμῳ τῆς ζωῆς, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν ποῦ ὀφείλονται αἱ αὐξομειώσεις αὐταί. Εἶπον ὅτι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος εἴχομεν τὴν αὐτὴν συναλλαγματικὴν κατάστασιν καὶ τὴν αὐτὴν φορολογικὴν κατάστασιν. Συναλλαγματικὴν περίπου εἴχομεν τὴν αὐτήν, φορολογικὴν δὲ ἐπακριβῶς τὴν αὐτήν. Καὶ ἐφόσον εἴχομεν ὁμοιότητα τῶν τοιούτων καταστάσεων πρέπει νὰ ἀναζητηθοῦν τὰ αἴτια τῶν αὐξομειώσεων· εἶναι δὲ σημαντικὸν αὐτό, κύριοι, διότι, ἂν κατανείμωμεν τὴν περίοδον τοῦ ἔτους αὐτοῦ εἰς τὰς περιόδους τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, θὰ ἔχωμεν μίαν θετικὴν ἀντίληψιν, τὴν ἀντίληψιν τοῦ κοινοῦ, τὸν ἐπηρεασμὸν αὐτοῦ ἐκ τῆς διοικήσεως τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως. Ἂν διαχωρίσωμεν τὴν περίοδον τοῦ ἔτους αὐτοῦ εἰς περιόδους τῶν διαφόρων Κυβερνήσεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων περιόδων καὶ τῆς περιόδου Ἀπριλίου–Ἰουλίου ὑπάρχει μία σημαντικὴ διαφορά, ἡ ὁποία κατὰ μέσον ὅρον μᾶς δίδει ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν προπολεμικῶν, 150 μονάδας ἐπὶ ἔλαττον ὑπὲρ τοῦ λαοῦ.

§146Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι διὰ τὰ καυσόξυλα αὐτή, διὰ τὸν χειμῶνα.

§147Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Δύο λέξεις.

§148Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω τὰς ἰδικάς μου παρατηρήσεις· ὅποιος νομίζει ὅτι τὸ ἐρώτημα εἶναι τόσον σημαντικὸν ὥστε νὰ τῷ ἐπιβάλλεται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἡ γνώμη μου ἤθελε παραγάγει, ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ νὰ τὰ εἴπῃ.

§149Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἡ κατανάλωσις ἦτο μεγάλη, διότι τὰ εἰσοδήματα ἦσαν περισσότερα καὶ δι’ αὐτὸ ἐπῆλθεν ἡ διαφορὰ αὐτή.

§150Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Καλκανδῆ τὴν ὁποίαν παρατρέχω δίδω μίαν πρόχειρον ἀπάντησιν· τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτὴ δὲν παρατηρεῖται μόνον εἰς τὴν περίοδον τὴν μετὰ τὸν Ἰούλιον, ὁπότε ἔχομεν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου, ἀλλὰ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὴν περίοδον τὴν πρὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1924, ὅτε βεβαίως δὲν εἴχομεν αὐξήσεις. Τότε εἴχομεν μόνον ηὐξημένον τὸν τιμάριθμον.

§151Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ὀλίγα πράγματα.

§152Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὄχι ὀλίγα πράγματα.

§153Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴχομεν τὴν λίραν τότε....

§154Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τὸν Μάρτιον καὶ τὸν Ἀπρίλιον τὴν αὐτὴν λίραν εἴχομεν.

§155Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔφθασεν εἰς 300 μετὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ κ. Βενιζέλου.

§156Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἦτο μία περίοδος βραχυτάτη· ἐπανῆλθεν ἀμέσως. Ἐγὼ θὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου. Λοιπὸν θέλω νὰ εἴπω τώρα ὁποία εἶναι ἡ σημαντικότης τῶν 150 μονάδων τῆς διαφορᾶς ἐπὶ ἔλαττον ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐκ τοῦ τιμαρίθμου. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐδαπάνα προπολεμικῶς 100, μεταπολεμικῶς ἐδαπάνα πλείονα, κατὰ τὰς περιόδους τὰς μὲν καὶ ὀλιγώτερα κατὰ τὴν περίοδον Ἀπριλίου–Ἰουλίου κατὰ 150 δρ. Ἂν λάβωμεν ὡς τελευταίαν μέσην δαπάνην ἑκάστης Ἑλληνικῆς οἰκογενείας μόνον δραχ. 5, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ 100 πρὸς 1350 μᾶς δίδει 67½, ἐνῷ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν τὸ 100 πρὸς 1200 μᾶς δίδει 60 δραχμάς. Ἐνῷ δηλαδὴ εἰς τὰς ἄλλας περιόδους μὲ τιμάριθμον τῶν 100 πρὸς 1350 ἔχομεν ἐπὶ δαπάνης πέντε προπολεμικῶν δαπάνην μεταπολεμικὴν 67½ δραχμῶν, εἰς τὴν περίοδον Ἀπριλίου–Ἰουλίου, μὲ τιμάριθμον 100 πρὸς 1200, ἔχομεν ἐπὶ δαπάνης πέντε προπολεμικῶν δαπάνην μεταπολεμικὴν ἑξήκοντα δραχμῶν. Πρόκειται περὶ δαπάνης μεγαλυτέρας, 7½ δραχμῶν δι’ ἑκάστην Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν καθημέραν, ἑκάστης ἐκ τῶν ἄλλων περιόδων. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τοῦ ἐπισήμου δελτίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἂν λάβωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν θὰ ἴδωμεν ὅτι ἀνέρχεται περίπου εἰς 1,400,000 μὲ βάσιν πέντε ἄτομα κατ’ οἰκογένειαν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν οἰκογενειῶν ἔχομεν 7½ ἐπὶ τὰς 1,400,000 οἰκογενείας = 10,500,000 δραχμὰς ἡμερησίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ λαοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχομεν κατὰ μῆνα 315,000,000 καὶ ἔχομεν κατ’ ἔτος 3,780 ἑκατομμύρια.

§157ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπὶ πλέον δαπάνην.

§158Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Μάλιστα, ἐπὶ πλέον δαπάνην.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς θὰ εἰσπράττηται;

§160Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἂν τὴν ἐπὶ πλέον δαπάνην τὴν εἰσέπραττεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τοῦ Κράτους του καὶ κατώρθωνε διὰ τῆς δαπάνης αὐτῆς τῆς ἐπὶ πλέον, ἡ ὁποία θὰ ἀπετέλει μίαν ἐνίσχυσιν κρατικήν, νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς τόσας κολοσσιαίας κρατικὰς ἀνάγκας, τὸ ζήτημα δὲν θὰ ἦτο ὡς νῦν ἐξεταστέον. Πῶς πρέπει νὰ ἐξετάζηται; Σήμερον ἀτυχῶς τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐξανεμίζεται καὶ περιέρχεται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν κεφαλαιοκρατίαν. Μὴ σᾶς ξενίζῃ ἡ λέξις, κύριοι, ἀφοῦ δὲν εἶναι ὑπερβολή, ἀφοῦ ἐκ τῶν ἀριθμῶν ἐξάγονται τοιαῦτα συμπεράσματα. Τὰ συμπεράσματα πρέπει νὰ προκαλέσωσι σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως, διότι, ἂν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἡ Συνέλευσις δὲν ἐξαρθῇ εἰς τὸ προσῆκον ὕψος, δὲν βλέπω τίνα λόγον δύναται νὰ ἔχῃ. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀποροῦμεν πῶς εἶναι δυνατόν, ἐνῷ ἐπαρκῶς δὲν δικαιολογοῦνται τὰ αἴτια, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ τεράστιαι διαφοραὶ μεταξὺ τῆς μιᾶς περιόδου καὶ τῶν ἄλλων περιόδων. Θὰ ἔχητε ὅμως παρακολουθήσει τὴν ἀντίληψιν τῆς κοινωνίας περὶ τῆς κρατούσης καταστάσεως εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην· θὰ ἔχητε ἀντιληφθῆ ὅτι ἓν ἐλαφρὸν λασκάρισμα πρὸς τὰς τάξεις τὰς κερδοσκοπούσας εἶναι ἱκανὸν αὐτὸ τὸ ἐλαφρὸν λασκάρισμα νὰ μᾶς φέρῃ εἰς μεγάλας ἀφαιμάξεις καθημερινὰς τοῦ λαοῦ, διότι ἡ διαφορὰ αὐτὴ παρατηρεῖται ἐπὶ ὅλων τῶν εἰδῶν καὶ τῶν χρειωδῶν τοῦ καθημέραν βίου. Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ αἰτία παρέχονται αὐξήσεις ὑπὸ τῶν Ἐπιτροπῶν αἱ ὁποῖαι διατιμῶσι τὰ εἴδη· χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ αἰτία χαλαροῦται ἡ κρατικὴ ἐπέμβασις τῆς παρακολουθήσεως εἰς τὰς Ἑταιρείας, εἰς τὴν ἀγοράν, εἰς ὅλα τὰ καταστήματα, πανταχοῦ· χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ αἰτία, ὡς ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου χορηγοῦνται αὐξήσεις εἰς τὰ ἐνοίκια τῶν ξενοδοχείων, ἵνα ζητήσουν ἄλλας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος οἱ ξενοδόχοι. Αὐτὴ ἡ εὐχέρεια μετὰ τῆς ὁποίας ἀπὸ τῆς μιᾶς καταστάσεως ἡ κοινωνία ἀντιλαμβάνεται ὅτι μεταπηδᾷ εἰς τὴν ἄλλην ἀμέσως, αὐτὴ ἡ εὐχέρεια μετὰ τῆς ὁποίας ἐνῷ ὁ αἰσχροκερδὴς πρότερον ᾐσθάνετο ἑαυτὸν συνεσταλμένον, εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἄλλην βλέπει ἑαυτὸν ἐλεύθερον νὰ ἀναζητήσῃ ἀφόβως πλειότερα κέρδη ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρότερον ἐλάμβανε. Παρακολουθήσατε ὅλα τὰ εἴδη κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχὰς καὶ ἐξηγήσατε τὴν αἰτίαν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐξαγομένων ἐκ τοῦ ἐπισήμου δελτίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Παρακολουθήσατε ἀπὸ τοῦ καφὲ μέχρι τοῦ ἐνοικίου, ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου, τοῦ βουτύρου, τῶν ὑφασμάτων καὶ τῶν ὑποδημάτων καὶ πάντοτε θὰ ἴδητε μίαν διαφορὰν ἡ ὁποία συμπίπτει ἀμέσως νὰ σημειοῦται μὲ τὴν μεταβολὴν τὴν πολιτικήν, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς κοινωνίας περὶ τῆς μιᾶς καταστάσεως καὶ τῆς ἄλλης. Δὲν σημαίνει, κύριοι, ἂν ἡμεῖς ἐνταῦθα ἀποφεύγομεν νὰ ἀντικρύζωμεν τὴν πραγματικότητα. Λέγομεν ἓν ναὶ ἐκεῖ ὅπου ἴσως τὰ πράγματα μᾶς ἐπέτασσον νὰ εἴπωμεν ὄχι. Δὲν σημαίνει τίποτε ἂν οἱ ἐνταῦθα ὁμιλοῦντες μὲ τὸ κῦρος τῶν ἀρχηγῶν κομμάτων κατορθώνουν νὰ πείθωσι τοὺς ὀπαδούς των ὅτι τὰ πράγματα ἔχουσιν ἄλφα, ἐνῷ ἡ πραγματικὴ κατάστασις βροντοφωνεῖ ὅτι δὲν ἔχουσιν ἄλφα ἀλλὰ βῆτα. Οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει, κύριοι, ἂν οἱ δημοσιογράφοι καὶ αὐτοὶ ἐπηρεάζουν τὸ δημόσιον φρόνημα καὶ κατορθώνουσι διὰ τῆς γραφίδος των νὰ καλλιεργῶσι τὴν ἄλφα ἐντύπωσιν ἀντὶ τῆς ὀρθῆς· δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ἀξίαν πρὸς τὴν πραγματικότητα ἅμα θὰ κατώρθωνεν ἡ ἀρθρογραφία νὰ ἐξαγάγῃ τὸ συμπέρασμα οὐχὶ τὸ ἐκ τῶν πραγμάτων προκῦπτον, ἀλλ’ ἀλλοῖον. Καὶ βλέπω φύλλα καὶ ἀκούω δρῶντας ὡσὰν ὑπευθύνους πολιτικοὺς ἄνδρας διὰ τὴν αἰσχροκέρδειαν μετὰ μανίας νὰ λέγωσιν ὅτι ἐπὶ τέλους ἡ κατάστασις εἶναι ἀφόρητος, μετὰ μανίας πολλῆς νὰ λέγωσιν ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἔχει ἐπιδεινωθῆ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ λόγου των, διὰ τοῦ κύρους των καὶ τῆς ψήφου των μετέτρεπον τὴν πολιτικὴν κατάστασιν ὡς τοῖς συνέφερε καὶ ὄχι ὡς ἔπρεπε, βεβαίως ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν καὶ τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας τῆς ἀστόχου καὶ ἐγωϊστικῆς διαχειρίσεως τῆς πολιτικῆς των. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικήν, ἐφόσον θέλομεν νὰ εἴμεθα ἀληθεῖς καὶ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, νὰ παρακολουθήσωμεν μετὰ πόνου τὸ ζήτημα τῆς ζωῆς, παρακολουθοῦντες δὲ μετὰ πόνου τὰ μεγαλύτερα ζητήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρίσκωμεν ἑκάστοτε τὰς πραγματικὰς ἐκείνας καταστάσεις, ἡ πρὸς τὰς ὁποίας ἐναρμόνισις θὰ ἐξύψωνε τὸ Σῶμα τοῦτο, ἐνῷ τοὐναντίον, ἐφόσον ἐξακολουθοῦμεν περὶ ἄλλων ἀσχολούμενοι καὶ ἀδιαφόρως πρὸς τὰ μεγάλα ζητήματα ἔχοντες δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ αὐτῆς τῆς δυσαρμονίας πορευόμενοι δρόμον ἀντιτιθέμενον πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀντιλήψεις τῆς κοινωνίας καὶ τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἐπερώτησίς μου αὐτή, ὅπως εἶπον ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου, εἶναι ἐπερώτησις ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τῆς ἐντυπώσεως ἣν μοὶ ἀφῆκε τὸ δελτίον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐποχὴν εἶναι ἐγγεγραμμένη, συνέπεσεν ὅμως κατὰ τὴν ἐκφώνησιν αὐτῆς νὰ εἶμαι ἀπησχολημένος εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μὴ δυνηθῶ νὰ ἀναπτύξω ταύτην τότε, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχεται πρὸς συζήτησιν σήμερον. Εἶπον ὅμως ὅτι διὰ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν θὰ ηὐχόμην τὰ δελτία τῶν κατόπιν μηνῶν νὰ καθίστων τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς περιττήν, θὰ ηὐχόμην νὰ εἶχεν ἐπέλθει βελτίωσις εἰς τοὺς ὅρους τῆς ζωῆς, ἡ ὁποία θὰ καθίστα αὐτὴν ἄκυρον καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μεταξὺ διὰ τῆς παρελκύσεως τοῦ χρόνου δὲν εἶδον εὔχομαι καὶ ἐπιθυμῶ καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως τὸ πραγματοποιήσῃ, διότι αὐτὴ εἶναι πολύτιμος ὑπηρεσία ἣν δύναται νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν λαὸν εἰς τὰς σημερινὰς δυσχερεῖς περιόδους, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Καὶ τὰ ζητήματα τῶν κοινωνικῶν ἀνωμαλιῶν, τὰ ὁποῖα προσφάτως ἀντικρύσαμεν καὶ εἰσέτι ἀντικρύζομεν καὶ τὰ ζητήματα τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἀπροόπτως ἢ καὶ μετ’ ὀλίγον φυσικὰ νὰ προκύψουν, εἶναι ἀπόρροια τῶν φρικτῶν ὅρων τῆς ζωῆς. Εἶναι πάντα ταῦτα σχετικὰ μὲ τοὺς ὅρους τῆς ζωῆς. Θὰ ἤθελον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται πάντες οἱ ἐπικοινωνοῦντες μετὰ τοῦ λαοῦ μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου ἐν Ἀμερικῇ, τοῦ σίτου εἰς ὅλας τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγοράς, νὰ καταβληθῇ μία προσπάθεια ὅπως καταστῇ δυνατὸν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου νὰ μειωθῇ σημαντικῶς, διότι, ἂν εἶναι ἀληθῆ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀκούομεν, ὅτι ἡ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς, ἡ σημειωθεῖσα εἰς τὰ σιτηρά, ἀνῆλθεν εἰς 40%, θὰ εἶναι ἐγκληματικὴ ἡ ἀδιαφορία ἡμῶν νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν συνέχισιν τῆς τιμῆς αὐτῆς, ἡ ὁποῖα δὲν θὰ ἐσήμαινε τίποτε ἄλλο παρὰ ἀνοχὴν τῆς ληστείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως· ἡ συζήτησις γενικεύεται. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Χαβίνης.

§162Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, ἂν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς τὴν ἡμετέραν Συνέλευσιν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀκρίβια τοῦ βίου, ἀλλ’ εἶναι πραγματικῶς ληστεία. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγηθῇ, πῶς εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, τὰ ὁποῖα μόλις πρὸ ἓξ μηνῶν διετιμῶντο εἰς τὴν Α τιμήν, ἤδη, χωρὶς οὔτε τὸ συνάλλαγμα νὰ διπλασιασθῇ οὔτε αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους νὰ αὐξηθοῦν, λέγω, ὅτι εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν Α τιμὴν σήμερον ἔχουν δύο Α. Καὶ δὲν ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω τίποτε ἄλλο παρὰ αὐτὰς ταύτας τὰς τιμὰς τῶν ἑστιατορίων. Ὅλοι βεβαίως διατελεῖτε ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ παρελθόν. Τρώγων τις εἰς ἓν ἐκ τῶν συνήθων ξενοδοχείων ἤθελε περίπου 20 δραχμὰς διὰ συνήθη τροφήν· σήμερον θέλει 40 καὶ πλέον δραχμάς. Ἡ δικαιολογία ἣν φέρουσιν ἑκάστοτε οἱ ἑστιάτορες εἶναι ὅτι ηὐξήθησαν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, ὅτι ηὐξήθη ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, ὅτι ηὐξήθη ἡ τιμὴ τοῦ κρέατος καὶ ὅτι αὐτοὶ ζημιοῦνται, διότι αὐτοὶ ἀσφαλῶς ζημίαν θεωροῦσι διότι δὲν κερδίζουσι 200 ἢ 300%, διότι δὲν δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἄλλως πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κερδίζουν, ὅταν ἑστιάτορες οἱ ὁποῖοι ἤνοιξαν ἓν κατάστημα πρὸ 2 ἢ 5 ἐτῶν μὲ ἓν κεφάλαιον 100,000 ἢ 200,000 δραχμῶν εὑρίσκονται σήμερον κάτοχοι 3 ἢ 5 ἑκατομμυρίων. Ἂν καὶ μόνον τὰς περιουσίας τῶν διευθυντῶν τῶν ἑστιατορίων ἐξετάσητε, κύριοι συνάδελφοι, θὰ πεισθῆτε ἀκραδάντως ὅτι πρόκειται περὶ καθαρᾶς ληστείας, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς διευθυντὴς ἑστιατορίου ὁ ὁποῖος ἤνοιξεν ἓν ἑστιατόριον μὲ 200,000 δραχμὰς εὑρίσκεται σήμερον μὲ περιουσίαν δύο καὶ πέντε ἑκατομμυρίων, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα ἔχουν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον, ἀλλ’ εἶναι καὶ μία τρανοτάτη ἀπόδειξις ὅτι πρόκειται περὶ καθαρᾶς ληστείας.

§163Ν. ΞΗΡΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι οἱ κληρονόμοι τοῦ μακαρίτου Λεκοῦ παρῃτήθησαν τῆς κληρονομίας;

§164Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτό; Φέρετε ἓν παράδειγμα ἀτυχές, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου γνωστοῦ ὡς ἀνικάνου διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας του. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα καὶ δὲν ἔλαβε, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὄχι διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου, τοὐλάχιστον νὰ τὴν σταματήσῃ. Ὅταν πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο ἡ αὔξησις τοῦ ἄρτου, ἐνθυμοῦμαι δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν λέγοντος ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὸν ἄρτον, διότι τὸ Κράτος ζημιοῦται καὶ ὅτι ἡ εἴσπραξις ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων εἶναι περίπου 180,000,000 φόροι. Δὲν ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ὤφειλεν, ὅπως καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις ἔκαμαν, νὰ χάσῃ τὸν φόρον αὐτὸν ἐκ τῶν ἀλεύρων, τὸν ὁποῖον βεβαίως ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ ἐξ ἄλλης πλευρᾶς, ἂν ἐλάμβανε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Διότι φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ἐκ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου θὰ ἠδύνατο νὰ διακανονισθῇ ἡ ὅλη ζωὴ τοῦ λαοῦ. Ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Κράτη θὰ ἠδύνατο καὶ παρ’ ἡμῖν ἐκ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου νὰ ἐξαρτῶνται καὶ τὰ ἡμερομίσθια ἢ μᾶλλον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ ρυθμισθοῦν τὰ ἡμερομίσθια. Θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος χαρίζον τὰ 180 ἑκατομμύρια εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει, θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ διπλάσια καὶ τριπλάσια, ἂν ἐλάμβανεν αὐστηρὰ μέτρα διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι ἐπέρχεται αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων ἢ τοῦ σίτου· ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον λαμβάνει δι’ ἐκείνους ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους τοὺς ἔχοντας μεγάλας ποσότητας εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῶν μὲ μικροτέρας τιμάς, τοὺς πωλοῦντας ὅμως αὐτὰ εἰς μεγίστας τιμάς. Ἐγὼ ἀναμένω τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμουν εἰς τὴν Ἐφορίαν διὰ νὰ ἴδω ποῖον ποσὸν εἰσοδήματος θὰ δηλώσουν· ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ δηλώσουν τίποτε, διότι ὁ μὴ δηλῶν τίποτε δὲν καταδιώκεται ποσῶς, ἐνῷ ὁ δηλῶν ὀλίγα καταδιώκεται καμμίαν φοράν. Ἄν ἐλάμβανε, λέγω, ἡ Κυβέρνησις μέτρα διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, θὰ ἠδύνατο ἀναμφισβητήτως νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν ἄλλων εἰδῶν· ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον μέτρον λαμβάνει. Καθ’ ἑκάστην βλέπομεν αὐξήσεις τοῦ ἄρτου διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὸ Κράτος 180 ἑκατομμύρια. Προτιμᾷ, φαίνεται, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὁ πτωχὸς λαὸς τρώγῃ ἀκριβὰ τὸν ἄρτον του. Τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἡμᾶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ ποτέ, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ περιφέρωνται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰς ἄλλας μεγαλοπόλεις ἄνθρωποι σπαταλῶντες 200 ἢ 300 δραχμὰς δι’ ἓν γεῦμα, μὴ πληρώνοντες οὐδὲ ὀβολὸν ἐκ τοῦ καθήκοντος τὸ ὁποῖον ἔχουν πρὸς τὴν Πατρίδα, συγχρόνως δὲ νὰ αὐξάνηται καθ’ ἑκάστην ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κρέατος ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον.

§165Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν θεωρεῖτε ὅτι εἶναι καλὴ ἡ σπατάλη ἀπὸ μέρους τῶν πλουσίων;

§166Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶσθε δικηγόρος καὶ δύνασθε αὐτὰς τὰς διαστροφὰς νὰ τὰς κάμνητε εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ὄχι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§167Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι γλῶσσα αὐτὴ κοινοβουλευτική.

§168Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι συγχωρημένος ὁ κ. συνάδελφος.

§169Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διότι, ἂν παρηκολούθει, λέγω, καὶ τὸ ζήτημα τοῦ κρέατος ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ ἔλλειψις τοῦ κρέατος προέρχεται κυρίως ἀπὸ ἓν ζήτημα· τὸ ζήτημα τῆς ἀντιδράσεως τῶν κτηνοτρόφων κατὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Διότι διατελοῦσιν ὅλοι οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ἐν γνώσει ὅτι ἐφέτος οἱ κτηνοτρόφοι δὲν ἐπώλησαν οὔτε τὸ δέκατον ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπώλησαν πέρυσι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δικαιολογήσωσιν ὅτι τὰ λιβάδια εἶναι ἀπαραίτητα εἰς αὐτούς. Ἐπῆλθεν ἔλλειψις κρέατος καὶ συνεπῶς αὔξησις τῆς τιμῆς, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ κυβερνᾷ τὸν Τόπον μοιρολατρικῶς. Ὑπάρχει ζήτησις; Θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ κρέατος. Ὑψώθη ἡ λίρα; ὑψώθη ὁ σῖτος εἰς τὴν Ἀμερικήν; Θὰ ὑψωθῇ ὁ ἄρτος. Ἠλαττώθη ἡ τιμὴ τοῦ σίτου; δὲν ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δὲν ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἡ διακύμανσις φέρει εἰς δύσκολον θέσιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ αὐστηρὰ μέτρα. Ἡ Κυβέρνησις θεᾶται ἀπαθῶς ὅλα τὰ συμβαίνοντα, διότι νομίζει ὅτι ἡ ἀκρίβια τοῦ βίου δὲν εἶναι κάτι τι τὸ σπουδαῖον καὶ ἀφῆκε νὰ ἐκφύγῃ τῶν χειρῶν αὐτῆς τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ νὰ περιέλθῃ εἰς διαφόρους ὁμάδας κερδοσκόπων, οἱ ὁποῖοι ἀναβιβάζουσι καὶ καταβιβάζουσι τὸ συνάλλαγμα ὅπως βούλονται. Οὐδὲν δὲ μέτρον λαμβάνεται κατ’ αὐτῶν. Οὐδεμίαν φορολογίαν ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν πράξεων τοῦ συναλλάγματος ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον τόσα καλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ὕψωσιν τῆς δραχμῆς.

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν φορολογίαν ποὺ θὰ βάλωμεν μεθαύριον θὰ τὴν ψηφίσητε;

§171Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ μὴ θίγῃ τοὺς μικρούς. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ μέτρα ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἐκτὸς τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ κρέατος. Ἠδύνατο καὶ διὰ τὰ λαχανικὰ νὰ δημιουργήσῃ ἀγορὰς ὅπως ἐδημιούργησαν καὶ ἄλλα Κράτη καὶ αὐτὴ ἡ Γαλλία διὰ τὴν ὁποίαν θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§172Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω ὅτι ἀπέτυχεν οἰκτρῶς.

§173Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτύχῃ, διότι ἐλλείπουσιν οἱ μεσάζοντες. Ὅταν οἱ ἔμποροι τῶν αὐγῶν μεταβαίνουσιν εἰς τὰ χωρία, εἶναι φυσικὸν νὰ θέλωσι κέρδος.

§174Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἐδοκιμάσαμεν καὶ ἀπέτυχε.

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἦτο κακὴ ρύθμισις τοῦ ζητήματος, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ πῶς δὲν εἶναι καλὸν τὸ μέτρον ὅταν ἐλλείπωσιν οἱ μεσάζοντες καὶ οἱ ἐκμεταλλευταί, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ γίνῃ δι’ ὅλα τὰ εἴδη, νὰ καταργηθῶσιν οἱ ἐκμεταλλευταὶ τοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει νὰ μεσολαβῶσι μεταξὺ Κράτους καὶ παραγωγῆς πολλοὶ μικρέμποροι. Ὅταν ὁ σῖτος ἀγοράζηται ἀπὸ τὸν Α σιτέμπορον καὶ πωλῆται εἰς τὸν Β ἀλευρέμπορον καὶ κατόπιν εἰς τὸν Γ ἀρτοποιὸν καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρτοποιοῦ εἰς τὸν λαόν, ἀσφαλῶς ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ εἶναι πολὺ μεγάλη.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι σοσιαλισμὸς τοῦ Κράτους.

§177Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ σοσιαλισμὸς τοῦ Κράτους εἶναι θεάρεστον πρᾶγμα.

§178Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ἐπέφερε 400,000,000 ζημίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§179Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διαρκοῦντος τοῦ πολέμου.

§180Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ μετὰ τὸν πόλεμον.

§181Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἠθέλομεν νὰ μάθωμεν ποῖα μέτρα ἐλάβετε ἵνα ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, τοῦ κρέατος καὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Δὲν βλέπομεν τίποτε ἄλλο παρὰ καθ’ ἑκάστην αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ἀπελπισίαν τοῦ πενομένου κόσμου. Νομίζω δὲ ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἀφοῦ ἀπόψε ἦλθεν ἡ συζήτησις, νὰ ἐκφέρῃ σαφῶς τὰς ἀπόψεις, διὰ νὰ μᾶς δείξῃ τί σκέπτεται διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ τόσον σοβαρόν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, ὅταν ἡ λίρα ἀνέρχηται νὰ ἀνέρχωνται καὶ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ὅταν κατέρχηται νὰ μὴ κατέρχωνται τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ὅταν πάλιν ἀνέρχηται εἰς τὸ πρῶτον ἐπίπεδον πάλιν νὰ ἀνέρχηται ἡ τιμὴ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέτρα ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἐξετάζει ἐκ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως τῆς στιγμῆς καὶ ἀπόδειξιν ἔχομεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος μίαν ὡραίαν πρωΐαν, ἐνῷ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶχεν ἀπόφασιν νὰ παραπέμψῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ὑπάρξῃ λόγος, διότι οὐδεμία αὔξησις τῶν ἐνοικίων τῶν ξενοδοχείων ἐγένετο, μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν 10% καὶ παρὰ τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τοῦ ἀποστείλῃ. Καὶ τοῦτο συνέτεινεν εἰς τὴν μεγάλην ἀκρίβιαν τοῦ βίου. Δὲν γνωρίζω, καὶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νομίζῃ ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον σκανδαλώδη δύναται νὰ ἐπεμβαίνῃ πρὸς αὔξησιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δύναται νὰ ἀνέχηται τὴν κατάστασιν αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διαμαρτύρεται ὁ Τύπος ἑκάστοτε ὅτι δὲν ἐργαζόμεθα καὶ ἐγὼ πρῶτος διεμαρτυρήθην, κύριοι συνάδελφοι. Ὁμολογῶ ὅτι ἔσφαλα διότι διεμαρτυρήθην. Ἂν εἰς αὐτά, κύριοι, τὰ σημεῖα, ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων τῶν ὁποίων εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου, δὲν λαμβάνωμεν σύντονα καὶ ἐπείγοντα μέτρα, ἀσφαλῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν πρέπει νὰ εἶναι εὐχαριστημένος, καὶ πολὺ ἀσφαλέστερον καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν μας.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§183Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως τὸ βῆμα προκειμένου περὶ τόσον ζωτικοῦ ζητήματος δὲν ἀνήκει ἰδιαιτέρως εἰς κανένα, ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ συλλήβδην εἰς ὅλους ἡμᾶς, διότι πρόκειται περὶ θέματος τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν δὲν εἶναι κυβερνητικόν, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα γενικώτερον, ζήτημα σχετιζόμενον μὲ τὴν ὅλην νομισματικὴν τῆς Χώρας κατάστασιν καὶ ζήτημα τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς δίνης εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ὤθησε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τρόπον ὥστε παραβλέπει τὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος καὶ ποιεῖται κακὴν χρῆσιν αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ἀνακουφιστικὰ μέτρα διὰ τὸν λαὸν καί, ἂν δὲν σφάλλωμαι, εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψει αὐτῆς τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίας ἀποφάσεις κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλευρα· ἐγὼ θὰ ηὐχόμην, ἂν ἡ ζημία δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπιβαρύνῃ πολὺ τὸν Προϋπολογισμόν, νὰ ἐλαττωθῇ κατά τι ἡ τιμή του, ἵνα ἀνακουφισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου νὰ μᾶς δώσῃ σχετικὰς πληροφορίας, διότι μετ’ ἀγωνίας ἀναμένει ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτι ὁ δασμὸς τῶν ἀλεύρων ἠλαττώθη τὸ γνωρίζετε. Ὁμιλεῖτε περὶ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσωμεν.

§185Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὅτι ἡ δυσφορία παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ εἶναι διὰ τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου, τοῦτο εἶναι παγκοίνως γνωστόν. Καθ’ ἑκάστην διαμαρτυρίαι καὶ ἐξεγέρσεις παρατηροῦνται. Διότι δυστυχῶς ἡ ἀκρίβεια τοῦ βίου εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας δὲν συμβαδίζει μὲ τὴν ἀνάλογον αὔξησιν τῶν προϊόντων. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται εἰδικῶς περὶ ἐπαρχίας τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, εὑρισκομένης εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ζητήσω τὸν λόγον διὰ νὰ τονίσω εἰδικώτερον τὴν ἀνάγκην ὅπως ἡ Κυβέρνησις, ἐν συνδυασμῷ τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου πρὸς τὴν κρίσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ὡρισμέναι ἐπαρχίαι, εἰ δυνατὸν λάβῃ μέτρα συμπαθείας διὰ τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς ἰδιαιτέρως, διότι ὁμολογῶ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι εἰς τὰς ὁποίας ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῆς παραγωγῆς εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν τοῦ βίου, ἀλλ’ ὡρισμέναι ἐπαρχίαι, ὡς ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὑφίστανται τὴν κρίσιν δεινοτέραν. Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐτόνισα τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν προστασίαν ὡρισμένων προϊόντων σχετιζομένων πρὸς τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ἓν ζήτημα τοσοῦτο σοβαρὸν δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως. Ἀλλ’ εὐκταῖον θὰ ἦτο ἂν κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξ ὅλων τῶν ἀποχρώσεων καὶ ὁμάδων ἀναλάβῃ τὴν μελέτην ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου καὶ τὰ ληπτέα μέτρα. Διότι ὑπάρχουν εἰδικοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ δυνηθῶσι νὰ προσφέρουν πολυτίμους ὑπηρεσίας καὶ διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι μικροτέρα κατ’ ἀριθμὸν Συνέλευσις δύναται πολὺ ὀρθότερον, λογικώτερον καὶ λυσιτελέστερον νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως καταρτίσῃ Ἐπιτροπὴν ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων καὶ ἐξ ὅλων τῶν ὁμάδων ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἄλλου ἐκ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι ὁμολογῶ ὅτι, ἂν δὲν λάβωμεν μέτρα ὅσον τὸ δυνατὸν λυσιτελέστερα, ἀσφαλῶς θὰ εὑρεθῶμεν ἀπέναντι μιᾶς καταστάσεως, ἀπέναντι τοῦ λαοῦ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύομεν, τὰ μάλλα δυσμενοῦς. Ἐπὶ τῆς προτάσεως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰ δυνατὸν νὰ δώσητε, σᾶς παρακαλῶ, μίαν ἀπάντησιν.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαμάης ἔχει τὸν λόγον.

§187Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πόσον εὔκολον εἶναι νὰ λέγωμεν καὶ πόσον δύσκολον εἶναι νὰ ἐκτελῶμεν! Αἱ προτάσεις τῶν κ. κ. συναδέλφων εἶναι ἀληθεῖς καὶ καλαί. Διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀκρίβια τοῦ βίου, οὔτε οἱ ὑπάλληλοι θὰ ἐζήτουν αὔξησιν οὔτε τοῦτο οὔτε ἐκεῖνο. Ἔγινεν ὅμως καὶ λόγος περὶ οἰκονομιῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ἔγιναν αἱ αὐξήσεις, ἐνῷ ἔπρεπε προτοῦ γίνουν αἱ αὐξήσεις νὰ κατεβάλλετο προσπάθεια ὥστε μὲ τὴν αὔξησιν τὸ διατεθὲν νὰ διετίθετο πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ σιτηρεσίου τοῦ ἐργάτου καὶ τοῦ σιτηρεσίου τῆς οἰκογενείας. Τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι τὸ μεγαλύτερον πρᾶγμα ἐκ τοῦ ὁποίου πηγάζουν ὅλα τὰ κακὰ πράγματα· ὅλαι αἱ λῃστεῖαι, αἱ κακοδαιμονίαι, αἱ ἀπληστίαι καὶ αἱ διαφθοραί. Ὁ ζητήσας αὔξησιν γυρίζει εἰς τὸ σπίτι του μὲ αὐτὴν καὶ εὑρίσκει ὅτι ἔκαμε κακῶς νὰ ζητήσῃ τόσα, ἐνῷ ἐπῆλθεν ἐν τῷ μεταξὺ αὔξησις καὶ χρειάζεται περισσότερα καὶ ἀρχίζει πάλιν νὰ σκέπτηται περὶ νέας αὐξήσεως. Εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποῖος πταίει; Πταίει ὁ ἔμπορος ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει χαλιναγωγηθῆ, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. συναδέλφου, ὥστε νὰ μὴ κερδίζῃ τόσον ὅσον κερδίζει καὶ νὰ μὴ θησαυρίζῃ ὅσον θησαυρίζει. Ἂν ἔτσι εἶναι, τότε πῶς ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀφήνει ἐλεύθερον νὰ θησαυρίζῃ χωρὶς νὰ τοῦ εἴπῃ· κύριε, δὲν μπορεῖς νὰ πωλήσῃς τόσον; Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀπληστίας τῶν ἐμπόρων φέρει ἡ Κυβέρνησις πολλάκις διὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου Ὑπουργοῦ. Ἡ ρίζα κάπου ἀλλοῦ εἶναι. Διότι δὲν πταίουν μόνον αὐτοί, πταίομεν καὶ ἡμεῖς. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι πταίομεν καὶ ἡμεῖς ὅλοι. Διότι παρὰ τὰς εἰσπράξεις μας ὑπερέβημεν τὰς δαπάνας μας καὶ προσπαθοῦμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν, ἀδιαφοροῦντες ἂν γινόμεθα πρόξενοι κακοῦ τῶν ἄλλων. Ὅσοι θησαυρίζουν δὲν κάθονται εἰς τὰ αὐγά των, ἀλλ’ ἐπιδεικνύονται διὰ τῶν λούσων καὶ τῶν πολυτελῶν ἐνδυμάτων καὶ πολυτελῶν δαπανῶν, καταστρέφοντες οὕτω τὰς οἰκογενείας τῶν ἄλλων. Μὴ ἐπιδεικνύεσθε ἔτσι καὶ μὴ κάμνετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κάμνουν τοὺς ἄλλους νὰ σκανδαλίζωνται καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ σᾶς μιμηθοῦν παρὰ τὰς δυνάμεις των. Εἰς τοιοῦτο μάλιστα σημεῖον ὥστε σήμερον ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ χώρου νὰ ζητῶμεν νὰ δώσωμεν ψῆφον καὶ εἰς τὰς γυναῖκας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐνῷ τὸ Εὐαγγέλιον λέγει ὅτι οἱ μὲν ἄνδρες νὰ ἀγαποῦν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας καὶ αἱ γυναῖκες νὰ φοβοῦνται τοὺς ἄνδρας, ἡμεῖς ἐκηρύξαμεν τὸ ἄλλο εὐαγγέλιον, ὅτι οἱ ἄνδρες νὰ μὴ ἀγαποῦν τὰς γυναῖκάς των, ἀλλὰ νὰ ἔχουν γκαρσονιέρας, αἱ δὲ γυναῖκες νὰ δέρνουν τοὺς ἄνδρας... (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔρχεται καὶ δημιουργεῖται μία κατάστασις πραγμάτων ποὺ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῇ ὁ κατήφορος αὐτὸς ἂν δὲν θελήσωμεν ὅλοι μας αὐστηρῶς, καὶ οἱ ἔμποροι καὶ οἱ βιομήχανοι, νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς ἓν σημεῖον· πῶς θὰ ἐλαττωθῇ ὁ βίος διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τροφίμων καὶ δι’ αὐστηρᾶς περικοπῆς πάσης περιττῆς δαπάνης. Ἔχομεν νὰ παλαίσωμεν ὡς ἐργάται, ὡς βιομήχανοι μεταξὺ τῶν ἄλλων Κρατῶν· ἑπομένως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι συμφώνως πρὸς αὐτὰ νὰ κανονίσωμεν καὶ τὸ σιτηρέσιον τοῦ ἐργάτου, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν καὶ οἰκονομικῶς καὶ βελτιωθῇ ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς. Ἡμεῖς συζητοῦντες ἐδῶ δὲν προξενοῦμεν τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα θόρυβον ἄσκοπον. Ὅλα κανονίζονται ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ ψωμιοῦ, κατὰ τὴν πεῖράν μου, διότι ὅποιος δὲν εἶναι οἰκογενειάρχης δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ. Ὅλοι σήμερον ποὺ πλουτοῦν δὲν κάμνουν παρὰ μίαν τρύπαν εἰς τὸ νερό, διότι αὐτὰ τὰ παληόχαρτα ποὺ ἐκερδίσαμεν, ἂν δὲν προσέξωμεν νὰ γίνουν λῖραι, εἶναι χάρτης ἄγραφος καὶ θὰ μείνωμεν ξεβράκωτοι ὅλοι. Πρέπει ὅλοι νὰ στραφῶμεν εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ ὄχι νὰ ἐργάζωνται οἱ ὀλίγοι, καὶ οἱ πολλοὶ νὰ κάθωνται μὲ τὸ γάντι καὶ μὲ τὸ μανικιοὺρ (γέλωτες). Κύριοι, παρακολουθῶ τὰ πράγματα μὲ ψυχικὴν ὀδύνην. Ποτὲ δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπω πράγματα ποὺ πηγάζουν ἀπ’ ἀλλοῦ· ὅ,τι λέγω, τὸ λέγω ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν ψυχήν μου· διὰ κανένα δὲν ἔχω κακίαν. Λοιπόν, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα μου, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ προσέξετε τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἠμπορέσητε ἔστω καὶ μὲ ἄρσιν τοῦ φόρου νὰ κάμετε μίαν διαβάθμισιν, ὥστε νὰ τὴν αἰσθανθῇ ὁ ἐργάτης, διότι ὁ ἐργάτης δὲν εἶναι Μπολσεβῖκος, δὲν εἶναι κακός, ἀλλὰ τοῦ εἰσήγαγον αὐτὰς τὰς ἀναρχικὰς ἰδέας λέγοντες ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην οἱ ἐργάται ζοῦν καλύτερα. Ἐγὼ ἐπῆγα καὶ τὸν εἶδα τὸν ἐργάτην μέσα εἰς τὰ καταγώγια, καὶ τὸν εἶδα ὄχι ἐκεῖ ποὺ λέγουν αὐτοί, ὅτι ὁ ἐργάτης εἶναι καλά, τὸν εἶδα ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὴν πόρταν τοῦ ἐργοστασίου νὰ ζητῇ ἐργασίαν, τὸν εἶδα νὰ μὴ ἔχῃ οἰκογένειαν, διότι δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρέπει τὸ σιτηρέσιον ποὺ τοῦ δίδει ἡ ἐργασία. Ἑπομένως πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα πολλὰ ὥστε ὁ ἐργάτης νὰ ἀντιληφθῇ ποῦ φέρεται διὰ τῶν διαφόρων διαβολῶν τῶν ἐπιτηδείων, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ σταθῇ τὸ κρατικὸν οἰκοδόμημα. Ἂν ἤξευρα ὅτι θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ συζήτησις, θὰ ἤμην ἕτοιμος νὰ σᾶς ἔλεγα πολλὰ πράγματα. Πρέπει νὰ φτιάσωμεν τὸν ἐργάτην καὶ τὴν οἰκογένειάν του, πρέπει νὰ τὸ πάρῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς ἔργον, διότι τὰ χρήματα δὲν σώζουν τὸν ἐργάτην. Διότι θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα ποὺ θὰ ἐρωτώμεθα· ποῦ εἴμαστε; Οἱ ἄεργοι τρῶνε ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἠμπορούσατε νὰ τὸ μεταγγίσητε εἰς τὸ ταμεῖόν σας. Αὐτὰ τὰ λόγια ποὺ σᾶς λέγω πρέπει νὰ τὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι οὐδεμία αὔξησις τῶν μισθῶν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν σώσῃ· θὰ τὸν σώσῃ ἡ βελτίωσις τῶν τιμῶν τῶν πραγμάτων. Ἂν δὲν τὸ κατορθώσῃ, τίποτε δὲν μᾶς σώζει. Λάβετε παράδειγμα ὅτι οἱ Γερμανοὶ ἐργάται μετὰ τὸν πόλεμον ἐλάμβανον 6 μάρκα τὴν ἡμέραν, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐργάται ἐλάμβανον κατόπιν 1.500.000,000 μάρκα ἡμερομίσθιον. Θὰ μᾶς σώσῃ λοιπὸν ἂν μποῦμε εἰς τὴν τάξιν καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ νὰ μὴ νομίζωμεν ὅτι εἴμεθα καλύτεροι ἀπὸ τὸν ἐργάτην, διότι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἐργάτης, δὲν ὑπάρχει τίποτε. Σιγὰ–σιγὰ διὰ τῆς διδαχῆς νὰ κάμετε τὰς οἰκογενείας νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ πάτρια ἤθη καὶ ἔθιμα. Διότι ἂν καταστρέψωμεν τὴν οἰκογένειαν, καταστρέφομεν τὸ πᾶν. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐπανέλθῃ ἡ οἰκογένεια εἰς τὴν προτέραν της θέσιν.

§188Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Καὶ ἂν δὲν θελήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ, τότε τί θὰ γίνῃ;

§189Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ. Καὶ ἄλλοτε τὸ εἶπον. Ἡ τιμὴ εἶναι περιβάλλον καὶ ἐπὶ τοῦ περιβάλλοντος θὰ στρέψωμεν τὴν προσοχὴν διὰ νὰ τὸ ἠθικοποιήσωμεν. Φύσει ὁ ἄνθρωπος ρέπει πρὸς τὴν ἀτιμίαν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ρέπῃ καὶ δὲν θὰ ρέπῃ ἂν γίνῃ καλὸν περιβάλλον, ὡς εἶπε καὶ ὁ Χριστός: «Ἐὰν ὁ ὀφθαλμὸς σὲ σκανδαλίσῃ, βγάλτον». Ἀλλὰ διὰ νὰ ἠθικοποιηθῇ ἡ οἰκογένεια πρέπει πρῶτον οἱ διανοούμενοι νὰ δώσουν τὸ παράδειγμα, διότι ἄλλως διατρέχομεν τὸν κίνδυνον καὶ ὡς φυλὴ νὰ χαθῶμεν.

§190Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ συζήτησις τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸ πολλῶν μηνῶν· ἐνῷ δὲ τότε ἡτοιμάσθημεν ν’ ἀπαντήσωμεν κατὰ μίαν συνεδρίασιν μετὰ τὸ φαγητόν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησις αὐτή, ἔλειπεν ὁ ἐπερωτῶν καὶ διεγράφη τότε καὶ ἐπανῆλθεν ἀπόψε. Σήμερον δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἀπαντήσω διὰ τῶν σημειωμάτων τούτων ἀπὸ πότε ἤρχισαν αἱ ὑπερτιμήσεις τοῦ ἄρτου ἐν Ἀμερικῇ, ποίας ὑπερτιμήσεις εἴχομεν τοῦ συναλλάγματος, ποῦ ἀποδίδεται ἡ ὕψωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ὡς ἐπίσης ποία ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος ἐδῶ. Ἀπὸ πότε ἡ Βουλγαρία ἐπέβαλε φόρον 500 λεβίων κατὰ κεφαλὴν εἰς τὰ ἐξαγόμενα βώδια, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν ἡ ὑπερτίμησις τοῦ κρέατος. Ἀπὸ πότε ἐπίσης ὑπερετιμήθη τὸ κρέας εἰς Κύπρον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ τοιοῦτον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἔχω ἐδῶ λοιπὸν αὐτά, ἀλλὰ δύναμαι νὰ τὰ φέρω καὶ ἐπὶ τῶν στοιχείων τούτων θὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια ὅπως μὴ γίνῃ καμμία αἰσχροκέρδεια εἰς βάρος τοῦ λαοῦ εἰς τὰ εἴδη αὐτὰ τῆς πρώτης ἀνάγκης. Πάντως ὅμως ἐπιθυμῶ δι’ ἓν τόσον σοβαρὸν ζήτημα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις τινὰς καὶ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως, εἴτε ὁρισθῇ μία ἡμέρα διὰ νὰ συζητήσωμεν διὰ μακρῶν περὶ τούτων, ὁπότε θὰ φέρωμεν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, εἴτε γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ περὶ συγκροτήσεως μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους παρουσιάσθη ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἄρτου εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν μας. Διότι σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι ἡ κατάστασις ἀποβαίνει ὀδυνηρὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι καμμία Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἔχῃ τὸν λαὸν ἐναντίον της, ἀλλ’ ὅτι καταβάλλομεν προσπαθείας μεγάλας. Τώρα ἐγὼ ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἠρώτων πῶς πηγαίνει ἡ ἐσοδεία, κάθε πρωῒ ἐρωτῶ νὰ μάθω ὅλας τὰς σχετικὰς πρὸς τοῦτο πληροφορίας, διότι ἡ εὐθύνη βαρύνει ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ περιμένομεν τὴν ἐσοδείαν ὡσὰν τὸν Μεσσίαν διὰ νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ λαός.

§191ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τὸ Χρηματιστήριον δὲν λέγετε τίποτε;

§192Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως ἡ κερδοσκοπία συμβάλλει, ἀλλὰ μὴ νομίσετε ὅτι εἶναι μόνον αὐτή. Αὐτοὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέφεραν τὴν ὑπερτίμησιν, αὐτοὶ οἱ λόγοι εἶναι, κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος, ἐκεῖνοι διὰ τῶν ὁποίων ὑπερετιμήθη καὶ τὸ συνάλλαγμα καὶ ἁπλούστατα ὅταν ὁ σῖτος κατὰ ἑκατόλλιτρον εἶχε 5 σελλήνια ἐχρειαζόμεθα ⅝ συναλλάγματος νὰ ἐξαγάγωμεν· τώρα κατόπιν τῆς ὑψώσεως χρειαζόμεθα ⅜ ἀκόμη καὶ ἑπομένως ηὔξησεν ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ συναλλάγματος. Τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην ὁ λαὸς πρέπει νὰ τὰ διαιρέσωμεν εἰς τὰ ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης, δηλ. ἄρτον κλπ. καὶ εἰς ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πρώτης ἀνάγκης, δηλ. τὰ ὑφάσματα τὰ μεταξωτὰ κλπ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρῶτα δηλῶ κατηγορηματικῶς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὅτι ζυγίζομεν μὲ τὴν μικρὰν ζυγαριὰν καὶ προσπαθοῦμεν νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν οὔτε εἰς ξενοδόχους, οὔτε εἰς ἀρτοποιοὺς, οὔτε εἰς ἀλευροβιομηχάνους νὰ κερδοσκοπήσουν. Διὰ τὸν ἄρτον κατεβάλομεν μεγάλας προσπαθείας, ἀλλ’ ὁ ἄρτος ηὔξησεν ἐκ δύο αἰτίων: Ἀφ’ ἑνὸς ὑψώθη εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὁ σῖτος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑψώθη τὸ συνάλλαγμα ἐδῶ. Τὴν τελευταίαν φορὰν ποὺ ὑψώθη 30 λεπτὰ ὁ λευκὸς καὶ 20 λεπτὰ ὁ μέλας, ἡ ὕψωσις τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ θέσωμεν ἦτο 80 λεπτά, διότι ἦσαν καὶ 50 λεπτὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δοθοῦν εἰς τὰ ἄλευρα· ἐπειδὴ ὅμως ἤμην πεπεισμένος ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐκέρδισαν παρὰ πολλά, καὶ τοῦτο διότι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑψώσεως τῶν σιτηρῶν αὐτοὶ εἶχον προαγοράσει, ἔχοντες ἀποθέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ηὔξησεν ἡ διατίμησις μὲ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς, διὰ τοῦτο περιωρίσθην εἰς αὔξησιν 30 λεπτῶν μόνον.

§193Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῶσι μέτρα συντελεστικὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς κτηνοτροφίας.

§194Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Νὰ κάμωμεν ἓν παρακράτημα μεγαλύτερον διὰ τὰ ἐξαγόμενα εἴδη.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις μὲ τοιαύτας διακοπάς. Σᾶς παρακαλῶ πολύ.

§196Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι οὐδὲν μέτρον θὰ παραλειφθῇ ἐκ τῶν συντελεστικῶν διὰ τὴν εὐθηνίαν τοῦ βίου.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαρματάκης ἔχει τὸν λόγον.

§198Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ζήτημα σοβαρώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ταύτην τὴν ἑσπέραν τὴν Συνέλευσιν. Πρόκειται περὶ τῆς ζωῆς τοῦ κόσμου καὶ εἰς τοῦτο ἔγκειται τὸ σοβαρὸν τοῦ πράγματος. Ἅμα παίζῃ κανεὶς μὲ τὴν ζωήν του εἰς τὸν κόσμον τοῦτον δὲν ἔχει νὰ σκεφθῇ τίποτε ἄλλο. Εἶναι ἓν παράξενον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἐπὶ ἔτη τώρα ἢ μᾶλλον δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ὁ παγκόσμιος πόλεμος. Ὁ κόσμος ὁ ἠθικὸς καὶ πρὸ παντὸς ὁ ἐμπορικός, ὁ ὁποῖος ἠρέσκετο ἄλλοτε εἰς λογικὸν κέρδος, λ. χ. ἐπὶ ἑνὸς πράγματος ἀξίας 10 δραχμῶν ἐζήτει κέρδος ἑνὸς λεπτοῦ καὶ δύο λεπτῶν ἐφ’ ἑκάστης δραχμῆς, σήμερον νὰ θέλῃ 10 δραχμὰς καὶ μάλιστα χρυσᾶς· εἰς ἄλλο πρᾶγμα ἀξίας 100 δραχμῶν νὰ θέλῃ νὰ κερδίσῃ ἄλλας 100 καὶ 200. Εἶναι ἓν ζήτημα πολὺ σοβαρόν, τὸ ὁποῖον δὲν παρετηρήθη μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ὅμως τοὐλάχιστον ἐλήφθησαν δρακόντεια μέτρα κατὰ τοῦ τοιούτου εἴδους τῆς αἰσχροκερδείας, ὥστε νὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν ἐν μέρει. Εἰς τὴν Γαλλίαν μάλιστα ἐτυφεκίσθησαν αἰσχροκερδεῖς ἄνθρωποι. Ἐδῶ παρετηρήθη ἓν πρᾶγμα δυσεξήγητον καὶ δυσκολοθεράπευτον. Ἐνῷ πράγματί τινες ἀγοράζουν μὲ μίαν τιμὴν ἓν εἶδος καὶ καθορίζουν τὴν τιμὴν μὲ τὸ ἀνάλογον κέρδος, μόλις ἡ λίρα ὑψωθῇ σπεύδουν καὶ ὑψώνουν τὴν τιμήν. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἐνῷ πίπτει τὸ συνάλλαγμα—τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ σταθεροποιηθῇ διὰ νὰ μᾶς δώσῃ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου—δὲν ὑποτιμῶσι καθόλου τὴν ἀξίαν τῶν ἐμπορευμάτων αὐτῶν, τοὐναντίον ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν οἱ ἔμποροι τὰς αὐτὰς τιμὰς καὶ δικαιολογοῦνται λέγοντες ὅτι· «ἡμεῖς, κύριοι, θὰ ἀγοράσωμεν μὲ τὴν ηὐξημένην τιμὴν τῆς λίρας». Ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Παρετηρήσαμεν τώρα, ὅπως πολὺ δικαίως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ πρὸ παντὸς ὁ ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος ἐτόνισεν, ὅτι τὰ ξενοδοχεῖα τοῦ ὕπνου ηὔξησαν πρὸς 5 καὶ 10 δραχμὰς τὸ κρεββάτι χωρὶς κανένα λόγον, χωρὶς νὰ πληρώσουν αὔξησιν ἐνοικίου ἢ τίποτε ἄλλο, διὰ νὰ κερδίσουν οἱ διευθυνταὶ τῶν ξενοδοχείων ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἰς ἕνα μῆνα, ἀναλόγως ἕκαστος, καὶ γίνονται αὐτὰ χωρὶς νὰ ληφθῇ κανὲν μέτρον.

§199Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν εἰς αὐτό.

§200Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει δυστυχῶς καὶ εἰς τὰ ἑστιατόρια, εἰς τὰ ὁποῖα τώρα ηὐξήθησαν αἱ μερίδες ἀρκετὰ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος. Πῶς λοιπὸν θὰ περιορισθῇ τὸ κακόν; Δοθέντος ὅτι ὁ σῖτος καὶ ἄλλα εἴδη ἔρχονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα, διατί δὲν φθηναίνει τὸ ψωμὶ τώρα ποὺ ἐφθήνηνε τὸ σιτάρι; Διὰ τὰ εἴδη ὅμως τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς τὸν τόπον μας, ἐὰν δὲν ληφθῇ καμμία μέριμνα νὰ κτυπηθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰ ἐκμεταλλεύονται, πῶς θέλετε νὰ φθηναίνουν; Πῶς θὰ κάμωμεν τὸν κόσμον τέλος πάντων νὰ σωφρονισθῇ; Θέλετε, κύριοι, ἓν παράδειγμα; Ἔχομεν ἁλιείαν καὶ ἀρκετὰ ἰχθυοτροφεῖα. Τὰ ψάρια ὅμως ὅταν ἔλθουν ἐδῶ πόσον νομίζετε ὅτι πωλοῦνται κρυφά; 100 δραχμάς!

§201Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. 40 δραχμάς.

§202Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. 40 δραχμὰς ἐκεῖνα ποὺ τρώγεις ἐσὺ καὶ ἐγὼ καὶ ὁ πτωχόκοσμος.

§203Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὰ ἰχθυοτροφεῖα Μεσολογγίου; Θέλετε ἓν ἄλλο παράδειγμα; Αἱ ἐλαῖαι τῆς Ἀμφίσσης καὶ αἱ πασταὶ ἐλαῖαι τοῦ Βόλου πόσον νομίζετε ὅτι πωλοῦνται; 20 καὶ 22 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Διὰ ποῖον λόγον νομίζετε; Διότι κανεὶς δὲν κατεβίβασε τὸ χέρι τῆς Δικαιοσύνης αὐστηρότατον κατ’ ἐκείνων καὶ ἐνῷ τὸ λάδι ἔχει 20 καὶ 26 δραχμάς, αἱ ἐλαῖαι, ὡς εἶπον, πωλοῦνται 20 καὶ 22 δραχμάς.

§204Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. 70 ἑκατομμύρια δραχ. λαμβάνει τὸ Κράτος ἀπὸ τὰ ἰχθυοτροφεῖα.

§205Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ὅσον καὶ ἂν πληρώνουν οἱ ἰχθυοτρόφοι εἶναι ἀρκετὰ τὰ ψάρια καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐθηνά. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν τροφίμων τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ αὐτὴν τὴν ἑσπέραν· εἶναι καὶ ἄλλο ζήτημα, εἶναι ἡ ὑπόδησις καὶ ἡ ἐνδυμασία τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Βεβαίως διὰ τὰ ζητήματα τῆς πολυτελείας ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἕνας ἑκατομμυριοῦχος ἂς δώσῃ ὅσον ποσὸν θέλει διὰ νὰ φανῇ ἐπιδεικτικὸς εἰς τὸν κόσμον. Ἀλλ’ ὁ πτωχὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος ἐνδύεται μὲ βαμβάκι καὶ βάζει ὑποδήματα τελευταίας ποιότητος πρέπει νὰ προστατευθῇ. Παρακολουθήσατε τὰ ραπτικὰ καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι διὰ νὰ ράψητε ἓν κοστοῦμι σήμερον— ἐφόσον καμμία διαφορὰ δὲν ἐπῆλθεν εἰς τὰ ἡμερομίσθια—ἐνῷ πέρυσιν ἐπληρώνατε 500 δραχμάς, σήμερον θὰ πληρώσητε 800 μέχρι 1200 δραχμῶν.

§206ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρέπει νὰ ἀμυνθῶμεν.

§207Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Καὶ αὐτὸ νὰ κάμωμεν. Ἐγώ, κύριοι, ἔχω νὰ συστήσω τὴν λῆψιν αὐστηροτάτων μέτρων κατὰ τῆς αἰσχροκερδίας. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, πολὺ δικαίως, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐκδικάζωνται ἀμέσως αἱ παραβάσεις, διότι, ὅταν ἡ ποινὴ εἶναι ἄμεσος, γίνεται καὶ αἰσθητὴ καὶ σωφρονίζει κάθε ἄνθρωπον. Ἐνθυμηθῆτε τὸν Ἰούνιον ἢ τὸν Ἰούλιον, νομίζω, ὅταν ἐπεβλήθησαν ποιναὶ 100 χιλιάδων δραχμῶν εἰς τοὺς ἀποκρύψαντας τὸν τυρόν, ποῖος πανικὸς κατέλαβε τὸν κόσμον καὶ ποῖον κατρακύλισμα τῶν τιμῶν ἐπῆλθεν. Εἰς ἡμᾶς δυστυχῶς συμβαίνει νὰ ἔχωμεν ψυχολογικὴν πάθησιν ἀντίθετον πρὸς τὸν ἄλλον κόσμον. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐγὼ δὲν ἐπῆγα, ἀλλὰ μανθάνω ὅτι ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου τὴν ὁποίαν ἠθέλησε κάποιον τράστ νὰ ὑψώσῃ διὰ νὰ πεινάσῃ ὁ κόσμος, ἔχασε τεράστια ποσά, ἑκατομμύρια δολλαρίων, ἀλλὰ δὲν συνεκινήθη ὁ Ἀμερικανικὸς κόσμος, οὐδὲ ἐκινήθη διὰ νὰ σώσῃ τοὺς συνεταίρους τοῦ τράστ. Ἐνῷ ἐδῶ, ἂν χάσῃ κανεὶς κανὲν μικρὸν ποσόν, ὅλοι φροντίζομεν πῶς νὰ τοῦ τὰ δώσωμεν ὀπίσω νὰ μὴ ζημιωθῇ οὔτε λεπτόν. Ἔπεσεν ὁ σῖτος, ἀλλ’ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτή, ἂν καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὴν ἐρχομένην Δευτέραν θὰ εὐθηνήνῃ ἡ τιμὴ αὐτοῦ, καὶ τοῦτο θὰ εἶναι εὐχάριστον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ σᾶς εἴπω παρὰ μόνον τὸ ἑξῆς: Θέλετε νὰ μᾶς ἀγαπήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός; νὰ πατάξωμεν τὴν αἰσχροκέρδειαν, νὰ περιορίσωμεν τὸν πλουτισμόν, διὰ νὰ μὴ ὑποθάλψωμεν τὸν κομμουνισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς καταστρέψῃ μίαν ἡμέραν ὅλους. (Χειροκροτήματα).

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι πράγματι πολὺ σοβαρὸν καὶ ἐπειδὴ εἶναι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ τὴν προσεχῆ ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν συζήτησιν.

§209ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§210Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλὰ θὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, κ. Πρόεδρε.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ. μ. αὔριον. (Ὥρα 9 μ. μ.)