1925.03.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 158

Τετάρτη 18 Μαρτίου 1925.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5.25′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων τῆς 9ης καὶ 12ης Μαρτίου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Α. Μιχαλακόπουλος ἀνακοινοῖ πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ Α. Ε. ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ Διατάγματος ὑπὸ χρονολογίαν 9 Μαρτίου ἐ.ἔ. εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν παραίτησιν τοῦ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως Ὑπουργοῦ κ. Α. Ὀρφανίδου, δι’ ἑτέρου δὲ Διατάγματος τῆς αὐτῆς χρονολογίας νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Α. Μιχαλακόπουλον, Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν κ. Κ. Γόντικαν, τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὸν κ. Ι. Μανέτταν καὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως τὸν κ. Α. Μισυρλόγλου. — Ὁ Σύλλογος Συρρακιωτῶν παρακαλεῖ ὅπως τοῖς χορηγηθῶσι τὰ ἐθνικὰ λιβάδια τῆς πεδιάδος τῶν Ἰωαννίνων. — Ἡ Ὁμοσπονδία πέντε προσφυγικῶν Σωματείων Ἐδέσσης παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσφυγικῶν περιουσιῶν. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μακεδονίας παρακαλεῖ ὅπως οἱ δημοδιδάσκαλοι ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν πανυπαλληλικὸν νόμον. — Οἱ κάτοικοι Γρεβενῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐγκατάλειψίν των ἀπὸ πάσης συγκοινωνιακῆς μερίμνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. — Ὁ Δημοκρατικὸς Σύλλογος Χανίων ἐκφράζει τὴν εὐχὴν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς». — Ὁ Βορειοηπειρωτικὸς Σύλλογος Φλωρίνης παρακαλεῖ ὅπως καταβληθῇ ἐνέργεια παρὰ τῇ Ἀλβανικῇ Κυβερνήσει καὶ ἐπιτραπῇ ἡ χρῆσις τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Βορείου Ἠπείρου, καθὼς καὶ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἐκεῖ ἑλληνικῶν σχολείων. — Ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ Προσφύγων Ρυσίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς κατασκευῆς προσφυγικῶν οἰκιῶν ἐκ μέρους τῆς γερμανικῆς Ἑταιρείας Τεχαντεγκέ. — Ὁ Ἀγράφιος Πανθεσσαλικὸς Σύνδεσμος «Ρήγας Φεραῖος» ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς. — Οἱ κάτοικοι Νιαούσης, κατόπιν τοῦ φόνου τοῦ συμπολίτου των Γ. Τσίτση, καταλαβόντες τὸ κτῆμα Σέλι, παρακαλοῦσιν ὅπως διὰ ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἀναγνωρισθῇ ἡ κατάληψις αὕτη ὡς νόμιμος. — Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ὑποβάλλει ὑπόμνημα τοῦ ἐφεδρικοῦ Συλλόγου Σούδας περὶ διανομῆς τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων Ἁγίας Φωτεινῆς εἰς τὰ μέλη αὐτοῦ. — Ὁ Γεώργιος Μασουρίδης, ἔμπορος καὶ κάτοικος Καλαμῶν, παρακαλεῖ ὅπως ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ νόμου 3194. — Τὸ Παμπροσφυγικὸν Συνέδριον τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων αἰτεῖται τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως αὐτοτελοῦς Ὀργανισμοῦ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι μουσουλμανικῶν περιουσιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων Τούρκων. — Ὁ Σύνδεσμος ἀρβυλοποιῶν Πειραιῶς αἰτεῖται ὅπως αἱ κατασκευασθησόμεναι ἀρβύλαι δοθῶσιν εἰς ἑλληνικὰς ἐργατικὰς χεῖρας. — Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Βάλλιας ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ μεταθέσεως τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν. — Ὁ Μικρασιατικὸς Σύλλογος Κυκλάδων διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπελθοῦσαν τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς προκαταβολῆς εἰς ἐγκαταλείψαντας περιουσίας πρόσφυγας. — Οἱ στρατεύσιμοι φοιτηταὶ ζητοῦσι τὴν ἐπέκτασιν τοῦ μέτρου τῶν ἀναστολῶν ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν φοιτητῶν. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Συλλόγου τῶν Καυκασίων παρακαλεῖ ὅπως ἀνακληθῇ ἡ μετάθεσις τοῦ Νομάρχου Σερρῶν κ. Μαρκέλλου. — Ὁ Πανθεσσαλικὸς Σύλλογος «Ρήγας Φεραῖος» ἀποστέλλει ἀναφορὰν τῶν ἐν Καρδίτσῃ προσφύγων ζητούντων τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. — Οἱ δήμαρχοι τῶν δήμων Ἀρκουδαίνης, Κούτρας, Καρωτῆς καὶ Ἐπισκοπῆς ἀναφέρουν ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ὡς ἄνω δήμων ἀποκρούουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας νόμου, ὡς ἐπιβάλλοντος βαρεῖαν φορολογίαν. — Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Κούτσι–Τσιρεγοῦνι ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εἰς Πιτσὰ ἐγκατάστασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου Ζαχόλης. — Ἐπιτροπὴ προσφύγων Γουμενίτσης ἐγκατασταθέντων πρὸ δεκαμήνου ζητεῖ ὅπως παύσῃ ἡ περαιτέρω ἐγκατάστασις νέων προσφύγων ἐν Γουμενίτσῃ. — Ὁ Αὐγερινὸς Κοτσιμπούμπας, ἔκτακτος τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος, αἰτεῖται τὴν μονιμοποίησίν του. — Οἱ γεωργοὶ καὶ παραγωγεῖς τῆς περιφερείας Σερβίων ζητοῦν τὸν περιορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἀγροφυλακῆς. — Ὁ πρόεδρος τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Λαγκαδᾶ αἰτεῖται τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων ἐπαρχίας Λαγκαδᾶ Ἀθανασίου Μπρούστα. — Οἱ βοηθοὶ ἑρμηνεῖς τοῦ Μεταφραστικοῦ Γραφείου Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως καθορισθῇ ὁ μισθός των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 198. — Ὁ Σύλλογος προσφύγων Κιλικίας αἰτεῖται τὴν ἐπέκτασιν τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας Κιλικίας. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ναυπλίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην μετάθεσιν τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν. — Οἱ ἔκτακτοι τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι Πειραιῶς παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον περὶ μονιμοποιήσεώς των. — Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Τρανοβάλτου, Μόκρου, Λαζαράδων κτλ. αἰτοῦνται τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἐν τῇ Μονῇ «Ζιδανίου» ἐγκατασταθέντος ἱερέως. — Τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον Ἡρακλείου αἰτεῖται τὴν ἀνέγερσιν τῆς καταστραφείσης ἀποθήκης τοῦ ἐκεῖ Τελωνείου. — Ὁ γεωργικὸς κόσμος τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης αἰτεῖται τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐκ τῶν ἀπαλλοτριωθέντων εἰς τσιφλίκια ἐκτάσεων. — Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον τῆς κοινότητος Καράτουλα ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν. — Ὁ Μικρασιατικὸς Σύλλογος Φλωρίνης αἰτεῖται τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. — Ἡ Προσφυγικὴ Ἕνωσις Ἀγρινίου αἰτεῖται τὴν τροποποίησιν τοῦ ψηφίσματος περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀνταλλαξίμων. — Διάφοροι Διδασκαλικοὶ Σύλλογοι αἰτοῦνται τὴν διαβάθμισίν των πρὸς τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. — Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Χίου αἰτεῖται τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου. — Ὁ Λαὸς Ξάνθης διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῶν κομμουνιστικῶν Ὀργανώσεων. — Οἱ κάτοικοι Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις Σπαλάθρων παρακαλεῖ ὅπως καθιερωθῇ ἡ ἀναλογικὴ ψηφοφορία. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀρταίων ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ναυπλίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην μετάθεσιν τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν. — Αἱ ἀδελφαὶ τοῦ ἀποβιώσαντος Δημητρίου Σ. Ροϊλοῦ, ὑπαλλήλου τοῦ Ἀρείου Πάγου, αἰτοῦνται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. — Ὁ Σύλλογος τῶν δικαστικῶν κλητήρων τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς αἰτεῖται τὸν διακανονισμὸν τῆς θέσεώς των. — Ἡ «Ἕνωσις Παλαιῶν Πολεμιστῶν» Τσαριτσάνης αἰτεῖται τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Λαρίσης. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ταγματάρχης Κ. Δαράβαλης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Γραφείου Ἐκτιμήσεως τῶν ἐκ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ζημιῶν. — Οἱ πρόσφυγες Γουμενίτσης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδίκου. — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Κηφισιᾶς παρακαλεῖ ὅπως παραχωρηθῶσιν εἰς τὰ μέλη αὐτοῦ τὰ παρὰ τὴν Κηφισιὰν ἀγροκτήματα. — Ὁ Σταμάτιος Ὑδραῖος ὑποβάλλει ὑπόμνημα διαμαρτυρίας διὰ τὴν ἄδικον ἐκποίησιν τῆς κτηματικῆς του περιουσίας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. — Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Γορτζογλίου διαμαρτύρονται διὰ τὰς ἐνεργείας τῶν ἐμπόρων περὶ ἀγορᾶς 15 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος εἰς δελτία. — Ὁ Θρακικὸς Σύλλογος Δράμας παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ὁ Νομάρχης καὶ προβῇ εἰς τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων τῆς πόλεως Δοξάτου συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς κοινοτικῆς Ἐπιτροπῆς. — Ἡ «Ἕνωσις Παλαιῶν Πολεμιστῶν» Βόλου αἰτεῖται τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν κρατουμένων συναδέλφων των. — Οἱ ἐν Μακεδονίᾳ οἰκοῦντες Ἀλβανοὶ διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀνταλλαγῆς. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Σερρῶν καὶ διάφορα Σωματεῖα παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀνακληθῇ ἡ μετάθεσις τοῦ Νομάρχου Σερρῶν κ. Α. Μαρκέλλου. — Ὁ Θρακικὸς Σύλλογος Ξάνθης παρακαλεῖ ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οἱ πρόσφυγες ἔναντι τῶν ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν των. — Τὸ Συνέδριον τῶν Καυκασίων Μακεδονίας–Θράκης αἰτεῖται τὴν βελτίωσιν τοῦ σχολείου των. — Οἱ ἀμπελοκτήμονες Βρουλιᾶς παρακαλοῦσιν ὅπως ἡ χαρασσομένη ὁδὸς Βασσαρᾶ διέλθῃ διὰ τῶν ἀγρῶν Καλογρίτσιου. — Ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ τὰ Δικαστήρια τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν ὑποβάλλουσιν ἐν ὁλομελείᾳ ὑπόμνημα, δι’ οὗ ἐκφράζουσι τὴν γνώμην ὅτι ἡ μελετωμένη διαβάθμισις τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τῆς Διοικήσεως θέλει φέρει ζημίαν εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ προτείνουσιν εὐλαβῶς νὰ μὴ γίνῃ αὕτη. — Ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου ἀποστέλλει τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως: «Ἐθνικὸν Συμβούλιον Κύπρου ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν του τῆς Βʹ περιόδου ἀπευθύνει ἀδελφικὸν χαιρετισμὸν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, εὐχόμενον ταχεῖαν πλήρωσιν τοῦ Πανελληνίου πόθου». Ἀνακοινῶ ἐπίσης ὅτι ὁ πληρεξούσιος Ἠλείας κ. Κ. Βουδούρης δι’ ἐπιστολῆς του ὑπὸ χρονολογίαν 8 Μαρτίου ἐ.ἔ. δηλοῖ ὅτι ἀποσύρει τὴν πρό τινος χρόνου ὑποβληθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ παραίτησιν ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τοῦ πληρεξουσίου μετὰ τὰ λεχθέντα σχετικῶς πρὸς τὴν παραίτησιν ταύτην ἐν τῇ Συνελεύσει, ὡς καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Καφαντάρη ὑποβληθεῖσαν πρότασιν ψηφίσματος «περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς». Ἀνακοινῶ ὡσαύτως ὅτι δι’ ἐγγράφου δηλώσεώς του ὁ πληρεξούσιος Ὀλυμπίας κ. Ι. Σεφερλῆς ἀναφέρει ὅτι οὗτος, θεωρῶν ὡς περατωθὲν τὸ ἔργον τῆς παρούσης Συνελεύσεως καὶ ἀδικαιολόγητον τὴν ἐπ’ ἀόριστον παράτασιν τοῦ βίου αὐτῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς ψηφίσεως τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ὑποβάλλει τὴν ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τοῦ πληρεξουσίου παραίτησίν του.

§3Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Νὰ γίνῃ δεκτή, κύριε Πρόεδρε.

§4Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι; Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ.

§5Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Σεφερλῆς δι’ ἐπιστολῆς αὐτοῦ ἀπευθυνομένης πρὸς ἐμὲ μοὶ γράφει ὅτι ἀποστείλας ἐν στιγμῇ ἐξάψεως τὴν παραίτησίν του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἐμμένει εἰς αὐτήν. Παρακαλῶ ὅθεν ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοινωθεῖσα παραίτησις τοῦ κ. συναδέλφου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις τώρα.

§7Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ παραίτησις τοῦ κ. Σεφερλῆ.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἀνακληθῆ δι’ ἐμοῦ καὶ περιμένω ἔγγραφον.

§9Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή· πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Δὲν ἀστειευόμεθα ἐδῶ.

§10Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις τώρα.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ὑδρεύσεως κατετέθη, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη μάλιστα. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον, ἵνα ἀκούσωμεν τοὺς εἰσηγητὰς καὶ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς, καθόσον καὶ ἡ προθεσμία πλησιάζει νὰ λήξῃ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὁμοίως ὅτι: — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑπέβαλεν ἀπὸ τῆς 2 Μαρτίου ἐ.ἔ. σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεων εἰς πρόσφυγας, ἀναπήρους ἐξ αἰχμαλωσίας, φιλανθρωπικὰς καὶ προσκοπικὰς Ὀργανώσεις εἰδῶν ὑλικοῦ Στρατοῦ». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Δ. Κατσίνας, Ν. Ἀνδρεαδάκης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 3086 τῆς 5 Ἰουλίου 1924 περὶ μὴ χρησιμοποιήσεως τῶν ὡς Ξενοδοχείων χρησιμοποιουμένων οἰκοδομῶν δι’ ἄλλον τινὰ σκοπόν». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑπέβαλεν ἀπὸ τῆς 4 τρέχοντος εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐφάπαξ πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ δαπάνην πρὸς ψυχαγωγίαν τῶν στρατιωτῶν» καὶ 2) «Περὶ ἑνιαίας ὀργανώσεως τῆς σωματικῆς ἀγωγῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς προπαιδεύσεως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης ὑπέβαλεν ἀπὸ τῆς 6ης τρέχοντος εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. τῆς 15 Αὐγούστου 1923 περὶ ἱματισμοῦ τῶν ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑπέβαλεν ἀπὸ τῆς 8 Μαρτίου ἐ.ἔ. εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐκπαιδευομένων ἀξιωματικῶν». Ἐπίσης ὑπέβαλεν ἀπὸ τῆς 2 τρέχοντος εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως σχέδιον νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως κτιρίων πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν στρατιωτικῶν τοῦ Κράτους Σωμάτων, Καταστημάτων Ὑπηρεσιῶν, στρατ. Ἀποθηκῶν ἐν γένει, ἀξιωματικῶν καὶ ἀναγκαίων τούτων». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς, τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης καὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Βαλαλᾶς ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως δημοσιεύσεως ἐντύπων ἐχόντων περιεχόμενον πράξεις καὶ κατορθώματα λῃστῶν». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Σ. Κρεμεζῆς, Ν. Γουργουρῆς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Γαλαξειδίου–Πέντε Ὁρίων–Ἀναθέματος–Λοιδωρικίου κλπ. καὶ συντηρήσεως αὐτῆς». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως 2.324.000 λιρεττῶν δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἐπὶ Ἰταλικῶν πλοίων κατασχεθέντων ἐμπορευμάτων ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου κατὰ τὸ 1922». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κ. Α. Μισυρλόγλου ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἐν ἄρθρῳ 7 τοῦ νόμου 1232 τοῦ 1918 προθεσμίας πρὸς ἀπόκτησιν ἀδείας ἐξασκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις» καὶ 2) «Περὶ συστάσεως Ὀδοντιατρικῶν Συλλόγων». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προβιβασμοῦ ὁπλιτῶν καὶ ἀξιωματικῶν». — Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν συμβάσεων ἀεροπορικῆς καὶ ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας μετὰ τῶν Ἑταιρειῶν Messageries Transaerien καὶ Anonima Aeroespresso Italiana. — Ἡ ἐπὶ τοῦ Προσφυγικοῦ εἰδικὴ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ἱδρύσεως διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον τῶν δηλώσεων ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν ὑπὸ ἀνταλλαξίμων ὁμογενῶν καὶ καταβολῆς ποσοστοῦ». — Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν ἰσχυόντων περὶ τοῦ Ἀθήνησι Πανεπιστημίου νόμων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Ι. Μανέττας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν τινων νόμων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ὁρισμοῦ τῆς ἐτησίας συνδρομῆς τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ποντιακὴν Ἕνωσιν». 2) «Περὶ καθορισμοῦ πόρων καὶ μετοχῶν τοῦ Ταμείου Συντάξεων ἠθοποιῶν, μουσικῶν καὶ τεχνιτῶν θεάτρου». 3) «Περὶ λεμβούχων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ ἀπονομῆς ἐπὶ τιμῇ τίτλου τοῦ Ἀμίσθου Γενικοῦ Προξένου ἢ Προξένων εἰς πρόσωπα ξένης ὑπηκοότητος». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Ζερβὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὑπηρετῶν καὶ ἐργατῶν κλπ.» — Ὁ πληρεξούσιος κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ἀφορώσης τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης Οἰνοπαραγωγῆς νομοθεσίας». — Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης κ. Κουρτίδης διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσιν ἔκτακτα μέτρα, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ κάθοδος τῶν πληρεξουσίων Θράκης καὶ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας εἰς Ἀθήνας, ἀδυνατούντων νὰ παραστῶσιν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως λόγῳ τῆς σιδηροδρομικῆς ἀπεργίας. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης καταθέτει μεταβολὰς εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν τελοῦντα Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1924–1925.

§14Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον.

§16Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ ἡμερῶν ἔχει κηρυχθῆ ἀπεργία τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι ἐξαιρετικὰ δυσάρεστον, διότι αἱ συγκοινωνίαι εἶναι ἓν ἐκ τῶν μέσων τῆς εὐημερίας τοῦ Τόπου. Ὅτε ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὰ πράγματα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλάδον αὐτόν, εὑρίσκοντο εἰς πολὺ δυσχερὲς σημεῖον, διότι ἓν ἐκ τῶν πρώτων ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ λύσω ἦτο τὸ τῆς αὐξήσεως τῶν κομίστρων κατὰ 25%. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαίνετο ἀπολύτως ἀναγκαῖον ἵνα καλυφθῶσιν αἱ αὐξήσεις τὰς ὁποίας οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι εἶχον ἐπιτύχει κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ἐκ μέρους τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ὅπως γνωρίζετε, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ζητήσει ὅπως αὐξηθοῦν οἱ μισθοὶ αὐτῶν ὡς καὶ τὰ ἐπιδόματα κατὰ 50%. Εἶχον ἐπιτύχει ἐπὶ πλέον ὅπως τὸ 50% καταβληθῇ καὶ ἀναδρομικῶς διὰ τρεῖς μῆνας. Ἡ αὔξησις ὅμως τῶν κομίστρων ἦτο ἐξαιρετικῶς δυσχερής, διότι ἤδη ταῦτα εἶναι τόσον βεβαρημένα, ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δυσφορεῖ ἀδυνατῶν νὰ καταβάλῃ αὐτά. Ἔχουν φθάσει πραγματικῶς τὰ κόμιστρα εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ἄλλα μεταφορικὰ μέσα ἀνταγωνίζονται πρὸς τοὺς σιδηροδρόμους, ὅταν αἱ ἀποστάσεις δὲν εἶναι ἐξαιρετικὰ μακραί. Ἰδιαιτέρως εἰς τὰ τμήματα τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων τὰ ὁποῖα εἶναι πλησίον εἰς τὰ σύνορα τὰ ἰδικά μας κόμιστρα ἔρχονται εἰς ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὰ κόμιστρα τῶν γειτονικῶν Κρατῶν καὶ προκύπτει μία διαφορὰ ἀρκετὰ αἰσθητή, ἡ ὁποία δίδει ἀφορμὴν καὶ εἰς τοὺς γείτονάς μας νὰ παραπονῶνται ὅτι ἐπιβάλλομεν κόμιστρα σχεδὸν ἀπαγορευτικὰ τῆς χρήσεως τῆς γραμμῆς ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ αὐτούς. Τοῦτο ἦτο καὶ μία ἀξίωσις τῶν ἐμπορικῶν Ὀργανώσεων τῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία ἐχρονολογεῖτο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤμην ἐγὼ Γενικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Τότε εἶχον ἐπανειλημμένως ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ διευκολυνθῇ εὐρέως τὸ μετὰ τῶν γειτόνων ἐμπόριον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἠθέλησα λοιπόν, εὑρεθεὶς πρὸ μιᾶς τόσον δυσχεροῦς καταστάσεως, νὰ μελετήσω κατὰ πόσον ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρω τρόπον ὅπως ἀποφύγω τὴν ἐφαρμογήν, ὡς πρὸς τοὺς κρατικοὺς τοὐλάχιστον σιδηροδρόμους, τῆς αὐξήσεως τῶν κομίστρων. Ἐκ τῆς μελέτης μου ταύτης εἶχον πεισθῆ ὅτι ἦτο δυνατὸν μὲ μίαν διοίκησιν προσεκτικὴν καὶ μὲ τὴν προσδοκωμένην αὔξησιν κομίστρων, ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς κινήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν ἰσχύϊ τιμολογίων, νὰ ἐπιτύχωμεν τοιαύτην αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων, ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ λαοῦ. Οὕτω σκεφθεὶς εἶχον ἀποφασίσει νὰ μὴ ἐγκρίνω τὴν πρότασιν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως καὶ νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν Ὑπηρεσίαν ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν κομίστρων. Εἶχον καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οἱ σιδηρόδρομοί μας, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουν μεγάλα ἐλλείμματα χωρὶς ποσῶς νὰ ἐξυπηρετοῦν τὸ μέγιστον ἐθνικὸν κεφάλαιον τὸ ὁποῖον εἶναι διατεθειμένον δι’ αὐτούς, ἦτο δυνατὸν διὰ μιᾶς καλῆς καὶ σώφρονος διοικήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἄλλως τε παρὰ νὰ μιμηθῇ ἄλλους καλῶς ὠργανωμένους σιδηροδρόμους, ὅπως εἶναι οἱ Ἑλβετικοί, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε καὶ οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τοὺς σιδηροδρόμους νὰ ἔχουν καλυτέραν θέσιν καὶ τὸ κεφάλαιον νὰ ἐξυπηρετῆται καὶ τὸ κοινὸν νὰ εἶναι εὐχαριστημένον. Καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὁδὸν αὐτήν, ἡ ὁποία ἦτο πλήρης δυσχερειῶν, ἰδίως διότι αἱ αὐξήσεις εἶχον δοθῆ κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον κατὰ τρόπον γενικὸν χωρὶς νὰ ρυθμισθοῦν καὶ αἱ λεπτομέρειαι αἱ ὁποῖαι ἦσαν πολὺ δυσχερέστεραι ἀπὸ τὰς δυσχερείας τὰς πρώτας. Αἱ πρῶται δυσχέρειαι ἦσαν νὰ κενώσουν οἱ κρατικοὶ σιδηρόδρομοι τὰ ταμεῖά των καὶ νὰ δώσουν τὰς αὐξήσεις τριῶν μηνῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀναδρομικῶς οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι. Μετὰ τοῦτο ἐκληροδοτήθησαν εἰς ἡμᾶς τὰ ἀκανθώδη ζητήματα τοῦ ὀκταώρου, τὸ τῶν δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν καὶ πλεῖστα ἄλλα παρομαρτοῦντα ζητήματα, ἅτινα ἀντιπροσωπεύουν πολλὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἐξευρεθοῦν.

§17Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ τὰ ἀκούσωμεν.

§18Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ παρὰ τῶν σιδηροδρομικῶν αἰτούμεναι αὐξήσεις εἶναι 14,000,000 διὰ διπλοῦς μισθούς.

§19Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ δοθεῖσαι αὐξήσεις;

§20Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι· εἶναι περισσότεραι, διότι τώρα δὲν ζητοῦν ἕνα μισθὸν οὔτε ἑνάμισυ· ζητοῦν δύο, νὰ δοθοῦν δὲ οὗτοι εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὄχι μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρεσίαν τοὐλάχιστον πέντε ἐτῶν. Ὅσοι ἔχουν ὑπηρεσίαν κάτω τῶν πέντε ἐτῶν λαμβάνουν πέμπτα, ἓν πέμπτον ὁ ἔχων ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους, δύο πέμπτα ὁ ἔχων ὑπηρεσίαν δύο ἐτῶν καὶ οὕτω καθεξῆς. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ αἰτουμένη αὔξησις εἶναι ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὰ 14,000,000.

§21Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν κρατικῶν μόνον σιδηροδρόμων;

§22Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι· ὅλων. Κατόπιν ἔχομεν μίαν ἄλλην αὔξησιν ἐκ 15,000,000 ἐκ δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν, τὴν ὁποίαν ἐπίσης διεκδικοῦν οἱ σιδηροδρομικοί.

§23Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ ἀπολαυαί;

§24Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ζητεῖται ἀκόμη μία αὔξησις 150.000 δραχμῶν δι’ ἐπιδόματα ἐξόδων παραστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν Γραφείων. Ζητοῦνται ἐπίσης 45,000,000 ἀντιπροσωπευόμενα ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῶν σιδηροδρόμων. Ζητεῖται 1,000,000 διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐξομοιωθοῦν μὲ τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους. Ζητοῦνται 50,000,000 διὰ τὴν νέαν αὔξησιν τῶν μισθῶν κατὰ 40% λόγῳ τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς. Ζητοῦνται 2,250,000 διὰ προικοδότησιν ἐτησίαν τοῦ Ταμείου Προνοίας. Εἰς αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν περιλαμβάνονται αἱ αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν ἐκ τοῦ γεγονότος. Ζητεῖται ἤδη ὅπως οἱ ἐργάται τῶν μηχανοστασίων καὶ ἐργοστασίων μεταβληθοῦν εἰς ἐμμίσθους, δηλαδὴ νὰ εἰσπράττουν καὶ αὐτοὶ μισθὸν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἡ πρότασις αὕτη σκοπὸν ἔχει πρῶτον νὰ δώσῃ χαρακτῆρα ὑπαλλήλων εἰς τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς καὶ δεύτερον νὰ πληρώνωνται καὶ τὰς Κυριακάς. Αὐτὰ ὅλα, κύριοι, ἀποτελοῦν τὸ σεβαστὸν ποσὸν τῶν 127 ἑκατομμυρίων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἔχομεν ὅμως καὶ συνέχειαν. Ζητοῦν οἱ σιδηροδρομικοί, ἐκτὸς τῶν ἄνω, ἐφάπαξ αʹ) 15,000,000 διὰ τὴν ἵδρυσιν συνεταιρισμοῦ καταναλώσεως ἀπαιτοῦντες ὅπως μέχρις οὗ καταρτισθῇ ὁ συνεταιρισμὸς καταβάλληται εἰς αὐτοὺς ἀνάλογος αὔξησις τῶν μισθῶν, καὶ βʹ) 2,000,000 διὰ προικοδότησιν τοῦ Ταμείου Προνοίας. Αὐτὰ εἶναι τὰ αἰτούμενα παρὰ τῶν σιδηροδρομικῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἠλεκτροκίνησιν, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει καὶ αὐτὴ 45,000,000, θὰ σᾶς ἐκθέσω δι’ ὀλίγων βραδύτερον τὰ κατ’ αὐτήν.

§25Α. ΜΑΡΚΟΥ. Αὐτὰ εἶναι ἀνεξάρτητα τῶν δοθεισῶν αὐξήσεων κατ’ Αὔγουστον;

§26Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρόσθετα, βεβαίως, διότι ἐκεῖνα θεωροῦνται ἤδη κεκτημένα. Λοιπόν, ὅπως ἐννοεῖτε, ἡ θέσις μου ἦτο δυσχερεστάτη, διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἠδυνάμην νὰ αὐξήσω τὰ κόμιστρα, ἀφ’ ἑτέρου ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐξ ἄλλου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ἓν νέον τοιοῦτον βάρος διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ προσθέτω ὅτι αἱ ἀποφάσεις μου δὲν ἠδύναντο νὰ λαμβάνωνται ἐν σπουδῇ, ὅπως ἤθελον οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματός της, ἀναγνωρίσασα τὴν ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομιῶν, κατήρτισεν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία ἐμελέτα ἀκόμη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τῆς ὁποίας τὴν ἀπόφασιν ἀνέμενον ὅπως ρυθμίσω τὰ κατὰ τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ μὲ ψέξῃ διότι δὲν ἔσπευσα νὰ δώσω τὰς κολοσσιαίας αὐτὰς αὐξήσεις διὰ νὰ εὑρεθῶ εὐθὺς ἀμέσως ἐνώπιον μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, τὴν ὁποίαν σεῖς κατηρτίσατε καὶ τῆς ὁποίας τὰς ἀποφάσεις θὰ ἦτο δυσχερέστατον νὰ ἐφαρμόσω πλέον, πολὺ δυσχερέστερον παρὰ σήμερον. Ἀνέμενον λοιπὸν τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ εἶδον ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτῆς βασίζεται ἐπὶ δικαίας βάσεως καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ διὰ τὸ Κοινόν, τὸ ὁποῖον ἔφθασε πλέον εἰς τὸ ἀνώτερον ὅριον τῆς ἀντοχῆς πληρωμῆς τῶν κομίστρων. Δὲν εἶναι δὲ παρὰ δικαιοτάτη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία δὲν ἀφαιρεῖ μισθοὺς ἀπὸ τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ ρυθμίζει τὴν καταβολὴν τῶν μισθῶν αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη γενικῶς διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι ῥιζικώτερα τὰ πράγματα εἶναι τὸ κεφάλαιον τῶν δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν καὶ εἰς τὸ ὀκτάωρον. Διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι, ἐπεξηγῶ περισσότερον τὸ βασικὸν σημεῖον τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ὅπως οἱ μισθοὶ τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων εἰσέλθωσιν εἰς τὸ αὐτὸ σύστημα ρυθμίσεως εἰς ὃ καὶ οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§27Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Τί τιμάριθμον ἔχουν;

§28Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δώδεκα. Ἡ ἐξέτασις, κύριοι, τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρομικῶν ἀποδεικνύει ὅτι ἐλάχισται μεταβολαὶ θὰ ἐπέλθουν εἰς τὰς ὀργανικὰς ἀπολαυὰς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἔφθασε πολλάκις εἰς τὸ 23 ὁ τιμάριθμος ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη εἰς μερικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται μόνον εἰς τὸν ἀριθμὸν 6.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δηλαδὴ θέλετε νὰ εἴπητε ἑξαπλάσιον;

§30Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τιμάριθμος 6 θὰ εἴπῃ ἑξαπλάσιον; Νομίζω ὅτι ἡ ἔκφρασίς μου εἶναι εὔληπτος. Διὰ νὰ ἔχητε ἓν παράδειγμα, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ τί ἐλάμβανον οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι μέχρι σήμερον, θὰ σᾶς δώσω, εἶναι ἀληθές, τὸ μᾶλλον ζωηρὸν παράδειγμα, τὸ τῶν ἀπολαυῶν ἑνὸς μηχανοδηγοῦ. Ὁ μηχανοδηγὸς λαμβάνει αʹ) ὀργανικὸν μισθὸν 855 δραχμῶν, βʹ) ἐπιδόματα 2,250, γʹ) οἰκογενειακὸν ἐπίδομα 75, δʹ) ἀναλογίαν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μισθοῦ δραχ. 250. Διότι σᾶς εἶπον ὅτι λαμβάνουν ἕνα καὶ ἥμισυν μισθὸν ἐπὶ πλέον ἐτησίως, εʹ) ὧραι ἐκτὸς ἕδρας δραχ. 456 στʹ) χιλιόμετρα 3,500 x 8 λεπτὰ = 280 δραχ., ζʹ) διανυκτέρευσις 14 δραχμαὶ καθ’ ἑσπέραν = 280 δραχ., ηʹ) οἰκονομία 200 δραχ., θʹ) ἀμοιβαὶ καθαριότητος ἀτμομηχανῆς 150 δραχ., ιʹ) ἀμοιβὴ συντηρήσεως ἀτμομηχανῆς 200 δραχ., ιαʹ) ὑπερορίαι 1030 δραχμαί. Ἐν συνόλῳ 6,026 δραχμαί. Τώρα, ἂν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ὀκταώρου, θὰ ἔχῃ ἐπὶ πλέον 25% αὔξησιν τῶν ὑπεροριῶν συμφώνως τῷ κανονισμῷ, δηλαδὴ ἄλλας 250 δραχμάς. Συνεπῶς ἐν ὅλῳ εἷς μηχανοδηγὸς λαμβάνει 6,283 δραχμάς.

§31Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Τακτικὰ λαμβάνει ὁ μηχανοδηγὸς 6,283 δραχμάς;

§32Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα. Τώρα ἡ Ἐπιτροπή, ἢ μᾶλλον ἡ Ὁμοσπονδία τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, μολονότι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶναι τόσον δικαία ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ρυθμίσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ὀργανικοῦ τῶν σιδηροδρομικῶν, ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι ἀρνεῖται νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ὅτε δὲ μοὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχουν μερικοὶ μικροὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἐφαρμοζομένου τοῦ τιμαρίθμου τῶν ὑπαλλήλων εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι ποσὰ τὰ ὁποῖα δὲν τοῖς ἐπαρκοῦν διὰ νὰ ζήσωσι, τοῖς ἐδήλωσα ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι, ἂν ὑπάρχουν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι μικροί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τιμαρίθμου θὰ ἴδουν τὸν μισθὸν αὐτῶν ἐλαττούμενον, ἐγὼ θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ αὐτὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, δηλαδὴ νὰ ὁρισθῇ ὀργανικὸς μισθὸς ὁ ὁποῖος νὰ αὐξηθῇ κατὰ τὸν τιμάριθμον εἰς τρόπον ὥστε νὰ θεραπευθῇ καὶ τοῦτο πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον ἡ Ὁμοσπονδία νὰ δεχθῇ τὰς ἀμοιβὰς τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Δευτέρα διάταξις τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἦτο ἡ ρύθμισις ζητημάτων δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τοῦ 1914, τὸ ὁποῖον καθιέρου σύστημα δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν ἁπλούστατον καὶ συμφωνότατον πρὸς τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν σήμερον, διότι αἱ δευτερεύουσαι αὐταὶ ἀπολαυαί, ὡς ἀντελήφθητε ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν τοῦ μισθοῦ τῶν μηχανοδηγῶν, κατήντησαν πλέον νὰ εἶναι λίαν ἐπιβαρυντικαὶ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν σιδηροδρόμων καὶ φθάνομεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ διπλασιάσωμεν τοὺς μισθούς.

§33Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Οἱ μικρότεροι ὑπάλληλοι τίνα μισθὸν λαμβάνουν;

§34Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ μικρότερος μισθὸς τῶν κλητήρων εἶναι 1330 δραχμαὶ καὶ ὁ μεγαλύτερος 2,108 δραχμαί. Ὁ κλητὴρ ἔχει τιμάριθμον 14.8 ἕως 23 καὶ κάτι. Διὰ τοῦ συστήματος λοιπὸν τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν καὶ τοῦ συστήματος τοῦ 1914 ἐπέρχεται μία ἀρκετὰ οὐσιώδης βελτίωσις εἰς τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῶν συναφῶν προσθηκῶν διὰ τῶν ἑκάστοτε γενομένων συμβιβασμῶν κατόπιν πιέσεων ἐκ μέρους τῶν σιδηροδρομικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὸ 8ωρον, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν τὸ ἀπεδέχθη· ὁρίζει μόνον ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐργάζωνται οἱ ὑπάλληλοι ὀκτὼ ὥρας πραγματικὰς καὶ οὐχὶ νὰ ὑπολογίζηται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ φθάνωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἐργάζωνται οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι τὰς 8 ὥρας.

§35ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οὔτε δύο ὥρας.

§36Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ εἶναί τι λογικώτερον τούτου, μολονότι ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς ὅτι εἰς Κράτος ὅπως τὸ ἰδικόν μας, δι’ οἰκονομικὰ ὅπως τὰ ἰδικά μας θὰ ἦτο εὐλογωτάτη ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὀκταώρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφήρμοσεν, ὅπως γνωρίζετε, ἀκόμη οὔτε αὐτὴ ἡ Ἀμερική. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐνδείκνυται νὰ μὴ βιάζωνται οἱ ἐπικαλούμενοι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ διὰ νὰ εὑρεθῇ τοιοῦτον σύστημα ἐφαρμογῆς, ὥστε νὰ σώζεται μὲν ἡ ἀρχὴ τοῦ ὀκταώρου ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὴ διὰ νὰ μὴ κουράζωνται πολὺ οἱ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθοῦν καὶ οἱ σιδηρόδρομοι μὲ ποσὰ δυσβάστακτα. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοιοῦτόν τι δύναται ἐπὶ παραδείγματι νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέστησαν ὁ Ἄγγλος καὶ ὁ Ἐλβετὸς ὀργανωταὶ τῶν αὐστριακῶν σιδηροδρόμων, οἱ ὁποῖοι καὶ τὴν νυκτερινὴν ὑπηρεσίαν μερικῶν σταθμῶν κατήργησαν καὶ θέσεις συνέπτυξαν καὶ γενικῶς ἐρρύθμισαν τὰ πράγματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ 8ώρου νὰ ἐξαντλῇ ὅλην τὴν ἐργασίαν τῶν ὑπηρετούντων προσώπων καὶ μόνον ὅταν ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐργάζωνται οἱ ἐργάται περισσότερον τοῦ 8ώρου, ἀμειβόμενοι τότε διὰ τὴν ἐπὶ πλέον ἐργασίαν των. Ἐν τούτοις ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἐπίκρισιν τοῦ 8ώρου. Ὑπάρχουσι πολλὰ ἄτοπα εἰς τὰ ὁποῖα φέρει τὸ σύστημα αὐτό, διότι καὶ ὅταν τὸ θέσῃ τις παραπλεύρως πρὸς τὰς δευτερευούσας ἀπολαυὰς θὰ ἴδῃ ὅτι καταντᾷ αὐτὸ μία κωμῳδία. Σήμερον ἀκριβῶς ὁ συνάδελφος κ. Σπηλιώτης μοὶ διηγεῖτο ὅτι εἰς τοὺς σταθμοὺς οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι, ἐπειδὴ ἔχουσιν ὡς δευτερευούσας ἀπολαυὰς ποσὰ ὁριζόμενα καθ’ ὥρας ἀπουσίας ἐκ τοῦ Κέντρου, συζητοῦν ποῖος σήμερον θὰ κόψῃ χαρτὶ καὶ ποῖος θὰ μείνῃ ἐκεῖ ἔξω ὡς ἀσθενὴς διὰ νὰ λογίζωνται αἱ ὧραι κατὰ τὰς ὁποίας θὰ διασκεδάσῃ εἰς κάποιον κέντρον, εἰς κάποιον σταθμόν.

§37ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Ὑπηρεσία ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐλέγχῃ δι’ ἐπιθεωρήσεως.

§38Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, εἶναι δύσκολος ὁ ἔλεγχος καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἀσκεῖται ἡ κατάχρησις αὕτη εἶναι ἡ μέριμνα τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία προτείνει ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν αὐτό. Συνιστᾷ ἡ Ἐπιτροπὴ ὅπως οὐδεὶς λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν δι’ ἀσθενείας αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ διαρκέσουν τοὐλάχιστον 8 ἡμέρας. Ὅταν ἡ ἀσθένεια τοῦ ὑπαλλήλου διαρκέσῃ 8 ἡμέρας καὶ πλέον, τότε λαμβάνει οὗτος ἀποζημίωσιν δι’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἀσθενείας. Δι’ ὀλιγωτέρας δὲν θὰ λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν.

§39Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οἱ ἰατροὶ τῶν σιδηροδρόμων ἢ εἶναι εὐσυνείδητοι ἢ εἶναι ἀσυνείδητοι, καὶ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Ἂν ὁ ἰατρὸς εἶναι εὐσυνείδητος καὶ διαπιστώσῃ ἀσθένειαν καὶ τεσσάρων ἡμερῶν, εἶναι δίκαιον νὰ ἀποζημιωθῇ ὁ σιδηροδρομικὸς ὑπάλληλος διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ τὸν ἐξαναγκάσητε ὑποχρεωτικῶς νὰ ἀσθενήσῃ πλέον τῶν τεσσάρων ἡμερῶν· διότι μὲ τοὺς ἀσυνειδήτους ἰατροὺς καὶ αἱ ὀκτὼ ἡμέραι δύνανται νὰ πιστοποιηθῶσι.

§40Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν μᾶς εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ποῖον τρόπον ὑπέδειξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου, διότι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς εἰδικοί, γνωρίζοντες τὰ πράγματα, διὰ νὰ κάμωμεν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον προτείνουν οἱ ἐργάται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου, καὶ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συγκρίνωμεν καὶ συναγάγωμεν ὀρθὴν καὶ σαφῆ γνώμην. Θὰ ἐπεθυμούσαμεν νὰ τὸ μάθωμεν, κ. Ὑπουργέ.

§41Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐπεθυμούσατε νὰ τὸ μάθητε, κ. συνάδελφε, ἂν ἦτο εὔκολον, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἐρρυθμίσθη ἀκόμη καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν ὅταν ρυθμισθῇ. Σᾶς ἀναφέρω μόνον ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν εἰσέρχεται εἰς λεπτομερείας, συνιστῶσα μόνον νὰ εἶναι τοιαύτη ἡ ρύθμισις τῶν λεπτομερειῶν, ὥστε ἡ ὀκτάωρος ἐργασία νὰ εἶναι πραγματική.

§42Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Πῶς ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό;

§43Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἦτο ἴσως ἄσκοπον νὰ κουράσω περισσότερον τὴν Συνέλευσιν μὲ δευτερεύοντα ἄλλα ζητήματα. Ἀναφέρω ὅμως μίαν λογιωτάτην καὶ ἀπαραίτητον σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνδείκνυται ἡ τακτοποίησις τῆς λογιστικῆς διαχειρίσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων. Πράγματι ἂν παρατηρήσητε τοὺς ἰσολογισμοὺς θὰ ἴδητε ὅτι, ἐνῷ ἓν κολοσσιαῖον κεφάλαιον δὲν ἐξυπηρετεῖται ποσῶς, εὑρίσκονται ἄνθρωποι νομίζοντες ὅτι ἔχουν καὶ περισσεύματα οἱ σιδηρόδρομοι. Καὶ δυστυχῶς συνέβη τοῦτο καὶ εἰς τὸν τέως Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Σιδηροδρόμων, ὁ ὁποῖος λησμονήσας ὅτι ἓν μικρὸν περίσσευμα τὸ ὁποῖον εἶχον οἱ Μακεδονικοὶ σιδηρόδρομοι καλύπτει μόλις ἓν μικρὸν μέρος ἄλλων σπουδαιοτάτων βαρῶν ἐκ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου τῶν σιδηροδρόμων, δὲν ἐδίστασε καὶ νὰ ἀρθρογραφήσῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐνισχύων τοὺς ἀπεργούς. Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπὸν Οἰκονομιῶν θέλει τὸ ἀνεξάρτητον αὐτὸ νομικὸν πρόσωπον τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων νὰ διοικῆται ὅπως διοικῆται μία Ἀνώνυμος Ἑταιρεία. Καὶ εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ γίνῃ καὶ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον. Διότι δὲν ἀγνοεῖτε ἴσως ὅτι ὄχι μόνον τὸ κεφάλαιον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξυπηρετηθῇ, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέθεσε τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κληθῇ ὁσονούπω νὰ διαθέσῃ. Γνωρίζετε βεβαίως ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι Γευγελῆς–Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου καὶ Ἀλεξανδρουπόλεως–Σβίλεγκραδ πρόκειται ὁσονούπω, ὅπως εἶπον, νὰ ἀπαιτήσουν ἴσως σοβαρὰ ποσὰ διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ἀξίας αὐτῶν. Ὑποθέτω ὅτι σύστασις δικαιοτέρα ταύτης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ· διότι ἐπὶ τέλους καὶ ἐλλείμματα νὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ, πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ γνωρίζῃ τί εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τῶν κρατικῶν καὶ ἄλλων σιδηροδρόμων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησίν των, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἔκαμε μίαν λογικὴν ἐπίσης σύστασιν, ὅπως ἀποκεντρωθῇ ἡ διοίκησις τῶν δύο διευθύνσεων. Καὶ ἡ ἀποκέντρωσις αὐτὴ ἀπεκρυσταλλώθη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ αὐτὴν καὶ τὸ ὁποῖον χωρίζει τὰς διευθύνσεις. Αἱ διευθύνσεις θὰ ἔχουν ἴδια Συμβούλια ἐκλεγόμενα ἐν μέρει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν μέρει ὑπὸ τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων ἑκάστης περιφερείας. Δηλαδὴ θὰ καταρτισθῇ ἓν Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ συνεργάζηται μὲ τὸν διευθυντὴν τῆς μιᾶς διευθύνσεως ἐν Ἀθήναις καὶ τὸ ὁποῖον θὰ περιλαμβάνῃ ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπορίου, τῆς γεωργίας, τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, καὶ ἓν Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἐν Θεσσαλονίκῃ, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτισθῇ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Οὕτω μὲ τὰ δύο Γνωμοδοτικὰ Συμβούλια θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ κοινωνία νὰ παρακολουθήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν λειτουργίαν καὶ διαρρύθμισιν τῶν σιδηροδρομικῶν πραγμάτων· διότι εἶναι σπουδαιοτάτης σημασίας τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν λαϊκῶν ὀργανώσεων θὰ παρακολουθοῦν καλύτερον τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν καὶ θὰ δίδουν τὴν ἀνάλογον σημασίαν αὐτῆς εἰς τοὺς ὁμοτέχνας των περὶ τῆς καταστάσεως τῶν σιδηροδρόμων. Ἐπὶ πλέον τὸ κεντρικὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον θὰ δέχηται ἕνα ἀντιπρόσωπον ἀπὸ ἕκαστον Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἑκάστης Διευθύνσεως μετὰ τοῦ ἑκάστοτε διευθύνοντος τὴν διεύθυνσιν αὐτήν. Ἅπαξ τοῦ ἔτους τὰ δύο Γνωμοδοτικὰ Συμβούλια μετὰ τοῦ κεντρικοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου θὰ συνέρχωνται ὅπως συσκεφθῶσι γενικώτερον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν σιδηροδρόμων. Οὕτως ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα τῆς ἀποκεντρώσεως τῆς διοικήσεως τῶν σιδηροδρόμων καὶ ἐν τούτῳ ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῆς Ἑλβετίας. Αὐτὸ τοῦτο τὸ σύστημα ὑφίσταται καὶ εὐδοκιμεῖ ἐν Ἑλβετίᾳ, δὲν ἔχομεν δὲ καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θέλει εὐδοκιμήσει καὶ παρ’ ἡμῖν. Αὐταί, κύριοι συνάδελφοι, ἐν συνόψει εἶναι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, εἶναι λογικώταται. Καὶ ἂν δὲν κατορθώνουν νὰ ἐπιτύχουν πολλὰς οἰκονομίας, πάντως ἡ ρύθμισις τῶν ἐξόδων τῶν σιδηροδρόμων εἰσέρχεται εἰς ἓν σύστημα ὁμαλώτερον. Ἐλησμόνησα μόνον νὰ ἀναφέρω ὅτι μία ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία ἀναφέρεται ἐν τῷ σχετικῷ Διατάγματι, εἶναι ὅτι αἱ προμήθειαι ὑπάγονται πλέον εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὑφίσταται διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν προμηθειῶν τοῦ Κράτους.

§44ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ καλύτερον ἀπ’ ὅλα.

§45Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἄλλη ἀξίωσις τῶν σιδηροδρομικῶν εἶναι ἡ ἑξῆς: Ζητεῖται παρ’ αὐτῶν ἡ μονιμοποίησις τῶν ἐκτάκτων καὶ προσωρινῶν ὑπαλλήλων. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται τοῦτο εἶναι προφανής· ἐπιδιώκουν νὰ αὐξήσουν τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε θὰ δύναται δι’ ἀπεργιῶν καὶ ἄλλων τρόπων νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ ἔκτακτοι ἐν τούτοις ὑπάλληλοι εἶναι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι προσλαμβάνονται δι’ ἐκτέλεσιν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τακτικαί, ἀλλ’ ἐμφανίζονται περιοδικῶς, ἀτάκτως. Ἐπὶ παραδείγματι ἐκτελοῦνται ἔργα πρὸς στερέωσιν τῆς γραμμῆς σήμερον εἰς τὸν Μπράλλον καὶ ὑπάρχουν πολλοὶ ἔκτακτοι ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐκεῖ.

§46Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ πολὺν καιρόν.

§47Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἐργάται οἱ ὁποῖοι προσελήφθησαν διὰ νὰ διορθώσουν τὴν γραμμὴν εἰς τὸν Μπράλλον· εἶναι ἐργάται οἱ ὁποῖοι προσελήφθησαν δι’ ὡρισμένην ἐργασίαν.

§48Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ, μίαν πληροφορίαν.

§49Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅλα τὰ φαινόμενα ἡ συζήτησις θὰ γενικευθῇ καὶ δύνασθε ὅλοι νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§51Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἄλλη ἀξίωσις τῶν σιδηροδρομικῶν ἦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως προσληφθῶσιν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων δύο ἀντιπρόσωποι αὐτῶν. Τὴν ἀξίωσιν αὐτῶν ταύτην ὄχι μόνον ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως ἐκλήθησαν αἱ Ὀργανώσεις τῶν σιδηροδρομικῶν, ὅπως δηλώσουν δύο πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ συμπαρακαθίσουν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ἠρνήθησαν δὲ νὰ τὸ πράξουν, διότι θέλουν ὅπως τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλέγουν αὐτοί, ἐξέρχωνται τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ὅταν θελήσουν οἱ σιδηροδρομικοὶ νὰ διατάξουν αὐτοὶ νὰ ἀποχωρήσουν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, διότι θὰ φέρῃ ἀναστάτωσιν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν σύνθεσιν αὐτοῦ. Ἂν οἱ σιδηροδρομικοὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα αὐτῶν, ἂς προσέξουν νὰ ἐκλέξουν ἀντιπροσώπους τοιούτους, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἀναγκασθοῦν μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας νὰ ἀνακαλέσουν. Ἄλλη ἀξίωσις ἦτο τὸ κλείσιμον τῶν ἀνοικτῶν τραίνων καὶ ἄνοιγμα ἐσωτερικῶν διαδρόμων. Αὐτὸ ἐγένετο ἀμέσως δεκτόν· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ μεταβάλωμεν ἀμέσως ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν τὸ σιδηροδρομικόν. Πᾶσαι αἱ προσθῆκαι γίνονται ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ καὶ ἡ τελειότης τῆς λειτουργίας τῶν σιδηροδρόμων. Ταμεῖα συντάξεων. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν συγκρότησιν καὶ τοῦ ταμείου συντάξεων Μακεδονίας, τὸ ὁποῖον δὲν συνεκροτήθη ἀκόμη, παρεκάλεσα δὲ ἀμέσως τὸν ἁρμόδιον Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπου τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἐκκρεμές, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν λύσιν αὐτοῦ, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἡμέρας τινὰς πρὸ τῆς ἀπεργίας ἔστειλε τμηματάρχην ἐπίτηδες εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἵνα ἐπὶ τόπου ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα καὶ λυθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Ταμεῖα προνοίας. Τὰ ταμεῖα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εὐχώμεθα ὅπως καθιερωθῇ εἰς τὸν Τόπον μας. Τὰ ταμεῖα αὐτὰ τῆς προνοίας σκοπὸν ἔχουσιν ὅπως δώσωσιν εἰς πάντα ἀποχωροῦντα τῆς ὑπηρεσίας ἕνα γενναῖον ποσόν, τὸ ὁποῖον μαζὶ μὲ τὴν σύνταξιν τὴν ὁποίαν θὰ λαμβάνουν, θὰ διηυκόλυνεν εἰς αὐτοὺς τὸν βίον. Τὸ σύστημα ὅμως αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ σήμερον παρ’ ἡμῖν, ἐφόσον ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουσι τοιαῦτα. Θὰ ἐδικαιοῦντο οἱ σιδηροδρομικοί, καὶ θὰ ἦσαν ἀξιέπαινοι κατὰ τοῦτο, ἂν τὰ ταμεῖα αὐτὰ τῆς προνοίας ἐπροικοδοτοῦντο ἀπὸ κρατήσεις ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν μισθῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ταμεῖα αὐτὰ νὰ ὀργανωθῶσι καὶ νὰ προικίζωνται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον προηγουμένως, δὲν ἐπαρκοῦσι διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀξιώσεων. Μία καὶ ἡμίσεια μισθοδοσία ἐλαμβάνετο μέχρι σήμερον παρὰ τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀνέρχεται εἰς 30 ἑκατομμύρια περίπου δραχμῶν, καὶ ἐφεξῆς, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, δὲν δύναται πλέον νὰ καταβάλληται, ἐδηλώσαμεν δὲ ὅτι, ἐφόσον ἡ Συνέλευσις κατήρτισε τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν καὶ ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐφαρμόσῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβῶμεν τὴν ἐντολὴν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως. Δεκάτη τρίτη ἀξίωσις. Ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου 2144, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐπιτελείου, δύναται νὰ ἀπομακρύνῃ τῶν γραμμῶν ὡρισμένα πρόσωπα. Ζητοῦν ὅπως, ἐν περιπτώσει πολέμου, ἂν τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ ἡ ἀσφάλεια τοῦ Στρατοῦ ἀπαιτήσῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν ὡρισμένων προσώπων ἀπὸ τῶν γραμμῶν, νὰ μὴ δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο. Δεκάτη τετάρτη ἀξίωσις. Ζητεῖται ὁ καταρτισμὸς Συνεταιρισμῶν καταναλώσεως καὶ ζητοῦν νὰ προικισθῶσιν, ὡς εἶπον πρότερον, μὲ 15.000.000 δραχμῶν, κατὰ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἕκαστος σιδηροδρομικὸς λάβῃ ὡς δωρεὰν μίαν μετοχὴν τοῦ Συνεταιρισμοῦ αὐτοῦ. Ἡ πρότασις αὐτὴ εὗρεν ἡμᾶς πολὺ συμπαθεῖς, διότι πραγματικῶς ἀποτελεῖ μίαν βάσιν, ἡ ὁποία, εὑρίσκουσα τὴν λύσιν αὐτήν, θὰ ἦτο δυνατὸν πραγματικῶς, χωρὶς νὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος καὶ τοὺς σιδηροδρόμους, νὰ διευκολύνῃ τὸν βίον τῶν σιδηροδρομικῶν, τοὺς ὁποίους ἀσφαλῶς, ἐπιτυγχάνοντας βραδύτερον ἐν τῇ ὀργανώσει τῶν Συνεταιρισμῶν αὐτῶν, θὰ ἐμιμοῦντο καὶ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι τόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον καὶ ἐγὼ θὰ ὑποστηρίξωμεν πάσῃ δυνάμει τὴν πρότασιν αὐτήν, καὶ θὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ καὶ κάποιον βοήθημα διὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τοῦ Συνεταιρισμοῦ αὐτῶν, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὁ Συνεταιρισμὸς αὐτὸς νὰ βασίζηται εἰς ἴδια μέσα τῶν μελῶν, καὶ ἂν ταῦτα δὲν διέθετον τὰ μέσα πρὸς ὀργάνωσιν, θὰ ἦτο εὔκολον νὰ τοὺς διευκολύνωμεν ἓν δάνειον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τοῖς εἴπω καὶ κάτι τι ἄλλο, ὅτι αὐτὰ τὰ ταμεῖα τῶν συντάξεων, τὰ ὁποῖα διαθέτουν, θὰ ἦτο εὐκολώτατον νὰ εὕρωσι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ λειτουργήσουν οἱ Συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως. Ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω ὅτι μόνον τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τοῦ Σ.Π.Α.Π. διαθέτει 107.000.000 δραχμῶν καὶ προσθέτω ὅτι αἱ εἰσφοραὶ τοῦ Κράτους εἶναι τὸ μεγαλύτερον μέρος, τὸ ὁποῖον εἰσφέρεται εἰς τὸ ταμεῖον αὐτὸ τῶν συντάξεων. Τελευταίως μάλιστα, ὅταν κατώρθωσαν νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς εἰσφορᾶς τοῦ Κράτους, ἔσπευσαν νὰ ἐλαττώσωσι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον οἱ ἴδιοι εἰσέφερον εἰς τὸ ταμεῖον αὐτό. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ποίαν θέσιν εὑρέθην ἀπέναντι τῶν σιδηροδρομικῶν. Ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀδυναμία τῆς αὐξήσεως περαιτέρω τῶν κομίστρων, ἡ ὁποία ἐκινδύνευε πλέον νὰ καταστήσῃ ἀπροσπελάστους τοὺς σιδηροδρόμους, διότι, ὅπως γνωρίζετε, κάθε πρᾶγμα ἔχει καὶ τὰ ὅριά του. Ἀντοχὴν μεγαλυτέραν εἰς αὔξησιν τῶν κομίστρων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ τὸ ἐξυπηρετούμενον ὑπὸ τῶν σιδηροδρόμων κοινόν. Ἐξ ἄλλου εἴχομεν τὴν ἀπόφασίν σας, ἡ ὁποία μᾶς ἔλεγεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἐρωτῶ: Πῶς ἦτο δυνατὸν ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς νὰ λάβω τὰ ζητήματα ταῦτα, δίδων ἱκανοποίησιν εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπῄτουν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου; Ἠναγκάσθην νὰ συντάξω τὸ δημοσιευθὲν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ καὶ καθιστᾷ νόμον τοῦ Κράτους τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Τὸ Διάταγμα τοῦτο ἔφερα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως συζητηθῇ. Ἐξέθηκα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅτι οἱ σιδηροδρομικοὶ μοὶ ἀφῆκαν νὰ ἐννοήσω ὅτι θὰ ἀπεργήσωσιν ἂν δὲν γίνωσι δεκτὰ τὰ αἰτήματα αὐτῶν καὶ ἐζητήσαμεν νὰ νουθετήσωμεν αὐτούς, ἐφόσον ἦτο δυνατόν. Ἐπανειλημμένως τοὺς ἐνουθέτησα καὶ τοῖς εἶπον ὅτι ζητοῦν ἀδύνατα, τοῖς εἶπον ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὐτοὶ συμπαθεῖς, εἶναι συμπαθὴς ἐπίσης καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἰδιοκτησία τοῦ ὁποίου εἶναι οἱ σιδηρόδρομοι. Τοῖς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀνεπαρκῶς ἐξυπηρετεῖται ἀπὸ τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμάς, Κράτος τὸ ὁποῖον ὁλόκληρον τὴν δυτικὴν αὐτοῦ πλευρὰν τὴν ἔχει ἐγκαταλείψει ὑπὸ ἔποψιν σιδηροδρομικὴν καὶ ὅλη ἡ Βορειοδυτικὴ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην νέων γραμμῶν, δὲν εἶναι δυνατόν, εἶπον εἰς αὐτούς, Κράτος τοιοῦτον, εἰς τοιαύτην εὑρισκόμενον κατάστασιν, νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ θέσῃ τάξιν εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ ἐγκατάστασιν νέων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐργαζόμεθα συντόνως.

§52Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πότε ἐδημοσιεύθη ἡ ἔγκρισις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν;

§53Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι γνωστόν.

§54Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς ἐμὲ δὲν εἶναι γνωστόν.

§55Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἐδημοσίευσαν αἱ ἐφημερίδες καὶ ὠφείλετε νὰ τὸ ἠξεύρητε.

§56Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἐδημοσίευσαν μετὰ τὴν κήρυξιν τῆς ἀπεργίας.

§57Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ Διάταγμα ναί, ὄχι τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ὅσα λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι πρὸ τῆς ἀπεργίας ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, εἶναι ἐπιβαρυντικὰ διὰ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§59Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι εἶναι καλόν, ἐφόσον ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποστήριξιν ἑνὸς τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, νὰ ἀναμετρήσουν τὰς εὐθύνας αὐτῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τοὺς σιδηροδρόμους ἔρμαιον εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἱονδήποτε ἀγῶνα διὰ νὰ προσπαθήσῃ ὅπως ἀποκαταστήσῃ μίαν τάξιν πραγμάτων ἀνεκτήν. Καὶ εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι, ἂν κηρυχθῇ ἀπεργία, θὰ ἀντιμετωπισθῇ αὕτη ἀσφαλῶς· ἀλλὰ τὴν φορὰν αὐτὴν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν νὰ βοηθήσουν εἰς τὸ νὰ τεθῇ εἰς κίνησιν ἓν τόσον σπουδαῖον ὄργανον τῆς ἐθνικῆς ζωῆς, θὰ μείνουν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§61Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διότι ὑπῆρξε πάντοτε παράπονον ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς δυσκόλους στιγμὰς ἵνα βοηθήσουν τὸ Κράτος, ὅτι, ὅταν παρέλθουν αἱ δύσκολοι στιγμαί, τὸ Κράτος ἀποπέμπει τοὺς βοηθήσαντας αὐτὸ διὰ νὰ περιποιηθῇ τοὺς ἄλλους. Πραγματικῶς, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν τελευταίαν ἀκόμη ἡμέραν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἴδῃ τὴν Ὁμοσπονδίαν τῶν σιδηροδρομικῶν διὰ νὰ νουθετήσῃ αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς πείσῃ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν, ὅταν δὲ ἐξηρχόμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν: «Ἡ ἐπιθυμία ἡμῶν εἶναι ὅπως ἀποφύγωμεν τὸν σάλον τὸν ὁποῖον δύναται νὰ δημιουργήσῃ μία ἀπεργία, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθυμεῖ καὶ ὁ ἴδιος νὰ σᾶς ἴδῃ καὶ ὁμιλήσῃ μεθ’ ὑμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ». Μοὶ ἀπήντησαν ὅτι «εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ κρατήσωμεν τὴν ἀπεργίαν καὶ θὰ κηρυχθῇ αὕτη». Ἡμεῖς τότε τί ἠθέλετε νὰ κάμωμεν, κύριοι συνάδελφοι; Ἀντεμετωπίσαμεν τὴν ἀπεργίαν καὶ εἰς μὲν τὴν Μακεδονίαν οὔτε μίαν ἡμέραν ἐσταμάτησαν αἱ συγκοινωνίαι καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας ἀνωμαλίας πλησιάζομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν πλήρη κανονικότητα.

§62Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἀληθές.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀληθέστατον.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς δώσητε μίαν πληροφορίαν; Πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων καὶ πόσος εἶναι σήμερον ὁ ἀπασχολούμενος ἀριθμὸς τεχνικοῦ προσωπικοῦ;

§65Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ὅσοι χρειάζονται διὰ νὰ λειτουργήσουν κανονικῶς αἱ γραμμαὶ καὶ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν χρειάζονται τόσαι χιλιάδες διὰ νὰ κινοῦνται οἱ σιδηρόδρομοι. (Χειροκροτήματα). Ἀντεμετωπίσθη λοιπὸν ἡ ἀπεργία, κύριοι συνάδελφοι. Τώρα εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Πάγκαλος νὰ ἔχῃ παράπονα ὅτι δὲν ἔφθασεν εἰς 22 ὥρας ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην εἰς Ἀθήνας, ἀλλ’ ἔφθασεν ἀσφαλῶς ἔστω καὶ εἰς περισσοτέρας ὥρας.

§66Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὁ κ. Μπιράκης ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κυριακὴν καὶ ἦλθε σήμερον.

§67Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι περιττόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐκθέσω εἰς ὑμᾶς περισσοτέρας λεπτομερείας ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξέλιξιν τῆς σιδηροδρομικῆς ἀπεργίας. Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν τὴν Συνέλευσιν ὅτι θλιβόμεθα καιρίως, διότι ἐργάται, ἀπατηθέντες, παρεσύρθησαν εἰς τὸ βίαιον αὐτὸ μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠπείλησαν τὴν ἡσυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ δύναμαι ἐπίσης νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι δὲν ἐσκέφθην μόνον πῶς νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἀπεργία, ἀλλὰ πῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὰ μετὰ τὴν ἀπεργίαν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον συνέστησα νὰ μὴ προσλαμβάνεται προσωπικὸν παρὰ μόνον τεχνικὸν τοιοῦτον καὶ ἐφόσον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ κινηθοῦν οἱ συρμοί· διότι ἤμην βέβαιος ὅτι οἱ πλανηθέντες ἐργάται θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὰς ἐργασίας των. Ἔχω λοιπὸν τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ δυσχέρειαι ἐκ τῆς τυπικῆς λύσεως τῆς ἀπεργίας δὲν θὰ εὕρουν πραγματικῶς κατάστασιν τόσον δύσκολον, ὥστε νὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀπεργῶν ἐκτὸς τῶν θέσεων αὐτῶν. Βεβαίως θὰ εὑρεθῶσιν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι θὰ εὕρωσι τὰς θέσεις αὐτῶν κατειλημμένας, ἀλλὰ ἐφροντίσαμεν ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων αὐτῶν εἶναι ἐλάχιστος.

§68Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πόσος;

§69Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ παρέλθουν περισσότεραι τῶν δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν καὶ ὅλοι θὰ θελήσουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των. Τότε θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν ἐσωτερικὸν Κανονισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ ἐπανέλθουν οὗτοι ἂν προταθοῦν ἀπὸ τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια τῶν Ὀργανώσεων εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουν καὶ κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἐδήλωσα εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπιθυμῶ ὅπως τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ εὕρουν τὰς θέσεις αὐτῶν κατειλημμένας εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπεργίαν τῶν ἠλεκτροτεχνιτῶν, ὅπως σᾶς εἶπον πρωτύτερα, ἡ ἀπεργία αὐτὴ ἔγινε περισσότερον ἐξ ἀλληλεγγύης καὶ ἵνα βοηθηθῶσιν οἱ σιδηροδρομικοί. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἔγινε διὰ τὸν λόγον αὐτόν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἐπιβάρυνσιν μὲ ποσὸν 46.000.000 δραχμῶν εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν, χωρὶς νὰ μελετήσωμεν ἐπισταμένως καὶ μετὰ προσοχῆς, ἂν αἱ αἰτούμεναι αὐξήσεις ἦσαν δίκαιαι καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ βαστάσουν τὴν νέαν αὐτὴν αὔξησιν οἱ καταναλωταί· διότι ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν ζητημάτων δὲν εὑρίσκεται μόνον τὸ τί πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὁ ἐργάτης ἵνα ζῇ ἀξιοπρεπῶς, ἀλλὰ τί δύναται ὁ καταναλωτὴς νὰ καταβάλλῃ. Ἐκεῖ εὑρίσκεται τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὁ διαιτητὴς ἐν τῷ ζητήματι ὀφείλει νὰ προσέχῃ. Οὐδέποτε ἠρνήθημεν τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα, διότι θὰ ἦτο τοῦτο μία παράβασις στοιχειωδῶν καθηκόντων ἡμῶν. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχώμεθα καὶ ὑπαγορεύσεις τοῦ ἑνὸς μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπείσθη ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τόσον οἱ σιδηροδρομικοὶ ὅσον καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἠλεκτροκινήσεως ἐζήτησαν ἦσαν πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατόν, ἐφόσον ἔχαμεν τὴν ἐμπιστοσύνην σας, νὰ δεχθῶμεν καὶ νὰ ἐφαρμόσωμεν. Ἐφροντίσαμεν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρασκευάσωμεν τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μὴ αἰσθανθῇ ποσῶς ἢ νὰ αἰσθανθῇ ἐλάχιστον τὴν ἀνωμαλίαν. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσωμεν ὅτι θὰ ἐξετάσωμεν πάντοτε μετὰ συμπαθείας αἰτήματα ὑποβαλλόμενα ἡμῖν ἀπὸ ἓν τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον προσέφερεν ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ ἠθελήσαμεν ἐπίσης νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δέχηται ὑπαγορεύσεις.

§70Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι εἰς τὸ Ἄμστερνταμ διετάχθη ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν Ἑλληνικῶν ἐμπορευμάτων, ἐκτὸς τῆς ἐνισχύσεως τῆς χρηματικῆς τὴν ὁποίαν ἀπέστειλαν πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι σιδηροδρομικούς. Ἤθελα νὰ μάθω, ἂν ἡ ἀπειλὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὴν κατάστασιν, ἔχει πραγματοποιηθῆ.

§71Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἁρμοδία Πρεσβεία δὲν μᾶς ἐτηλεγράφησε τίποτε σχετικόν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπάρχει ἐπερώτησις ὑποβεβλημένη, διὰ τῆς ὁποίας ἐπερωτῶν τὴν Κυβέρνησιν διατί ὤθησε τοὺς σιδηροδρομικοὺς εἰς ἀπεργίαν.

§73Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη συναφής.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§75Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ σκοπὸς τῶν δηλώσεων ἦτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις αὐτὴ πάσης ἄλλης.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν ἐπερωτώντων ποῖος θέλει νὰ λάβῃ τὸν λόγον;

§77Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον.

§79Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, κύριοι συνάδελφοι, τὰ μελανὰ νέφη ἐξικνούμενα πυκνοῦνται ὑπεράνω ἡμῶν....

§80ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄ, ἄ, ἄ!

§81Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Θεὸς ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους τὴν φράσιν καὶ τὴν φωνήν· τοὺς ἀνάρθρους φθόγγους δὲν ἐχάρισεν εἰς ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ἐπιφωνήσεις «εὖγε, εὖγε» ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ χειροκροτήματα ἔκ τινων θεωρείων).

§82ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ κενωθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§83Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διατί νὰ κενωθῶσι; Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνεται αὐτό. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα). Καθίσατε κάτω.

§85Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψητε καὶ νὰ διατάξητε νὰ ἐκκενωθῇ τὸ θεωρεῖον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτὰ ἵνα ἐκκενωθῇ τὸ θεωρεῖον. (Ὥρα 7 μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις Ὁ κ. Κούνδουρος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§88Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, μελανὰ νέφη πυκνοῦνται ὑπεράνω τῆς ὁροθετικῆς μας γραμμῆς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐσωτερικὴ ἀντίδρασις, ἀποθρασυνθεῖσα, περιπολεῖ πέριξ τοῦ Δημοκρατικοῦ Οἴκου καὶ κρατεῖ ἀνὰ χεῖρας τὸν μοχλὸν τῆς ἀνατροπῆς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κοινωνικὸς σάλος ταράσσει τὴν ἠρεμίαν τῆς πρωτευούσης μὲ κυματισμοὺς ἐξαπλουμένους μέχρι τῶν ἀπωτέρων Ἑλληνικῶν ἄκρων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ κρατικῷ ὀργανισμῷ ἀναφαίνονται ἀνωμαλίαι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, γενικώτερον, αἱ γενικαὶ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξωτερικῶς καὶ ἐσωτερικῶς διαβιοῖ ἡ Ἑλλάς, δὲν ἐγγυῶνται διὰ τὴν καλωσύνην καὶ τὴν ἠρεμίαν τῆς αὔριον, εὐκταῖον βεβαίως θὰ ἦτο ἂν ἐβασίλευε καὶ ἂν ἐπρυτάνευεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀπόλυτος συμφωνία αἰσθημάτων καὶ σκέψεων· εὐκταῖον θὰ ἦτο βεβαίως ἂν ἦσαν μακρὰν τῶν πληρεξουσίων τοῦ λαοῦ, τῶν ἐκτελούντων τὸ καθῆκόν των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, αἱ διχόνοιαι καὶ αἱ ἔριδες. Ἀλλὰ δὲν πταίομεν ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι· δὲν πταίει ἡ «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις» ἂν ἡ καθόλου πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν ζητημάτων μᾶς ἠνάγκασε νὰ ἐκλαμβάνωμεν ὡς καθῆκον ἡμῶν ἱερὸν τὸ καθῆκον τοῦ ἐλέγχου ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς, ἂν ἐξετάζοντες τὴν ὅλην κατάστασιν, τὴν ἀναντιρρήτως μὴ εὐχάριστον κατάστασιν, διακρίνομεν ὄπισθεν ἑκάστης ἀθλιότητος βαρὺ καὶ ἀποδεδειγμένον τὸ κυβερνητικὸν πταῖσμα. Ἀναντιρρήτως δὲν θὰ ἐπυκνοῦντο καθ’ ἡμῶν τὰ νέφη ὑπεράνω τῆς ὁροθετικῆς μας γραμμῆς, ἂν δὲν ὑπῆρχον ὡρισμέναι πράξεις καὶ ὡρισμέναι παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὸ πατριαρχικὸν ζήτημα, φέρ’ εἰπεῖν, καὶ εἰς τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πατριαρχικὸν ζήτημα, ἄλλοτε, ὅταν συζητηθῇ ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις, θὰ καταδείξωμεν τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, κατεδείχθησαν ἤδη αἱ εὐθῦναι.

§89Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Εὐτυχῶς ζῇ...

§90Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὐτυχῶς ζῇ, καὶ ζῇ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὸ βαρὺ πλῆγμα καὶ τὸ βαρὺ ράπισμα ἐναντίον τοῦ αὐτουργοῦ τοῦ Πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ἀντανακλᾷ καὶ ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπαγγέλλονται ἐν τῷ Τόπῳ τούτῳ τοὺς διαδόχους αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§91Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διεψεύσθη αὐτό.

§92Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναντίρρητον ὑπάρχει τὸ πταῖσμα τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀποθράσυνσιν τῆς ἀντιδράσεως καὶ εἶναι τὸ πταῖσμα τὸ συνιστάμενον εἰς τὸ ὅτι ἄφησε νὰ ἐκφύγῃ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῆς ὁ χαλινὸς τοῦ Νόμου καὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἡ θρασύτης, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη, εἰς τὰς τάξεις τῶν ὑπονομευτῶν τοῦ πολιτεύματος. Ὑπάρχει σχετικὴ ἐπερώτησις, κύριοι, ὑποβληθεῖσα κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς κυβερνητικῆς ζωῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἦσαν ἀληθεῖς αἱ δηλώσεις, καθ’ ἃς εἶχε σκοπὸν νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸ κατοχυρωτικόν. Ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἡ ἀναμόχλευσις τοῦ παρελθόντος, ἡ τυμβωρυχία τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύει ὁ νόμος, διὰ νὰ ἀνοιχθῶσιν οἱ τάφοι τῶν ἑπτὰ καὶ νὰ σπαρῇ ἐκ νέου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν τὸ σπέρμα τοῦ διχασμοῦ καὶ τῆς διχογνωμίας. Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο δὲν ἐξετελέσθη ἀπὸ ἀνευθύνους καὶ ἀπὸ μεμακρυσμένους τοῦ κρατικοῦ ὀργανισμοῦ παράγοντας· δὲν ἐγένετο μόνον ἀπὸ τοὺς δημοσιογράφους, ἐγένετο ἀπὸ αὐτὰ ταῦτα τὰ ὄργανα τὰ κρατικά. Αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πολίτης, τὸ κρατικὸν ὄργανον, παρέβη τὸν κατοχυρωτικὸν νόμον καὶ ἐδημιούργησεν εἶδος ἐρωτικῆς ἀλληλογραφίας καὶ ἐδημοσίευσε τὴν ἀλληλογραφίαν αὐτὴν διὰ νὰ παραστήσῃ μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν καταδίκην καὶ ἐκτέλεσιν ὡς ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ πράξεως ἐπιβεβλημένης, ἀλλὰ περὶ πράξεως κακῆς. Ὑπάρχει ἑπομένως τὸ πταῖσμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφήρμοσε τὸν κατοχυρωτικὸν νόμον, τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησεν ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις νὰ κατοχυρώσῃ τὸ πολίτευμα. Ἀλλὰ περὶ ὅλων τούτων τῶν ζητημάτων, ὡς καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου, ἡ ὁποία, καθημερινῶς αὐξανομένη, σπείρει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν τὴν ἀπογοήτευσιν, περὶ ὅλων τούτων τῶν ζητημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα φέρει βαρυτάτην τὴν εὐθύνην, καθ’ ἡμᾶς ἡ Κυβέρνησις, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὴν Κοινὴν Γνώμην νὰ ἑνωθῇ ἐν τῇ φωνῇ ὅτι δὲν ἀναμένει ἡμέρας εὐτυχεῖς, κυβερνώντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν σήμερον, περὶ τῶν ζητημάτων τούτων, λέγω, δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν σήμερον διὰ μακρῶν. Σήμερον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ τὸ ζήτημα τῶν τελευταίων δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τῶν δηλώσεων τῶν γενομένων συνεπείᾳ τῆς ὑπαλληλικῆς ἀπειλῆς καὶ τῆς τελευταίας ἀπεργίας. Ἔχομεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν δηλοῦντα ὅτι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀποσυρθῇ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐξευρεθῇ λύσις, ἀλλὰ νὰ περιέλθῃ ὁ Τόπος εἰς τὴν ἀναρχίαν. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἥκιστα μετριόφρονος ταύτης δηλώσεως, δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἥκιστα ἁδρᾶς ἀπέναντι τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἄλλων κομμάτων ταύτης δηλώσεως, ἀλλὰ θέλω νὰ λάβω τὸ οὐσιαστικὸν μέρος αὐτῆς. Καὶ ἐρωτῶ: Ἂν τάχα ἀποσυρθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἡ Συνέλευσις παροῦσα, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀνώτατος λειτουργὸς τοῦ πολιτεύματος, οἱ δύο οὗτοι παράγοντες, νὰ ρυθμίσωσι τὴν κατάστασιν τὴν ἐπαύριον τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως; Ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἀπειλεῖ ὅτι θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἔκρυθμος κατάστασις καὶ θὰ βασιλεύσῃ εἰς τὸν Τόπον ἡ ἀναρχία καὶ θὰ περιέλθῃ ἡ Χώρα «ἐν γούνασι τοῦ ἰσχυροτέρου»....

§93Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ σιωπὴ ἀποτελεῖ ἀνομολόγησιν, λέγω ὅτι δὲν εἶπον αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§94Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἡμεῖς ἐρωτῶμεν ἂν εἶναι ἀληθεῖς αἱ δηλώσεις.

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ διαψεύδω. Ἂν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τί εἶπον, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. Ἠρωτήθην ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ σημασία τῆς ἐπιτυχίας ἢ μὴ ἐπιτυχίας τῆς στάσεως τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἀπεργιῶν τῶν ἤδη ἐκραγεισῶν καὶ τῶν ἀπειλουμένων νὰ ἐκραγῶσιν. Ἀπήντησα ὅτι εἶναι φυσικὸν ὅτι, ἂν ἀποτύχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ τάσει αὐτῇ καὶ ἐπικρατήσουν οἱ ἀπεργοί, ἡ Κυβέρνησις θὰ παραιτηθῇ. Ἠρωτήθην τί θὰ γίνῃ μετὰ ταῦτα. Ἀπήντησα «δυοῖν θάτερον», ἀφοῦ μοὶ λέγετε ὅτι θὰ ἐπικρατήσουν οἱ ἀπεργοί· ἢ τὰ πράγματα θὰ ἐξελιχθῶσιν ὁμαλῶς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας —καὶ οὕτως εἶναι αἱ δηλώσεις μου, δημοσιευμέναι εἰς τὸ «Ἔθνος»— θὰ ἐκλέξῃ τὸν μέλλοντα νὰ κυβερνήσῃ τὴν Χώραν, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποταθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἢ τὰ πράγματα δὲν θὰ ἐξελιχθῶσιν ὁμαλῶς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἰσχυρότερος θὰ ἐπικρατήσῃ· διότι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπικρατήσουν οἱ ἀπεργοί, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, δὲν θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ ὁμαλῆς καταστάσεως.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν διορθώνει τὰ πράγματα. Νομίζω ὅτι εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας διαδίδεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι ἐπίκειται πραξικόπημα, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀφήνῃ νὰ ἐννοεῖται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταλυθῶσιν αἱ νόμιμοι ἐξουσίαι τοῦ Κράτους καὶ νὰ περιέλθῃ ἡ κατάστασις εἰς χεῖρας τῶν ἰσχυροτέρων.

§97Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μία παραμένει ἡ ἔννοια τῶν δηλώσεων, ὅπως ἡμεῖς τὴν ἀντελήφθημεν καὶ ὑπεβάλομεν τὴν ἐπερώτησιν, ἡ ἔννοια κατὰ τὴν ὁποίαν δέχεται τὴν ἐξέλιξιν κατὰ δύο κατευθύνσεις, χωρὶς νὰ καθορίζῃ ποία εἶναι ἡ περισσότερον ἐνδεχομένη τὴν ἐπαύριον τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ παύσῃ νὰ κυβερνᾶται ὑπ’ ἐκείνου ὁ Τόπος. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι μία καὶ μόνη ὑπάρχει ὁδός, μία καὶ μόνη ὑπάρχει κατεύθυνσις, καὶ πρὸς τὴν ὁδὸν ἐκείνην καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην ὅλοι οἱ πολῖται καὶ ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι καὶ πρὸ παντὸς μεταξὺ τῶν πολιτευομένων οἱ κατέχοντες θέσιν ἀρχηγοῦ ὀφείλουν νὰ ὠθοῦν τὴν κατάστασιν. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω κἂν ἐπὶ τοῦ ἐνδεχομένου, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλει παραλύσει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ θέλει παρεκκλίνει τῆς κανονικῆς του λειτουργίας καὶ θὰ ἀφήσῃ τὴν κατάστασιν νὰ περιέλθῃ εἰς τὰ γόνατα τοῦ ἰσχυροτέρου. Νομίζομεν δὲ ὅτι τοιαῦται δηλώσεις, γενόμενοι ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πολὺ εὐλόγως ἐμβάλλουν τὴν Κοινὴν Γνώμην εἰς ἀνησυχίαν, πολὺ εὐλόγως δύνανται, εἴτε ἐξηγούμεναι εἴτε παρεξηγούμεναι, νὰ θεωρηθοῦν ὑποθάλπουσαι τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας τάσεις πρὸς διαβίωσιν τῆς Χώρας μακρὰν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἐφόσον εἶναι κοινοβουλευτικὸς Πρωθυπουργὸς νομίζομεν ὅτι εἶναι καὶ αὐτὸς ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθῇ τὴν γραμμὴν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ δίδῃ νύξιν εἰς τὰς τάσεις ἐκείνας αἵτινες φαίνονται διατεθειμέναι νὰ καταργήσουν τὸ πολίτευμα. Ἀλλά, κύριοι, ἐμὲ ἐνδιαφέρει τὸ οὐσιαστικὸν μέρος, ἐμὲ ἐνδιαφέρουν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπειλήσῃ τὸ φάσμα τῆς ἀναρχίας εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως. Εἶναι ταῦτα δύο γεγονότα· ἡ ὑπαλληλικὴ ἀπειλὴ καὶ ἡ ἐκραγεῖσα ἀπεργία. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπαλληλικὴν ἀπειλὴν δὲν εἶναι σήμερον ἡ συζήτησις ὡρισμένη καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπταισε καὶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ὄχι τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάστασιν τῶν γνωμῶν αὐτῆς πρὸς τὰς γνώμας τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπεριφορὰν αὐτῆς ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑπαλλήλων.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ συζητήσῃ καὶ αὐτό—νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι— ὥστε ἠμπορεῖτε νὰ ἐκταθῆτε καὶ εἰς αὐτό.

§99Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἐπερώτησις περὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις τὸ θεωρεῖ συναφὲς καὶ θὰ τὸ συζητήσῃ καὶ αὐτό.

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ «προλούντιο» τῆς συζητήσεως, δὲν ἔκαμε νύξιν ἐπὶ τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἁρμόδιος· ἐπ’ αὐτοῦ θὰ σᾶς εἴπω ἐγώ.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ἐκείνων τῶν σημείων ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλαμεν νὰ σᾶς ἐλέγξωμεν. Ἂν θέλητε, διὰ νὰ ἐλαφρύνητε τὴν θέσιν σας, νὰ ἐπεκτείνητε τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων, εἶσθε ἐλεύθερος.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν εἷς ἐξ ὑμῶν θέλει νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν θέσιν μας ἢ νὰ τὴν βαρύνῃ, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§105Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ἁπλῶς ὅτι ἐπεθύμουν μετὰ ταχύτητος νὰ φθάσω τὴν οὐσίαν τῶν γεγονότων, καὶ γεγονότα οὐσιώδη, προκαλέσαντα τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θεωρῶ ἔνθεν μὲν τὴν ὑπαλληλικὴν ἀπειλήν, ἐκεῖθεν δὲ τὴν σιδηροδρομικὴν ἀπεργίαν, καὶ προσέθεσα παρακατιὼν ὅτι περὶ τῆς ὑπαλληλικῆς ἀπεργίας σήμερον δὲν γίνεται λόγος, ἀλλὰ θὰ γίνῃ λόγος περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς ἀπεργίας, διότι ταύτην ἀφορᾷ ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις. Δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως περαιτέρω εἶναι νὰ ρυθμίσῃ τὴν θέσιν της, δικαίωμα εἶναι τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» νὰ καθορίσῃ τὰ ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον· ἐγὼ μόνον ἀνέφερα ὡς ἕνα ἐκ τῶν λόγων τῶν ἀπειλουμένων ἀπεργιῶν. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι δὲν θέλω νὰ κανονίσω τὰς διαφωνίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν συμπεριφορὰν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις τὴν νόμιμον ἀντιπροσωπείαν τῆς νομίμου ὑπαλληλικῆς Λέσχης δὲν ἦτο ὁ ἁρμόζων τρόπος εἰς δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν· ὑπενθυμίζει παλαιοτέραν ἐποχήν, ἐποχὴν ἄγνωστον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀποδεικνύει ὕφος αὐταρχικόν, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ξένον πρὸς τὸν ἄνεμον ὁ ὁποῖος πνέει σήμερον. Ἐπὶ πλέον ἡ ἐπέμβασις τῶν ὀργάνων τῆς Ἀστυνομίας καὶ τῶν ὀργάνων τοῦ Φρουραρχείου εἰς τὰ ἐνδότερα τοῦ Σωματείου ἀπέδειξε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ μακρὰν τῆς πολιτικῆς τῆς συνδιαλλαγῆς καὶ ἀσπαζομένην τὴν πολιτικὴν τῶν ἄκρων, παρὰ τὸν τίτλον τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, τὸν ὁποῖον φέρει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μήπως εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας δὲν ὑπάρχει ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως; Μήπως πρόκειται περὶ ζητήματος εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συγχαρῶμεν καὶ νὰ χειροκροτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν; Ἰδοὺ τὸ οὐσιωδέστερον τῶν ζητημάτων τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ λόγῳ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, κύριοι, ὅτι τὸ Σωματεῖον τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων εἶναι τὸ ἰσχυρότερον, ἀλλὰ καὶ τὸ πλέον συντηρητικὸν ἐργατικὸν Σωματεῖον. Ἐκ τῶν 15 μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ του Συμβουλίου μόνον 4 μέλη εἶναι μὴ συντηρητικά, τὰ ὑπολειπόμενα 11 εἶναι συντηρητικά, ἀνήκονται εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐντίμων ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξωθοῦν τὸν ἀγῶνα τὸν ἐργατικὸν εἰς τὰ ἄκρα καὶ ἑπομένως ἔχουν τὴν συμπάθειαν μεγάλης μερίδος τῆς κοινωνίας καὶ τὴν συμπάθειαν αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀπέναντι τοιούτου Σωματείου ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἡμᾶς,—καὶ τὸ πιστεύομεν τοῦτο—δὲν ἐπολιτεύθη ὡς Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐπολιτεύθη ὡς ἀντίδικος, ὡς φασιστικὸν Σωματεῖον· ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς δὲν μετεχειρίσθη τὴν γλῶσσαν τῆς πειθοῦς, τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπιεικείας, ἡ ὁποία ἀναντιρρήτως θὰ ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς, ἀλλὰ μετεχειρίσθη τὴν γλῶσσαν τῆς ἀπειλῆς καὶ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν πράξεις ἀπειλητικὰς καὶ βιαίας.

§106Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πόθεν ἐπληροφορήθητε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησα πρὸς αὐτούς; Ἔτυχε συνάδελφός τις νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ γραφεῖόν μου ὅτε συνίστων εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ ἐπιμείνουν· αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἐσφαλμέναι.

§107Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ μετέχωμεν τῶν ἰδιαιτέρων συσκέψεων· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐρχώμεθα εἰς ἐπαφὴν μετὰ προσώπων· ἡμεῖς βλέπομεν τὰς ἐφημερίδας καὶ ἰδίᾳ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Σωματείων τὰς μὴ διαψευδομένας. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ψευδῶν δὲν εἴχετε παρὰ νὰ κάμητε διαψεύσεις. Ἄλλην διαδικασίαν ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιληφθῶμεν. Ἡ κυβερνητικὴ εὐθύνη καθ’ ἡμᾶς εὕρηται εἰδικώτερον ἐπὶ τῶν ἑξῆς δύο σημείων. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προλάβῃ τὴν ἀπεργίαν καὶ δὲν τὴν προέλαβεν· ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιταχύνῃ τὸν χρόνον τῆς λύσεως τῆς ἀπεργίας καὶ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς καὶ δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων οὐσιωδεστάτων σημείων διαβλέπομεν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ καταφύγωμεν εἰς δηλώσεις καὶ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει ὁ μηχανισμὸς τῆς ὅλης καταστάσεως θὰ ἤθελον νὰ ἀποδείξω καλοπίστως ἐν τῇ συζητήσει καὶ θὰ ἀνατρέξω εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν ὅτι εἶπεν εἰς τοὺς ἐργάτας ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὅτι τὴν φορὰν αὐτὴν ὅσοι προσέλθουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σιδηροδρόμων διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὸ Κράτος θὰ μονιμοποιηθῶσι.

§108ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (τῆς Δεξιᾶς). Βεβαίως. Εἶναι ἄξιοι συγχαρητηρίων.

§109Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐρωτῶ· διὰ τοῦ τρόπου τούτου, διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἐκλείσθη ἢ δὲν ἐκλείσθη ἡ ὁδὸς τῆς μετανοίας τοῦ ἐργάτου τοῦ σιδηροδρομικοῦ, ἐκλείσθη ἢ δὲν ἐκλείσθη ἡ ὁδὸς τῆς ἐπαναφορᾶς των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Τὰ σιδηροδρομικὰ αἰτήματα, κύριοι πληρεξούσιοι, διαιροῦνται εἰς αἰτήματα ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τῶν νόμων, ἀνεγνωρισμένα δι’ ἐγγράφων ἢ ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς αἰτήματα δίκαια δυνάμενα νὰ συζητηθῶσιν, εἰς αἰτήματα ἄδικα, ἀναντιρρήτως ὀφείλοντα νὰ ἀπορριφθῶσιν, ὡς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠξίουν νὰ μὴ ἔχῃ τὸ Ἐπιτελεῖον τὸ δικαίωμα ἐπεμβάσεως κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν ἀσφάλειαν τῆς πολεμικῆς μας γραμμῆς. Ἕτερα ἀντιθέτως αἰτήματα, νόμιμα ἠθικὰ ὡμολόγησε καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της ὅτι διεῖδεν εἰς τὰ αἰτήματα τῶν ἀπεργῶν, καὶ ὑποστηρίζω ἐγὼ καὶ λέγω ὅτι, ἂν μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς διαλλακτικότητος ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔλεγεν εἰς τοὺς ἐργάτας ὅτι εἶναι ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς τὰς Α ἢ Β ἢ Γ παραχωρήσεις, εἰς παραχωρήσεις ἐν γένει τὰς ὁποίας ἐθεώρει δικαίας καὶ λογικάς, νὰ δώσῃ διὰ τὰς μελλοντικῶς ἐνδεχομένας ἀξιώσεις ὑποσχέσεις καὶ νὰ μετέλθῃ τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπιεικείας καὶ τῆς διαλλακτικότητος, ἀναντιρρήτως θὰ ἠδύνατο νὰ προληφθῇ ἡ ἀπεργία. Ἀλλ’ ἔχομεν ἀνακοινωθὲν τῶν Σωματείων τῶν ἀπεργησάντων, ἔχομεν καὶ διαφόρους ἄλλας δηλώσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, ὅτι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις διεξῆγε διαπραγματεύσεις δῆθεν συμβιβαστικῆς λύσεως, ἐλάμβανε ταυτοχρόνως δι’ ἄλλης ὁδοῦ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ θραύσῃ τὴν ἀπεργίαν.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (τῆς Δεξιᾶς). Εὖγε, εὖγε!

§111Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ διαφωνοῦντες ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ εἴπω ὅτι ἐκ μόνου τοῦ γεγονότος ὅτι ἠδυνήθη τόσον ταχέως νὰ βεβαιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἐλειτούργησαν οἱ σιδηρόδρομοι, καὶ ἐκ μόνου τοῦ γεγονότος τούτου ἀποδεικνύεται ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἡ διάνοια τῆς Κυβερνήσεως ἐστράφη εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς θραύσεως τῆς ἀπεργίας. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ εὕρηται καθ’ ἡμᾶς ἡ μεγάλη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὑποστηρίζω ὅτι ἠδύνατο καλοπίστως συζητοῦσα, διαλλακτικῶς συζητοῦσα μετὰ τῶν ἐργατῶν νὰ προλάβῃ τὴν ἀπεργίαν καὶ ἠδύνατο μετὰ τὴν ἔκρηξιν τῆς ἀπεργίας, ἂν δὲν ἔκλειε μόνη της, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσε, τὴν ὁδὸν τῆς ἐπανόδου, τὴν ὁδὸν τῆς μεταμελείας, ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὴν ἀπεργίαν. Καὶ εἴδομεν καὶ αὖθις τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καταφεύγοντα εἰς τὰς ξένας πρωτευούσας διὰ νὰ ἀντλήσῃ ἐκεῖθεν διδάγματα τὰ ὁποῖα θὰ τῷ ἦσαν χρήσιμα εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ ἀνέφερεν ἀριθμοὺς ἀποφάσεων τοῦ Ἀκυρωτικοῦ τῆς Γαλλίας περὶ τοῦ ὅτι αἴρεται ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι φθάνουν μέχρις ἀπεργίας. Καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ τῷ ὑπενθυμίσω ὅτι δὲν ἐφάνη κἂν ἀμερόληπτος, διότι ὤφειλεν ἡ περιοδεία του νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι τῆς Ἀγγλίας, ὁπότε θὰ παρετήρει εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Ἐπικρατείας αὐτῆς ὅτι εἶναι καθιερωμένη ἡ τακτικὴ ἐπιεικείας καὶ συμβιβασμοῦ διὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Δὲν ὑπάρχει ἴσως, κύριοι, περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ὠθήθησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἄκρα τὰ ζητήματα τὰ ἐργατικά, τὰ ζητήματα τὰ ἀπεργιακά, καὶ θὰ ἠδυνάμεθα ἀκόμη νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι θὰ συνήντα ἐνδιαφέρον παράδειγμα ἐν Ἀγγλίᾳ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπήργησαν ὡρισμένοι ἐργάται ζητοῦντες αὔξησιν. Ἡ Κυβέρνησις συμβιβαστικῶς συζητήσασα ἔδωσε τὴν αὔξησιν αὐτήν. Ἀκολούθως αὐτὰ τὰ ἐργατικὰ Σωματεῖα ἐπείσθησαν ἐκ τοῦ ἐλέγχου τοῦ λογαριασμοῦ ὅτι ἡ ἐπιχείρησις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ βάρος τῶν νέων αὐξήσεων καὶ προσεφέρθησαν αὐτὰ τὰ ἐργατικὰ Σωματεῖα ὄχι μόνον νὰ μὴ λάβωσι τὰς αὐξήσεις, ἀλλὰ καὶ νὰ δεχθοῦν ἐλάττωσιν. Τοιαῦτα παραδείγματα ἐνδεικνύοντα τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν θὰ συνήντα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν σωφρονοῦσαν αὐτὴν Ἐπικράτειαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἀρεσκόμεθα εἰς τὰ ταξείδια τῆς ἀλλοδαπῆς — τὰ ἑκούσια, ἐννοῶ. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι καὶ ἐν τῷ Τόπῳ τούτῳ θὰ ἠδύνατό τις νὰ συναντήσῃ εἰς τὰ χρονικὰ τὰ ἐργατικὰ διδάγματα, λίαν χρήσιμα καὶ λίαν πολύτιμα διὰ τὴν περίπτωσιν. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ συναντήσῃ εἰς μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν ἢ δεκαπενταετίαν, ἀφ’ ἧς ἤρξατο ὁ ἐργατικὸς ἀγών, διάφορα μέτρα καὶ διαφόρους ἀποφάσεις διαφόρων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι καυχῶνται δι’ ὡρισμένην τουλάχιστον περίοδον, ὅπως ἡ περίοδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν ὅτι ἵστανται εἰς μεγαλύτερον ὕψος διανοήσεως. Αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ καθιέρωσαν καὶ ἐν τῷ Τόπῳ τούτῳ τὴν τακτικὴν τῆς διαλλακτικότητος, τὴν συμφιλιωτικὴν λύσιν τῶν διαφόρων ἐργατικῶν ζητημάτων. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἔλειψε καθ’ ἡμᾶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ γνῶσις τοῦ φαρμάκου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ λυθῇ ἡ ἀπεργία κατὰ τρόπον μὴ θίγοντα τὰ μεγάλα κοινωνικὰ συμφέροντα. Δὲν ἔλειψε καθ’ ἡμᾶς ἡ γνῶσις, ἔλειψεν ἡ θέλησις ἡ ἀγαθή, διότι ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπον, ἀντίκρυσε τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ἀντίδικος, δὲν τὸ ἀντίκρυσεν ὡς Κυβέρνησις, εἴτε διότι φοβεῖται τὸν ἀνύπαρκτον κίνδυνον τοῦ μπολσεβικισμοῦ, εἴτε διότι νομίζει ὅτι συντελεστικὸν καὶ ἐξυπηρετικὸν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματός της εἶναι νὰ ἐξογκώνῃ ἐν πάσῃ στιγμῇ τὸν μπολσεβικικὸν κίνδυνον, ἵνα λαμβάνῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις καθ’ ἡμᾶς δὲν εἶναι κἂν μέτρα προστατευτικὰ τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ἀλλ’ εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα θέτουν ἐν κινδύνῳ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως, κύριοι, εἷς κοινωνικὸς λέβης ἀτμοῦ. Στοιχειῶδες καθ’ ἡμᾶς ἔργον φρονήσεως εἶναι νὰ ἀνοιχθοῦν αἱ βαλβίδες διὰ νὰ ἐκκενωθῇ τὸ πλεονάζον μέρος τοῦ ἀτμοῦ, καὶ νὰ διατηρηθῇ ὁ λέβης ἐν ἀκεραιότητι. Ἀλλὰ τὰς βαλβίδας ταύτας, κύριοι, ἐτόλμησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κλείσῃ κατὰ τρόπον δημιουργοῦντα τὸν φόβον ὅτι εἶναι ἐνδεχομένη ἡ ρῆξις τοῦ λέβητος. Εἰς ἓν τῶν ἀνακοινωθέντων αὐτῶν τὰ ἐργατικὰ Σωματεῖα λέγουσιν (ἀναγινώσκει): «Ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου.... κλπ.». Ἡμεῖς νομίζομεν, κύριοι, καὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν ἔλειψεν ἡ γνῶσις τοῦ καταλλήλου φαρμάκου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἔλειψεν ἡ ἀγαθὴ πρόθεσις, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μονοπωλήσει τὰ αἰσθήματα αὐτῆς ὑπὲρ ὡρισμένων κοινωνικῶν τάξεων, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν συγκινεῖται, ὡς ὤφειλε νὰ συγκινῆται, ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τῶν ἐργαζομένων τάξεων, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμπνέεται, ὅπως ἔπρεπε νὰ ἐμπνέηται, ἀπὸ δημοκρατικὰ ἰδεώδη. Θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις ποτὲ μέχρι σήμερον δὲν ἀπέβλεψε πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνικῆς ὁλότητος, ἀλλ’ ἀπέβλεψε πάντοτε εἰς τὸ συμφέρον μιᾶς ὡρισμένης τάξεως εἰς βάρος τῶν ἄλλων. Καὶ ἐν τούτῳ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν Κυβέρνησιν κοινωνικῆς ἐξαρθρώσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§113Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν του νὰ ἀνέλθῃ πρῶτος τὸ βῆμα καὶ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας. Αἰσθάνεται βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ὁποίαν προκαλεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀγανάκτησιν εἰς ὅλας τὰς τάξεις. Εἶναι ζήτημα θίγον σοβαρότατα συμφέροντα καὶ τούτου ἕνεκα ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἔνοχος διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν, ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ προσέλθῃ καὶ ἀπολογηθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Τὸ θέαμα ὁμολογουμένως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἦτο συγκινητικόν, διότι ἐστερεῖτο ἀπολύτως βάσεως. Καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐπειράθη δι’ ἐντυπώσεων νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ἀντίληψιν τῆς Συνελεύσεως ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐνῷ ὡμολόγησεν ὅτι προσεπάθησε νὰ ἀποφύγῃ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους διὰ προγενεστέρων ἀποφάσεων, ἐνῷ, λέγω, ὡμολόγησε τοῦτο, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν ἐγκαταλείψῃ καὶ ἡ φυσικὴ φιλαλήθεια, ἐν τούτοις προσεπάθησε δι’ ἀριθμῶν νὰ συγχύσῃ τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους μὲ τὰς Ἑταιρείας. Καὶ παρουσίασε τὰ ἑκατομμύρια καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑταιρειῶν ὡς ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρόκειται νὰ πληρώσῃ. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτα ἔλεγε καὶ τόσον ἐκακομεταχειρίζετο τοὺς ἀριθμοὺς δὲν ἐπέτυχε νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκε νὰ φέρῃ· διότι ἔλεγεν εἰς ἡμᾶς ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι τόσοι καὶ ἀνέφερεν ἀριθμοὺς καὶ προσέθετεν εἰς τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἔξοδα ἀκόμη τῆς συντηρήσεως τῶν ἀτμομηχανῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἦτο ὁμολογουμένως ἄξιος λύπης ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτε ὑπερημύνετο τῆς κυβερνητικῆς ὑποθέσεως. Καὶ μὴ δυνάμενος νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εὐθύνεται διὰ τὴν ἀπεργίαν ἐπιμελῶς ἀπέφυγε νὰ κάμῃ μνείαν τῶν δηλώσεων τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν ἐπὶ λέξεσιν εἰς τοὺς ἐπισκεφθέντας αὐτὸν βιομηχάνους (ἀναγινώσκει): «Προεκάλεσα τοὺς σιδηροδρομικοὺς εἰς ἀπεργίαν διὰ νὰ κτυπήσω ἀποτελεσματικῶς τὴν ἐργατικὴν τάξιν.... κλπ.». Περὶ αὐτοῦ οὐδὲν εἶπεν.

§114Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διεψεύσθησαν.

§115Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Προσεπάθησαν νὰ τὰς διαστρέψωσιν, ἀλλὰ νὰ διαψευσθῶσιν ἦτο ἀδύνατον. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐφανταζόμην ὅτι τόσον ταχέως ἤθελον ἐπαληθεύσει οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐνθυμῆσθε, ὑποθέτω, ὅτι εἶπον ὅτι τὸ συγκρότημα τὸ κυβερνητικὸν ὡς συνεκροτήθη καὶ ὡς προεδρεύεται ἰδίᾳ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μᾶς ἀγάγῃ τάχιστα εἰς τὴν καθαρὰν καὶ πλήρη πάλην τῶν τάξεων. Δι’ ἐμέ, κύριοι, ἐπειδὴ μόνον ὡς ἄτομον ὁμιλῶ καὶ δὲν ἐκπροσωπῶ ἄλλων ἰδέας, δι’ ἐμὲ προεῖχε καὶ προέχει τὸ ζήτημα τῆς συγκροτήσεως ταύτης τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει τέλος πάντων νὰ καθορισθῇ ἡ κατάστασις. Πρέπει τέλος πάντων νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα συναίσθησιν τοῦ τί πιστεύομεν καὶ νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ λέγωμεν καθαρὰ τί ὑποστηρίζομεν καὶ ὄχι ὑπὸ μάσκαν, καὶ ὄχι νὰ παρουσιαζώμεθα ἐνταῦθα καὶ δι’ ἀνιαρῶν ἐπιχειρημάτων νὰ λέγωμεν «δίδω τὴν ψῆφον ὑπὲρ ταύτης τῆς ὀπισθοδρομικῆς Κυβερνήσεως, διότι τοῦτο τὸ συμφέρον ἐπιβάλλει ἢ τὸ ἄλλο». Συμφέρον θὰ ἦτο ὑπὲρ πᾶν ἄλλο νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις λαϊκή, ἵνα ἑδραιώσῃ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Τὸ κακὸν αὐτό, τοῦ νὰ σχηματισθῇ τοιαύτη Κυβέρνησις, ἔχει καὶ τὸ καλὸν αὐτοῦ, διότι διευκρινίζονται πλέον τὰ πράγματα καὶ ἕκαστος θὰ ὑπεραμύνηται τῶν δικαιωμάτων τῆς τάξεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ πρὸ δύο περίπου μηνῶν εἶχον ὑποβάλει ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπηρώτων τὴν Κυβέρνησιν τίνος ἕνεκα ἐπιτρέπεται εἰς τὰ κρατικὰ ὄργανα, ἐπιλήσμονα τῶν ὑποχρεώσεών των, νὰ παραβαίνωσι τὰ καθήκοντά των καὶ νὰ προκαλῶσι διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως; Ἐπηρώτων τὴν Κυβέρνησιν τίνος ἕνεκα ἐφηρμόσθη πολιτικὴ διὰ τῆς ὁποίας ἀσφαλῶς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν ἔχει τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, ὡς καὶ τόσαι ἄλλαι, ἀκόμη ἐκκρεμοῦσι, διότι διὰ τῆς γνωστῆς μεθόδου κατορθοῦται νὰ χρονίζωσιν αἱ διάφοροι ἐπερωτήσεις. Ἀλλ’ ἦλθον, κύριοι, τὰ πράγματα μετὰ παρέλευσιν μόνον δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς διὰ νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι εἶχον δίκαιον λέγων ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ διασαλεύσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δυνηθῇ νὰ προσελκύσῃ ὡρισμένας τάξεις, διὰ νὰ δύνανται αὗται νὰ τὴν ἐνισχύσωσι καὶ δημιουργήσῃ κόμμα. Ἡ Κυβέρνησις, αἰσθανομένη ὅτι πλέον εἶχε χρεοκοπήσει καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν αὐτῆς πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικήν, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ παρουσιασθῇ ὡς δυναμένη νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ Νόμου. Ἐνόμισεν ὅτι ἡμεῖς ἠθέλομεν ὑποβοηθήσει τὴν ἀναρχίαν, ὅτι ἠθέλομεν φανῆ ὅτι ἡγούμεθα μιᾶς κινήσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐγκαλέσῃ ἡμᾶς ὡς ταραχοποιούς. Ἀλλ’ ἠστόχησεν εἰς τοῦτο, διότι ἡμεῖς μόνον συμβουλὰς ἐδώσαμεν. Οἱ ἀπεργοί, ὁμολογῶ, δὲν εἶναι ξένοι πρὸς ἐμέ, δὲν εἶναι ἀσυμπαθεῖς· εἶναι συμπαθέστατοι καὶ συμπαθέστατοι πραγματικῶς. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρίζηται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπεργεῖν ὁσάκις τὸ Κράτος παρίσταται ὡς ἀντίδικος, ὡς ὑπονομευτὴς τῶν συμφερόντων αὐτῶν, καὶ ὄχι ὡς διαιτητής, ὡς ὤφειλε νὰ εἶναι. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὸ μᾶλλον συντηρητικὸν Κράτος, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, καθημερινῶς γίνονται ἀπεργίαι, χωρὶς ὅμως οἱ ἀπεργοὶ νὰ θεωρῶνται ἀναρχικοὶ καὶ νὰ ἐγκλείωνται εἰς τὰς φυλακάς. Μόνον δὲ εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος μὲ Κυβέρνησιν ὑπονομεύουσαν τὸ δημοκρατικὸν καθεστὼς παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ θέαμα, ὅπου οἱ ἀγρόται, διεκδικοῦντες τὰ δίκαιά των, θεωροῦνται ὡς ἀναρχικοί, ὡς ἀνάξιοι προσοχῆς καὶ ἐγκλείονται εἰς τὰς φυλακάς, ἐνῷ ἀντιθέτως ταραξίας εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Ἀναξία εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ προκαλοῦσα διὰ τοῦ τρόπου της τὴν ἀπεργίαν. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ διατρέψῃ καὶ νὰ ἀνασκευάσῃ καὶ σήμερον δι’ ἄλλων δηλώσεων τὰ περὶ τῶν ἰσχυρῶν εἰς τὰ γόνατα τῶν ὁποίων ὑπῆρχεν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος· ἠθέλησε νὰ ἀνασκευάσῃ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τοὺς βιομηχάνους, νὰ καταθέσωσι χρήματα καὶ νὰ ἀμυνθῶσι διὰ νὰ κτυπηθῇ ἡ ἐργατικὴ τάξις. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο δὲν κατώρθωσεν, ἀλλ’ ἔρχονται αἱ δηλώσεις, αἱ δημοσιευθεῖσαι εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ τῇ 1 Μαρτίου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα πρὸς τοὺς βιομηχάνους, ἔλεγε παραπλήσια (ἀναγινώσκει): «Ἀνεξαρτήτως).... Δὲν βλέπω κατὰ τί διαφέρουν αἱ κατηγορηματικαὶ δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» καὶ ὄχι εἰς τὸν «Ριζοσπάστην», ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ταράσσει τὰ νεῦρα μερικῶν κεφαλαιοκρατῶν συναδέλφων, κατὰ τί, λέγω, διαφέρουν αἱ δηλώσεις αὗται ἀπὸ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἑνωθῶσιν οἱ βιομήχανοι διὰ νὰ κτυπηθῶσιν οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ ποίου, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ ποίων ἀτάκτων στοιχείων ἐννοεῖ τὴν πάλην; Τοῦ κοινοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ἀφήνει τοὺς ἑκατομμυριούχους, τοὺς ὁποίους καταγγέλλομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι κλέπτουν ἑκατομμύρια τοῦ Δημοσίου καὶ ἀφήνονται ἀκαταδίωκτοι; Αὐτὸ εἶναι τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τῆς τάξεως καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ εἴμεθα ἡμεῖς τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα πειρώμεθα μὲ ἁγνὴν συνείδησιν νὰ σᾶς σωφρονίσωμεν ἢ ἐπὶ τέλους νὰ σᾶς συντρίψωμεν. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἄνθρωποι τῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἀγωνιζόμεθα διὰ τὴν δικαιοσύνην, διότι πρῶτον ἄρθρον τῆς πίστεως τῆς δικαιοσύνης εἶναι νὰ ὑπεραμυνώμεθα τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων καὶ κατόπιν τῶν περιουσιῶν, δι’ οἱουδήποτε ἠθικοῦ τρόπου καὶ μέσου ἀποκτηθέντων. Ἀνεκοίνωσεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἰς τοὺς ἐπισκεψαμένους αὐτὸν ἐμπόρους, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνας ἄλλους, ὅτι ἐξησφαλίσθη νὰ συμμετάσχωσι καὶ τῶν Συμβουλίων τὰ ὁποῖα θὰ διευθύνουν τὰς διαφόρους σιδηροδρομικὰς Ἑταιρείας ἢ τὰς κρατικὰς καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν· ἀλλὰ δὲν ἐσκέφθη ὅτι μεγαλύτερον δικαίωμα νὰ συμμετάσχουν εἰς τὰ Συμβούλια αὐτὰ ἔχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θυσιάζουν ὁλόκληρον τὴν ζωήν των, διακινδυνεύοντες τὴν ζωήν των, διακινδυνεύοντες τὴν ὑγείαν των, ἐργαζόμενοι ὡς ἐργάται τῶν σιδηροδρόμων· δὲν ἐσκέφθη περὶ αὐτῶν καὶ οὐδὲ κἂν λόγον ἔκαμεν.

§116Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τοὺς παρεκαλέσαμεν νὰ ἔλθουν καὶ δὲν ἦλθον.

§117Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον στηρίζει τὸ καθεστὼς ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἀμύνεσθε πλανώμενος· διότι δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε οὔτε ἔχετε οὔτε θὰ ἔχητε τὴν δύναμιν νὰ τὸ στηρίξητε, καὶ μάλιστα τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ὅπου ὑπάρχουν ἄνθρωποι δυνάμενοι νὰ ὑψώσωσι τὴν φωνήν των, ὅπως κάθε ἡμέραν τὴν ὑψώνουσιν. Οὔτε εἶσθε ἄνθρωπος, ὡς πέποιθα, ὁ ὁποῖος νὰ εἶσθε ἱκανὸς διὰ τοιαύτας ἐπιχειρήσεις τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, δηλαδὴ ἐκείνου τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ συναλλάγματος κατώρθωσε νὰ φθάσῃ τὸ ψωμὶ εἰς τὰ ὕψη τὰ ὁποῖα ἔφθασε καὶ ὅπου μία οἰκογένεια θέλει 100 δραχμὰς τὴν ἡμέραν διὰ ψωμί. Καὶ εὑρίσκεσθε σεῖς καὶ μοῦ λέγετε ὅτι εἶναι μέγας ὁ μισθὸς τοῦ κλητῆρος τῶν σιδηροδρόμων. Γνωρίζετε νὰ κάμνετε πολλαπλασιασμόν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας· βεβαίως θὰ διακρίνεσθε εἰς τὰ μαθηματικά. Λοιπὸν 100 δραχ. τὴν ἡμέραν διὰ μίαν πολυμελῆ οἰκογένειαν ἐπὶ 30 ἡμέρας κάμνουν 3 χιλ. δραχμάς· ἀλλὰ μόνον μὲ ψωμὶ θὰ ζήσῃ αὐτὴ ἡ οἰκογένεια; Σεῖς περιοδεύετε μὲ αὐτοκίνητον, σεῖς ἔχετε καὶ δύο παλτὰ καὶ ἐκεῖνοι εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὰ ψύχη διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὴν συγκοινωνίαν καὶ νὰ πλουτήσουν οἱ πολυεκατομμυριοῦχοι. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν, ἀπέναντι τῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀγαπητὸν καὶ προσωπικόν μου φίλον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεβίβασεν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τοῦ ὁποίου (ἀναγινώσκει).... Θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, διότι μόλις χθὲς τὴν ἑσπέραν περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου τοῦτο καὶ διηρώτων τὸν ἑαυτόν μου ἂν εἶναι ἱκανὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὰ λαϊκὰ στρώματα προέρχεται, τοιοῦτον νὰ ἀπηύθυνεν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον.

§119Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ θέματος. Εἶναι προμελετημένον, κύριοι. Εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ θέματος, διότι γνωρίζω καλῶς νὰ μὴ φεύγω ἀπὸ τὸ θέμα, πολὺ περισσότερον ὅταν εὑρίσκομαι ἀντιμέτωπος Κυβερνήσεων. Εἶναι, λέγω, σχετικόν, διότι πρόκειται περὶ προμελετημένου σχεδίου τῆς Κυβερνήσεως νὰ προκαλέσῃ παντοῦ ἐξεγέρσεις, παντοῦ ζητήματα, διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἀναρχίαν. Ἔχω καὶ ἄλλα δεδομένα τοιαῦτα καὶ ἑτέρου Ὑπουργοῦ, ἐπίσης φίλου μου, τὰς φράσεις τὰς ὁποίας χθὲς εἶπε πρὸς τὴν Συνομοσπονδίαν τῶν Ἐπαγγελματιῶν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς τὴν Συνομοσπονδίαν τῶν Ἐπαγγελματιῶν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ δὲν πιστεύω νὰ τοὺς χαρακτηρίσητε καὶ αὐτοὺς Μπολσεβίκους, διότι μὲ τὴν κεκτημένην ταχύτητα τὴν ὁποίαν ἔχετε εἶναι κίνδυνος νὰ κολλήσητε καὶ εἰς τὸν κ. Σιφναῖον τὴν «ταμπέλλαν» τοῦ Μπολσεβίκου. Διὰ τῶν δηλώσεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας μεταχειρίζεται, ὡς εἶπον πρίν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔναντι τῶν σιδηροδρομικῶν, εἰς στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἐν ἐξεγέρσει ὁλόκληρος ὁ κόσμος καὶ ἔχομεν πανταχόθεν τηλεγραφήματα διὰ τῶν ὁποίων μᾶς λέγουν ὅτι θὰ μᾶς ἀποκηρύξουν ἀπὸ ἀντιπροσώπους των ἂν δὲν ὑπεραμυνθῶμεν τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ, δὲν πράττεται τίποτε ἄλλο παρὰ προκαλεῖται ἡ διατάραξις τῆς δημοσίας τάξεως. Τί ἄλλο διαπράττουν αἱ δηλώσεις αὗται ἢ νὰ προκαλοῦν τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως ὅταν δὲν ἐφαρμόζεται ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἢ μᾶλλον ἐφαρμόζεται κιβδήλως; Ἀλλὰ τί πρῶτον, κύριοι, καὶ τί ὕστερον νὰ εἴπω πρὸς ἀπόδειξιν τῆς συστηματικῆς τακτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ὅπως δημιουργήσῃ ἀνωμάλους καταστάσεις; Μήπως δὲν ἔχομεν τὸ ζήτημα τῶν ἀρβυλοποιῶν, τὸ ὁποῖον, παρ’ ὅλην τὴν ὁμολογουμένως πρόθυμον ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μένει πρὸ διετίας ἄλυτον; Ἀπὸ τῶν Χριστουγέννων μέχρι σήμερον ἔχουν ὑποσχεθῆ νὰ δώσουν ἐργασίαν καὶ ἀποπέμπονται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι γνωστὸν τοῖς πᾶσι πῶς ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς διαφόρους κεφαλαιοκράτας καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλη δύναμις δὲν ἐπέτρεπε τοῦτο, ἀλλὰ λέγεται ὅτι ἐδόθη κάποια παραγγελία εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ εἰς φίλους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα αὐτά, κύριοι, εἶναι ἀπόδειξις ὅτι θέλουν νὰ ἐξεγείρουν τὰς ἐργατικὰς τάξεις διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ τὰς κτυπήσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὠχυρώθη καὶ ὄπισθεν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ εἶπεν ὅτι εἶχεν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως νὰ ὑπακούσῃ εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἔναυλοι εἰς τὰ ὦτα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅλαι αἱ κατηγορίαι αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὴν Κυβέρνησιν; Ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐξετέλεσαν ὥστε μόνον τὸ σιδηροδρομικὸν ζήτημα ὑπελείπετο διὰ νὰ εὑρεθοῦν ἐν τάξει ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως; Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἐν τούτῳ δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας προσπαθῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα κατέφυγεν εἰς τὸ νὰ θέλῃ νὰ καθορισθῇ καὶ πόσας ἡμέρας πρέπει νὰ ἀσθενῇ ἕκαστος ἐργάτης. Ἀφήσατε τὸ ζήτημα τοῦ ὀκταώρου. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος διὰ τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους καὶ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας Ἑταιρείας διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀληθινῶν ἀριθμῶν τί τέλος πάντων τὸ Κράτος δύναται νὰ παράσχῃ εἰς τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν ἐργατῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ καμμίαν ἀπάντησιν οὔτε διὰ τὸ ὀκτάωρον.

§120Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζετε τὰ τοῦ ὀκταώρου· γνωρίζετε ἐπίσης ὅτι εἶναι τόσον περίπλοκον τὸ ζήτημα, ὥστε μόλις θὰ ἤρκει διὰ τὴν ἔκθεσίν του μία συνεδρίασις ὁλόκληρος τῆς Συνελεύσεως. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ὀκταώρου ἐργάζονται Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους, διότι ἔχει πλείστας λεπτομερείας. Σήμερον δὲ δὲν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν τὸ σύστημα τοῦ ὀκταώρου, ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ σᾶς εἴπωμεν ποῖον εἶναι τὸ βάρος τὸ οἰκονομικὸν τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ φορολογουμένου Ἕλληνος κατόπιν τῆς αὐξήσεως καὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου.

§121Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος, διότι αἱ Ἑταιρεῖαι εἰσπράττουν.

§122Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἔδωσα ἀναφέρονται εἰς ὅλους τοὺς σιδηροδρόμους εἴτε κρατικοὺς εἴτε ἑταιρικούς. Ἐξαιρετικῶς εἰς τινα σημεῖα ἔκαμα λόγον περὶ κρατικῶν σιδηροδρόμων.

§123Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Συνεπῶς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ γνωρίζωμεν ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, δημοκοποῦσα, λέγει ὅτι ὑπεραμύνεται τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν τάξεων καὶ ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῶσι τὰ κόμιστρα. Ἰδοὺ ὅμως περὶ τίνος πρόκειται (ἀναγινώσκει): «Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσθέσω.... κλπ.». Ἰδοὺ διατί θέλω νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ τοῦ Κράτους. Ἄν εἴχετε ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς ἀγρότας, ὅπως λέγετε, θὰ εἴχετε μεταβάλει τὴν ἐπαχθεστάτην φορολογίαν ἐναντίον τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν· διότι, ἐνῷ διὰ τοὺς πλουσίους κρατεῖ φορολογία ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς κρατεῖ ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου. Καὶ σήμερον, ἐνῷ λέγετε ὅτι ἐνδιαφέρεσθε δι’ αὐτούς, ἀρνεῖσθε τὰς αὐξήσεις εἰς τοὺς σιδηροδρομικούς, ἐνῷ δὲ ἡ αὔξησις τῶν τιμολογίων ἐδόθη πρὸ πολλοῦ καὶ εἰσπράττονται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὀκτάωρον δὲν ἐφηρμόσθη. Ὑποθέτω ὅτι ἀπεδείχθη ἀναμφισβητήτως ὅτι ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅλων τῶν ζωτικωτάτων καὶ μεγάλων κοινωνικῶν ζητημάτων ὑπῆρξε καὶ εἶναι καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ προκαλῇ διαρκῶς λαϊκὰς ἐξεγέρσεις, διότι νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ παρουσιάζῃ τοὺς ἄλλους ὡς ὑπονομεύοντας τὴν τάξιν καὶ οὕτω πως θὰ περισυλλέγῃ περὶ ἑαυτὴν ὡρισμένα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα νὰ τὴν στηρίξωσιν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιθυμία μου, προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, εἶναι νὰ ἐρωτήσω τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἀποδέχονται τοιαύτην ὑποκίνησιν τοῦ κοινωνικοῦ καὶ πολιτειακοῦ καθεστῶτος. Θὰ ἐξακολουθήσουν καὶ ἤδη, ὅτε τὰ πράγματα ἔφθασαν ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς, τὴν αὐτὴν παρέχοντες ὑποστήριξιν, διότι, ἂν τοῦτο πράξωσι καὶ εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, αἱ εὐθῦναι εἶναι πλέον καὶ ἰδικαί των. Δὲν δύνανται νὰ εἴπωσιν «ἡμεῖς δὲν εὐθυνόμεθα». Αἱ εὐθῦναι εἶναι ἰδικαί των καὶ τύποις μόνον κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἡγεῖται παρὰ μόνον ὁμάδος τινὸς πληρεξουσίων. Μᾶς ὁμιλοῦν περὶ οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ περὶ τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως, ἀλλὰ δὲν εἴδομεν κανὲν πρόγραμμα, ἵνα προσπαθήσωμεν νὰ ἀνορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Εἴδομεν δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῶν ὁποίων παράγονται ἐντυπώσεις εἰς τὸ Χρηματιστήριον καὶ ὑψώνεται ἡ λίρα καὶ ὁ τιμάριθμος τοῦ βίου. Τοιαύτην πολιτικὴν μόνον εἴδομεν. Κατερχόμενος, κύριοι, τοῦ βήματος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὸ μαστίγωμα τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν πλουτοπαραγωγικῶν τάξεων εἶναι δεινὸν καὶ μὲ ἱκανοποιεῖ ἡ ἀνακούφισις τὴν ὁποίαν ἠσθάνθησαν ὅτι θὰ κατέλθω τοῦ βήματος, διότι ἀποδεικνύεται ὅτι ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ μου, νὰ μαστιγώσω τοὺς ἀξίους μαστιγώματος. Ἀλλὰ κατερχόμενος τοῦ βήματος θὰ συμβουλεύσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύσῃ ἀκολουθοῦσα τὴν ἣν ἀκολουθεῖ πολιτικήν, καθὼς ἐπίσης δὲν δύναμαι ἢ νὰ συγχωρῶ, ὡς ἀγροτικὸς ἀντιπρόσωπος, τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι, ἀρχίζοντες ἤδη νὰ ἀποκτῶσιν ἀληθῆ ἀγροτικὴν συνείδησιν καὶ ἐννοοῦντες ὅτι πλέον κοινὰ εἶναι τὰ συμφέροντα ἀγροτῶν καὶ ἐργατῶν παρέχουν ὑποστήριξιν εἰς ἐκείνους τοὺς σιδηροδρομικοὺς τοὺς ὁποίους σκληρῶς καὶ ἀπανθρώπως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τὰ κρατικὰ ὄργανα ἀποβάλλουσι καὶ ρίπτουσιν ἔξω τῶν οἰκιῶν των ἐν ὥρᾳ χειμῶνος.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, ὄχι μόνον διότι ἀφορᾷ μίαν μεγάλην τάξιν ἐντίμων ἐργατῶν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐκ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφράσῃ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος θέλει μοιραίως κανονισθῆ ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, τῆς ὁποίας ἡ σημασία εἶναι καταφανής. Ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης κατευθύνσεως τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ὁμαλὴ ἐξέλιξις τῶν κοινωνικῶν πραγμάτων τοῦ Τόπου, θὰ ἀποφασισθῇ δηλαδὴ ἂν θὰ χωρήσωμεν ὁμαλῶς πρὸς τὴν κοινωνικὴν πρόοδον καὶ ἄνευ μεγάλων συγκρούσεων ἢ θὰ βαδίσωμεν ἀνωμάλως, δημιουργοῦντες μεγάλας κοινωνικὰς ἀντιθέσεις καὶ προπαρασκευάζοντες μεγάλας κοινωνικὰς ἐκρήξεις. Ὅταν, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κεφαλαιοκρατικοῦ καθεστῶτος εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐδημιουργήθη ἀναγκαίως τὸ κοινωνικὸν ζήτημα, τρεῖς ἐγεννήθησαν ἀντιλήψεις περὶ τῆς ἀκολουθητέας πολιτικῆς ἀπέναντι τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντεπροσώπευον τὴν ἐργατικὴν ἐπανάστασιν ὑπεστήριζον ὅτι ἔπρεπε νὰ βαδίσῃ ἡ ἐργατικὴ ἐπανάστασις εἰς τὴν κατάλυσιν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος πρὸς δημιουργίαν ἑνὸς νέου καθεστῶτος ἱκανοποιοῦντος τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν δὲν ἀπέβλεπον εἰς μακρὰς καὶ βαθμιαίας παραχωρήσεις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Τὰς παραχωρήσεις μάλιστα αὐτὰς ἐθεώρουν ὡς ναρκωτικὸν τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ἔχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐξασθενῇ τὰς ἐργατικὰς δυνάμεις καὶ νὰ τὰς ἐμποδίζῃ νὰ χρησιμοποιοῦνται πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ συνόλου τῶν ἐργατικῶν ἀξιώσεων. Ἡ ἄλλη ἀντίληψις, ἡ ἀντίθετος, ἦτο ἡ διὰ τῆς βίας, ἡ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους κατάπνιξις τῆς ἐργατικῆς ἐξεγέρσεως. Ἡ τρίτη ἀντίληψις ἦτο ὅτι ἔπρεπεν ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης, ἐν μέτρῳ ἀνθρωπισμοῦ νὰ χωρήσῃ τὸ Κράτος πρὸς βαθμιαίας παραχωρήσεις πρὸς τὰς ἐργατικὰς τάξεις, πρὸς βαθμιαίαν παραχώρησιν τῶν δικαίων τῶν ἐργατῶν, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ κοινωνικὴ οἰκονομία νὰ προάγεται, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ προάγωνται αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὰ ἀγαθά. Ἡ τελευταία ἄποψις ἐπεκράτησε καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην, διότι αὐτὴ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὸ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν συμφέρον, καὶ διότι αὐτὴ ὑπεστηρίζετο ἀπὸ τὰς μεγάλας ἐργατικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ὁλονὲν ἐπληθύνοντο μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ ὁλονὲν καθίσταντο πολιτικῶς ἰσχυρότεραι. Αὐτὴ ἡ ἄποψις ἐπεκράτει ἀπολύτως μέχρι τοῦ 1917, ὅτε ἡ Ρωσικὴ Ἐπανάστασις ἔδωκεν ἓν παράδειγμα ἱκανοποιήσεως τῆς πρώτης ἀπόψεως, δηλαδὴ τῆς ἀμέσου καταλύσεως τοῦ κοινωνικοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ δημιουργίας νέου προλεταριακοῦ καθεστῶτος. Τὸ ρωσικὸν παράδειγμα, ἕνεκα ἐξαιρετικῶν λόγων καὶ εἰδικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν εἰς τὴν Ρωσίαν, ἦτο φυσικὸν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐνθουσιασμὸν ἀδικαιολόγητον εἰς εὐρὺν κύκλον ἐργατῶν καὶ ἐξ ἄλλου ἦτο φυσικὸν νὰ γεννήσῃ ἓν πνεῦμα ἰσχυρὸν ἀντιδράσεως ἐναντίον τῆς τάσεως, ἡ ὁποία ὁλονὲν ἐξηπλώνετο πρὸς ἄμεσον ἀνατροπὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη μετὰ τὴν Ρωσικὴν Ἐπανάστασιν τὸ ἀστικὸν ἐν Εὐρώπῃ καθεστὼς διέτρεξε μέγιστον κίνδυνον καὶ μαζὶ μὲ αὐτό, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, καὶ ὁ εὐρωπαϊκὸς πολιτισμός. Εὐτυχῶς ἐπεκράτησε πάλιν ἡ ἄποψις ἡ ἐξελικτική, ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις ὅτι ἡ ἄμεσος ἀνατροπὴ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος σημαίνει ὀπισθοδρόμησιν οἰκονομικήν, σημαίνει ὀπισθοδρόμησιν κοινωνικήν, σημαίνει ἐπιβάρυνσιν ἀκόμη αὐτῶν τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς συνετέλεσαν, παντοῦ ὅπου διεξήχθη σοβαρὸς ἀγὼν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, συνετέλεσαν οἱ ἐργάται αὐτοί, οἱ προηγμένοι ἐργάται, αἱ μεγάλαι ἐργατικαὶ ὀργανώσεις. Σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν Γερμανίαν, ὅπου πράγματι, λόγῳ καὶ τῶν ἐθνικῶν ἀτυχημάτων τοῦ Κράτους ἐκείνου, διέτρεξε μέγιστον κίνδυνον ὁ Τόπος νὰ ἴδῃ ἐπικρατοῦντα τὸν μπολσεβικισμόν. Εἰς τὸν Τόπον αὐτὸν αἱ ἐργατικαὶ Ὀργανώσεις, αἱ σοσιαλιστικαὶ Κυβερνήσεις ἦσαν ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπάταξαν τὸν μπολσεβικισμόν, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τὴν ἐξελικτικὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν διαμόρφωσιν τοῦ καθεστῶτος. Σήμερον πλέον τὰ πράγματα διηυκρινίσθησαν. Ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἄμεσος ἀνατροπὴ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἦτο ἓν ἀδίκημα κατὰ τοῦ πολιτισμοῦ, κατὰ τῆς ἀνθρωπότητος, ἦτο μία πρᾶξις ὀλεθρία καὶ βλέπομεν ὁλονὲν συμπυκνουμένας τὰς ἐργατικὰς τάξεις τὰς συντηρητικάς, τὰς ἀποβλεπούσας βεβαίως εἰς ἓν ἰδεῶδες κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἡ πραγμάτωσις τοῦ ὁποίου θὰ ἀπετέλει τὴν κατάργησιν κάθε κοινωνικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλ’ ἰδεῶδες τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ παρὰ διὰ βαθμιαίων μεταρρυθμίσεων πολιτειακῶν καὶ οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπίσης μέχρις ἐσχάτων ἐπεκράτησεν ἡ αὐτὴ ἀντίληψις. Ἡ ἀντίληψις τῆς ἐξελικτικῆς διαμορφώσεως τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος διὰ βαθμιαίων παραχωρήσεων εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν, διὰ βαθμιαίας ἀναγνωρίσεως τῶν ἐργατικῶν δικαίων. Ὁ ἐργατικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος ὁμολογουμένως εἶχε καθυστερήσει καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανώσεως αὐτοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διεκδικήσεως τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ. Μόλις πρὸ εἰκοσαετίας περίπου εἶχεν ἀρχίσει ὁ ἐργατικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος νὰ συναισθάνεται τὰ συμφέροντα αὐτοῦ καὶ νὰ ἀρχίσῃ νὰ διεκδικῇ καὶ νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ τῶν στοιχειωδῶν. Καὶ μολονότι ἦτο ἀτελέστατα ὠργανωμένος ὁ ἐργατικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, ἀκριβῶς διότι ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ ἦτο ὑπερβολική, διὰ τοῦτο παρετηρήθη κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τῆς ἐργατικῆς κοινωνικῆς ἐξελίξεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τοῦ 1906 ἕως τὸ 1917, ὅτι αἱ ἐργατικαὶ ἐξεγέρσεις, ἂν καὶ ἦσαν κακῶς ὠργανωμέναι, ἐπετύγχανον τοῦ σκοποῦ αὐτῶν. Ἐπετύγχανον δηλαδὴ ἱκανοποίησιν τῶν ἐργατικῶν ἀξιώσεων· ἐπετύγχανον, ἐπαναλαμβάνω, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οἱ μισθοὶ ἦσαν μικροί, οἱ ὅροι τῆς ἐργασίας ἦσαν καὶ ὑπάρχουν οἱ ἴδιοι ἐκ μέρους τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀπὸ τοῦ 1910 ἤρχισε καὶ μία συστηματικὴ πολιτικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους προστασίας τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἡ ἀφετηρία τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1909 καὶ ἔπειτα ἡ ἐπακολουθήσασα αὐτῆς φιλελευθέρα πολιτική, φιλελευθέρα κυβέρνησις. Ὅτι ἦτο ἡ πολιτικὴ αὕτη ἡ ὀρθοτέρα εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, καὶ εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὄχι μόνον διότι εἶναι δίκαιον οἱ ἐργάται νὰ μὴ γίνωνται ἀντικείμενον ἀτυχοῦς ἐκμεταλλεύσεως, ὄχι διότι εἶναι δίκαιον καὶ ἡ κοινωνία καὶ ἡ Πολιτεία νὰ φροντίζῃ διαρκῶς νὰ ἐξυψώσῃ τὰς ἐργατικὰς τάξεις, διότι αὐτὴ ἡ ἐξύψωσις τῶν κατωτέρων οἰκονομικῶς τάξεων ἀποτελεῖ πραγματικὸν πολιτισμόν, ὄχι μόνον διότι τοιαύτη ἐξύψωσις δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ συμβάλῃ καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀκμὴν τοῦ Τόπου, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ ἐργατικαὶ τάξεις τῆς Ἑλλάδος, λόγῳ ἰδιοσυγκρασίας, εἶναι συντηρητικοί. Οἱ Ἕλληνες ἐργάται, ἐπαναλαμβάνω, λόγῳ ἰδιοσυγκρασίας, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀποβλέπουν εἰς μεταφυσικὰ ἰδανικά· θέλουν μόνον καὶ ἐργάζονται διὰ σκοποὺς πραγματοποιήσιμους. Δι’ αὐτὸ δὲν παρουσιάζουν ὑλικὸν χρήσιμον δι’ ἐπαναστατικὰς ἐκρήξεις. Εἶναι δίκαιον αὐτὸ τὸ καλὸν ὑλικὸν νὰ τὸ μεταχειρισθῇ τὸ Κράτος καὶ οἱ ἐπιχειρηματίαι διὰ νὰ μὴ κατασταθῇ δυνατὸν καὶ εὐκόλως παρασυρθῇ μίαν ἡμέραν ἀπὸ ἀδιάλλακτα στοιχεῖα, ἀπὸ στοιχεῖα προσκεκολλημένα εἰς ξένα παραδείγματα, ἀπὸ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκουν ἄλλην διέξοδον καὶ δὲν δύνανται νὰ δημιουργήσουν μίαν πολιτικήν, ἀλλὰ εὑρίσκουν μίαν διέξοδον εἰς τὴν μίμησιν ξένων παραδειγμάτων. Μετὰ τὴν περίοδον τῆς πολεμικῆς περιόδου καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ἤρχισαν νὰ ὑποφέρουν, διότι αἱ αὐξήσεις τῶν μισθῶν δὲν ἦτο εὔκολον νὰ παρακολουθήσουν τὴν αὔξησιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Καὶ ἐνῷ, ὅταν ἐπῆλθεν ἡ περίοδος τῆς πτώσεως τοῦ νομίσματος, οἱ ἐπιχειρηματίαι ἢ ἐργοδόται ἀπεκόμιζον μεγάλα κέρδη, ὅπως ἦτο φυσικὸν νὰ ἀποκομίσουν, λόγῳ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, οἱ ἐργάται βραδέως παρηκολούθουν τὴν τοιαύτην μεταβολήν. Καὶ ἐπῆλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὰ τελευταῖα ἰδίως ἔτη, ὁπότε, διαρκῶς ἐργαζόμενοι οἱ ἐργάται κατώρθωσαν νὰ φθάσουν τοὺς προπολεμικοὺς μισθούς. Ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι εἰς τὰς πλείστας ἐπιχειρήσεις οἱ κατώτεροι ἐργάται λαμβάνουν τὸ εἰκοσαπλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ ἡμερομισθίου, οἱ δὲ ἀνώτεροι λαμβάνουν τὸ δεκαπλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ. Αὐτὰ εἰς γενικὰς γραμμάς. Αὐτὰ παρέσχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ ἐργάται ἀποκομίζουν κολοσσιαῖα κέρδη, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψις αὕτη εἶναι πεπλανημένη καὶ εἶναι πεπλανημένη διότι οἱ προπολεμικοὶ μισθοί, παρ’ ὅλας τὰς αὐξήσεις τοῦ 1914, ἦσαν μισθοὶ χαμηλοί, διότι ὁ μισθὸς τῶν 95 δραχμῶν δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς μισθὸς πείνης. Αὐτὸς ὁ μισθὸς εἰκοσαπλασιάσθη καὶ ὁ μισθὸς τῶν 200 δραχμῶν ἐδεκαπλασιάσθη. Ἀλλ’ ὅπως εἶναι αἱ ἀνάγκαι αἱ σημεριναί, δὲν εἶναι ἀπολαυαὶ αὐταί, τὰς ὁποίας ἔχουν καὶ αἱ ἄλλαι κοινωνικαὶ τάξεις. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι πολλάκις διατυποῦται ἡ διαμαρτυρία ὅτι αἱ ἐργατικαὶ τάξεις κερδίζουν ὑπερβολικά. Ἡ ἀντίληψις, ἐπαναλαμβάνω, αὐτὴ εἶναι πεπλανημένη καὶ ἐδημιουργήθη ἐκ μιᾶς συγκρίσεως τῶν μισθῶν τῶν ἐργατῶν πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων ὁμολογουμένως δὲν παρηκολούθησαν τόσον γοργῶς τὴν νομισματικὴν μεταβολὴν ὅσον παρηκολούθησαν οἱ ἐργατικοί. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι ἕν, ὅτι, ἂν ἐκ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἀπεκόμισαν κολοσσιαῖα κέρδη οἱ ἐπιχειρηματίαι, ἡ τάξις τῶν ἐργοδοτῶν, οἱ ἐργάται μόλις κατώρθωσαν νὰ ἔχουν τὰς ἀναγκαίας ὑλικὰς ἀπολαυὰς τὰς ὁποίας εἶχον προπολεμικῶς. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπεκράτει αὐτὴ ἡ ἀντίληψις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀντίληψις τῆς ἐπιεικοῦς χρήσεως τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων, ἡ ἀντίληψις τῆς διὰ βαθμιαίων παραχωρήσεων ἐνισχύσεως τῆς ἐξελικτικῆς προόδου, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἤρχισε νὰ καλλιεργῆται ἡ ἰδέα ὅτι πρέπει τὴν πολιτικὴν αὐτὴν νὰ ἀντικαταστήσῃ ἄλλη πολιτική, πολιτικὴ ἀμέσου ἐνισχύσεως τῶν ἐργοδοτικῶν τάξεων, πολιτικὴ πολεμικὴ κατὰ τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἂν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἤθελεν ἐπικρατήσει, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅπως αἱ μᾶζαι αἱ ἐργατικαί, αἱ μέχρι τοῦδε λίαν συντηρητικαὶ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας, αἱ μᾶζαι ὅλαι αὐταὶ νὰ στραφοῦν πρὸς τὰ ἄκρα, νὰ γίνουν ἐπαναστατικαί. Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, μὲ τὸ νέον καθεστὼς τὸ πολιτειακόν, ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος τοῦ Τόπου νὰ διατρέξῃ μέγιστον κίνδυνον. Ἕν ἄλλο ἀποτέλεσμα πολὺ δυσάρεστον θὰ ἦτο καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι ἐργατικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἕνα μέγιστον συντελεστὴν διὰ κάθε προοδευτικὴν πολιτικὴν μεταρρύθμισιν, ἄσχετον μὲ τὰς ἀμέσους ἐργατικὰς ἀνάγκας, θὰ ἔπαυον νὰ ἀποτελοῦν ἕνα θετικὸν συντελεστὴν διὰ τὰς τοιαύτας πολιτικὰς μεταρρυθμίσεις, καὶ θὰ ἔπαυον διότι, ἂν σήμερον, μὴ δεσμευμένοι ἀπὸ παροχὰς κομματικάς, μὴ ὄντες ἁλυσσοδεμένοι οἱ ἐργάται μὲ ὑποχρεώσεις παροχῶν κομματικῶν, ἀποτελοῦν ἓν στοιχεῖον πραγματικῆς προοδευτικότητος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὠθοῦντο εἰς τὰ ἄκρα, εἰς τὴν ἀδιαλλαξίαν, θὰ καθίσταντο δυστυχῶς ἓν στοιχεῖον ἀρνητικόν, ἓν στοιχεῖον ἀνίκανον νὰ βοηθήσῃ ἄλλην οἱανδήποτε τάξιν. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ δὲν ἐκτιμᾷ δεόντως αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐνόμισεν ὅτι εἶναι εὔθετος ἡ στιγμὴ ὅπως δείξῃ ἀπέναντι τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου τὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, τὴν ἐπιβολὴν τοῦ Κράτους, φανταζομένη ἴσως ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἤθελεν ἐπισύρει τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν προτίμησιν τῶν ἄλλων τάξεων, τῶν ὠφελουμένων ἐκ τῆς τοιαύτης πολιτικῆς. Καὶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις διετράνωσεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς σιδηροδρομικῆς ἀπεργίας. Καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν ὅτι πρέπει τὸ Κράτος καὶ συστηματικῶς καὶ εὐσυνειδήτως νὰ φροντίζῃ διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ οὐδέποτε θὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι αἱ καθ’ ἕκαστον ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι περιέρχονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Κράτους, ὅτι αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ εἶναι κτῆμα τῶν ἐργατῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτάς. Οὐδέποτε θὰ ὑποστηρίξωμεν ἡμεῖς ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι π.χ. εἶναι κτῆμα τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Οἱ σιδηρόδρομοι ἐδημιουργήθησαν μὲ τὰς θυσίας ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς ἐπίσης οὐδέποτε θὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἱκανοποιοῦνται πάντοτε οἱαιδήποτε ἐργατικαὶ ἀξιώσεις. Ἑκάστοτε πρέπει νὰ ἐξετάζηται κατὰ πόσον ἡ ἐργατικὴ αὐτὴ ἀξίωσις εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ κατὰ πόσον ἐπιτρέπουν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τῆς σχετικῆς ἐπιχειρήσεως τὴν ἀποδοχήν της. Ἐξ ἄλλου ὅμως ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ διαχείρισις αὐτῶν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε, εἰ δυνατόν, νὰ ἀποφεύγωνται αἱ συγκρούσεις μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἐργάτου, νὰ ἀποφεύγωνται αὐτοὶ οἱ πόλεμοι οἱ κοινωνικοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν σταμάτημα τῆς παραγωγῆς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν καταστροφὴν οἰκονομικήν. Καὶ τοῦτο τόσον περισσότερον ὅσον αἱ σχετικαὶ ἐπιχειρήσεις ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος, διότι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ αἱ βιομηχανικαὶ ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος, ἡ σύγκρουσις μεταξὺ ἐργάτου καὶ ἐργοδότου ἔχει καὶ ἄλλο δυσάρεστον ἀποτέλεσμα, ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι στρέφει τοὺς ἐργάτας ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ διαχείρισις τῶν ζητημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ εἶναι λεπτὴ καὶ σώφρων. Δυστυχῶς ἡ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος τῆς σιδηροδρομικῆς ἀπεργίας ὑπῆρξε πολιτικὴ ἐξαναγκασμοῦ τῶν ἐργατῶν εἰς ἐξέγερσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἐδήλωσεν ἓν πρὸς ἓν τὰ αἰτήματα τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ τὰ ἐξετάσῃ, καθόσον θὰ ἀπητοῦντο καὶ δύο καὶ τρεῖς συνεδριάσεις, ὅπως ἀντιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τὰ αἰτήματα, διότι καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ σαφῆ ἀπάντησιν, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὀκταώρου. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὀκταώρου μεταξὺ τῶν ἀπόψεων τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τῆς ἐργατικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν ἔδωσε τὴν ἐξήγησιν ποία εἶναι αὐτὴ ἡ διαφορά, διότι εἶπεν ὁ ἴδιος ὅτι αὐτὴ ἡ λεπτομέρεια δύο καὶ τρεῖς συνεδριάσεις θὰ ἀπήτει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀναφέρει σωρείαν αἰτημάτων. Ἀλλ’ ὅσοι ἐξ ἡμῶν διεχειρίσθημεν ζητήματα ἐργατικὰ γνωρίζομεν ὅτι ἡ παράταξις μόνον τῶν αἰτημάτων δὲν σημαίνει καὶ ἀξίωσιν ἀπαρέγκλιτον ἀποδοχῆς τῶν αἰτημάτων αὐτῶν, ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς ὁποίας οἱ ἐργάται εἶναι ἕτοιμοι νὰ κηρύξουν τὸν πόλεμον τὸν οἰκονομικόν. Ἡ παράταξις αὕτη τῶν αἰτημάτων ἀποτελεῖ μίαν βάσιν τῶν συνεννοήσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων πάντοτε ἐπέρχεται εἷς συμβιβασμός. Τὸν συμβιβασμὸν λοιπὸν αὐτὸν ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ. Καὶ ἐρωτῶ· ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις κανένα συμβιβασμόν; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ συμβιβασμοῦ ἐπεδίωξε τὸν πόλεμον.

§126Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπιτρέπετε, κ. πρόεδρε; Τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ ἠξεύρετε ἓν πρὸς ἕν. Δὲν μοῦ λέγετε, σᾶς παρακαλῶ, ποία νομίζετε ὅτι εἶναι ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἠμπορούσαμεν νὰ στηριχθῶμεν χωρὶς νὰ δώσωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐζήτουν αὐτοί;

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ συζήτησις, ὅπως θέλετε νὰ τὴν διεξαγάγητε, ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὴ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διότι τότε ἔπρεπε νὰ καλέσωμεν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἐργατῶν νὰ μᾶς εἴπουν τὰς ἀπόψεις των. Κύριε Ὑπουργέ, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, παρ’ ὅλας τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας εἴπετε ἐναντίον μου, δὲν εὑρίσκομαι εἰς οὐδεμίαν συνεννόησιν μὲ τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους, ἔλαβον μόνον ἀντίγραφον τῶν αἰτημάτων αὐτῶν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ συζητῶ. Εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ ἐγεννήθη τὸ σιδηροδρομικὸν ζήτημα, δηλαδὴ ἀπὸ 20 ἡμερῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡμεῖς δὲν ἀνεμίχθημεν καθόλου εἰς τὴν ὑπόθεσιν, οὔτε διὰ τῆς ἐφημερίδος ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰς γνώμας τοῦ κόμματος ἡμῶν. Ἀφήσαμεν ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαχειρισθῇ τὸ ζήτημα καὶ τὴν ἀφήσαμεν ἐλευθέραν, διότι καὶ τὸ ζήτημα εἶναι μεγάλης σπουδαιότητος καὶ λεπτότητος. Μόνον ἀφοῦ ἐκηρύχθη ἡ ἀπεργία καὶ κατόπιν ἠλέγξαμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τρόπον τῆς διαπραγματεύσεως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐξώθει τοὺς ἐργάτας εἰς τὴν ἀπεργίαν. Ἐξηγοῦμαι λοιπὸν διατί ὑποστηρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤθησε τοὺς ἐργάτας εἰς τὴν ἀπεργίαν. Οἱ ἐργάται λέγουν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν προέβη εἰς καμμίαν παραχώρησιν πρὸ τῆς κηρύξεως τῆς ἀπεργίας καὶ οἱ ἴδιοι ἐδημοσίευσαν ὅτι ἀναγκάζονται νὰ κηρύξουν τὴν ἀπεργίαν. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἄλλο παράδειγμα νὰ σᾶς ἀναφέρω, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἴδητε ἂν τοῦτο ἀποτελεῖ συμβιβαστικὴν λύσιν. Οἱ ἐργάται εἶχον λάβει ῥητὰς κυβερνητικὰς ὑποσχέσεις τόσον ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἐπὶ παραδείγματι διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ὀκταώρου, διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀπολαυῶν, τῶν δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν. Ὑπάρχουν λοιπὸν ὑποσχέσεις ὄχι μόνον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ὑποσχέσεις αὐτοῦ τοῦ ἰδίου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἔγγραφοι, ὑποσχέσεις δι’ ἐγκυκλίων αὐτοῦ τοῦ ἰδίου πρὸς διαρρύθμισιν καὶ πληρωμὴν αὐτῶν τῶν ἀπολαυῶν. Ἐπίσης ὑπάρχουν ὑποσχέσεις παλαιότεραι διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου συντάξεων, προνοίας κλπ. Ἐνῷ λοιπὸν ὑπῆρχον αὐταὶ αἱ ὑποσχέσεις, τῶν ὁποίων τὴν ἐφαρμογὴν ἀνέμενεν ὁ ἐργατικὸς σιδηροδρομικὸς κόσμος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι αἱ ἀπολαυαὶ αἱ δευτερεύουσαι ἀποτελοῦν δαπάνην· διότι τότε ἠμποροῦμεν νὰ τὸν ἐλέγξωμεν διατί ἔδωσεν αὐτὰς τὰς ὑποσχέσεις καὶ διατί ἔκαμε τὴν ἐγκύκλιον. Ἐνῷ λοιπὸν ἀνέμενον τὴν ἱκανοποίησιν αὐτῶν τῶν ἀξιώσεων αἱ ὁποῖαι ἀπὸ μακροῦ εἶχον δοθῆ καὶ δι’ ἐπανειλημμένων ὑποσχέσεων ἀνεγνωρίζοντο, ἦλθεν ὡς βόμβα ἡ ἀξίωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περὶ περικοπῆς ἀφ’ ἑνὸς 1600 θέσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ περὶ περιορισμοῦ τῶν ἀπολαυῶν. Ἐνῷ οἱ ἐργάται ἐζήτουν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ἐργασίας, δηλαδὴ τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας, ἀντιστρόφως παρουσιάσθη ἡ ἀξίωσις περιορισμοῦ τῶν ἀπολαυῶν καὶ περιορισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ κατὰ 1600. Ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι εἶναι σύμφωνος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὀκτάωρον καὶ ἐρωτῶ ἐγώ· ἂν ἐφαρμόσῃ τὸ ὀκτάωρον, ἔστω ὅπως λέγει ἡ Ἐπιτροπή, δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ διαφοραὶ τῶν ἀντιλήψεων μεταξὺ ἐργατῶν καὶ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν —οἱ ἐργάται ἰσχυρίζονται ὅτι αἱ ἀντιλήψεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνατρέπουσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου—ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐφαρμόζονται αἱ ἀντιλήψεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἐρωτῶ· ἡ περικοπὴ τῶν 1600 θέσεων μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου εἶναι ἀναγκαία; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία καὶ ἐφόσον δὲν εἶναι ἀναγκαία, διὰ ποῖον λόγον προεβλήθη ὡς κάτι ἀνυπέρβλητον ἡ περικοπὴ τῶν 1600 θέσεων; Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι μεταξὺ 6–10 χιλιάδων ὑπαλλήλων ὅταν πρόκειται νὰ παυθοῦν 1600, ποία ἀνωμαλία καὶ ἐρεθισμὸς δημιουργεῖται.

§128Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν 1600 φαίνεται μέγας, διότι, ἕνεκα τοῦ ἐπισφαλοῦς τῆς γραμμῆς μεταξὺ Δομοκοῦ–Μπράλλου γίνονται ἔργα ἐνισχύσεως τῆς γραμμῆς καὶ προσελήφθησαν ἔκτοτε ἐργάται οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐτελείωσαν τὰ ἔργα ἢ ὄχι;

§130Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Συνεχίζονται.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄρα δὲν πρόκειται νὰ διακοποῦν. Εἰς τοὺς ἐργάτας εἴπετε ὅτι θὰ περικοποῦν 1600 θέσεις. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ ἑξῆς· οἱ ἐργάται δὲν ζητοῦν ποτὲ νὰ μονιμοποιήσουν τοὺς ἡμερομισθίους κτίστας τοῦ Μπράλλου. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία κολοσσιαία παρεξήγησις. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποθέτῃ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ σιδηροδρομικοὶ ζητοῦν τὴν μονιμοποίησιν τῶν ἐργατῶν τοῦ Μπράλλου, τὸν βεβαιῶ ὅτι τοιαύτη ἀξίωσις δὲν ὑπάρχει. Καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη παρεξήγησις· διότι, ἂν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀξίωσις, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐξηγείρετο κατὰ τῆς παραλογικωτάτης ταύτης ἀξιώσεως καὶ οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τὴν ἐλαχίστην εὐνοϊκὴν λέξιν περὶ αὐτῶν. Πρόκειται ὅμως περὶ περικοπῆς 1600 θέσεων μονίμων. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν· ἐνῷ κανεὶς δὲν θέλει συμβιβασμὸν καὶ ἔχετε δώσει ῥητὰς ὑποσχέσεις καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ τί σημαίνει τοῦτο διὰ τὸν ἐργάτην, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκεντρωθῇ ἐπὶ τὸ αὐτό, νὰ συζητήσῃ, ἐνῷ τοιαύτας ὑποσχέσεις εἶχον, νὰ παρουσιάζεται λόγος συμβιβασμοῦ ἡ περικοπὴ τῶν μισθῶν καὶ τῶν θέσεων, ὅταν ἡ περικοπὴ τῶν θέσεων δὲν εἶναι ἀναγκαία, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὀκτάωρον; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Μετέβησαν οἱ ἐργάται καὶ τὸν παρεκάλεσαν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν· ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τοῖς ἔδιδεν ἀπάντησιν, μόνον εἰς ἐλαχίστης σημασίας ζητήματα ἀπήντα, δὲν τοῖς ἔδιδε δὲ ἀπάντησιν διὰ τὰ μεγάλα ζητήματα σαφῆ καὶ τοῖς ἔλεγε «θὰ ἴδωμεν αὔριον καὶ μεθαύριον». Ἐνῷ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀνέβαλλε τὴν ἀπάντησιν εἰς τοὺς ἐργάτας, ἐνῷ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσῃ χρόνον πολὺν διὰ νὰ τοῖς ἐξηγήσῃ σαφῶς τὰ ζητήματα,—ἐγὼ αὐτὸ ἔκαμνα ἐργαζόμενος μέχρι βαθυτάτης νυκτὸς καὶ ἀπέτρεψα οἰκονομικοὺς πολέμους ἐξηγῶν τὰ ζητήματα εἰς τοὺς ἐργάτας, διότι ὁ ἐργατικὸς κόσμος δὲν εἶναι κόσμος ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ παντὸς διὰ νὰ γεμίσῃ τὴν κοιλίαν του· εἶναι μία συκοφαντία αὐτό, διότι ὁ ἐργατικὸς κόσμος, ὅταν τῷ ἐξηγήσῃς τὰ πράγματα, δέχεται τὰς δικαίας ἀπόψεις—ἀντὶ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀνέβαλλεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα κατὰ τῆς ἀπεργίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια· θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω καὶ δι’ ἄλλων ἐπιχειρημάτων.

§132Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 10ην.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10 μ.μ. (Ὥρα 8.50′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.40′ μ.μ.).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Παπαναστασίου παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπέδειξα πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ὅτι ἡ σπουδὴ πρὸς περικοπὴν τῶν 1600 θέσεων ἦτο ἀδικαιολόγητος, διότι ἐφαρμοζομένου τοῦ ὀκταώρου ὄχι μόνον δὲν θὰ ὑφίστατο ἀνάγκη περικοπῆς τῶν 1600 θέσεων, ἀλλὰ θὰ παρίστατο ἀνάγκη ἴσως αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ. Ἡ μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἐξ ὑπαλλήλων σιδηροδρομικῶν καὶ ἐργοδοτῶν, ἡ ὁποία προσδιώρισε τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὀκταώρου, ἀπεφάνθη ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἡ ἄμεσος τοῦ ὀκταώρου δὲν ἦτο δυνατή, διότι ὑπάρχει ἔλλειψις προσωπικοῦ. Κατὰ συνέπειαν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀξίωσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομικῶν, ἀποφάσεως ἄλλως τε ἡ ὁποία ἐλήφθη μὲ πλειονοψηφίαν μιᾶς μόνον ψήφου, ἀποφάσεως ἡ ὁποία ἐκρίθη ἀπὸ ἀνωτέρους σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους ὡς ἀνεφάρμοστος, ὡς ἀπεδείχθη ἀπὸ τὸ πρόσφατον παρελθόν, διότι πρό τινων μηνῶν ἀπελύθησαν τριάκοντα ὑπάλληλοι καὶ μετ’ ὀλίγας ἑβδομάδας ἠναγκάσθη ἡ διεύθυνσις νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ἀπολυθέντας, ἡ ἀξίωσις, λέγω, αὕτη τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπετέλει παρὰ μίαν πρόκλησιν, παρὰ ἕνα ἐξαναγκασμὸν τῶν ἐργατῶν, ὅπως κηρύξωσι τὸν κοινωνικὸν πόλεμον, τὴν ἀπεργίαν. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ προσκομίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι δηλαδὴ οἱ ὑπάλληλοι, ὡς διὰ διαφόρων ἀνακοινώσεων ἀνεκοίνωσαν, μετέβαινον καθημέραν καὶ ἐζήτουν ἀπάντησιν καὶ ἐλάμβανον τὴν στερεότυπον ἀπάντησιν ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀξιότιμος τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργὸς εἰργάζετο ὅπως ἐξεύρῃ προσωπικόν, ἵνα ἀντικαταστήσῃ τοὺς τυχὸν ἀπεργήσοντας σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐξ ἄλλου ἐλαμβάνετο ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῆς περικοπῆς τῶν 1600 θέσεων. Ἡ συμπεριφορὰ αὕτη δὲν ἀποδεικνύει τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐζήτει νὰ παρελκύσῃ τὸ ζήτημα καὶ δυνηθῇ ἀποτελεσματικώτερον νὰ πολεμήσῃ τὴν ἀπεργίαν. Τὴν παραμονὴν τῆς ἀπεργίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλεγεν εἰς τοὺς ἐργάτας «ἐλᾶτε τὴν Δευτέραν νὰ λάβητε ἀπάντησιν», καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶχε λάβει τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία μοιραίως ἦγεν εἰς τὴν ἀπεργίαν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν μερικῶν ζητημάτων λεπτομερειακῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν προτείνει μίαν περικοπὴν τοῦ μισθοῦ· ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι μεγάλη μεταξὺ τῶν σήμερον χορηγουμένων καὶ ἐκείνων τοὺς ὁποίους προτείνει ἡ Ἐπιτροπή, ἡ διαφορὰ εἶναι μεγάλη διὰ τοὺς μικροτέρους μισθοὺς καὶ δι’ αὐτὸ οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἐφάνησαν ἀδιάλλακτοι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐζήτησαν μόνον, ἂν ἐγίνετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς περικοπῆς οἱ μισθοὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὑπάρχει μία διαλλακτικὴ πρότασις τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων.

§136Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς εἶπον ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπήντησα εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς των.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ σᾶς εἶπον, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἐφέροντο διαλλακτικῶς.

§138Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν ἐκ τοῦ σημείου αὐτοῦ συνάγετε ὅτι αὐτοὶ ἦσαν διαλλακτικοὶ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐξετράχυνε τὸ ζήτημα, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐγὼ εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὸ αἴτημά των τοῦτο ὅ,τι ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τοὺς ἄλλους κρατικοὺς ὑπαλλήλους.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ βλέπω ἐδῶ εἰς τὰ δημοσιεύματα τῶν ἀπεργῶν ὅτι ἡ Ὁμοσπονδία παρέστησε τὸ ἄδικον τῆς προτάσεως ταύτης, δηλαδὴ ἐδέχετο συμβιβασμὸν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Συνομοσπονδίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ δείξῃ πόσον μεγάλαι εἶναι αἱ ἀπολαυαὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων ἔφερε μερικὰ παραδείγματα. Θὰ ἀνταπεκρίνετο περισσότερον, ἂν μᾶς ἔδιδεν ἀκριβῶς τὴν εἰκόνα, καὶ λέγω τοῦτο, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμεν ἕνα λογαριασμὸν καὶ εἶπεν· εἰς μηχανοδηγός, ἂν ἔχῃ ὅλα τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ μάξιμα, θὰ ἔχῃ 6400 δραχμὰς τὸν μῆνα, ἂν εἶναι δηλαδὴ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε διανύσει 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ μηχανοδηγοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλα αὐτὰ τὰ μάξιμα; Ἐγὼ ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ μηχανοδηγοὶ λαμβάνουν τέσσαρας χιλιάδας δραχ. μόνον καὶ ἐρωτῶ· διὰ τοὺς μηχανοδηγοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι τεχνικὸν προσωπικόν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς ὅλους τοὺς καιρικοὺς κινδύνους, εἶναι ὑπερβολικώτατος ὁ μισθὸς τῶν τεσσάρων χιλιάδων δραχμῶν, ἀφοῦ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ συντηρῶσι τὰς οἰκογενείας των καὶ τὸν ἑαυτόν των, ὅταν εὑρίσκωνται μακρὰν τῆς οἰκογενείας των; Ἐκ τούτου φαίνεται ὅτι ὁ μισθὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ὑπερβολικός. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὀφείλω νὰ ἐκθέσω τὴν πραγματικότητα καὶ ὄχι ὑπολογισμοὺς θεωρητικούς.

§140Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ ἐπροσέξατε κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι ἐδῶ εἰς τοὺς καταλόγους ἀναφέρεται ὅτι ὁ ὀργανικὸς μισθὸς τοῦ μηχανοδηγοῦ εἶναι 850 δραχ. καὶ ὁ ἀνώτερος 6,026. Δὲν ἐξέλεξα, ὅπως εἴπατε σεῖς, ἕνα μισθὸν τὸν ἀνώτατον.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ δυνατὰ μάξιμουμ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δυνατῶν αὐτῶν ἀνωτάτων ὁρίων εἴπετε τί παίρνει ὁ μηχανοδηγός. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι οἱ μηχανοδηγοὶ παίρνουν 4 χιλιάδας δραχμῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ἓν προσωπικὸν τεχνικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς ἐξαιρετικὰς κακουχίας, διότι εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἀλλάσσῃ ἀποτόμως καὶ συχνὰ θερμοκρασίαν καὶ εἶναι ἐκτεθειμένον καὶ εἰς ἄλλας κακουχίας, ἓν τοιοῦτον προσωπικὸν ἔχει ὑπερβολικὸν μισθὸν λαμβάνον 4 χιλιάδας δραχμῶν ὅπως θέλετε σεῖς νὰ παραστήσητε ἀναβιβάσαντες πραγματικῶς καὶ ὄχι μόνον θεωρητικῶς εἰς ἓξ χιλιάδας δραχμῶν τὸν μισθὸν τῶν μηχανοδηγῶν; Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἐπὶ πλέον διὰ νὰ ὑπολογίσῃ τὰς ἀπολαυὰς τὰς μηνιαίας τῶν σιδηροδρομικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν 13ον μισθόν. Καθὼς ἐνθυμοῦμαι, ὁ ὑπολογισμὸς ἐγένετο κατὰ τὸν ἑξῆς περίεργον τρόπον. Ἐνῷ ὁ 13ος μισθὸς δίδεται μίαν φορὰν τὸ ἔτος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὸν ὑπελόγισεν εἰς τὰς μηνιαίας ἀπολαυάς.

§142Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἐξήγησα.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ 13ος μισθὸς ὁ ὁποῖος ἀπὸ μακροῦ χρόνου δίδεται εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ὅλων σχεδὸν τῶν Ἑταιρειῶν, εἶναι ἕνας κανονισμὸς ἀπολαυῶν ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἀπὸ μακροῦ χρόνου.

§144Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Εἶναι σπατάλη.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἡ ἀντίληψίς σας. Σεῖς μόνον διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐνδιαφέρεσθε. Τὸ νὰ πάρουν οἱ δυστυχεῖς ἐργάται 100 δραχμὰς εἶναι καταστροφὴ τοῦ Κράτους! Αὐτὸ παρατηρῶ.

§146Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχονται κατόπιν αἱ δευτερεύουσαι ἀπολαυαί. Αὐτὰς τὰς δευτερευούσας ἀπολαυάς, ὅπως καὶ προηγουμένως εἶπον, τὰς ἐνέκρινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, καὶ τὰς ἐνέκρινε δι’ εἰδικοῦ ἐγγράφου. Τώρα ἔρχεται ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς καὶ ζητεῖ νὰ τὰς καταργήσῃ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§148Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὀλίγον σᾶς φαίνεται τὸ ὅτι ἐπηκολούθησεν ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν;

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας καὶ προηγουμένως σᾶς εἶπον ὅτι προκειμένου περὶ τεχνικοῦ προσωπικοῦ συμποσουμένου εἰς χιλιάδας δὲν δύνασθε, ἂν θέλητε νὰ καταλογίζητε εἰς μίαν σύμβασιν, νὰ ἀναιρῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰς ὑποσχέσεις καὶ τὰς ἀποφάσεις σας. Ὅταν ἐδίδετε τὴν ὑπόσχεσίν σας, ὑπῆρχεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Καὶ ἀφοῦ τόσον πολὺ ἐκτιμᾶτε τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ δώσητε ὑποσχέσεις. Ὅταν ὅμως, λειτουργούσης τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, καὶ ὑποσχέσεις ἐδώσατε καὶ ἔγγραφα ἐκάματε, ἦτο ἑπόμενον νὰ προκαλέσητε ἐξέγερσιν, ὅταν ἐκ τῶν ὑστέρων θέλητε αὐτὰς τὰς ὑποσχέσεις νὰ τὰς ἀναιρέσητε.

§150Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν μοὶ λέγετε, κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ· ὑποθέσατε ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν διὰ τόσον σπουδαῖον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνῃ ἕνας κακὸς ὑπολογισμός. Ὑποπίπτει εἷς Ὑπουργὸς εἰς ἓν λάθος καὶ δίδει μίαν διαταγὴν καὶ ἔρχονται κατόπιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ λέγουν ὅτι εἶναι πολλὰ τὰ ἑκατομμύρια αὐτά. Δὲν θὰ εἶσθε δικαιολογημένος, ἂν εἴπητε ὅτι ἐκάματε ἕνα κακὸν ὑπολογισμόν;

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ συνεννοοῦμαι μὲ τοὺς ἐργατικούς, δὲν θὰ προκαλέσω ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ τῆς περικοπῆς τῶν 1600 θέσεων, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω νὰ συμβιβασθῶ.

§152Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ θὰ τὸ ἐκάμνατε σεῖς· ἐγὼ δὲν τὸ ἔκαμα.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§154Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι μεγίστη.

§155Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Συνέβη πράγματι τοιοῦτον λάθος, ὥστε νὰ ἐκδοθῇ ἐπὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος μία ἐγκύκλιος ἀφορῶσα ἑκατομμύρια ὁλόκληρα καὶ ὕστερα νὰ εἴπῃ ὁ Ὑπουργὸς ὅτι ἐξ ἀπροσεξίας ἔκαμε τὸ λάθος;

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ὑπάρχει ἡ ὑπόσχεσις τοῦ δώρου καὶ ἀμέσως ἔρχεται ὁ περιορισμὸς τῶν ἐργατικῶν θέσεων. Εἶναι αἱ ἡμέραι τῆς ἀσθενείας. Διὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀσθενείας τὸ πρόσωπον λαμβάνει ἓν ἐπίδομα ἐξ ἑνὸς ταμείου, καὶ ἐφόσον τὸ ταμεῖον τοῦτο δὲν ἐπαρκεῖ λαμβάνει τὸ ἐπίδομα ἐκ τῆς ἐπιχορηγήσεως καὶ τῶν σχετικῶν φόρων. Τὸ ταμεῖον τοῦτο τροφοδοτεῖται ἀπὸ κρατήσεις τῶν μισθῶν. Οἱ ὑπάλληλοι δίδουν 2% ἐπὶ τῶν ἀπολαυῶν των, ὅπως ἐν περιπτώσει ἀσθενείας ἔχουν κάτι τι διὰ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς θέλουν νὰ περικόψουν αὐτὰς τὰς ἀπολαυάς, ἐφόσον ἡ ἀσθένεια δὲν ὑπερβαίνει τὸ ὀκταήμερον. Δηλαδὴ νὰ περιορισθῇ ἡ λόγῳ ἀσθενείας βοήθεια μόνον εἰς τοὺς βαρέως ἀσθενεῖς. Ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι καὶ αἱ μικραὶ ἀσθένειαι προκαλοῦν μεγάλας δαπάνας καὶ ἔχουν ἀνάγκην φυσικὰ βοηθητικῶν μέσων οἱ ἐργάται ὅπως μὴ γίνουν οἱ ἐλαφρὰ ἀσθενεῖς βαρέως ἀσθενεῖς.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἰατροὺς καὶ φάρμακα ἔχουν δωρεάν, νομίζω.

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ τὸ Κράτος, κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῶν Ἑταιρειῶν ἔχει ἓν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον αὐταὶ τροφοδοτοῦν.

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι μετὰ τῶν Ἑταιρειῶν. Τὸ Κράτος μόνον.

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐφόσον δὲν ἐπαρκεῖ τὸ ταμεῖον αὐτό, ἔρχονται ἐπίκουροι αἱ Ἑταιρεῖαι.

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Κράτος.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Κράτος μόνον, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ τῆς κρατικῆς ἐπιχειρήσεως;

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Κράτος εἶναι τὸ σπουδαιότατον.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν· ὁμιλῶ περὶ ἐπιχειρήσεων γενικῶς. Σᾶς λέγω δὲ διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω ὅτι τὸ Κράτος ὡς ἐργοδότης καὶ ὡς ἐπιχείρησις. Αἱ ἁρμόδιοι Ὑπηρεσίαι, δηλαδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν κυρίως, ἰσχυρίζονται ὅτι γίνονται καταχρήσεις. Δηλαδὴ ὅτι ἕνας ἐργάτης χωρὶς νὰ εἶναι ἀσθενὴς προσποιεῖται τὸν ἀσθενῆ διὰ νὰ ἀργήσῃ καὶ νὰ πάρῃ τὸ μικρὸν αὐτὸ ἐπίδομα. Ἀλλ’ αὐτοῦ τοῦ κακοῦ ἡ θεραπεία δὲν εἶναι τὸ νὰ παύσῃ τὸ ἐπίδομα. Ὁ τρόπος αὐτὸς ὁμοιάζει μὲ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κόπτει τὸ κεφάλι τοῦ ἀσθενοῦς διὰ νὰ τὸ θεραπεύσῃ. Δύναται διὰ ποινῶν νὰ ἐμποδισθῇ ἕνας ἐργάτης ὅπως μὴ καταδολιεύηται τὰ κοινὰ συμφέροντα καὶ τῶν ἄλλων ἐργατῶν καὶ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ τοῦ Κράτους. Δὲν ἕπεται ἐκ τοῦ λόγου ὅτι γίνεται καταδολίευσις ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιχορήγησις ἡ σπουδαιοτάτη, ἡ ὁποία κατὰ πρῶτον λόγον ὀφείλεται εἰς κρατήσεις τῶν μισθῶν αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ὀκταημέρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ καὶ ἤδη οἱ ἐργάται λέγουν ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀντιλήψεων τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τῶν ἐργατῶν. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς ποῦ εἶναι ἡ διαφορά. Πρὸ ὀλίγου συνήντησα τυχαίως ὑπαλλήλους καὶ μοὶ εἶπον ποῦ εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ μοὶ ἀνέφεραν μίαν περίπτωσιν ἡ ὁποία φυσικὰ ἀφορᾷ αὐτούς. Μοὶ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν καὶ αὐτοὶ δέχονται ὅπως αἱ 8 ὧραι εἶναι αἱ ὧραι τῆς πραγματικῆς ἐργασίας, καὶ βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ τονίσωμεν ὅτι χορηγοῦμεν τὸ ὀκτάωρον ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ ὑπολογίζωνται αἱ ὧραι τῆς πραγματικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ ἡ μετάβασις τοῦ ἐργάτου εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ἄλλαι διαφοραί. Π.χ. ὁ μηχανοδηγὸς διὰ νὰ κινήσῃ τὴν μηχανήν του εἶναι ὑποχρεωμένος μίαν καὶ δύο ὥρας νὰ παρίσταται εἰς τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ καθαρίσῃ τὴν μηχανήν του, νὰ τὴν τροφοδοτήσῃ μὲ καύσιμον ὕλην καὶ νὰ θέσῃ πῦρ εἰς τὸν κλίβανον. Αὐταὶ αἱ ὧραι κατὰ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν δὲν πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὧραι ἐργασίας. Κατὰ τοὺς ἐργάτας καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἀποτελεῖ πραγματικὰς ὥρας ἐργασίας. Δὲν γνωρίζω ἄλλην περίπτωσιν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐχώρει ἡ συνεννόησις, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἤθελε νὰ προέλθῃ. Ὑπάρχουσι τώρα καὶ ἄλλα μικρὰ αἰτήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν λεπτομερειακὰς πληροφορίας, ἴσως εἶναι τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία τῶν ἐργατῶν εἰς τὰ Συμβούλια τῶν σιδηροδρόμων, τὰ ὁποῖα εἶναι δίκαια. Τῷ 1922 ἐχορηγήθη τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὰ Συμβούλια ὑπὸ δύο μελῶν. Αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐφόσον ὑπάρχει τόσον μεγάλη ἐπιμονή, δύναται νὰ ὑποχωρήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκλέγονται ἀμέσως ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ὁμοσπονδίας τῆς Σιδηροδρομικῆς, διότι ἡ παρουσία δύο ἀντιπροσώπων τῶν ἐργατῶν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων θὰ συνετέλει ἀσφαλῶς ἀφ’ ἑνὸς νὰ διαφωτίζηται ἡ διεύθυνσις ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν σιδηροδρόμων, διότι εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι οἱ ἐργάται ἔχουσιν ἀντίληψιν ἄμεσον τῆς τελουμένης ἐργασίας εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ συνετέλει ὥστε οἱ ἐργάται νὰ ἐπείθοντο εὐκολώτερον κατὰ πόσον εἶναι δυνατὴ ἢ μὴ ἡ πραγματοποίησις ὡρισμένων διατάξεων. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία μικρὰ ὑποχώρησις ὥστε νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ταχύτερον ἡ νομοθετικὴ διάταξις ἡ ὁρίζουσα ὅτι οἱ ἐργάται δύνανται νὰ ἔχωσι δύο ἀντιπροσώπους εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων. Ἔπειτα εἶναι τὰ ἄλλα αἰτήματα, περὶ φρένων καὶ περὶ διαδρόμων, περὶ ὑγείας καὶ ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν. Ὑποθέτω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ σοβαρὰν ἀντίρρησιν. Εἶναι καὶ λεπτομερειακαὶ ἄλλαι ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιδεκτικαὶ συμβιβασμοῦ καὶ ἡ διαφωνία αὐτὴ ἀσφαλῶς δι’ αὐτὰ δὲν θὰ ἐπροκάλει ἀπεργίαν ποτέ. Ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ μᾶς λέγει ὅτι τόσων ἑκατομμυρίων πρόκειται νὰ γίνῃ αὔξησις. Ἔχομεν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, τὴν ὁποίαν ἐδῶ, κοινῇ βοῇ, κατηρτίσαμεν διὰ νὰ φέρωμεν οἰκονομίας τινὰς καὶ θέλετε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπιστήσῃ ἀπέναντι τοῦ γενικοῦ συμφέροντος καὶ νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν; Σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ ἀντιστρόφως· ποῖαι ἄλλαι τόσον σοβαραὶ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν μέχρι τοῦδε ἐξετελέσθησαν, ὥστε νὰ ἐπείγῃ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς κινδυνεύει — καὶ ὅπως τὰ πράγματα ἔδειξαν προεκλήθη ἡ κήρυξις μιᾶς ἀπεργίας — νὰ σταματήσῃ ὅλας τὰς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους; Ἂν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἔχῃ σταθερὰν θέλησιν καὶ ἀκαμψίαν εἰς τὰς ἀποφάσεις τὰς μέχρι τοῦδε τῶν οἰκονομιῶν καὶ ἀπέναντι τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν θὰ εἶχεν οὕτω μίαν δικαιολογίαν—ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐγένετο, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλά, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἡ ἐκτέλεσις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶναι ἀνεφάρμοστος ἐν περιπτώσει ἐφαρμογῆς τοῦ ὀκταώρου— ἂν ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὀκτάωρον, νομίζω ὅτι ἡ ἀξίωσις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, τῆς περικοπῆς τῶν θέσεων δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἐξαναγκασμὸς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων πρὸς ἀπεργίαν. Δὲν δύναμαι νὰ κάμω τὸν ὑπολογισμὸν οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ εἰσέλθῃ εἰς τόσον λεπτομερειακὴν συζήτησιν, νὰ ἐξετάσῃ πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα. Δὲν γνωρίζω ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἀκριβεῖς· διότι, ἂν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν μισθὸν τῶν μηχανοδηγῶν, φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοί του.

§165Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἀκριβέστατοι. Ἂν σεῖς λέγητε τὸ ἐναντίον, τί πταίω;

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι θεωρητικῶς ὀρθοί. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ ἐλέγετε ὅτι αἱ ἀτμομηχαναὶ τοῦ σιδηροδρόμου Π.Α.Π. διανύουσιν ἑξήκοντα χιλιόμετρα καθ’ ὥραν· ὑπάρχει τόση ἀπόστασις μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν ὥστε ἡ ἁμαξοστοιχία χρειάζεται τέσσαρας ὥρας διὰ νὰ διανύσῃ τὸ διάστημα ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι θεωρητικῶς καὶ ὄχι πραγματικῶς ὀρθόν, διότι χρειάζεται ὀκτὼ ὥρας. Καὶ τώρα σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἀφοῦ ἦτο δυνατὸν ἀναμφισβητήτως νὰ ὑποβοηθῇ ἡ ἀπεργία ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ἐδείκνυε συμβιβαστικὰς διαθέσεις, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντὶ νὰ ὁμιλήσῃ τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπιβολῆς, ὡμίλει τὴν γλῶσσαν τὴν σύγχρονον τῶν συμβαλλομένων προσώπων, θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὸ σημερινὸν ἀποτέλεσμα, τῆς σημερινῆς κηρύξεως μιᾶς κοινωνικῆς ἀναστατώσεως; Καὶ λέγω ὅτι ὡμίλησε τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπιβολῆς, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλησμόνησε δύο πράγματα· πρῶτον ὅτι ἡ σχέσις σήμερον ἐργάτου καὶ ἐργοδότου δὲν εἶναι σχέσις ὑποτελής, ἀλλὰ εἶναι σχέσις συμβάσεως ἰσοτίμων ἀνθρώπων· ἑπομένως ὁ ἐργοδότης ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τῆς καταβολῆς τῶν κεφαλαίων του συντελεῖ περισσότερον εἰς τὴν δημιουργίαν καὶ τὴν λειτουργίαν μιᾶς ἐπιχειρήσεως ποτὲ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ γλῶσσαν αὐθέντου ἀπέναντι τοῦ ἐργάτου. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ ὅρους, δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὅμως γλῶσσαν αὐθέντου. Αἱ σχέσεις ἐργάτου καὶ ἐργοδότου εἶναι σχέσεις ἀντικειμενικαί, σχέσεις συμβιβασμοῦ ἀτόμων ἰσοτίμων. Ἐλησμόνησεν ἐξ ἄλλου ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὅτι, ἐφόσον τὸ Κράτος ἔρχεται ὡς ἐργοδότης, αἱ σχέσεις τῶν ἐργατῶν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς πρὸς τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ εἶναι καθόλου διάφοροι ἀπὸ τὰς σχέσεις τῶν ἐργατῶν πρὸς τοὺς ἰδιώτας ἐργοδότας. Κατὰ συνέπειαν τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄλλην συμπεριφορὰν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἰδιώτης ἐργοδότης, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ εἶναι ὑποχρεωμένον κατὰ μείζονα λόγον νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα τοῦ καλοῦ μεταχειρισμοῦ τῶν ἐργατῶν· αὐτὸ πρῶτον νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔχομεν τὸ Κράτος τὸ σημερινὸν ἐκπροσωπούμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ἂν δὲν δεχθῆτε τοὺς ὅρους μου, δὲν δέχομαι καμμίαν συζήτησιν μὲ ὑμᾶς». Τοιαύτην γλῶσσαν δὲν εἶχον οἱ πλέον κεφαλαιοκράται ἐργοδόται οὔτε πρὸ 50 ἐτῶν· δὲν εἶναι γλῶσσα συγχρόνου Ὑπουργοῦ, δὲν εἶναι γλῶσσα συγχρόνου ἐργοδότου.

§167Δ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂν ὅλα τὰ αἰτήματα αὐτὰ ἐγίνοντο δεκτά, δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ τί θὰ ἐγίνετο.

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Κράτος, ἐκπροσωπούμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, λέγει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ χορηγήσῃ ὀκτάωρον, διότι θὰ ἔχῃ ζημίαν 10–15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πραγματικῶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος οἱ σιδηρόδρομοι, ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι ἐπιχειρήσεις αἱ σιδηροδρομικαί, ἔκλεισαν διὰ δανείων τοὺς ἰσολογισμούς των. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου τὸ Κράτος αὐτό, ἐκπροσωπούμενον ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν, ἦλθε προχθὲς καὶ εἶπε «χαρίζω εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας οἰκιῶν, τῶν ὁποίων τὰς οἰκίας ἔχω μισθώσει ἐγὼ τὸ Κράτος, δηλαδὴ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία, χαρίζω εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀνεξαρτήτως ἂν εἶναι πλούσιοι ἢ πένητες ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων» διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Καὶ ἐνῷ διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς προσπαθεῖ νὰ δώσῃ ἑκατομμύρια εἰς ὡρισμένους ἰδιοκτήτας, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος διὰ τῆς στάσεως αὐτοῦ δημιουργεῖ μίαν κοινωνικὴν κρίσιν διὰ νὰ μὴ ὑποστῇ μίαν ζημίαν 15 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ συγχρόνως καὶ ζημίαν κρατικὴν μεγίστην, ζημίαν τῆς ὁποίας ἡ φθορὰ τοῦ ὑλικοῦ μέχρι σήμερον ἀνῆλθεν εἰς ποσὰ πολὺ ἀνώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνήρχοντο ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν αἱ ἀπολαυαὶ τὰς ὁποίας ζητοῦν οἱ ἐργάται.

§169Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ δι’ ἄλλου νομοσχεδίου, ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καταργοῦνται ὁ φόρος τῶν ἐκτάκτων κερδῶν καὶ ὁ φόρος τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν.

§170Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐστάλη πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους τοῦ Κράτους διαταγὴ ὅπως μὴ εἰσπράξωσι ποσὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ τοῦ 1919 ἕως τὸ 1923, διότι νομίζω ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Βόλου συνέλαβε μερικοὺς οἱ ὁποῖον δὲν εἶχον πληρώσει.

§171Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμία τοιαύτη διαταγὴ ἐστάλη, εἶπον μόνον τοῦτο, ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων εἰς τὸ ἑξῆς πρᾶγμα· νὰ καταγίνωσιν εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῆς τρεχούσης χρήσεως, διότι διὰ τὴν παρελθοῦσαν χρῆσιν ὥρισα ἄλλην Ὑπηρεσίαν ἐπίτηδες.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἐτηρήθη εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἑνιαία πολιτικὴ οἰκονομική, δὲν ὑπάρχει μία πολιτικὴ οἰκονομικῆς περισυλλογῆς καὶ ἐξασφαλίσεως ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὑπάρχει μία πολιτικὴ οἰκονομικὴ ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, καὶ ὑπάρχει μία ἄλλη πολιτικὴ παροχῆς παροχῶν εἰς ὡρισμένας τάξεις ἀνθρώπων. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἀφαιρεῖ κάθε δικαίωμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τοὺς ἐργάτας, ὅπως ὡμίλησεν αὕτη. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὠθεῖ εἰς κοινωνικὰς διαιρέσεις βαθυτάτας καὶ αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ποὺ ὑπονομεύει τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστώς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἦλθε καὶ εἶπεν ὑπερηφάνως ὅτι ἀποκατεστάθησαν αἱ συγκοινωνίαι. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἡ Συνέλευσις ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ εἶσθε εἰλικρινέστερος ἀπέναντι αὐτῆς. (Χειροκροτήματα). Σᾶς ἠρώτησα ποῖον εἶναι τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τῶν σιδηροδρομικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους σήμερον ἀπασχολοῦν. Καὶ εἴπετε ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι περιττοὶ ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, καὶ ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔλαβον εἶναι ὅτι εἰς τὸν σιδηρόδρομον Πελοποννήσου μεταξὺ 160 μηχανοδηγῶν ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μόνον δεκατρεῖς. Ἀπέναντι 160 μηχανοδηγῶν προσελήφθησαν μόνον δεκατρεῖς. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι διεκόπησαν αἱ ἐμπορικαὶ ἁμαξοστοιχίαι, σημαίνει ὅτι διατρέχουν κίνδυνον αἱ ἁμαξοστοιχίαι, σημαίνει ὅτι δὲν ἀποκατεστάθησαν αἱ συγκοινωνίαι. Καὶ δὲν θὰ ἐσοβαρεύετο ποτὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅταν ἔλεγεν ὅτι ἀποκατεστάθησαν αἱ συγκοινωνίαι μὲ τὸ 1/11 τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ἴδιον συμβαίνει μὲ τὸν σιδηρόδρομον Θεσσαλονίκης καὶ εἰς τοὺς βορειοδυτικοὺς σιδηροδρόμους καὶ εἰς τοὺς θεσσαλικούς. Πῶς λοιπὸν καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα ἦλθεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ ὅτι ἀποκατεστάθησαν αἱ συγκοινωνίαι καὶ ὅτι ὅλα εἶναι ἐν τάξει; Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔλλειψιν σεβασμοῦ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, καὶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ πρὸς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς κοινωνίας, τὰ ὁποῖα θίγονται βαθύτατα ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν συγκοινωνιῶν καὶ τοῦ σταματήματος αὐτοῦ τῆς κυκλοφορίας τῆς οἰκονομικῆς εἰς τὸ Κράτος. Δὲν θὰ ὁμιλήσω βεβαίως διὰ τὰς ἄλλας ἀπεργίας, διότι δέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι αἱ ἀπεργίαι αὐταὶ εἶναι ἀπεργίαι συμπαθείας.

§173Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκβιάσεως.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔτσι λέγονται εἰς τὴν τεχνικὴν γλῶσσαν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι συμπάθειαι πρὸς τοὺς ἀπεργούς, σεῖς λέγετε ἐκβιάσεις. Βεβαίως ἡ ἀπεργία ἀποτελεῖ ἐκβίασιν τοῦ ἀντιθέτου, ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι εἶναι ἀπεργία συμπαθείας ἐπιβαρύνεται ἔτι μᾶλλον ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχε τόσην ἀφέλειαν ὥστε νὰ φαντασθῇ ὅτι ἠμποροῦν νὰ τεθοῦν ἐκτὸς ἐργασίας 10 ἢ 6 χιλιάδες ὑπάλληλοι—δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὸν ἀριθμόν—καὶ θὰ ἔμενεν ἀσυγκίνητος ὁ ἄλλος ἐργατικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι κάθε ἀξίωσις ἐργατικὴ πρέπει νὰ γίνεται ἀποδεκτή. Κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτό, ἔστω καὶ ἂν εἶναι κομμουνιστής. Ὡμίλησε μὲ μεγάλην ἀφέλειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν πραγμάτων, ἐνῷ ἔχει ὡς δεδομένον ὅτι, ἂν ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον οἱ 1600 θὰ ἀπολυθοῦν, δηλαδὴ ἀναλόγως πρὸς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας περικόπτει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι 400–500 ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διορισθῆ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔσπευσε νὰ δώσῃ τὸν λόγον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι οἱ προσλαμβανόμενοι θὰ εἶναι μόνιμοι ὑπάλληλοι. Αὐτὸ δὲν εἶναι συντελεστικὸν διὰ τὴν ἡσυχίαν τοῦ Τόπου. Διότι ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι ὅταν θὰ ἔχωμεν 2000–3000 ὑπαλλήλους ἄνευ ἐργασίας, λόγῳ τῆς προσλήψεως ἄλλων ὑπαλλήλων ἔξωθεν; Εἰς τὸ Τελωνεῖον Πειραιῶς ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, τῷ 1923, ἀπελύθησαν ἀχθοφόροι, διότι ἀπήργησαν, καὶ ἀντικατεστάθησαν μὲ πρόσφυγας. Ἐκ τῶν παλαιῶν ἀχθοφόρων μόνον περὶ τοὺς 100 ἕως 150 εἶναι ἐκτὸς θέσεων, καὶ μολονότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι τόσον ἐλάχιστος, καὶ μολονότι ἡ ἐργασία ἡ ὑπ’ αὐτῶν γινομένη εἶναι τόσον πρωτόγονος, εὑρισκόμεθα πρὸ διαρκοῦς ἐργατικοῦ ζητήματος εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη παριστάμεθα πρὸ τῶν αἱματηρῶν συγκρούσεων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ὑπάρχει μία κολοσσιαία ἀνωμαλία τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ προΐδῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ ὠθήσῃ τὰ πράγματα ἐκεῖ ποὺ τὰ ὤθησε. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀντιλήψεις ἐπιβολῆς, ἔχει ἀντιλήψεις ἀντεργατικῆς πολιτικῆς. Ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐσχημάτισε Κυβέρνησιν καὶ ἔκαμε τὰς δηλώσεις του, ὡμίλησε καὶ περὶ ἐργατικῆς πολιτικῆς, καὶ τότε ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶπεν ὅτι εἶναι εὐχάριστον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν ἄρνησιν, ἀλλὰ εἶχε καὶ θέσιν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν ἄρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἐφήρμοσε τὴν ἄρνησιν ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἐφήρμοσε δὲ κατὰ τρόπον ἀξιοθρήνητον. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλώσεων αἱ ὁποῖαι δὲν τιμοῦν τὴν Κυβέρνησιν· διότι δὲν εἶναι ποτὲ ἐπιτετραμμένον εἰς ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν νὰ ἀφήνῃ νὰ ὑπονοῆται ὅτι εἶναι πιθανόν, ἂν ἡ ἀνώμαλος ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν βιαίαν κατάργησιν τῶν νομίμων ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους—καὶ δι’ αὐτό, κύριοι, ὑπάρχει Κυβέρνησις ἵνα ἐξασφαλίζῃ τὴν λειτουργίαν τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους, ἵνα μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκτροπὴ ἀπὸ τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου καὶ δυστυχῶς τὴν ἡμέραν ἐκείνην διάφοροι φῆμαι διεδίδοντο ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθοῦν στρατοκρατικαὶ Κυβερνήσεις, ὅταν τὰ πράγματα γίνουν ἀνώμαλα — ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ περιέλθῃ ἡ ἐξουσία εἰς τὴν δύναμιν τοῦ ἰσχυροτέρου. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ δηλώσεις αὐταὶ δὲν εἶναι τιμητικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει πρωτίστως διὰ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀεργίας τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, τροχιοδρομικῶν, ἠλεκτροτεχνιτῶν καὶ δὲν ἠξεύρω τίνων ἄλλων. Θὰ ηὐχόμην, κύριοι, ἀπόψε νὰ ἐλύοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀπεργίαι καὶ νὰ ἐγίνετο γαλήνη. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι μὲ τὴν ἀδιάλλακτον στάσιν τῆς Κυβερνήσεως τὰ πράγματα δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐξελιχθοῦν ὁμαλῶς· διότι ἡ Κυβέρνησις ἐλησμόνησεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι αὐθέντης ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν. Κατὰ συνέπειαν εἶχεν ὑποχρέωσιν ὅπως εὕρῃ τὸ μέσον συνεννοήσεως ὅπως ἀπαλλάξῃ τὴν κοινωνίαν καὶ τὸ Κράτος τὸ ταχύτερον τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀνωμαλίας. Δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει φῶς οὐδαμοῦ τοιαύτης ὁμαλῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων. Ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει καὶ ἔχει ἐλπίδας νὰ ὑπολογίσῃ κομματικὴν φιλίαν ἐξ αὐτῶν. Αὐτὴ δὲν εἶναι πολιτικὴ συμφέρουσα. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι ἡ πλέον ἐπικίνδυνος διὰ τὰς ἀστικὰς τάξεις· διότι αὐταὶ θὰ κλονισθῶσιν ἀπὸ τὰ δεινὰ τοῦ μπολσεβικισμοῦ, διότι μία ἐλαχίστη τάξις ἐργατῶν ἔχει ἐνσυνειδήτως μπολσεβικικὰ φρονήματα καὶ μόνον μία τάξις τρέφει μπολσεβικικὰς ἰδέας. Ἡ μεγάλη τάξις τῶν ἐργατῶν εἶναι συντηρητικὴ καὶ μόνον μία πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἠμπορεῖ νὰ τὴν ὠθήσῃ εἰς τὰ ἄκρα. Ἐπικίνδυνοι εἰς τὸν Μπολσεβικισμὸν δὲν εἶσθε σεῖς οἱ κολακεύοντες τὰς ἀστικὰς τάξεις, εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦμεν τὴν γλῶσσαν τῆς εἰλικρινείας εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν οἱασδήποτε ἀξιώσεις αὐτῶν, ἀλλ’ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὰ αἰτήματα αὐτῶν καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε· ποῦ θὰ καταλήξω; Σᾶς βεβαιώνω ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ Κυβέρνησις οὔτε ποῖος κάθεται εἰς αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ λήξῃ τὸ ταχύτερον ἡ κατάστασις αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ προΐδῃ ποῖα ἀποτελέσματα ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ. Ἐφόσον βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν διάθεσιν νὰ ἐξετάσῃ μὲ ἀμεροληψίαν τὸ ἐργατικὸν ζήτημα, ἐφόσον βλέπω ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Κυβερνήσεως δὲν παρέχει τὴν εὐκαιρίαν ὅπως ἐπέλθῃ συνεννόησις μεταξὺ Κράτους καὶ ἐργατῶν, θὰ προέτεινον ὅπως ἀντιπροσωπεία αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως εὐάριθμος, ὀλιγομελὴς ἐκ μέρους τῶν κομμάτων ἀναλάβῃ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ δώσῃ τὴν ἁρμόζουσαν λύσιν.

§175Χ. ΦΑΚΗΣ. Νὰ καταργήσητε τὴν Κυβέρνησιν;

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις πολλὲς φορὲς ἐδέχθη τοῦτο.

§177Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν τὴν ἀδιαλλαξίαν τῆς Κυβερνήσεως τὴν θέλῃ ἡ πλειονοψηφία, ἂς ἀπορρίψῃ τὴν πρότασίν μας.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ κανονικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἕως τώρα εἶναι νὰ μεταβιβάζῃ καὶ τὴν πρωτοβουλίαν της καὶ τὴν δημιουργικήν της ἐργασίαν καὶ τὴν εὐθύνην ἀκόμη εἰς τὴν Συνέλευσιν. Δὲν θέλω νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις, ὅπως ἔγινε διὰ τὰ θύματα πολέμου, διὰ τὰ ὁποῖα συνεστήθη μία Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἵνα φέρῃ πόρισμα ἐργασίας· ὅ,τι ἔγινεν εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ὅπου ἔγινεν ἐργασία καὶ ἐκομίσθησαν ἀποτελέσματα, ζητοῦμεν νὰ γίνῃ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς μεγίστης σπουδαιότητος, ζητοῦμεν νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὅπως ἐπέλθῃ τὸ ταχύτερον μία συνεννόησις μεταξὺ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου καὶ τοῦ Κράτους. Ἡ συνεννόησις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἱκανοποίησιν ἑνὸς δικαίου αἰσθήματος τοῦ λαοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ βλέπῃ τὰ κοινωνικὰ αὐτὰ ζητήματα. Κατηγοροῦμεν τοὺς Μπολσεβίκους ὅτι θέλουν νὰ στηρίζουν τὴν πολιτικήν των εἰς τὴν πάλην τῶν τάξεων. Εἶναι πλάνη βεβαίως ὅτι πάντοτε ἡ ἱστορία ἐξειλίχθη ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς τοιαύτης πάλης τῶν τάξεων. Ὑπάρχουν περίοδοι κατὰ τὰς ὁποίας βεβαίως ἡ πάλη τῶν τάξεων ρυθμίζει τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῶν λαῶν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ τὸν κανόνα εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν λαῶν. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι σήμερον εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον τὸν φιλελεύθερον ἔρχεται αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ κηρύξῃ τὴν πάλην τῶν τάξεων· ἔρχεται αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς συντηρητικῶν στοιχείων διὰ νὰ ὀργανώσῃ ἐπίθεσιν προβεβουλευμένην ἐναντίον τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Αὐτὴν τὴν προβεβουλευμένην ἐπίθεσιν θέλομεν νὰ ἐμποδίσωμεν, θέλομεν νὰ σταματήσωμεν, ἐφόσον δὲ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δὲν βλέπομεν καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀνακρούσῃ πρύμναν στρεφόμεθα πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ λέγομεν ἂς ἐκλέξῃ ὀλιγομελῆ Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν καὶ ὑπαλλήλων τὰ ζητήματα καὶ νὰ δώσῃ τὴν πρέπουσαν λύσιν· διότι δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς νὰ νικήσῃ καμμία μερίς, ἀλλὰ νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ δίκαιον καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ κοινωνικὴ γαλήνη. (Χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρματάκης ἔχει τὸν λόγον.

§180Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα οὔτε ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως οὔτε ἀπὸ κοινωνικῆς οὔτε ἀπὸ οἰκονομικῆς, διότι εἶναι πολὺ μεγάλα ζητήματα καὶ θέλομεν ὁλοκλήρους νύκτας νὰ τὰ συζητήσωμεν. Θὰ τὸ ἐξετάσω ἀπὸ πρακτικῆς καὶ θετικῆς ἀπόψεως. Θέλω νὰ μάθῃ ὁ πολὺς κόσμος ὁ ἐργατικός, ὁ τίμιος, ὁ φίλεργος, ὁ κόσμος τῶν διανοουμένων, τῶν γραμμάτων, ὁ ἐμπορικός, ὁ ἐπιστημονικός, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος παράγει καὶ ζῶμεν ὅλοι, αὐτὸς ὁ κόσμος ποὺ ἀποτελεῖ τὰ 96 ἑκατοστὰ τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ, ἂν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχείριος τῶν 4 ἑκατοστῶν, ὅσοι εἶναι αὐτοὶ ποὺ παρουσιάζουν αὐτὸ τὸ φαινόμενον, νὰ ἀπεργοῦν. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἂν εἶναι πλέον τῶν 10 χιλιάδων αὐτοὶ οἱ σιδηροδρομικοὶ καὶ οἱ τροχιοδρομικοί, οἱ ὁποῖοι σήμερον θέλουν νὰ φέρουν ἀνησυχίαν καὶ κακὸν εἰς τὸ Κράτος.

§181Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Γνωρίζετε πόσοι εἶναι ὅλοι οἱ ἐργάται ἐν Ἑλλάδι;

§182Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Εὐτυχῶς εἶναι πολλοί, εἶναι ὅμως εἰδήμονες καὶ στέκονται πολὺ ὑψηλὰ καὶ γνωρίζουν ὅτι ὅλων τὰ συμφέροντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν συγκοινωνίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λειτουργῇ κανονικῶς, καὶ δὲν συνεταιρίσθησαν μὲ αὐτοὺς τοὺς κυρίους. Δὲν ἀρνεῖται κανεὶς εἰς ὅσους θέλουν τὸ δίκαιον νὰ συζητήσῃ μὲ αὐτοὺς καὶ νὰ τοῖς παράσχῃ κάθε εὐκολίαν, ἀλλ’ ὄχι νὰ θέλουν νὰ καθίσουν εἰς τὸ σβέρκο μας καὶ νὰ κυβερνοῦν αὐτοί. Σήμερον τὸ κακὸν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μικρόν, ἀλλὰ φαντασθῆτε εἰς μίαν ὥραν ἐθνικὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς εἴπουν, ἀφοῦ ἔχουν συνεταιρισθῆ, ὅπως λέγεται, καὶ μὲ κομμουνιστάς, ὅτι ἀρνούμεθα τὴν κίνησιν καὶ εἰς τὴν ξηρὰν καὶ εἰς τὸ ναυτικόν. Ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις μας; Ἡ ἀπεργία, κύριοι, εἶναι μέγα κακόν· εἶναι πληγὴ κοινωνική. Ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ κανεὶς εἰς τὸν κόσμον: Ἔχεις τὸν ἀσθενῆ σου καὶ σοῦ ἀρνοῦμαι νὰ μεταφέρω τὸν ἰατρὸν διὰ νὰ τὸν θεραπεύσῃ ἢ εἰς τὸν ἐργάτην ὁ ὁποῖος ἐσηκώθη πρωὶ νὰ ἐργασθῇ νὰ τοῦ λέγῃ, δὲν θὰ κινηθῇς καὶ θὰ χάσῃς 100 δραχμὰς ποὺ θὰ ἔπαιρνες διὰ νὰ ζήσῃς τὰ παιδιά σου; Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἄποψις τῶν πραγμάτων. Εἴδετε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐμείναμεν ἐδῶ ἐπὶ ὥραν εἰς τὸ σκότος. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὁμιλῶν δὲν ἀρνοῦμαι, ὅταν ζητήσουν λογικὰ πράγματα, νὰ τὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις. Μάλιστα εἰς τὸν τίμιον καὶ πτωχὸν ἐργάτην πρέπει νὰ παρασχεθῇ κάθε βοήθεια, συνδρομὴ καὶ εὐκολία. Ἐγὼ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι θεωρῶ τὴν Κυβέρνησιν μεμπτέαν, διότι δὲν ἔλαβε πολὺ αὐστηρότερα μέτρα διὰ νὰ λήξῃ ἡ ἀπεργία ἐνωρίτερον. Ὁ κ. πληρεξούσιος ἐκ Μαντινείας εἰς κάποιαν διακοπήν μου εἶπεν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μου. Ἐγὼ τῷ ἀπήντησα ὅτι εἰς τὸν Τόπον μου λέγουν μίαν παροιμίαν, ὅτι «τοῦ φρονίμου τὸ παιδὶ πρὶν πεινάσῃ μαγειρεύει», ὁ ἴδιος δὲ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος θὰ ἐκάκιζε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀπρονοησίαν της καὶ διότι ἡ κίνησις θὰ εἶχε σταματήσει χωρὶς νὰ ληφθοῦν μέτρα. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει ἀπὸ τώρα νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀντικρύσῃ τὴν κατάστασιν εἰς πᾶσαν στιγμήν. Τὸ σοβαρώτερον ἀπ’ ὅλα εἶναι ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ κόσμος, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐνδώσῃ, κατὰ 160 ἑκατομμύρια καὶ μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐπιβαρύνεται ἀρκετὰ τὸ ἐμπόρευμα καὶ κάθε εἶδος ποὺ καταναλίσκομεν. Οἱ ἔμποροι θὰ εὕρισκον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπουν ὅτι τὰ κόμιστρα ηὐξήθησαν, νὰ προσθέσουν εἰς τὸ ἐμπόρευμά των, ἐὰν ἐπλήρωσαν μίαν δεκάραν, μίαν δραχμὴν καὶ περισσότερον καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ αἰσχροκέρδεια εἰς βάρος ὅλου τοῦ κόσμου καὶ νὰ φωνάζωμεν ὅλοι καὶ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη σήμερον ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ καὶ αὔριον καὶ εἰς κάθε ἄλλην περίστασιν, μάλιστα δὲ τὸ ζήτημα τῶν συγκοινωνιῶν ἔχει παρουσιασθῇ δύο ἢ τρεῖς φορὰς ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, διὰ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα πρὸ τοιούτων πραγμάτων καὶ νὰ μὴ ἠμποροῦμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν, φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο καλὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀργανώσῃ ἓν σύνταγμα σιδηροδρομικόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ χρησιμεύσῃ, διότι εἴδετε πόσον πολυτίμους ὑπηρεσίας μᾶς προσέφερε τὸ ναυτικὸν ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐπήραμεν ἀρκετὸν τεχνικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήσαμεν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἔχω νὰ σᾶς εἴπω καὶ πρὶν κατέλθω θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ ἀφήσῃ τὰ 96 ἑκατοστὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ βασανίζωνται ἀπὸ τὰ 4 ἑκατοστά. Θὰ κάμω τὴν σύστασιν νὰ ἀκούσῃ εὐμενῶς ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν αἴτησιν τῶν ἀπεργῶν, ἀλλ’ ὄχι εἰς βάρος τῆς τσέπης τοῦ πτωχοῦ λαοῦ.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§184Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ἤρχισεν ἐπὶ διττῆς βάσεως, ἐπὶ τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύθησαν ὑπὸ τύπον ἀνακοινώσεων πρὸς τὸν Τύπον, λόγων σχετιζομένων πρὸς τὴν πιθανὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, καὶ ἐπὶ τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως συνεπείᾳ τῆς τελευταίας ἀπεργιακῆς κινήσεως. Εἶχον νομίσει πρὸς στιγμὴν ὅτι ἡ διττὴ βάσις εἶχεν ἐξελιχθῆ προϊούσης τῆς συζητήσεως εἰς βάσιν ἁπλῆν κατόπιν τῶν δοθεισῶν ἐξηγήσεων, ἐξηγήσεων ἀπολύτως ἐπαρκῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ἐν τούτοις καταλήγων ἠθέλησε καὶ πάλιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ τάπητος, καίτοι ἀπέδωκεν εἰς αὐτὸ σημασίαν ὅλως δευτερεύουσαν. Ἰσχυρίζομαι ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ ζηλότυπος ὅσον καὶ πᾶς ἄλλος τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῆς ὁμαλότητος καὶ ἐχθρὸς οἱασδήποτε ἐκβιάσεως τῶν πολιτικῶν συνειδήσεων. Ἀνέγνωσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις αὗται δὲν μὲ ἐθορύβησαν, διότι ἦτο εὔκολον νὰ δίδω εὐθὺς ἀμέσως τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῶν λόγων τούτων, ἔννοιαν ξένην πρὸς οἱανδήποτε ἐπιβολὴν κατὰ τῆς καθεστηκυίας τάξεως, ἔννοιαν ξένην πρὸς οἱανδήποτε ἀπόπειραν ἐκβιασμοῦ ἐπὶ τῇ ἀπειλῇ πραξικοπημάτων πρὸς κάρπωσιν τῆς Ἐξουσίας. Δὲν εἶναι, ὑποθέτω, εὔκολον διὰ τῆς παρερμηνείας μιᾶς ἁπλῆς φράσεως νὰ ἀλλοιοῦται ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ὁ χαρακτὴρ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ ἡ φυσιογνωμία τὴν ὁποίαν χαράσσει ἕκαστος ἐξ αὐτῶν διὰ μακρᾶς πολιτικῆς σταδιοδρομίας. Δὲν γνωρίζω ποῖα ἐλαττώματα, μεγάλα ἢ μικρά, δυνάμεθα νὰ καταλογίσωμεν εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει καὶ αὐτὸς ἐλαττώματα, ὅπως ἔχομεν πάντες. Ἀλλὰ θὰ ἦτο μάταιον νὰ πειρώμεθα νὰ παραστήσωμεν αὐτὸν ὡς ἐπιχειροῦντα νὰ ἀσκήσῃ ἐφ’ ἡμῶν ἐκφοβισμὸν ἢ ὡς σκευωροῦντα κατὰ τῆς κοινῆς ἡσυχίας. Διότι τὸ πολιτικὸν αὐτοῦ παρελθὸν θὰ ἦτο ἱκανὸν νὰ ἀποδείξῃ εἰς πάντα εὐσυνείδητον ἀκροατὴν ὅτι αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις μᾶς παρασύρουν εἰς ὑπερβολὰς ἀσκόπους καὶ ἀδικαιολογήτους. Ὄχι μόνον δὲ ἐμὲ δὲν ἐθορύβησαν αἱ δηλώσεις, ἀλλ’ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἐπίσης δὲν ἐθορύβησαν καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην διιδοῦσαν καὶ αὐτὴν μετ’ ἀσφαλείας τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν αὐτῶν ἀλλὰ περισπωμένην καὶ ἐπὶ γεγονότων ἀξίων τῶν ἀνησυχιῶν αὐτῆς, ἀξίων τῆς προσοχῆς καὶ τῆς ἐρεύνης ἡμῶν. Ἡ σιδηροδρομικὴ ἀπεργία αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἔθεσε τὴν χώραν εἰς μίαν γενικὴν δοκιμασίαν, ἡ δὲ ἀπειληθεῖσα πρὸς στιγμὴν ἐπέκτασις τῶν ἀπεργῶν καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐργατικῶν Ὀργανώσεων, ἀκόμη δὲ δυστυχῶς καὶ εἰς αὐτὰς τὰς τάξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐκινδύνευσε νὰ δημιουργήσῃ πρωτοφανῆ ἀληθῶς εἰς τὴν Χώραν ταύτην κρίσιν καὶ δοκιμασίαν. Δὲν ἔχω, κύριοι, ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβω ποῖα εἶναι τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα τρέφω, ποῖαι αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας πάντοτε ὑπεστήριξα ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου ἀπέναντι τῶν ἐργατικῶν δικαίων. Δὲν ἔπαυσα, οὔτε θὰ παύσω ποτὲ νὰ διακηρύττω ὅτι ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικήν, ὑποχρέωσιν ἱεράν, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ συγχρόνου Κράτους νὰ μεριμνᾷ διηνεκῶς ὑπὲρ τῶν μικρῶν καὶ ταπεινῶν, οἱ ὁποῖοι χρῄζουν τῆς προστασίας του, καὶ νὰ συντείνῃ διὰ τῶν μέτρων του εἰς μίαν συνεχῆ καὶ σταθερὰν ἐξύψωσιν τῶν μεγάλων κοινωνικῶν μαζῶν. Καὶ δὲν εἶναι εὐτυχῶς τὰ αἰσθήματα ταῦτα φαινόμενον σποραδικόν, εἶναι συνυφασμένα, δύναμαι νὰ εἴπω, μετὰ τῆς δημοκρατικῆς ψυχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τρέφει ἴσην ἀποστροφὴν πρὸς πᾶσαν ἰδέαν δημιουργίας παρ’ ἡμῖν μιᾶς ἐπαχθοῦς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας δυναμένης νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἐργασίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου των, ὅσην καὶ πρὸς τὸ κήρυγμα μιᾶς ἀρνητικῆς ἀνατροπῆς τῆς κρατούσης τάξεως. Φορεῖς τῶν ἰδεῶν αὐτῶν ὑπῆρξαν κατὰ κανόνα, δύναμαι νὰ εἴπω, σχεδὸν ἀπόλυτον ὅλαι αἱ Βουλαὶ καὶ Κυβερνήσεις ἀπὸ μιᾶς δεκαπενταετίας καὶ ἐντεῦθεν. Καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ταύτην δὲν ἔπαυσε νὰ ἐκδηλοῦται ὁλονὲν ζωηρότερον τὸ πνεῦμα τῆς ἐκλαϊκεύσεως ὅλων τῶν δημοσίων λειτουργιῶν καὶ τῶν θεσμῶν καὶ νὰ ἐπέρχεται μία σταθερὰ μεταβολὴ τῶν βιοτικῶν ὅρων ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἐργατικῶν μαζῶν. Τίς, κύριοι, δὲν ἐνθυμεῖται μετὰ ποίας εὐκολίας εἰσήχθη καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία σημειώσασα πρόοδον, διὰ τὴν κατάκτησιν τῆς ὁποίας ἐχρειάσθησαν ἀλλαχοῦ αἱ θυσίαι μακρῶν καὶ αἱματηρῶν ἀγώνων, ἢ τίς δύναται νὰ ὑποτιμήσῃ τὴν σημασίαν μιᾶς ἄλλης λαϊκῆς μεταρρυθμίσεως, ἀληθῶς κολοσσιαίας; τιμώσης τὴν Χώραν μας, μεταρρυθμίσεως, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ὑπὸ τοὺς συμφερωτέρους τῶν ὅρων μετεβλήθησαν εἰς αὐτάρκεις ἰδιοκτήτας μυριάδες μυριάδων ἀκτημόνων ἀγροτῶν, ὅλοι σχεδὸν οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἕως χθὲς ἀληθεῖς εἵλωτες τῆς γῆς; Τί μαρτυροῦν πάντα ταῦτα; Μαρτυροῦν ταῦτα ἀκηδίαν τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς ἐργάτας οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰς κυρίας δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ἢ παρέχουν τοὐναντίον τὸ μέτρον ὅλης αὐτοῦ τῆς στοργῆς, στοργῆς πολλάκις πικρῶς παρεξηγηθείσης καὶ κατηγορηθείσης; Μεθ’ ὅλα ταῦτα δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις ὀφείλει νὰ ἐφησυχάζῃ καὶ νὰ ἐναποθέτῃ τὰς ἐλπίδας της εἰς μόνας τὰς ἀγαθὰς προθέσεις τῶν Κυβερνήσεων. Καθῆκον εἶχε καὶ δικαίωμα ἔχει νὰ συντάσσηται καὶ ἀποκτῶσα συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων της νὰ διεκδικῇ ταῦτα μετὰ πίστεως. Ἔχουν ὅμως αἱ ἐργατικαὶ Ὀργανώσεις μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς τηρηθείσης πολιτικῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἔχουν τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ προχωροῦν μετὰ πάσης ἠρεμίας καὶ νὰ μὴ ἐξολισθαίνουν εἰς ἐνεργείας ἐκθετούσας τὸν χειμαζόμενον αὐτὸν Τόπον εἰς βαθεῖς καὶ ὀλεθρίους οἰκονομικοὺς καὶ κοινωνικοὺς σάλους. Καὶ ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ ἐρωτήσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐξώθησαν εἰς τὴν τελευταίαν ἀπεργίαν. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν των τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην; Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμιλήσωμεν πρὸς τοὺς ἐργάτας καὶ τὰς Ὀργανώσεις αὐτῶν τὴν γλῶσσαν τὴν ἀπερίφραστον τῆς ἀληθείας, διότι θέλομεν αἱ σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῶν ἐργατῶν νὰ μὴ ἐξέλθουν τοῦ καθαρῶς ἠθικοῦ ἐπιπέδου. Ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ὅτι ἔσπευσαν, ὅτι παρεσύρθησαν. Ἡ τάξις μάλιστα τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων εἶχε πάντα λόγον ὅπως τρέφῃ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ Κράτος, διότι εἶχε προσφάτως ἀκόμη τρανὰ δείγματα τῆς εὐνοίας αὐτοῦ. Ἐν διαστήματι ὀλιγίστων μηνῶν, κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος, εἶχον κατορθώσει οἱ ὑπάλληλοι τῶν σιδηροδρόμων νὰ ἐπιτύχουν ὅλας σχεδὸν τὰς κεφαλαιώδεις διεκδικήσεις των καὶ νὰ τὰς ἐπιτύχουν μετ’ εὐκολίας ἡ ὁποία πρώτους αὐτοὺς ἐξέπληξεν. Ἐπέτυχον τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὀκταώρου τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἑβδομαδιαίας ἀναπαύσεως. Ἐπέτυχον δὶς ἢ τρὶς ἀλλεπαλλήλως, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, αὐξήσεις τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν, αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν μέχρις ὁρίων τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν προνομιοῦχον ἀνισότητα ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων, εἰς βάρος ὅλων τῶν ἄλλων δημοσίων λειτουργῶν. Ἐλέχθη ὅτι τὸ σιδηροδρομικὸν προσωπικὸν διετέλει ἐν ἀδημονίᾳ πρὸ τῶν παρελκυστικῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐλάμβανεν ἐπὶ σειρὰν δὲν γνωρίζω πόσου χρόνου ἀπάντησιν ὁριστικὴν καὶ διότι ἀκόμη δὲν ἐφήρμοζε τὸ 8ωρον, ἐνῷ εἶχε δώσει ὑπόσχεσιν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς του. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε παράσχει ὑποσχέσεις περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ 8ώρου, αἴρει τὴν ὑπόνοιαν τῆς κακοπιστίας ἢ τῆς ὑστεροβουλίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ἤθελε νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸ 8ωρον, δὲν θὰ ἐξετίθετο εἰς ὑποσχέσεις ὅπως εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ματαιώσῃ αὐτὰς εὐθὺς μετ’ ὀλίγον, ὅπως φανῇ ἀσυνεπὴς καὶ δώσῃ λαβὴν εἰς τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν σήμερον. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε παραχρῆμα τὰς ζητηθείσας ἀπαντήσεις, ἡ ἀναβολὴ ὠφείλετο εἰς τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἀκριβῶς καὶ τὴν ἐξέγερσιν τοῦ προσωπικοῦ, εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι ἄνευ τῆς ἀποφάσεως ταύτης τὰ πράγματα θὰ ἐξειλίσσοντο ἐν τάξει ἀπολύτῳ. Διὰ τῆς ἀποφάσεως ὅμως ταύτης, ἀποφάσεως ἐπ’ ἐσχάτων ἐκδοθείσης, ἡ ὁποία κατὰ τὰς πληροφορίας μου ἐξεδόθη τῇ εἰσηγήσει ἐπιστήμονος διαπρεποῦς, εἰς τὸν ὁποῖον πᾶν ἄλλο ἠδυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν ἢ διαθέσεις ἀντεργατικάς, διὰ τῆς ἀποφάσεως, λέγω, αὐτῆς προετείνοντο ῥιζικαὶ οἰκονομίαι εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν σιδηροδρόμων καὶ περιορισμὸς τῶν ὑπεραρίθμων αὐτοῦ ὑπαλλήλων. Εἶχεν ἡ Κυβέρνησις καθῆκον νὰ μὴ ἀγνοήσῃ τὰς προτάσεις αὐτὰς καὶ νὰ σκεφθῇ ἐνδελεχῶς ἐπ’ αὐτῶν. Κατετέθησαν, κύριοι, πρό τινων ἑβδομάδων εἰς τὴν Συνέλευσιν αἱ νέαι δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς τρεχούσης εἰσέτι χρήσεως καὶ ἀνεβιβάσθησαν δι’ αὐτῶν τὸ μὲν ἔλλειμμα τὸ ἐτήσιον εἰς ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν, τὸ δὲ ποσὸν τοῦ κυμαινομένου χρέους ἐξ ἐντόκων γραμματίων εἰς 2 ἕτερα δισεκατομμύρια δραχμῶν. Αὐτοὺς τοὺς δύο ἀριθμούς, κύριοι, ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀπομακρύνωμεν ἐν οὐδεμιᾷ στιγμῇ ἐκ τῆς μνήμης μας καὶ ὅταν νομοθετῶμεν ἢ ἐλέγχωμεν, καὶ πρὸ παντὸς ὅταν κυβερνῶμεν. Ὄχι διότι τὸ ἔλλειμμα τὸ παροδικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καλύψωμεν τάχιστα διὰ σώφρονος πολιτικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς ἀπόγνωσιν περὶ τοῦ μέλλοντος, ἐφόσον βλέπομεν σήμερον παρὰ ποτε, κατόπιν τόσων συμφορῶν, ποίας ἀνεξαντλήτους πηγὰς δημιουργικῶν δυνάμεων ἐγκλείει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ διότι οἱ δύο αὐτοὶ ἀριθμοὶ θὰ χρησιμεύσουν εἰς ἡμᾶς πρὸς ὑπόμνησιν ἑνὸς κινδύνου ἐλλοχεύοντος, τοῦ κινδύνου νὰ ἴδωμεν, ἐφόσον ἤθελε παραταθῆ ἡ παθητικὴ κατάστασις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἠθέλομεν εὑρεθῆ τυχὸν ἐνώπιον ἀντιξόων περιστάσεων, νὰ ἴδωμεν παρασυρομένην ἐντὸς τοῦ χάσματος τούτου μετὰ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας. Ποῖος ἐξ ἡμῶν δὲν θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ ὑπογράψῃ καὶ μὲ τὰς δύο του χεῖρας οἱασδήποτε αὐξήσεις τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ὑλικὴν ἐπάρκειαν, ἀπολύτως ἀλληλένδετον πρὸς τὴν ἠθικήν του ἀνεξαρτησίαν, ἐν τῇ συναισθήσει ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν δὲν ἀποδίδει μόνον τὴν ὀφειλομένην ἀμοιβὴν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν τὸ Κράτος ἀλλ’ εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶμεν Ὑπηρεσίας καλῶς λειτουργούσας δι’ ὑπαλλήλων κακῶς ἀμειβομένων; Ἀλλ’ ἡ ἀγαθὴ ἡμῶν διάθεσις ἔχει ἓν ὅριον ἀνυπέρβλητον, τὴν ἀντοχὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ σταθερὰ ὑπέρβασις τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ὁ προάγγελος κρίσεων, τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας τῶν ὁποίων θέλουν δοκιμάσει αὐτοὶ οὗτοι οἱ ὑπάλληλοι κατὰ πρῶτον λόγον. Ἀλλ’ ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν ἀτυχῶς δὲν ὑπάρχει εἰμὴ μία καὶ μόνη ὁδός, ἡ ὁδὸς τῶν θυσιῶν. Εἴτε διὰ τῶν οἰκονομιῶν θελήσωμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐξυγίασιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν εἴτε διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν, εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ θέσωμεν ἀποφασιστικῶς ἐπὶ τῆς πλάστιγγος ἀφ’ ἑνὸς τὴν δημοτικότητα ἡμῶν τὴν πρόσκαιρον καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ καθῆκον ἡμῶν, τὸν πατριωτισμὸν ἡμῶν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Δεξιᾶς). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρέσῃ δισταγμὸς πρὸς ποῖον μέρος τῆς πλάστιγγος ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν καὶ θὰ θέσωμεν τὰς προτιμήσεις ἡμῶν. Συνεστήσαμεν πρό τινων μηνῶν κοινῇ ἀξιώσει, κοινῇ, ὡς ἐλέχθη, βοῇ, μίαν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεθέσαμεν τὴν μελέτην τῶν δημοσίων κλάδων μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως προβῇ εἰς τὴν περικοπὴν ὅλων τῶν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐκρίνοντο ἀπολύτως ἀναγκαῖαι διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δὲν ἔχουν ἰσχὺν ὑποχρεωτικήν. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν αὐτῶν, εἰς τὴν βελτίωσιν, εἰς τὴν τροποποίησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἔχει πάντοτε μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ τηρήσῃ, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ παρεκκλίνῃ, τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως μὴ ματαιώσῃ κατὰ βάσιν τὰς οἰκονομίας τὰς προτεινομένας. Κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου της ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐπιληφθεῖσα τῆς διαχειρίσεως τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους εὑρέθη ἐνώπιον δαπανῶν, αἵτινες ἐφείλκυσαν καὶ ὀρθῶς τὴν προσοχὴν αὐτῆς. Προσωπικὸν ἀφ’ ἑνὸς ὑπεράριθμον, δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν κατηγορίαν ἀνῆκον, καὶ μισθολόγιον ἐξ ἄλλου ὑπέρογκον. Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν σιδηροδρομικῶν φθάνουν μέχρι τοῦ εἰκοσαπλασίου ἢ τοῦ εἰκοσιτετραπλασίου τῶν προπολεμικῶν τοιούτων, τῶν δευτερευουσῶν δὲ ἀπολαυῶν καὶ τῶν ἄλλων χορηγιῶν τῶν παρεχομένων εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦτο, ὁ συντελεστὴς τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἀνέρχεται εἰς πολλαπλάσιον κατὰ πολὺ μεγαλύτερον.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πόσον;

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν φθάνει μέχρι τοῦ 40πλασίου. Καὶ ἐπρότεινεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν περικοπὴν τοῦ πλεονάζοντος προσωπικοῦ καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν. Τί ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἓν εἶχε καθῆκον, νὰ μελετήσῃ τὰς προτάσεις ταύτας καὶ νὰ δώσῃ ἄλλην τροπὴν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ἀπὸ μακροῦ διεξαγομένας μεταξὺ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων, διαπραγματεύσεις ἀφορώσας τὴν ἱκανοποίησιν αἰτημάτων ἐπαγομένων δαπάνας μεγαλυτέρας, δαπάνας προσθέτους. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ἐξεδηλώθη ἡ ἀδημονία τοῦ προσωπικοῦ. Εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρείλκυε τὰς διαπραγματεύσεις σκεπτομένη καὶ μὴ ἀποφασίζουσα, ἀλλὰ καὶ παρασκευάζουσα παραλλήλως τὰ μέσα τῆς ἀμύνης πρὸς διάσπασιν τῶν ἀπεργῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς ὅτι καὶ τὸ ἓν ἔπραξε καὶ τὸ ἄλλο. Καὶ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τὸ πρῶτον καὶ τὸ καθῆκον νὰ μὴ παραλείψῃ τὸ δεύτερον. Ἐδικαιοῦτο ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς συνεννοήσεις τὰς διεξαχθείσας μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ὄχι μόνον τὰς σκέψεις αὐτῆς νὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς ἐπανειλημμένον ἔλεγχον μέχρις ὅτου ἀποκρυσταλλωθοῦν αὗται εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν, ἀλλ’ εἶχεν ἐπίσης τὸ καθῆκον, ἐφόσον διέβλεπεν ἔστω καὶ πόρρωθεν ἀπειλουμένην τὴν διακοπὴν τῶν συγκοινωνιῶν, εἶχε τὸ καθῆκον τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐκ προνοίας στοιχειώδους νὰ πράξῃ τὸ πᾶν ἵνα ἀποσοβήσῃ ἢ μειώσῃ εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰς ὀδυνηρὰς ἐκ τῆς ἀπεργίας συνεπείας. Ἀλλ’ εἶχον ἐξ ἄλλου καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν σιδηροδρόμων τὸ καθῆκον, ἀναμετροῦντες τὸν ἀντίκτυπον καὶ τὰ ἐπακόλουθα τῆς διακοπῆς τῶν συγκοινωνιῶν, νὰ ἀναμείνουν ἠρέμως, μετὰ καρτερίας καὶ νὰ ἐξαντλήσουν μέχρι τῆς ὑστάτης στιγμῆς καὶ τὴν ἐσχάτην σταγόνα τῆς ὑπομονῆς των, μέχρις ὅτου λάβουν ἀπάντησιν τελικήν. Καὶ δὲν τὸ ἔπραξαν δυστυχῶς. Παρασυρθέντες ἔσπευσαν καὶ ἐξώθησαν τὴν Χώραν εἰς ζημίας καὶ κινδύνους, εἰς κρίσιν, τῆς ὁποίας δὲν ἔπρεπε νὰ φέρουν αὐτοὶ τὴν εὐθύνην καὶ τῆς ὁποίας φέρουν ἀτυχῶς τὴν εὐθύνην. Ἠξίωσαν ἄμεσον ἀπάντησιν μὴ δεχόμενοι μικρὰν ἀναβολήν. Ἐπέσεισαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τὸ φάσμα τῆς ἀπεργίας καὶ ἐζήτησαν πλήρη ὑποταγήν. Εἶπον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν «ὄχι μόνον τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ ἐκτελέσῃς, ἀλλ’ ἀξιοῦμεν ἀποδοχὴν ἀκεραίαν καὶ τῶν λοιπῶν αἰτημάτων μας, καὶ τὴν προσθήκην νέων δαπανῶν δεκάδων ὅλων ἑκατομμυρίων. Ἢ ἀποδέχεσαι τοὺς ὅρους μας ἢ ἐξαπολύομεν τὴν θύελλαν. Ἢ τὸ Κράτος ὑποτάσσεται ἢ ἡ ζωὴ ἀπονεκροῦται». Ἂν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, τεθεῖσα πρὸ τοῦ διλήμματος τούτου, ἤθελε καὶ πρὸς στιγμὴν δειχθῆ διστακτικὴ ἢ ὑποχωροῦσα, κατόπιν μάλιστα τῶν ἀθρόως ἀναφυομένων πανταχόθεν ἀξιώσεων, ἂν ἤθελεν ἐκδηλώσει σημεῖον μικρὸν ἀδυναμίας, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης θὰ ὑπῆρχον εἰς τὸν Τόπον αὐτὸν ὁμάδες, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπῆρχε Κράτος. (Χειροκροτήματα). Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης θὰ ὑπῆρχον κατὰ μέρος συμφέροντα πανίσχυρα, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπῆρχε κοινὸν συμφέρον συνδέον τοὺς πολίτας πρὸς ἀλλήλους. Θὰ κληθῶμεν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἀποφανθῶμεν διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν ἐπὶ τῶν γεγονότων καὶ νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ἢ τὴν δυσπιστίαν ἡμῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἄλλην δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἔννοιαν εἰμὴ αὐτήν, παρὰ τὴν προσπάθειαν τῆς συγκαλύψεως ὑπὸ τὰ προσχήματα τῆς συστάσεως μιᾶς νέας κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ψῆφος ἡμῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ποσῶς τὴν ἔννοιαν ὅτι ἀφιστάμεθα ἔστω καὶ κατὰ κεραίαν τῶν γνωστῶν ἀπόψεων ἡμῶν ἐπὶ τῶν ἐργατικῶν σχέσεων. Εἶμαι ἐπίσης βέβαιος ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτροποποίησε τὰς ἀντιλήψεις της τὰς ἐξαγγελθείσας διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Τὰ ἐργατικὰ ζητήματα ὀφείλουν νὰ ἐξετασθοῦν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν ἀκόμη περίστασιν μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς ψυχραιμίας καὶ εὐρύτητος καὶ ἐν πνεύματι φιλελευθέρῳ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀπόστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ καθίσταται ἀδύνατος ἡ λύσις διὰ τῆς καλῆς ἑκατέρωθεν θελήσεως. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ὅπως τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἤθελε καταδικασθῆ ν’ ἀπομείνῃ ἐκτὸς ὑπηρεσίας κατόπιν τῶν προτεινομένων περικοπῶν καὶ τῆς προσλήψεως νέων ὑπαλλήλων θὰ εἶναι πολυάριθμον. Εὐκταῖον εἶναι νὰ περιορισθῇ εἰς ὀλίγας μονάδας καὶ νὰ μὴ παρασυρθοῦν ὑπάλληλοι καὶ ἐργάται οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπῆρξαν ἢ θύματα ἁπλὰ τῆς ὁμαδικῆς, τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀλληλεγγύης. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ ἐργατικὰ ζητήματα θ’ ἀπολήξουν εἰς πλήρη ἁρμονίαν σχέσεων Κράτους καὶ ἐργατῶν, κεφαλαίου καὶ ἐργασίας. Ἡ ψῆφος ἡμῶν ἔρχεται νὰ πιστοποιήσῃ τοῦτο τὸ γεγονός, τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινωνίας πρὸς τὸ Κράτος, τοῦ ὁποίου θέλομεν νὰ διατηρήσωμεν ἄθικτον τὴν ἠθικὴν ἐπιβολήν, τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν ἐπίσης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἐκπροσωπήσασαν ἐπιτυχῶς τὸ Κράτος εἰς περιστάσεις δυσκόλους. (Χειροκροτήματα).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§188Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν θὰ ἤμεθα ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐτασσόμεθα ἐναντίον τῶν ἐργατῶν τῶν ἀπεργούντων ἔναντι ἑνὸς ἢ περισσοτέρων ἐργοδοτῶν βιομηχανίας. Εἴμεθα καὶ θὰ εἴμεθα πάντοτε εἰς τὸ πλευρὸν τῶν ἀπεργούντων, ἐναντίον τῶν ἐργοδοτῶν, καὶ μάλιστα προχωροῦντες περαιτέρω πιστεύομεν ὅτι καὶ ἡ λύσις τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη δὲν θὰ γίνῃ κατὰ τὸν Α ἢ Β σοσιαλιστικὸν τρόπον τῶν διαφόρων θεωριῶν τῶν κοινωνικῶν κοινωνιολόγων, ἀλλ’ ὅπως γίνεται καὶ ἡ λύσις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, δηλαδὴ διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως σὺν τῷ χρόνῳ τῶν ἐργοστασίων ὑπὲρ συνεταιρισμῶν τῶν ἐργατῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ βιομηχανίας, ἔχομεν καὶ ἐργασίας αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς ἐργοδότας, ἔχομεν ἐργασίας βιομηχανικὰς αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἔχομεν ἐργασίας αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν αὐτόχρημα δημοσίας λειτουργίας. Καὶ ἂν εἶναι ὄχι μόνον ἐπιτετραμμένον ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπεργῇ ὁ ἐργάτης τὸν ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται ἀσυνείδητος ἐργοδότης, εἷς οἱοσδήποτε βιομήχανος, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀπεργῇ ὁ ἐργάτης ὅταν ἀπέναντί του ἔχῃ ὄχι ἐργοδότην, ἀλλ’ αὐτὴν ταύτην τὴν κοινωνίαν. Δυστυχῶς παρατηρεῖται τὸ παράδοξον ὅτι διάφοροι κοινωνιολόγοι παλαιᾶς ἢ νέας σχολῆς, φουσκωμένοι μὲ θεωρίας κοινωνιολογικὰς ἀπὸ διάφορα συγγράμματα τῶν διαφόρων Κρατῶν, δὲν ἔχουσιν ἰδέαν τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος. Ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότης μᾶς δεικνύει ὅτι οἱ ἐργάται, οἱ καθαρῶς ἐργάται, καὶ οἱ κεφαλαιοκράται ἀποτελοῦν τὰς δύο ἐλαχίστας μειονότητας τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ τὴν μεγάλην πλειονότητα τὴν ἀποτελοῦν οἱ ἀγρόται καὶ οἱ μικροαστοί. Οἱ ἀγρόται καὶ οἱ μικροαστοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐργάζονται ὀλιγώτερον ἀπὸ τοὺς καθαρῶς ἐργάτας· τοὐναντίον ἔχομεν ἀγρότας ἐργαζομένους 16 ὥρας. Ἀκριβῶς δὲ ἀπὸ μίαν ἀπεργίαν συγκοινωνιακὴν οἱ βιομήχανοι δὲν ὑποφέρουν· οἱ ἐργοδόται τῶν διαφόρων ἐργασιῶν, καὶ ἂν δὲν κινηθοῦν, δὲν ἔχουν νὰ χάσουν τίποτε δύνανται νὰ κλεισθῶσι μέσα εἰς τὰ μέγαρά των καὶ τὰς γκαρσονιέρας των χωρὶς νὰ πάθωσι τίποτε. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν ἀπὸ μίαν ἀπεργίαν εἶναι οἱ ἀγρόται καὶ οἱ μικροαστοί. Ἄν δὲ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἄφηνεν ὀλίγον τὰ βιβλία καὶ ἐπλησίαζε τὸν ἐργατικὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἔβλεπεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶδον ἐγὼ εἰς τὸ Μαροῦσι. Ἐργάται καθαρῶς κτίσται καὶ λασπιάδες καὶ πετράδες ἐργαζόμενοι εἰς γιαπιὰ τοῦ Μαρουσιοῦ, μένοντες δὲ ἐν Ἀθήναις, ἐπῆγαν νὰ δείρουν τὸν πρῶτον παρουσιασθέντα σιδηροδρομικὸν ὑπάλληλον, διότι ἔβλεπον ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰ σπίτια των, ὡς καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν των τὴν ἑπομένην. Ἐργάται καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐστράφησαν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν τῆς συγκοινωνίας. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχουσι κοινωνικαὶ λειτουργίαι, καὶ τοιαῦται εἶναι καὶ αἱ ἐργασίαι συγκοινωνίας, ὑπάρχουσι λειτουργίαι κοινωνικαί, αἱ ὁποῖαι δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔπρεπε νὰ εἶναι κρατικαὶ διὰ νὰ μὴ εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ Α ἢ Β ἰδιοτρόπου ἐργοδότου, διὰ νὰ μὴ δύνανται ἐπ’ αὐτοῦ νὰ στηριχθοῦν οἱ ἐργάται. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἐργάται τῆς συγκοινωνίας, οἱ σιδηροδρομικοί, οἱ τροχιοδρομικοὶ καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι ἔχουσι τὸ ἄδικον, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν ἀντιμέτωποι τῶν 95 ἑκατοστῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ἦλθον, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἀποτυγχάνει καὶ θὰ ἀποτυγχάνῃ ἀσφαλῶς πάντοτε ἡ ἀπεργία των, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐξεγείρῃ, ὅπως ἤρχισε νὰ ἐξεγείρῃ, σύσσωμον τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν Αὐτὰ φρονοῦντες ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοί, καίτοι διαφωνοῦμεν ριζικῶς πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν μόνον ψήφου ἐγκριτικῆς τῆς κρατικῆς πυγμῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ Κράτος εὐνομίας, ἀλλὰ μόνον Κράτος ἀναρχίας.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§190Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπεργία τῶν σιδηροδρομικῶν εὐλόγως ἐξήγειρεν ὁλόκληρον τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, διότι, ἂν ἄλλη ὠργανωμένη τάξις ἐργατῶν ἀπήργει, ἴσως νὰ εἶχε καὶ ἓν μικρὸν δίκαιον, ἐνῷ οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι οὐδεμίαν δικαιολογίαν εἶχον διὰ νὰ ἀπεργήσουν, καθόσον αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν προνομιακὴν τάξιν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτοί, κύριε Πρόεδρε, δὲν στρατεύονται. Καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἄλλοι Ἕλληνες ἐκάθηντο εἰς τὰ σύνορα, αὐτοὶ οἱ κύριοι ἐλάμβανον μισθὸν Ἀρεοπαγίτου καὶ Προέδρου Ἀρείου Πάγου, μολονότι, ὡς γνωρίζετε, ὅλη ἡ μόρφωσίς των εἶναι διετὴς ὑπηρεσία εἰς τὰ ἐργοστάσια Βασιλειάδου. Αὐτοί, κύριε Πρόεδρε, ἔχουν καὶ τὰς ἰδιαιτέρας των ἀπολαυάς, οἱ δὲ σταθμάρχαι δὲν εἶναι μόνον ὑπάλληλοι σιδηροδρομικοί, ἀλλ’ εἶναι καὶ παραγωγοί. Καὶ σᾶς φέρω μόνον ἓν παράδειγμα, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ὅπου δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ στέγη δι’ οἱονδήποτε εἰς τὰς Ἀθήνας, οὐδὲ εἰς τὰ ἀπώτερα χωρία, αὐτοὶ οἱ κύριοι κάθηνται εἰς μέγαρα τοῦ Κράτους, εἰς τοὺς σιδηροδρομικούς σταθμούς. Αὐτοὶ οἱ κύριοι χρηματίζονται ὅταν πρόκειται νὰ δώσουν τὰ βαγόνια διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐμπορευμάτων. Αὐτοὶ οἱ κύριοι εἶναι κτηνοτρόφοι καὶ πτηνοτρόφοι. Καὶ ὅμως οἱ κύριοι αὐτοὶ εὑρέθησαν νὰ ἐγείρουν τὴν χεῖρα ἐναντίον τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία τοσαῦτα προνόμια παρέσχεν εἰς αὐτούς. Οὐδέν, κύριε Πρόεδρε, συνδέει ἡμᾶς μὲ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐν τούτοις εἴμεθα ἠναγκασμένοι χάριν τῆς ἐννόμου τάξεως νὰ ψηφίσωμεν ταύτην, ἐννοοῦντες ὅτι ἡ ψῆφος ἡμῶν δίδεται μόνον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον οὐχὶ τῆς ἀπεργίας, ἀλλ’ ἐναντίον τῆς ἀναρχίας. Διὰ τοῦτο δηλοῦμεν ὅτι ἡ ψῆφος ἡμῶν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ Νόμου, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἔπρεπε διὰ τῆς λήψεως ἡμιμέτρων, ὅπως ἕως τώρα, ἀλλὰ διὰ μέτρων αὐστηροτάτων ἐναντίον Ὀργανώσεων αἱ ὁποῖαι διασείουν τὰ θεμέλια τοῦ Κράτους, καθιστάμεναι ὄργανα τῆς Μόσχας.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§192Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔλαβον προχθὲς τηλεγράφημα ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἐκλογεῖς μου παραπονοῦνται διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις λόγῳ ἐπιτακτικῶν οἰκονομιῶν. Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω σήμερον εἰς αὐτοὺς περὶ τῶν ἀπωτέρων λόγων διὰ τοὺς ὁποίους λαμβάνονται αὐτὰ τὰ μέτρα, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ τηλέγραφος δὲν λειτουργεῖ λόγῳ τῆς κακοκαιρίας. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς φαινομένου, τὸ ὁποῖον πρέπει ἀμέριστον νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν πάντων ἡμῶν. Καὶ τὸ φαινόμενον αὐτὸ εἶναι τὸ χειρότερον φαινόμενον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παρουσιασθῇ εἰς ἓν Κράτος, εἶναι τὸ ξεχαρβάλωμα τῆς κοινωνίας, ὁ πόλεμος κατὰ τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης χωρὶς νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα αὐτό· διότι νομίζω ἀπὸ ὅλα ὅσα ἤκουσα ὅτι τὸ πρόβλημα αὐτὸ δὲν ἐλύθη ἀκόμη. Ἐγένετο μία ἀπεργία, ἡ ὁποία ἀληθῶς, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκράτει σταθερὰν τὴν χεῖρα, ἠπείλει, ὅπως ὀρθότατα εἶπεν ὁ κ. πολιτευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, νὰ ἀνατρέψῃ ὁλόκληρον τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἐνταῦθα. Ἀλλ’ ἂν εἶναι αὐτὸ τὸ φαινόμενον ὑπάρχουν καὶ τὰ βαθύτερα αἴτια. Τὰ βαθύτερα αἴτια δὲ εἶναι τὸ Κράτος, ἀλλ’ οὐχὶ ἡ λέξις «Κράτος», ἀλλ’ ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθὸν ὀλίγον. Ὅταν ἐγίνετο ὁ Ναύσταθμος ὑπὸ τοῦ Ἄγγλου ὀργανωτοῦ, εἶπον εἰς αὐτὸν πρὸ ὀκταετίας περίπου ὅτι ἐφρόντισε μὲν διὰ τὴν δημιουργίαν Ναυστάθμου, δὲν ἐφρόντισεν ὅμως διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ προσωπικὸν τοῦ Ναυστάθμου θὰ εἶναι εὐτυχὲς καὶ θὰ δύναται νὰ ἐργάζηται καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλοτριώσωμεν παρὰ τὸν νέον Ναύσταθμον οἰκόπεδα καὶ νὰ συστήσωμεν οἰκοδομικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία νὰ παράσχῃ στέγην εἰς τοὺς ἐργάτας. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὸν Ἕλληνα ἐργάτην. Καὶ τὸ δίδαγμα αὐτὸ τὸ ἔλαβον ἀπὸ ἐπίσκεψίν μου εἰς Ἔσσεν τῆς Γερμανίας, ὅπου εἶδον ὅτι ὁ μέγας ἐργοστασιάρχης Κροὺπ εἶχεν ἱδρύσει ὁλόκληρον πόλιν ἐργατικὴν ἐκ τῶν ἰδίων του ἐργατῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἕκαστος εἶχε τὴν ἰδιόκτητόν του οἰκίαν δυνάμει χρεολυτικῶν δόσεων, δι’ οἰκοδομικῆς Ἑταιρείας τὴν ὁποίαν εἶχεν ἱδρύσει αὐτὸς ὁ Κροὺπ καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐργάτης μετὰ 20 ἔτη ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὴν κατοικίαν του. Ἐδῶ ὅμως τί συμβαίνει; Ὁ ἐργάτης εἶναι ἐγκαταλελειμμένος εἰς τὴν τύχην του καὶ ἔρχονται τὰ μεγάλα ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα συμπαρασύρουν καὶ τὸ συνάλλαγμα εἰς τὴν πτῶσιν, καὶ μᾶς παρουσιάζουν ἑκάστοτε φαινόμενα κοινωνικῆς διαταράξεως. Νομίζομεν ὅτι καθησυχάσαμεν τώρα τοὺς ἀπεργούς. Ἂν ὅμως ἡ λίρα ὑψωθῇ εἰς τὰς 350 ἢ 375 δραχμάς, θὰ ἔχωμεν νέας ἀπεργίας. Ποῖος θὰ πταίῃ τότε; Ὁ ἐργάτης θὰ πταίῃ ἢ τὸ Κράτος, ἡμεῖς ἡ Συνέλευσις, οἱ ὁποῖοι δὲν φροντίζομεν νὰ σταματήσωμεν τοὐλάχιστον τὸ κακόν, ὅπως ὀρθότατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Εὐρυτανίας, τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος; Ἑπομένως μὴ νομίζωμεν ὅτι τὸ ἐργατικὸν ζήτημα θὰ λυθῇ διότι κατεπνίξαμεν μίαν ἀπεργίαν. Τὸ ἐργατικὸν ζήτημα θὰ λυθῇ μαζὶ μὲ τὰ μεγάλα ζητήματα τοῦ Κράτους, δηλαδὴ μαζὶ μὲ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ τὴν αὔξησιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Εἷς ἐργάτης πρέπει νὰ εὑρίσκῃ ἐργασίαν. Διὰ νὰ εὑρίσκῃ ἐργασίαν ὅμως πρέπει τὰ πάντα νὰ τῷ παρέχῃ ἡ εὐημερία ἡ κρατικὴ καὶ εὐημερία ἡ κοινωνικὴ διὰ νὰ ζήσῃ. Ἂν δὲ λάβωμεν δυστυχῶς ἕνα προϋπολογισμὸν ἑνὸς ἐργάτου καὶ ἕνα προϋπολογισμὸν ἑνὸς ὑπαλλήλου, θὰ ἴδωμεν ὅτι μὲ τὸν διαρκῶς αὐξάνοντα τιμάριθμον τῆς ζωῆς καὶ τὸ διαρκῶς ὑψούμενον συνάλλαγμα ὁ ἐργάτης καὶ ὁ ὑπάλληλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν σταθερὸν μισθόν. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ ἐπανελήφθη εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ὅπου ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς αὐξάνει. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἤμην εἰς τὴν Πολωνίαν. Καὶ ἐκεῖ ἔχουν νὰ λύσουν τὰ ἴδια προβλήματα. Τὸ ἴδιον τὸ ὁποῖον γίνεται ἐδῶ γίνεται καὶ ἐκεῖ. Ἑπομένως, ἂς ἀποδώσωμεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι. Ἂς μὴ λέγωμεν ὅτι πταίουν μόνον οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι πράγματι πταίουν, ἀλλὰ πρωτίστως πταίομεν ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἀστικὴν τάξιν, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἰθύνουσαν τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἂς σκεφθῶμεν ὅτι ἡ πηγὴ παντὸς νέου προέρχεται πρωτίστως ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὄχι τὴν σημερινήν, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν συνεδριάζουσαν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ δευτέρα φορά, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Συνέλευσις ἀκούει συζήτησιν εἰδικωτέραν περὶ ἐργατικῶν καὶ κοινωνικῶν ζητημάτων ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἀπεργίας. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν διεξήχθη πάλιν ἐνταῦθα συζήτησις εὐρυτάτη, ὅτε ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς κατεῖχε τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ναυτικῆς ἀπεργίας. Καὶ τότε ὑπεστήριξα ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν νεωτέρων κοινωνικῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει ὄχι μόνον τὴν ἐξύψωσιν τὴν κοινωνικὴν καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐργάτου, ἀλλὰ καὶ τὴν συμμετοχὴν αὐτοῦ εἰς τὰ κέρδη τῶν ἐπιχειρήσεων μέχρι τοῦ σημείου καθ’ ὃ θὰ ἐπήρχετο ἡ βελτίωσις τῶν σχέσεων ἐργοδότου καὶ ἐργάτου. Ὑπεστήριξα ἄλλοτε, διαφωνήσας μὲ τὸν κ. Παπαναστασίου, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποστηριχθῶσι καὶ οἱ ἐλεύθεροι ἐργάται, ἵνα καθ’ ὃν τρόπον εἶναι ἐλεύθερος ὁ ἐργάτης νὰ ἀπεργῇ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον νὰ εἶναι ἐλεύθερος καὶ ὁ ἐργοδότης εἰς τὴν συνέχισιν τῆς ἐργασίας δι’ ἐλευθέρων ἐργατῶν. Δὲν μᾶς χωρίζει φιλεργατικὴ καὶ ἀντεργατικὴ πολιτική. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐπηγγέλθην ὅτι ἔχω τὸ μονοπώλιον τῆς προστασίας τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἀπὸ τοῦ 1911, ἂν παραβάλῃ τις τὰς ἀγορεύσεις μου καὶ τὰς ἐνεργείας μου, θὰ εὕρῃ ὅτι τὰ αὐτὰ ἔλεγον καὶ τὰ αὐτὰ ἔπραττον ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν καὶ ὅτε εὑρισκόμην ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ὅτε εὑρισκόμην ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι τοῦ 1913, ὅτε διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐδέχθην τοὺς μύδρους τῶν ἐργοδοτῶν, διότι μετὰ δυσκολιῶν πολλῶν κατώρθωσα νὰ ἐπιτύχω τὴν ψήφισιν μιᾶς νομοθετικῆς ἐργασίας, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι μία ἐκ τῶν μᾶλλον προωδευμένων, καὶ ἐγὼ σήμερον ἐγκαλοῦμαι ἐπὶ ἀντεργατικῇ πολιτικῇ. Ὑπεστήριξα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὅτι δύναται ὁ ἐργάτης νὰ ἀπεργῇ χωρὶς νὰ προκαλῇ τὴν διάλυσιν τοῦ Σωματείου του. Εἰσήγαγον τοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ γνωρίζετε ὅτι εἰσηγήθην καὶ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος διὰ τῶν Συνεταιρισμῶν ἐγὼ ὁ ὁποῖος κατηγοροῦμαι ὡς προστατεύων τὰς πλουτοκρατικὰς τάξεις καὶ ὡς ἀντίθετος τῶν ἐργαζομένων τάξεων. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ νὰ δεχθῶ τὴν δυναστείαν καὶ τὴν ἀπειλὴν καὶ τὴν ἐκβίασιν ὡρισμένων τάξεων ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις, τὴν ὁποίαν ἂν ἤθελον διανύσει ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει, θὰ κατερράκωνα τὸ κῦρος τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἰδέαν μιᾶς Κυβερνήσεως. (Εὖγε, εὖγε καὶ χειροκροτήματα). Ἤκουσα καὶ τὴν κατηγορίαν ὅτι ἠπείλησα τὴν κατακράτησιν τῆς Ἐξουσίας. Ἐκφράζω τὰς θερμάς μου εὐχαριστίας πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτήν, διότι ἠθέλησεν ἀνατέμνων τὸ παρελθόν μου τὸ πολιτικὸν καὶ τὴν πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν νὰ ὑπενθυμίσῃ ὅτι δὲν ἐξεπόρθησα ποτὲ τὴν Ἐξουσίαν δι’ ἀπειλῶν, τὴν ὁποίαν κατέχω διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως. Καὶ τὴν κατέχω ὡς βάρος, οὐχὶ ἐπιδιώκων νὰ γίνω δημοτικὸς — εὔκολος εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς δημοτικότητος δι’ ἐπανειλημμένων παραχωρήσεων, τῶν ὁποίων τὰς δυσκολίας θὰ ἔχουν οἱ διάδοχοι νὰ ἐξομαλύνουν —, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνω ἀντιδημοτικὸς εἰς τὰς μάζας, λέγων πάντοτε τὴν ἀλήθειαν πρὸς αὐτάς. Κατηγορήθην ὅτι μετεχειρίσθην γλῶσσαν αὐθέντου πρὸς τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Κύριοι, ἐδέχθην δὶς τοὺς σιδηροδρομικοὺς καὶ ὡμίλησα πρὸς αὐτοὺς ὡς ἀληθὴς φίλος. Ἀνέλυσα ἓν πρὸς ἓν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Τοῖς ὑπενθύμισα τὴν ἱστορίαν τῶν συναδέλφων αὐτῶν ἐν Αὐστρίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ, τοῖς ἀνέπτυξα ὅτι εἰς τὸ τέλος τὸ ἐθνικὸν νόμισμα ἐβαραθροῦτο καὶ ὅτι κατόπιν τούτου ἠναγκάσθησαν οἱ ἀνωτέρω συνάδελφοί των νὰ ζητήσωσιν οἱ ἴδιοι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ. Τοῖς ἀνέφερα ὅτι ὅπου γίνεται χρῆσις καὶ κατάχρησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας, ἐνῷ τὸ Κράτος δὲν ἡττᾶται, αἱ ἐργατικαὶ τάξεις βλέπουσιν ἀντίδρασιν καταστρεπτικὴν διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν συμφερόντων των. Ἀνέπτυξα εἰς αὐτοὺς ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀπεργήσωσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐργασίαν δι’ ἄλλων προσώπων. Τοῖς εἶπον ὅτι δὲν θὰ τοὺς ἀπειλήσω καὶ δὲν θὰ τοὺς ἐπιστρατεύσω ἀλλὰ δὲν θὰ τοῖς ἐπιτρέψω νὰ τσακίσουν καὶ τὸ Κράτος. Τὸ προπαρελθὸν Σάββατον ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας εἰσήγαγεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ ζήτημα τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Ἀπεφάσισα νὰ λύσω ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο τὴν Δευτέραν. Ἐν τῷ μεταξὺ οἱ σιδηροδρομικοὶ ἐκήρυξαν ἀπεργίαν. Μίαν ἡμέραν οἱ τροχιοδρομικοὶ μοὶ ἐπρότειναν νὰ φροντίσω περὶ τῆς ἀνεγέρσεως εὐθηνῶν οἰκιῶν δι’ αὐτούς. Μετέβην αὐτοπροσώπως καὶ μοὶ ὑπέδειξαν τὸ γήπεδον καὶ ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἀπεφασίσαμεν ὅπως εἰς τὰς νέας προτάσεις τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς ἠλεκτροκινήσεως περιληφθῇ ὅρος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπεχρεοῦτο ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀνεγείρῃ εὐθηνὰς οἰκίας ἐξοφλητέας εἰς 20 ἔτη μὲ τὸν ὅρον τῆς ἀσφαλείας τῆς ζωῆς, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἄν τις ἐξ αὐτῶν ἀπέθνησκεν, ἡ οἰκία θὰ περιήρχετο ἄνευ συζητήσεως εἰς τοὺς κληρονόμους του χωρὶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβληθοῦν οὗτοι εἰς τὴν καταβολὴν ἄλλης δόσεως. Ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι τοῦ 1913, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔγινεν ἀπεργία. Πάντοτε ἐφρόντιζα νὰ ὁμιλῶ τὴν γλῶσσαν τῆς εἰλικρινείας καὶ κατώρθωνα ὥστε οἱ ἐργάται νὰ μένωσιν εὐχαριστημένοι. Ἀπὸ τοῦ 1918 ἤρχισεν ἡ συνήθεια τῆς ἀπεργίας. Αἱ Κυβερνήσεις πρὸ τῆς ἀπειλῆς τοῦ χάους τὸ ὁποῖον θὰ ἠνοίγετο ἠναγκάζοντο πολλάκις νὰ παραδέχωνται αἰτήματα εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς πτῶσιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος τείνοντα. Εἰς τὴν μέθοδον αὐτὴν προσετέθησαν καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐκ τῶν ὁποίων κατώτεροί τινες μὲ ἐπεσκέφθησαν μὲ ράβδους ἀνὰ χεῖρας καὶ ἐπροφασίζοντο ὅτι ἀντιπροσωπεύουσιν ἄλλοι τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἄλλοι τοὺς τῶν Σερρῶν. Τοιαύτην ἐξευτελιστικὴν συζήτησιν διὰ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδέχθην.

§195Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς αὐτὸ καλὰ ἐκάματε, ἀλλ’ ἐδημοσιεύθη ἀνακοινωθὲν λέγον ὅτι σεῖς τοὺς ἐκαλέσατε νὰ ὀργανωθῶσι καὶ νὰ σᾶς στείλωσιν ἀντιπροσώπους. Ἐκεῖνο ἦτο τὸ σφάλμα.

§196Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδημοσίευσα τοιοῦτον ἀνακοινωθέν. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ νὰ ἀρχίσω αὐτὸ τὸ φούτμπωλ μὲ τὰς ἀνακοινώσεις τῶν ὑπαλλήλων, διότι καὶ τοῦτο θὰ κατέρριπτε τὸ κῦρος τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὅτε ἔμαθα ὅτι ὑπῆρξέ τις ὁ ὁποῖος ἐξετράπη διὰ λέξεων καὶ πράξεων κάθε ἄλλο ἀποδεικνυουσῶν παρὰ ὑπακοήν, τότε εἶπον εἰς τὸν κ. συνάδελφον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς πρέπει ἀμέσως νὰ τιμωρηθῇ, καὶ ἐτιμωρήθη διὰ τριμήνου παύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν ὅπως τὸ Κράτος τοῦτο μετατραπῇ εἰς ὁμάδας ἐπαγγελματικὰς αἱ ὁποῖαι νὰ παίζωσι διελκυστίνδα πρὸς ἀλλήλας διὰ νὰ δύναται ἑκάστη ἐξ αὐτῶν νὰ ἐπιτυγχάνῃ ἑκάστοτε τὰ περισσότερον εἰς αὐτὴν συμφέροντα. Ὀφείλομεν νὰ μὴ τὸ ἀνεχθῶμεν ὄχι μόνον χάριν τοῦ Κράτους, ὄχι μόνον χάριν ἡμῶν αὐτῶν, ὄχι μόνον χάριν τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ χάριν αὐτῶν τούτων τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ ὑπαλλήλων, διότι αὐτοὶ πρῶτοι θὰ πέσωσιν οἰκτρὰ θύματα ἑνὸς τοιούτου ἀλληλοσπαραγμοῦ, ἂν οὗτος ἐξηπλώνετο ἀνὰ τὴν Χώραν. Δὲν ἠθέλησαν οἱ σιδηροδρομικοὶ νὰ λάβωσι μικρὰν ὑπομονὴν ὀλίγων ὡρῶν διὰ νὰ ἔλθωσι πάλιν νὰ συζητήσωσι μετ’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἔσπευσαν νὰ κηρύξωσι τὴν ἀπεργίαν. Σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Κορώνην νὰ κάμῃ καὶ νέαν ἐξέτασιν τῶν προτεινομένων οἰκονομιῶν. Μετὰ νέαν δὲ βάσανον ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ οἰκονομίαι αὐταί. Γνωρίζω, κύριοι, δυστυχῶς, ὅτι ὅλοι ζητοῦμεν τὰς οἰκονομίας, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι τὰς θέλομεν εἰς βάρος τοῦ γείτονος. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσιν αἱ οἰκονομίαι αὗται. Τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἔργον εὐχάριστον καὶ δημοτικόν. Τὸ νὰ περικόπτῃ κανεὶς θέσεις καὶ νὰ ἀπολύῃ ὑπαλλήλους εἶναι ἀντιδημοτικόν, ὁ δὲ ἐνεργῶν οὕτω καθίσταται μισητός. Ἀλλ’ ἀλλοίμονον ἂν ἐπρόκειτο ν’ ἀναλάβωμεν τὴν Κυβέρνησιν μόνον καὶ μόνον ἀποβλέποντες εἰς τὴν ἕλξιν τῶν εὐαρεσκειῶν ἐκείνων τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θέσωμεν ὑπὲρ τὰς οἰκονομίας! Ἐφηρμόσαμεν λοιπὸν καὶ τὰς ἄλλας οἰκονομίας καὶ εἴπομεν εἰς τοὺς σιδηροδρομικούς: «Θὰ ὑποστῆτε καὶ σεῖς τὴν κοινὴν τύχην». Διεμαρτυρήθησαν οὗτοι καὶ ἔθεσαν ὡς πρῶτον ὅρον τοῦ τελεσιγράφου των τὰ κάτωθι αἰτήματα (ἀναγινώσκει): «Τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». Τὰ ἄλλα αἰτήματα σᾶς εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας συνάδελφός μου. Πρῶτον αἴτημα ἦτο τοῦτο. Ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς λέγει ὅτι, ἂν ἐφαρμόσωμεν τὸ 8ωρον, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προσλάβωμεν ἐκ νέου ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ προέβλεψε καὶ περὶ τούτου. Ὁμιλεῖ περὶ ἀπομακρύνσεως ἐντὸς ἑξαμήνου 1600 ὑπαλλήλων, ὥστε νὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις ἂν οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ἀναγκαῖοι, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους. Ἀπέναντι τοῦ αἰτήματος ὠρθοῦντο διὰ τῆς ἀπειλῆς τῆς ἀπεργίας οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλας κατηγορίας παρεμπιπτόντως ἀπηύθυνε καθ’ ἡμῶν ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτής. «Εὑρήκατε, λέγει, νὰ ἐφαρμόσητε εἰς τοὺς πτωχοὺς ἀνθρώπους τὰς οἰκονομίας καθ’ ἣν ὥραν τὸ Κράτος θέλει νὰ χαρίσῃ εἰς τοὺς πλουσίους ἐνοίκια διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου». Εἶναι παραγνώρισις, κύριοι, ὡρισμένων ἀρχῶν. Ἡμεῖς δὲν ἐδηλώσαμεν ὅτι δὲν σεβόμεθα τὸ αἴσθημα τῆς ἰδιοκτησίας, οὐδὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας. Δύναται ἕκαστος νὰ ἔχῃ τὰς γνώμας του περὶ αὐτοῦ. Εἴπομεν ἡμεῖς ὅτι καὶ ἡ ἰδιοκτησία θὰ ὑποστῇ τὰς θυσίας αἱ ὁποῖαι χρειάζονται. Τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία θυσία ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν ἰδιοκτήτην χάριν γενικωτέρων ἀναγκῶν. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσαν τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ὅταν ὁ ἐνοικιαστὴς εἶναι πτωχὸς καὶ σφαγιασθῇ κατά τι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἑνός, νὰ περιορισθῇ συγχρόνως καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἄλλου, ὅταν δὲν συμπίπτῃ ὁ ἴδιος λόγος, ὅταν δηλαδὴ ὁ μισθωτὴς δὲν εἶναι ἐκ τῶν προσώπων τῶν μὴ δυναμένων νὰ ἐξεύρωσι τὸ χρῆμα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ τὰς ἀνωνύμους Ἑταιρείας ἡμεῖς οἱ κεφαλαιοκράται ὑπεχρεώσαμεν ὄχι μόνον νὰ πληρώνωσι περισσότερα, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἰδιοκτήτριαι εἶναι αὗται καὶ θέλουσι νὰ χρησιμοποιήσωσι τὸ κτῆμά των πρὸς ἀνοικοδόμησιν νὰ πληρώνωσι πολὺ περισσότερα εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ὅστις θὰ ἐξώνετο ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐπλήρωνε πᾶς ἄλλος πτωχὸς ἰδιοκτήτης. Δὲν ἀπεβλέψαμεν ἡμεῖς εἰς τὸ νὰ θωπεύσωμεν τὴν πλουτοκρατικὴν τάξιν, διότι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ θωπεύσωμεν οὐδεμίαν ἀπολύτως τάξιν. Γνωρίζομεν ἄλλως, διότι ἔχομεν πεῖραν τοῦ κόσμου, καὶ ἀναγνωρίζομεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο πολὺ εὐφυὴς ὁ πολιτικὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐστήριζε τὰς ἐλπίδας του ἐπὶ οἱασδήποτε τάξεως. Ἀποβλέπομεν εἰς ὅ,τι φρονοῦμεν ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ σύμφωνον πρὸς ὡρισμένας ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι, ἂν καταπατηθῶσιν εἰς ὡρισμένην στιγμήν, εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωσι τὸν Τόπον εἰς τὴν ἀναρχίαν καὶ τὸν ὄλεθρον. Ἀποβλέπομεν εἰς τοῦτο τὸ δίκαιον καὶ ἀδιαφοροῦμεν ἂν τοῦτο εἶναι δυσάρεστον εἰς μίαν στιγμὴν δι’ ὡρισμένην τάξιν καὶ εἰς ἄλλην στιγμὴν δι’ ἄλλην τάξιν. Περιωρίσαμεν μάλιστα τὰς ἀστικὰς τάξεις ὄχι μόνον διότι πολλάκις παρέβλεψαν τὸ καθῆκόν των πρὸς ἄλλας ἐργαζομένας τάξεις, ἀλλὰ καὶ διότι οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ ἀναδιοργανωθῶσιν εἰς ἄμυναν, ἀναμένοντες τὰ πάντα ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ὁποίων συνήθως τάσσονται χωρὶς νὰ θέλωσι νὰ ὀργανωθῶσι διὰ νὰ δυνηθῶσι ν’ ἀντιτάξωσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας καὶ τὴν τάξιν κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὴν ἀπεργίαν, κυριώτατα μὲν ὡς μέσον ἀπειλῆς καὶ ἐκβιάσεως, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ἐπιδιώξεως ἰδίων συμφερόντων. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν συμπάθειαν εἰς καμμίαν ἀπὸ τὰς τάξεις αὐτάς. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτής, παρακολουθῶν, ὡς εἶναι γνωστόν, τὴν ἀνὰ τὸν κόσμον ἐξέλιξιν τῶν κοινωνικῶν φαινομένων, μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπέρμετροι καὶ ὑπερβολικαὶ ἀξιώσεις καὶ τάσεις ἐπαναστατικαὶ τῶν ἐργατικῶν τάξεων παρετηρήθησαν εἰς ὅλας τὰς Χώρας τῆς Εὐρώπης μετὰ τὸν πόλεμον. Ἔφερε δὲ ὡς παράδειγμα τὴν Γερμανίαν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὰ διδάγματα τὰ ἀλλαχοῦ παρατηρηθέντα πρέπει νὰ γίνωσιν εἰς ἡμᾶς μαθήματα. Ταῦτα χρησιμεύουσι, διότι τὰ αὐτὰ αἴτια παράγουσι τὰ αὐτὰ φαινόμενα. Καὶ τὰ διδάγματα ταῦτα μᾶς λέγουσιν ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, Αὐστρίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ, ὅπου λόγῳ τοῦ κρατήσαντος ἐκλογικοῦ συστήματος αἱ Κυβερνήσεις ἦσαν ἀνίσχυροι, ἐπεβάλλοντο καθημερινῶς αἱ ἀξιώσεις αἱ ἐργατικαὶ καὶ κατήντησε νὰ φέρωσι τὸν Τόπον εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀναρχίας. Ἀλλ’ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ὅτε μία ἀπεργία μεγάλη ἐτολμήθη νὰ γίνῃ τῷ 1920, μεγίστη — μόνον οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἀπήργησαν, οὐδὲ ἠπείλησαν ὅτι θὰ ἀπεργήσωσι —, τὴν ἀντεμετώπισαν τότε αἱ Κυβερνήσεις καὶ εἰς τὴν μίαν Χώραν καὶ εἰς τὴν ἄλλην, οἱ δὲ ἐργάται εἶδον ὅτι ἐπανελήφθη δι’ ἄλλην μίαν φορὰν τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον εἶναι σύνηθες καὶ τὸ ὁποῖον δυστυχῶς οἱ ἡμέτεροι ἐργάται ἐν τῇ ἀγαθότητι αὐτῶν, παρασυρόμενοι ἀπὸ τοὺς ὑποκινοῦντας αὐτούς, ἀπὸ τὰ ἀκρότατα δηλαδὴ στοιχεῖα, δὲν θέλουσι νὰ ἐνθυμηθῶσιν ἑκάστοτε, παρετηρήθη, λέγω, τὸ φαινόμενον ὅτι αἱ ἀπεργίαι ἐκεῖναι δὲν ἀπέληξαν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν καὶ ἀπὸ τότε τὸ πείραμα τῆς ἀπεργίας δὲν ἐπανελήφθη. Ὅπου αἱ ἀπειλαὶ τῆς ἀπεργίας εὕρισκον τὰς Κυβερνήσεις ἀνισχύρους καὶ ὑποκυπτούσας ἐπολλαπλασιάζοντο ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ αἱ ἀξιώσεις, ἐπεβάλλοντο μεγαλύτεραι πάντοτε, ἱκανοποιοῦσαι ἀξιώσεις, ηὔξανε τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐξευτελίζετο τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, ἀπελάμβανον οἱ ἐργάται δισεκατομμύρια ὡς μισθὸν διὰ νὰ μὴ τοῖς ἀρκῇ νὰ ἀγοράσωσιν οὐδὲ ἓν ζεῦγος ὑποδημάτων, μέχρις ὅτου μετὰ τὰ πειράματα καὶ τὰ παθήματα δύο ἢ τριῶν ἐτῶν καὶ μετὰ καταστροφὴν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ὀφειλομένην — τὸ τονίζω καὶ πάλιν — εἰς τὴν ἀσθένειαν τῶν Κυβερνήσεων, εἶδον ὅτι δὲν εἶναι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἡ ὀρθοτέρα οὔτε διὰ τὸ σύνολον τῆς κοινωνίας, οὔτε καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἐργάτας, καὶ ἀπεδέχθησαν περικοπὰς θέσεων, περιεκόπησαν δὲ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ περὶ τὰς 30,000 θέσεις καὶ ἐν Αὐστρίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Αὐτὰ τὰ εἶπον ἐπανειλημμένως εἰς τοὺς σιδηροδρομικούς. Τοῖς εἶπον ὅτι αἱ ἀπεργίαι δὲν εἶναι ὠφέλιμοι οὐδὲ διὰ τὸ κοινὸν οὐδὲ διὰ τὸν ἐργάτην· τοῖς εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὰς εἰσηγήσεις αἱ ὁποῖαι τοῖς γίνονται ὅπως μετέρχωνται συχνὰ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀπεργίας, διότι ὅπλον εἶναι καὶ αὐτὴ καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀμβλυνθῇ διὰ τῆς συχνῆς χρήσεως. Τοῖς εἶπον ὅτι διὰ τὰ γενικά των ζητήματα εἶναι καλὸν νὰ παρίστανται πάντοτε αἱ Ὁμοσπονδίαι, ἀλλ’ εἶναι λίαν δυσάρεστον καὶ μετέχει τῆς μορφῆς μιᾶς ἐκβιάσεως τὸ νὰ παρίστανται ὑποστηρίζοντες οἱ μὲν τοὺς δὲ δι’ ἀξιώσεις ἀφορώσας ὡρισμένην κατηγορίαν ἐργατῶν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠθέλησα νὰ δεχθῶ τὸν Γενικὸν Γραμματέα τῆς Ὁμοσπονδίας, ὅτε παρουσιάζετο συνοδευόμενος ἀπὸ τέσσαρας ἀθώους καὶ καλοὺς ἐργάτας, ὡς θέλων νὰ προστατεύσῃ διὰ τῆς παρουσίας του, νέος μεγιστὰν αὐτός, κράτος ἐν κράτει, τὰς ἀξιώσεις μιᾶς ἄλλης τάξεως ἡ ὁποία ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἔλθῃ νὰ συζητήσῃ μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἶναι βεβαίως καλὸν νὰ μὴ ἐπανέλθῃ, καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθῃ ποτὲ εἰς τὸν κόσμον ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐργοδόται καὶ αἱ Κυβερνήσεις ὡμίλουν ὡς αὐθένται πρὸς τοὺς ἐργάτας, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης καλὸν νὰ μὴ ὑποκύψωμεν εἰς τὴν ἀντίστροφον τυραννίαν, τὴν τυραννικὴν κατάστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δύναται ὁ ἐργάτης νὰ μετέρχηται αὐτὸς τὴν γλῶσσαν τοῦ ἐκβιασμοῦ κατὰ τοῦ Κράτους καὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κράτους (Χειροκροτήματα). Ἀνέφερα εἰς τοὺς σιδηροδρομικούς, ἀλλ’ ἡ γλῶσσά μου δὲν εἶχε πειθώ, ὅτι, ὅτε οἱ σιδηροδρομικοὶ ἠθέλησαν εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τὸ 1920 νὰ κάμωσιν ἀπεργίαν, τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι περὶ τὰς 10 χιλιάδας σιδηροδρομικῶν ἔμειναν ἔξω τῶν θέσεων αὐτῶν, διότι θὰ ἦτο χαμένη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἡ ὁποία, καλοῦσα ὡρισμένους ἐργάτας διὰ νὰ τὴν βοηθήσωσιν εἰς τὰς στιγμὰς τῆς ἀπελπισίας αὐτῆς, θὰ παρεβίαζε κατόπιν τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς καὶ θὰ τοὺς ἀπεμάκρυνε διὰ νὰ μὴ δύναται πλέον εἰς τὸ μέλλον νὰ εὕρῃ κανένα νὰ τὴν βοηθήσῃ καὶ νὰ ὑποκύψῃ πραγματικῶς, ἔρμαιον τῶν ἀξιώσεων, αἱ ὁποῖαι μετὰ πάροδον μηνῶν θὰ προεβάλλοντο. Τοῖς ἀνέφερα ὅτι, καὶ ὅτε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐν Γαλλίᾳ εἶχε δώσει ὑποσχέσεις ὡρισμένας εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὅτι θὰ ἐπαναφέρῃ αὐτούς, καὶ μολονότι ἐψηφίσθη ἐν τῇ Βουλῇ—δὲν γνωρίζω ἂν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν— νόμος, δὲν κατώρθωσε νὰ κάμῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ. Ἐν τούτοις μετὰ πάλην τοιαύτην ἰσχυρὰν εὕρισκε μυρίας δυσχερείας. Τοῖς εἶπον: Μὴ πέσητε θύματα καὶ σεῖς. Ἰδοὺ τί λέγουσι τὰ παραδείγματα τῶν ἄλλων. Καὶ ὅτε οἱ ὑπάλληλοι ἦλθον καὶ μοῦ ἠξίωσαν κατόπιν ὅτι εἶχον καὶ αὐτοὶ ὡς πολῖται Ἕλληνες τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι καὶ συνεταιρίζεσθαι, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἔχωσι Σωματεῖον καθ’ ὅλας τὰς συνθήκας καὶ καθ’ ὅλους τοὺς ὅρους καὶ ὑφ’ ὅλα τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαγγελματικῶν Σωματείων, καὶ μοὶ ἔφεραν ὡς παράδειγμα τί γίνεται ἀλλαχοῦ, τοῖς εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἀνέγνωσαν ὅλας τὰς εἰδήσεις, ἠκρωτηριασμένας τὰς ἔδωσαν τὰς εἰδήσεις εἰς αὐτοὺς οἱ ἐνδιαφερόμενοι, διότι πρὸ ὀλίγων μόλις μηνῶν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐν Γαλλίᾳ, καίτοι εἶχεν ὑποσχεθῆ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τὴν ἀναγνώρισιν τῶν Σωματείων τῶν ὑπαλλήλων, ἐν τούτοις διότι εὑρέθη ἐνώπιον ἑνὸς ὑπαλλήλου, ἀνωτάτου δὲ ὑπαλλήλου, οὐχὶ ἑνὸς κατωτέρου ὑπαλλήλου, τοῦ Τελωνείου Θεσσαλονίκης, ὅτε εὑρέθη ἐνώπιον ἑνὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου, διευθυντοῦ ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν, δεκαετηρίδων ἐτῶν, ἑνὸς ὑπαλλήλου ἐκπροσωποῦντος, ὅπως ἔλεγε, τὴν Ὁμοσπονδίαν τῶν ὑπαλλήλων καὶ συζητοῦντος εἰς τὸν προθάλαμον τοῦ Πρωθυπουργοῦ περὶ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἐδίστασε νὰ τὸν ἀπολύσῃ αὐθημερὸν διὰ παντὸς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν σᾶς λέγουσιν ἀκριβῆ, εἶπον, ὅσοι σᾶς εἶπον ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει πλῆρες τὸ δικαίωμα τοῦ συγκροτεῖν Σωματεῖα κατὰ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς συγκροτοῦνται τὰ ἐπαγγελματικὰ Σωματεῖα, ἄρα καὶ τὸ ἀπειλεῖν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀπειλεῖ ὁ ἁπλοῦς ἐργάτης τὸν ἁπλοῦν ἐργοδότην. Προσέθεσα καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Ἂν στηρίζησθε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἐκεῖνο κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀξιώσεις σας, ἂν ἰσχυρίζησθε ὅτι τοῦτο ἐφαρμόζεται ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν Ἑλλήνων, πῶς θὰ ἐφαίνετο εἰς σᾶς τοὺς ὑπαλλήλους ἡ ἀξίωσις, ἡ τυχὸν προβληθησομένη ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, τῶν ὑπαλλήλων λ.χ. τῆς Χωροφυλακῆς, ἂν καὶ ἐκεῖνοι ἠξίουν τὸ ἴδιον δικαίωμα καὶ ἂν καὶ αὐτοὶ συνεπήγνυον Ὁμοσπονδίας ἄλλας ἐν Πάτραις καὶ ἄλλας ἐν Καβάλλᾳ καὶ ἄλλας ἐν Δράμᾳ καὶ ἠξίουν διὰ τῶν ὁμοσπονδιακῶν ὀργανώσεων, ὡς πολῖται Ἕλληνες καὶ προστατευόμενοι ἀπὸ τὸ δεῖνα ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀξιώσεών των; Θὰ ἦτο τότε Κράτος; Καὶ ἐπὶ τέλους τὸ Κράτος θὰ ἐγίνετο ράκος. Νομίζετε ὅτι θὰ σᾶς ὠφέλει; Τίς θὰ ὑπέκυπτεν, ἂν τοιαῦται ὁμαδικαὶ ὀργανώσεις, ὁμοσπονδιακαὶ ὀργανώσεις, ἐφαίνοντο εἰς ἑκάστην γωνίαν, εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν;

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ὀρθότητος τῆς ἐπαγγελματικῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπαλλήλων, ὑποθέτω ὅτι καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ τοιαύτη ὀργάνωσις. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διευθύνει σήμερον τὰ τῆς Γαλλίας, σκοπεῖ πράγματι λίαν προσεχῶς νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους.

§198Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον.

§199Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι περὶ αὐτοῦ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ τὰς σωματειακὰς ὀργανώσεις· ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ὑπάλληλοι ἔχουσι τὰς λεγομένας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, «φιλικὰς ἑνώσεις», αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν εἰς τὸ νὰ συναντῶνται καὶ νὰ ἀνταλλάσσωσι τὰς σκέψεις των τίνι τρόπῳ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσωσιν ὄχι μόνον τὴν θέσιν των, ἀλλὰ καὶ τὴν θέσιν τῆς Ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσι. Πολλάκις αἱ φιλικαὶ αὐταὶ ἑνώσεις τῶν ὑπαλλήλων ἀπέβησαν σωστικαὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι δι’ αὐτῶν ἢ προελήφθησαν ἢ καὶ διωρθώθησαν παραβιάσεις τινὲς ὡρισμένων ἀρχῶν περὶ τὴν προαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Αὐτή, κύριοι, ὑπῆρξεν ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διαχείρισις τῆς ἐνσκηψάσης ἀπεργίας, διαχείρισις ἡ ὁποία καὶ μέγα μέρος τῆς ἐργατικῆς κοινῆς γνώμης εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτῆς, διότι προσπάθειαι σύντονοι κατεβλήθησαν ἐν Μακεδονίᾳ πρὸ πάντων, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα, ὅπως καὶ τὰ λοιπὰ Σωματεῖα σύσσωμα, οἱ ἀρτεργάται, οἱ ὑπάλληλοι τῶν Τ.Τ.Τ., οἱ ναυτεργάται, παρακολουθήσωσι τὴν ἀπεργίαν τῶν σιδηροδρομικῶν, προσπάθειαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἐτελεσφόρησαν. Ἀνεγράφετο εἰς τὰς ἐφημερίδας μὲ πομπώδεις τίτλους, ἐξηγγέλλετο ὅτι ἡ Γενικὴ Ὁμοσπονδία, κράτος ἐν κράτει, ἤθελεν ἀνὰ δύο ἡμέρας συγκλονίζει τὴν Χώραν ἐξαπολύουσα ἀνὰ μίαν ἀπεργίαν ἀνοίγουσαν ἕνα ἀκόμη ἀσκὸν θυέλλης καὶ τρικυμίας εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν τὴν ταλαιπωρουμένην, εἰς τὴν Χώραν τὴν ἔχουσαν ἀνάγκην ἡσυχίας καὶ ἀνασυγκροτήσεως. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠστόχησεν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς θυέλλης ταύτης. Δὲν ὑπέκυψεν εἰς τὰς ἀπειλάς, ἀλλὰ καὶ προσεπάθησεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὰ μὲν συντηρητικὰ στοιχεῖα τὰ ἐργατικὰ νὰ διαφωτίσῃ, ὥστε νὰ μὴ παρακολουθήσωσι τοὺς πλανωμένους, εἰς αὐτοὺς δὲ τούτους νὰ φερθῇ ὡς ἴση πρὸς ἴσους. Εἶπον εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους: Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐπιστρατεύσω. Σᾶς δηλῶ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ παρὰ μόνον ἂν μὲ ἐξαναγκάσητε εἰς τοῦτο διὰ πράξεων βιαίων. Θὰ σᾶς ἀφήσω ἐλευθέρους νὰ μὴ ἐργασθῆτε, ἀφοῦ θέλετε, καὶ θὰ προσπαθήσω δι’ ἄλλων ἐργατῶν νὰ ἀναπληρώσω τὰ κενά. Τοῖς ἐδήλωσα συγχρόνως ὅτι θὰ μετανοήσωσι, διότι μοιραίως θὰ εὕρωσι μέρος τῶν θέσεων αὐτῶν κατειλημμένον. Ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη, ὅτε ἦλθον νὰ μᾶς δηλώσωσιν ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς ἐπαφὴν μὲ ἀποτάκτους οἱ ἀπεργήσαντες, ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς ἐπαφὴν μὲ πολιτικὰ κόμματα, ὅτι δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μοὶ ἐζήτησαν νὰ ἐπαναλάβω τὰς μετ’ αὐτῶν συζητήσεις, συνομολογοῦντες ὅτι θὰ ἐχρειάζοντο δύο ἢ τρεῖς ἑβδομάδες μέχρις ὅτου συζητηθῶσι τὰ ζητήματα αὐτῶν, τοῖς εἶπον: Ἀναλάβετε τὰς ἐργασίας σας. Ἡ Κυβέρνησις, ἅμα ἀναλάβητε τὰς ἐργασίας σας, δὲν θὰ σᾶς θεωρήσῃ ἐχθρούς. Δὲν ἐπιθυμεῖ μάλιστα νὰ ἐξέλθητε τεταπεινωμένοι ἐκ τοῦ τελευταίου ἐπεισοδίου τούτου. Ἀλλὰ θὰ μᾶς εὕρητε πάλιν προθύμους νὰ συζητήσωμεν καὶ δὲν θὰ θελήσωμεν νὰ ἔχωμεν εὐρὺν τὸν κύκλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπομακρυνθῶσι. Καθὸ Κυβέρνησις, ἐδώσαμεν τὸν λόγον μας ὅτι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς βοηθήσωσι δὲν θὰ τοὺς πετάξωμεν τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω εἰλικρινῶς ὅτι θὰ σεβασθῶ τὴν ὑπόσχεσίν μου ταύτην. Ἠδυνάμην νὰ τοὺς ἀποπλανήσω μὲ ὀλίγους λόγους γλυκεῖς καὶ μὲ ὑποσχέσεις κενὰς διὰ νὰ τοὺς κάμω ὅπως φανῶσι πρόθυμοι νὰ ἀναλάβωσι τὰς ἐργασίας των, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ εἶμαι σαφὴς ἐνώπιον αὐτῶν. Κατηγορήθην, κύριοι, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ὁδῶν τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος πολιτευτής, τῆς μιᾶς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης εἰς τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν καὶ προαγωγὴν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων καὶ τῆς ἄλλης ὁδοῦ τῆς ἀγούσης εἰς τὴν παραγωγὴν ἐκρήξεων συνεχῶν, ἐξέλεξα τὴν δευτέραν ὁδόν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ἡ πεῖρα ἀποδεικνύει ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ ὑπῆρξεν ἄδικος. Δὲν εἶναι ὁμαλὴ ἡ ἐξέλιξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑποκύπτει συνεχῶς εἰς ἀξιώσεις, κατὰ τὴν ὁποίαν διαδοχικῶς Κυβερνήσεις ἀναγκάζονται νὰ ὑποκύπτωσι καὶ παραδέχονται αἰτήματα εἰς βάρος τῆς καθόλου κοινωνικῆς οἰκονομίας. Ἠκολουθήθη ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἰς ἄλλας Χώρας καὶ εἶδον ὅτι αὕτη ἦτο κατ’ ἐξοχὴν βλαπτική, ἡ μία ἔκρηξις ἐπέφερε τὴν ἄλλην, ὁ Τόπος ἔζη συνεχῶς ἐν ἀπεργίαις, ἡ κοινωνικὴ οἰκονομία ἐμειώνετο, οἱ ἐργάται δὲν ἦσαν ποσῶς ἱκανοποιημένοι, δὲν εἶχον οὔτε αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἡσυχίας, τῆς σταθερότητος καὶ τῆς ἀσφαλείας. Καὶ ἂν αὐτά, κύριοι, εἶναι ὀρθὰ εἰς Χώρας μεγάλας, ἂν αὐτὸ παρετηρήθη εἰς Χώρας μεγάλας, ὅπως εἰς Ρωμανίαν, Αὐστρίαν, Ἰταλίαν, Γαλλίαν, ὅτι μόνον μία σταθερὰ σώφρων μέριμνα οὐχὶ ἐκβιαστική, οὐχὶ ἀπειλητική—ἐκτὸς ἂν ἦτο ἀπειλὴ τὸ ὅτι θὰ ἐλαμβάνομεν ἐργάτας ἄλλοθεν—φέρει βελτίωσιν τῆς καθόλου οἰκονομικῆς ἐξελίξεως, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς ταύτης τῆς θέσεως τῶν ἐργατῶν, θὰ ἦτο ἔγκλημα αὐτόχρημα διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, Κυβέρνησιν τῆς μικρᾶς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία τείνει νὰ ἀνασυγκροτηθῇ, Κυβέρνησιν ἔχουσαν πλήρη τὴν συναίσθησιν ὅτι καὶ ἡ διεθνὴς ἀκόμη θέσις ἡμῶν ἐξαρτᾶται κατὰ πολὺ ἐκ τῆς ἀποκαταστάσεως μιᾶς τάξεως, μιᾶς ἡσυχίας καὶ τῆς ἐμπεδώσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἑνὸς αἰσθήματος ὅτι ἠμπεδώθη ἐδῶ ἡ ἔννοια τῆς ἀσφαλείας, ὥστε νὰ κατασταθῶμεν ἐκτιμητοὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις καὶ ἐπιζήτητοι, ἂν ὄχι ἀνεκτοὶ, θὰ ἦτο, λέγω, ἐγκληματικὸν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ὑπέκυπτεν ἐκ νέου εἰς τὸ τελεσίγραφον τὸ ὁποῖον οἱ σιδηροδρομικοὶ ἔστειλαν τὸ Σάββατον τὴν ἑσπέραν μὴ δεχόμενοι νὰ ἀναβάλωσι τὴν συζήτησιν τῶν αἰτημάτων των μέχρι τῆς Δευτέρας. Θὰ ἦτο ἔτι μία λησμοσύνη πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδηλώσαμεν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐργάτου, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι τὰ πράγματα δὲν πραγματοποιοῦνται ἐντὸς τόσον μικροῦ χρόνου, ὅτε ἡ Χώρα μαστίζεται ἀπὸ οἰκονομικὰς κρίσεις. Ἠθέλομεν ἀποβλέψει καὶ τὸν ἐργάτην νὰ καταστήσωμεν μικρὸν ἰδιοκτήτην, μακρὰν τοῦ νὰ ἐπιθυμῶμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι πάντες θὰ καταστῶσιν ἀκτήμονες, μακρὰν τοῦ νὰ νομίζωμεν ὅτι ἡ ἰσοπέδωσις πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς καταρρίψεως. Ἐπιθυμοῦμεν τοὐναντίον ν’ ἀνυψώσωμεν τὸν ἐργάτην καὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ θέσιν. Ἀλλ’ ἐπρόσθεσα τότε ὅτι, ἐνῷ αὐτὴ εἶναι σταθερῶς ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσα ὑπὲρ ἑαυτῆς καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ παρελθόντος, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐδίσταζε νὰ ἀντιμετωπίσῃ—εἶπον τὴν λέξιν—οἱασδήποτε ἀξιώσεις ὁμάδων αἱ ὁποῖαι θὰ ἔτεινον νὰ θέλωσι νὰ καθυποβάλωσι τὴν θέλησιν τοῦ συνόλου εἰς τὴν θέλησιν μεμονωμένων ὁμάδων. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν ἔκαμα τότε, κύριοι, καὶ ἡ πολιτική μας ὑπῆρξε σύμφωνος πρὸς τὴν δήλωσιν ἐκείνην. Πράγματι ἐκ τῆς ψήφου ὑμῶν θὰ ἀπορρεύσῃ μία σημασία οὐσιώδης διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῶν τυχῶν τῆς Χώρας ἡμῶν. Εἶχε δίκαιον ἐν τούτῳ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Εὐρυτανίας καταστρέφων τὸν λόγον του καὶ τονίσας τοῦτο, ὅπερ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ: Ἐκ τῆς ψήφου ὑμῶν θὰ ἀποδειχθῇ ἂν προώρισται ἡ Χώρα νὰ ζήσῃ ὡς Κράτος ἐπιβάλλον τὴν ἰσχὺν τοῦ συνόλου, τοῦ ὁποίου εἶσθε ἀντιπρόσωποι, ἢ ἂν πρόκειται νὰ γινώμεθα ἑκάστοτε ἕρμαια τῶν ἀξιώσεων μεμονωμένων ὁμάδων. (Χειροκροτήματα).

§200Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἶναι κακὴ ἡ πολιτικὴ τῶν συνεχῶν ὑποχωρήσεων εἰς τὰς ὁποίας προβαίνουν ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις κυρίως προερχόμεναι ἀπὸ ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Δὲν ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπ’ οὐδενὸς ἡ συνεχὴς ἀποδοχὴ οἱωνδήποτε ἐργατικῶν ἀξιώσεων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς εἶναι τοῦτο, ὅτι ὀφείλει τὸ Κράτος ἐνσυνειδήτως καὶ συστηματικῶς νὰ ἀποβλέπῃ καὶ νὰ ἀπεργάζεται τὴν βαθμιαίαν ἀνύψωσιν τῶν ἐργατικῶν ἀξιώσεων καθ’ ὃ μέτρον οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι, οἱ ἠθικοὶ ὅροι, οἱ κοινωνικοὶ ὅροι ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Κατηγορήσαμεν δὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ἀντὶ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν συμβιβαστικὴν πολιτικήν, ἀντὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσῃ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, ὤθησεν αὐτὴν εἰς ρῆξιν. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἶδεν ἐπανειλημμένως τοὺς ἐργάτας. Πρώτην φορὰν ἀκούω ὅτι ἔλαβε χώραν τοιαύτη συνάντησις, διότι ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε δημοσιεύσεις ἐγνώριζον μόνον ὅτι μίαν φορὰν ἐζήτησαν οἱ ἐργάται νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ καὶ ἄλλην μίαν φορὰν παρεκινήθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἴδουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἠρνήθησαν οἱ ἐργάται.

§201Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ συνέπεσε, φαίνεται, νὰ μὴ ἀνεγνώσατε τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἔγραφον ὅτι «χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Κηφισιὰν ἐδέχθη ἐπὶ μακρὰν ὥραν τοὺς ἐργάτας».

§202Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ θὰ εἶναι πρὸ πολλοῦ.

§203Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τελευταίαν φοράν, ὅτε ἐζήτησαν νὰ μὲ ἴδουν, τοῖς παρήγγειλα τὰ ἑξῆς — ἤμην ἀπησχολημένος μὲ τὰ δύο Ὑπουργεῖα καὶ μὲ ζητήματα περίπλοκα —: «Σᾶς παρακαλῶ, ξεμπερδέψετε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὰ ζητήματά σας καὶ ἂν διαφωνήσητε εἴς τινα τούτων τότε νὰ καταφύγητε εἰς ἐμέ, διότι ὅπου θὰ συμφωνήσητε μετ’ αὐτοῦ εἶναι περιττὴ καὶ ἡ ἰδική μου ἀνάμιξις». Αὐτὸ τὸ λέγω πάντοτε ὅταν ἔρχωνται πρὸς ἐμὲ ἄτομα ἢ ὁμάδες. «Ἰδέτε, τοῖς λέγω, τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ ἂν διαφωνήσητε, τότε δύνασθε νὰ ζητήσητε τὴν ἰδικήν μου φιλικὴν ἐπέμβασιν». Πολλάκις προσθέτω μειδιῶν: «Διατί δὲν εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ εἰς τὰ πράγματα, ἀλλ’ εἶσθε μόνον εἰς τὰ λόγια;» Ἴσως λοιπὸν θὰ εἴδετε τὰς τελευταίας εἰδήσεις καὶ οὐχὶ τὰς παλαιοτέρας.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ χθὲς ἀκόμη οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι ἔκαμαν μίαν ἀνακοίνωσιν παλαιοτέραν, ὅτι δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ τὴν πρώτην φορὰν καὶ ὅτι τὴν δευτέραν φορὰν ἐζήτησαν νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον ὑμῶν. Δὲν σᾶς κατηγορῶ διὰ τοῦτο, ὅτι παρεπέμψατε αὐτοὺς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἔχετε ἐμπιστοσύνην ἐξαιρετικὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐνομίζετε ὅτι δὲν εἴχετε νὰ προσθέσητε τίποτε ἀναμιγνυόμενος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀνεμίχθητε. Διότι, ἂν ἐνομίζετε ὅτι θὰ ἀπεσοβεῖτο ἡ κρίσις διὰ τῆς ἀναμίξεώς σας, ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ ἀνεμιγνύεσθε.

§205Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ ἀναμιχθῶ, ἀλλὰ τὸ τελεσίγραφον ἦτο ὡρισμένον.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀναμίξεως σᾶς διαψεύδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§207Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν μὲ διαψεύδει.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ἐπεριμένατε νὰ ἀκούσητε τὸ τέλος τῆς φράσεώς μου, θὰ ἐβλέπετε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μᾶς ἀνεκοίνωσε πρὸ ὀλίγου ὅτι τὸ Σάββατον ἐλάβετε ἀπόφασιν ἐφαρμογῆς τοῦ περιορισμοῦ τῶν 1600 θέσεων. Δι’ αὐτὸ τότε ἐγώ, διακόπτων τὸν κ. Ἀραβαντινόν, εἶπον ὅτι ἡ δήλωσις αὕτη εἶναι ἡ πλέον ἐπιβαρυντικὴ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§209Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὥστε ἀπεκλείετο τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ συζητήσω ἐγὼ μετ’ αὐτῶν; Ἐφόσον δὲν εἶχεν ἐκδοθῆ τὸ Διάταγμα, ἠδύνατο κάλλιστα νὰ συζητηθῇ τοῦτο. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν λέγει ἐντὸς 6 μηνῶν.

§210Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνεκοίνωσεν ὅτι τὸ Σάββατον εἶχεν ἀποφασισθῆ αὐτό. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐγνώριζον καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἔμεινα κατάπληκτος πρὸ τῆς ἀνακοινώσεως αὐτῆς.

§211Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σεῖς ἔχετε μίαν ἐπιμονὴν εἰς τὸ νὰ μὴ φεύγητε ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ γνωρίζετε. Σᾶς ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐπιμένετε. Ἐγὼ εἶπον εἰς τοὺς ἐργάτας ὅτι τὸ Σάββατον τὴν ἑσπέραν δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν, ἀλλ’ ὅτι μόνον τὴν Δευτέραν θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἀποφασίσῃ, ἀφοῦ ἀπεπειρᾶτο καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἴδῃ αὐτούς. Σεῖς ἐπιμένετε ὅτι ἀπεφασίσθη.

§212Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε πολὺ ἀσθενῆ τὴν μνήμην καὶ προσπαθεῖτε νὰ συγκαλύψητε τὰ ἀσυγκάλυπτα. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ἀνεκοινώσατε εἰς τοὺς ἀπεργοὺς ὅτι ἐλάβετε αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Εἰς αὐτοὺς εἴπετε «ἐλᾶτε αὔριον». Ἐδῶ εἴπετε πρὸ ὀλίγου ὅτι, μολονότι εἴχετε εἰπεῖ εἰς τοὺς ἀπεργοὺς αὐτά, εἴχετε ἤδη ἀποφασίσει νὰ περιορισθοῦν αἱ θέσεις τῶν σιδηροδρομικῶν.

§213Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τοῦτο μόνον σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη ὅταν ἤδη εἶχον γίνει τὰ νέα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἔγιναν τὴν Δευτέραν.

§214Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· σᾶς λέγω μόνον τί εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πρὸ ὀλίγου καὶ τὸν διέκοψα καὶ διευκρίνησα τὸ ζήτημα.

§215Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον δὲν ἐβγῆκε Διάταγμα, δὲν ἔχει σημασίαν· τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἡ ἀπόφασις λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)... Ὑποθέσατε λοιπὸν ὅτι ἐβγῆκεν ἡ ἀπόφασις καὶ τὸ Διάταγμα δὲν εἶχε δημοσιευθῆ· ἠμποροῦσαν κάλλιστα, ἂν κατεδέχοντο νὰ συζητήσουν μαζί μου, νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις. Ἀλλὰ δὲν ἠθέλησαν οἱ ἄνθρωποι.

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι ἐξεβιάσθησαν εἰς ἀπεργίαν. Ἄλλο εἶναι τὸ οὐσιαστικώτερον ζήτημα. Καὶ ἐγὼ ἐκτιμῶ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ τὸν καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου κ. Κορώνην, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν συνεργάτης μου καὶ φίλος στενός, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ ἀφήσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἀπαρατήρητον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ εἶπεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐπρότεινε τὴν περικοπὴν τῶν θέσεων δοκιμαστικῶς, διότι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο σύμφωνος νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ 8ωρον.

§217Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον δοκιμαστικῶς.

§218Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε δοκιμαστικῶς. Δὲν εἴπετε νὰ ἐφαρμοσθῇ δοκιμαστικῶς ἐντὸς 6μήνου, διότι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ 8ώρου ὄχι μόνον καθιστᾷ περιττὸν τὸν περιορισμὸν τῶν θέσεων, ἀλλ’ ἴσως ἐπιβάλλει καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ. Ἀλλ’ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐρωτῶ· εἶναι σοβαρὸν νὰ ζητῆται δι’ 6 μῆνας ἡ παῦσις 1600 ὑπαλλήλων διὰ νὰ ἐπαναδιορισθοῦν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ὅταν ἐφαρμοσθῇ τὸ 8ωρον; Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη τακτικὴ νὰ μὴ προκαλέσῃ σοβαρὰν ἀντίδρασιν. Βεβαίως εἶναι σοβαρὸν τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ ἂν εἶναι ἐφαρμόσιμος αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν συνιστᾷ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὑπέδειξε καὶ ἄλλα πράγματα ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ὅπως τὴν μικρὰν περικοπὴν τῶν μισθῶν, καὶ ἤδη ἀνέφερα ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἐδείχθησαν εἰς τοῦτο διαλλακτικοί, ἐπιμένοντες μόνον διὰ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶχον προπολεμικοὺς μισθούς, νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη σοβαρὰ ἀντίρρησις, ἡ ἀντίρρησις τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως τοῦ Κράτους. Εἰς τοῦτο ἐστηρίχθη ὅλη ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιοτίμου συναδέλφου. Εἰς αὐτὸ ἐστηρίχθη καὶ ἡ ἀπάντησις καὶ ἡ ἀπολογία τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι μία Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, ὅταν εἰς ὅλας τὰς πράξεις της διαφαίνηται αὐτὴ ἡ πρόθεσις, τῆς ἑδραιώσεως τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους διὰ θυσιῶν, ὅπως λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, δι’ οἰκονομιῶν. Ἔγιναν, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτελεσταὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἰς τὰ ΤΤΤ, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐρωτῶ ἐξετελέσθησαν καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ ἀποφάσεις περὶ οἰκονομιῶν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους αὐτούς; Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν ἐπρότεινεν οἰκονομίας 300 ἑκατομμυρίων. Ἐπετεύχθησαν αἱ οἰκονομίαι τῶν 300 ἑκατομμυρίων εἰς τοὺς κλάδους αὐτούς; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλ’ ἔφερα καὶ τὸ ἄλλο παράδειγμα, τὸ παράδειγμα τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὸ παράδειγμα τῆς διατάξεως ἐκείνης διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀπηλλάσσοντο τοῦ ἐνοικιοστασίου αἱ οἰκίαι, διατάξεως ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Δημόσιον μὲ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντᾷ εἰς τοῦτο ὅτι: «ἡμεῖς — ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ — οὐδέποτε ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς ἰδιοκτησίας». Ἀλλὰ καὶ ποῖος ἐδῶ ἐκηρύχθη ὑπὲρ καταργήσεως τῆς ἰδιοκτησίας;

§219Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἁπλῶς ὅσοι δὲν ἔχομεν ἰδιοκτησίαν.

§220Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔχω, οὔτε σεῖς, νομίζω. Φρονῶ ὅτι κανεὶς δὲν ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς ἰδιοκτησίας, τοὐλάχιστον ἀμέσως.

§221ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἆ, ἆ!

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξιώσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου εἶναι νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπόλυτος δικαιοσύνη. Τὸ ἐνοικιοστάσιον ἀποτελεῖ μίαν ἐπιβάρυνσιν τῶν ἰδιοκτητῶν ἐκ λόγων κοινωνικῆς ἀνάγκης. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀποτελεῖ τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν ἐκ λόγων κοινωνικῆς ἀνάγκης, ἐπιβάλλεται αὐτὴ ἡ ἐπιβάρυνσις νὰ εἶναι ἴση ἀπέναντι τῶν ἐνοικιαστῶν. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν καταργεῖται τὸ ἐνοικιοστάσιον δι’ ὡρισμένην τάξιν, ποῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δικαιοσύνη; Διὰ τῆς διατάξεως δίδεται ἕνας ἀριθμὸς ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων εἰς ὡρισμένην τάξιν ἰδιοκτητῶν. Καὶ ἐφόσον τοιαύτην πολιτικὴν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν προσπάθειαν πρὸς ἑδραίωσιν τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως τοῦ Κράτους, ἵνα ἐξ αὐτῆς δικαιολογήσῃ τὴν ἐχθρικὴν ἀπέναντι τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων πολιτικήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κυρίως ἐστήριξε τὴν ἀγόρευσίν του εἰς τὸ παρελθόν, τὰς περγαμηνὰς τὰς ὁποίας ἔχει ἐκ τῆς παλαιᾶς πολιτικῆς αὐτοῦ καὶ ἀνέπτυξε καὶ θεωρίας γοητευτικὰς διὰ τὰ κοινωνικὰ ζητήματα. Ἀλλ’ ἡ μὲν φωνὴ ἦτο φωνὴ Ἰακώβ, αἱ δὲ χεῖρες ἦσαν χεῖρες Ἠσαῦ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τὸ παρελθὸν αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὔτε ἀπέναντι ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθημεν μὲ τὰς ἀσθενεῖς μας δυνάμεις διὰ νὰ διαγραφῇ καὶ ἡ ἐργατικὴ καὶ ἡ ἀγροτικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν κατόπιν ἠκολούθησε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ μαζὶ μὲ αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Προκειμένου νὰ κριθῇ ἡ σημερινὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας προΐσταται αὐτὸς ὁ ἀκολουθήσας αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ὑπέμνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μίαν σύμβασιν γενομένην τῷ 1911· εἶπεν ὅτι καὶ τότε ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰ ἐργατικὰ δίκαια, ὡς ἂν ἡμεῖς εἴχομεν προκαλέσει τοὺς τροχιοδρομικοὺς ὑπαλλήλους εἰς ἀπεργίαν.

§223Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν διενοήθην τοιοῦτόν τι, οὔτε σᾶς ἐγνώριζα τότε.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ εἴπετε ὅτι, ὅταν ἐπήγατε εἰς τὸ δικαστήριον, εἴδετε ὅτι οἱ ἐργάται ἦσαν θύματα τῶν ὑποκινητῶν. Οἱ ἀγνοοῦντες τὴν ἱστορίαν ἦτο δυνατὸν νὰ νομίσωσιν ὅτι ὑποκινηταί, οἱ ὁποῖοι ὑπερημύνθησαν τῶν δικαίων αὐτῶν, ἤμεθα ἡμεῖς. Ἡμεῖς ὅμως οἱ ἐκπροσωποῦντες τότε μίαν εὐαριθμοτάτην ὁμάδα, ὁμάδα πολιτικήν, ἠγωνίσθημεν νὰ λυθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ ἀπεργία καὶ εἶναι εὐχάριστος ἀνάμνησις τοῦ βίου μας τὸ τοιοῦτον, διότι γνωρίζομεν ποίας συνεπείας θὰ εἶχεν αὕτη διὰ τὴν κοινωνίαν ἡ σιδηροδρομικὴ ἀπεργία. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος μετέβην εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον καὶ συνέστησα ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου νὰ λυθῇ ἡ ἀπεργία, δυστυχῶς ὅμως εἶχον παρεισδύσει εἰς τὸ Σωματεῖον στοιχεῖα πολιτικὰ καὶ μὲ κατεβίβασαν τοῦ βήματος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου διὰ τῆς βίας. Μετ’ ὀλίγον ὅμως οἱ συνεργάται, συνελθόντες, ἀπεφάσισαν νὰ λύσωσι τὴν ἀπεργίαν καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ μεταβῶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Βενιζέλον, νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὴ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον ἐναντίον αὐτῶν, διότι θὰ λύσωσι τὴν ἀπεργίαν. Τὸ δυστύχημα ἦτο ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλησμόνησε νὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς καὶ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν ἐγένοντο ἐπελάσεις τοῦ ἱππικοῦ καὶ πιέσεις ἠσκήθησαν ὑπὸ τῆς Χωροφυλακῆς. Διὰ τὰ θλιβερὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα καὶ τὴν συμπεριφορὰν τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ προασπίσωμεν τὰς ἐργατικὰς ἀπόψεις. Αὐτὰ οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν· τὰ εἶπον, διότι ἐξηναγκάσθην ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ τρόπον τινὰ ὅτι καὶ τότε ἡμεῖς ὑπεκινήσαμεν τοὺς ἐργάτας εἰς ἀπεργίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς διακρίνει σήμερον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς ἀντιλήψεις εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προλαμβάνῃ τὰς συγκρούσεις αὐτάς. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, τῶν ἐργατικῶν τῆς Καβάλλας, ὡς ἐδήλωσεν, ἐνῷ ἐγνώριζε τί ἐκυοφορεῖτο ἐν Καβάλλᾳ, ἀνέμενε νὰ γίνῃ μία ἐκδήλωσις τῶν κυοφορηθέντων διὰ νὰ πατάξῃ τὰς τάσεις τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Βλέπω ὅτι καὶ ἐδῶ, εἰς τοὺς σιδηρ. ὑπαλλήλους, ἀκολουθεῖται ἡ αὐτὴ πολιτική, ἡ πολιτικὴ ὅ,τι ἔγινε διὰ τοὺς ἐργάτας τῆς Καβάλλας. Δὲν εἰργάσθη ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ προληφθοῦν καὶ ἀποσοβηθοῦν οἱ ἐκ τῆς συγκρούσεως κίνδυνοι, ἀλλ’ ἀνέμενε νὰ ἐκραγῇ ἡ ἀπεργία καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπογοήτευσις, ἡ ἀποθάρρυνσις τῶν ἐργατῶν. Ἄν δι’ αὐτῆς τῆς πολιτικῆς πράγματι ἐπετυγχάνετο ἡ ἀποσόβησις τῆς ἀπεργίας, θὰ εἶχε μίαν δικαιολογίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς ὅμως δὲν γίνεται τοῦτο· διότι ὅσον περισσότερον νομίζουσιν οἱ ἐργάται ὅτι ἀδικοῦνται τόσον ἐμφιλοχωρεῖ παρ’ αὐτοῖς ἡ ἰδέα τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Ἐφόσον αἱ ἀπεργίαι εἶναι συχνότεραι καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτῶν εἶναι ριζοσπαστικώτεραι. Καὶ ἂν δι’ οἱανδήποτε ἄλλην τάξιν ἐργατικὴν εἶναι ἴσως δυνατὸν νὰ ἐξηγηθῇ μία τοιαύτη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν τάξιν τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ τοιαύτη πολιτική· διότι, ὅπως σᾶς εἶπον ὅλοι οἱ προαγορεύσαντες, οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι ἀπετέλουν τὴν συντηρητικωτέραν κατηγορίαν τῶν ἐργατῶν. Εἶναι τὸ κυριώτερον Σωματεῖον τὸ ὁποῖον ἀντιτάσσεται κατὰ τῶν κομμουνιστικῶν τάσεων ἐν Ἑλλάδι. Ἐλέχθη ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ὑπεχώρει, θὰ μετεβάλλετο τὸ Κράτος εἰς ὁμάδας. Ἡμεῖς δὲν συνεστήσαμεν πλήρη ὑποχώρησιν καὶ πλήρη ἀποδοχὴν οἱασδήποτε ἀξιώσεως. Ἡμεῖς συνεστήσαμεν συνεννόησιν μετὰ τῶν ἐργατῶν, εἰσήγησιν συμβιβαστικῆς πολιτικῆς ἀπέναντι τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ τοιαύτην πολιτικὴν δὲν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀξιολύπητον εἶναι τοῦτο ὅτι δι’ ὅλης τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διατρανοῦται ἀπὸ τὰς πράξεις αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ ἀγορεύσαντα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι ἤρχισεν ἀπὸ ὡρισμένην πολιτικὴν μερίδα νὰ καλλιεργῆται εἰς τὸν τόπον ἕνα σημεῖον ἀντεργατικόν, νὰ καλλιεργῆται εἰς ἕνα τόπον ὅπου αἱ κοινωνικαὶ ἀντιθέσεις ὁμολογουμένως δὲν εἶναι μεγάλαι καὶ δὲν εἶναι δεδικαιολογημένον νὰ εἶναι μεγάλαι. Ἐρρίφθη καὶ κάποιος ὑπαινιγμὸς—δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ ποῖον ἀγορεύσαντα—ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν δὲν θηρεύει ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὴν πρόσκαιρον δημοτικότητα. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι πραγματικῶς πρόσκαιρον δημοτικότητα θέλει. Διότι ὑπολογίζει, ὅπως ἐτονίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι αἱ ἐργατικαὶ τάξεις ἀποτελοῦν τὴν μειονότητα, ὅτι μία ἀπεργία σιδηροδρομικὴ πραγματικῶς προκαλεῖ δυσφορίαν γενικωτέραν καὶ ὅτι ἡ καθυπόταξις αὐτῆς τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσῃ ἱκανοποίησιν εἰς ἄλλην τάξιν ὑπολογιζομένην πολυαριθμοτέραν. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπολογισμὸς ὁ κομματικός, ὁ ὁποῖος ὡδήγησεν εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Ἡμεῖς ἀδιαφοροῦντες δι’ οἱασδήποτε παρεξηγήσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἐκτεθειμένη ἡ στάσις ἡμῶν, θεωροῦμεν ὑποχρέωσιν ἡμῶν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ δίκαιον, νὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς φιλικῆς συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν τάξεων, τῆς συνδιαλλαγῆς μεταξὺ τῶν τάξεων· διότι αὐτὴ καὶ μόνη εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁμαλὴν κοινωνικὴν ἐξέλιξιν καὶ ἀγαθὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν· διότι δυστυχῶς ἐλέχθη καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀποδοχὴ ἐργατικῶν ἀξιώσεων καὶ συνεπῶς ἡ ἤρεμος ἐξέλιξις θὰ ἐκθέσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰ ὄμματα τοῦ ἔξω κόσμου, ὡς ἂν ὑπῆρχε καμμία ἀξίωσις ἐξωτερικὴ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐμφορῆται αἰσθημάτων ἀντιδραστικῶν, ἀντεργατικῶν, εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν Ἰταλίαν ὑπὸ ἄλλην μορφὴν γίνεται μεγάλη ἱκανοποίησις τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ὡσάν, λέγω, νὰ ὑπῆρχεν ἀξίωσις ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποτελέσῃ τὸ μοναδικὸν φαινόμενον Κράτους Μεσαιωνικοῦ, Κράτους ἀντιδραστικοῦ. (Χειροκροτήματα).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωθεῖσα ἡ συζήτησις.

§226ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ὁ πληρεξούσιος Κοζάνης κ. Κ. Τσιμινάκης κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν κάτωθι δήλωσιν (ἀναγινώσκει): «Ἐγκρίνων τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς τελευταίας ἀπεργίας δίδω ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτὴν μὴ ἔχουσαν κομματικὴν σημασίαν. Δηλῶ δὲ ὅτι ἐπιφυλάσσω εἰς ἐμαυτὸν ἀνεξάρτητον πολιτικὴν στάσιν». Ὑπεβλήθησαν δύο προτάσεις: Ἡ μία ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Ν. Μπακοπούλου, Γ. Κατσιμπίρη, Ι. Λυμπεροπούλου, Γ. Λουπινᾶ καὶ Κ. Ρέντη ἔχουσα οὕτω: «Προτείνομεν ὅπως ἡ Συνέλευσις ἐκλέξῃ πενταμελῆ Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων καὶ λοιπῶν ἀπεργῶν καὶ λύσιν αὐτοῦ». Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Π. Καλαντζοπούλου, Ι. Στάϊκου ἢ Παπαδάκη, Δ. Μέλφου καὶ Π. Χαλόφτη ἔχουσα οὕτως: «Ἡ Συνέλευσις μετὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐκφράζουσα τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μεταβαίνει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν». Ἐπειδὴ καὶ ἡ πρώτη πρότασις κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Προεδρείου, ἡ πρότασις τοῦ κ. Λυμπεροπούλου, ἐνέχει, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς συζητήσεως—καὶ αὐτή, ὑποθέτω, θὰ εἶναι καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως—ἐνέχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ ἐπειδὴ ἡ δευτέρα εἶναι ἀπωτέρα, θὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὴν ἀπωτέραν, ὅτι «ἡ Συνέλευσις μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐκφράζει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν».

§228ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐτέθη ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ἤτοι οἱ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Δ. Λεονάρδος καὶ Λ. Κουτσοπέταλος. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Δ. Λεονάρδου καὶ Λ. Κουτσοπετάλου, τοῦ Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν). Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 169, εἰς τὸ «Ναὶ» 157, εἰς τὸ «Ὄχι» 3 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 9. Ἑπομένως ἡ Συνέλευσις ἐπιδοκιμάζουσα πλήρως τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐκφράζει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς καὶ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Βʹ συζήτησις τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3101 ἐ.ἔ. καὶ 467 τοῦ 1914 νόμων περὶ χαρακτηρισμοῦ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περ’ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2806 περὶ ὑδραγωγείου Κερκύρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων διοικητικῶν ὑπαλλήλων καὶ μετατάξεως ἀρχειοφυλάκων εἰς τὸν καθαρῶς διοικητικὸν κλάδον». (Ψηφίζεται καὶ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως τῶν προσωρινῶν ἐπιθεωρητῶν Θρᾴκης».

§231ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. τῆς σήμερον. (Ὥρᾳ 3 π.μ.).