1924.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 130Η

Σάββατον 20 Δεκεμβρίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 6.15′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ ἐγένετο δεκτὴ μόνη ἡ τροπολογία ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διατεθῇ τὸ 1% τῆς φορολογίας διὰ τὸ φθισιατρεῖον Σάμου. Παραδόξως ὅμως δὲν βλέπω τὴν τοιαύτην τροπολογίαν εἰς τὰ πρακτικά.

§4Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐδήλωσα χθὲς σαφῶς, ὅτι δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικά.

§6Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ τηλεγραφήσῃ ἐκ μέρους αὐτοῦ εἰς τὰς Οἰκονομικὰς Ἐφορίας Θράκης καὶ Μακεδονίας, οὕτως ὥστε ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ νὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νομοσχεδίου.

§7Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἐγένετο ἡ δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι «γίνονται δεκτοὶ ὡς τοπογράφοι κατὰ προτίμησιν» εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῆς Γεωργίας, καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ γράφεται «θὰ γίνωνται».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψις τοῦ Προεδρείου εἶναι ὅτι ὀρθῶς ἔχουσιν, ἐν τούτοις θὰ παραβληθῶσι μὲ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καί, ἂν ὑπάρχῃ λάθος, θὰ διορθωθῇ. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς διωρθώθησαν). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Κρανιᾶς διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 73888 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀγγελοκάστρου Ματαράγγας ζητοῦσι τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν. — Οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ Καζακλὰρ ζητοῦσι τὴν ἐγκατάστασίν των εἰς τὸ ἀγρόκτημα Γιάννουλη. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Σητείας παρακαλεῖ ὅπως προαχθῇ τὸ ἐκεῖ Ὑποτελωνεῖον εἰς Τελωνεῖον γʹ τάξεως. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Βεροίας αἰτεῖται τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ ἀπολυθεὶς ἔκτακτος ὑπάλληλος Τ.Τ.Τ. Πετρόπουλος αἰτεῖται τὴν ἐπαναφοράν του. — Οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ ξενοδοχείων παρακαλοῦσιν ὅπως ἐξευρεθῇ ἡ προσήκουσα θεραπεία ἵνα μὴ καταστραφῶσιν ἐκ τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως δυνάμει τοῦ νόμου 3166. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον τῆς κοινότητος Πλατυστόμων Λευκάδος ζητεῖ τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐπὶ τοῦ οἴνου Λευκάδος τοπικῶν φόρων. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σαμαρᾶ διαμαρτύρονται ἐναντίον τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι συνέταξαν ἀνακριβεῖς γεωργικοὺς πίνακας. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σαμαρᾶ λόγῳ τῶν καταστροφῶν ἃς ὑπέστησαν ἐκ τῶν πλημμυρῶν ζητοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσιν ἐπὶ δύο ἔτη πάσης φορολογίας. — Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων διαμαρτύρεται διὰ τὰ ἐν τῷ Κακουργιοδικείῳ Ἀθηνῶν συμβάντα. — Ἡ Ἰσραηλιτικὴ Κοινότης Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως μὴ μειωθῶσι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τῶν Ἰσραηλιτῶν. — Ὁ Ἀλέξανδρος Χριστοφίλης, ἀπότακτος ἀνθυπασπιστὴς τοῦ πεζικοῦ, αἰτεῖται τὴν ἐπαναφοράν του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτελῶν τὴν ἐντολὴν ἡ ὁποία μοὶ ἀνετέθη εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, συνεκρότησα τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ζητημάτων ἐκ τῶν πληρεξουσίων κ.κ. (ἀναγινώσκει): Π. Μερλοπούλου, Κ. Καλομενοπούλου, Ν. Ἀβραάμ, Β. Καραπάνου, Χρ. Ἀλαμανῆ, Σ. Κρεμεζῆ, Α. Ἀναγνωστοπούλου, Π. Ἀραβαντινοῦ, Κ. Σταμούλη, Γ. Κιαγιᾶ, Μ. Τσαρλαμπᾶ, Ν. Καλέλλη, Ι. Κουνδούρου, Α. Μπιράκη, Σ. Ἡλιοπούλου, Π. Γιωτοπούλου, Α. Κούτρα, Ν. Ξηροῦ, Π. Πετροπουλάκη, Α. Μητσοτάκη, Ν. Μανωλοπούλου, Λ. Ἐφραιμίδη, Ι. Πατάλα, Γ. Σεχιώτη, Δ. Καλκανδῆ, Ὀρ. Κυπριανοῦ, Δ. Μέλφου, Α. Δαμιανοῦ, Σ. Ξύδη καὶ Χρ. Πανταζίδη. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη πρέπει νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ ἴδιος τὰ παράπονα τὰ διατυπούμενα ὑπὸ τῶν κ.κ. πληρεξουσίων. Ἐπίσης συνεπλήρωσα τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων διὰ τῶν πληρεξουσίων κ.κ. (ἀναγινώσκει): Δ. Πάζη, Γ. Βοραζάνη, Λ. Καταφυγιώτη, Α. Παπαθανάση, Ι. Μαυρουδῆ, Ι. Τσιγκόλη, Δ. Μπότσαρη, Γ. Ἀλεκτορίδη, Λ. Παπαδάτου, Ν. Μανούση, Ἀγ. Κωνσταντιλιέρη, Ε. Ἀναστασιάδη, Σκ. Ζερβοῦ, Β. Ἀρτεμιάδη καὶ Σ. Γρηγορίου. Ἐπίσης γνωρίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀντὶ τοῦ κ. Β. Ἀρτεμιάδη, μὴ ἀποδεχομένου τὴν ἐκλογήν του ὡς μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ Ἀποκεντρώσεως, ἐξελέγη ὁ κ. Λ. Ἰασονίδης. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Α. Ὀρφανίδης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς δανείων εἰς ἐπαγγελματίας πρόσφυγας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Γ. Ροῦσσος ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ καταρτισθείσης συμβάσεως τῆς 11 7)βρίου 1923 περὶ καταστολῆς τῆς κυκλοφορίας καὶ τοῦ ἐμπορίου τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Θ. Βελλιανίτης, Ι. Σπίγγος, Α. Δενδρινὸς καὶ Εὐθ. Βελλιανίτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2801 περὶ ὑδραγωγείου Κερκύρας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος καί ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ νοσηλείας εἰς Θεραπευτήρια τοῦ Ἐσωτερικοῦ ἢ Ἐξωτερικοῦ τῶν εἰς μόνιμον διαθεσιμότητα τιθεμένων λόγῳ φυματιώσεως ἀξιωματικῶν». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν κατὰ τὰς 6 τὸ ἀπόγευμα ἤθελε ψηφισθῆ ἢ ἀπορριφθῆ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ τροπολογία περὶ παντελοῦς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Ἤθελον λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἂν θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§11Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις, διότι δὲν παραιτοῦνται οἱ συνάδελφοι τοῦ λόγου. Ἐγὼ δέχομαι νὰ γίνῃ ψηφοφορία, ἂν ζητῆτε τὴν ψηφοφορίαν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ στερήσωμεν τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσουν τοὺς συναδέλφους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν 6ην πρωϊνὴν ὥραν δὲν ἤθελον νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου, διότι ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ παραιτηθοῦν οἱ ἄλλοι διὰ τὰς μικρὰς τροπολογίας καὶ νὰ ἀπομείνουν σήμερον ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ρητόρων οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ριζικῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπεβάλετε σεῖς. Ἄν σήμερον δέχεται ἡ Συνέλευσις, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ριζικῆς αὐτῆς τροπολογίας. Ἐγὼ δὲν ἀποστέργω, ἀλλὰ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ.

§12ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ζητῶ καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§14Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρὸ ὀλίγου καιροῦ, πρὸ 48 ὡρῶν περίπου, συνέβη ἓν γεγονὸς ἐν Εὐρώπῃ ἐνδιαφέρον ἐξαιρέτως τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ ἰδιαιτέρως τὴν πτωχήν μου πατρίδα Δωδεκάνησον. Εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων, γενομένης συζητήσεως διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Συμβάσεως μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Ἀγγλίας διὰ τὴν ἐκχώρησιν τοῦ Τζούμπαλαντ, ὁ βουλευτὴς κ. Κενγουῶρθον ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ διενεργηθῇ δημοψήφισμα μεταξὺ τῶν ἰθαγενῶν καὶ συνάμα λυθῇ τὸ δωδεκανησιακὸν ζήτημα. Ἠρώτησε δὲ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν οὗτος, ἂν εἶναι πρέπον νὰ γίνῃ ἡ ἐπικύρωσις τῆς Συμβάσεως ταύτης καί, ἂν ἐπιμένῃ πρὸς τοῦτο, ἢ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ αὕτη καὶ νὰ ἀναβληθῇ, γνωστοῦ ὄντος ὅτι τὸ Τζούμπαλαντ καὶ τὸ ζήτημα τῆς Δωδεκανήσου εἶναι δύο ἀλληλένδετα καὶ συναφῆ ζητήματα. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἀπαντῶσα, παρεκάλεσε διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀξιοτίμου κ. Τσάμπερλαιν τὸν ἐπερωτήσαντα κ. βουλευτὴν νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, διότι ἡ Ἀγγλία δὲν θέλει νὰ ἐπιβραδυνθῇ ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ὑποσχέσεώς της ὅπως παραχωρήσῃ τὸ Τζούμπαλαντ, ἐδήλωσε δὲ ἐπιπροσθέτως ὁ κ. Τσάμπερλαιν ὅτι τὸ δωδεκανησιακὸν ζήτημα παραμένει μὲν ἔτι ἐκκρεμές, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα διεθνοῦς φύσεως, τὸ ὁποῖον προσεχῶς θὰ λυθῇ καὶ ὅτι ἀνεβλήθη διὰ τὸν γενικὸν διακανονισμὸν τῶν λοιπῶν ἐκκρεμούντων διεθνῶν ζητημάτων. Κύριοι, ἐνόμισα, κατόπιν τῶν ἐπισήμων τούτων νέων δηλώσεων ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Κοινοτήτων, ὅτι εἶχον καθῆκον ἐπιτακτικόν, ἀφοῦ εὐτυχῶς ἡ Συνέλευσις ἔχει ἀνοικτὰς τὰς θύρας, νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιον τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος νὰ ἐκφράσω τὰς θερμοτάτας μας εὐχαριστίας καὶ ζωηρὰν τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν ἀθάνατον θαλασσοκράτειραν, ἡ ὁποία ἀπὸ ἑκατὸν ἐτῶν εἶναι ἡ προστάτις τῆς Δωδεκανήσου Μεγάλη Δύναμις. Ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία πρὸ ἑνὸς αἰῶνος μᾶς ἠνάγκασε νὰ ἐπανέλθωμεν ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς Τουρκίας, ἵνα οὕτως ἐλευθερώσῃ τὴν Εὔβοιαν, ἡ Ἀγγλία ἐξηκολούθησε κατὰ τὸ μακρὸν αὐτὸ χρονικὸν διάστημα νὰ παρακολουθῇ μετὰ συγκινοῦντος τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐνδιαφέροντος τὰς τύχας τῆς Δωδεκανήσου καὶ τῇ εἴμεθα εὐγνώμονες οἱ Δωδεκανήσιοι, διότι ἐξακολουθεῖ αὕτη νὰ ἐπιδεικνύῃ τὸ τόσον πολύτιμον καὶ συγκινοῦν ἡμᾶς βαθύτατα θερμὸν αὐτῆς ἐνδιαφέρον διὰ τὴν πολιτικήν μας τύχην, τὴν ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν μας. Ἐπίσης ὅμως προσεχῶς ἐλπίζω ὅτι θὰ εἴμεθα ἐξαιρέτως εὐγνώμονες καὶ πρὸς τὴν Ἰταλίαν· διότι τὸ ζήτημα τῶν Δωδεκανήσων περιμένομεν ἀγωνιωδῶς παρὰ τῆς Ἰταλίας νὰ λυθῇ, καὶ θὰ λυθῇ, ἐλπίζω, προσεχῶς καὶ ὁριστικῶς κατὰ τοὺς προαιωνίους πόθους τοὺς ἰδικούς μας. Καὶ θὰ λύσῃ τὸ Δωδεκανησιακὸν ζήτημα ἡ Ἰταλία οὐχὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Α ἢ Β Εὐρωπαϊκῆς Δυνάμεως ἢ τῆς Ἀμερικῆς, ἀλλὰ διότι αὐτὴ θέλει, διότι θέλει νὰ τιμήσῃ τὴν ὑπογραφήν της, καὶ θὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις αὐτῆς. Ἡ Ἰταλία, μεγάλη αὐτὴ Δύναμις, εὑρισκομένη εἰς τὸ κέντρον τῆς Μέσης Εὐρώπης, οὖσα ἐπὶ κεφαλῆς ἤδη τοῦ Μέσου Εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς προόδου τῆς ἀνθρωπότητος, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικήσῃ τὴν Δωδεκάνησον καὶ νὰ τὴν στερήσῃ ἐπὶ μακρὸν ἔτι χρόνον τῆς ἐλευθερίας της. Ἔχουσα ἤδη παρελθὸν τόσον μέγα καὶ ἔνδοξον ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία μέχρι τῆς χθὲς ἔτι εἶχε δοῦλα τέκνα καὶ ἀλυτρώτους πληθυσμούς, γνωρίζει ἄριστα τί ἐστὶ δουλεία καὶ ζυγὸς καὶ τί εἶναι ἐλευθερία. Καὶ ἡ Ἰταλία ἀπό τινος δεικνύει σημεῖα ἁπτά, νομίζω, διὰ τῶν ὁποίων μᾶς ὑποδηλοῖ καὶ μᾶς λέγει ὅτι ἄνευ τῆς ἐπεμβάσεως τρίτου τινός, μόνη αὐτὴ καὶ οἰκειοθελῶς, προσεχῶς θὰ ἐκτελέσῃ τὴν χειρονομίαν ταύτην τὴν γενναιόφρονα καὶ εὐγενῆ καὶ θὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν Δωδεκάνησον. Θὰ ἐλευθερώσῃ τὴν Δωδεκάνησον ἡ Ἰταλία ὡς Ἔθνος πεπολιτισμένον, τὸ ὁποῖον προσελθὸν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν κατέβαλεν εἰς τὸν Μινώταυρον τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου μεγάλας θυσίας, προσέφερεν εἰς τὸν ἱερὸν βωμὸν τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν καὶ τῆς δικαιοσύνης τῆς οἰκουμένης πᾶν ὅ,τι αὐτὴ πολυτιμότερον καὶ ὅ,τι σπουδαιότερον καὶ ὅ,τι σοβαρώτερον εἶχεν ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ της, ἐκ τῶν τέκνων της, ἐκ τῶν ἠθικῶν, τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν χρηματικῶν της πόρων καὶ μέσων. Ἀπέναντι τῆς Ἰταλίας αὐτῆς, τῆς μεγάλης καὶ σοβαρᾶς αὐτῆς Μεγάλης Δυνάμεως, ἥτις οὐδόλως ὑστερεῖ τῶν ἄλλων Μεγάλων Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων, εἴμεθα ἐπιτακτικῶς ὑποχρεωμένοι νὰ σταθῶμεν εἰς προσοχὴν καὶ νὰ τὴν ἀντικρύσωμεν εὐλαβῶς. Καὶ ὁ σεβασμός μας οὗτος πρέπει νὰ εἶναι ἐπὶ τοσοῦτο μείζων, καθόσον ἔχομεν, νομίζω, σαφῆ σημεῖα ὅτι προσεχῶς θὰ ἐκτελέσῃ τὴν εὐγενῆ αὐτῆς κίνησιν, τὴν χειρονομίαν τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ διὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ τῇ εἴμεθα ἐξόχως ὑποχρεωμένοι καὶ λίαν εὐγνώμονες οἱ Δωδεκανήσιοι, ἀναμένομεν δὲ ἀγωνιωδῶς τὴν εὐγενῆ χειρονομίαν αὐτῆς ταύτην διὰ νὰ τὴν εὐχαριστήσωμεν ὁλοψύχως καὶ νὰ δυνηθῶμεν ἐνταῦθα νὰ χαιρετίσωμεν τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὸν ἱερὸν τοῦτον περίβολον τῆς Ἐθνικῆς μας Ἀντιπροσωπείας. Ἡ Ἰταλία ὅμως ζητεῖ, νομίζω, καὶ θέλει μίαν σταθερὰν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν ὁποίαν νὰ ἀρχίσῃ τὰς σχετικὰς συζητήσεις καὶ μὲ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν νὰ τερματίσῃ αὐτάς. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ ἐκ Πατρῶν ἀπέδειξεν ὅτι ἔχει καὶ πολιτικότητα ἐξαιρετικήν, ἀλλὰ καὶ ἱκανότητα διπλωματικὴν ἰδιαιτέραν, δυναμένην ἄριστα νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ὅλον λεπτὸν ζήτημα. Τώρα δὲ ὅπου θὰ διακόψῃ ἡ Συνέλευσις τὰς συνεδριάσεις καὶ ἐργασίας της θὰ παρακαλέσω θερμότατα τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, ἀφοῦ ἡσυχάσῃ ἀπὸ τοὺς ἐξαντλητικοὺς ἀγῶνας τοὺς κοινοβουλευτικοὺς καὶ τὰς ὁλονυκτίας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, διαθέσῃ ἓν μέρος τοῦ ἐγκεφάλου του καὶ διὰ τὴν Δωδεκάνησόν μας.

§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ κόψω τὴν κεφαλήν μου; (Γέλωτες).

§16Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Πρὸς Θεοῦ, ὄχι, κ. Πρόεδρε, διότι εἶναι ἐξαιρέτως πολύτιμος, ἀλλὰ νὰ διαθέσετε ἓν μέρος τῆς προσοχῆς σας, ἵνα λυθῇ τὸ περίπυστον ζήτημα τῆς Δωδεκανήσου, διότι εἰς τὸν ὁρίζοντα, κύριοι, κάτω ἐκεῖ εἰς τὸ Αἰγαῖον ὑπάρχει ἓν νέφος ἀπὸ μακροῦ, τὸ ὁποῖον ἀενάως καὶ διαρκῶς αὐξάνει καὶ πυκνοῦται καὶ γίνεται ἰσχυρότερον καὶ κινδυνωδέστερον. Οὐδόλως δὲ παράδοξον μίαν ὡραίαν πρωΐαν τὸ νέφος τοῦτο νὰ μᾶς προκαλέσῃ θύελλαν καὶ καταιγίδα καὶ κινδύνους καὶ φροντίδας, παραμελούμενον καὶ περιφρονούμενον. Ἀπὸ τὴν πολιτικὴν εὐστροφίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὴν θεληματικότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὴν διπλωματικὴν ἱκανότητα τῶν μελλόντων νὰ διαπραγματευθῶσι τὸ ζήτημα τῆς Δωδεκανήσου ἀναμένομεν ἀγωνιωδῶς οἱ Δωδεκανήσιοι νὰ ἴδωμεν προσεχῶς τὴν ἐλευθερίαν μας καὶ τὴν ἕνωσίν μας μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν ὁλοψύχως τὴν Ἰταλίαν, ἡ ὁποία μὲ τὴν ἱπποτικὴν καὶ γενναιόφρονα χειρονομίαν αὐτὴν θὰ ἀποδώσῃ τὴν ἐλευθερίαν της εἰς μίαν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία εἶναι Ἑλληνικὴ ἀπὸ πολλῶν χιλιετηρίδων, παρέμεινεν Ἑλληνικὴ καὶ μένει Ἑλληνική, ἀλλὰ καὶ μόνον Ἑλληνική. (Χειροκροτήματα).

§17Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ κ. Λεονάρδου. Νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον παρεμβάλλει προσκόμματα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Τὴν Τετάρτην τὴν ἑσπέραν συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι καὶ ἐδόθη ρητὴ ὑπόσχεσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην. Παρ’ ἐλπίδα βλέπομεν σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὸ βάθος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶναι ζήτημα ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ψηφισθῇ, διότι παρεμβάλλονται ἄλλα σοβαρὰ νομοσχέδια, εἰς τρόπον ὥστε καθίσταται ἀδύνατος ἡ ψήφισις, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ νὰ παρελκύῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τρόπον τοιοῦτον.

§18Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ καταλάβετε ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα Κυβερνήσεως. Ἐγὼ σᾶς εἶπον καὶ χθὲς νὰ συζητηθῇ σήμερον, ἀλλὰ πρέπει νὰ θέλουν καὶ ἄλλοι.

§19Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, κ. συνάδελφε, ὅτι σήμερον εἶναι συνεδρίασις ἐλέγχου. Ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἠδυνήθη ἵνα διευκολύνῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν· παρεμείναμεν ἐδῶ μέχρι τῆς 6ης πρωινῆς ὥρας. Τί ἄλλο ἠθέλατε νὰ κάμωμεν; Ἂν ἡ Συνέλευσις θέλῃ, δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑμετέρα πρότασις.

§20Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν καταρτίζετε σεῖς.

§21Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ἄν, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, ἀρνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, τότε θὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῆτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§22Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀναγεγραμμένον τελευταῖον.

§23Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§24Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Τότε νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας;

§26Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χθὲς εἴπετε ὅτι διὰ νὰ διευκολυνθῇ τὸ νομοθετικὸν ἔργον εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορίσωμεν τὸν κυβερνητικὸν ἔλεγχον, εἴπετε ἐπίσης νὰ περιορίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι πρόθυμος νὰ περιορίσῃ τὸν κυβερνητικὸν ἔλεγχον διὰ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, ἀλλὰ λέγετε ὅτι, ἂν ἀρχίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις, θὰ προχωρήσωμεν μὲ τὴν σειράν των. Ἡμεῖς δεχόμεθα νὰ συζητήσωμεν δύο ἢ τρεῖς ἐπερωτήσεις.

§27Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φαντάζεσθε ὅτι μὲ τρεῖς ἐπερωτήσεις ἢ μὲ δύο ἐπερωτήσεις εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ χρόνος, ὥστε νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον; Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ μία ἐπερώτησις ἂν γίνῃ θὰ καταναλωθῇ ὁλόκληρος ὁ χρόνος τῆς συνεδριάσεως.

§28Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ παραιτηθῇ σήμερον τοῦ ἐλέγχου, διότι ἔρχεται ὡς πρῶτον ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν στρατιωτικῶν δωσιλόγων, ὥστε, ἂν ἡ συζήτησις αὕτη ἔλθῃ, λόγῳ τῆς συζητήσεως τῶν ἄλλων, εἰς τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας, δὲν θὰ συζητηθῇ πρεπόντως.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βλέπετε ὅτι ὑπάρχει νέον ζήτημα τώρα. Χάνομεν, κ. Πρόεδρε, τὸν καιρὸν εἰς ἀσκόπους συζητήσεις. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν τρεῖς ἐπερωτήσεις, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ προτάξωμεν μίαν καὶ μόνην ἐπερώτησιν, τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 137, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ καταργήσεως τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν, καὶ διὰ τίνα λόγον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου ὑπεβλήθη εἰς διαιτησίαν ἡ αἴτησις τῆς Ἑταιρείας Θαλασσίων Μεταφορῶν «Ἀνατολή». Ὑπάρχουσι καὶ δύο ἄλλαι αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολήσωσιν, ἡ 138, ἡ ὁποία ἀφορᾷ μίαν κατάστασιν προσφύγων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καὶ ἡ 134, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν μετακίνησιν ἀξιωματικῶν καὶ δὲν θὰ καταναλώσῃ οὔτε δύο λεπτά.

§30Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς μόνον ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη δὲν ἐκανονίσθη τὸ ζήτημα. Κύριε Πρόεδρε, εἶσθε σύμφωνος νὰ προταχθοῦν αἱ ὑπ’ ἀριθ. 134, 137 καὶ 138 ἐπερωτήσεις;

§32Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). (Πρὸς τὸν κ. Πάγκαλον). Ποίαν θέλετε σεῖς;

§33Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 134. Πρόκειται περὶ 3,500 ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι μετατίθενται, ἐπληροφορήθην δὲ ἐξωδίκως ὅτι ἀνεβλήθησαν αἱ μεταθέσεις νὰ ἐκτελεσθῶσι μετὰ τὰς ἑορτάς· δι’ αὐτὰς θὰ δαπανηθῶσι περὶ τὰ δέκα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἔχω στοιχεῖα διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἐγένοντο πλάναι τεράστιαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναστατώσουν τὸ στράτευμα. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθοῦν ἀκόμη 4–5 ἡμέρας, μέχρι τῆς συγκλήσεως τῆς Συνελεύσεως, ὁπότε εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἰσηγηθῇ μέτρα. Μεταβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου εἰς σύστασιν.

§34Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δώσω μίαν κατηγορηματικὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ ἀναβληθοῦν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔμεινα σύμφωνος μὲ τὰς Ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι αἱ τοποθετήσεις τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι μία ἀνάγκη καὶ αἱ μεταβολαὶ μία ἀνάγκη. Εἰς τὰς πολιτικὰς Ὑπηρεσίας δυνατὸν νὰ μὴ παρίσταται ἡ ἀνάγκη αὐτή, ἀλλ’ εἰς τὰς στρατιωτικὰς παρίσταται, ἂν ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ εἶναι μερικοὶ εὐνοούμενοι καὶ μερικοὶ μὴ εὐνοούμενοι.

§35Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Πρόκειται περὶ 3,500 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι μετατίθενται.

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔπρεπε νὰ μείνουν εἰς τὰς θέσεις των ἐπ’ ἄπειρον;

§37Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Μετετέθησαν παρὰ τὸν νόμον, θὰ ἀρχίσουν δὲ νὰ ὑποβάλουν παραιτήσεις ἀθρόως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶσι τὴν κατάστασιν αὐτήν. Παρέμειναν εἰς τὰς θέσεις των ἀξιωματικοὶ ἔχοντες ὑπηρεσίαν Μετώπου 10 ἢ 15 μηνῶν, ἐνῷ μετετέθησαν ἄλλοι ἔχοντες 50 μῆνας καὶ πλέον.

§38Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἔχετε ὡρισμένα δεδομένα ὅτι παρὰ τὸν νόμον ἐγένοντο, νὰ μοὶ τὰ δώσετε. Εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ἐγένοντο σφάλματα, ἀφοῦ, ὅταν ἔχετε δύο ἀνθρώπους, κάμνουν σφάλματα, ὅταν δὲ ἔχετε πέντε, θὰ κάμουν πολὺ περισσότερα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ τὰ δώσετε διὰ νὰ μελετήσω τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀνακαλέσω τὴν διαταγήν, διότι δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον.

§39Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἀναστάτωσις γενική, οἱ δὲ ἀδικούμενοι εἶναι πλέον τῶν 600.

§40Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ νὰ ἀνακαλέσω τὸ ὅλον τῶν τοποθετήσεων δὲν εἶναι δυνατόν.

§41Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἁπλῶς νὰ ἀναβάλετε 4–5 ἡμέρας διὰ νὰ ἐξοικονομήσετε τὰ δέκα ἑκατομμύρια.

§42Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ μεταβολαὶ εἶναι ζήτημα ἀνάγκης καὶ σεῖς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ ἠμπορούσατε νὰ δώσετε τοιαύτην ὑπόσχεσιν.

§43Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἀναστατώσουν τὸ στράτευμα, δὲν καταλαμβάνω διατί δὲν ἀναβάλλετε διὰ πέντε ἡμέρας. Δὲν θὰ ἠρχόμην ἐδῶ, ἂν δὲν εἶχον τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τὸ θεωρεῖτε μικρὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ μίαν ἀναβολὴν 4–5 ἡμερῶν· δὲν ζητῶ τὴν ἀκύρωσιν, ὑποδεικνύω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ πρᾶγμα καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς τοιούτου μεγάλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ φέρῃ εἰς ἀναστάτωσιν τὸ στράτευμα.

§44Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀδικιῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, συναινεῖ ἡ Κυβέρνησις, καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν κατόπιν ἐπὶ τῆς προτάξεως αὐτῆς, νὰ προταχθοῦν αἱ ὑπ’ ἀριθ. 137 καὶ 138 ἐπερωτήσεις;

§46Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ συνήνουν εὐχαρίστως νὰ προταχθοῦν αἱ ἐν λόγῳ ἐπερωτήσεις, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ μὴ ἐξαντλήσουν ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν δύο– τρεῖς καὶ δεύτερον ἡ ὑπόθεσις εἶναι τοιαύτη ὥστε δὲν ἔχει ἀνάγκην μακρῶν ἀγορεύσεων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι νὰ προταχθοῦν αἱ δύο ἐπερωτήσεις καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§49Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατόπιν μακροτάτης συζητήσεως, ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη νὰ προταχθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν καὶ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.

§50Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δέχεται καὶ σήμερον.

§51Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως. Θὰ παρακαλέσω τόσον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ ἐγώ, ὅσον καὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τοὺς ἐπιμένοντας ὅπως προταχθῇ τὸ ζήτημα τῶν δωσιλόγων....

§52ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τηρηθῇ ἡ διάταξις.

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἀναγνωρίζω λάθος εὐεξήγητον ὡς ἐκ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας. Ἐγὼ ἐδήλωσα χθὲς ἐπὶ ἐρωτήσει τῶν συναδέλφων ὅτι στέργω νὰ προταχθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν διὰ νὰ γίνῃ καὶ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ εἰς ὥραν προκεχωρημένην καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Δὲν εἶναι δικαίωμά μου....

§54Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀμέσως μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν καὶ νὰ προχωρήσωμεν.

§55Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀγορεύσωσι, νὰ συντομεύσωσι τὴν ἀγόρευσίν των. Ἀλλ’ ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ ἐκθύμως τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ συνάδελφοί μου οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἄρσιν τὴν ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου εἶναι τοῦτο· νὰ παρακληθῶσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου, εἷς δὲ μόνον ἢ δύο μόνον νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῆς ἀπόψεως ταύτης. Ἡμεῖς ὑποδεικνύομεν τὸν κ. Ἰακωβάκην π.χ., ὁ ὁποῖος θὰ ἀναπτύξῃ τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως εἷς ἢ δύο τῶν κυρίων πληρεξουσίων νὰ ἀναπτύξωσι τὴν ἄποψίν των κατὰ τῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προταχθῇ μετὰ τὰ σύνολα.

§57Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶσιν οἱ ἀγορηταί. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς μὲν ὄντας ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ δεχθῶσιν ὅπως ἀγορεύσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος κ. Ἰακωβάκης, καὶ ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τῆς μὴ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ ὁρισθῶσιν ἐπίσης εἷς ἢ δύο, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀναπτύξωσι τὴν ἄποψίν των· διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ θέλησις τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ ἀπαίτησις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἄν δὲν γίνῃ αὐτό, θὰ παρελάσουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλοὶ ἀγορηταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναπτύξωσι τὴν ἄποψίν των διὰ πολυώρων ἀγορεύσεων καὶ θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς προβλέπω, θὰ ἔχωμεν καὶ πολλὰς ψηφοφορίας. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ κάμω.

§58Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ θέλετε νὰ προτιμηθῶσιν ὡρισμένα νομοσχέδια, ἀλλ’ ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§60Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Δὲν παραγνωρίζω τὴν σπουδαιότητα τοῦ νομοθετήματος περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ ψήφισμα περὶ δωσιλόγων Μικρᾶς Ἀσίας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Συνέλευσις εἶναι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ διακόψῃ σήμερον τὰς ἐργασίας της ἐπὶ εἰκοσαήμερον χωρὶς νὰ ψηφίσῃ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον χθὲς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε περὶ συνταξιούχων.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§62Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ψήφισμα περὶ δωσιλόγων πρὶν ἢ δώσωμεν ἄρτον εἰς τοὺς συνταξιούχους οἱ ὁποῖοι σήμερον πεινοῦν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διετυπώσατε τὴν ἰδέαν σας· ἀρκεῖ.

§64Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κ. Καραπάνε. Ἀφήσατε νὰ περατώσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις καὶ ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. Λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§66Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ προτείνω κάτι τι. Πρώτην φορὰν εἰς τὴν Συνέλευσιν νομοθέτημα εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν συζητεῖται ἐπὶ τόσας ἡμέρας. Πρώτην φορὰν ἡ Συνέλευσις ἀνεξαρτήτως ἀποχρώσεων εἶναι σύμφωνος εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς ἑνὸς νομοθετήματος καὶ πρώτην φορὰν θέλει νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ μὴ συζητηθῇ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· κατόπιν.

§68Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν δήλωσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀπεδέχετο νὰ συζητηθῇ πρῶτον μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις, ἐγὼ στρέφω τὰς παρατηρήσεις μου πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἔχει διάθεσιν νὰ διατυπώσῃ ἐπερωτήσεις. Ἂς λυπηθῶμεν ἐπὶ τέλους ἕνα ὁλόκληρον κόσμον, ὁ ὁποῖος περιμένει ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἔρημον νομοθέτημα νὰ ἀποκατασταθῇ.

§69Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατί, κ. Πρόεδρε, ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. συνάδελφον;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεφυλάχθην νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν Νομοθετικήν, διότι θέλω νὰ ἐξαντλήσωμεν πρῶτον τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν: Δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ προταχθῶσι καὶ συζητηθῶσι μόνον αἱ δύο ἐπερωτήσεις, δηλαδὴ αἱ 137 καὶ 138, καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§71Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§73Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, γίνεται μεταβολὴ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ζητεῖται ὥστε νὰ προταχθῇ τοῦ ψηφίσματος περὶ δωσιλόγων τῆς καταστροφῆς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν εἶναι σοβαρώτατον, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν δὲν ἔχει τι τὸ ἐπεῖγον διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσε καὶ οἱ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν ἀπεδέχθησαν ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν θὰ ἰσχύσῃ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χειμερινῆς περιόδου. Ἡ χειμερινὴ περίοδος λήγει περὶ τὸ τέλος Ἀπριλίου καὶ ἑπομένως τὸ νομοθέτημα τοῦτο πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου. Ποῖον λοιπόν, κ. Πρόεδρε, εἶναι μᾶλλον ἐπεῖγον; Νὰ προτάξωμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου ἢ νὰ προτάξωμεν τὸ ψήφισμα περὶ τῶν δωσιλόγων τῆς καταστροφῆς;

§74Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§75ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τοὺς κτηνοτρόφους ἂς μὴ ὁμιλοῦν διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν κτηνοτροφίαν. (Θόρυβος).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Λοιπὸν οἱ κ.κ. Γ. Μπούμπουλης καὶ Γ. Δουζίνας ἐπερωτῶσι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διατί δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη ὁ νόμος περὶ καταργήσεως τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἀνωτέρας Διευθύνσεως Μεταφορῶν.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησιν ὁ κ. Δουζίνας.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Δουζίνα.

§79Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ γενικὸς πόθος, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐκδηλώσει ἐπανειλημμένως ἡ Συνέλευσις καὶ ὁ ὁποῖος κατέληξεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἐναντίον τῆς ὁποίας τόσα παράπονα ἠκούσθησαν, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ ἀνεχθῶμεν, διότι ἀποβλέπομεν εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐσκόπει, τὸ ὁποῖον ἦτο ὁ πόθος τῆς δημιουργίας οἰκονομιῶν, ἦτο ὁ πόθος τῆς ἐξοικονομήσεως χρημάτων, ἦτο ὁ πόθος ὅπως ἐξέλθωμεν τῆς περιόδου αὐτῆς μετὰ τὴν περικοπὴν τῶν περιττῶν, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαίων ἀκόμη, δαπανῶν. Καὶ ἐγώ, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου ὡς πρῶτον νομοσχέδιον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἐγένετο δεκτὸν δι’ ἀπείρων χειροκροτημάτων, τὸ νομοσχέδιον τοῦ περιορισμοῦ Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπήρχετο δὲ ὁ περιορισμὸς οὗτος πρῶτον διὰ τῆς καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ δεύτερον διὰ τῆς καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν. Ἡ οἰκονομία τὴν ὁποίαν προσεδόκων ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν δὲν ἦτο τόσον ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν μισθῶν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων οὐδ’ ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν δαπανῶν διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῆς, ὅσον ἐκ τῶν ἀδήλων δαπανῶν τῶν δημιουργουμένων ἐκ τῆς ἄνευ δημοπρασίας ἀγορᾶς γαιανθράκων κλπ.

§80Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οὐδεμία σκέψις ἦτο νὰ παραμείνῃ ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀνεβλήθη μόνον δι’ ὀλίγας ἑβδομάδας, διότι ἦσαν πολλαὶ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον περατωθῆ καὶ διότι ἐπρόκειτο περὶ μεταφορᾶς τῶν προσφύγων. Τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον εἶχε καταρτίσει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν θὰ ἐδημοσιεύετο πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀλλ’ ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία μὲ ἠνάγκασε νὰ δεχθῶ ἀναβολήν, ἵνα μὴ λεχθῇ ὅτι ὑπέγραψα μόνον καὶ μόνον διότι ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις.

§81Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἤλπιζον, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι τὴν ἀνάγκην αὐτὴν θὰ ᾐσθάνετο καὶ ὁ διάδοχός μου κ. Σπυρίδης.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιτρέπετε;

§83Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εὐχαρίστως.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγώ, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διαδεχθῶ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κ. Δουζίναν ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εὕρηκα ἕνα νόμον καταργοῦντα τὴν Διεύθυνσιν τῶν Μεταφορῶν, περιέχοντα διάταξιν, ὅπως διὰ Διατάγματος τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος αὐτός. Ἠθέλησα ἀμέσως νὰ θέσω εἰς ἰσχὺν τὸν νόμον διὰ Διατάγματος, ἀλλ’ εὑρέθην πρὸ τῆς ἀναποτρέπτου ἀνάγκης τῆς μεταφορᾶς ἀνταλλαξίμων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι συνεσωρεύοντο ἐξαιρετικῶς εἰς τὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὑποφέροντες τὰ πάνδεινα ἐκ τῆς διώξεως τοῦ Τουρκικοῦ πληθυσμοῦ. Τὰ τηλεγραφήματα κατέφθανον ἀλλεπάλληλα ἐκ μέρους τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν, Ἐπιτροπαὶ διαφόρων Ὑπουργείων ἐποιοῦντο ἔκκλησιν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθην νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἄμεσον κατάργησιν τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν, ἠθέλησα ὅμως νὰ προσκολλήσω τὴν Ὑπηρεσίαν αὐτὴν μὲ τὰ πράγματα· ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ ἄλλο Ὑπουργεῖον τὴν μεταφοράν, ἐκχωρουμένης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αὐτὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταφορῶν εἴτε τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον ἐνόμιζον ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαῖον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο κατορθωτόν, διότι οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καὶ ὡς ἐκ τούτου παρέμεινεν ἡ Ὑπηρεσία Μεταφορῶν. Κατὰ τὸ δίμηνον χρονικὸν διάστημα μετεφέρθησαν 160,000 πρόσφυγες ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας, τῶν ὁποίων ἡ περαιτέρω παραμονὴ θὰ ἐσήμαινε καταδίκην εἰς θάνατον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν κατήργησα τὴν Διεύθυνσιν Μεταφορῶν.

§85Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀνέμιξεν εἰς τὸ ζήτημα τοὺς πρόσφυγας, θὰ ἤθελον παράσχει τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἡ παράτασις τῆς ὑπάρξεως τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν δὲν ἔχει ὠφελήσει διόλου τὴν ταχύτητα μὲ τὴν ὁποίαν πράγματι ἔπρεπε νὰ μεταφερθῶσιν οἱ πρόσφυγες ἐκ τῶν παραλίων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας· ἀπεναντίας διεπιστώθη ὅτι ὑπῆρξε μία ἄτακτος Ὑπηρεσία πρωτοφανής, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπεμβοῦν καὶ νὰ προλάβουν μεγαλυτέρας καθυστερήσεις αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς ἐπέφερον ζημίας, ἰδίᾳ εἰς φθορὰν προσώπων εἰς τοὺς πρόσφυγας.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἐγίνετο ταχυτέρα ἡ μεταφορὰ τῶν προσφύγων ἄνευ τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν; Ἡ Διεύθυνσις τῶν Μεταφορῶν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην χωρὶς νὰ ἔχῃ γαιάνθρακας νὰ δανεισθῇ τοιούτους καὶ νὰ ἐπισκευάσῃ τὰ ἀτμόπλοια μετὰ πάσης δυνατῆς σπουδῆς διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας. Μοὶ φαίνεται περίεργον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι, ἂν ἔλειπεν ἡ Ὑπηρεσία τῶν Μεταφορῶν, θὰ ἐγίνετο καλυτέρα ἡ μεταφορὰ τῶν προσφύγων.

§87Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὅταν λέγω ὅτι δὲν ἐγένετο τακτικὴ ἡ μεταφορὰ τῶν προσφύγων, θὰ εἴπῃ ὅτι ἀκαταστασία πρωτοφανὴς ἐπῆλθε κατὰ τὴν μεταφοράν.

§88Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἴσως παρεγνωρίσατε τὸ πνεῦμα τῆς ἀπαντήσεώς μου.

§89Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ ἐπιχειρήματα, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶναι νέα· ἐλέχθησαν καὶ τότε, καὶ ὅταν ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη ἡ κατάργησις τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν, συνεζητήθησαν, ἀμφότεροι δὲ οἱ Ὑπουργοὶ ἦσαν ἀπὸ τοὺς χειροκροτοῦντας τὴν ἄμεσον κατάργησιν αὐτῆς. Συνεζητήθη πράγματι ποία θὰ ἦτο ἡ διάδοχος Ὑπηρεσία τῆς Ὑπηρεσίας αὐτῆς, συνεζητήθη καὶ ἐμελετήθη πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσιν οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι νέον γεγονὸς εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν.

§90Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἦτο νέον.

§91Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ διακόπτετε. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι καθόλου νέον. Ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Διατάγματος προσῆλθον καὶ εἰς ἐμὲ οἱ ἐνδιαφερόμενοι πληρεξούσιοι διὰ νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν. Προσῆλθον καὶ εἰς ἐμὲ καὶ ἐτόνισαν τὸν κίνδυνον πῶς θὰ μεταφερθῶσιν οἱ πρόσφυγες, καὶ τοῖς εἶπον τὴν ἀπάντησιν ποὺ εἶπον τότε εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἁπλούστατα θὰ μετεβιβάζετο ἡ Ὑπηρεσία εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον εἶχε εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ τὰ μέσα νὰ τροφοδοτήσῃ τὰ πλοῖα διὰ πληρωμάτων καὶ γαιανθράκων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἠναγκάζετο δὲ νὰ καταφεύγῃ εἰς ἀγορὰν μεγάλης ποσότητος γαιανθράκων ἄνευ δημοπρασίας.

§92ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄνευ δημοπρασίας;

§93Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Λόγῳ διαρκῶς ἐπειγούσης ἀνάγκης.

§94ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πάντοτε ἐγίνετο αὐτό;

§95Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μάλιστα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ καταργηθῇ καὶ δὲν ἔκαμα οὐδεμίαν ἀγορὰν διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐτροφοδότει τὰ ἀτμόπλοια ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου.

§96ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί δὲν τὴν ἐπραγματοποιήσατε;

§97Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διότι ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως ἦρε τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς ἡμᾶς· ἕως ὅτου ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος παρεδώσαμεν τὴν Ἐξουσίαν διὰ νὰ συνεχίσετε σεῖς κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Ἡ οἰκονομία δὲν ἦτο ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν δαπανῶν οὔτε ἀπὸ μισθούς, ἀλλ’ ἦτο ἐκ τῶν προμηθειῶν αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων. Καὶ τονίζω ὅτι ἴσως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἄλλως, διότι ἴσως τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχε τοὺς ἀναγκαίους γαιάνθρακας καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ προβαίνῃ ἄνευ δημοπρασίας εἰς τὴν ἀγορὰν γαιανθράκων.

§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ποσὸν ἦτο μέγα;

§99Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀρκετῶν ἑκατομμυρίων. Ἤλπιζον δὲ ὅτι, ἂν ἀμέσως ἡ Ὑπηρεσία αὐτὴ μετεβιβάζετο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τότε ἀσφαλῶς θὰ ἔπαυεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀναγκαῖον κακόν, δηλαδὴ νὰ γίνεται ἡ ἀγορὰ τῶν γαιανθράκων ἀπὸ τὴν ἀγοράν.

§100Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐνθυμεῖσθε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας μου ποῖαι προμήθειαι ἐγένοντο;

§101Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸν κακὸν τρόπον τῆς ἀγορᾶς. Ὑποστηρίζω ἀπεναντίας ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ γίνουν.

§102Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀγορᾶς ἐδανείσθην ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, προεκήρυξα δὲ καὶ διαγωνισμὸν ἐν Λονδίνῳ διὰ τὴν προμήθειαν τοιούτων.

§103Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐφόσον διατηρεῖται ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν εἶναι ἀναπόδραστος ἀνάγκη νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὴν ἀγοράν. Ἐγὼ κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι διατηρεῖ τὴν Διεύθυνσιν.

§104Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐξακολουθεῖ ἀκόμη μετὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Προμηθειῶν, ἐξακολουθεῖ ἀκόμη αὐτὸς ὁ τρόπος προμηθείας γαιανθράκων;

§105Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μάλιστα, ἐξακολουθεῖ.

§106Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμία ἀγορὰ ἐγένετο. Ἐδανείσθημεν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐγένετο δὲ καὶ μία προμήθεια ἐν Λονδίνῳ, περὶ τῆς ὁποίας ἠγέρθησαν ἀμφιβολίαι διὰ τὸν χρόνον τῆς παραλαβῆς. Οὐδεμία ἄλλη ἀγορὰ ἐγένετο.

§107Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔγιναν ὅσας φορὰς παρουσιάσθη ἀνάγκη πλὴν τῆς τελευταίας, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Μαρῆ καὶ ἡ ὁποία ἦτο συνέχεια τῆς ἐνεργείας τῆς ἰδικῆς μου, διότι εἶχον παρακαλέσει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἠρνεῖτο νὰ παραχωρήσῃ.

§108Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπήραμεν καὶ ἀπὸ τὸ Λονδῖνον.

§109Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀλλὰ τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεώς μου δὲν εἶναι αὐτό. Ἐφόσον διατηρεῖται ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιαύτας ἀγοράς, διότι εἶναι τὸ ἐπεῖγον τῶν μεταφορῶν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεραπεύσῃ καὶ σπεύδει νὰ ἀγοράσῃ γαιάνθρακας ὅπου εὕρῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σκανδαλῶδες εἶναι διατί διατηρεῖτε εἰσέτι τὴν πηγὴν αὐτὴν τοῦ κακοῦ, διότι, ὅταν διατηρῆται ἡ Διεύθυνσις αὐτὴ τῶν Μεταφορῶν, θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβαίνῃ εἰς τοιούτου εἴδους ἀγοράς. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω νὰ δικαιολογηθῇ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἤκουσα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε, τὰ ὁποῖα προεβλήθησαν καὶ εἰς ἐμέ, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ὁ συντάκτης τοῦ νομοθετήματος ὤφειλε νὰ μελετήσῃ, πῶς θὰ λειτουργήσῃ ἡ διάδοχος Ὑπηρεσία, καὶ ἀνέπτυξα τότε ὅτι δι’ ἑνὸς ἐγγράφου θὰ μετεβιβάζοντο τὰ πλοῖα τὰ τελοῦντα ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνελάμβανε μὲ τὸ προσωπικόν του καὶ τοὺς γαιάνθρακας τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὰς ἀποθήκας του τὴν ἱκανοποίησιν ὅλων τῶν ἀναγκῶν τῶν μεταφορῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, διατί δὲν ἐγένετο. Καὶ μοῦ εἶχε διαφύγει ἐντελῶς τὸ ζήτημα, διότι ἤλπιζον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἕνα νόμον ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τὸν θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τότε εἶχε χάλια. Τὰ ¾ τῶν ἀξιωματικῶν του εἶχον παραιτηθῆ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ τίποτε.

§111Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ κινήσῃ δύο πλοῖα ἐμπορικά, δὲν θὰ ἦτο βέβαια εἰς θέσιν νὰ κινήσῃ ἄλλα πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνάγκην πολλοῦ πληρώματος καὶ μεγάλων δαπανῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι σοβαρὸν διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν. Εἰς ἐμὲ μένει ἀνεξήγητος ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις μὴ ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον αὐτὸν καὶ γινομένη ἀφορμὴ νὰ ζημιοῦται τὸ Κράτος πολλὰ ἑκατομμύρια. Τὸ εἶχον λησμονήσει αὐτὸ καὶ σήμερον ἀνέγνωσα εἰς μίαν ἐφημερίδα ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς διατηρήσεως αὐτῆς τῆς Διευθύνσεως, τὸ ἕτερον ζήτημα τὸ σαφῶς σκανδαλῶδες διὰ τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ ἡ ἐπερώτησις. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ἀτμόπλοιον «Πλαταιαί», τὸ ὁποῖον εἶχε ναυλωθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1919 ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἕνα πλοῦν μέχρι Καναδᾶ.

§112Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Εἶχε ναυλωθῆ ἀπὸ τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν, ἡ ὁποία τότε ἦτο ἀνεξάρτητος Ὑπηρεσία.

§113Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ ἀκριβῶς διὰ νὰ μεταβῇ μέχρι Καναδᾶ εἰς τὸ ναυλομεσιτικὸν συμβόλαιον ὑπῆρχεν ὁ ὅρος ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ ἄλλον πλοῦν τὸ πλοῖον αὐτό. Ὁ ὅρος ὅμως αὐτός, κατόπιν συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας, ἤρθη καὶ ἐξετέλεσε τὸν πλοῦν του τὸ πλοῖον αὐτό, ἀσφαλισθὲν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἕνεκα τοῦ λόγου τὸν ὁποῖον....

§114Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ, ἀναφέροντες τοιαῦτα πράγματα. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον, ὅπως διεξάγεται ἡ συζήτησις, διὰ καταθέσεως ἐπισήμων ἐγγράφων εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ μέχρι τέλους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ σᾶς διορθώσω μίαν ἀνακρίβειαν. Ἰδοὺ τί συνέβη· ὅταν ἡ Ἑταιρεία συνήνεσεν εἰς τὸ νὰ μεταβῇ τὸ ἀτμόπλοιον εἰς τὰς ἀπηγορευμένας ἀκτάς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔστελλε τὸ ἀτμόπλοιον ὅπου ἤθελε, μὲ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις ὅτι θὰ τὸ ἠσφάλιζε, δὲν τὸ ἠσφάλισε.

§115Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε συνέβη τὸ ἑξῆς: Τὸ Δημόσιον τὸ ἠσφάλισε καὶ ὄχι μόνον τὸ ἠσφάλισεν, ἀλλὰ ἐπῆρε καὶ τὰ ἀσφάλιστρα.

§116Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἠσφάλισε κατόπιν.

§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι συζήτησις, κύριοι, αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ ἐπισήμων ἐγγράφων νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ ἕνας τὸ ἠσφάλισε καὶ ὁ ἄλλος δὲν τὸ ἠσφάλισε.

§118Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Θὰ σᾶς κάμω τότε τὴν ἑξῆς ἐξοικονόμησιν τοῦ πράγματος. Ἐπειδὴ πράγματι ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ἀγνοῶν λεπτομερείας τινὰς καὶ ἡ Συνέλευσις ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ φακέλου, πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς μέχρις ὅτου ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμαν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἦλθε τὸ ζήτημα ἀπὸ τοῦ 1919 μέχρι σήμερον, νὰ μὴ ὑπογράψῃ διαταγὴν διὰ τῆς ὁποίας νὰ περιέρχηται εἰς διαιτησίαν ζήτημα ἐντελῶς λελυμένον, διὰ τῆς ὁποίας διαιτησίας ἡ Ἑταιρεία ἡ ἔχουσα ἀτμόπλοιον θὰ λάβῃ 87.000 λίρας στερλίνας.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ καταλάβωμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§120Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶπον ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτό, κατόπιν συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας, μετέβη εἰς Καναδᾶν καὶ ἐξετέλεσε τὸν πλοῦν. Ἡ Ἑταιρεία συνήνεσεν ὅταν ἔμαθεν ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον ἦτο ἠσφαλισμένον διὰ τὸ ποσὸν τῶν 87,000 λιρῶν. Τὸ ἀτμόπλοιον ἐβυθίσθη, ἐξώκειλε. Δὲν γνωρίζω διατί ἡ Ὑπηρεσία δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ πληροφορίας ἐκ τίνος ἀφορμῆς ἐγένετο τὸ ναυτικὸν αὐτὸ ἀτύχημα. Δὲν ἐνηργήθη οὐδεμία ἀνάκρισις καὶ ἀγνοοῦμεν πῶς ἐξώκειλε τὸ πλοῖον αὐτό· καὶ ἐν τούτοις τὸ γεγονὸς τὸ δεχόμεθα. Τὸ ἀτμόπλοιον κατόπιν ἀνειλκύσθη· ἐπέστρεψεν εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅμως κατεβλήθη δι’ ἀσφάλιστρα ποσὸν 87 χιλιάδων λιρῶν.

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαιώνετε σεῖς ὅτι κατεβλήθη τὸ ποσὸν αὐτὸ δι’ ἀσφάλιστρα;

§122Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ βεβαιώνω τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ εἶχεν ἀσφαλισθῆ καὶ κατεβλήθησαν τὰ ἀσφάλιστρα εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε μὴ λέγετε ὅτι ἐπληρώθη τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 87 χιλ. λιρῶν.

§124Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κατεβλήθησαν ὁλόκληρα τὰ ἀσφάλιστρα.

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ἂν τὸ βεβαιώνετε ὅτι κατεβλήθη τὸ ποσὸν τῶν 87 χιλ. λιρῶν καὶ σεῖς λέγετε ὅτι κατεβλήθησαν τὰ ἀσφάλιστρα.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ρήτωρ σᾶς λέγει ὅτι ἦτο ἠσφαλισμένον ἀντὶ 87 χιλ. λιρῶν. Πῶς θὰ κατεβάλλετο τὸ ποσὸν αὐτό, ἀφοῦ τὸ πλοῖον δὲν κατεποντίσθη;

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ρήτωρ ὥρισε τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ νὰ παραγάγῃ ἐντύπωσιν. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἀκριβὴς καὶ δι’ αὐτὸ ἔσπευσα νὰ ἀνορθώσω τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν.

§128Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ πληρωμῆς ἀβαρίας.

§129Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§130Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἴσως νὰ μὴ ἔγινα ἀντιληπτός. Σᾶς εἶπον ὅτι κατεβλήθησαν τὰ ἀσφάλιστρα. Τὸ ἀμφισβητεῖτε;

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ γνωρίζω· γνωρίζω ὅτι εἴπετε 87 χιλ. λίρας, πρᾶγμα ὅπερ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§132Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ ἀσφάλιστρα κατεβλήθησαν, ἂν δὲ δὲν ἦσαν 87 χιλ. λίραι καὶ ἦσαν 86, μὲ συγχωρεῖτε.

§133Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται ἂν ἦσαν 87 ἢ 86. Δὲν ἦσαν οὔτε 76 οὔτε 66 οὔτε 56 οὔτε 46. Καὶ ἐπειδὴ σεῖς ἦσθε Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ τὸ πιστεύσω, διότι δὲν γνωρίζω λεπτομερείας. Ἀλλ’ οἱ κύριοι συνάδελφοι μὲ ἐβεβαίωσαν ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ δι’ αὐτὸ ὀφείλω νὰ τὸ ἐπανορθώσω.

§134Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ παράπονόν μου εἶναι τὸ ἑξῆς: Νὰ μοῦ ζητήσετε διασαφήσεις καὶ ὄχι ἀπὸ τῆς ἐπισήμου θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχετε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι λέγω ἀνακριβείας.

§135Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ ἰδική σας θέσις εἶναι ἐπίσημος.

§136Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν πάντοτε. Εἶπον ὅτι ἐπληρώθησαν τὰ ἀσφάλιστρα. Καὶ ὅταν ἔφθασε τὸ ἀτμόπλοιον εἰς Πειραιᾶ, ἐξετέλεσε καὶ νέας ἐντολὰς χωρὶς νὰ προβάλῃ ἀξιώσεις ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ὅταν ὅμως παρῆλθον αἱ εὔποροι ἡμέραι τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ ἠναγκάσθη νὰ δέσῃ τὰ ἀτμόπλοια, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη, τότε ἐνεθυμήθη νὰ ζητήσῃ διαφορὰν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ προέβαλεν ἀξιώσεις διὰ 87,000 λίρας.

§137Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Διατί δὲν ζητεῖτε νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελος ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ γίνῃ συζήτησις ἄλλοτε;

§138Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ποτέ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένωμεν ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς κατηγορίας· διότι ὁ κ. πληρεξούσιος ρίπτει ὑπόνοιαν καθ’ ὡρισμένου Ὑπουργοῦ καὶ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ ἐκκρεμῆ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§139Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ρίπτει οὔτε καὶ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοῦ ὁποίου ὁ χαρακτὴρ καὶ ἡ ἐντιμότης εἶναι γνωστή.

§140Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν ἀφήνω ὑπόνοιαν δι’ οὐδένα Ὑπουργὸν καὶ πολὺ περισσότερον διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρὸς τὸν ὁποῖον συνδέομαι καὶ διὰ φιλίας ἰδιαιτέρας. Περὶ ἄλλου πρόκειται· εἶναι ζήτημα ὑπηρεσιακόν, εἶναι ἐπέμβασις τῶν Ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην μελέτης καὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ αἱ ὁποῖαι παρακαλοῦν τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ ὑπογράφουν καὶ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν διάθεσιν νὰ ὑπογράψουν. Καὶ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι ὑπέγραψε παρὰ τὴν συνείδησίν του ἔγγραφον. Καὶ ποῖος μὲ πείθει ὅτι δὲν ἐγένετο καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ αὐτό;

§141Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον θέτετε τὴν ἐρώτησιν ὅπως τὴν θέτετε τώρα, μὲ συγχωρεῖτε.

§142Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπεύθυνοι δὲν εἶναι ποτὲ αἱ Ὑπηρεσίαι, ὑπεύθυνοι εἶναι πάντοτε οἱ Ὑπουργοί.

§143Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ ἀφοῦ ἐξετέλεσε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἡ Ἑταιρεία, τότε ἐσκέφθη νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν διὰ τὸ ναυτικὸν ἀτύχημα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε λάβει τὴν ἀποζημίωσιν. Καὶ ὑπέβαλεν αἴτησιν καὶ ἐζήτησεν 87 χιλ. λίρας, διότι τόσον ἰσχυρίζεται ὅτι ἀνέρχονται αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ὑπέστη ἔκ τε τοῦ ἀτυχήματος καὶ τῶν ὑπερημεριῶν. Ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνουν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπέρριψαν τὴν αἴτησιν αὐτήν, διότι δὲν ἐστηρίζετο εἰς κανένα νόμον. Ὁ κ. Χατζηκυριάκος εἶπε τὴν βαρυτάτην φράσιν ὅτι «ὄζει δυσοσμίας» ἡ αἴτησις ἐκείνη καὶ τὴν ἀπέρριψε. Καὶ ἡ Ἑταιρεία δὲν κατέφυγεν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, διότι ἐγνώριζεν ὅτι διὰ τῆς Δικαιοσύνης οὐδὲν εἶχε νὰ ἐλπίσῃ καὶ οὐδὲν κέρδος εἶχε νὰ ἀποκομίσῃ. Παραδόξως, κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθη ἐκ νέου ἡ παράκλησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λυθῇ ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἡ ὁποία εἶχεν ἀτονήσει ἀπὸ τοῦ 1919 μέχρι σήμερον, καὶ ἐγένετο εἰσήγησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ὑπογράψῃ διαταγὴν ὥστε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ διαιτησίας. Νομίζω ὅτι ἀντέστησαν τινὲς ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐγένετο μία πάλη τῆς Ὑπηρεσίας ἡ ὁποία παρηκολούθει τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος· ἐν τούτοις ἐπεκράτησεν ἡ ἄλλη γνώμη.

§144Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς τὸ συμβόλαιον ὑπῆρχεν ὅρος περὶ διαιτησίας;

§145Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὑποχρεωτικὴ διαιτησία δὲν ὑπῆρχε, καί, ἂν ὑπῆρχε, θὰ ἦτο ἐντελῶς ἄκυρος, διότι δὲν θὰ ἐστηρίζετο εἰς τὸν νόμον.

§146Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὑπῆρχε.

§147Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν τούτοις ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐκδώσῃ διαταγὴν διὰ τῆς ὁποίας ἡ διαφορὰ θὰ ἐλύετο διὰ τῆς διαιτησίας. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεώς μου εἶναι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ κατηγόρησεν ὅτι ἠθέλησα νὰ τὸν πικράνω, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ἡ ὁποία ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων ἐπινοηθεῖσα θὰ τὸν ἐξαναγκάσῃ νὰ ὑπογράψῃ πρᾶξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον 87,000 λίρας, ἂν δὲ τὴν ὑπέγραψε, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐγκληματικῆς διαταγῆς. Τὸ ἐπιχείρημα ἂν ὑπῆρχεν ἢ δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὅρος τῆς διαιτησίας εἶναι ἄνευ σημασίας, διότι δὲν ὑπῆρχε νόμος, καί, ὅπως ἠξεύρετε, ἡ διαιτησία κατέστη ὑποχρεωτικὴ διὰ τὰς διαφορὰς τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐφεξῆς, ἐγὼ δὲ ὁμιλῶ περὶ συμβάσεως ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰ 1919. Ἑπομένως δι’ ἐμὲ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν ὑπῆρχεν ἢ δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὅρος, καὶ οὔτε τὸ ἐξήτασα οὔτε θὰ τὸ ἐξετάσω. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἂν ὑπέγραψε τοιαύτην διαταγήν, νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἀκύρωσίν της καὶ νὰ συνεχίσῃ ὅ,τι ἔκαμαν ὅλοι οἱ προγενέστεροι αὐτοῦ Ὑπουργοί, συγχρόνως δὲ νὰ προβῇ εἰς ἔρευναν διὰ ν’ ἀνακαλύψῃ τίνες εἶναι οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἰσηγοῦνται τοιαῦτα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβαρύνεται τὸ Δημόσιον μὲ χιλιάδας λίρας ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων. Ἐπίσης νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον κατάργησιν τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν. Ἡ πίεσις αὐτὴ ἠσκήθη εἰς ὅλους τοὺς Ὑπουργούς, εἶναι δὲ περίεργον πῶς ἔσχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ πίεσις ἠσκήθη, διότι ὑπηρετοῦν ἐκεῖ μερικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον θέσιν εἰς τὸ Σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ, πρέπει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πίεσιν αὐτὴν καὶ νὰ καταργήσῃ τὴν Διεύθυνσιν ταύτην, ἕνεκα τῆς ὁποίας πολλὰ ἑκατομμύρια μηνιαίως ζημιοῦται τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐγκληματικὴν διαταγήν, ἡ ὁποία ἐκθέτει τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὅλους ἡμᾶς εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι, ἐνῷ ἀγωνιζόμεθα νὰ κάμωμεν οἰκονομίας καταργοῦντες ἓν σχολεῖον ἢ ἓν τηλεγραφεῖον, τὰ μέσα δηλαδὴ τῆς μορφώσεως καὶ τῆς συγκοινωνίας τοῦ λαοῦ, ἐρχόμεθα ἐξ ἄλλου καὶ δίδομεν 87,000 λίρας εἰς βάρος τοῦ λαοῦ.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§149Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ζήτημα, τὴν διάλυσιν τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν καὶ τὴν μετατόπισιν τῶν Ὑπηρεσιῶν λογιστικοῦ καὶ ναυτικοῦ εἰς δύο διάφορα Ὑπουργεῖα, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἤδη γεγονὸς τετελεσμένον. Λόγοι συνεχίσεως ὑπηρεσίας ἐν μέσῳ μεταφορᾶς προσφύγων εὑρισκομένων καθ’ ὁδὸν ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπεβράδυναν τοῦτο ἐπί τινας ἑβδομάδας. Ἐχρειάζετο κατὰ τὸν νόμον νὰ γίνῃ Διάταγμα... Τὸ Διάταγμα ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ ἐκπονήσῃ μία Ἐπιτροπή, ἣν διώρισα ἐπὶ τούτῳ πρὸ 15 περίπου ἡμερῶν. Εἶναι ἑπομένως ζήτημα ἡμερῶν τινων, ἵνα μὴ εἴπω ὡρῶν. Αἱ μεταφοραὶ θὰ ἐγκαταλείψουν ὁσονούπω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρ’ ὅλην τὴν δυσφορίαν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὅμιλος ἐφοπλιστῶν ζητήσας ἐπισήμως, ὅπως αἱ μεταφοραὶ περιέλθουν εἰς τὸ τμῆμα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, ὁ κ. συνάδελφος μὴ ὢν κάτοχος τοῦ φακέλου, τοῦ ὁποίου τὴν κατάθεσιν δὲν ἔσχε τὴν πρόνοιαν νὰ ζητήσῃ, περιέπεσεν εἰς πλείστας ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ διορθώσω. Ὅταν ἀνέλαβον, κύριοι, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μεταξὺ φακέλων πολλῶν καθυστερημένων ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας κατὰ παλαιὰν συνήθειαν ἀγαπῶ πάντοτε νὰ ἐκκαθαρίζω, ἵνα μὴ ἀφήνω τὸ ἔργον τοῦτο εἰς τοὺς διαδόχους μου, ἀνεῦρον ἀγωγὴν ἢ αἴτησιν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Θαλασσίων μεταφορῶν, δι’ ἧς ἐζητεῖτο ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἐντὸς 15 ἡμερῶν προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ ἐν τῷ συμβολαίῳ προβλεπομένου διαιτητοῦ. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀμφισβητήσεως ἐγερθείσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ μιᾶς συμβάσεως συναφθείσης ἀπὸ τὸ 1919 μεταξὺ τῆς τότε Διευθύνσεως Μεταφορῶν καὶ τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας.

§150Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Πότε ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις αὐτή;

§151Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φέρει ἡμερομηνίαν 8 Αὐγούστου 1924.

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀρχικὴ αἴτησις ἦτο εἰς τὸ 1919. Αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἀνειλκύσατε ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα, διότι δὲν εἶναι παλαιά, εἶναι συμπληρωματικὴ αἴτησις.

§153Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, πρόκειται περὶ ἀγωγῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἐκαλεῖτο τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, δυνάμει ῥητοῦ ὅρου ἑνὸς ναυλοσυμφώνου, νὰ ὁρίσῃ διαιτητήν. Τὸ πρῶτόν μου μέλημα, ὅταν εὑρέθην ἐνώπιον τοιούτου ἐγγράφου, ἦτο νὰ μελετήσω τὸ συμβόλαιον τὸ συναφθὲν μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας. Τὰ συμβόλαια ταῦτα εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τύπου ἀγγλικῶν ναυλοσυμφώνων, τὰ ὁποῖα ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν ἐχρησιμοποίει. Ὑπάρχει καὶ δεύτερον τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας καὶ τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς δὲν ἔδωκε λαβὴν εἰς διαμφισβητήσεις διὰ τὸ Δημόσιον. Τὸ ναυλοσύμφωνον, τοῦ ὁποίου ἔχω ἐνταῦθα ἀντίγραφον, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει) .... Τὸ συμβόλαιον εἶναι τῆς 16 Σεπτεμβρίου 1919. Εὑρισκόμεθα λοιπόν, ὡς βλέπετε, πρὸ μιᾶς ὑποσχέσεως ῥητῶς προβλεπομένης ὑφ’ ἑνὸς συμβολαίου. Τὸ ἕτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξήτασα εἶναι κατὰ πόσον ἡ αἴτησις αὕτη τῆς Ἑταιρείας ἐδικαιολογεῖτο, ἀσχέτως μὲ τὴν ῥήτραν τῆς διαιτησίας, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Μολονότι δὲ δὲν ἤθελον νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὀγκωδεστάτου ἐκείνου φακέλου, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπεν, ἀφοῦ ἐξήτασα τὸ νομικὸν μέρος, νὰ λάβω μίαν ἰδέαν τῆς σοβαρότητος τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ σχετικοῦ φακέλου ἐξήγαγον τὸ θετικὸν συμπέρασμα ὅτι τὸ πλοῖον εἶχε ναυλωθῆ διὰ νὰ κάμῃ ὡρισμένα ταξίδια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν εἶχε διατάξει τὸ πλοῖον νὰ μεταβῇ εἰς θαλάσσας ἀποκλεισμένας ῥητῶς διὰ τοῦ συμβολαίου καὶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἶχεν ἐν καιρῷ διαμαρτυρηθῆ διὰ τὴν ἐκεῖ μετάβασιν τοῦ πλοίου, ζητήσασα μάλιστα νὰ ἀσφαλισθῇ εἰδικῶς τὸ ἀτμόπλοιον, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἂν πρόκειται νὰ μὴ τηρηθοῦν οἱ ὅροι τοῦ συμβολαίου, αἱ ἀσφάλειαι δὲν ἰσχύουν. Ἡ Διεύθυνσις τῶν Μεταφορῶν ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, δυστυχῶς ὅμως τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἐλήφθησαν, ἡ δὲ Ἑταιρεία ἀνησυχοῦσα ἔσπευσε διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον νὰ ἀσφαλίσῃ μόνη της καὶ διὰ λογαριασμόν της ἓν μέρος τοῦ πλοίου διὰ τὸν μὴ προβλεπόμενον αὐτὸν πλοῦν. Οὕτως εἶχε τὸ πρᾶγμα, ὅτε τὸ ἀτμόπλοιον ἐξώκειλεν εἰς τὴν νῆσον Σιάγκην. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω — διότι ἐλέχθη ὅτι πρόκειται περὶ εἰκονικῆς ἀβαρίας — εἶναι ὅτι ἡ ἀγγλικὴ Ἑταιρεία ἡ ὁποία εἶχεν ἀσφαλίσει τὸ πλοῖον διὰ τὴν ἀπηγορευμένην ἐκείνην ζώνην ἀμέσως ἐνήργησεν ἀνακρίσεις. Αἱ ἀνακρίσεις διεξάγονται βεβαίως σοβαρώτατα ἐκ μέρους μιᾶς ἀγγλικῆς Ἀσφαλιστικῆς Ἑταιρείας, τὸ δὲ πόρισμα τούτων ἦτο ὅτι ἡ ζημία ἦτο 65.199 ἀγγλικῶν λιρῶν καὶ ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ 47.000 ἀγγλικὰς λίρας.

§154Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰς ὁποίας καὶ ἐπῆρε. Τὰ εἶπεν αὐτὰ ὁ κ. Δουζίνας.

§155Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐπῆρε τὰ ἀσφάλιστρα. Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντὶ νὰ ἀπολογηθῇ διὰ τὸ σκάνδαλον αὐτὸ προσπαθεῖ δι’ ἐντυπώσεων νὰ τὸ ἀποκρύψῃ.

§156Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εὐτυχῶς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ἀτμοπλοίου ἐπρονόησε, κατόπιν τῆς ἀσυγγνώστου ὀλιγωρίας τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ Διεύθυνσις τῶν Μεταφορῶν, νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ πλοῖον μόνος του, διότι σήμερον αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ πλοιοκτήτου θὰ ἐστρέφοντο πέριξ τῆς ὁλικῆς ζημίας. Σήμερον ἡ Ἑταιρεία ζητεῖ ἀπέναντι τῶν 65,000 λιρῶν, εἰς ὃ ποσὸν ἀναβιβάζει τὴν ζημίαν, τὸ ὑπόλοιπον.

§157ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί ἐπληρώθη μόνον 45 χιλιάδας;

§158Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διότι ἦτο συνασφαλιστής, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι, ὅταν ἡ ἀσφάλεια δὲν καλύπτῃ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ ἀσφαλισθέντος ἀντικειμένου, ὁ ἀσφαλίζων θεωρεῖται συνασφαλιστὴς διὰ τὴν διαφοράν. Ἀλλά, κύριοι, νομίζω ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλως διόλου περιτταί. Ἐγὼ εὑρέθην ἀπέναντι ἑνὸς συμβολαίου, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Ρέπουλη. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ ἐξετάσω ἦτο κατὰ πόσον ὁ ὅρος οὗτος τῆς διαιτησίας ἦτο ἔγκυρος. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπῆρχε καὶ ἓν προηγούμενον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ συνάδελφος μὲ τὸν κ. Παπαναστασίου. Καὶ τότε ἔλαβε χώραν παρομοία ἀβαρία καὶ ἐδόθη εἰς διαιτησίαν ἡ ὑπόθεσις.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί πλοῖον ἦτο αὐτό;

§160Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). «Ave Maria».

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ Δημόσιον δὲν ἀνεγνώρισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λυθῇ διαιτητικῶς ἡ ὑπόθεσις.

§162Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπὸ ποῖον παρεπέμφθη εἰς τὴν διαιτησίαν;

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρεπέμφθη κακῶς, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον δὲν ἀνεγνώρισε τὴν διαιτησίαν.

§164Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δηλαδὴ κατεδικάσθη εἰς πληρωμήν, ἣν ἴσως ἀκόμη δὲν ἐξετέλεσεν. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἄλλο ζήτημα. Εὑρέθην λοιπόν, ὡς εἶπον, πρὸ ἑνὸς προηγουμένου. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθην εἰς αὐτό. Ἀπετάθην εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα γνωμοδοτήσῃ ὑπευθύνως κατὰ πόσον ὁ ὅρος τῆς διαιτησίας ἦτο ἔγκυρος. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν (ἀναγινώσκει).... Ὁ συντάξας τὴν ἔκθεσιν ταύτην εἶναι ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος, ὁ γνωστὸς νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Κατόπιν τούτου ἐρωτῶ· ποῖον ἦτο τὸ καθῆκόν μου; Ἐνόμισα ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔφερον τὴν ὑπογραφὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον καθῆκον ἀπαράβατον νὰ σεβασθῶ. Δὲν ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκφύγω ἐκ δειλίας, ν’ ἀφήσω, ὡς ἐλέχθη ὑπό τινων, νὰ παρέλθῃ τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ’ ἐμοῦ· ἐνόμισα ὅτι εἶχον τὸ ἀνάστημα ἐκεῖνο τὸ ἠθικὸν νὰ δύναμαι ἀφόβως νὰ εἴπω: «Μάλιστα· ἐτήρησα καὶ ἐσεβάσθην τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κράτους!»

§165Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ ποτηρίου.

§166Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τί ἄλλο ἠδύνατο νὰ περιέχῃ ἀπὸ τὸ σύνηθες τῶν ἀρχαίων κώνειον; Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον θέλω νὰ προσθέσω εἶναι ὅτι δὲν βλέπω κατὰ τί ἀπεμπολήσαμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἔδειξα προτοῦ προβῶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον, δύναμαι νὰ εἴπω, πάντοτε μὲ ὡδήγησεν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, μὲ τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο πῦρ, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε χαρακτηριστικὸν τῆς ἄχρι τοῦδε πολιτείας μου. Ἀπετάθην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν διαιτησίαν.

§167Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ παράκλησις.

§169Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ τότε ἀπετάθην πρὸς τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν γνωστὸν ἐφέτην κ. Ἀναγνωστόπουλον, ἄνθρωπον ὑπάτης ἠθικῆς καὶ ὑπέρτερον ἐπιστήμονα. Ὁ ἕτερος διαιτητὴς εἶναι ὁ ἐφέτης Παπαηλιοῦ, νομικὸς ἄξιος παντὸς σεβασμοῦ. Σᾶς διαβεβαιῶ δὲ ὅτι καὶ ὁ τρίτος ὁ ὁποῖος θὰ διορισθῇ θὰ εἶναι καὶ αὐτὸς εἰς τὸ ἀνάλογον ὕψος. Δύναμαι νὰ προσθέσω καὶ κάτι ἄλλο. Ὁσάκις τὸ Δημόσιον — εἶναι ἀντίληψις ἰδική μου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐμόρφωσαν πολλοὶ ἐν τῇ Συνελεύσει—, ὁσάκις, λέγω, τὸ Δημόσιον εἶχε νὰ διεξαγάγῃ δίκας, διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς διαδικασίας, διὰ τὴν προσαγωγὴν μαρτύρων, πάντοτε εὑρίσκεται ἐν μειονεκτικῇ θέσει ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν ἀντιδίκων, ὧν ἡ δραστηριότης διὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν δὲν γνωρίζει ὅρια. Ἔχω τὴν ἀπόλυτον βεβαιότητα ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εὑρίσκεται εἰς ἀπολύτως καλὰς χεῖρας καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἐκτιμήσῃ καὶ θὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας μας. (Χειροκροτήματα).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Α. Παπαναστασίου, Ν. Μπακοπούλου, Ε. Παυλίδου κλπ. ἡ συζήτησις γενικεύεται. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον κατάργησιν τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω ὅτι ὅλαι αἱ δικαιολογίαι δὲν μὲ ἔπεισαν ὅτι ὑπῆρχε λόγος ἀναβολῆς τῆς καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν. Διότι, ὅσον καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη μεταφορᾶς προσφύγων, ὑπῆρχε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει προσωπικὸν κατάλληλον διὰ νὰ ἐνεργῇ τὰς μεταφοράς, διὰ νὰ προμηθεύῃ γαιάνθρακας καὶ ἐν γένει νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον καὶ καλύτερον τρόπον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν ὅτι ἐγένετο Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ συντάξῃ τὸ Διάταγμα τῆς καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως τῶν Μεταφορῶν. Πράγματι ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ κατήρτισεν, ἀλλ’ εἶναι εἷς μὴν ἀφότου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἔχει τὸ Διάταγμα εἰς τὸ συρτάρι του καὶ τὸ μελετᾷ, μόλις δὲ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐσκέφθη νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Εἶναι περίεργον ὅτι, ἐνῷ ἐμελέτα, κύριοι, τὴν κατάργησιν τοῦ τμήματος τούτου καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν μεταβίβασιν ὁλοκλήρου τῆς σχετικῆς δικαιοδοσίας εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐσκέφθη νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σήμερον ἀπὸ τὰς ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις καὶ νὰ λύσῃ μίαν ὑπόθεσιν τόσον σοβαρὰν διὰ τὴν ὁποίαν τὴν ἑπομένην θὰ ἦτο ἁρμόδιος ἄλλος Ὑπουργός. Δὲν θέλω νὰ ῥίψω καμμίαν ὑπόνοιαν· ἔχω καὶ ἐγὼ πεποίθησιν εἰς τὴν ἐντιμότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει διεπράχθησαν σφάλματα καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι καὶ ἁρμόδιος καὶ ἱκανὸς νὰ ἀνεύρῃ τοὺς ὑπευθύνους καὶ νὰ τοὺς κολάσῃ. Καὶ ἂν ἔπεσε θῦμα κακῶν εἰσηγήσεων, εἴτε ὑπαλλήλων εἴτε κακοῦ περιβάλλοντος, εἶναι ἱκανὸς καὶ ἁρμόδιος, καὶ πρέπει νὰ κολάσῃ τοὺς ὑπευθύνους καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ περιβάλλον αὐτό. Ἡ ὑπόθεσις, κύριοι, τοῦ ἀτμοπλοίου εἶναι σοβαρὰ καὶ ὀρθῶς ἐλέχθη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ὁ φάκελος πρὶν ἐνεργηθῇ ὁ ἔλεγχος. Ἀλλὰ δυστυχῶς μόλις χθὲς ἢ προχθὲς κατηγγέλθη καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ ὑπόθεσις αὕτη, μὲ στοιχεῖα ἀρκετὰ ὅπως ἐνεργηθῇ ὁ ἔλεγχος. Καὶ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ λήξουν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐπειδὴ νομίζομεν ὅτι ἀπειλοῦνται μεγάλα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἐθεωρήσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἀσκήσωμεν τὸν ἔλεγχον πρὶν ζητήσωμεν τὴν κατάθεσιν τοῦ σχετικοῦ φακέλου, ὅπως ἀποσοβήσωμεν τὸν κίνδυνον μεγάλων ζημιῶν τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἐναυλώθη τὸ περὶ οὗ πρόκειται πλοῖον εἰς τὸ 1919 καὶ ὅτι ἡ ἀξίωσις τοῦ ἰδιοκτήτου ἦτο νὰ μὴ πλεύσῃ εἰς τὸν Καναδᾶν. Τὴν ἀξίωσιν δὲν ἐτήρησε τὸ Κράτος, διότι μεγάλαι ἀνάγκαι ἐπέβαλλον νὰ πλεύσῃ τὸ πλοῖον τοῦτο εἰς Καναδᾶν. Διεμαρτυρήθη ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία τοῦ ἐδόθη ἦτο ὅτι τὸ Κράτος εἶχεν ἀσφαλίσει τὸ πλοῖόν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν ὅτι ἡ ἀσφάλισις αὐτὴ ἐγένετο ἀπὸ τὸν πλοιοκτήτην. Δέχομαι τὴν πληροφορίαν ταύτην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο ἠσφαλισμένον, ἐξώκειλεν, ἐγκατελείφθη ἀπὸ τὸν πλοίαρχον καὶ ἐζητήθη φυσικὰ ὁλόκληρος ἡ ἀποζημίωσις. Ἐσώθη τὸ πλοῖον, ἐπιδιωρθώθη, ἔπλευσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐσυνέχισε τοὺς πλοῦς. Ἐγένετο λῆξις τῆς ἐπιτάξεως, ἐγένετο νέα ἐπίταξις καὶ εἰς τὸ 1922 ἔλαβε τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ πλοιοκτήτης. Ὑποθέτω ἀπὸ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι κατεβλήθη τὸ ποσὸν τῶν 44 χιλιάδων λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισεν ἡ Ἀσφαλιστικὴ Ἑταιρεία. Κατεβλήθη εἰς λίρας ἡ ζημία τοῦ πλοίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τότε ἀξίας αὐτοῦ. Τῷ 1919 ἐπῆγε τὸ πλοῖον εἰς γενικὴν ἐπισκευὴν ἡ ὁποία παρειλκύσθη ἐπὶ πολὺν χρόνον, ἐνῷ ἦτο ζήτημα ὀλίγων μηνῶν. Διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτὴν ἐπληρώθησαν 8.000 λιρῶν καὶ ἔμεινε καὶ ἓν μικρὸν ζήτημα τόννων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῆς ἐκπεσούσης τὸ πλοῖον εἰς τὰ 1919 εἶχεν ἀξίαν 87 χιλιάδων λιρῶν, σήμερον δὲ ἔχει 8 ἕως 10 χιλ. λίρας. Εἰς τὰ 1919 ὁ πλοιοκτήτης, ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Δημόσιον μίαν μεγάλην ἀποζημίωσιν καὶ καθὼς ἐπληροφορήθην ὑπεβλήθησαν συμπληρωματικαὶ αἰτήσεις λόγῳ τῆς καθυστερήσεως, τῆς ἀπασχολήσεως, τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως τοῦ πλοίου εἰς πλοῦς, λόγῳ τῆς ἐπισκευῆς αὐτοῦ. Τὸ διὰ τῶν αἰτήσεων αἰτούμενον ποσὸν ἀνήρχετο εἰς 87,000 λίρας, δηλαδὴ ἓν πλοῖον διὰ τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη ἀποζημίωσις ἑκατοντάδος χιλιάδων λιρῶν καὶ τὸ ὁποῖον ὑπέστη πλήρη ἐπισκευήν, δι’ αὐτὸ ἐζητεῖτο ἀπὸ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ 87.000 λίρας διὰ διαιτησίας. Ὁ κ. Σπυρίδης ἐστήριξεν ὅλην αὐτοῦ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ρήτρα τῆς διαιτησίας ἦτο ὑποχρεωτική. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὑπάρχει σοβαρωτάτη ἀμφισβήτησις, ἡ ὁποία ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι δηλαδὴ οὔτε αἱ γενικώτεραι διατάξεις ἐπιτρέπουν τὴν ρήτραν τῆς διαιτησίας πρὸς λύσιν τῆς διαφορᾶς ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας οὔτε ὁ νόμος τοῦ 1920, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦνται προγενέστεραι συμβάσεις μετὰ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν. Ἀπόδειξις ὅτι τρεῖς μόνον συμβάσεις συνήφθησαν μὲ διαιτησίαν καὶ μόνον εἰς μίαν ἐξ αὐτῶν ἔγινε διαιτησία, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον δὲν ἀνεγνώρισεν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μερικοὺς δισταγμοὺς πρὶν λάβῃ τὴν ἀπόφασιν, ὅταν, ὅπως ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ἐνῷ τὸ ναυάγιον ἔγινεν εἰς τὸ 1919, σήμερον, μετὰ πάροδον πέντε ἐτῶν, προσῆλθεν ὁ πλοιοκτήτης καὶ ἐζήτησε μίαν κολοσσιαίαν ἀποζημίωσιν ἐκ μόνου αὐτοῦ τοῦ γεγονότος.

§172Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠδύνατο νὰ τὴν ὑποβάλῃ πρωτύτερα, διότι ἡ ἐπιδιόρθωσις ἔληξε τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1924. Τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο εἶχεν ἐπιδιορθωθῆ προσωρινῶς, ἡ δὲ τελικὴ ἐπιδιόρθωσίς του ἔληξε, καθὼς σᾶς εἶπον, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1924, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας κατέστη ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς δεξαμενὰς παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, ἀλλὰ δὲν ἤθελε, διότι τὴν ἀσφάλειαν τὴν ὁποίαν ἐπῆρεν ἀπὸ τὴν Ἀσφαλιστικὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐχρησιμοποίησε δι’ ἀγορὰν ἄλλων πλοίων· δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ κεφάλαια καὶ τὰ πλοῖα εἶχον ὑποστῆ ὑποτίμησιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καθυστέρησε τὴν γενικὴν ἐπισκευὴν τοῦ πλοίου αὐτοῦ. Καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ζημία ἔγινε κατὰ τὸ 1919, ὁπότε εἶχε γίνει ἄλλη ἐπίταξις, ἡ ὁποία ἐπίσης ἐλύθη ἀποζημιωθέντος τοῦ πλοιοκτήτου καὶ ἐζητήθη καὶ δι’ αὐτὴν ἡ συγκρότησις διαιτησίας, καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονός, λέγω, ἔπρεπε νὰ γεννήσῃ σοβαρωτάτους δισταγμοὺς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶπον ὅτι οὐδεμία ἄλλη ρήτρα διαιτησίας ἐξετελέσθη. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι δὲν ὑπεβλήθη μόνον τώρα ἡ αἴτησις αὐτή, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἄλλων Κυβερνήσεων.

§174Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ μακαρίτης Γούναρης τὴν ἀπέρριψεν.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουν πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι δημόσια μυστικά. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διετυπώθη καὶ ἄλλοτε ἐπὶ Ὑπουργοῦ Χατζηκυριάκου, ἀλλ’ ἀπερρίφθη, διότι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ «ἐξέπεμπε δυσοσμίαν», ὡς εἶπε τότε ὁ κ. Χατζηκυριάκος.

§176Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ διεψεύσθη.

§177ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν διεψεύσθη.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι δὲ χαρακτηριστικὸν τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ ἀτμοπλοίου τούτου ἀνήκουν κατὰ σύμπτωσιν εἰς τὴν ἀντιδημοκρατικὴν παράταξιν· οἱ προϊστάμενοι τῆς Ἑταιρείας διετέλεσαν καὶ βουλευταὶ καὶ εἷς ἐξ αὐτῶν καὶ Ὑπουργός, οὐδεὶς δὲ ἐξ αὐτῶν ἀπετόλμησε νὰ συνάψῃ σύμβασιν διὰ τὴν λύσιν αὐτῆς τῆς διαφορᾶς.

§179Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Γνωρίζετε ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ τοῦτο, ἐφόσον δὲν εἶχον τελειώσει αἱ ἐπισκευαί.

§180ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἰδιοκτήτης ἦτο ὁ Κάπαρης;

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Λαδόπουλος καὶ ὁ Κάπαρης. Οὐδεμία λοιπὸν Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ δώσῃ αὐτὸν τὸν δρόμον τῆς διαιτησίας, διότι ἡ διαιτησία δὲν παρέχει τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρέχει ἡ διαιτησία τῶν τακτικῶν δικαστηρίων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν δὲν εἶναι νὰ ἐκφράσωμεν μομφὴν κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦτο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι δύο πράγματα, πρῶτον ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ τοὺς τακτικοὺς δικαστὰς καὶ δεύτερον νὰ παύσῃ νὰ διασύρεται ἡ ὑπόληψις τοῦ Κράτους· διότι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀφήνουσι νὰ διαπνέῃ δυσοσμία αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐνδιαφερόμενοι. Καὶ ἐπειδὴ εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι δημόσια μυστικά, σᾶς βεβαιῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πολὺς κόσμος μὲ εὗρε καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι γίνεται πάταγος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ διασύρεται ἡ ὑπόληψις τοῦ Κράτους. Ἡ ἰδική μου ἐντύπωσις ἐκ τῆς μελέτης τῆς ὑποθέσεως εἶναι ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἀξίωσις τῶν 87.000 λιρῶν δὲν ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ διὰ διαιτησίας· ὑπάρχουν τὰ τακτικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀπονείμουν καλύτερον δικαιοσύνην ἀπὸ τὴν διαιτησίαν. Ἔχω ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ γνωμοδοτήσεις νομομαθῶν, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἠρώτα καὶ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ τὸν ἐπληροφόρει ὅτι τοιαῦται λύσεις δὲν δίδονται εἰς τοιαύτας διαφοράς. Ἔπρεπε κατὰ μείζονα λόγον νὰ ἔχω δισταγμοὺς δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅταν εἶδον ὅλους τοὺς μετ’ αὐτὸν ὑπευθύνους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἀρνουμένους κατηγορηματικῶς νὰ ὑπογράψωσι τὴν διαταγὴν τῆς διαιτησίας. Ὑπάρχουν μετὰ τὸν Ὑπουργόν, ὡς γνωρίζετε, ὑπεύθυνοι ὁ Διευθυντής, ὁ Τμηματάρχης, ὁ Γενικὸς Γραμματεύς. Ὅλοι ἠρνήθησαν.

§182ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μόνον ὁ νομικὸς σύμβουλος ἦτο ἁρμόδιος νὰ γνωμοδοτήσῃ· ὄχι οἱ τμηματάρχαι.

§183Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν γνωρίζετε τὸ Διοικητικὸν Δίκαιον.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φαντάζεσθε ὅτι δι’ ὅλα τὰ ζητήματα μόνον ὁ νομικὸς σύμβουλος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ γνώμην; Ἀφήσατε, σᾶς παρακαλῶ. Σᾶς δηλῶ λοιπὸν ὅτι ἐπὶ μιᾶς τόσον εἰδικῆς ὑποθέσεως μεγαλυτέραν ἁρμοδιότητα ἔχουν οἱ εἰδικοί, οἱ διαχειριζόμενοι τὰ πράγματα. Ἄλλως τε γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν ἀπαιτήσεις διαφόρων πλοιοκτητῶν ἀνερχόμεναι —ὁ κ. Χατζηκυριάκος δύναται νὰ μᾶς πληροφορήσῃ— εἰς 200 ἑκατομμύρια καὶ περισσότερα.

§185Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ τόση σπουδὴ ἐπὶ μιᾶς ἐκκρεμοῦς ὑποθέσεως καὶ δὴ ὑποθέσεως τόσον ἀμφιβόλου, ἐνῷ ὑπάρχουν χιλιάδες ὑποθέσεις ἐφοπλιστῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κριθῆ ἤδη ἀπὸ τὰ δικαστήρια καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἐπιτάξεων, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐπῆραν χρήματα, διότι ἐγνώριζον ὅτι τὰ ταμεῖα εἶναι κενά. Διατί τόσον σπεύδει νὰ κρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ ὑποθέσεως τοιαύτης; Φαίνεται ὅτι τὰ ταμεῖα ἐγέμισαν χρήματα.

§186Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἐπληρώσαμεν τίποτε ἀκόμη, κ. πληρεξούσιε.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι αὐτό. Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῶσι, κ. Ὑπουργέ, ὅλαι αἱ νόμιμοι ἀξιώσεις. Περὶ αὐτῶν εἶμαι σύμφωνος. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω εἶναι ὅτι διετάχθη διαιτησία περὶ μιᾶς ὑπόπτου ὑποθέσεως. Ὀφείλει ἡ ὑπόθεσις νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τῶν δικαστηρίων, ὁ ὁποῖος ἔχει Πρωτοδικεῖον, Ἐφετεῖον, Ἄρειον Πάγον. Λοιπὸν διὰ νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν οὐδὲ πολιτικῶς νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν ὑπόθεσιν, ὑποβάλλομεν ἓν ψήφισμα εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀκυροῦται ἡ παραπομπὴ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἰς διαιτησίαν καὶ ἀφήνεται εἰς τὸν ἐγείροντα ἀξιώσεις ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου ἀνοικτὸς ὁ δρόμος τῶν δικαστηρίων. Τὸ ψήφισμα ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Δʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ Συνέλευσις κηρύσσει ἄκυρον τὴν παραπομπὴν εἰς διαιτησίαν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας «Ἀνατολικὴ» Θαλασσίων Μεταφορῶν διὰ τὴν ἐπίταξιν, βλάβας κλπ. τοῦ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντος ἀτμοπλοίου «Πλαταιαί». Νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τερματίζεται ἀρκετὰ ἱκανοποιητικῶς ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ἄν δὲν τερματισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, ὅτι κουρελιάζεται ἡ ὑπόληψις καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος τις ἐκ τῶν δέκα πληρεξουσίων ζητεῖ τὸν λόγον;

§189Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα, ὄχι, ἂν δὲν γίνῃ δεκτὸν, θὰ ὁμιλήσωμεν, κ. Πρόεδρε.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα, τερματίζεται ἡ συζήτησις.

§191Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν παραδέχεται ἡ Κυβέρνησις τὸ ψήφισμα.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ εἰσαχθῇ κανονικῶς, πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἄλλως δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ.

§193Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν τὸ λέγει κανεὶς Κανονισμὸς αὐτό. Κανονίζει ἡ Συνέλευσις μίαν πρᾶξιν διοικητικήν. Κανεὶς Κανονισμὸς δὲν τὸ λέγει αὐτό· εἶναι ζήτημα ἠθικῆς.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ποῖος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§195Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἂν δὲν ἦτο δικηγόρος τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς.

§196Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατί σπεύδετε, κύριε; Ἀφήσατε νὰ ἴδετε τί θὰ δηλώσω. Ὀφείλω πρὸ παντὸς νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἡ Ἑταιρεία Κάπαρη μὲ εἶχε προτείνει διαιτητὴν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου καὶ ἀντικειμενικῶς γνωρίζω τὰ πράγματα. Γενόμενος ὅμως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ γνωρίζων ἐκ τῆς ἄλλης ὑποθέσεως τοῦ Λαιμοῦ ὅτι πάντως δύο νομικοὶ σύμβουλοι θὰ ἀπετέλουν τὸ διαιτητικὸν δικαστήριον μετ’ ἐμοῦ ἐδήλωσα εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀποτελῇ πλέον μέλος διαιτητικοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ συγκροτηθῇ. Ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, κύριοι, ὄχι διότι δὲν ᾐσθανόμην τὰς δυνάμεις καὶ τὸ σθένος νὰ κάμω τὸ καθῆκόν μου, ἀλλὰ διότι ἐφρόνουν, ὅπως σᾶς ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ἡμερῶν, ὅτι οἱ δικασταὶ πρέπει νὰ εἶναι ἴσοι πρὸς ἀλλήλους καὶ ὁ Πρόεδρος νὰ εἶναι primus inter pares, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἐπιβολὴν εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους του. Ἐθεώρησα ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ διατηρήσω αὐτὸ τὸ εὐγενὲς λειτούργημα τοῦ διαιτητοῦ ὢν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ Δημόσιον διώρισε τὸν διαιτητήν του, ἀμέσως ἀνεκοίνωσα εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ κοινοποιήσουν δήλωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι ὁ Τσιτσεκλῆς κωλύεται νὰ ἐνασκήσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ διαιτητοῦ, συγχρόνως δὲ ὑπεδείκνυον εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως δὲν πρέπει νὰ διορίσουν κοινόν τινα διαιτητὴν εἰς ἀντικατάστασίν μου, ἀλλὰ νὰ διορίσουν πρόσωπον τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δημόσιον, πρόσωπον δικαστικὸν καί, ὡς ἐπληροφορήθην, διώρισαν τὸν ἐφέτην ἐν Ἀθήναις κ. Ἠλίαν Παπαηλιοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ σᾶς δηλώσω· ἴσως ἔσπευσεν ὁ κ. πληρεξούσιος καὶ προεκάλεσεν αὐτὴν τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ ἔκαμνον. Τώρα, ἀφοῦ ἔκαμα αὐτὴν τὴν δήλωσιν, θεωρῶ καθῆκον, ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις, ἄλλως καὶ διότι ἀνεμίχθη τὸ ὄνομά μου, ἄλλως καὶ διότι εἷς συνάδελφός μου ἐπηρωτήθη, νὰ ἐκθέσω ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως, τὰ ὁποῖα γνωρίζω, ἀφοῦ εἶχον προταθῆ ὡς διαιτητὴς καὶ φυσικὰ ὅταν κανεὶς προβάλλεται ὡς διαιτητὴς ἐρωτᾷ κατὰ πρῶτον ποία ἡ ὑπόθεσις διὰ τὴν ὁποίαν καλεῖται. Λοιπὸν ἐλέχθησαν τὰ πράγματα, ἀλλὰ χρήζουν καί τινα ἐπανορθώσεως. Δὲν ἀποδίδω εἰς κανένα τάσιν διαστροφῆς, ἀλλ’ ἴσως λησμοσύνην καὶ διότι μετὰ τόσης σπουδῆς ἦλθεν ἡ ἐπερώτησις εἰς τὴν Συνέλευσιν. Κατὰ σύστασιν τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν εἶχον τότε συγκροτηθῆ τὰ λεγόμενα ναυλοσύμφωνα, τὰ ὁποῖα ὄντως εἶχον ληφθῆ ἀπὸ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον καὶ μετεφέρθησαν παρ’ ἡμῖν. Κατὰ τὰ ναυλοσύμφωνα ταῦτα τὸ Κράτος σχεδὸν ἀναγκαστικῶς, ἀντὶ νὰ ἐπιτάσσῃ τὰ ἀτμόπλοια, ὁρίζει ἕνα ναῦλον κατὰ τόννον καὶ ὁρίζει καὶ διαφόρους ἄλλους ὅρους —δὲν εἶναι πρωτότυπος, βλέπετε, ὁ ὅρος τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία—ὁρίζει ὅτι πᾶσα διαφορὰ ἢ ἀμφισβήτησις, ἡ ὁποία θὰ ἀναφυῇ ἐκ τῆς ἀκουσίας ναυλώσεως, θέλει λύεσθαι ὑπὸ δύο διαιτητῶν—διότι, βλέπετε, οἱ Ἄγγλοι εἶναι πρακτικοὶ ἄνθρωποι—ἐκ τῶν ὁποίων τὸν ἕνα διορίζει ὁ ἐφοπλιστής, τὸν ἄλλον τὸ Κράτος καὶ αὐτοὶ οἱ δύο διορίζουν τὸν τρίτον. Ἐν τῷ παρελθόντι ἀνεφύη μία τοιαύτη ὑπόθεσις—θὰ περιορισθῶ νὰ ὁμιλήσω ἀντικειμενικῶς— ἀλλ’ ἦτο ἓν ἄτομον ἄσημον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ θόρυβον, εὐτυχῶς δι’ αὐτό. Τὸ Δημόσιον εἶχε ναυλώσει ἀτμόπλοιόν τι ὀνομαζόμενον «Ἀδαμάντιος Λαιμός». Τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ τὸ ἔστειλεν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ κατὰ παρέκκλισιν ἐκ τῶν ὅρων τῶν συμφωνιῶν ἐφόρτωσε θεῖον· τὸ θεῖον ἀνεφλέγη, τὸ ἀτμόπλοιον ἔπαθε μεγίστην ζημίαν καὶ ἐδαπάνησε πλεῖστα ὅσα ὁ ἰδιοκτήτης διὰ νὰ τὸ ἐπισκευάσῃ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 19ου ὅρου ἐκοινοποίησε τότε, τῷ 1920, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος ὁ κ. Παπαναστασίου, καὶ νομίζω ὅτι Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἦτο ὁ κ. Βουρλούμης, ἐκοινοποίησεν αἴτησιν καὶ ἀγωγὴν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, χωρὶς νὰ παρουσιασθῇ κανείς, μετὰ πέντε ἡμέρας τῷ ἀπήντησεν ὅτι ἀποδέχεται τὴν αἴτησίν του καὶ διώρισε διαιτητήν του τὸν κ. Κουμάνταρον, ὁ δὲ Λαιμὸς εἶχε διορίσει ἐμέ. Τότε ἐγώ, ὅταν συνηντήθην μὲ τὸν κ. Κουμάνταρον, τῷ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ διορίσωμεν καὶ τρίτον διαιτητήν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τοὺς ἐφέτας ἢ νομικοὺς συμβούλους καὶ κατ’ ἐκλογὴν ἰδικήν μας καὶ ἐξελέξαμεν τὸν κ. Λογοθέτην, νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐξεδόθη δὲν ἀνεγνωρίσθη.

§198Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μὴ διακόπτετε, κ. Παπαναστασίου· ὅπως σᾶς ἐκτιμῶ πρέπει νὰ μὲ ἐκτιμᾶτε εἰς ὅσα λέγει ἡ ἀπόφασις αὐτή, ἡ ὁποία ἐξεδόθη, καὶ τὴν ὁποίαν ἔχω ἐδῶ, κατόπιν ἐργασίας ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους καὶ ἀφοῦ διετάχθησαν ἀποδείξεις καὶ ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν προτάσεις καὶ ἐγένετο τακτικὸν δικαστήριον. Δὲν πρόκειται περὶ διαιτησίας κοινῆς, ὅτι συνῆλθον τρεῖς διαιτηταὶ καὶ ἐξέδωκαν μίαν ἀπόφασιν, πρόκειται περὶ διαιτητῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἤμην καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἰργάσθην 1½ ἔτος. Διετάξαμεν ἀποδείξεις, ἐπεβάλομεν ὅρκους καὶ κατὰ ἓν ποσὸν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ ἀξιώσεις τοῦ Λαιμοῦ. Ἡ ἀπόφασις δὲ αὐτὴ τόσον ἦτο ἔγκυρος, ὥστε τὴν ἐκήρυξε κατὰ νόμον ἐκτελεστὴν καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, διότι κατὰ τὸν νόμον αἱ διαιτητικαὶ ἀποφάσεις κηρύσσονται ἐκτελεσταὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἐρευνήσῃ τὸ τύποις ἔγκυρον τῆς διαιτησίας, καὶ οὕτως ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν τὴν ἐκήρυξεν ἐκτελεστήν. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Παπαναστασίου. Εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι, ὅταν ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν κηρύσσῃ τὴν ἀπόφασιν ἐκτελεστήν, τὸ δὲ Δημόσιον δὲν εἰσήγαγε μέχρι σήμερον οὐδὲν ἔνδικον μέσον, ἡ ἀπόφασις εἶναι ἔγκυρος. Αὐτὸς ὁ δυστυχὴς δὲν ἐπληρώθη, διότι ἐμφανίζονται τινὲς οἱ ὁποῖοι τῷ λέγουσιν ὅτι ἔχουν τὰ μέσα διὰ νὰ πάρῃ τὰ χρήματά του, διότι τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει χρήματα. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἔχομεν μίαν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ τότε Κυβέρνησις Παπαναστασίου ἐνήργησε νομίμως καὶ ἐξετέλεσε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἄλλου συμφώνου. Ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα Κράτος, ἀσχέτως τῶν νομικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν συντρέχουν ἐνταῦθα, νὰ ἀρνῆται, ὡς ἐλάχιστος ἐμπορίσκος, τὴν τιμὴν τῆς ὑπογραφῆς του; (Θόρυβος). Ἂν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλῶμεν ἐξ ἀντιπολιτεύσεως, διαφέρει.

§199ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπῆρε 47,000 λίρας.

§200Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μὴ σπεύδετε, μὴ τρέχετε, διότι δὲν θὰ εὑρεθῆτε πρὸ τοῦ δικαίου. Ἔχετε πεπλανημένην γνώμην καὶ πληροφορίαν. Πρῶτον μᾶς ἀπησχόλει τὸ νομικὸν ζήτημα. Τὸ νομικὸν ζήτημα ἦτο ἂν ὁ ὅρος αὐτὸς ἦτο ἔγκυρος, τὸν ὁποῖον συνωμολόγησε τὸ Κράτος εἰς χιλιάδας καὶ τὸν ὁποῖον ἤντλησεν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν. Ἦτο ἔγκυρος, διότι τὸ Δημόσιον ἐνώπιον τῶν διαιτητῶν εἰς τὴν ἄλλην ὑπόθεσιν προέβαλε διαφόρους ἰσχυρισμούς. Κατ’ ἐμὲ δὲν ἔπρεπε νὰ προβάλῃ, διότι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ μετέρχεται τὴν πολιτικὴν τοῦ στρεψοδίκου. Προσβλήθη ἀπὸ τὸν νομικὸν σύμβουλον κ. Πολίτην καὶ ἀπερρίφθη ἀπὸ τοὺς διαιτητάς, οἱ ὁποῖοι—δὲν θέλω νὰ βεβαιώσω τὸν ἑαυτόν μου—ἦσαν οἱ κ.κ. Κουμάνταρος καὶ Λογοθέτης, νομικοὶ σύμβουλοι τοῦ Κράτους.

§201ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίαν ἐποχήν;

§202Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ εἴπω ἀμέσως. Κατὰ τὰ Διατάγματα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου καὶ τὰ ὁποῖα κατόπιν ἐπεκυρώθησαν διὰ τοῦ νόμου 1316 ἐδίδετο πληρεστάτη ἐλευθερία εἰς τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν. Ἐπὶ τούτου ἐξεδόθησαν τὰ Διατάγματα αὐτά, τὸ πρῶτον τῶν ὁποίων λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 5 ἐδάφιον γʹ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1917 τάδε (ἀναγινώσκει): «Ἄνευ οὐδεμιᾶς... κλπ.». Καὶ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Μεταφορῶν ἄνευ τῶν περιορισμῶν τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου νὰ συνάπτῃ ἰδιαιτέρας συμφωνίας, νὰ συνάπτῃ ναυλώσεις καὶ παντὸς εἴδους συμφωνίας, ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου 1319. Τὸ δικαστήριον τότε ἑρμηνεῦον αὐτό, ὅπως καὶ ἤδη ἀκόμη γνωματεύει ὁ νομικὸς σύμβουλος κ. Ἀναγνωστόπουλος, εἶπεν ὅτι ἐγκύρως συνωμολογήθη ὁ ὅρος τῆς διαιτησίας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελον ὑπάρξει ἀμφιβολία τις, ἦλθεν ὁ νόμος 2620 τῆς 8ης Ἰουλίου 1921, ὁ ὁποῖος ἐπὶ λέξει διὰ τοῦ ἄρθρου 9 ὥρισε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κυροῦνται πᾶσαι... κλπ.». Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ὅλα αὐτὰ τὰ ναυλοσύμφωνα, τὰ ὁποῖα αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις εἶχον συνομολογήσει, ἦλθεν ὁ νόμος καὶ τὰ ἐκύρωσε, καὶ ἑπομένως διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπεβλήθη καὶ τὸ ἔγκυρον τῆς διαιτησίας.

§203Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, τοῦ ὁποίου τὰ ναυλοσύμφωνα κυροῦνται, καὶ ἄλλο τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, τοῦ ὁποίου ἐξάρτημα ἦτο καὶ ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν.

§204Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἀνέλαβεν ἁπλῶς τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν, ἡ ὁποία ἐξηκολούθει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη. Λοιπὸν ὅταν βλέπετε ὅτι δύο νόμοι, ἀσχέτως ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς τοῦ Κράτους, κυροῦσιν αὐτὴν τὴν διαιτησίαν τί θέλετε νὰ εἴπετε; Ὅτι εἶναι ἄκυρος; Εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ εἴπῃ κανεὶς ἀνθρωπίνως σκεπτόμενος, ἐκτὸς ἂν θέλῃ νὰ στρεψοδικήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι δεδικασμένη καὶ δι’ αὐτὸ τὴν μεταχειρίζομαι, ἦλθον πλεῖστοι Ὑπουργοὶ μετὰ τὸν κ. Βουρλούμην, ἦλθεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ κ. Χατζηκυριάκος, οἱ ὁποῖοι ἐξηκολούθουν νὰ ἀναγνωρίζουν τὴν διαιτησίαν, καὶ ἡ Ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπω ὅτι εἶναι τμηματάρχης ἕνας κ. Καλύβας, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, καὶ ἡ ὁποία εἶναι Ὑπηρεσία τέλος πάντων, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ κατευθύνῃ τὸν Ὑπουργόν, δὲν ἔφερε καμμίαν ἀντίρρησιν, παρὰ μόνον, ἐπειδὴ οἱ διαιτηταὶ δὲν ἠμπόρεσαν νὰ λύσουν ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας τὴν διαφοράν, ἐζήτησαν ἐπανειλημμένας παρατάσεις, διότι ἡ ἀπόφασις διὰ νὰ ἐκδοθῇ ἀπῄτησε προθεσμίαν διετῆ, ἐξηκολούθησαν ὅμως νὰ ἀναγνωρίζουν τὸ ἔγκυρον τῶν ἀποφάσεων τοῦ προηγουμένου Ὑπουργοῦ καὶ παρέτειναν διὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω, τὴν προθεσμίαν καὶ ἄλλοι Ὑπουργοὶ καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι. Λοιπὸν πῶς ἐνεφάνισε τώρα αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τὸ ἐξαιρετικὸν φαινόμενον τῆς τόσης ἀγανακτήσεως; Μοὶ φαίνεται τὸ πρᾶγμα ὀλίγον παράδοξον. Σᾶς εἶπον, καὶ ἀντικειμενικῶς ἂν θέλετε ἴδει, ἡ ἀποστολή μου τελειώνει εἰς τὸ νομικὸν ζήτημα, ἀλλά, κατ’ ἐμέ, ἕνα μόνον πρᾶγμα εἶχον νὰ ἐξετάσω· εἶναι ἔγκυρος αὐτὸς ὁ ὅρος; Καὶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ Α ἢ ὁ Β δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, τί θὰ ἔπραττεν ὁ ἰδιώτης; Θὰ μετέβαινεν εἰς τὸ δικαστήριον μὲ μίαν ἀγωγὴν ὄχι ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ διορισμοῦ διαιτητῶν.

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂς ὑπάγῃ.

§206Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ διορισμοῦ διαιτητῶν.

§207ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἂς ὑπάγῃ.

§208Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐπαναλέγω περὶ διορισμοῦ διαιτητῶν. Καὶ διὰ ποῖον λόγον τὸ Κράτος θὰ ἀφεθῇ εἰς τὸ δικαστήριον νὰ διορίσῃ τὸν Α ἢ τὸν Β διαιτητὴν καὶ δὲν θὰ κανονίσῃ αὐτὸ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸ ἀξιότιμον τοῦ διαιτητοῦ;

§209Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διότι τὸ ζήτημα τοῦ κύρους τῆς ρήτρας τῆς διαιτητικῆς θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ αὐτὸς θὰ ἐξετάσῃ τὸ ἔγκυρον.

§210Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὥστε τὸ Κράτος θὰ στρεψοδικήσῃ; Λυποῦμαι ποὺ τὰ λέγετε σεῖς αὐτά.

§211Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν; Τελευταίως ἔχει δημιουργηθῆ μία τάξις ἀνθρώπων, ἀναλαμβανόντων ὑποθέσεις, καὶ εἰς αὐτοὺς ὀφείλεται ὅτι δὲν ἐπληρώθη ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ «Ἀδαμαντίου Λαιμοῦ».

§212Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἡ παρουσία δύο νομικῶν συμβούλων δὲν σᾶς ἱκανοποιεῖ;

§213ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§214Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, διότι ὑμεῖς εἴπετε.

§215Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Μόνον τὰ δικαστήρια πρέπει νὰ κρίνουν περὶ τοῦ ἀδιαβλήτου τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν.

§216Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τώρα θὰ σᾶς εἴπω ἐξ ἀντικειμένου, ἐπανορθῶν τινὰ ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν, τὰ ἑξῆς: Ὅπως εἶπον καὶ οἱ προλαλήσαντες, κατὰ τὸ 1919 ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις Μεταφορῶν, ἐνεργοῦσα διὰ τοῦ ἀειμνήστου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως Ρέπουλη, ὑπέγραψεν ἕνα ναυλοσύμφωνον μὲ τὴν Ἑταιρείαν Κάπαρη διὰ τὸ ἀτμόπλοιον «Πλαταιαί», διὰ τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε μηνιαῖον μίσθωμα 8,000 λίρας, ὅσον ἦσαν τότε οἱ ναῦλοι τῆς ἀγορᾶς. Κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ναυλοσυμφώνου ὑπεχρεοῦτο τὸ Δημόσιον νὰ παραδώσῃ αὐτὸ εἰς καλὴν κατάστασιν, ἂν δὲ τυχὸν ἐπάθαινέ τι τὸ ἀτμόπλοιον, ἐξηκολούθει, κατὰ τοὺς ὅρους, νὰ ὀφείλεται τὸ μίσθωμα, μέχρις ὅτου καταστῇ τὸ ἀτμόπλοιον ἱκανόν. Ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις Μεταφορῶν ὁμολογουμένως, ἴσως διότι εὑρίσκετο εἰς ἀνάγκην χάριν τοῦ ἐπισιτισμοῦ τῆς Χώρας, παρέβη τὸν ὅρον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπηγορεύετο νὰ ἀποσταλῇ τὸ ἀτμόπλοιον εἰς τὰς θαλάσσας τοῦ Καναδᾶ, καὶ τοῦτο δὲν ἦτο τυχαῖον· ἀπηγορεύετο νὰ σταλῇ ἐκεῖ, διότι αἱ θάλασσαι αὗται εἶναι λίαν ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν θαλασσοπλοΐαν, αἱ δὲ ἀσφάλειαι δὲν ἀσφαλίζουν εὐκόλως τὰ ἀτμόπλοια διὰ τοὺς ἓξ μῆνας τοῦ χειμῶνος, ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι τοῦ Μαΐου. Ἐπληροφορήθη ἡ Ἑταιρεία ὅτι ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ εἰς ἀπηγορευμένας θαλάσσας· διεμαρτυρήθη — ἔπρεπε νὰ καταθέσωμεν τὸν φάκελον διὰ νὰ ἴδετε τὰ γράμματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐκεῖ καὶ τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν ἔστειλε— διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ τὸ Κράτος νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ ἀτμόπλοιον δι’ αὐτὰς τὰς θαλάσσας καὶ διὰ τὸ ποσὸν τῶν 130 χιλιάδων λιρῶν, ὅση ἦτο τότε ἡ ἀγοραία ἀξία τοῦ πλοίου. Σημειώσατε ὅτι ἡ Ἑταιρεία τὸ εἶχεν ἀσφαλίσει διὰ τοὺς κινδύνους τῆς θαλάσσης 91 χιλ. λίρας, ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ ἔπρεπε νὰ ἀσφαλισθῇ μὲ 132 χιλ. λίρας. Τὸ Δημόσιον, κατὰ τὴν συνήθη τακτικήν του, δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων ἔλεγεν ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ τὸ ἀσφαλίσῃ. Ἡ Ἑταιρεία ἐπληροφορεῖτο ὅτι δὲν ἠσφαλίζετο καὶ προνοοῦσα καὶ περὶ ἑαυτῆς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, κατώρθωσε διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της ἐν Λονδίνῳ νὰ τὸ ἀσφαλίσῃ δι’ 92 χιλ. λίρας, πληρώσασα δι’ ἀσφάλιστρα 750 λίρας ἐξ ἰδίων της, τὰς ὁποίας δὲν ἔλαβεν, ἂν ἀγαπᾶτε οὔτε αὐτάς. Τὸ ἀτμόπλοιον σταλὲν ἐκεῖ δυστυχῶς ἐξώκειλεν εἰς μίαν νησῖδα καὶ παρέμεινεν ἐκεῖ ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1919 ἕως τὸν Αὔγουστον τοῦ 1920. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ Δημόσιον ἠδιαφόρει τελείως, οὔτε χρήματα ἔδιδεν οὔτε τίποτε. Κατώρθωσεν ἡ Ἑταιρεία νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν ἀσφαλιστὴν νὰ καταβάλῃ 25,000 λίρας νὰ τὸ ἑλκύσῃ, ἄλλας 2,000 λίρας διὰ τὸ πλήρωμα, ἵνα τὸ ἐπαναφέρῃ ὀπίσω καὶ σιγὰ–σιγὰ κατώρθωσε νὰ τὸ κάμῃ πλώϊμον κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1920. Ἡ Ἑταιρεία τὰ ἐπλήρωσεν ἐξ ἰδίων της. Ἡ Διεύθυνσις Μεταφορῶν, οἱ φύλακες αὐτοὶ τοῦ δημοσίου πλούτου, περὶ τῶν ὁποίων πολλὰ εἶπεν ὁ κ. Βουδούρης, ἀδιαφορίαν πλήρη ἐπεδείκνυον καὶ ὅταν κατὰ τὸν Ἰούλιον ἦτο πλώϊμον τὸ ἀτμόπλοιον, δὲν ἔδωσαν καμμίαν προσοχὴν εἰς τὰς αἰτήσεις νὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτὸ εἷς πλοῦς. Κατώρθωσεν ἐν τούτοις νὰ κάμῃ ἕνα «κουτσοτάξιδο» μὲ ναῦλον μικρὸν καὶ νὰ εἰσπράξῃ κάτι τι. Ἀλλ’ αἱ ἐπισκευαί του δὲν εἶχον ἀκόμη συμπληρωθῆ τελείως. Λοιπὸν εἶχεν ἀσφαλισθῆ δι’ αὐτὸ τὸ ταξίδι τὸ ἀτμόπλοιον ἀντὶ 35,000 λιρῶν δι’ ὅλους τοὺς κινδύνους καὶ ἀντὶ 25,000 λιρῶν ὑπὸ τὸν ὅρον μερικῆς ἀβαρίας, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐξήγησιν σημαίνει ὅτι ἐνέχεται ἡ ἀσφάλεια διὰ γενικὴν ἀβαρίαν καὶ δὲν ἐνέχεται διὰ μερικήν. Λοιπὸν 36 καὶ 25 χιλ. τὸ ὅλον 60 χιλ. λιρῶν, ἐκτὸς ἑνὸς ἄλλου ποσοῦ διὰ ζημίας μὴ καλυπτομένας ὑπὸ τῆς ἀσφαλείας, καὶ τέλος τὸ ποσὸν ἔφθασε τὰς 90,000 λίρας. Ἔγινε κανονισμὸς εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ ἀσφαλιστὰς τοῦ Λόϋδ καὶ βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ δύναται καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἀποδοθῇ μομφή. Ὁ κανονισμὸς ἀποτελεῖται ἀπὸ 200 σελίδας ὁλοκλήρους μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν τῶν ζημιῶν. Κατέληξε δὲ εἰς συμπέρασμα νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ζημία ἡ ὑλικὴ καὶ θετική, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ πλοῖον, ἦσαν λῖραι 65,17 καὶ 3, ἔφθασαν δὲ εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν λιρῶν δυνάμει τῶν συνδυασμῶν, τῶν «κομπιναιζόν», τῶν λίαν δυσκόλων, ὁμολογουμένως, ποὺ ἔχουν τὰ ἀσφαλιστήρια συμβόλαια τοῦ Λόϋδ. Αὐτοὶ ἀνέλαβον καὶ εἶπον εἰς ἡμᾶς ὅτι βαρυνόμεθα μόνον μὲ 47,000 λίρας καὶ τὸ ἄλλο ποσὸν τῶν 17,000 λιρῶν εἶναι εἰς βάρος τοῦ πλοιοκτήτου, κατὰ τοὺς συνδυασμοὺς καὶ κατὰ τοὺς ὅρους τῶν ἀσφαλειῶν, διότι ἀπὸ τὰς 65,000 λίρας, τὰς ὁποίας εὗρον οἱ ἀσφαλισταὶ ὅτι ἐζημιώθη θετικὰς ζημίας τὸ ἀτμόπλοιον ἐξ αὐτοῦ τοῦ δυστυχήματος τῆς παραβάσεως τοῦ συμβολαίου, 47,000 εἰσέπραξε καὶ 17,000 ἔμειναν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, τὰς ὁποίας δὲν εἰσέπραξεν ἀκόμη. Ἐπὶ πλέον ὑπέστη ἡ Ἑταιρεία τὴν ζημίαν τῆς καθυστερήσεως τοῦ ἀτμοπλοίου ἐπὶ 10 μῆνας καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ ναῦλοι ἦσαν προσοδοφόροι· ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1919 μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1920. Δι’ αὐτὴν τὴν ζημίαν καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀσφαλισθῇ, διότι δὲν ἀσφαλίζει καμμία Ἀγγλικὴ ἀσφάλεια. Ἔχω μελετήσει ἀγγλιστὶ τοὺς κανόνας τῶν Ἀγγλικῶν ἀσφαλειῶν καὶ οὐδεμία ἀσφάλεια ἀσφαλίζει τὴν ζημίαν δι’ ἔλλειψιν κέρδους. Εἶναι λοιπὸν 17,000 λίραι θετικαί, τὰς ὁποίας ἔχει δεδικασμένας ἐκ τῶν κανονισμῶν.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ἔχει δεδικασμένας; Λέγετε ὅτι ἡ Ἑταιρεία Λόϋδ ὁρίζει θετικὴν ζημίαν 65,000 λιρῶν, ἀλλ’ ἀναγνωρίζει ὡς ὑποχρέωσιν ἀσφαλιστικὴν μόνον 47,000 λίρας. Κατὰ συνέπειαν αἱ ἄλλαι, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν ἀνεφέρατε καὶ συνεπῶς δὲν γνωρίζομεν, ἔπρεπε νὰ βαρύνωσι τὸν πλοιοκτήτην. Διὰ ποίους λόγους; Διὰ λόγους ἀμελείας;

§218Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι, ὄχι. Μὲ συγχωρεῖτε. Καὶ σήμερον, ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, καῇ τὸ σπίτι μας, δὲν θὰ πάρωμεν ὅλην τὴν ἀξίαν τοῦ σπιτιοῦ, διότι μᾶς ἀφήνουν ἐπάνω μας ἕνα μέρος ἀνασφάλιστον, ἀλλ’ ἂν ἔβαλε τὴν φωτιὰν τρίτος θὰ τὰ ζητήσωμεν ἀπὸ αὐτόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ νομικαὶ συνέπειαι, ἀξιότιμε κ. πρόεδρε. Λοιπὸν τὸ πρῶτον κονδύλιον τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία εἶναι αὐτό. Κατόπιν ζητεῖ ἀποζημίωσιν διὰ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον καθυστέρησε τὸ ἀτμόπλοιον. Δι’ αὐτὰ τὰ δύο κονδύλια, τὰ ὁποῖα εἴδετε πῶς ἐξεκαθάρισα, βεβαίως δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπετε ὅτι—ἀσχέτως ἂν εἶναι ἀληθῆ ὅλα τὰ ποσά, ὅλα βάσιμα, τὰ ὁποῖα θὰ κρίνῃ τὸ δικαστήριον—εἶναι μία κακοήθης ὑπόθεσις, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε τὸ Δημόσιον ὡς νομικὸν πρόσωπον, ὡς ἠθικόν, ἔχον τὰ πεπραγμένα ἐνώπιόν του, νὰ διορίσῃ διαιτητήν. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις καί, ὅπως σᾶς εἴπομεν, δὲν εἶναι τίποτε τυχαῖοι ἄνθρωποι οἱ διαιτηταί. Καὶ ἔρχεται ἡ Ἑταιρεία ἡ ὁποία εἴτε ἔχουσα εἴτε μὴ ἔχουσα πεποίθησιν εἰς τὸ δίκαιόν της διορίζει διαιτητὴν ἕνα ἐφέτην ἀνεγνωρισμένης ἐντιμότητος, καὶ καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι ὁ τρίτος θὰ εἶναι ἢ ἐφέτης ἢ νομικὸς σύμβουλος. Λοιπὸν ἀξίζει τὸν κόπον, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ μεταβληθῇ εἰς δικαστήριον, διότι τινὲς εὑρέθησαν νὰ εἴπουν ὅτι κάμνομεν σκάνδαλον. Ἀλλοίμονον ἂν ἐκάμνομεν σκάνδαλον· οὐδεὶς εἶναι ἄξιος ἐξ ἡμῶν νὰ κάμῃ σκάνδαλον! Ἀλλοίμονον ἂν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐγίνοντο τὰ σκάνδαλα! Εἰς ποῖον ὕψος ἠθικῆς ἱστάμεθα τὸ γνωρίζετε. Ὅτε ἐπρόκειτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ διορίσῃ διαιτητήν, ἀμέσως διεμήνυσα ὅτι ἐμὲ νὰ μὴ ὑπολογίζῃ καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ. Τώρα τί θὰ ἐπιδικάσουν οἱ διαιτηταί, αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῶν δικαστηρίων. Ἀλλὰ διατί ἀποκρούετε τὴν ἔννοιαν μόνης τῆς διαιτησίας, ὅτε βλέπομεν ὅτι καὶ ἡ διεθνὴς ἀντίληψις καὶ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν διεθνῆ διαιτησίαν καὶ τὴν ἀπεδέχθημεν καὶ πρόκειται νὰ ὑποβάλωμεν σχέδιον; Δὲν εἶχον δυστυχῶς καιρὸν νὰ μελετήσω, διότι χθὲς ἀνηγγέλθη ὅτι ἐπρόκειτο νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις καὶ ἀνέθεσε εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα νὰ μοὶ εἴπῃ τὰ κρατοῦντα εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαιτησίαν καὶ μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Μαριδάκης ὅτι ἡ Γερμανικὴ Δικονομία ἀναγνωρίζει τὴν ἱκανότητα τοῦ δημοσίου διὰ νὰ ἐπιλύῃ τὰς διαφορὰς. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ματαίως ἠσχολήθημεν νὰ καταναλώσωμεν τὴν ὥραν, ἡ ὁποία εἶναι τόσον πολύτιμος διὰ τὸν κ. Χαβίνην, διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηκυριάκος ἔχει τὸν λόγον.

§220Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἔλαβον τὸν λόγον, διότι ἡ οἰκογένειά μου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶναι οἰκογένεια ἐφοπλιστῶν καὶ συνεπῶς γνωρίζω μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠμπορέσω νὰ ἀναφέρω εἰς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέφερεν ἀναφορικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀσφαλειῶν καὶ τῶν κονδυλίων τὰ ὁποῖα ὀφείλονται εἰς τὸ ἐν λόγῳ πλοῖον. Αἱ ἀσφάλειαι Λόϋδ, ὅταν ἀσφαλίζουν ἓν πλοῖον, τοῦ πληρώνουν κατόπιν μιᾶς ὡρισμένης βλάβης ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ πλοῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ πλοῖον 56,000 λίρας καὶ ἡ ἀσφάλεια νὰ δώσῃ 47,000 λίρας.

§221Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε νὰ σᾶς φέρω τὸν κανονισμόν;

§222Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Διότι, ὅταν τὸ Λόϋδ εἴπῃ ὅτι εἰς 65,000 λίρας κανονίζει τὰς ζημίας, ἀλλὰ πληρώνει 47 χιλ. λίρας, λέγει καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀπὸ 65 χιλ. λίρας καταβιβάζει τὴν τιμὴν εἰς 47,000 λίρας. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἀναφέρετε τοὺς λόγους αὐτούς;

§223Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§224Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐνόσῳ ὁ πλοιοκτήτης ἠσφάλισε τὸ πλοῖόν του, ἠδύνατο νὰ τὸ ἀσφαλίσῃ κατὰ τὸ σύνολον, ἀφοῦ ἔσπευσε νὰ διορθώσῃ τὸ λάθος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔσπευσε νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ πλοῖον καὶ πιθανώτατα κατόπιν προφορικῆς συμφωνίας μετὰ τῆς Ὑπηρεσίας.

§225Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι. Ἀκόμη ἔχει νὰ λάβῃ τὰ ἀσφάλιστρα. Σᾶς τὸ βεβαιῶ ἐπὶ λόγῳ τιμῆς.

§226Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ λόγῳ ταμειακῶν δυσχερειῶν. Σεῖς ὁ ὁποῖος ὑπεραμύνεσθε τῶν συμφερόντων τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς γνωρίζετε καὶ μίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν τῆς Ἑταιρείας Ἐμπειρίκου· πόσα ποσὰ ἔχει νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον καὶ ἐν τούτοις οὐδεμίαν σπουδὴν δεικνύει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ τὰ πληρώσῃ; Εἶναι ἑκατοντάδες πλοιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον κανονισμένα ποσὰ καὶ δικαιότατα καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔσπευσε καμμία Κυβέρνησις νὰ τὰ πληρώσῃ. Ἐγὼ δὲν συζητῶ ἂν ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ὡρισμένη ἢ ὄχι. Λέγω διὰ ποῖον λόγον ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ ἔγινεν εἰδικῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας. Διὰ ποῖον λόγον δὲν πηγαίνει εἰς τὰ δικαστήρια, ἀλλὰ πηγαίνει εἰς διαιτησίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον....

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, ἂν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μεγάλου πολέμου, ὅπου, ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ τιμαὶ τῶν ἀτμοπλοίων ἐκυμαίνοντο ἑκάστοτε καὶ εὐθὺς μετὰ τὸν πόλεμον μέχρις ὅτου ἀνεπληρώθησαν τὰ κενά, ἂν ἠσφάλιζον δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν.

§228Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Μὲ ὡρισμένον ποσόν, ἐξ οὗ καὶ αἱ ἀποζημιώσεις ἐν Γερμανίᾳ τῶν ἐφοπλιστῶν δὲν ἠσφάλιζον δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι γενικὸν μέτρον· δὲν ἠμποροῦσεν ὁ ἰδιοκτήτης τῶν «Πλαταιῶν» νὰ ἀσφαλίσῃ περισσότερον ἀπὸ τὸν Α ἢ Β πλοιοκτήτην.

§229Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἄλλως τε κατὰ τὸ 1919 δὲν εἴχομεν πόλεμον.

§230Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐπροσέξατε, κ. Ἀλεβιζάτε· αἱ ἀσφάλειαι θαλασσῶν Καναδᾶ δὲν ἠσφάλιζον διὰ τοῦτο καὶ ὑπῆρχεν ἀπαγορευτικὸς ὅρος διὰ τοὺς πλοῦς αὐτούς. Τώρα ἡ Ἑταιρεία Κάπαρη κατώρθωσε νὰ κάμῃ μίαν μικρασφάλειαν· ἂν δὲν τὴν ἔκαμνε, θὰ τὰ ἔπαιρνε ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Ζητοῦν τὰ ὑπόλοιπα οἱ ἰδιοκτῆται. Ἔτσι ἔχει τὸ πρᾶγμα· δὲν λέγω ἂν ἔχουν δίκαιον ἢ ὄχι.

§231Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον κονδύλιον, τὸ ὁποῖον μετὰ τοσαύτης τέχνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρουσίασεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, τὸ κονδύλιον αὐτὸ δὲν δικαιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης τῶν «Πλαταιῶν» νὰ τὸ πάρῃ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι κανὲν πλοῖον εἰς τὸ ὁποῖον συμβαίνουν ἀτυχήματα δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἡμέρας ἀργίας. Δὲν εἶναι ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ πλοῦ πρὸς Καναδᾶν...

§232Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομικὸν ζήτημα εἶναι.

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διατί νὰ μὴ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια;

§234Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἐπάθαινε τὴν ζημίαν καὶ ἀπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν ἢ Ἑταιρείαν ναυλωμένον τὸ πλοῖον καὶ ἂν ἦτο, ἡ ἀσφάλεια θὰ ἐπλήρωνε τὰς θετικὰς ζημίας, ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἡμέρας ἀργίας ἐκ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ πλοίου, δὲν θὰ τὰς ἐπλήρωνεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς ἐπιβεβαιώσω, διότι τὸ γνωρίζω ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι τὸ πλοῖον αὐτὸ εἶναι παμπάλαιον καὶ ἀφ’ ἧς ἔπεσαν οἱ ναῦλοι τὸ ἔδεσαν, ὅπως ἔδεσαν τὰ πλεῖστα πλοῖα, καὶ ἐπρόκειτο νὰ τὸ ἐπισκευάσουν ἐν Ἑλλάδι, διότι αἱ ἐπισκευαὶ ἐν Ἑλλάδι στοιχίζουν 50% ὀλιγώτερον παρὰ ἐν Εὐρώπῃ, εἰδ’ ἄλλως ἠμποροῦσε τὸ πλοῖον νὰ σταλῇ εἰς ἕνα Ἰταλικὸν λιμένα νὰ ἐπισκευασθῇ ἐντὸς δύο μηνῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἐργασίας τὸ ἄφησαν νὰ τὸ ἐπισκευάσουν μὲ τὴν ἡσυχίαν των. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τοῖς παρεχώρησα τὴν δεξαμενὴν νὰ τὸ βάλουν διὰ νὰ τὸ ἐπισκευάσουν, χάριν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας.

§235Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν γενικὴν αὐτὴν ἐπισκευὴν ἐπλήρωσαν ἐν ὅλῳ 8,000 λίρας.

§236Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἂν ἤθελον, ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν τὰς ἐπισκευὰς ἀμέσως. Διατί τὸ ἐκράτησαν δέκα μῆνας ἀνεπισκεύαστον; Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ 1919 ἐτόλμησε νὰ λύσῃ τοιαύτην ὑπόθεσιν ἀμφιβόλου πίστεως καὶ νὰ κάμῃ ἕνα θόρυβον τοιοῦτον εἰς τὴν κοινωνίαν εἰς βάρος τοῦ Κράτους.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§238Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, διότι ἐξετέθη αὕτη σαφῶς ὑπὸ τῶν προλαλησάντων. Ἐγὼ θὰ εἴπω τινὰ εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διατί ἀπειλοῦμεν καὶ διατί δημιουργοῦμεν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Συνέλευσιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀπασχολῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Καὶ ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε διατί δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη ἡ ὑπόθεσις, εἶπεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐν τάξει, μόνον δὲν ἐπληρώθη, καὶ δὲν ἐπληρώθη, διότι ὑπάρχουν σκότιαι δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐγεννήθη καὶ εἰς ἐμὲ ἡ ἀπορία πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ βεβαρημένος μὲ δύο Ὑπουργεῖα, πῶς εὗρε καιρὸν νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τόσον σοβαρὰν ὑπόθεσιν ἀμφισβητουμένην, ἐνῷ δὲν τῷ ἐδόθη καιρὸς νὰ ρίψῃ μιὰ ματιὰ εἰς ὑποθέσεις ὁμοίας φύσεως ποὺ ἔχουν καταστῆ ἀναμφισβήτητοι καὶ πῶς ἐτράπη αὐτὴν τὴν ὁδὸν τὴν ἐξαιρετικὴν διὰ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ δὲν ἠθέλησε νὰ δοθῇ τέρμα εἰς ἄλλας ὑποθέσεις διὰ νὰ μὴ ἴδῃ ἐνεργούσας τὰς σκοτίας ἐκείνας δυνάμεις, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§239Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποῖαι εἶναι αὗται;

§240Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐκεῖναι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τοιούτου εἴδους ὑποθέσεις.

§241Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς πᾶσαν ἐποχὴν καὶ εἰς πάντα χρόνον.

§242Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτό, διὰ νὰ προασπίσωμεν τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους καὶ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξιοπρέπεια διασύρεται εἰς τοὺς δρόμους, δι’ αὐτὸ ἠθέλησε νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τοιαῦτα ἐξαιρετικὰ μέτρα, διότι τὰ ἐξαιρετικὰ μέτρα εἶναι γνωστὸν ποὺ ἔχουν τὸν ἀντίκτυπον εἰς τὰ πέριξ τῆς ὁδοῦ Ἀριστείδου. Τελευτῶν εἴπετε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπασχοληθῶμεν μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι δὲν ὑπάρχει σκάνδαλον, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ διαπράξῃ σκάνδαλα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὅτι διαπράττει σκάνδαλα, καὶ ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι διεπράχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σκάνδαλον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐσπαταλήθησαν 4,500,000 δραχμῶν κατὰ τὸν πλέον σκανδαλώδη τρόπον. Ἔχω καταθέσει ἐπερώτησιν περὶ τούτου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, ἵνα μὴ τὸ Δημόσιον ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς πράξεως αὐτῆς μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησις.

§243Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παρίδω ἐν σιγῇ τὴν τελευταίαν φράσιν τοῦ κ. ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου. Ἐγκαινιάζεται μία μέθοδος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ποσῶς ἱκανοποιητικὴ καὶ ἐξυγιαστικὴ τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Χώρας. Ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς του ἔρριψεν ὑπαινιγμὸν δι’ ἄλλην ὑπόθεσιν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ μία ἐντύπωσις, ἥτις νὰ ἀφήσῃ ἴχνη τινά, ἔστω καὶ ἐπιπόλαια, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως καὶ φανῇ τίς ἡ ἀλήθεια. Ἔπρεπε νὰ ἀποφύγετε τοιοῦτον πάρθιον βέλος. Ἔπρεπε νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἐγγράψετε ἐπερώτησιν εἰδικὴν διὰ τὸ θέμα ὃ ὑπαινίττεσθε, ἵνα δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὸν Ὑπουργόν, καθ’ οὗ ἐπιτίθεσθε, νὰ ἀμυνθῇ. Ἄλλως διασπείρετε εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἀτμοὺς ἀορίστων συκοφαντιῶν....

§244Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐπερίμενα τὴν ἐπερώτησιν, διότι καθ’ ὃν τρόπον ἀσκεῖται ὁ ἔλεγχος ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν θὰ συζητηθῇ οὔτε μετὰ ἓν ἔτος. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐμὲ ἐνδιαφέρει πρὸ παντὸς ἡ ἀποτροπὴ τῶν ζημιῶν καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπον ὅτι ἡ ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται εἶναι ἀπώλεια χρόνου. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν. Ὅταν προηγουμένως ὡμίλησα, εἶπον ὅτι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει κανὲν πρόσωπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία πρόθεσις δημιουργίας κανενὸς πολιτικοῦ ζητήματος. Ἐπρόκειτο καὶ πρόκειται μόνον περὶ ἀποσοβήσεως ζημίας σοβαρᾶς τοῦ Δημοσίου καὶ καταπαύσεως ἑνὸς διασυρμοῦ τοῦ κράτους τοῦ Νόμου. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι προηγήθη μία ὁμοίας φύσεως ὑπόθεσις. Συμβαίνει δυστυχῶς πολλάκις, ὅταν πρόκειται περὶ ἑνὸς μικροῦ ζητήματος ἔχοντος βάσιν δικαίαν, νὰ παραβλέπουν αἱ Ὑπηρεσίαι τὸ ἀπολύτως ὀρθόν. Ἡ προσωπικὴ διαφορὰ ἐδημιούργησε μίαν ποινικὴν διαφοράν.

§246Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; 15,000 λίρας.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ 15,000 καὶ 87,000 λιρῶν καὶ ὑπάρχει μία τιμὴ ἡ ὁποία ἦτο διαφορετικὴ τότε ἀπὸ σήμερον. Ἐπειδὴ μὲ διέκοψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι βεβαίως ὅλοι θὰ λυπηθῶμεν, διότι, ἂν ἡ ἄποψις ἡ πρώτη ἔχει ἓν μειονέκτημα καὶ ἐλύπησε γνώστην ἀπολύτως τῆς ὑποθέσεως ὡς ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν εἶχε, τοῦ νομικοῦ συμβούλου εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ἄλλη ἄποψις ἔχει μὲν λυπήσει ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐπειγόντως ἐλάβομεν γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως καὶ δὲν πορεσκευάσθημεν ὅπως ἔπρεπεν, ἀλλ’ ἡ ποσοτικὴ διαφορὰ προεκάλεσε βαθυτάτας σκέψεις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ποσοτικὴ διαφορά, εἶναι καὶ ἡ βάσις τῆς ὑποθέσεως, διότι ἡ βάσις, ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἀνεπτύχθησαν, δὲν εἶναι δικαία, διότι ἐδόθη ἡ δεδομένη εἰς τοιαύτας ἀβαρίας ἀποζημίωσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸ Δημόσιον ἀποζημίωσις, διότι δὲν ὑπῆρξε σύγκρουσις καὶ διότι, ἂν ὑπῆρξε καθυστέρησις, αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διότι τὰ μὲν ἀσφάλιστρα ἐχρησιμοποίησε διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν ἄλλου πλοίου, εἰσήγαγε δὲ τὸ πλοῖον εἰς Ἀγγλικὸν ἐργοστάσιον. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης: Διατί ἐμπιστεύεται εἰς μίαν εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας καὶ νομικὸς σύμβουλος καὶ ὑπάρχει καὶ ἐφέτης, καὶ δὲν ἐμπιστεύεται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας τῆς ἐνδιαφερομένης; Διότι τί ζητοῦμεν ἐπὶ τέλους; Ζητοῦμεν ἡ πρᾶξις ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων δὲν ἠξεύρω ποίου περιβάλλοντος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἡ πρᾶξις αὐτὴ νὰ ἀκυρωθῇ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν πλοιοκτήτην, ὅπως ἀποκτήσῃ τὸ δίκαιόν του διὰ τῶν δικαστηρίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι θὰ ἠδύνατο ὁ ἐνδιαφερόμενος νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν διαιτησίαν· καὶ αὐτὸ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὸ δεχθῶ. Ἐπὶ τέλους τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐπὶ πενταετίαν ἡ ἐνδιαφερομένη Ἑταιρεία δὲν ἐτόλμησε νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν διαιτησίαν ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχει καὶ ἡ ἰδία πεποίθησιν εἰς τὸ δίκαιόν της καὶ δὲν θέλει νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ἔστω διὰ τὸν ἐξαναγκασμὸν τῆς διαιτησίας. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ διαιτησία πρὶν γίνῃ γενικὴ ἐπισκευὴ καὶ καθορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἐργασίας εἶναι ἐντελῶς ἄστοχος, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ζημίας οἱ ἐμπειρογνώμονες ἠμποροῦν νὰ ἐκτιμήσουν πόση εἶναι ἡ ζημία καὶ πόσος χρόνος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐπισκευήν. Ἀφήνω τὸ ἄλλο ζήτημα, ὅτι διὰ τὴν ἀργίαν δὲν ὑπάρχει ἀποζημίωσις. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἀπὸ τὸ 1919 ὑπεβλήθη μὲν αἴτησις, ἀλλ’ οὐδεμία Κυβέρνησις τὴν ἱκανοποίει ἤ, κατὰ τὴν ἄλλην ἐκδοχήν, ἐπὶ πενταετίαν ἀνέμενε διὰ νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν. Εἴτε κατὰ τὴν μίαν ἐκδοχὴν εἴτε κατὰ τὴν ἄλλην ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ὑπάρχει πεποίθησις εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον διὰ τὸ δίκαιόν του. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ὅπως παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἂν ἡ πλειονοψηφία θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην της, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μας, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ τὸ δίκαιον καὶ σώζει καὶ τὸ Κράτος ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς.

§248Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀπορῶ διότι ἐχάσαμεν ὥρας ὁλοκλήρους καὶ ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν συζήτησιν τόσα πράγματα ἄσχετα μὲ αὐτήν, ἐνῷ εἶναι ἁπλούστατον τὸ ζήτημα. Τὸ Κράτος ἀνέλαβε νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν διαιτησίαν ναὶ ἢ οὔ; Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ δεύτερον. Ἔπειτα ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζει τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν ὡς ἔγκυρον. Ὑπάρχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς ἔχει ἀναμιχθῆ εἰς τὴν ὑπόθεσιν, καὶ μᾶς λέγει μάλιστα, ὅτι ὑπάρχουν ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι, ἀλλὰ τοὺς νόμους αὐτοὺς δὲν τοὺς ἀμφισβητεῖ κανεὶς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατὰ τί διασύρεται τὸ Κράτος, ὅταν τὸ Κράτος ἔρχεται νὰ ἐκπληρώσῃ ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε; Καὶ ἐρωτῶ· δὲν νομίζετε ὅτι, ἂν τὸ Κράτος διασύρεται, διασύρεται ἀπὸ ἡμᾶς;

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλω νὰ μάθω ἂν ἡ Κυβέρνησις δέχεται ἢ ἀποκρούει τὴν πρότασιν.

§250Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀσχολῆται πότε διὰ τὸ ράδιον καὶ πότε δι’ ἄλλο ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς ὑποχρέωσιν νομικὴν τὴν ὁποίαν ἔχει ἀναλάβει τὸ Κράτος. Ἂν ἔλθῃ ἡ Συνέλευσις καὶ σχίσῃ τὸ ἔγγραφον λέγουσα ὅτι εἶναι παντοδύναμος, εἶναι ἄλλος τρόπος ἀντιλήψεως δικαίου. Ἐγώ, ὡς καὶ παρὰ τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ἔμαθον, νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ἀναμφισβήτητον νομικὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν διαιτησίαν. Τὸ Κράτος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι ἀρνεῖται τὴν ὑποχρέωσίν του, κατὰ τὸν τρόπον τοῦ «χρεωστῶ, ἀλλὰ δὲν πληρώνω».

§251Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὀφείλει νὰ πληρώσῃ.

§252Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὑπάρχει ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου. Εἶπόν τινες ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἀναγνωρίζει τὴν σύμβασιν. Τὸ νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ αὐτὴν εἶναι ζήτημα ἠθικῆς πρὸ πάντων ἀντιλήψεως. Ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ παρομοίων ὑποθέσεων εἶχον σκεφθῆ ὅτι θὰ ἦτο ἠθικὸν νὰ εἴπωμεν μὲν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν μετρητὰ εἰς τοὺς δικαιούχους, ἀλλὰ νὰ δηλώσωμεν συγχρόνως ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ πληρώσωμεν εἰς δέκα ἐτησίας δόσεις, δίδοντες ὁμολογίας τοῦ Κράτους. Καὶ οὕτω θὰ ἐδεικνύομεν ὅτι εἴμεθα καλῆς πίστεως. Ἂν τὸ Κράτος δὲν ἀναγνωρίζῃ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν, ὀφείλει ὄχι νὰ δίδῃ μακρὰς προθεσμίας ἀναβολῆς, ἀλλὰ νὰ ἀναμείνῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαιτησίας. Παρ’ ἡμῖν ἰσχύει μάλιστα σήμερον νόμος καθ’ ὃν ὁ θέλων νὰ ἀνακόψῃ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν, ὡς ἐκδοθεῖσαν ἀκύρως, δύναται νὰ ἐγείρῃ τὴν σχετικὴν ἀγωγήν. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς εἶχε τὴν ἐπιτυχῆ ἰδέαν νὰ καλέσῃ εἰς γνωμοδότησιν τὸν κ. Ρακτιβάν. Διώρισε τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον ὡς διαιτητήν. Τοῦτον ἐγνώρισα ὅτε ὑπηρέτει ἄλλοτε ἐν Πάτραις καὶ περὶ τῆς ἠθικῆς στερεότητος ἐντεῦθεν τοῦ ἀνδρὸς εἶμαι βέβαιος μετὰ πάσης ἀσφαλείας. Ὡς διαιτητὴς τοῦ ἀντιδίκου προσετέθη καὶ εἷς ἄλλος, ἐφέτης, ἄκρας ἀκεραιότητος. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκολιὰ ὁδός! ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ ἐκ Μαντινείας πολιτευτής. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων. Ἀλλά, κύριοι, θὰ μὲ ἐρωτήσετε: Διατί δὲν καταφεύγετε εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια; Κατὰ τὸ 1913, ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε, οἱ ἐφοπλισταὶ ἔκαμαν ἀγωγὰς ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων διὰ νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν διὰ τὰς πολεμικὰς ἐπιτάξεις τῶν πλοίων. Ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἐπέτυχε τὴν ψήφισιν νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἀφῄρει ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια τὰς ἀγωγὰς ἐκείνας καὶ τὰς μετεβίβαζεν εἰς εἰδικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ὠνομάσθησαν «τῶν ναυτικῶν ἐπιτάξεων». Ἐξεμάνησαν τότε κυριολεκτικῶς, κύριοι, οἱ ἐφοπλισταὶ καὶ ἐζήτουν ἐπιμόνως τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ προτιμοῦν τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἴσως θὰ ἐρωτήσετε, διατί; Σᾶς τὸ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐγὼ προσθέτω καὶ τοῦτο· ὅσοι συνέπεσε νὰ ἠσχολήθησαν καὶ ὀλίγον εἰς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα γνωρίζουν ὅτι ὁ ἐνδιαφερόμενος ἰδιώτης εἶναι δυνατὸν νὰ μετέλθῃ καὶ μετέρχεται ὅλας τὰς μεθόδους, εὐθείας καὶ μή, νὰ προσκομίσῃ παντοῖα ἀποδεικτικὰ μέσα ἐναντίον τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον παρίσταται ἀνεπαρκέστατα συνήθως διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του. Μάλιστα ὑπάρχουν συχνὰ περιπτώσεις καθ’ ἃς ἀφέθη νὰ παρέλθουν ἄπρακτοι νόμιμοι προθεσμίαι καὶ νὰ ἐκδοθοῦν τελεσίδικοι ἀποφάσεις. Καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς πληθώρας ἐργασίας τῶν δικαστικῶν συμβουλίων.

§253ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῆς ἀδιαφορίας.

§254Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔστω· ἐνίοτε καὶ τῆς ἀδιαφορίας. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ὁδὸς τῆς διαιτησίας, ἀνεξαρτήτως τῆς νομικῆς ὑποχρεώσεως, δὲν θὰ ἦτο ἡ προτιμητέα. Οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ βασίμως ὅτι σύμβασις ὑποβάλλουσα εἰς διαιτησίαν τὸ Δημόσιον, μετὰ τὴν κύρωσιν μάλιστα δι’ εἰδικοῦ νόμου, εἶναι παράνομος. Ἀλλ’ ὅμως, καὶ ἂν θεωροῦμεν αὐτὴν ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν νόμον, πάλιν δίκαιον εἶναι νὰ καταφύγωμεν εἰς διαιτησίαν. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι τοιουτοτρόπως, ὡς οἱ ἐπερωτῶντες ὑποστηρίζουν, δὲν θὰ προαγάγωμεν τὴν οἰκονομικὴν πίστιν τῆς Χώρας. Αὕτη ἀναπτύσσεται ὅταν πιστῶς ἐκτελοῦνται αἱ ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις. Γνωρίζομεν δὲ ὅλοι σήμερον ὅτι μεγαλυτέραν καὶ ἀπὸ τὸ χρῆμα σημασίαν ἔχει ἡ πίστις. Πίστις δὲ ὑπάρχει ὅπου ὑπάρχει ἠθικότης διὰ τὴν τήρησιν τῶν ὑποχρεώσεων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὕτη ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν καὶ διὰ τὰς Χώρας καὶ διὰ τὰ ἄτομα ἀπὸ τὴν ἀπόκτησιν χρήματος. Πέποιθα λοιπὸν ὅτι, ἐνῷ δὲν ἔχει τίποτε νὰ βλάψῃ τὸ Δημόσιον ἡ διαιτησία, τοὐναντίον θέλει προαγάγει τὴν ἰδέαν ὅτι σεβόμεθα τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους καὶ θέλει δημιουργήσει τὴν πεποίθησιν εἰς πάντα συμβαλλόμενον μεθ’ ἡμῶν ὅτι πάντοτε δύναται νὰ ἐλπίζῃ ἐπὶ τὴν δικαίαν λύσιν πάσης διαφορᾶς, ἂν ἔχῃ τὸ δίκαιον μὲ τὸ μέρος του. Οὕτως, ἐπαναλαμβάνω, ἑδραιοῦται ἡ πίστις. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι παρέλκει ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ἂν ἡ συζήτησις εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμὸν ἢ ὄχι, ἂν γεννᾷ δυσφορίαν ἢ ὄχι, καὶ τῶν συναφῶν νομικῶν ζητημάτων. Καθὼς ἄλλως τε ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τὰ φοιτητικά μου χρόνια, τὸ Ναυτικὸν Δίκαιον παρουσίαζε πάντοτε μεγίστας νομικὰς δυσκολίας, ἃς δὲν δύναται νὰ λύσῃ μία Βουλή.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§256Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀκριβῶς ἔλαβεν ἓν πλάτος, διὰ τὴν ἐπιμήκυνσιν τοῦ ὁποίου δὲν θέλω νὰ συνεισφέρω. Ἀληθῶς τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ τιμᾷ τὴν ὑπογραφήν του, ὡς καὶ κάθε ἄνθρωπος, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἔχει ὑπογραφῆ δεσμευόμενον ἀπὸ τὸν νόμον, δίδει δὲ ἔγκυρον ὑπογραφήν, ἐφόσον ἐπιτρέπεται τοῦτο ἀπὸ τοὺς νόμους, δὲν δύναται ὅμως νὰ δεσμεύῃ τὸ Κράτος εἷς ὁ ὁποῖος κατέχει ἓν ἀξίωμα τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ δικαίωμα ὑπογραφῆς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ὑπογραφῆς τεθείσης ὑπὸ τοῦ τότε Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεδείχθη ὅτι αἱ ὑπογραφαὶ ἐτίθεντο ὅλως τυπικῶς, διότι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἀνεγίνωσκον τὰς συμβάσεις, τοὺς δὲ ὅρους παρεσκεύαζεν ἡ Ὑπηρεσία. Ἐτέθη λοιπὸν μία ὑπογραφὴ εἰς μίαν σύμβασιν περιέχουσαν καὶ ἕνα ὅρον περὶ ὑποχρεωτικῆς διαιτησίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβάλλετο τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων δὲν δύναται νὰ δεσμευθῇ. Ἐγεννήθη ἓν ζήτημα· εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ τιμήσῃ τὴν ὑπογραφήν του. Νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ μιᾶς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, ὤφειλε καὶ αὐτὴ νὰ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματα, νὰ ὑφίσταται τὴν συναγωγὴν τῶν συμπερασμάτων ἐκ τῶν πράξεων ἢ παραλείψεων τῶν διοικούντων αὐτήν. Ἐφόσον ἐπὶ πενταετίαν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐτόλμησε ν’ ἀπαιτήσῃ....

§257Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι πενταετία. Ἡ ἀβαρία δὲν εἶχε τελειώσει· ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀβαρίας.

§258Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὰ εἴπετε αὐτά· ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ ἂν ὑπεβλήθη ἢ ὄχι τοιαύτη ἀξίωσις ἐπὶ πενταετίαν.

§259Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ τὸ χρονικὸν διάστημα.

§260Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Σπυρίδην· ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη τοιαύτη ἀπαίτησις εἰς τὸν τελευταῖον Ἰσολογισμὸν τῆς Ἑταιρείας, τοῦ 1923–1924; Διότι ἔχω πληροφορηθῆ ὅτι δὲν τὴν ἔχει ἀναγράψει.

§261Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὴν ἔβαζαν φυλακή, ἂν δὲν τὴν ἀνέγραφε.

§262Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τώρα ἐνδιαφέρεσθε νὰ ἐξαγάγητε τὰ συμπεράσματα ἐν σχέσει πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς πρὸς τοὺς μετόχους. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ Ἑταιρεία, ἀπελπισθεῖσα καὶ ἀπαυδήσασα ἀπὸ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς προκατόχου ἐτήρησαν ἀπέναντι τῆς ὑποβολῆς τοιαύτης ἀξιώσεως, διέγραψεν αὐτὴν καὶ δὲν τὴν ἐμφανίζει. Καὶ μοὶ λέγετε ὅτι ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ δὲν ἔχει τοιαύτην ἐμπιστοσύνην, ὥστε νὰ τολμᾷ νὰ κάμνῃ λόγον, διότι ἔχει ἀπαυδήσει, καὶ τὴν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς σοβαρὰν συζήτησιν, ἐνῷ ὑπάρχει σωρεία ἄλλων ἀπαιτήσεων αἱ ὁποῖαι δὲν ἐτιμήθησαν ἀπὸ τὴν σπουδὴν καὶ ἐπιμέλειαν ἡ ὁποία ἐπεδείχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω λεπτομερείας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, πλὴν τῆς ἐξωδίκου πληροφορίας τὴν ὁποίαν ἔλαβον καὶ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἀρνεῖται ἡ Κυβέρνησις. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν αἱ νομικαὶ ἀπόψεις οὔτε δικαστήριον τῆς οὐσίας εἶναι ἡ Συνέλευσις. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν ἐπίσης αἱ νομικαὶ εὐαισθησίαι τὰς ὁποίας ἀντελήφθην ὅτι ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Προέχουσαν δι’ ἐμὲ σημασίαν ὡς μέλους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος ἔχει ἡ εὐαισθησία τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ εἶναι — ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὴν δικάζω — τμῆμα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον δι’ ἐσπευσμένων ἐνεργειῶν ἐπὶ τῇ βάσει εἰσηγήσεων ὑπόπτων νὰ ἀνεχθῇ ὅπως διασύρηται τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι διασυρομένου τοῦ κύρους αὐτῆς νομίζω ὅτι διασύρεται καὶ ἡ ἰδική μου ὑπόληψις ὡς πολιτικοῦ ἀνδρός. Νομίζω ὅτι μὲ τὸν διασυρμὸν αὐτὸν τὸν ὁποῖον ὑπέστη διότι δὲν ἐπρόσεξεν εἰς τὰς διαβολὰς τὰς ὁποίας ὑφίστατο ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι τοῦ 1920, ὅτι μὲ τὸν διασυρμὸν αὐτὸν τὸ ἥμισυ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὑπέστη τραύματα ἠθικὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσαν ἀδίκως ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι φέρουσι μίαν εὐθύνην ὅτι δὲν ἐπρόσεξαν νὰ προστατεύσουν τὴν πολιτικήν των ὑπόληψιν. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα Κυβερνήτης τῆς ἐποχῆς αὐτῆς. Ἀπὸ τὸν διασυρμὸν ὁ ὁποῖος ὑφίστατο ἀπὸ τοιαύτας ἀπροσεξίας, εἰς τὸν ὁποῖον τοὺς παρέσυραν προθέσεις ἢ κακαὶ ἔξωθεν εἰσηγήσεις, δὲν θέλω εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ἡ Συνέλευσις νὰ λήξῃ χωρὶς νὰ δώσῃ τὸ μέτρον τῆς πολιτικῆς της εὐαισθησίας εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τοῦ νὰ ἐξαιρεθῇ ἐκ τῶν φυσικῶν αὐτῆς δικαστῶν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς διαιτητικὸν δικαστήριον, τοῦ ὁποίου, ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπολήψεως τῆς ὁποίας ἀπολαύουν τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, οὐχὶ ἡ σύνθεσις ἀλλὰ ἡ συγκρότησις ἀποτελεῖ κάτι τὸ ἐξαιρετικόν, πρὸς τὸ ὁποῖον ἡ διαβολὴ καὶ ἡ ἀνηθικότης συνδέει ὑπονοίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι προωρισμέναι νὰ κατασπιλώσωσι μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ εἶναι προωρισμέναι νὰ κατασπιλώσωσι καὶ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ διὰ τοῦτο δὲν διαχωρίζω ἐμαυτὸν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ θέλω διὰ τοῦτο ἡ πρᾶξις αὐτὴ νὰ ἀκυρωθῇ.

§263Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν θὰ εἰσέλθω καθόλου εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἕν σημεῖον μόνον θὰ θίξω, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὗται ὑπήγοντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ καταργηθεῖσα δυνάμει νόμου ψηφισθέντος ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως Ἐπιτροπὴ Μεταφορῶν ὑπήγετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο. Ἡ παροῦσα ὑπόθεσις τῶν «Πλαταιῶν» ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν κατάργησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Μεταφορῶν. Δὲν ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τῆς καταργήσεως αὐτῆς, καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ κανονισθῇ ἡ ὑπόθεσις τῶν «Πλαταιῶν». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§264Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐξακριβωθῇ εἶναι ἂν ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργός. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε τὴν λύσιν καὶ τὴν ἔδωσε μὲ πολὺ μεγάλην εὐκολίαν. Μάλιστα ἀνέφερον ὅτι ἐπεκαλέσθη τὰ φῶτα τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Συνηθίζεται — τὸ λέγω αὐτὸ παρ’ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν — συνηθίζεται εἰς ὁμοίου εἴδους ὑποθέσεις ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς του ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ἐπαγγέλματός του γνωρίζει μίαν ὑπόθεσιν καὶ συνδέεται μὲ αὐτὴν ἐπαγγελματικῶς — σᾶς ἀναφέρω μίαν ἄλλην ὑπόθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ κ. Ρούσσου, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει συνδεθῆ ἐπαγγελματικῶς καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀπέφυγε νὰ ἐκφράσῃ γνώμην — συνηθίζεται, λέγω, καὶ εἶναι ὀρθὸν ὅπως οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἐπαγγελματικῶς συνεδέθησαν μὲ μίαν ὑπόθεσιν, νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται καὶ νὰ μὴ δίδουν συμβουλάς.

§265Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, μοῦ τὸ ἐπέτρεψεν ἡ Συνέλευσις.

§266Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς ὑπήρξατε ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§267Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§268Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε οὕτω.

§269Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶπον οὕτω. Εἶπον τὸ ἑξῆς. Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ τοῦ ἀναπτύξω τὰ πράγματα καὶ τοῦ εἶπον ὅτι ἐξ ὅσων γνωρίζω ἀπὸ τὰ νομικά μου ἡ ὑπόθεσις ἔχει οὕτω, κατόπιν ὅμως τῷ συνέστησα ὅπως ζητήσῃ καὶ τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ του συμβούλου. Μοὶ ἔφερεν ἔγγραφον τοῦ νομικοῦ του συμβούλου, ἡ δὲ γνωμάτευσίς του δὲν ἄφηνε καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἐπειδὴ γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον καὶ ἀπὸ νομικῆς καὶ ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως, τῷ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει δισταγμὸς περὶ τῆς ὀρθότητος. Τρίτον θέμα. Ὁ κ. Τσιτσεκλῆς γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν τῶν «Πλαταιῶν». Λοιπὸν ἀπὸ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα μέχρι τῆς ἁπλουστεύσεως τῆς ἰδικῆς σας, ὅτι ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ὑπῆρξεν ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει μέγα χάσμα καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ περιπίπτητε εἰς αὐτό.

§270Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι εἶσθε ἀναλυτικώτατος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὄχι ὀλιγώτερον διὰ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει ὅτι πίστις τοῦ Κράτους εἶναι νὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος οἱανδήποτε ἀξίωσιν ὑποβαλλομένην ἐνώπιον αὐτοῦ.

§271Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§272Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ τὸ λέγω ἐγώ, κύριε Πρωθυπουργέ.

§273Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμπεραίνω τοῦτο ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας ἀγόρευσιν. Εἴπετε ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ πληρώνῃ τὰς ὑποχρεώσεις του· ἄρα καὶ ἕνα ὁ ὁποῖος ζητεῖ μίαν εὐκολίαν πρέπει νὰ τὸν διευκολύνῃ.

§275Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ «ἄρα» εἶναι ἰδικόν σας.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐξάγω τὸ «ἄρα», κύριε Πρόεδρε.

§277Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὅτι ἄρα πρέπει νὰ τὸν διευκολύνωμεν, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο κακόηθες.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἀκριβῶς ἀμφισβητοῦμεν ὄχι μόνον τὴν βάσιν τῆς ἀπαιτήσεως ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκδικάσεως καὶ ἐπιδικάσεως τῆς ἀπαιτήσεως. Μολονότι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ κάμωμεν διαιτησίαν, ἐν τούτοις θέλομεν νὰ φέρωμεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, δὲν εἶναι δὲ βάσιμος ἡ ἄρνησις τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ προσυπογράψωσι τὸ ἔργον τῆς διαιτησίας. Καί, ἐνῷ εἶναι περίεργον τόσον πολύ, δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβούλου οὔτε ἠρωτήθη ὁ Διευθυντὴς οὔτε ὁ τμηματάρχης οὔτε τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, ὁ δὲ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ λύσῃ τὴν διαφορὰν μετὰ δύο ἡμέρας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανέλαβε τὰ περὶ ἀπωλείας χρόνου καὶ εἶπεν ὅτι δὲν νομίζει ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ ἀσχολῆται μὲ τὸ ράδιον καὶ μὲ τὰς «Πλαταιὰς» καὶ δὲν γνωρίζω μὲ τί ἄλλο. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν.

§279Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις δι’ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι προτείνονται διὰ περιφέρειάν τινα καὶ κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ νὰ δεχθῇ ὅπως παρουσιάζηται ὁ καθεὶς καὶ κάμνῃ ψήφισμα.

§280Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἴσως, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἔχωμεν διάφορον ἀντίληψιν.

§281Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν εἴχομεν διάφορον ἀντίληψιν, θὰ ἤμεθα εἰς τὴν αὐτὴν πτέρυγα.

§282Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐντελῶς διάφορον ἀντίληψιν. Νομίζομεν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνει ἡ Συνέλευσις εἶναι ἔργον σοβαρώτατον, δὲν ἔχει δὲ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς προσδοκῶμεν.

§283Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ τὰ μάθητε.

§284Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ τὰ ἀκούσωμεν εὐχαρίστως, διότι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ραδίου, ὅπου ἦτο πασιφανὴς μία καταδολίευσις δημοσίων συμφερόντων, ἐζητήσαμεν νὰ τάμῃ ἡ Κυβέρνησις ὁριστικῶς τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα.

§285Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήσατε ψήφισμα.

§286Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ διεβεβαίου ὅτι θὰ λυθῇ ἱκανοποιητικῶς ἡ ὑπόθεσις τοῦ Δημοσίου ὡς πρὸς τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑμεῖς ὑπεστηρίξατε· ἑπομένως δὲν κατηναλώσαμεν πολύτιμον χρόνον ἐδῶ. Ἠλέγξαμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ραδίου, δὲν ἐζητήσαμεν νὰ λύσῃ τὴν ὑπόθεσιν ἡ Συνέλευσις δικαστικῶς, ἐζητήσαμεν νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ τὸ ζήτημα ἂν ὑπάρχει ἢ ὄχι ὑποχρέωσις πρὸς διαιτησίαν, ἄλλως νὰ λυθῇ ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, διότι πολὺ ὀρθῶς ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ἐλέγξῃ νομικῶς ὑπόθεσιν, ἀφοῦ δὲν ἔχει τὰ κείμενα τῶν νόμων ὑπ’ ὄψιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει· ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν διέξοδον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας, εἶναι ἐπιβλαβὴς ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς εἰς τὸ Κράτος. Ἐζητήσαμεν διέξοδον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ὑποθέσεως. Λυποῦμαι διὰ τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου· ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν εὐθύνην.

§287Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἄσκησις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἀποτελεῖ ἔργον σοβαρὸν τῆς Συνελεύσεως καὶ ἴσως σοβαρώτερον τῆς νομοθετικῆς ἀποστολῆς. Ἀλλ’ ἡ ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων ὀφείλει κατ’ ἀνάγκην νὰ ἀπολήγῃ εἰς ἔκφρασιν μομφῆς ἐναντίον τῶν Κυβερνήσεων ἢ τῶν Ὑπουργῶν, εἶναι δὲ ἄτεχνον, ἂν μὴ ἐπικίνδυνον, τὸ συμπέρασμα τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, νὰ ὑποβάλληται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἡ λῆψις μέτρων κυβερνητικῶν. Ἡ ὑπόθεσις, κύριοι, εἶχε δύο στοιχεῖα. Τὸ πρῶτον στοιχεῖον ἦτο τὸ στοιχεῖον τῆς νομιμότητος. Ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐγκύρως ὑπογράψας τὴν διαταγὴν περὶ διαιτησίας; Τὸ πρῶτον μέρος εἶναι αὐτό. Τὸ δεύτερον μέρος εἶναι ἐπίσης ὅτι ἐνήργησε μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς νομιμότητος, ἀλλ’ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὴν φύσιν τὴν ἠθικὴν ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων του; Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πρᾶξίς τις νόμιμος, κατὰ βάσιν ὅμως ἀνήθικος. Ἄν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας φέρει μὲν τὴν ἐπίφασιν πράξεως ὑπὸ ἔποψιν νομιμότητος, ἀλλ’ ἀποδοκιμάζεται ὑπὸ τῆς ἠθικῆς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ συμπέρασμα αὐτὸ ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ ἔκφρασις μομφῆς ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀσκήσασα τὸν ἔλεγχον Ἀντιπολίτευσις ἐφρόντισεν ἐκ τῶν προτέρων πᾶσαν ὑπόνοιαν νὰ ἀποδώσῃ ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ προβάντος εἰς τὴν ἐνέργειαν, διότι εἶναι πασίγνωστος ἡ ἀνεπίληπτος ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ἔσπευσεν εἰς τὸ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι βεβαίως ἀνεπίληπτος, ἀλλ’ εἶναι ἄκυρος κατὰ τὸν νόμον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐγκρίνας τὴν ἐνέργειαν τῆς διαιτησίας ἔπραξε πρᾶξιν παράνομον καὶ ἐπὶ τούτου ὤφειλε νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ στοιχεῖα πλήρη, ὅπως πείσῃ καὶ αὐτὴν ὅτι πράγματι ἡ ἐνέργεια εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἦτο πρᾶξις παράνομος. Διότι ἡ Συνέλευσις ἔχει ὑπ’ ὄψιν της τοῦτο· ὅτι ὑπάρχει ἓν συμβόλαιον, μία σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς πᾶσαν διαφορὰν ἡ ὁποία ἤθελεν ἀναφυῆ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ναυλοσυμφώνου νὰ μὴ προσφεύγῃ οὔτε τὸ ἓν μέρος οὔτε τὸ ἄλλο εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ νὰ ἐπιλύωνται αἱ διαφοραὶ αὐτῶν διὰ τῆς διαιτησίας. Καὶ ὀφείλομεν νὰ προσθέσωμεν ὅτι αἱ δημόσιαι Ὑπηρεσίαι καὶ αἱ Κυβερνήσεις, πρὶν ἢ ἀναλάβουν τοιαύτας ὑποχρεώσεις διὰ συμβατικῶν ρητρῶν, φροντίζουσιν αὐταὶ πρῶτον νὰ ἐξακριβώσουν ἂν ἔχουν δίκαιον νὰ προβοῦν ἢ νὰ μὴ προβοῦν εἰς τὴν ἀνάληψιν τοιούτων ὑποχρεώσεων. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν ρήτραν ἐκ μέρους τῆς συμβάσεως τοῦ Κράτους, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦται νὰ μὴ λύῃ τὴν διαφορὰν διὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν διαιτησίαν. Ἔπρεπεν ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ προσαχθοῦν ἐνώπιον ἡμῶν πλήρη τὰ νομικὰ στοιχεῖα ἵνα κρίνωμεν ἂν ἡ ρήτρα αὕτη ὑποχρεώνει τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του αὐτάς. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ ρήτρα ἡ ὁποία ἐδέσμευε τὸ Κράτος δὲν εἶχε δι’ αὑτὸ ὑποχρεωτικὴν ἰσχύν, διότι εἰς τοῦτο αἱ ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαιτέρως αἱ ἐξηγήσεις αἱ νομικῆς φύσεως τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψουν καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἤσκησε τὸν ἔλεγχον εἶναι σχεδὸν σύμφωνος ἐπὶ τούτου, διότι ἤδη εἶπεν ὅτι ἡ ἐπερώτησις εἰσάγεται προχείρως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως μὲ ὅλα τὰ ἐφόδια, ἀλλ’ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἦλθεν ἀπαράσκευος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἀπαρασκεύων στοιχείων νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἰς τί θὰ μᾶς ἦγεν; Ἢ ἡ ὑποχρέωσις ἡ συμβατικὴ εἶναι πραγματικῶς ἔγκυρος καὶ δεσμεύει τὸ Κράτος, καὶ θὰ ἤρχετο ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς ψηφίσματος αὑτῆς νὰ ἀναιρέσῃ τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἀσκοῦσα μὲν ἓν δικαίωμα, ἀλλ’ ἀσκοῦσα κατὰ βάθος μίαν αὐθαιρεσίαν, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ οὐδενὸς εἴτε γραπτοῦ εἴτε ἀγράφου νόμου, ἢ ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ δὲν ὑφίστατο διὰ τὸ Κράτος, διότι ἡ ἀνάληψις τῆς ὑποχρεώσεως ἢ ἡ ρήτρα τοῦ συμβολαίου δὲν ἦτο σύμφωνος πρὸς τοὺς νόμους, δὲν ἦτο ἑπομένως ἔγκυρος καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον προτείνεται νὰ ἀποδεχθῶμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶναι ἀπολύτως περιττόν, διότι εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ρήτραν ταύτην.

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τόσον τὸ καλύτερον.

§289Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂν εἶναι ἄκυρος, δὲν ἐκφράζετε μομφήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτείνετε ψήφισμα. Εἰς τοῦτο ἀπολήγει ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου. Τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον προτείνετε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καμμίαν θέσιν· θὰ ἐπέχῃ θέσιν μομφῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι εἰς θέσιν νὰ μὴ ἐπιτελέσῃ τὸ ἄκυρον τοῦτο ἔργον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ καταλήγῃ εἰς ἀπόφασιν, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι ἔγκυρος καὶ ὅταν ἡ συζήτησις ἡ ὁποία διεξήχθη μᾶς πείθῃ ὅτι πράγματι εἶναι ἔγκυρος, ἀκυροῦσαν συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, διότι τοῦτο εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διασύρει τὴν ἠθικὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους.

§290Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἠδυνάμην νὰ διασαφηνίσω εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοῦτο ἀκόμη: Δεδόσθω πρὸς στιγμὴν ὅτι ἡ ρήτρα αὐτὴ ἦτο ἄκυρος καὶ ὅτι κακῶς διώρισε τὸ Δημόσιον διαιτητήν. Ὅπως γνωρίζετε οἱ νομικοί, ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις κηρύσσεται ἐκτελεστὴ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἐξετάζει τὸ τύποις ἔγκυρον, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἐξετάζῃ ἂν νομοτύπως συνεστήθη ἡ διαιτησία. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν κάμνει λάθος, ὑπάρχει ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια διὰ τῶν ἀνακοπῶν, ὥστε νὰ προσβάλωμεν καὶ τὸ κῦρος τῆς διαιτησίας ἐκείνης εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς δὲν ἀντελήφθη ἢ διότι δὲν κατώρθωσα ἐγὼ νὰ γίνω ἀντιληπτὸς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον. Βεβαίως ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος πρέπει νὰ ἀπολήγῃ εἰς μίαν ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης ἢ δυσπιστίας πρὸς τὸν ἐνδεχομένως ὑπεύθυνον, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπόλυτος γνώμη καὶ ἤδη ἐξήγησα, ὅταν ὡμίλησα, διὰ ποῖον λόγον ἡμεῖς κατελήξαμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς ψηφίσματος καὶ ὄχι εἰς τὴν ὑποβολὴν μιᾶς προτάσεως μομφῆς. Διότι συνηθίζεται εἰς τὰς Βουλάς, κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ἀντιπρόσωποι, ὁσάκις προβαίνουν εἰς ἔλεγχον ὑπὸ τὸν τύπον μομφῆς ἑνὸς ὑπευθύνου, νὰ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὰς πολιτικάς των συγκροτήσεις, καὶ ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει δὲν εἶναι ὁ ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργοῦ, μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ διάσωσις συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐσπεύσαμεν νὰ ἀσκήσωμεν τὸν ἔλεγχον ἡμῶν.

§292Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν;

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προκειμένου νὰ καταλήξωμεν ἀντὶ προτάσεως μομφῆς εἰς ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἀφήνει ἄθικτον τὸν Ὑπουργόν, διότι ἀκυροῖ μίαν πρᾶξιν τούτου καὶ ἦτο κατόπιν ζήτημα εὐθιξίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἂν θὰ παρέμενεν, αὐτὸ δὲν τὸ ἐξετάζω. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν ἠλέγξαμεν καὶ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπεδιώξαμεν ἦτο κυρίως νὰ διασωθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶπεν ἀκόμη ὅτι οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὸ Δημόσιον ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν ἂν ἔχουν ἐξουσιοδότησιν καὶ ἂν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὑποχρεώνουν τὸ Δημόσιον. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγου ἀκόμη εἴδομεν ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Δημοσίου ὁ ὁποῖος ἔκαμε πρᾶξιν δεσμεύουσαν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα εἰς μέγιστον ζήτημα χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ νομικὴ ἐξουσιοδότησις καὶ θέλετε ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου ὑπεύθυνον, ὁ ὁποῖος ἀντιγράφει ἓν συμβόλαιον χωρὶς νὰ προσέχῃ καὶ ὁ ὁποῖος πιθανὸν οὕτως ἐνεργῶν νὰ δεσμεύῃ τὸ Κράτος ἐνατίον τοῦ νόμου; Τὸ πρᾶγμα, βλέπω, ἔληξεν, ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ πλειονοψηφία συμπαγής. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ χάνωμεν καιρὸν μὲ μίαν ψηφοφορίαν. Ἡμεῖς, ἐπαναλαμβάνω, ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν μίαν διέξοδον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προστατεύσῃ καλύτερον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγει ὅτι ἔχομεν καιρὸν ὅταν ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅταν δηλαδὴ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ἀπόφασιν καὶ δεσμεύσωμεν περισσότερον τὸ Κράτος νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια.

§294Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπεθύμουν ἁπλῶς νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτήν, διότι ἀντὶ νὰ δημιουργήσῃ ἀδιέξοδον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἐδήλωσεν, ἐδημιούργησε διέξοδον.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως κηρύσσεται περατωμένη. Διακόπτομεν διὰ τὴν 11ην. (Ὥρᾳ 10 μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11.40′ μ.μ.).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§297Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐνόμιζον ὅτι πρέπει προκαταβολικῶς νὰ ἀποφασίσωμεν ἂν ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις εἶναι ἡ τελευταία πρὸ τῶν διακοπῶν ἢ ὄχι, διότι ἄλλως πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὰς ἐργασίας καὶ τὴν πρόταξιν τῶν νομοσχεδίων.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ προτελευταία, διότι θὰ κάμωμεν καὶ ἄλλην περὶ τὰς πρωινὰς ὥρας πρὸς ψήφισιν τῶν συνόλων. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν μαθημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων» κλπ. κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1356 ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ κωδικοποιηθέντος νόμου 1308 περὶ ἐμπορικῶν χρηματιστηρίων, ὡς καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 31 Μαΐου 1923, ὡς τοῦτο συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1923 τοιούτου, πλὴν τοῦ ἄρθρου 12 μόνου παραμένοντος ἐν ἰσχύϊ, καὶ ἐξοφλήσεως ἐπιταγῶν κλπ. κατεχομένων ὑπὸ δικαστικῶν Ἀρχῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ συστάσεως Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἔρευναν τῆς εὐθύνης τῶν διοικητῶν στρατιωτικῶν μονάδων κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας». Ὁ κ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§299Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶχον σχηματίσει τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις νὰ συζητηθῇ μετὰ τὰ σύνολα τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις ἐγώ. Ἐλήφθη ἀπόφασις, ἐφόσον ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ πρὸ τῆς διακοπῆς, ἀλλ’ ὅταν ἡ ἐπερώτησις ἀπησχόλησε τὴν Συνέλευσιν μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἠτόνησεν ἡ ἀπόφασις.

§301Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν τὸ ὁποῖον συνεζητήθη προχθὲς ἔπρεπε νὰ εἶναι πρῶτον συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ σήμερον κατὰ τὴν 6 πρωινὴν ἡ συζήτησις ἐσταμάτησεν εἰς τὸ ἴδιον νομοσχέδιον καὶ συνεπῶς κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ εἶναι πάλιν πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρὰ τὸν Κανονισμὸν, τὸ νομοσχέδιον εἶναι τελευταῖον. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ παρακαλῶ συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν νὰ γραφῇ πρῶτον καὶ συμφώνως πρὸς τὴν θέλησιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι κανονικόν, κ. Πρόεδρε, σᾶς ἐρωτῶ, ὡς ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ νὰ τεθῇ πρῶτον;

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§303Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ὡμολόγησεν ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ θέσωμεν πρῶτον. Ἑπομένως, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ παραβῶμεν τὸν Κανονισμόν, ὅπως πολλάκις ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ γραφῇ μετὰ τὰ σύνολα, πρέπει νὰ προταχθῇ.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει, ἀλλ’ ἔχουν δοθῆ ἐξηγήσεις ἅμα διεκόπη ἡ συζήτησις νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§305Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ἡ Συνέλευσις δὲν ἀπεφάνθη ἀντιθέτως. Ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις, προκειμένου περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, σᾶς εἶπον ὅτι, ἂν γίνουν ἐπερωτήσεις, ἔστω καὶ ἂν περιωρίζοντο εἰς μίαν ἢ δύο, θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν πρὸ τῆς διακοπῆς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν νομοσχεδίων. Σᾶς τὸ ἐδήλωσα καὶ ἐφάνητε τοὐλάχιστον ὑποχωροῦντες πρὸ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, νὰ προκληθοῦν μία ἢ δύο ἐπερωτήσεις, καὶ εἶπον ὅτι, ἐφόσον διὰ τὴν τροπολογίαν τὴν οὐσιώδη πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θὰ ἦτο ματαιοπονία νὰ γίνῃ μετὰ τὸ γεῦμα, διότι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἀποτέλεσμα, καὶ σᾶς ἐδήλωσα ὅτι δεχόμεθα νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τὰς 6 πρῶτον. Δυστυχῶς δὲν ἔγινεν αὐτό. Ὁ Κανονισμὸς σιωπᾷ καὶ συνεπῶς ἐπικρατεῖ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως· ἂν δὲν προυπῆρχεν ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, τότε συνεχίζεται. Ἡ Συνέλευσις, ἂν δὲν ἀποδοκιμάζεται ἡ ἑρμηνεία τῆς γνώμης μου, εἶπε τοῦτο διὰ τῆς ἰδικῆς μου ἐκφράσεως, ὅτι, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς διακοπῆς, νὰ συζητηθῇ.

§306Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§307Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπετε διὰ ποῖον λόγον ἐπείγει ἡ ψήφισις.

§308Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ μὴ ἀνησυχῆτε, κ. συνάδελφε· μᾶς ἀπησχολήσατε ἐπὶ ἓξ ὥρας μὲ εἰκονικὰς σκηνοθεσίας.

§309Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ ἂν πράγματι ἐπείγει ἢ ὄχι. (Θόρυβος).

§310Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διαπράττετε σκηνοθεσίας ἐδῶ... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§311Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, πέντε λεπτά, διὰ νὰ κατευνασθοῦν ὀλίγον τὰ νεῦρα.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 12.15′ π.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 12.25 π.μ.).

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§314Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, κύριοι, ὅτι διὰ τρίτην ἤδη φορὰν ἀπασχολῶ τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προτάξεως καὶ συζητήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, τὸ ὁποῖον καλῶς γνωρίζετε ὅτι εἶναι ἀναποσπάστως συνδεδεμένον μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, δύναται νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι σοβαρὸς ἤδη λόγος μὲ φέρει ἐπὶ τοῦ βήματος. Λυποῦμαι πολύ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τρίτην ἢ τετάρτην φορὰν προσπαθεῖ, χρησιμοποιῶν τὸ κῦρος τοῦ Πρωθυπουργοῦ, νὰ ναυαγήσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, παρὰ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ὅτι, ὅταν ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου διακόπτεται, ὑποχρεωτικῶς κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προτάσσεται τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· θὰ ψηφισθῇ ναὶ ἢ οὒ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν;

§315ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§316Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ μὲν ὄχι τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ συνάδελφοι τὸ λέγουν, διότι εἶναι πεπεισμένοι ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ, τὸ δὲ ναὶ εἶναι ἐπιθυμία μερικῶν ἀφελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἤμην καὶ ἐγὼ πρὸ ἡμερῶν, ὁ ὁποῖος ἐνόμιζα ὅτι ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι μόνον καὶ μόνον ἦτο δίκαιον καὶ ἐπροστάτευε συμφέροντα μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν. Δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ ὅτι εἰς τὸν εἰκοστὸν αἰῶνα εἶναι δυνατὸν τὰ συμφέροντα ἐλαχίστων ἀτόμων νὰ κυριαρχήσουν ἀπέναντι τῶν συμφερόντων μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν. Ὁμολογῶ ὅτι ἐπλανήθην πλάνην οἰκτρὰν καὶ οὔτε ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ συγκαταβατικότης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ προσωπικὴ φιλία πρὸς ὡρισμένους φίλους ἠδύνατο νὰ φθάσῃ μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐσυνήθιζεν ὁ κ. Πρόεδρος μέχρι πρὸ δύο ἡμερῶν νὰ λέγῃ ὅτι κωλυσιεργεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τώρα τίθεται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τὸ ἐρώτημα· κωλυσιεργεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἢ ἡ πλειονοψηφία καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ κωλυσιεργεῖ εἰς ἓν νομοθέτημα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ποίους δεσμοὺς ἔχει συνάψει μὲ τοὺς φίλους του καὶ ποίας ὑποσχέσεις ἔχει δώσει.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως ὁμιλεῖτε, εἶναι σὰν νὰ κάμνετε ἔλεγχον. Σᾶς παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε.

§318Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζεται καθ’ ἑκάστην ἡ εἰκὼν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀθετοῦντος τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ μὴ ἀκούεται ἡ γνώμη τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Δὲν φαντάζομαι ὅτι ἐξεπέσαμεν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ μὴ αἰσθανώμεθα τὴν περιφρόνησιν τὴν ὁποίαν δεικνύει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τότε γεννᾶται καὶ τὸ ἐρώτημα ἂν ὑπάρχει ἐλευθερία σκέψεως καὶ ἐλευθερία λόγου· διότι τίνα σημασίαν ἔχει ἂν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λέγω τὰς σκέψεις μου, ἀφοῦ δὲν λαμβάνονται ποσῶς ὑπ’ ὄψιν αὗται καὶ ὅταν μάλιστα εἶναι δίκαιαι; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει ἐντέχνως νὰ ἀποφεύγῃ τὰς συζητήσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας δὲν θέλει, καὶ μάλιστα ἔχει ἕνα ἰδιάζοντα τρόπον νὰ τὰς καθιστᾷ ἀστείας.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§320Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ διακόπτετε.

§321Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι μομφὴ κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§322Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Καλαντζόπουλος μειδιᾷ τόσον ἐπιχαρίτως, ὥστε εἶναι ἐξησφαλισμένον ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, κύριοι πληρεξούσιοι....

§323Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ζημιώνετε τὸ ζήτημα.

§324Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ζημιώνεται κανὲν ζήτημα· ἐφόσον ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἄλλο νομοσχέδιον.

§325Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι στρατὼν ἐδῶ· εἶναι Συνέλευσις.

§326Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μπᾶ, θὰ μᾶς διδάξετε σεῖς;

§327Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε· ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ, διότι ἐξηπατήθη.

§328Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τῶν φωνῶν, κ. συνάδελφε, δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις καὶ δὲν δύναται οἱοσδήποτε, οὔτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§329Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. (Πρὸς τὸν κ. Καλαντζόπουλον). Νὰ μὴ κάμνετε χρῆσιν πολλῶν στρατιωτικῶν λέξεων· ἡμεῖς δὲν σᾶς ἠρωτήσαμεν ἂν εἶσθε ἰατρός, παπᾶς ἢ τίποτε ἄλλο.

§330Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡμεῖς, κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ὑπεσχέθημεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἠλευθερώθη μὲν ἀπὸ τὸν τουρκικὸν ζυγόν, ἀλλὰ δὲν ἠλευθερώθη ἀπὸ τοὺς τσελιγκάδες, ὑπεσχέθημεν τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν, διότι ἐνομίζομεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ Κυβέρνησις τόσον ἀστική, ὥστε νὰ παραβλέπῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Καὶ τώρα μετὰ ἑνὸς ἔτους βίον τῆς Συνελεύσεως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παρουσιασθῶμεν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, διότι ὑπάρχει εἷς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προστατεύων τοὺς διαφόρους τσιφλικούχους· δὲν γνωρίζω ἂν τοῦτο εἶναι ἀξιοπρεπὲς διὰ τὴν Συνέλευσιν καὶ τοὺς πληρεξουσίους. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ζητοῦμεν τίποτε περισσότερον, ζητοῦμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη τὸ Κράτος εἰς τοὺς ἀγρότας νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, νὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ, ἀπαλλάσσον τὰ λιβάδια τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν καὶ ὄχι καθολοκληρίαν, ἀλλ’ ἐν μέρει διὰ νὰ τοῖς δώσῃ ἓν μέρος γῆς διὰ νὰ θρέψουν τὰ τέκνα των. Εἰς τοῦτο ἀντιτίθεται ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ λάβωμεν κανὲν μέτρον, νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀπαλλοτριώσεως καὶ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δὲν γνωρίζω ἂν ἀλλοῦ εἶναι ἀνεκτὸν τοῦτο, ἀλλ’ εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε.

§331Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως;

§332Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα· εἶναι σχετικόν.

§333Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, νὰ ὑπερασπίσετε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐλευθερία λόγου.

§335Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀσφαλῶς εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε, διότι, ἂν σκεφθῆτε ὅτι ὑπάρχουν 86 λιβάδια τὰ ὁποῖα ἐκηρύχθησαν ἀπαλλοτριωτέα καὶ ἐκ τούτων ἓν μόνον ἐξεδικάσθη καὶ ἂν ἀναλογισθῆτε ὅτι χρειάζονται 15 ἡμέραι δι’ ἕκαστον, ἀπαιτοῦνται 1200 ἡμέραι, ἀπαιτοῦνται τέσσαρα ἔτη.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου;

§337Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μά, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι Ἡμερησία Διάταξις· εἶναι συζήτησις τῆς Συνελεύσεως. Ζητῶ ἀπὸ τοὺς κυρίους πληρεξουσίους νὰ σέβωνται τὸν Κανονισμόν.

§339Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πῶς θὰ τὸν σεβασθοῦν, ἀφοῦ δὲν τὸν σέβεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλ’ ἀναμένω, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καὶ χθὲς καὶ προχθὲς διέκοψαν τὴν συζήτησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν διὰ νὰ συζητηθοῦν ἄλλα νομοσχέδια, ἀναμένω νὰ ἀνυψώσωσι φωνὴν διαμαρτυρίας ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι περιφρονοῦν τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ τὰς ἐπιθυμίας ταύτης. Ἀναμένω τὴν φωνὴν τῶν κυρίων πληρεξουσίων καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὴν ἀκούσω, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶσιν ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου ἐγένετο διακοπὴ χθὲς καὶ προχθὲς πρὸς χάριν τῶν ἐκλογέων των, πρὸς χάριν τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ χαρίσῃ τίποτε ἑκατομμύρια τοῦ Κράτους εἰς διαφόρους τσιφλικιούχους· πρόκειται νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τραφῇ. Ἂν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κοζάνης συνάδελφος ἐπείγεται νὰ ψηφισθῇ, αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως περὶ τῆς τηρήσεως τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου κόπτεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δίκαιον ὅμως τοῦ ζητήματος τούτου μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικὴ Συνέλευσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς διὰ τὰς ἑορτάς, ἂν πρῶτον δὲν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις θὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως μία Κυβέρνησις συντηρητικὴ κρατήσῃ ἀκόμη ὑπὸ τὴν δουλείαν καὶ τὸν ζυγὸν τῶν διαφόρων τσιφλικιούχων καὶ τσελιγκάδων ὁλόκληρον πληθυσμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τοὐναντίον πιστεύω ὅτι ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις θὰ λάβῃ ἀπόφασιν ὅτι δὲν θὰ κλείσῃ τὰς θύρας της διὰ τὰς ἑορτάς, ἂν δὲν ἐπιτύχῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. (Χειροκροτήματα).

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§341Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ἐκ τῶν πληρεξουσίων οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν μετέβημεν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συνηντήσαμεν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, τὸν ὁποῖον παρεκαλέσαμεν νὰ προταχθῇ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἡ ψήφισις νομοσχεδίων τινῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντετάχθη εἰς τὴν ἄποψίν μας ταύτην, διότι θὰ εὕρισκε τὰς ἀντιρρήσεις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Ἀπήλθομεν τῆς αἰθούσης καὶ συνηντήσαμεν τὸν συνάδελφον κ. Χαβίνην, τὸν ὁποῖον παρεκαλέσαμεν νὰ δεχθῇ νὰ συνηγορήσῃ καὶ παρ’ ἄλλοις συναδέλφοις, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ ἴδιον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, ὅπως προταχθῶσι νομοσχέδιά τινα ἐπειγούσης φύσεως. Τὸ ἀπεδέχθη πράγματι καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν καὶ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Καλέλλη ἐγὼ ἐζήτησα τὴν συγκατάθεσιν τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως γίνῃ ὀλιγόλεπτος διακοπὴ καὶ ἀκολούθως ἀρχίσῃ ἡ ἐπιψήφισις νομοσχεδίων τινῶν, μετὰ τὸ τέλος τῆς ὁποίας νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Ἑπομένως εἴμεθα συνεπεῖς εἰς τὰς ἀπόψεις μας καὶ εἰς τὴν συμφωνίαν μετὰ τοῦ κ. Χαβίνη. Ἀκολούθως ἔλαβε χώραν συζήτησις ἐπὶ ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἴσως ἐθεωρήθησαν ὡς ἐπείγοντα. Δὲν ἦλθεν ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, αὐτὸ ὅμως εἶναι ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος.

§342Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας μετὰ ταῦτα.

§343Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Οὐδεμία ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας ὑπεβλήθη· παρεμείναμεν μέχρι τῆς πρωίας.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§345Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Βεβαίως δὲν θὰ ἀπασχολήσω πολὺ τὴν Συνέλευσιν, διότι γνωρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ μεταβάλῃ ἀντιλήψεις ὅσα καὶ ἂν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀκουσθῶσι δίκαια καὶ ὅσον καὶ ἂν ἡ φωνὴ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των θὰ παρακαλέσῃ διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, διότι συνέπεσε νὰ κάθημαι εἰς τὸ Προεδρεῖον κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν.

§346Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αἱ ἀποφάσεις γράφονται εἰς τὰ πρακτικά.

§347Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Κουτσοπέταλε, δὲν ζητοῦμεν τὴν βοήθειάν σας, διότι γνωρίζομεν ὅτι εἶναι ἄχρηστος, ἀλλὰ δικαιούμεθα νὰ αἰτήσωμεν τὴν σιγήν σας. Θέλω τὴν σιγήν σας καὶ ὄχι τὴν ὑποστήριξίν σας.

§348Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιλαμβάνομαι ἐδῶ νὰ ὑπάρχῃ καμμία συναλλαγή. Οὔτε μοῦ ἔκαμες καμμίαν χάριν οὔτε θὰ σοῦ κάμω· κάμνεις τὸ καθῆκόν σου καὶ κάμνω τὸ ἰδικόν μου. Ἀπορῶ πῶς ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν,

§349Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἐγὼ ἂν ἔκαμα ὅ,τι ἔκαμα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἠγωνίσθην διὰ τὴν ἰδεολογίαν μου, ὄχι διὰ σᾶς· οὐδέποτε, ὅπως καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ διαφορὰ μεταξὺ σταφιδοπαραγωγῶν καὶ οἰνοπαραγωγῶν, ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου· διότι ἔβλεπον ὅτι οἱ ἐκμεταλλευόμενοι τὸν ἀγρότην εἶχον παντοῦ τὸ χέρι τους καὶ παντοῦ δύνανται νὰ ἐπηρεάζουν διὰ νὰ ἀσκοῦν τὴν καταδυνάστευσιν τῶν ἀγροτῶν.

§350Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶμαι συμφωνότατος.

§351Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἴδομεν ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τότε τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν μόλις ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν θὰ τοὺς ὑπακούσω πλέον, ἂν δὲν φέρουν τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικὸν ἀμέσως, ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ λιποτακτήσουν ἐν τῇ στιγμῇ τῆς μάχης. Τοὺς γνωρίζομεν καὶ τοὺς εἴδομεν ὅταν ἦλθον εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλὰ θεωρῶ περιττὸν καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει νὰ γίνωσι σεβασταὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, διότι εἶναι τόσος νέος κόσμος ἐδῶ μέσα, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται ἀγανάκτησιν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρεχάραξαν τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς πολιτείας των παρουσιάζονται ὡς οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροὶ τῶν ἀγροτῶν.

§352Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Δημοκοπία. (Θόρυβος).

§353Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ὁρμῶμαι ἀπὸ πνεῦμα κωλυσιεργικόν, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται πολὺ παράδοξος καὶ πρωτότυπος ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διαχειρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Ἐνῷ πρὸ ὀλίγου ὑπεσχέθη ρητῶς τόσον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἤδη παρ’ ἐλπίδα εὑρισκόμεθα πρὸ ἀρνήσεως. Μοῦ φαίνεται παράξενον μία Κυβέρνησις περιωπῆς, ὅπως ἡ παροῦσα, νὰ ἀθετῇ τὸν λόγον της καὶ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας πρὸ μιᾶς ὥρας ἔδωκεν. Ἄλλως τε δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν εἶναι ἐπουσιῶδες· τοὐναντίον βλέπομεν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδια ἐπουσιώδη. Θεωρῶ ὅτι εἶναι τὸ σοβαρώτερον ὅλων. Ὀφείλω δὲ νὰ ἀναφέρω ὅτι πρὸ ὀλίγου κάποιος πληρεξούσιος ἔλεγε κατ’ ἰδίαν ὅτι «μὴ χάνετε τὸν καιρόν σας, διότι, καὶ ἂν θέλετε σεῖς, δὲν θὰ ψηφισθῇ». Ἀπορῶ διατί ἡ Κυβέρνησις παρελκύει ἐπὶ τόσας ἡμέρας τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἤκουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρελκύει καὶ ἐμποδίζει τὴν ἐπιψήφισιν ὑπείκουσα εἰς ὡρισμένους πληρεξουσίους.

§354Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Πῶς τὸ παρελκύει ἐνῷ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§355Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, σᾶς ἐρωτῶ: Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρὸ ὀλίγου ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ πρῶτον εἰσαχθησόμενον νομοσχέδιον θὰ εἶναι τὸ περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν.

§356Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὄχι· νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ ποῖος ἐνδιαφέρεται. Πταίομεν ἡμεῖς....

§357Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δὲν σᾶς ἠρώτησα. Ἐν τούτοις ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν τοιαύτην ἀστοργίαν τὴν ὁποίαν δεικνύετε διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν.

§358Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καίτοι εἶμαι ὁ ὑποβαλὼν τὰς γενικωτέρας ἐκ τῶν τροποποιήσεων ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος, διὰ νὰ τεθῶσι τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, νὰ εἴπω ὅτι διαφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας πρῶτον διότι, ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συνεδριάσεως, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεδέχθη ὅτι ἔπρεπεν ἡ συζήτησις νὰ γίνῃ τὴν 6ην ἀπογευματινὴν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν δὲν ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνήκω, διὰ νὰ συζητηθοῦν ὡρισμέναι ἐπερωτήσεις.

§359Σ. ΓΕΩΡΓΙΛΑΔΑΚΗΣ. Ἤξευρε σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου, ἄρα ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἤξευρεν ὅτι δὲν θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§360Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν τὸ εἶπον αὐτό, τὸ εἶπον διότι ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἄλλην ὥραν· δὲν τὸ εἶπον ἀπὸ ἰδιοτροπίαν.

§361Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων, ἀνεβλήθη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω κατερχόμενος τοῦ βήματος εἶναι ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τις ὅστις δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, οὗτος εἶναι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§363Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν βλέπω ποῦ εἶναι τὸ ἐπεῖγον τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ ἀπορῶ μάλιστα μὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἀφοῦ πρόκειται, ὡς καὶ οἱ ἴδιοι ἀπεδέχθησαν, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς χειμερινῆς περιόδου, ἤτοι ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου· ἀπορῶ, λέγω, πῶς θεωροῦν μᾶλλον κατεπεῖγον αὐτὸ ἀπὸ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα προτάσσονται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Καὶ ἀπορῶ, ὅπως εἶπον καὶ πρίν, μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ζητήσουν νὰ προταχθοῦν ἄλλα νομοσχέδια. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τοὺς κυρίους· περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται περὶ ἐπικυρώσεως ἑνὸς Διατάγματος νομίμως, τυπικῶς ἰσχύοντος.

§364Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Εἶναι τόσα ἁμαρτωλὰ Διατάγματα.....

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, πολύ, κ. Ἰακωβάκη. Ὁρίστε, κ. Καραπάνε.

§366Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν πρόκειται περὶ ἐπικυρώσεως Διατάγματος Νομοθετικοῦ ἰσχύοντος καὶ ἐφαρμοζομένου καθημέραν. Βεβαίως γενικὸν μέτρον δὲν ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, οὐχ ἧττον εἶπεν ὅτι τὰ λιβάδια αὐτὰ ἀποδίδονται εἰς τοὺς ἀγρότας, διότι περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας κηρύσσονται τὰ κτήματα αὐτὰ ἀπαλλοτριωτέα. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἰσχύοντος μέτρου. Δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ λάβωμεν ὡρισμένα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, ὅπως κόπτονται οἱ κύριοι, ὡσανεὶ οἱ κτηνοτρόφοι δὲν ἦσαν ἀγρόται, διότι, ἂν οἱ κύριοι ἦσαν εἰλικρινεῖς ἀγροτικοί, ὤφειλον νὰ εἶναι καὶ ὑπὲρ τῆς τάξεως ἐκείνης....

§367Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε....

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς, κ. Ἰακωβάκη. Ἐπὶ τέλους ὀλίγον σεβασμὸν πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Σᾶς παρακαλῶ πολύ.

§369Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κόπτονται ὅτι ὑπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν ἀγροτῶν. Οἱ ἀγρόται ἀποκατεστάθησαν καὶ εἴμεθα πάντες ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως.

§370Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ψευδὲς αὐτὸ διὰ τὴν Ἤπειρον τοὐλάχιστον.

§371ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§372Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσω, θὰ ἀναπτύξω τὰ ζητήματα καὶ θὰ ἀποδείξω εἰς τοὺς κυρίους ποία εἶναι ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν μεγαλυτέραν προστασίαν τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ἡ ὁποία ὄχι μόνον οὐδεμιᾶς προστασίας ἠξιώθη, ἀλλὰ κινδυνεύει νὰ ἐξοντωθῇ ὁλοσχερῶς.

§373Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν αἰτία εἶναι ἡ κωλυσιεργία, διότι ἐπὶ μίαν ὥραν γίνεται συζήτησις ἂν θὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον· ἂν δὲν ἐγίνετο τόση συζήτησις, θὰ εἶχε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὴ ἡ συζήτησις μοῦ ὑπενθυμίζει τὴν παροιμίαν ἑνὸς σκύλλου, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἤκουε τουφεκιὲς εἰς ἓν χωρίον ὅπου ἐπανηγύριζον, ἐπήγαινεν ἐκεῖ, καὶ ὅταν πάλιν ἤκουεν ἀπὸ τὸ ἄλλο χωρίον, ἐπήγαινεν εἰς αὐτό, ἀπὸ τὰς πολλὰς φορὰς δὲ ἐψόφησεν εἰς τὸν δρόμον.

§374Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Μὲ ἐπρόλαβεν ὁ κ. Ξηρὸς καταγγέλλων ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς συζητήσεως κωλυσιεργοῦν, δηλαδὴ οἱ κ.κ. Ἰακωβάκης, Χαβίνης, Λεονάρδος καὶ ἄλλοι.

§375Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Β. Καραπάνον κατὰ τοῦτο μόνον, ὅτι δὲν ἐπείγει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, διότι, ἐφόσον παραμένει καὶ ἐφαρμόζεται ὁ νόμος ὁ ἀγροτικὸς ὡς ἔχει ἤδη, δὲν θὰ μᾶς δώσῃ τίποτε. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν πλήρη ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, ὄχι λαμβάνων τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἄλλοι λαμβάνουν, ἀλλὰ λαμβάνων τὰς ἀπόψεις ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις θᾶττον ἢ βράδιον θὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ῥιζικῶς τὸ ὅλον ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐνυπάρχει καὶ τὸ κτηνοτροφικόν. Καὶ ἄλλοτε ἀνέπτυξα ὅτι δὲν θὰ λυθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, ἐφόσον συγχρονίζεται μὲ τὸ κτηνοτροφικόν. Καὶ τὰ δύο εἶναι ἀδέλφια καὶ δὲν θὰ λυθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα οὔτε ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν θὰ ἐπιτευχθῇ οὔτε τῶν κτηνοτρόφων, ἐφόσον ὁλοκληρωτικῶς δὲν ἀντιμετωπίζεται ὑπὸ τοῦ Κράτους τὸ ζήτημα τοῦτο. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη λύσις καὶ ὅσοι ζητοῦν οἱανδήποτε ἄλλην λύσιν δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάμνωσι διαίρεσιν καὶ νὰ θέτωσι τοὺς κτηνοτροφικοὺς πληθυσμοὺς ἀντιμετώπους τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, διότι οὕτω θὰ ἀναγκασθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀντιμετωπίσουν ῥιζικῶς τὸ ζήτημα· ἄλλως θὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπανάστασιν ὁλοκλήρου τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος.

§376Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Διαμαρτύρομαι πρὸ παντὸς ὅτι δὲν προέβαλον οὐδεμίαν κωλυσιεργίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐν τούτοις, ὡς διὰ μαγείας, ἀπὸ τεσσάρων ἡμερῶν τετράκις διεκόπη ἡ συζήτησις διὰ νὰ ψηφισθοῦν ἐν τῷ μεταξὺ ἄλλα νομοσχέδια καὶ ἐπροτιμήθησαν ἄλλα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτῶν θὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Ἐπὶ τόσα ἔτη παρευρισκόμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν εἶδον νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις νὰ διακοπῇ τετράκις. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Ἂν τὸ θέλῃ, θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ θὰ γίνῃ· ἂν δὲν τὸ θέλῃ, δὲν θὰ ψηφισθῇ. Ἂς χωρήσωμεν πρὸς τὴν συζήτησιν καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ δώσῃ τὴν ὁριστικὴν λύσιν. Ἐπὶ δώδεκα ὥρας συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ χωρὶς νὰ εἰσέλθωσιν οἱ ρήτορες εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔδειξε τόσην μέριμναν εἰς τὰ γενικὰ ζητήματα, ἂν ἔχῃ τὴν καλωσύνην, νὰ θελήσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν τῆς προτάξεως διὰ νὰ ψηφισθῇ, νὰ τελειώσωμεν μίαν ὥραν γρηγορώτερα καὶ νὰ μὴ εἴμεθα ἐν ἐκκρεμότητι καὶ ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ.

§377Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπολανθάνει ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως κανονίζει τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐλευθέρα νὰ ψηφίσῃ ἢ μὴ τὸ νομοσχέδιον.

§378Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος ἔθεσε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν θέσιν του. Ἐπὶ τόσας ἡμέρας κατατρύχεται ἡ Συνέλευσις, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόφασιν νὰ μὴ ψηφισθῇ τελειωτικῶς τὸ νομοσχέδιον. Ἐξ αὐτοῦ εἶναι δικαιολογημέναι ὅλαι αἱ διαμαρτυρίαι τῶν κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι εἶναι ζήτημα τῆς Συνελεύσεως ὁ κανονισμὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἔμαθον ὅμως ὅτι ἐδόθησαν ἐπανειλημμένως ὑποσχέσεις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὴν ἑπομένην ἡμέραν θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν καὶ μόνον ὅταν ἡ Συνέλευσις δὲν κατορθώσῃ νὰ κανονίσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, διότι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐκ τῆς Δεξιᾶς. Καὶ τοῦτο θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῶν διακοπῶν καὶ δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας εἰς ἀσκόπους ζητήσεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει ὅτι προηγουμένως ἐδόθη μία ὑπόσχεσις νὰ συζητηθῇ μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ ἐπερωτήσεις θὰ κατηνάλισκον πολὺν χρόνον. Δὲν ἔχει κανεὶς καμμίαν ἀντίρρησιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν εἶναι μεγίστης σημασίας, ἀλλὰ κανεὶς πάλιν δὲν θὰ ἀμφιβάλλῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι καὶ κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ διανυκτερεύσωμεν διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ ἂν θέλετε νὰ μείνωμεν καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Συνέλευσιν νὰ τὸ συζητῇ ἐπὶ δέκα ἡμέρας καὶ νὰ λέγῃ ὅτι θέλει νὰ τὸ ψηφίσῃ καὶ νὰ μὴ τὸ ψηφίσῃ. Αὐτὸ δημιουργεῖ κίνδυνον μεγάλον διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Δὲν κατηγορῶ κανένα, ἀλλὰ πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Λοιπὸν νομίζω, κ. Πρόεδρε, τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν τάξει συζητοῦντες ἂν πρέπει νὰ προτιμηθῇ. Ὑπάρχει προγενεστέρα ἀπόφασις, ἡ ἀπόφασις νὰ ἐπακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δι’ αὐτὸ ὑπεχώρησε. Κανεὶς περιορισμὸς δὲν ἐτέθη. Καὶ ἐπειδὴ δὲν πρέπει ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως νὰ καταναλίσκεται τόσος χρόνος εἰς μάτην νὰ προτιμηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν.

§379Γ. ΜΟΔΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἄμεσον συζήτησιν ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν.

§380Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀφοῦ εἴμεθα παρόντες 251 πληρεξούσιοι καὶ ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, νομίζω καλὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν ἐφωτίσθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἂν θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμὸς νὰ ἐρωτήσωμεν τὴν Συνέλευσιν.

§382Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Τὸν Κανονισμὸν πότε τὸν ἐτηρήσαμεν; Ἂν ἀκουσθῇ φωνή τις ὅτι δὲν ἐφωτίσθη, νὰ ἐρωτήσετε ἂν εἶναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ ἢ ὑπὲρ αὐτοῦ. Καὶ τότε δικαιοῦται νὰ εἴπῃ τις ἂν ἡ κωλυσιεργία γίνεται ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτὴν ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Νομίζω ὅτι πᾶσα παρέλκυσις τοῦ ζητήματος δὲν συμβάλλει οὔτε εἰς τὸν κατευνασμὸν τῶν πνευμάτων οὔτε εἰς τὴν σκοπιμωτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἀφοῦ οὐδεὶς ἐκ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως ἔχει περισσότερον νὰ φωτισθῇ ἀπὸ ὅ,τι ἐφωτίσθη.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπερατώθη. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν κατόπιν τῶν διαμειφθέντων ἂν δέχεται τὴν πρόταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ ἐρώτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονταί τινές). Καὶ ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονταί τινές). (Τὸ Προεδρεῖον ἔχει ἀμφιβολίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμόν. Διὰ τοῦτο θὰ ζητήσῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Χαβίνης καὶ Ν. Ξηρός. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου λέγουν «Ναί». Οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Ν. Ξηροῦ καὶ Θ. Χαβίνη, τοῦ Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§384ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν). Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 122. Ὑπὲρ τῆς προτάξεως 63· κατ’ αὐτῆς 45· ἠρνήθησαν ψῆφον 14. Μὴ ὑπαρχούσης ἑπομένως ἀπαρτίας λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5ῃ μ.μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρα 2 π.μ.).