1924.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 131Η

Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5.15′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§2Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκεῖ ποὺ λέγει ὅτι ὡμίλησα διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐγὼ προσέθεσα ὅτι «καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντεταλμένος τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Κανονισμοῦ, ἔδωσε τὴν ἑρμηνείαν ὅτι δέον νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον». Νὰ προστεθῇ παρακαλῶ αὐτό.

§3Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Προχθὲς ὑπέβαλα μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν σχετικῶς μὲ τὴν παραπομπὴν εἰς διαιτησίαν τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἀτμοπλοίου «Πλαταιαί». Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναφέρεται τίποτε. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μὲ τὰς γενομένας διορθώσεις. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Κυπαρισσίας παρακαλεῖ ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ μελετωμένη συγχώνευσις τῶν Εἰρηνοδικείων Αὐλῶνος καὶ Ἀετοῦ εἰς ἕν. —Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Μακεδονίας παρακαλεῖ ὅπως καταργηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν. —Τὰ Σωματεῖα Χανίων παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ μὴ ἐξώσεως ἐκ μουσουλμανικῶν ἀστικῶν κτημάτων ἐγκατεστημένων ἐντοπίων. —Οἱ κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον παθόντες παρακαλοῦσιν ὅπως συσταθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ζημιῶν νὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀποφάσεις συμφώνως πρὸς τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν εἰς τὸν νόμον 3125. —Οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Λαρίσης διαμαρτύρονται διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ ὑπογραμματέως Χρυσοσπάθη. —Ἡ Ἕνωσις ἐφέδρων ἀξιωματικῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν παρεμπόδισιν τελέσεως μνημοσύνου ὑπὲρ τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων. —Τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ σωματεῖον κτηνοτρόφων «Δόξα» διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. —Ἡ Καπνεργατικὴ Ἕνωσις Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἀποφυλακισθῶσιν οἱ συλληφθέντες καπνεργάται πρὸ τῶν ἑορτῶν. —Ὁ ἀπότακτος ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Ἀθ. Κωνσταντίνου ζητεῖ τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ στράτευμα. —Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Νικαίας Νεμπεγλὲρ διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῶν καπνεμπόρων ἔναντι τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τοῦ Συνεδρίου τῶν καπνοπαραγωγῶν. —Οἱ κάτοικοι Μονεμβασίας παρακαλοῦσιν ὅπως τὸ φρούριον Μονεμβασίας προτιμηθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. —Τὸ σωματεῖον τῶν ἐκ Ρωσίας Ἑλλήνων προσφύγων παρακαλεῖ ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἐκ Ρωσίας προσφύγων. —Οἱ ἐργάται τοῦ καταστήματος Παπαγεωργίου ἐν Καβάλλᾳ ζητοῦσι τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Σεμάλτου παρακαλεῖ ὅπως προληφθῇ ἡ ἐπικειμένη σύρραξις τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Σεμάλτου καὶ τῶν προσφύγων Σταδικίου. —Οἱ διευθυνταὶ καὶ ἐκμεταλλευταὶ κινηματοθεάτρων ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα σχετικὸν μὲ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ κινηματοθεάτρων. Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Καλέλλης αἰτεῖται δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται) —Ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ προβιβασμῶν ὁπλιτῶν καὶ ἀξιωματικῶν» 2) «Περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν» καὶ 3) «Περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3111 τῆς 26 Ἰουλίου 1924 περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὸ Στράτευμα ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν καὶ τῶν τούτοις ἐξομοιουμένων». (Ἅπαντα τὰ ἀνωτέρω νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν, ἵνα ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της). —Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προστασίας τῆς ἐν Κορίνθῳ παραγομένης σταφίδος». Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται ὅπως λόγῳ τῶν ἑορτῶν διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου, ἐπικυρωθῶσι δὲ τὰ πρακτικὰ κατὰ τοῦτο.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μέχρι τῆς 20ῆς Ἰανουαρίου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, μέχρι τῆς 20ῆς ἀπεφασίσθη.

§7Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἔγινεν ἕνα λάθος. Εἶχον ζητήσει νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 138 σύστασις· ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θρᾴκης ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ σύστασις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ ἀπολυθοῦν, διότι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι μονιμοποιητέοι καὶ ἐκ λόγων γραφειοκρατικῶν δὲν κατωρθώθη νὰ διεκπεραιωθῇ ἡ ὑπόθεσίς των. Ἤθελον παρακαλέσω καὶ ἐγώ, ἐπειδὴ λόγῳ τῆς ἀμνησίας μου δὲν ἔγινεν αὐτὴ ἡ σύστασις, ὅπως ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ νὰ μὴ ἀπολυθοῦν μέχρις ὅτου λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβάσω τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ χορηγίας δύο εἰσέτι δωδεκατημορίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων χρήσεως 1924–1925 πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἐξόδων κατὰ τοὺς μῆνας Δεκέμβριον 1924 καὶ Ἰανουάριον 1925». Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον.

§9Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ θὰ συζητήσωμεν; Ἡ χορηγία δωδεκατημορίων εἶναι ἀναμφισβητήτως ψήφισις Προϋπολογισμοῦ καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν ἂν δὲν προηγηθῇ ἡ ἐπεξεργασία αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο. Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν καὶ εἰσάγεται εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸς ἔγκρισιν, χωρὶς οὔτε κἂν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὰς δεούσας παρατηρήσεις. Ταύτην τὴν παρατήρησιν τὴν κεφαλαιώδη εἶχον νὰ κάμω πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ τὴν νομίζω κεφαλαιώδη, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι Ἐπιτροπὴ ὑφισταμένη καὶ λειτουργοῦσα ἐκ διατάξεως συνταγματικῆς. Θὰ ἐθεώρουν λοιπὸν ἀπαραίτητον ἵνα τὸ ψήφισμα τοῦτο, προτοῦ ἀκόμη ψηφισθῇ, παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως ἐπεξεργασθῇ αὐτὸ καὶ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της.

§10Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἐν ἐκτελέσει διὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον.

§11Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἶναι ἐν ἐκτελέσει διὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον καὶ ἰσχύει κατ’ ἀνάγκην, λέγω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι τακτικόν, τακτικὸν δὲ θὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύω· δὲν τὸ ὑποδεικνύω διὰ νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον εἰς τὸ ψήφισμα· εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τοῦτο. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἐν ἐδαφίῳ 2 τοῦ ψηφίσματος διαλαμβάνεται (ἀναγινώσκει): «Περὶ ἐγκρίσεως τῆς ἐπὶ κεφαλαίου 20 ἄρθρῳ 1 Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων....». Τὸ ποσὸν δὲν εἶναι τόσον μηδαμινὸν ὥστε νὰ ἀντιπαρέλθῃ ἀνεξέταστον. Πρόκειται περὶ 150,000,000 δραχ., θὰ ἐνόμιζον δὲ τοὐλάχιστον ὅτι θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ παρασχεθῇ εἰς τὸ Σῶμα πληροφορία τις ὁποία τις εἶναι ἡ δαπάνη αὕτη καὶ εἰς ποίαν ἀνάγκην κρατικὴν ἀνταπεκρίθη ἡ ἀνάγκη αὕτη, διὰ τοῦτο δὲ ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν αὐτὴν παρατήρησιν, ὅτι προκειμένου περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν γενομένων ἀπὸ τοῦ 1923–1924 ἔχομεν δαπάνην ἀναγομένην εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἀπολογισμοῦ τοῦ 1923–1924, Ἀπολογισμὸς δέ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔχει ἀκόμη ὑποβληθῆ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Καὶ θὰ εἶναι βεβαίως ἄδικον νὰ ἐγκριθῇ μία δαπάνη ἀφορῶσα πλήρωσιν ἀνάγκης νέας, ἡ ὁποία ἀνεφάνη κατὰ τὸ παρελθόν, νὰ ὑποβληθῇ τώρα. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑπέβαλον, κ. Πρόεδρε, ὄχι διότι σκέπτομαι νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον, ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται ὡς ἀφετηρία σκέψεων διὰ τὸ μέλλον, τηρηθῇ δὲ μία τάξις ἐπὶ τῆς χορηγήσεως πιστώσεων.

§12Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. πληρεξούσιος ὑπέβαλεν ἁπλᾶς παρατηρήσεις διὰ νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὸ μέλλον. Λοιπὸν παρακαλοῦμεν νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι ἀναπόφευκτος ἀνάγκη.

§13Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὅτι δὲν ὑπεβλήθη ἀκόμη ὁ Προϋπολογισμὸς ἵνα ἔχῃ αὐτὸν ὑπ’ ὄψιν ἡ Συνέλευσις.

§14ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Γερογιάννης.

§16Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διὰ νὰ ἐπαναφέρω ἐκ νέου τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς αἰθούσης). Ἀφοῦ ἐπὶ ἡμέρας πολλὰς καὶ νύκτας ἐξηντλήθη ἡ στωμυλία τῶν ρητόρων εἰς διάφορα ἐπιχειρήματα ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τρίτον ζήτημα μὴ ἀπαρτίας καὶ τὴν διάλυσιν τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως, παραπέμπεται πάλιν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων, παρουσιάζεται 11ον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπειδὴ δὲ τὰ προηγούμενα εἶναι διάφορα, ὥστε νὰ ἀπαιτήσουν μακρὰν συζήτησιν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη 11ον εἶναι ἀκριβῶς νὰ ματαιωθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ παρακαμφθῇ τὸ σκολιὸν αὐτὸ ζήτημα διά τινας, δι’ ἡμᾶς δὲ οὐσιῶδες καὶ ζωτικώτατον. Νομίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀποτελεῖ, διὰ νὰ μὴ εἴπω βαρυτέραν ἔκφρασιν, ἐμπαιγμὸν κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι, πεισθέντες εἰς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς τωρινῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, ἀνέλαβον ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν των τὴν ὑποχρέωσιν ὅτι τὸ τοιοῦτον πράγματι θὰ γίνῃ. Ἡμεῖς, κύριοι, ὑπεσχέθημεν εἰς τοὺς συμπολίτας μας ὅτι πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πεισθέντες εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πράγματι θὰ ψηφισθῇ, καὶ τοιουτοτρόπως παρημποδίσαμεν τὰς ἐνεργείας τῶν ἀγροτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποφασίσει νὰ ἔλθουν ἐν σώματι διὰ νὰ διεκτραγῳδήσουν τὰ δεινά των καὶ νὰ ὑποστηρίξουν τὰ δίκαιά των καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ προβαίνουν καὶ εἰς χειροδικίας, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέφερα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ προῆλθε τὸ μικρὸν ἐκεῖνο ἐπεισόδιον μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ—διὰ τὸ ὁποῖον ἐλυπήθην—ὅστις ἠθέλησε νὰ μὲ χαρακτηρίσῃ ὁρμητικὸν δημεγέρτην, διότι ἴσως εἰς τὴν ῥύμην τοῦ λόγου μου νὰ μετεχειρίσθην βαρυτέραν τινὰ ἔκφρασιν. Ὁπωσδήποτε αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἡ μὴ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἀκριβῶς ματαίωσίν του, θὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν λίαν ἐπικίνδυνον.

§17Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς ἐρωτήσω, διότι κατήντησε ζήτημα πείσματος ἐκ μέρους ὑμῶν.

§18Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν πείθονται εἰς καμμίαν ὑπόσχεσιν.

§19Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖος τοῖς ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν;

§20Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἐκήρυξεν ἀπαλλοτριωτέα πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους 90 λιβάδια.

§21Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ φαντάζωνται ὅτι πρόκειται νὰ ληφθῇ μέτρον τοιοῦτον διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἡ μὴ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφέρει τὴν ματαίωσιν, ἐνῷ, κατὰ τὴν ἀκροτάτην περὶ ἐνοικιοστασίου πρότασιν, προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ ἐνοικιοστασίου κατ’ Ἀπρίλιον. Ἐρωτῶ: Ποῖος εἶναι ὁ οὐσιαστικὸς λόγος, ἂν μὴ πείσματος, ὁ ἐπιβάλλων νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν; Πρόκειται ἆρά γε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν ἀμέσως;

§22Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐρωτῶ, λοιπόν· δὲν ὑπάρχει ἆρά γε καιρὸς νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἴτε καταργοῦντες τὸ ἐνοικιοστάσιον εἴτε τροποποιοῦντες αὐτό, ὅπως ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὰς διακοπάς; Σημειώσατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ποσῶς δὲν ἀντετάχθη εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν διεξήγετο μετὰ πείσματος. Καὶ οὕτω κατήντησε τὸ ζήτημα τοῦτο ζήτημα πείσματος. Ἀλλὰ τί ἀξιώνετε σεῖς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ αὕτη εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας φίλους της τὴν σιωπὴν καὶ οὕτω παραιτουμένων τοῦ λόγου νὰ ψηφισθῇ τοῦτο ἄνευ συζητήσεως. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψῃ εἰς τοιαύτας ἀπαιτήσεις ἡ Κυβέρνησις;

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατί τὸ ἀφήσατε καὶ τὸ ἐφέρατε τὴν τελευταίαν στιγμήν; (Θόρυβος).

§25Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ συγχωρεῖτε· ἔχομεν δεκαπέντε ἡμέρας συζητοῦντες ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ ἢ νὰ μὴ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§26Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ναί, διότι ἐμπαίζεται ὁ λαός· δὲν ἔχει καμμίαν ἐμπιστοσύνην, ὅπως δὲν ἔχω καὶ ἐγώ. (Θόρυβος).

§27Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ προσωπικῶς ὑπέβαλον μίαν λύσιν συμβιβαστικήν, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δεκτή.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς. Κύριε Χαβίνη, δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί. Ὅστις θέλει νὰ ὁμιλήσῃ δύναται νὰ ἐγγραφῇ καὶ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγινε τὸ Σάββατον, ἂν δηλαδὴ πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ τὸ Σάββατον ἐγένετο συζήτησις μακρὰ καὶ κατελήξαμεν εἰς ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία εἶχε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις δι’ ἔλλειψιν ἀπαρτίας Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ὅμως ἐξεδηλώθη ἡ θέλησις τῶν περισσοτέρων ἐκ τῶν παρόντων, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ. Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ θέσῃ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔπραξε, καί, ἀφοῦ δὲν τὸ ἔκαμε, τὸ ἁπλούστερον εἶναι νὰ ἔλθωμεν ἐπὶ τῆς παλαιᾶς ἀποφάσεως.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ θέσωμεν τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν;

§31Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δὲν ἔχω κανένα πεῖσμα.

§32Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπον ὅτι ἔχετε σεῖς πεῖσμα, ἀλλὰ καὶ οἱ συμφωνοῦντες ἰδίᾳ μὲ ὑμᾶς καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες.

§33Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μᾶς ἐρωτᾶτε, κ. Ὑπουργέ, διατί ἐπιμένομεν νὰ ψηφισθῇ τώρα τὸ νομοσχέδιον. Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Μᾶς ὑπόσχεσθε ὅμως ὅτι σεῖς, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θὰ ἐπαναρχίσῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Συνέλευσις, θέλετε μεριμνήσει νὰ τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ οὕτω ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον;

§34Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν θέλῃ, κύριε πληρεξούσιε, ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ ἓν νομοσχέδιον, ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ τὴν ψήφισιν; Ἀλλὰ σεῖς τί ζητεῖτε σήμερον; Ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας.

§35Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔχομεν τοιαύτας ἀπαιτήσεις, παραπονούμεθα ὅμως ὅτι τὸ ἐφέρατε τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ ἐβάλατε τοὺς φίλους σας νὰ κωλυσιεργοῦν.

§36Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ συγχωρεῖτε· ἀπὸ σᾶς προέρχεται ἡ κωλυσιεργία. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔλειψε ποτὲ ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐσπαταλήσαμεν τρεῖς καὶ τέσσαρας συνεδριάσεις καὶ δὲν κατελήξαμεν εἰς τὴν ψήφισίν του. Τί συνέβαινε δὲ ἑκάστοτε; Ἡ Κυβέρνησις ἐπεζήτει τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων ἀφορώντων εἰς ζητήματα σοβαρά, σοβαρώτατα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις ἢ τόσαι πολλαὶ ὡς εἰς τοῦτο. Ἄφηνε λοιπὸν τελευταῖον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, καὶ ἀφοῦ ἐγίνετο τριῶν ἢ τεσσάρων ὡρῶν συζήτησις, θὰ κατωρθώναμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπετε· νὰ τὸ ἐθέτατε πρῶτον. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως τὸ ἀποτέλεσμα· ἡ μακρὰ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ καθηλώσῃ τοὺς μὴ ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τόσας ὥρας, ἐν δεδομένῃ δὲ στιγμῇ, λόγῳ τῆς μακρᾶς συνεδριάσεως, θὰ ὑπεβάλλετο ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, ὡς καὶ ὑπεβλήθη τοιαύτη.

§37Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὶν κατέλθω τὰς βαθμίδας τοῦ βήματος, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε ὑπόσχεσιν ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν θὰ τὸ φέρετε πρῶτον.

§38Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς δίδω τὸν λόγον μου ὅτι δὲν θὰ λείψῃ ἀπὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ παρεκάλουν συμπληρωματικῶς, ἂν θέλετε, τὸ ἑξῆς: Πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι ἠμπορεῖ νὰ μὴ παραστῇ ἀνάγκη ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἂν ὅμως παραστῇ ἀνάγκη ὀνομαστικῆς κλήσεως θὰ παρεκάλουν πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τριῶν ἀντικειμένων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις, δηλαδὴ διὰ τὸ «περὶ συντάξεων», τὸ «περὶ ἐπαγγελματικῶν δανείων» καὶ τὸ «περὶ προσφύγων».

§40ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ προέτεινον τὸ ἑξῆς· ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ μὲ παρακολουθήσῃ, νὰ προτιμηθοῦν ὅλα τὰ μὴ ἐγείροντα συζήτησιν.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νομοσχέδια ἀπολύτως ἐπειγούσης φύσεως, τὰ ὁποῖα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθοῦν, αὐτὰ θὰ παρεκάλουν νὰ τὰ προτάξωμεν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§44Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ δὲν μοῦ τὸν ἐδώσατε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τακτικῶς. Ἐζητήσατε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ προτάσει τοῦ κ. Παπαναστασίου ἐγένετο δεκτὸν νὰ ψηφισθοῦν ὅσα δὲν ἐγείρουν συζήτησιν καὶ κατόπιν νὰ θέσωμεν πάλιν τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τοῦ «περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν».

§46ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀνεγέρσεως καὶ ἐπισκευῆς σχολικῶν κτιρίων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις».

§48ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Φλωρίνης τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου μέχρι τῆς ὁμωνύμου πόλεως καὶ τῆς πόλεως Γενιτσῶν μέχρι τοῦ σταθμοῦ Κιρτζαλὰρ καὶ τοῦ σταθμοῦ Νιαούσης μέχρι τῆς ὁμωνύμου πόλεως».

§50ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§51Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τὴν συμφωνίαν ὅτι ὑπάρχει καὶ ὁ ὅρος ὅτι δὲν θὰ τίθενται τροπολογίαι τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅπως συνέβη προχθές. Εἰς τὸ νομοθέτημα περὶ ἐπανεξεταστέων μαθητῶν προσετέθη διάταξις ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν πώλησιν βιβλίων. Αὐτὸ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν». Ἔχει ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Μυλωνᾶς. Ἄν παραιτῆται....

§53Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔχω σοβαρὰς ἀντιρρήσεις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως καὶ συντηρήσεως τάφων καὶ κενοταφίων τῶν πεσόντων ὑπὲρ Πατρίδος κατὰ τὴν ἐμπόλεμον περίοδον 1912–1922.

§55ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Διοικητικοῦ Δικαστηρίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ καὶ Θρᾴκῃ γεννηθεισῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων».

§57Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Καὶ τὸ ἑπόμενον ἀναβάλλεται, τὸ «περὶ ἀμνηστίας». Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παροχῆς δανείων εἰς ἐπαγγελματίας πρόσφυγας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§59Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ ὁποῖον ἀνεβλήθη, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρεκάλουν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ προσφυγικοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§61Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ 9ον παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸ 10ον «περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων».

§63ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀναβάλλεται, ἀναβάλλεται.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναβολὴ σημαίνει ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν, ἀφοῦ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς προτεραιότητος.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω ὅτι τώρα καθορίζονται τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπολύτως ἀντίρρησιν· κατόπιν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως θὰ ἐπανέλθωμεν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθωμεν, φυσικά. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς, ὅπως καὶ τὸ 11ον «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων».

§67Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουν σπουδαῖαι ἀντιρρήσεις. Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε.

§68Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§70Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὥστε κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν νὰ εἶναι ἕτοιμον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ συστάσεως Ὑφυπουργείου προσφυγικῶν ὑποθέσεων».

§72Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς Ἐπιτροπήν. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 14 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως «περὶ καθορισμοῦ τῆς πληρωτέας ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς πληρεξουσίους τῆς Δʹ Συνελεύσεως» ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑποψηφίων δικηγόρων ὡς χρόνου πρακτικῆς παρὰ δικηγόρῳ ἀσκήσεως καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ «περὶ χαρακτηρισμοῦ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ἀναβάλλεται. Ὁμοίως ἀναβάλλονται τὸ «περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους», «περὶ λειτουργίας τυχηρῶν καὶ μὴ παιγνίων καὶ φορολογίας αὐτῶν» καὶ τὸ «περὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος». Ἂν θέλετε, νὰ ἐπικυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης.

§74ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἐθεώρουν τὸ κατ’ ἐμὲ ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένον καὶ χρήσιμον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως νὰ προβῇ ἡ Συνέλευσις πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν σχεδίου ψηφίσματος «περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἔρευναν τῆς εὐθύνης τῶν διοικητῶν στρατιωτικῶν μονάδων κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας». Τὴν χρησιμότητα τῆς συζητήσεως ταύτης ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει τις ὁ ὁποῖος δὲν τὴν ἀντιλαμβάνεται. Ὑπάρχει ἓν κώλυμα οὐσιαστικὸν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπουσιάζει καὶ ἐννοῶ πληρέστατα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν ταύτην. Ἂν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχῃ τοιαύτην ἐντολήν, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν, ἄλλως κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀναβάλωμεν.

§77Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠσθένησεν ἀποτόμως. Δὲν ἐγένετο οὐδεμία συζήτησις μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτοῦ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν, ἐκτὸς ἂν νομίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι δύναται νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πυρέσσων.

§78Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἠρωτᾶτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§79Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ μετὰ τὰς ἑορτάς.

§80Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δύναμαι νὰ παράσχω τὴν πληροφορίαν ὅτι, ὅταν ἀνέγνωσε τὸ ψήφισμα, εἶπεν ὅτι ἀποδέχεται τὰς παρατηρήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δύο προτάσεις περὶ προτάξεως. Ἡ μία ἀφορᾷ τὸ «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» καὶ ἡ ἄλλη ἀφορᾷ τὸ ψήφισμα «περὶ παροχῆς συντάξεων».

§82Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 17, 18 καὶ 19 τί ἔγιναν;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθησαν προσωρινῶς διὰ νὰ ἔλθωσι μὲ τὴν σειράν των. Κατ’ ἐμὲ θὰ προηγηθῇ ψηφοφορία, ἡ ὁποία διεκόπη προχθὲς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προτάξεως τοῦ «περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν» καὶ κατόπιν ἡ ψηφοφορία τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 17 «περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους».

§84Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τὸ «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» δὲν ἀπαιτεῖται ψηφοφορία. Νὰ ἐρωτήσετε, ἂν θέλετε, δι’ ἀναστάσεως.

§85Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Ὑπάρχουν δύο προτάσεις διὰ πρόταξιν καὶ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ποία ἐκ τῶν δύο θὰ προταχθῇ.

§86Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ σχεδίου ψηφίσματος τῶν δωσιλόγων τῆς μικρασιατικῆς συμφορᾶς δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ. Ἐγὼ ὅστις προχθὲς ὑπεστήριξα τὸ ἀντίθετον ζητήσας νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως, σήμερον λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἓν τόσον τεράστιον ζήτημα, ἐφόσον δὲν παρίσταται ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται συνεννόησις μὲ τὸ σπίτι του ποίας τροπολογίας θὰ δεχθῇ.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἐπρότεινε κανείς.

§88Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Προκειμένου νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις περὶ βοσκῶν καὶ περὶ συντάξεων, νομίζω ὅτι δὲν θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος ἂν τὸ «περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν» ἀναμείνῃ ἐπὶ 20 ἡμέρας, ἐνῷ διὰ τὰς συντάξεις ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πεθαίνουν ἐξ ἀσιτίας. Εἶναι 28.000 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ κάμουν Χριστούγεννα.

§89Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴπετε ὅτι ὑπάρχει πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ ψηφίσματος «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπουσιάζει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§90Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἄλλως παρὰ μόνον ἂν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 7.10′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§93Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τὸ ψήφισμα «περὶ αὐξήσεως τῶν συντάξεων», παρακαλῶ νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τὸ ἀφορῶν τὰς κρατήσεις.

§94Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατόν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ βαδίσωμεν μὲ τὴν σειράν. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Λοιπὸν θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Γ. Μπούμπουλης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Ν. Ξηροῦ καὶ Γ. Μπούμπουλη, τοῦ Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 144· εἶπον «Ναὶ» 88· εἶπον «Ὄχι» 32 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 24. Μὴ συγκεντρωθείσης τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ· ὁ Κανονισμὸς βεβαίως ὁμιλεῖ περὶ νομίμου πλειονοψηφίας προκειμένου περὶ ἀποφάσεων ἐχουσῶν πολιτικὴν σημασίαν ἢ περὶ νομοσχεδίων, ἀλλὰ προκειμένου νὰ προταχθῇ τὸ α ἢ β ἀντικείμενον προφανῶς δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νομίμου πλειονοψηφίας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος, ὄχι κἂν ὁ Κανονισμός, λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ⅓ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς, μηδὲ ν’ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν, ἥτις ὅμως οὐδέποτε δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα τῶν ⅘ τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἀπαρτίας». Ἡ διάταξις δὲ αὕτη ἐπαναλαμβάνεται καὶ ἐν ἄρθρῳ 19 τοῦ Κανονισμοῦ. Νομίζω ὅτι δὲν χωρεῖ καμμία ἀμφιβολία.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἡμερησία Διάταξις κανονίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις. Προκειμένου λοιπὸν περὶ προτάξεως νομοσχεδίου θὰ ἀπαιτηθῇ νόμιμος ἀπαρτία;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀμφιβολία τοῦ Προεδρείου ἦτο ἂν συγκεντροῦται ἡ νόμιμος πλειονοψηφία καὶ τοῦτο ἐλύθη διὰ τῆς ψηφοφορίας. Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι ρητόν· λέγει ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ οὔτε νὰ συνέλθῃ οὔτε νὰ ἀποφασίσῃ τι, ἡ δὲ ἀντίθετος ἑρμηνεία θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι τοιαύτη ἀπόφασις θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ καὶ ἄνευ ἀπαρτίας.

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιμένομεν ὅτι ἡ ἑρμηνεία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως, ἀφοῦ ἡ Ἡμερησία Διάταξις κανονίζεται χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν μεταβολὴν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα ἔχει δύο ἀπόψεις. Ἡ μία εἶναι ἄποψις οὐσίας, ἡ ἄλλη τύπου· δηλαδὴ κατὰ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ ἡ συγκεντρωθεῖσα πλειονοψηφία εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Κατὰ τὴν γνώμην ὅλων—διότι ὁ Κανονισμὸς εἶναι γενικὸς — ἡ διάταξις εἶναι γενική. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ἀπόφασις, οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς α ἀποφάσεως καὶ τῆς β. Νομίζω ὅτι τυπικῶς ἡ πρότασις ἀπερρίφθη, ἐφόσον δὲν συνεκέντρωσε τὸ κατώτατον ὅριον τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμός. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἔλεγον ὅτι, ἀντὶ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τοὺς τύπους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, διότι ἀναντιρρήτως φρονῶ ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν παρόντων πληρεξουσίων ἐξεδήλωσαν τὴν γνώμην νὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλην ὁδὸν ἐκείνης τὴν ὁποίαν διαγράφει ὁ Κανονισμός. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τοῦτο καὶ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, στηριζομένη εἰς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἐπιθυμίαν τῆς Συνελεύσεως. Τοιουτοτρόπως θὰ εἴμεθα ἐν τάξει.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιμένω εἰς τὸ ὅτι ἡ δοθεῖσα ἑρμηνεία δὲν εἶναι ἐν τάξει. Ἐνῷ ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ ἀναφέρει ὅτι κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως ἡ Συνέλευσις κανονίζει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς ἑπομένης ἡμέρας, ἡ δὲ Συνέλευσις προχθὲς δὲν ἐκανόνισε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἂν δεχθῶμεν τὴν ἐκδοχὴν τὴν ἄλλην νὰ μὴ ἰσχύῃ ἡ ἀπόφασις τῶν πλειόνων παρόντων, φθάνομεν εἰς τὸ ἄτοπον νὰ κανονίζηται ἡ Ἡμερησία Διάταξις χωρὶς νὰ ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» εἰς τὸ ζήτημα τῆς διατάξεως δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμόν, ἐφόσον ἡ διάταξις εἶναι ρητή, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ τῆς ψήφου τῶν ⅘ τῆς ἀπαρτίας. Νομίζω δὲ ὅτι θὰ εἶναι αὐθαίρετον νὰ κάμωμεν τοιαύτην διαστολήν. Εἰς τὸ ἄρθρον 44, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς προτάξεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται πρῶτον μὲν περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, κατόπιν δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, ὥστε καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν πρόταξιν χρειάζεται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· ἀφοῦ δὲ πᾶσα ἀπόφασις διὰ νὰ εἶναι ἔγκυρος ἀπαιτεῖ τὰ ⅘ τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἀπαρτίας, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν, καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ, δύναται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη νέα ἀπόφασις περὶ προτάξεως.

§108Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐκπλήσσει εἰλικρινῶς ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», παλαιὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, περὶ δῆθεν ἑρμηνείας ἢ περὶ πνεύματος τῆς διατάξεως τῆς συνταγματικῆς. Χίλιαι ὑπῆρξαν ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Συνελεύσεων περὶ ὁμοίων ζητημάτων, καθ’ ἃς δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ οἱαδήποτε ἄλλη ἑρμηνεία. Ἀλλ’ ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ λάβῃ ἄλλην ἀπόφασιν δύναται νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μεταβάλῃ ὅ,τι κεῖται ἐν τῷ Συντάγματι σαφῶς καὶ ρητῶς.

§109Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Πῶς ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτὴ περὶ προτάξεως, κύριε Πρόεδρε; Δὲν ἠρωτήθη ἡ Συνέλευσις οὐδὲ δι’ ἀναστάσεως. Δέκα φορὰς ἐζήτησα τὸν λόγον ἀπόψε καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη. Σᾶς τὸν ἐζήτησα, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχω δικαίωμα εἶναι νὰ μὴ σᾶς δώσω τὸν λόγον ἐπὶ ἀποφάσεως ἡ ὁποία ἐλήφθη.

§111Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις περὶ προτάξεως, κύριε Πρόεδρε;

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις περὶ προτάξεως ἐλήφθη. Ἀπόφασις περὶ ἑρμηνείας τοῦ Κανονισμοῦ ὑφ’ ἣν ἔννοιαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παπαναστασίου δὲν ἐλήφθη, διότι παρενέπεσεν ἡ ἀπόφασις. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§113Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ ἡ σημασία καὶ ἡ σοβαρότης τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ σᾶς εἴπω τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπεδίωκε καὶ ἐπιδιώκει τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὴν προστασίαν τῆς κτηνοτροφίας διὰ τῆς παρακωλύσεως τῆς διὰ τῆς μεταναστεύσεως ἐπερχομένης φθορᾶς τῶν ζῴων, δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὴν προστασίαν πολλῶν μικρῶν ὁμάδων κτηνοτρόφων, διότι καὶ τούτους, ὅπως θὰ εἴπω κατωτέρω, προστατεύει, δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὸ νὰ δώσῃ μίαν βάσιν εἰς τὴν τιμὴν τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, καίτοι ἡ βάσις αὐτὴ δὲν εἶναι πολὺ ἑδραία, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θέτει ἕνα φραγμὸν εἰς τὴν ἀκατάσχετον αἰσχροκέρδειαν. Δι’ ἐμὲ ὁ σπουδαιότερος λόγος τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν εἶναι ὅτι ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα ὅπως ἐπέλθῃ μία σχετικὴ μονιμότης εἰς τὴν τάξιν τοῦ κτηνοτροφικοῦ πληθυσμοῦ. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι λίαν ὀρθῶς τὸ τελευταῖον ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1923, ὥρισε πενταετῆ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ καὶ οὐχὶ ἐνιαυσίαν, ὡς ἄλλοτε, καὶ ὡρίσθη ἐν αὐτῷ καὶ μία ἄλλη διάταξις, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κτηνοτρόφους νὰ ἱδρύουν ἐγκαταστάσεις προσωρινὰς εἰς τὰ λιβάδια, ἀκριβῶς ὅπως ἀποκτήσουν τὴν στέγην τὴν προσωρινήν. Καὶ μία ἄλλη διάταξις ἀκόμη δίδει τὴν κατεύθυνσιν πρὸς τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων. Εἶναι αὕτη μία ἀπόφασις τῆς Ἐπαναστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις μέρους τοῦ λιβαδίου μικροῦ κτήματος πρὸς ἵδρυσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τούτων εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατεύθυνσις ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐδόθη εἰς τὸ ζήτημα. Ἡ κατεύθυνσις δὲ αὐτὴ εὑρῆκεν ἀπήχησιν καὶ εἰς τελευταῖον Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου ἐθεσπίσθη εἰς διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγίνετο ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν κτηνοτρόφων, πάντοτε τῶν μικρῶν, προκειμένου περὶ λιβαδίων μοναστηριακῶν καὶ τοῦ Δημοσίου. Ἐκεῖ ὡρίσθη ὅτι θὰ ἐδίδετο συνεταιρικὸς κλῆρος εἰς συνεταιρισμοὺς μικρῶν κτηνοτρόφων μὲ ἕνα μάξιμουμ ἀριθμὸν προβάτων κατὰ κτηνοτροφικὴν οἰκογένειαν, ἀκριβῶς ὅπως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὕρωσι μίαν στέγην τοὐλάχιστον χειμερινὴν καὶ μὴ ἐκτίθενται πλέον εἰς τὰς ταλαιπωρίας τὰς σωματικὰς καὶ ψυχικὰς τοῦ πλανοδίου αὐτῶν βίου. Δὲν πρόκειται δὲ διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως καὶ δι’ ὅσων ἀκόμη θέλουν ληφθῆ διὰ τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων νὰ μεταβληθῇ ἡ φύσις τῆς κτηνοτροφίας μας, ἡ ὁποία λόγῳ καὶ τοῦ κλίματος καὶ τῆς ἐδαφικῆς συστάσεως δὲν δύναται παρὰ νὰ εἶναι κάπως νομαδική, διότι τὰ ζῷα θὰ εὑρίσκωνται εἰς ἄλλο μέρος κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ εἰς ἄλλο κατὰ τὸ θέρος. Θὰ ὑπάρχουν αἱ χειμεριναὶ καὶ αἱ θεριναὶ βοσκαί, ἀλλὰ θὰ ἔχουν οἱ κτηνοτρόφοι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν περίοδον τοῦ χειμῶνος καὶ τῶν καιρικῶν μεταβολῶν μίαν στέγην καὶ θὰ γνωρίζουν ὅτι ἐκεῖ θὰ εὕρωσι τὴν οἰκογενειακὴν θαλπωρήν. Καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ἐπαρκές. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν διέπεται ἀπὸ κοινωνικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς λόγους μεγάλης σπουδαιότητος, διότι ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν, ἀποτελεῖ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀποκρυσταλλώσεως τῶν πλανωμένων αὐτῶν ἀνθρώπων, ὅπως τοῖς δώσῃ καὶ τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν βραδύτερον ἡ Πολιτεία. Ἀλλ’ ἐτονίσθη ὅλως ἰδιαιτέρως ἐνταῦθα ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ἀποτελεῖ ἐμπόδιον διὰ τὰ συμφέροντα τῆς γεωργικῆς τάξεως, ὅτι παρακωλύει τὴν ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας. Καὶ ἂν τοῦτο εἶναι θλιβερὸν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ αἱ διατάξεις αἱ κείμεναι ἐν αὐτῷ ἀπεναντίας διαγράφουν τὴν ὑποχώρησιν τῆς κτηνοτροφίας προκειμένου περὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας. Ἄλλως τε δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ τοιαύτη κατεύθυνσις νὰ ἔχῃ δοθῆ καὶ τοιοῦτον πνεῦμα νὰ δώσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν· διότι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ὁ οἰκονομικὸς νόμος τῆς μείζονος ἀποδόσεως τοῦ ἐδάφους, οἰκονομικὸς νόμος ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ὁ δὲ οἰκονομικὸς αὐτὸς νόμος μᾶς λέγει ὅτι ἡ καλλιέργεια τῆς γῆς ὑπὸ τῶν γεωργῶν ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν πύκνωσιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἀποδίδει μεγαλυτέραν ὠφέλειαν εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀπὸ ὅ,τι ἀποδίδει ἡ κατ’ ἔκτασιν ἐκμετάλλευσις τοῦ ἐδάφους διὰ τῆς κτηνοτροφίας. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ εἰς τὴν Χώραν μας βαθμιαίως ἡ κτηνοτροφία εἰς τὰς γεωργικὰς αὐτῆς ἀνάγκας καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον παρεγνωρίσθη ὅτι δὲν διέπεται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, διότι περιέχει διάταξιν ἀκριβῶς ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ μία διάταξις διαγράφει ὑπὲρ αὐτῆς τὸ δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἐπιθυμοῦντος νὰ καλλιεργήσῃ καλλιεργησίμους βοσκάς· διότι λέγει ὅτι δύναται νὰ ζητήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης μὲ ὡρισμένην διαδικασίαν πιστοποιοῦσαν τὸ ἀληθὲς τῆς προτάσεώς του, ὅπως ἐξαιρεθῇ μέρος τοῦ λιβαδίου διὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ γεωργικὴν καλλιέργειαν. Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις ὑπὲρ τῶν ἀποκαθισταμένων γεωργῶν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν προστασίαν τῶν γεωργῶν καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατοχυρωθῇ ἀκόμη περισσότερον καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν κατωτέρω. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις εἰς τὸ νέον Νομοθετικὸν Διάταγμα ὑπὲρ τῆς μικρᾶς κτηνοτροφίας καὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν 25 στρεμμάτων. Καὶ τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρως ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ βελτιωθῇ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἄλλη διάταξις ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων εἰς τὸν νόμον, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαίρεσις διὰ τὰς κτηνοτροφικὰς ἀνάγκας τῶν μελῶν τῆς κοινότητος, καὶ ἄλλη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαίρεσις καὶ πέρα τῶν ἀναγκῶν τούτων τῶν κτηνοτροφικῶν προκειμένου περὶ συνεταιρισμῶν πρὸς ἀπόκτησιν καὶ τῆς ἰδιοκτησίας γαιῶν. Θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς κοινότητας, δηλαδὴ νὰ ὁρισθῇ ὅτι ὄχι μόνον ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαίρεσις χάριν τῶν κτηνοτροφικῶν ἀναγκῶν τῆς κοινότητος, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῆς βοσκῆς, ἐφόσον ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐκμεταλλεύσεως ταύτης πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῶσι κοινωφελεῖς ἀνάγκαι.

§114Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία διάταξις εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν κατὰ τὴν ὁποίαν παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κτηνοτρόφους νὰ καλλιεργῶσι 40 στρέμματα κατὰ χιλιάδα αἰγοπροβάτων. Ὅταν δὲ λέγωμεν ἐγκατάστασιν κτηνοτρόφων, δὲν ἐννοοῦμεν μόνον τὴν εὕρεσιν στέγης διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐννοοῦμεν τὴν μικρὰν καλλιέργειαν ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς κτηνοτρόφους ὅλα τὰ καλλιεργήσιμα λιβάδια. Καὶ διὰ τοῦτο ἐθεσπίσθη ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας οἱ κτηνοτρόφοι δικαιοῦνται νὰ καλλιεργῶσι καὶ 40 στρέμματα δι’ ἑκάστην χιλιάδα αἰγοπροβάτων.

§115Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Εἰς πολλὰς περιφερείας 40 στρέμματα δὲν ἀναλογοῦν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν.

§116Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν, διότι δὲν ἠννόησα. Ἤθελα νὰ μάθω τοῦτο· ὁ κ. Μυλωνᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰς κοινότητας ἡ ἐκμετάλλευσις. Δι’ ἐνοικιάσεως δηλαδὴ ὑπὸ τρίτων;

§117Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὄχι. Εἶπον ὅτι ἐπίσης θὰ ἦτο ὀρθὸν ὅπως ὁρισθῇ ὅτι εἰς κοινότητας ἐκτελούσας κοινωφελῆ ἔργα, ὅπως ἀκριβῶς ἔχω ἓν παράδειγμα, τὸ Ζαγόριον τῆς Ἠπείρου, νὰ μὴ ἐξαιρεθῇ ἀπολύτως τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐφόσον τὸ ἐνοίκιον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ κοινωφελῆ ἔργα.

§118Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ σπουδαιότερα τῶν νομοσχεδίων εἶναι στρατιωτικά. Δὲν πρέπει νὰ καταπονῆται ἡ Συνέλευσις εἰς μάτην, διότι εἶναι 20 ἐγγεγραμμένοι καὶ ἀπαρτία δὲν ὑπάρχει.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ἅμα ὑποβληθῇ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας διακόπτεται πᾶσα συζήτησις.

§120Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς στάσεως τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Καθιστῶ ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ τονίζω, διὰ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἔδειξε.

§121Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἔνστασιν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔνστασις ὑπεβλήθη ἀπὸ τοὺς κ.κ. Γ. Βραχνόν, Ι. Μαυρουδῆν, Π. Πετρίδην, Σ. Ἀντωνιάδην, Π. Καπάτον καὶ Δ. Λεονάρδον.

§123Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ὑπεβάλομεν ἔνστασιν, ἀλλὰ τὴν υἱοθετοῦμεν, διότι νομίζομεν ὅτι δημοκοποῦμεν ἐδῶ, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Καλὴ νύκτα σας καὶ καλὰ Χριστούγεννα.

§124Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν ὑποβαλόντων τὴν ἔνστασιν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Προεδρείου δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ συνεπῶς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8.30′ μ.μ.).